Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

Nr. 203

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 november 2022
De ministeriële week van de 77e zitting van de Algemene Vergadering van
de Verenigde Naties (AVVN) vond plaats van 19–27 september 2022 in
New York.
Het was de eerste keer sinds twee jaar dat deze ministeriële week weer
volledig fysiek plaatsvond, na vanwege COVID-19 een virtuele week in
2020 en een hybride week in 2021.
Het Koninkrijk der Nederlanden (KNL) werd vertegenwoordigd door
Minister-President Rutte, Minister-President Wever-Croes van Aruba,
Minister-President Pisas van Curaçao, Minister-President Jacobs van
Sint-Maarten, de Minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra en de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Schreinemacher. Hare Majesteit Koningin Máxima was in haar capaciteit als
Speciaal Pleitbezorger van de Secretaris-Generaal van de Verenigde
Naties voor Inclusieve Financiering voor Duurzame Ontwikkeling
(UNSGSA) in New York aanwezig.
Zoals verwoord in de inzetbrief voor de 77e zitting van de AVVN
(Kamerstuk 36 150, nr. 199) staat de inzet van KNL dit jaar in het teken van:
«Versterkt multilateralisme voor vrede, veiligheid en recht, duurzame
ontwikkeling en gelijkheid». Minister-President Rutte sprak namens KNL
de AVVN toe en richtte zich op drie hoofdzaken: de onacceptabele
Russische agressie tegen Oekraïne, de dreiging van klimaatverandering
en de noodzaak tot goed waterbeheer, en het belang van
VN-hervormingen om tot meer efficiënte en effectieve multilaterale
samenwerking te komen. Ook noemde Minister-President Rutte het belang
van gerechtigheid voor de slachtoffers en nabestaanden van de
MH17-ramp en werd de voortdurende inzet van KNL om dit te bereiken,
benadrukt.

kst-26150-203
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

1

«Versterkt multilateralisme ter bevordering van vrede, veiligheid
en recht...
Accountability
Minister Hoekstra organiseerde met de Duitse Minister van Buitenlandse
Zaken Baerbock en de Deense Minister van Buitenlandse Zaken Kofod het
evenement: «Cooperation for Accountability in Ukraine». Het evenement
bood sprekers, waaronder de Minister voor Buitenlandse Zaken van
Oekraïne Kuleba en de hoofaanklager van het Internationaal Strafhof
Khan, een platform om voorziene inzet te delen, waarbij het belang van
gezamenlijk optreden en coördinatie in de strijd tegen straffeloosheid
onderstreept werd. Minister Hoekstra benadrukte tijdens zijn interventie
het belang van aandacht voor seksueel geweld in conflict en verwees naar
de oprichting van de «Dialogue Group on Accountability for Ukraine» in
opvolging van de «Ukraine Accountability Conference» welke in juli 2022
in Den Haag plaatsvond.
Ook nam KNL deel aan een evenement over accountability voor seksueel
en gender-gerelateerd geweld in gewapend conflict. Het evenement
onderstreepte de urgentie en het belang om meer te doen op het gebied
van preventie en het belang van een «survivor centered approach».
KNL fungeerde als co-sponsor van het evenement «Closing the Gap: The
Pursuit for Accountability in Syria», gericht op het belichten van aanvullende manieren waarop de internationale gemeenschap verantwoordelijken voor mensenrechtenschendingen en misdrijven in Syrië, met name
het Syrische regime, ter verantwoording kan roepen. KNL benadrukte dat
gerechtigheid uithoudingsvermogen en volharding vereist, ook waar het
de aansprakelijkstelling van Syrië door KNL en Canada betreft. In het
accountabilityproces horen de wensen van Syriërs centraal te staan KNL
sprak waardering uit voor de rol van het Syrische maatschappelijk
middenveld en het bewijsvergaringsmechanisme «International, Impartial
and Independent Mechanism» (IIIM) en de door de VN opgerichte
«Commission of Inquiry».
De jaarlijkse door Liechtenstein georganiseerde bijeenkomst van het
«Informal Ministerial Network for the International Criminal Court» (ICC)
stond op 22 september op de rol. Tijdens deze bijeenkomst gaf
ICC-hoofdaanklager Khan toelichting op zijn beleid en werd onder meer
gesproken over het ICC-hervormingsproces, de vrijwillige bijdragen van
verdragspartijen en de begroting voor 2023. KNL pleitte onder andere
voor een proportionele verhoging van het ICC-budget in verband met de
piek in het aantal strafprocessen dat volgend jaar zal worden gevoerd, het
nieuwe onderzoek naar de situatie in Oekraïne en inflatie. Daarnaast
benadrukte KNL zich te blijven inzetten voor het bevorderen van de
universaliteit van het Statuut van Rome.
Ontwapening
Op 21 september nam KNL deel aan het evenement van de «Group of
Friends» van het alomvattende kernstopverbod (CTBT). Dit verdrag is nog
niet in werking getreden en KNL is, samen met Japan, Canada, Australië,
Finland en Duitsland, deel van een voorhoede van landen die zich voor de
inwerkingtreding inzetten.
Tijdens de bijeenkomst stond het belang van het verbod op kernproeven
centraal, en KNL ging specifiek in op de organisatie die toeziet op naleving
van het kernstopverbod (CTBTO) en het International Monitoring System,
een mechanisme dat wereldwijd kernproeven kan detecteren. Ook werden
landen die het verdrag nog niet hebben ondertekend of geratificeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

