Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2647
Vragen van het lid Van Raak (SP)
aan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties over de
Wet Openbaarheid Bestuur (WOB).
(Ingezonden 23 april 2009)
1
Deelt u de mening dat de Wet
Openbaarheid Bestuur (WOB) in het
leven is geroepen om zoveel mogelijk
openbaarheid aan besluiten en
handelingen van bestuursorganen te
geven? Deelt u de mening dat, om dit
te bereiken, er zo min mogelijk
drempels dienen te zijn om toegang
te krijgen tot deze informatie? Zo nee,
waarom niet?
2
Wat is uw reactie op het feit dat een
aantal gemeenten leges heffen bij het
doen van een WOB-verzoek voor
onder andere «zoeken in het archief»,
«het verstrekken van een digitaal
bestand», «het nemen van een
beslissing», vaak tegen zeer
uiteenlopende tarieven?1
3
Deelt u de mening dat dit ongewenst
is en in strijd is met de WOB, waarin
is opgenomen dat alleen kosten in
rekening mogen worden gebracht
voor het verstrekken van kopieën en
samenvattingen en de maximum
tarieven van die kosten?2 Zo nee,
waarom niet?

KVR36230
2009Z07884
0809tkkvr2647
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

4
Deelt u de mening dat het heffen van
leges bestemd is voor een geleverde
dienst met een duidelijk toegevoegde
waarde, terwijl het beantwoorden van
een WOB-verzoek een recht op
informatie is? Bent u van mening dat
dit het belang van de gemeentewet
overstijgt? Zo nee, waarom niet?
5
Deelt u de mening dat dit
ongewenste drempels opwerpt om
de bestuursorganen te controleren?
Zo nee, waarom niet?
6
Is het u bekend dat enkele gemeenten
weigeren over te gaan tot het
vergaren van documenten totdat de
indiener van een WOB-verzoek zich
akkoord verklaart met leges, weigert
documenten te verstrekken totdat
betaald is voor het kopiëren of
documenten te verstrekken in digitaal
formaat, ook al zijn die wel
beschikbaar? Wat is uw reactie
hierop?
7
Hoeveel bestuursorganen voeren een
dergelijk beleid rond het
beantwoorden van WOB-verzoeken?
8
Bent u bereid deze bestuursorganen
te wijzen op de uitgangspunten van
de WOB en het gehanteerde
tarievenbeleid en hen te verzoeken
geen kosten meer in rekening te
brengen buiten mogelijk te

verstrekken kopieën en andere
documenten, zoals beschreven in de
wet? Zo nee, waarom niet?
9
Bent u op de hoogte van het feit dat
sommige gemeenten bij het
beantwoorden van hetzelfde
WOB-verzoek de gevraagde
informatie binnen een dag kunnen
leveren, terwijl andere gemeenten
hiervoor aan twee termijnen van twee
weken nog niet voldoende hebben?
Bent u ervan op de hoogte dat
sommige gemeenten in hun
rekeningen een kwartier blijken te
hebben gezocht, terwijl anderen
volgens opgave dagen nodig
hebben? Zo ja, wat is hierover uw
mening? Hoe verklaart u deze
verschillen?
10
Bent u van mening dat in het licht van
artikel 3 van de Archiefwet de burger
erop mag vertrouwen dat een archief
zich in een «goede en geordende
staat» bevindt en de extreme
discrepantie tussen vergelijkbare
bestuursorganen een probleem
vormt? Zo nee, waarom niet?
11
Bent u bereid de Archief Inspectie de
problemen met de toegankelijkheid
van informatie te laten onderzoeken?
Zo nee, waarom niet?
12
Bent u bereid een onderzoek te doen
naar de mogelijkheden van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5563

gezamenlijk digitaal rijksarchief, met
als doel de doorzoekbaarheid te
vergroten en de kosten per instelling
te verlagen?
1

O.a. Alphen aan de Rijn, Goirle, Apeldoorn,
Anna Paulowna.
Besluit tarieven openbaarheid van bestuur.

