Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 519

Aanpassing van de Wet luchtvaart ten behoeve
van de implementatie van richtlijn nr.
2009/12/EG van het Europese Parlement en de
Raad van de Europese Unie van 11 maart 2009
inzake luchthavengelden (PbEG L70)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 22 juli
2010 en het nader rapport d.d. 20 september 2010, aangeboden aan de
Koningin door de minister van Verkeer en Waterstaat. Het advies van de
Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 28 mei 2010, no. 10.001449, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de minister van Verkeer en Waterstaat, bij de Raad van
State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot
aanpassing van de Wet luchtvaart ten behoeve van de implementatie van
richtlijn nr. 2009/12/EG van het Europese Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 11 maart 2009 inzake luchthavengelden (PbEG L70),
met memorie van toelichting.
Het voorstel strekt tot implementatie van richtlijn nr. 2009/12/EG van het
Europese Parlement en de Raad van de Europese Unie van 11 maart 2009
inzake luchthavengelden (de richtlijn). De Raad van State onderschrijft de
strekking van het wetsvoorstel, maar maakt opmerkingen met betrekking
tot het belang van Schiphol als mainport en de vaststelling van de criteria
op basis waarvan verzoeken om diensten op maat worden beoordeeld. Hij
is van oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het voorstel
wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 28 mei 2010,
nr. 10.001449, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 22 juli 2010, nr. W09.10.0197/IV, bied ik U
hierbij aan. Het voorstel geeft de Raad van State aanleiding tot het maken
van een aantal opmerkingen.
Hierna ga ik in op de opmerkingen van de Raad van State en ik houd
daarbij de nummering aan van het advies.

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

kst-32519-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 519, nr. 4

1

1. Mainport Schiphol
Artikel 3 van de richtlijn bepaalt dat bij het heffen van luchthavengelden
niet mag worden gediscrimineerd tussen luchthavengebruikers. Het
verbod op discriminatie is reeds opgenomen in het huidige artikel 8.25d,
tweede lid, van de Wet luchtvaart. In de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel tot wijziging van de Wet luchtvaart in verband met de
exploitatie van de luchthaven Schiphol is aangegeven dat de bepalingen
in de Wet luchtvaart uitgaan van kostenoriëntatie voor het geheel. Dit
biedt volgens de toelichting tevens de mogelijkheid tot tariefdifferentiatie.
De richtlijn maakt het thans expliciet mogelijk dat luchthavengelden uit
een oogpunt van publiek en algemeen belang, met inbegrip van milieuaangelegenheden, worden gedifferentieerd. De criteria daarvoor moeten
relevant, objectief en transparant zijn. Door middel van een wijziging van
artikel 8.25d van de Wet luchtvaart wordt deze bepaling geïmplementeerd.
In de memorie van toelichting bij het voorstel wordt opgemerkt dat het
behartigen van het belang van de mainport als algemeen belang wordt
aangeduid. De toelichting vermeldt dat dit ook reeds in de Luchtvaartnota
is vastgesteld. Zo is het volgens de toelichting toegestaan, binnen de
grenzen van het EU-recht, tarieven te differentiëren naar transfer-/lokaal
opstappende passagiers. De Raad constateert dat niet wordt toegelicht
waarop de regering de aanname baseert dat onder publiek en algemeen
belang tevens het belang van de mainport kan worden verstaan. De Raad
wijst er in dit verband op dat in het Unierecht onder algemeen belang in
beginsel niet-economische belangen worden verstaan.1 Het belang van
Schiphol als mainport is voor het belangrijkste deel een economisch
belang, het belang van de Nederlandse concurrentiepositie.
De Raad beveelt aan in de toelichting nader te motiveren dat onder een
publiek of algemeen belang tevens het belang van de mainport kan
worden verstaan.
1. Naar aanleiding van het advies van de Raad om in de toelichting nader
te motiveren dat onder een publiek of algemeen belang tevens het belang
van de mainport kan worden verstaan is de toelichting in deze zin
aangevuld.
2. Vaststelling van criteria
Artikel 10, tweede lid, van de richtlijn schrijft voor dat luchthavengebruikers toegang moeten kunnen krijgen tot zogenoemde diensten op
maat of specifiek gereserveerde delen van een terminal. Indien meer
gebruikers dan mogelijk is, toegang wensen tot deze diensten op maat of
specifieke delen van een terminal, dient de toegang te worden toegekend
op basis van relevante, objectieve, transparante en niet-discriminerende
criteria. Het voorgestelde artikel 8.25ea bepaalt daartoe dat, indien een
gebruiker een verzoek om diensten op maat of het reserveren van
specifieke terminals of delen van terminals indient, de exploitant van de
luchthaven criteria vaststelt, op basis waarvan een dergelijk verzoek wordt
beoordeeld.
De Raad merkt op dat uit artikel 8.25ea volgt dat het vaststellen van
criteria pas plaatsvindt nadat een eerste verzoek om diensten op maat of
specifiek gereserveerde (delen van) terminals wordt ingediend. De Raad
meent dat het in de rede ligt om deze criteria vooraf vast te stellen. Zo
wordt geborgd dat de criteria metterdaad objectief en transparant kunnen
zijn.
1

Zie in dat verband onder meer het arrest van
het Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschappen van 10 juli 1984 in zaak
72/83 (Campus Oil), Jur. 1984, blz. 2727.

De Raad beveelt aan artikel 8.25ea in het licht van het bovenstaande aan
te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 519, nr. 4

2

2. De Raad is van mening dat het voor de hand ligt om de criteria op basis
waarvan verzoeken van gebruikers van de luchthaven om toegang te
krijgen tot zogenoemde diensten op maat of specifiek gereserveerde
(delen van) terminals kunnen worden beoordeeld, door de luchthaven
vooraf te laten vaststellen. Dat heeft volgens de Raad als voordeel dat
daadwerkelijk wordt gewaarborgd dat deze criteria objectief en transparant kunnen zijn. De aanbeveling van de Raad om het voorgestelde
artikel 8.25ea in het licht van het bovenstaande aan te passen is gevolgd.
Het zal voor de exploitant van de luchthaven in de praktijk echter niet in
alle gevallen mogelijk blijken om voor alle denkbare en ook ondenkbare
toekomstige aanvragen inzake het gebruik van uiteenlopende, mogelijk
zelfs nieuwe faciliteiten en diensten, op voorhand uitputtende criteria vast
te stellen. In het licht van zich voortdurend wijzigende omstandigheden en
ook omdat de specifieke omstandigheden van ieder individueel geval
(sterk) kunnen verschillen, is aan de exploitant van de luchthaven de
mogelijkheid voorbehouden om in bijzondere concrete omstandigheden
andere en aanvullende criteria te formuleren. De memorie van toelichting
is dienovereenkomstig aangepast.
Voorts is in het wetsvoorstel ook nog een inhoudelijke verbetering
aangebracht. In artikel 11.24 is alsnog voorzien in administratieve sancties
op handelen in strijd met het nieuwe artikel 8.25ea.
De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande
rekening zal zijn gehouden.
De waarnemend Vice-President van de Raad van State,
P. van Dijk
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 519, nr. 4

3