2

opgeroepen dit te doen. Juist in het huidige klimaat van toenemende
geopolitieke spanningen is het van groot belang om te blijven werken aan
non-proliferatie, wapenbeheersing en ontwapening.
Verantwoorde Militaire Toepassing van Kunstmatige Intelligentie
Minister Hoekstra lanceerde op 21 september, in aanwezigheid van VN
Under-Secretary-General for Disarmament Affairs Nakamitsu en vertegenwoordigers van 15 andere landen, de «Responsible Artificial Intelligence
in the Military Domain Summit» (REAIM Summit). KNL organiseert de
REAIM Summit op 15–16 februari 2023 en is aanjager van de internationale politieke discussie over verantwoordelijke militaire toepassing van
kunstmatige intelligentie. Deelnemers onderstreepten hun politieke
commitment voor het KNL initiatief om verantwoordelijke militaire
toepassing van kunstmatige intelligentie hoger op de internationale
politieke agenda te zetten.
Het «Global Counterterrorism Forum» (GCTF)
Op 21 september nam Minister Hoekstra deel aan de 17e ministeriële
vergadering van het Global Counterterrorism Forum (GCTF). Deelnemende Ministers van Buitenlandse Zaken van onder andere Marokko,
Canada, Turkije, Indonesië, Spanje en de EU Hoge Vertegenwoordiger
benadrukten de verbindende kracht van het GCTF, dat naast dialoog
gericht is op het produceren van beleidsaanbevelingen die publiekelijk
beschikbaar worden gesteld. Tijdens de vergadering was er aandacht voor
de uitdagingen rondom detentie, rehabilitatie en re-integratie van
buitenlandse ISIS-strijders en hun families in landen van herkomst.
Minister Hoekstra benadrukte het belang van internationale samenwerking, mensenrechten en een actieve rol voor het maatschappelijk
middenveld om terrorisme effectief en langdurig te bestrijden. Ook
veroordeelde KNL de illegale inval van Rusland in Oekraïne.
Het «Global Engagement and Resilience Fund» (GCERF)
Op 20 september nam KNL deel aan een pledging conferentie van het
«Global Engagement and Resilience Fund» (GCERF), dat wereldwijd
initiatieven steunt om radicalisering en gewelddadig extremisme te
voorkomen en tegen te gaan. Met de aankondiging van een nieuwe
bijdrage van 6.7 miljoen USD onderstreepte KNL het belang van een
gebalanceerde aanpak van terrorismebestrijding met oog voor preventie,
de aanpak van grondoorzaken en borging van mensenrechten. Door
financiering middels GCERF aan bijvoorbeeld mentorprogramma’s voor
jongeren in Nigeria in gebieden getroffen door Boko Haram, of
programma’s gericht op psychologische ondersteuning voor teruggekeerde vrouwen en kinderen uit Syrië ter ondersteuning bij hun
re-integratie in Albanië, draagt KNL bij aan het versterken van de
weerbaarheid van kwetsbare groepen tegen gewelddadig extremisme en
radicalisering.
MH17
Op 21 september hostte Minister Hoekstra de jaarlijkse MH17 Joint
Investigation Team (JIT) lunch. Met Ministers uit Australië, België,
Maleisië en Oekraïne werd de noodzaak van standvastigheid in de
gezamenlijke strijd voor accountability voor de slachtoffers van MH17
besproken. Er werd tevens vooruitgeblikt op de uitspraak in de rechtsgang
in Nederland op 17 november en van het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens. Er is goede hoop dat recht wordt gedaan aan het leed van
de slachtoffers, ook in het ICAO-proces van staatsaansprakelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