2

Antwoord
Antwoord van minister Ter Horst
(Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen
14 mei 2009)
1
Uitgangspunt in de Wet
openbaarheid van bestuur (WOB) is
inderdaad dat overheidsinformatie in
beginsel openbaar dient te zijn. Dit
brengt met zich mee dat gevraagde
informatie binnen de daartoe in de
wet gestelde grenzen dient te worden
verstrekt en dat buiten hetgeen bij of
krachtens de wet is bepaald geen
aanvullende belemmeringen mogen
worden opgeworpen.
2, 3 en 6
In artikel 12 van de WOB staat dat
voor de centrale overheid met
betrekking tot het in rekening te
brengen vergoedingen voor het
verstrekken van informatie op
verzoek regels kunnen worden
gesteld. Aan dit artikel is met het
Besluit tarieven openbaarheid van
bestuur uitvoering gegeven. In het
besluit is bepaald welke
vergoedingen in rekening kunnen
worden gebracht bij het verstrekken
van informatie op verzoek.
In overeenstemming met hetgeen in
artikel 12 is bepaald, beperkt het
Besluit tarieven openbaarheid van
bestuur zich echter tot de
Rijksoverheid. De tarieven van
decentrale bestuursorganen vallen
niet onder de werking van het besluit.
Aanvankelijk was in het voorgestelde
artikel 12 wel voorzien in de
mogelijkheid om voor alle
bestuursorganen nadere regels over
vergoedingen vast te stellen. Op
aandringen van de Tweede Kamer is
hier echter verandering in gebracht1.
Het werd niet nodig geacht dat de
Rijksoverheid de gemeentelijke
tarieven zou reguleren.
Op grond van de WOB kunnen de
gemeenten, provincies en
waterschappen wel zelf een regeling
vaststellen ter uitvoering van de wet.
Daarbij schrijft de wet uitsluitend
voor dat de regeling door het bestuur
dient te worden vastgesteld. Dit

betekent dat sprake dient te zijn van
een verordening. Voor het overige
worden door de wet geen
voorwaarden of maxima aan de
regeling gesteld. Het is aan
provincies, gemeenten en
waterschappen zelf om op dit punt
vorm en inhoud aan de verordening
te geven. In de verordening kan ook
worden bepaald welke kosten in
rekening kunnen worden gebracht bij
het verstrekken van informatie op
verzoek en op welke wijze dit gebeurt.
4, 5 en 8
Zoals reeds in het voorgaande
antwoord is aangegeven, staat het de
gemeenten vrij om zelf een
verordening vast te stellen inzake de
kosten die bij een verzoek op grond
van de WOB in rekening kunnen
worden gebracht. Het is dus aan de
gemeenten om op dit punt vorm en
inhoud aan het beleid te geven. Dit
betekent ook dat de kaderstellende en
controlerende bevoegdheden op dit
punt aan de gemeenteraad
toekomen. Het Rijk heeft daarover
geen zeggenschap. Vanzelfsprekend
is het niet de bedoeling van de WOB
dat winst wordt gemaakt met de
kosten die bij een verzoek in rekening
worden gebracht. Het is echter aan de
gemeenteraad een oordeel over het
beleid van de gemeente uit te
spreken en bij eventuele misstanden
op te treden.

Rijk heeft daar geen zeggenschap
over.
12
Op Rijksniveau vinden reeds
voorbereidingen plaats voor het
inrichten van een digitaal archief voor
de tijdelijke en permanente bewaring
van rijksarchieven. Dit gebeurt door
het Nationaal Archief. Mij is bekend
dat ook een aantal gemeenten met
dergelijke voorbereidingen bezig zijn
voor de archiefbescheiden van
gemeentelijke organen. Door de
digitalisering zullen archieven in de
nabije toekomst immers meer en
meer digitaal worden aangeboden.
Zowel voor papieren als digitale
archiefbescheiden geldt echter
dezelfde algemene eis van goede,
geordende en toegankelijke staat. Dit
staat geheel los van het kostenaspect.
1

Tweede Kamer, 1988–1989, 19 859, nr. 18.

7 en 9
Mij is niet bekend welk beleid er door
de verschillende gemeenten wordt
gevoerd en welke kosten er door de
gemeenten in rekening worden
gebracht. Gezien de gemeentelijke
autonomie in deze, zie ik ook geen
aanleiding hier onderzoek naar te
doen. Van belang is wel dat de
inwerkingtreding van de Wet
dwangsom en beroep bij niet tijdig
beslissen voor alle bestuursorganen
aanleiding is geweest om de interne
procedures bij de afhandeling van
verzoeken op grond van de WOB nog
eens goed onder de loep te nemen.
Ook gemeenten en provincies hebben
aangegeven hun interne procedures
nog eens kritisch te bezien.
10 en 11
Colleges van burgemeester en
wethouders dragen op grond van de
Archiefwet zelf zorg voor hun
archiefbescheiden. Het toezicht op
deze zorg wordt uitgeoefend door
Gedeputeerde Staten. Dit gebeurt via
de provinciale archiefinspecteur. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5564