Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1060
Vragen van de leden Van den Nieuwenhuijzen, Van Ojik en Bromet (allen
GroenLinks) aan de Minister voor Buitenlandse handel en
Ontwikkelingssamenwerking over het verzwakken van Europese standaarden
voor landbouwgif onder Canadese druk via CETA (ingezonden 5 november
2020).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 10 december 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Hoe Canada de Europese voedselveiligheid
verwatert»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich uw uitspraak in de Kamer dat op basis van het vrijhandelsverdrag tussen de EU en Canada (CETA) niet aan het in de EU geldende
voorzorgsprincipe ten aanzien van landbouwgif zou worden getornd?2
Antwoord 2
Ja, deze uitspraak herinner ik mij. CETA tast het voorzorgsprincipe, dat is
verankerd in EU-recht, niet aan.3
Vraag 3
Klopt het dat de Europese Commissie inmiddels van standpunt is veranderd
en voortaan per geval een risicobeoordeling wil toestaan, waarmee het
voorzorgsprincipe de facto wordt losgelaten? Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot
uw eerdere afspraken?
1

Follow the Money, 4 november 2020, https://www.ftm.nl/artikelen/ceta-euvoorzorgsbeginsel?share=nPgmGR7cNr5jae++i3awTMPITQ2w1AdF80CNjSGL6ApjRyreRs
5qMA3slAcb&utm_medium=social&utm_campaign=sharebuttonleden&utm_source=twitter
2
Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 54, item 2
3
Zie bijvoorbeeld artikel 23.3, lid 3 en artikel 24.8 waarin het voorzorgsbeginsel expliciet staat
vermeld. Daarnaast bevestigen de EU, de lidstaten en Canada de beloften tot voorzorg ook in
het Gezamenlijk uitleggingsinstrument dat bij de ondertekening van CETA is vastgesteld (zie
punt 1, onder e)

ah-tk-20202021-1060
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Nee, het voorzorgsprincipe is niet losgelaten. De betreffende wetgeving
(Verordening (EG) Nr. 396/2005 gelezen in samenhang met verordening (EG)
178/2002) schrijft voor dat een aanvraag van een importtolerantie behandeld
wordt en dat daarbij een risicoanalyse plaatsvindt. Dit kan ook een aanvraag
zijn voor een importtolerantie voor veilige residuniveaus van een stof die in
Europa vanwege de stofeigenschappen niet is toegelaten. Deze mogelijkheid
bestaat al sinds de verordening in 2005 werd afgekondigd. Bij het vaststellen
van maximale residulimieten (waaronder importtoleranties) op grond van een
EFSA-beoordeling, wordt conform artikel 6, lid 3 van Verordening (EG)
178/2002 het voorzorgsprincipe gehanteerd. Voor het vaststellen van MRL’s
betekent dat in de praktijk dat, als de schadelijkheid van bepaalde residuniveaus niet met zekerheid is uit te sluiten, de MRL op het laagste niveau
(detectielimiet) wordt gezet.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de onthulling in een intern memo van EU-ambtenaren
dat Nederland een omslag naar een volledig risico-gebaseerde benadering
heeft gesteund? Zo ja, waarom is de Kamer hier niet over geïnformeerd?
Antwoord 4
Er is geen sprake van een «omslag naar een risicogebaseerde benadering».
Deze benadering is al sinds 2005 onderdeel van de wetgeving voor het
vaststellen van maximale residulimieten. Nederland heeft zich wel verzet
tegen het voorstel van de Commissie om aanvragen van importtoleranties te
weigeren. Dit is namelijk strijdig met Verordening 396/2005 (zie ook het
antwoord op vraag 3). Artikel 8, lid 1 van die verordening stelt namelijk,
zonder uitzonderingen, dat de lidstaat die de aanvraag ontvangt, onverwijld
een evaluatierapport moet opstellen. Het handelen in strijd met deze bepaling
zou de betreffende lidstaten (waaronder Nederland) juridische problemen
opleveren.
Vraag 5
Erkent u dat het hanteren van een risico-benadering in plaats van vast te
houden aan het voorzorgsprincipe de gezondheid van EU-burgers op het spel
zet? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Nee, die mening deel ik niet. Veel voedingsmiddelenwetgeving in Europa is
risico-gebaseerd. Het voorzorgsprincipe is daar een onlosmakelijk onderdeel
van: als er onzekerheden in de risicobeoordeling zijn, worden extra veiligheidsmaatregelen genomen. Het verbieden van stoffen vanwege die
onzekerheid is daarbij één van de mogelijke maatregelen, maar zeker niet de
enige. Ook andere voorzorgsmaatregelen zijn mogelijk, zoals het lager
vaststellen van de MRL of het verbieden van bepaalde toepassingen. Waar
het nu om gaat, is dat als het gebruik van stoffen met bepaalde carcinogene,
mutagene en reprotoxische eigenschappen niet is goedgekeurd in de EU, de
MRL standaard op detectieniveau (het laagst meetbare niveau) wordt
vastgesteld; ook als residuen daarvan blijkens risicobeoordeling veilig zijn.
Deze beperking geldt nu ook voor geïmporteerde producten, en veel derde
landen (waaronder Canada) maken bezwaar tegen een dergelijk mogelijk
verbod.
Vraag 6
Bent u nog steeds van mening dat Canada via de CETA-overlegcommissies
geen druk kan zetten op de EU om standaarden ten aanzien van gezondheid,
dierenwelzijn, milieu en natuur te verlagen? Zo ja, kunt u motiveren waarom?
Antwoord 6
Het staat Canada, net als de Europese Unie, vrij om standpunten naar voren
te brengen tijdens bijeenkomsten van de CETA-Comités. Voorop staat dat het
Gemengd Comité van beheer voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen
(SPS-Comité) en andere comités onder CETA, juridisch noch praktisch de
mogelijkheid hebben EU-wetgeving te wijzigen. De discussies die delegaties
in het SPS-Comité of andere comités voeren, leiden dan ook niet tot een
verlaging van standaarden. Zoals de Commissie ook heeft bevestigd in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