3

Irak: «Prosecution, Rehabilitation, Reintegration» (PRR)
Op 21 september co-hostte Minister Hoekstra met de Iraakse Minister van
Buitenlandse Zaken een evenement over berechting, rehabilitatie en
re-integratie in Irak van de 30.000 in Al-Hol kamp (noordoost-Syrië)
verblijvende Irakezen. Tijdens het evenement kondigde KNL
1.5 miljoen EURO aan financiële steun aan voor de VN op dit terrein. De
Minister besteedde bijzondere aandacht aan het belang van accountability
van ISIS-misdaden en buitenlandse ISIS-strijders in de regio. KNL riep
VN-Lidstaten op om additionele financiële bijdrages te leveren.
Cyberveiligheid
Op vrijdag 23 september sloot Minister Hoekstra aan bij een ministerieel
rondetafelgesprek genaamd «Shaping Global Cybersecurity», georganiseerd door de Ministers van Buitenlandse Zaken van Frankrijk en
Duitsland. Deelname vond plaats op hoog niveau en toonde de groeiende
bewustwording dat een gezamenlijke aanpak tegen cyberdreigingen
noodzakelijk is. De oplopende geopolitieke spanningen en snelle
technologische ontwikkelingen vergen een nauw gecoördineerde en
cross-regionale inzet om een digitaal domein dat vrij, open en veilig is te
kunnen garanderen. Daarbij hecht KNL er sterk aan dat maatschappelijke
organisaties, academici en de private sector een plek aan tafel hebben. De
bijeenkomst stond in het teken van het Franse voorstel om multilaterale
afspraken over verantwoordelijk statelijk gedrag in het digitale domein
veder te implementeren. KNL ondersteunt deze Franse inspanningen.
Jemen
KNL heeft tijdens de ministeriële week internationaal aandacht gevraagd
voor de situatie in Jemen. Zo heeft KNL tijdens deze ministeriële week
voor het eerst samen met Oman, Saoedi-Arabië en de Verenigde
Arabische Emiraten aan het zogenaamde «Expanded P5 + 4 Jemen»
overleg deelgenomen. Dit overleg (met de vijf permanente leden van de
VN-Veiligheidsraad, Zweden, Duitsland, Koeweit en de EU) is opgericht ter
ondersteuning van het werk van de VN-gezant voor Jemen. Ook heeft KNL
zich conform de motie Jasper van Dijk en Ceder (Kamerstuk 21 501-02,
nr. 2498) tijdens de ministeriële week ingespannen voor het tegengaan
van straffeloosheid voor oorlogsmisdaden in Jemen. Dit is o.a. gedaan
door het belang van accountability in Jemen op te brengen in EU-verband
en te benadrukken dat duurzame vrede in Jemen niet kan bestaan zonder
gerechtigheid. Accountability in Jemen is ook onderwerp van de
51e zitting van de VN-Mensenrechtenraad, zo wordt op een later moment
over de verdere uitvoering van de genoemde motie gerapporteerd.
Minister Schreinemacher co-hostte samen met de Verenigde Staten en
Duitsland op 21 september een evenement «Preventing an FSO Safer Oil
Spill in the Red Sea». Het doel was om aandacht en fondsen te vragen
voor het VN-reddingsplan om de olieopslagtanker FSO Safer te bergen.
Het evenement kon op een hoge opkomst rekenen waaronder de Minister
van Buitenlandse Zaken van Jemen, vertegenwoordigers van het
maatschappelijk middenveld en media. Voor de beoogde VN-geleide
reddingsoperatie, waar ook het KNL bedrijfsleven expertise voor levert, is
in totaal 113 miljoen USD nodig. Dankzij dit evenement en de door KNL
aangekondigde extra bijdrage van 7.5 miljoen EURO kon door Minister
Schreinemacher in New York worden aangekondigd dat 75 miljoen USD
aan pledges is opgehaald – waarmee de reddingsoperatie kan starten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

4

EU Raad Buitenlandse Zaken
Gedurende de ministeriële week vonden twee informele bijeenkomsten
van de Raad Buitenlandse Zaken van de EU plaats. In de geannoteerde
agenda Raad Buitenlandse Zaken van 17 oktober jl. is uw kamer separaat
hierover geïnformeerd (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2526).
Het «Transatlantic Dinner»
De Verenigde Staten organiseerden het jaarlijkse «Transatlantic Dinner»,
waarbij Minister Hoekstra aansloot. Tijdens dit diner spraken deelnemende landen, waaronder KNL, steun uit voor voortgezette militaire,
financiële en humanitaire steun ten behoeve van Oekraïne en de noodzaak
om de druk op Rusland te behouden.
Desinformatie
Minister Hoekstra en Canadese ambtsgenoot Joly organiseerden een
paneldiscussie over het tegengaan van desinformatie wereldwijd. Dit
panel had als doel het uitwisselen van ervaringen bij bestrijding van
desinformatie. Minister Hoekstra en Minister Joly kondigden aan samen
te gaan werken aan «Rules of the Road»: een eerste stap tot concrete
internationale actie tegen desinformatie waarbij instrumenten worden
ontwikkeld om desinformatie verspreidt door statelijke actoren te
bestrijden. Dit is met name van belang voor kwetsbare democratieën.1
Migratie
Zoals door Minister Hoekstra toegezegd tijdens het CD AVVN op
6 september jl. (Kamerstuk 36 150, nr. 200) heeft KNL tijdens de ministeriële week in New York specifiek aandacht besteed aan migratie, en wel
als onderdeel van verschillende bilaterale gesprekken van MinisterPresident Rutte en Minister Hoekstra met hun respectievelijke ambtsgenoten. Minister-President Rutte heeft met Irakese en Marokkaanse
ambtsgenoten gesproken over de concrete uitdagingen die KNL ervaart
op het gebied van de terugname van uitgeprocedeerde asielzoekers en
mogelijkheden om daar verbetering in aan te brengen. Ook Minister
Hoekstra heeft dit aan de orde gesteld in gesprekken met Irakese,
Algerijnse en Marokkaanse ambtsgenoten. Minister Hoekstra sprak met
zijn Nigerijnse ambtsgenoot over de uitdagingen van Niger als
transit-land van migranten, en over samenwerking met, en steun van, KNL
op dit gebied. Met zijn ambtsgenoot uit Jordanië sprak Minister Hoekstra
over de goede samenwerking tussen beide landen op het gebied van de
opvang van Syrische vluchtelingen in Jordanië. KNL zet in op een verdere
investering in de brede relatie met deze landen ook met het oog op
effectieve migratiesamenwerking.
...duurzame ontwikkeling en gelijkheid.»
Small Island Developing States (SIDS)
KNL heeft tijdens de ministeriële week aandacht gevraagd voor de
kwetsbaarheid en unieke uitdagingen van eilandstaten (Small Island
1

Hiermee wordt deels toegekomen aan de toezegging gedaan tijdens het commissiedebat
NAVO van 23 juni jl. (kamerstuk 28 676, nr. 415) om uw kamer te informeren over de handelingen die het kabinet doet met betrekking tot het bevorderen van mediavrijheid in Rusland en
het tegengaan van Russische desinformatie in kwetsbare landen. De handelingen van het
kabinet met betrekking tot het bevorderen van mediavrijheid in Rusland lopen nog, hier zal uw
kamer later over worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

5

Developing States – SIDS). Zo heeft Minister-President Rutte in zijn speech
in de AVVN de kwetsbaarheid van SIDS expliciet benoemd en opgeroepen
om klimaatinspanningen, met name op het gebied van adaptatie, te
intensiveren.
Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)
Op maandag 19 september werd tijdens het jaarlijkse «SDG-moment»
stilgestaan bij de 2030 Agenda en ook het gebrek aan vooruitgang hierop.
SGVN Guterres luidde de noodklok: door grote mondiale crises
waaronder klimaatverandering, gebrek aan toegang tot voedsel en
energie, de COVID-19 pandemie en gewelddadig conflict, dreigen
nationale belangen op de korte termijn voorrang te krijgen boven
gezamenlijke, wereldwijde belangen.
De urgentie om vooruitgang te bereiken op SDG-implementatie kwam
gedurende de ministeriële week ook in bilaterale gesprekken van KNL en
evenementen naar voren. Er kon voortgebouwd worden op de vrijwillige
SDG-rapportage die KNL in juli aan de VN presenteerde. Op vrijdag
23 september vroeg KNL tevens aandacht voor het zevenjarige bestaan
van de SDG’s via een wereldwijde vlaggenactie met bijbehorende sociale
media campagne («#togetherfortheSDGs»). In New York werd de
SDG-vlag gehesen door Minister-President Rutte, Minister-President
Wever-Croes, Minister-President Jacobs, Minister Hoekstra en Minister
Schreinemacher.
De Caribische Landen binnen het Koninkrijk hebben actief deelgenomen
aan een aantal evenementen waarbij het verband werd gelegd tussen
adequate financiering, het behalen van de SDG’s, klimaatadaptatie en de
unieke kwetsbaarheid van Aruba, Curaçao en Sint Maarten als gevolg van
klimaatverandering. Toegang tot ontwikkelingsfondsen en alternatieve
financieringsmogelijkheden is niet eenvoudig. Minister-President Jacobs
van Sint Maarten heeft als co-host samen met UNDP tijdens het
evenement «SDG Lounge» stilgestaan bij hoe innovatieve publiek-private
partnerschappen kunnen bijdragen aan het bereiken van klimaatdoelstellingen. Verder heeft Minister-President Pisas van Curaçao aangekondigd
dat KNL zich heeft aangesloten bij de «Blue Leaders», een samenwerkingsverband van meer dan 30 landen die bescherming van oceanen
nastreeft.
Minister-Presidenten Wever-Croes, Pisas en Jacobs hebben eveneens
gesproken met vertegenwoordigers van diverse landen uit de Caribische
regio, waaronder Suriname, Guyana, Trinidad en Tobago en Jamaica, om
de banden met deze landen te verstevigen. Ook zijn er gesprekken
gevoerd met diverse VN-instellingen en agentschappen, zoals UN
Women, en de VN Hoge Vertegenwoordiger voor Minst Ontwikkelde
Landen en Kleine Eilandstaten (OHRLLS). Ook heeft Minister-President
Wever-Croes aandacht gevraagd voor vrouwelijk leiderschap en gendergelijkheid bij de Transforming Education Summit (TES).
Water
Op 22 september hostte Minister Schreinemacher het evenement: «Act on
Water to Feed the World: Sustainable Water Allocation to Create a Food
Secure World for All». Het evenement had als doel de link tussen efficiënt
waterbeheer en voedselzekerheid te onderstrepen. VN-lidstaten,
VN-organisaties, de private sector en het maatschappelijk middenveld
werden aangemoedigd om de afstemming tussen waterbeleid, watertoewijzing en waterbeheer te verbeteren, met het oog op verbeterde en
verhoogde voedselproductie. Tevens had het event als doel om deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