verklaring die ze bij de vaststelling van het besluit tot ondertekening door de
Raad heeft afgelegd4, laat CETA het vermogen van de Europese Unie en haar
lidstaten om hun grondbeginselen voor regelgevingsactiviteiten toe te
passen, intact. Voor de Europese Unie omvatten die beginselen de beginselen
die zijn vastgesteld in de EU-Verdragen, in het bijzonder het voorzorgsbeginsel zoals bedoeld in artikel 191, en weergegeven in artikel 168, lid 1, en artikel
169, leden 1, en 2, VWEU. CETA tast EU-standaarden ter bescherming van de
gezondheid van mensen, dieren, planten en het milieu niet aan.
Als de EU de regelgeving al zou willen aanpassen, dan moeten de Raad en
het Europees parlement daarmee instemmen, zoals bij iedere wijziging van
de EU-regelgeving. Ook geldt dat de ambtelijke delegaties van de EU
handelen volgens bevoegdheden die hen zijn gegeven en die gaan over de
technische uitvoering in het betrokken comité, zoals ook blijkt uit de
gezamenlijke verslagen van het SPS-Comité. Het kabinet heeft geen aanwijzing dat dit niet het geval zou zijn.5
Vraag 7
Bent u bereid zich in te spannen om namens Nederland alle mogelijke
stappen te zetten om gedane concessies aan Canada ten aanzien van de
verlaging van landbouwgifnormen terug te draaien? Zo ja, kunt u de Kamer
hier periodiek over informeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zoals eerder uiteengezet zijn er geen concessies aan Canada gedaan. Waar
geen concessies gedaan zijn, kunnen die ook niet teruggedraaid worden. De
Kamer wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang in de wetgeving
rond gewasbeschermingsmiddelen. Ook als er in de toekomst belangrijke
ontwikkelingen in deze wetgeving zijn, zal de Kamer worden geïnformeerd.
Op dit moment zijn er geen plannen de wetgeving rond maximale residulimieten aan te passen.

4

Deze verklaring maakt integraal onderdeel uit van de context waarin de Raad het besluit tot
goedkeuring van de ondertekening door CETA namens de Unie heeft vastgesteld (zie de
toelichting die voorafgaat aan de verklaringen en Advies 1/17, punt 220).
5
http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1811

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3