6

partijen, in aanloop naar de VN-Waterconferentie in 2023, te mobiliseren
om vrijwillige toezeggingen te doen om implementatie van de «Water
Action Agenda» (WAA) en de water-gerelateerde SDG’s te versnellen.
Op 23 september jl. organiseerde Tadzjikistan een evenement over de
smeltende cryo sfeer (sneeuw, ijs en water wereldwijd). Minister
Schreinemacher nam deel in het kader van het KNL-Tadzjieks
co-voorzitterschap van de VN Waterconferentie in 2023. De Minister pleitte
ervoor water integraal te benaderen en onderdeel te maken van nationale
politiek-fiscaal-economische besluitvorming, en riep deelnemers op tot
het doen van concrete toezeggingen als onderdeel van de WAA.
Op 23 september organiseerde Minister-President Rutte met de Tadzjiekse
Minister van Buitenlandse Zaken een evenement over de VN Waterconferentie in 2023, met keynote speeches van VN Deputy-Secretary-General
Mohammed en de Managing Director Development Policy and Partnerships van de Wereldbank Pangestu. Ook de Minister-President van Aruba,
de Minister-President van Sint-Maarten en Minister Schreinemacher
namen deel. Deelnemers benadrukten de integraliteit van water in huidige
crises rondom klimaat, biodiversiteit, voedsel, energie, gezondheid en
conflict. Ook inclusie van jeugd en de rol van de private sector werd
specifiek benadrukt.
Gezondheidszorg
Bij de bijeenkomst van het «Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and
Malaria», georganiseerd door de VS president Biden, kondigde Minister
Schreinemacher de nieuwe KNL bijdrage van 180 miljoen EURO aan voor
de periode 2023–2025. Daarbij benadrukte de Minister dat de strijd tegen
HIV en tuberculose een prioriteit is van KNL en dat de Global Fund een
belangrijke partner is.
Onderwijs
De «UN Transforming Education Summit» (TES) vond plaats van
16–19 september en bracht wereldwijde stakeholders op het gebied van
onderwijs bijeen. Namens KNL namen onder andere de Minister-President
van Aruba en de KNL VN- Jongerenvertegenwoordiger deel aan deze
Summit. Zij benadrukten onder andere het belang van gelijke kansen voor
iedereen en gender-transformative education.
Voedselzekerheid
Minister Schreinemacher sloot aan bij het UNICEF-USAID evenement:
«Child Malnutrition Crisis-Event». Bij dit evenement, waar aandacht werd
gevraagd voor het effect van de voedselcrisis op ondervoeding bij
kinderen, kondigde de Minister een nieuw meerjarig partnerschap met
UNICEF aan ter waarde van circa 94 miljoen USD. Dit partnerschap richt
zich op het tegengaan van ondervoeding van kinderen, adolescenten en
vrouwen in vier fragiele landen in Sub-Sahara Afrika: Soedan, Burundi,
Burkina Faso en Niger. Ook riep Minister Schreinemacher partijen uit de
private en publieke sector op om financieel bij te dragen.
Feministisch Buitenlandbeleid
Op 22 september 2022 nam Minister Hoekstra met zijn ambtsgenoten uit
Duitsland, Zweden, Liberia, Canada, Chili en Mexico deel aan het
«Feminist Foreign Policy+» evenement, waarvan KNL tevens co-host was.
Het evenement bood een platform om best practices te delen wat betreft
het voeren van een feministisch buitenlandbeleid en samenwerking in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

7

VN-verband op gendergelijkheid. Minister Hoekstra benadrukte dat
gendergelijkheid bijdraagt aan een betere en veiligere wereld, en
kondigde aan dat KNL volgend jaar een conferentie over feministisch
buitenlandbeleid zal organiseren, in navolging van de door Duitsland
georganiseerde conferentie in september 2022.
«Securing Women’s and Girls Rights in Afghanistan»
Op 20 september 2022 heeft Minister Hoekstra deelgenomen aan het
evenement «Securing Women’s and Girls» Rights in Afghanistan: The
Role of Feminist Foreign Policy Champions» georganiseerd door het
Malala Fund, het Georgetown Institute for Women, Peace and Security en
het Zweedse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het evenement werd
bijgewoond door vrouwelijke Afghaanse activisten en vertegenwoordigers van onder andere Australië, Canada en Noorwegen. Minister
Hoekstra benadrukte in zijn interventie het belang om Afghaanse vrouwen
en meisjes betekenisvol te betrekken bij besluitvorming, de noodzaak om
vrouwen en meisjes centraal te stellen in humanitaire discussies en de
KNL wens om samen op te trekken met landen in de regio op dit
onderwerp, in het bijzonder met leden van de Organisatie voor Islamitische Samenwerking.
Zoals door Minister Hoekstra toegezegd tijdens het CD AVVN van
6 september jl. komt KNL in dit verslag terug op de bevroren Afghaanse
tegoeden. Voor zover bekend bevindt zich circa $ 9 miljard USD aan
Afghaanse Centrale Bank tegoeden in het buitenland, waarvan naar
schatting $ 7 miljard USD in de VS. Op 14 september jl. heeft de VS
bekendgemaakt $ 3.5 miljard USD van de in de VS bevroren tegoeden van
de Afghaanse centrale bank op te slaan in een Zwitsers fonds. Dit fonds
heeft als doel het beschermen, bewaren en gericht uitkeren van de
bevroren tegoeden ten behoeve van de Afghaanse bevolking. De
modaliteiten voor het fonds worden nog nader uitgewerkt.
«Alliance for Feminist Movements»
Op 21 september nam KNL deel aan de lancering van de «Alliance for
Feminist Movements». Deze alliantie is één van de belangrijkste
uitkomsten van de actiecoalitie over «Feminist Movements van het
Generation Equality Forum/Bejing+ 25» dat plaatsvond in 2021. KNL is
samen met Canada en Malawi medeoprichter van deze actiecoalitie. Het
doel van de «Alliance for Feminist Movements» is te zorgen dat
overheden, maatschappelijke en filantropische organisaties beter
samenwerken om vrouwenrechtenorganisaties te financieren.
«SheDecides»
Tijdens het evenement «Rising Up For Abortion Rights», georganiseerd
door de Zweedse Minister voor Ontwikkelingssamenwerking in samenwerking met «SheDecides», sprak Minister Schreinemacher zich uit voor
het belang van veilige abortus. Minister Schreinemacher sprak over de
afschaffing van de wettelijke bedenktermijn in Nederland, en benadrukte
haar inzet voor veilige en legale abortus wereldwijd.
UN LGBTI Core Group
Onder KNL en Argentijns voorzitterschap van de UN LGBTI Core Group
vond het evenement «The Right to be Me» plaats. Het belang van
participatie van LHBTIQ+ personen aan besluitvormingsprocessen om
geweld en discriminatie tegen deze groep tegen te gaan stond centraal.
Minister Hoekstra benadrukte in zijn openingswoorden dat KNL tijdens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

8

huidige geopolitieke spanningen en de groeiende invloed van de
wereldwijde anti-gender en anti-LHBTIQ+ beweging pal voor de gelijke
rechten van LHBTIQ+ blijft staan.
Onder KNL-Argentijns voorzitterschap heeft deze cross-regionale coalitie
zich het afgelopen jaar uitgebreid met Finland, de Dominicaanse
Republiek, Oost-Timor, Portugal, Honduras en Denemarken. Het
evenement kon op grote belangstelling en deelname rekenen, onder
andere dankzij de aanwezigheid van de Amerikaanse Secretary of State
Blinken, de Minister-President van IJsland Jakobsdóttir, de MinisterPresident van Malta Abela, de Argentijnse Minister van Buitenlandse
Zaken Cafiero, en de «UN Independent Expert on Sexual Orientation and
Gender Identity».
Bilaterale gesprekken
Tijdens de ministeriële week in New York vonden ook bilaterale
gesprekken plaats. Bij zoveel mogelijk gesprekken is aandacht gevraagd
voor de Russische inval van Oekraïne, om zo bij te dragen aan het
behouden en versterken van de coalitie van VN-lidstaten die de Russische
agressie verwerpt.
Naast langere bilaterale gesprekken die hieronder staan toegelicht, stond
de oorlog in Oekraïne, internationale veiligheid en het belang van
internationale instituties centraal bij een groot aantal kortere bilaterale
ontmoetingen van Minister Hoekstra.
Conform verzoek van de Kamercommissie Buitenlandse Zaken van
3 oktober jl. wordt middels deze brief verslag gedaan van de gesprekken
die gevoerd zijn tijdens de 77e ministeriële week van de AVVN door
Minister Hoekstra en Minister-President Rutte met hun Marokkaanse
ambtsgenoten. De gesprekken vonden plaats in het kader van het brede
partnerschap dat KNL nastreeft met Marokko en beide gesprekken vonden
plaats in constructieve sfeer.
In het gesprek tussen Minister Hoekstra en de Marokkaanse Minister van
Buitenlandse Zaken Bourita werd stilgestaan bij de positieve dynamiek in
de relatie en de wederzijdse inspanningen om de relatie te verdiepen. In
het gesprek is waardering uitgesproken voor de verbeterde samenwerking
op het gebied van migratie, specifiek voor de betere samenwerking bij het
verstrekken van reisdocumenten. Daarnaast werd stilgestaan bij de
recente bezoeken op het gebied van contra-terrorisme en van politie en
justitiesamenwerking. Vervolgens is gesproken over de recente ontwikkelingen ten aanzien van het Midden Oosten vredesproces (MOVP), evenals
over de ontwikkelingen in de Westelijke Sahara. Tot slot is afgesproken
om elkaar bij een andere gelegenheid uitgebreider te spreken over
migratie, veiligheid, mensenrechten, cultuur, en economische
samenwerking.
In de ontmoeting van Minister-President Rutte met zijn Marokkaanse
counterpart, Akhannouch werd gesproken over de Russische invasie in
Oekraïne, Minister-President Rutte heeft het belang van internationale
eenheid onderstreept. Ook in dit gesprek kwamen actuele regionale
ontwikkelingen aan de orde, concreet Mali, Libië en de Westelijke Sahara.
Ten aanzien van Mali delen Nederland en Marokko de zorg over de
onveiligheid en politieke instabiliteit en uitte Nederland ook zorgen over
de toenemende invloed van Russische actoren in Mali, waaronder
Wagner. Tot slot heeft de Minister-President waardering uitgesproken voor
de vorderingen die er zijn in de terugkeersamenwerking en het belang van
deze samenwerking voor Nederland onderstreept.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

9

Met de Minister van Buitenlandse Zaken van de Palestijnse Gebieden
Maliki sprak Minister Hoekstra over ontwikkelingen in de Palestijnse
Gebieden en Israël. KNL benadrukte het belang van engagement van
beide partijen om onderhandelingen in het kader van het MOVP te kunnen
hervatten. Ook spraken beide Ministers over een doorstart van de
trilaterale werkgroepen op handel, energie en water tussen de Palestijnen,
Israël en KNL.
In gesprek met de Iraanse Minister van Buitenlandse Zaken, Minister
Amir- Abdollahian, sprak Minister Hoekstra zijn grote bezorgdheid uit over
de situatie in Iran. Voorts riep hij de Iraanse autoriteiten op om een
gedegen en onpartijdig onderzoek in te stellen naar de dood van Mahsa
Amini. Ook heeft Minister Hoekstra het belang van het recht van Iraanse
burgers om te protesteren benadrukt en geweld tegen demonstranten
veroordeeld. Burgers hebben immers het recht om te demonstreren voor
vrouwenrechten en andere mensenrechten. Tevens heeft Minister
Hoekstra Iran opgeroepen om spoedig in te stemmen met een hernieuwd
nucleair akkoord (JCPOA), waarbij Minister Hoekstra nogmaals heeft
benadrukt dat de huidige tekst van het JCPOA wat EU en VS betreft «our
best and final offer» is.
Voorafgaand aan eerder genoemde PRR-evenement sprak Minister
Hoekstra met zijn Iraakse ambtgenoot, Minister Hussein. Er werd
stilgestaan bij de politieke ontwikkelingen in Irak en de Russische agressie
tegen Oekraïne. Tevens herbevestigden KNL en Irak de constructieve
samenwerking op de hervorming van de Iraakse veiligheidssector en
terrorismebestrijding. Ook werd kort gesproken over de handelsbetrekkingen tussen KNL en Irak en de hervormingen in de Iraakse economie.
Tot slot benadrukte KNL nadrukkelijk het belang van verbeterde
terugkeersamenwerking.
Ook Minister-President Rutte had een ontmoeting met zijn Iraakse
ambtgenoot, premier Al-Kadhimi. Reflecterend op de politieke ontwikkelingen en de moeizame regeringsformatie in Irak onderstreepten zowel
KNL als Irak het belang van dialoog tussen de verschillende politieke
spelers en het bieden van perspectief aan de Iraakse bevolking. Verder
wees Minister-President Rutte op de samenwerking op het gebied van
migratie, waarbij werd afgesproken om te werken aan vorderingen op
terugkeersamenwerking. Ten slotte werd kort stilgestaan bij de situatie in
de kampen in Noordoost-Syrië en de bilaterale samenwerking op het
gebied van water.
Minister Hoekstra sprak met zijn Egyptische ambtsgenoot Shoukry over
de impact van de Russische invasie in Oekraïne en over de aanstaande
COP27. Verder benadrukte Minister Hoekstra mensenrechten als
universeel thema te beschouwen en onderstreepte hij het belang van
continue dialoog op dit gebied.
In het gesprek tussen Minister Hoekstra en de Minister van Buitenlandse
Zaken van Algerije Lamamra bevestigden beide Ministers de wens om de
bilaterale relatie verder te versterken, waarbij Minister Hoekstra ook het
belang van migratiesamenwerking benadrukte. Verder gingen beide
Ministers dieper in op de regionale uitdagingen in de Sahel.
Minister Hoekstra sprak met zijn Zuid-Afrikaanse ambtsgenoot, Minister
Pandor, over de internationale respons en stemming in de VN inzake de
oorlog in Oekraïne, de gevolgen hiervan op energie- en voedselprijzen,
landhervorming en -restitutie in Zuid-Afrika en de situaties in Mozambique, Ethiopië en de Sahel. Minister Pandor dankte KNL voor de steun
die werd verleend tijdens de COVID-pandemie, met name de donatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

10

persoonlijke beschermingsmiddelen uit KNL en de KNL bijdrage aan het
Zuid-Afrikaanse Solidarity Fund.
In het bilaterale gesprek tussen Minister Hoekstra en de Zimbabwaanse
«Acting Minister» van Buitenlandse Zaken Murwira werd gesproken over
de bilaterale handel tussen Zimbabwe en KNL, in het bijzonder op het
gebied van landbouw- en tuinbouwproducten. Ook kwam de landonteigening uit het verleden ter sprake, waarbij Minister Hoekstra aangaf dat
de compensatie van onteigende Nederlandse boeren nog steeds een
belangrijk punt van aandacht is. Tenslotte bracht Minister Hoekstra de
oorlog in Oekraïne op, waarbij Murwira aangaf dat de VN moet worden
gebruikt als platform om verschillen te overbruggen en vijandelijkheden
te beëindigen.
Minister Hoekstra sprak daarnaast met de Rwandese Minister van
Buitenlandse Zaken Biruta. Beide Ministers stonden stil bij de transitie van
de bilaterale relatie van hulp naar handel. Ter sprake kwamen ook de
situaties in Oost-DRC, Mozambique en Oekraïne. Minister Hoekstra sprak
daarbij waardering uit voor het feit dat Rwanda de Russische agressie
veroordeelt, waarbij Minister Biruta onderstreepte dat die opstelling voor
Rwanda een principekwestie is. Minister Hoekstra sprak ook waardering
uit voor de Rwandese inzet voor gendergelijkheid.
Minister Hoekstra sprak tevens met de Nigerijnse Minister van Buitenlandse Zaken Massaoudou. In het gesprek bevestigden beide Ministers de
wens om de bilaterale relatie verder te versterken. Minister Hoekstra
onderkende de immense uitdagingen waar Niger voor staat, en noemde
dat KNL nauw samenwerkt met EU- partners om te zien op welke manier
Niger nog meer ondersteund kan worden bij de toegenomen uitdagingen.
Daarnaast bedankte Minister Hoekstra Niger voor de uitstekende
migratiesamenwerking en gingen beide Ministers dieper in op de
regionale uitdagingen in de Sahel en het belang van een geïntegreerde
benadering tussen veiligheid, humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking.
In het gesprek met Achim Steiner, de administrator van het VN Ontwikkelingsprogramma (UNDP), onderstreepten Minister Schreinemacher en
UNDP de goede samenwerking op de brede SDG-agenda en spraken af zo
snel mogelijk bilateraal een strategische beleidsdialoog op te zetten om
de samenwerking op hoog niveau verder te verdiepen. Minister Schreinemacher informeerde onder meer naar de rol van UNDP bij de wederopbouw van Oekraïne en binnen VN-hervormingen, waarbij KNL
belangrijke rollen voor UNDP ziet. Ook riep de Minister UNDP op actie te
ondernemen om de donorbasis te verbreden en meer in te zetten op
innovatieve partnerschappen, nu wereldwijd de financiering voor het
VN-systeem onder druk staat.
Met het bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden
(UN OCHA) besprak Minister Schreinemacher de graandeal in Oekraïne.
De Minister uitte waardering voor de inzet van de VN bij de totstandkoming van de «Black Sea Grain Deal» waarmee de export van graan en
landbouwproducten uit een aantal Oekraïense havens mogelijk werd
gemaakt. Ook complimenteerde de Minister de VN met het belangrijke
werk dat in onder meer Oekraïne, Jemen, Afghanistan en de Hoorn van
Afrika wordt verricht en benadrukte hierbij het belang van humanitaire
toegang. De Minister stond eveneens stil bij de toenemende humanitaire
noden en de noodzaak te investeren in het voorkomen of temperen van
humanitaire crises middels een brede aanpak van de grondoorzaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

11

In het gesprek met Maleisië benadrukte Minister-President Rutte de sterke
handelsrelaties tussen KNL en Maleisië en de goede samenwerking om
gerechtigheid te bereiken voor de slachtoffers en nabestaanden van de
MH17-ramp. Maleisië sprak waardering uit voor de relatie en de KNL
kennis op water- en landbouwtechnologie en de overdracht van expertise
in disaster risk reduction. Minister-President Rutte vroeg naar de
voortgang in de zaak van Ivana Smit en vroeg Maleisië toegang te geven
aan en samen te werken met Nederlandse autoriteiten. Ten slotte werd er
stilgestaan bij de zorgen omtrent de Russische invasie in Oekraïne.
In gesprek met Vietnamese vicepremier Bing Minh sprak MinisterPresident Rutte over het belang van kennisuitwisseling over kustversterking, de economische situatie in China en de wederkerige steun voor
elkaars kandidaturen voor de VN-Mensenrechtenraad. Minister-President
Rutte noemde tevens het belang van naleving van internationaal recht in
de Zuid-Chinese Zee.
Minister-President Rutte en de premier van Mozambique Maleiane
stonden in hun gesprek beide stil bij de situatie in Cabo Delgado. Om
terugkeer van de ontheemde bevolking aan te moedigen werkte Mozambique aan rehabilitatie van scholen, infrastructuur en economische
ontwikkeling. Ook werd internationale steun aan de Mozambikaanse
overheid besproken en kwam de oorlog in Oekraïne ter sprake. Maleiane
onderstreepte het belang van multilateralisme en de rol van internationale
diplomatie bij het oplossen van het conflict.
Tenslotte nam Minister-President Rutte deel aan een bijeenkomst met
partijen uit het Nederlandse bedrijfsleven die actief zijn in de Verenigde
Staten. Hij sprak hier met aanwezigen over de uitdagingen en kansen op
de Amerikaanse markt, en over de impact van huidige economische,
maatschappelijke en sociale uitdagingen.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 150, nr. 203

12