Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

974
Vragen van de leden Rebel en Ypma (beiden PvdA) aan de
Staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over gevaren van sociale media voor minderbegaafde jongeren
(ingezonden 19 november 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie), mede namens
de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen
8 januari 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015,
nr. 776.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Minderbegaafden vaker gevaar op web»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het beeld dat kennisnet schetst over de risico’s die jongeren met
een verstandelijke beperking lopen wanneer zij gebruik maken van sociale
media? Kunt u inzage geven in de omvang van de problematiek?
Antwoord 2
Ja, dat beeld wordt herkend. Kinderen met een (licht) verstandelijke
beperking, een stoornis in het autisme spectrum of een lichamelijke
beperking zijn kwetsbaarder dan andere kinderen. Ze hebben vaak moeite
met de diversiteit aan sociaal verkeer en omgangsvormen, schatten risico’s
niet goed in, zijn gevoelig voor sociale druk of onvoldoende weerbaar. De
toegang tot internet en sociale media heeft deze kwetsbaarheid behoorlijk
vergroot. Wij kunnen u echter geen inzicht geven in de omvang van de
problematiek.
Vraag 3
Hoe vaak zijn jongeren met een verstandelijke beperking dader en hoe vaak
zijn zij slachtoffer van cyberpesten en seksueel misbruik via sociale media?
Acht u verder onderzoek naar de aard en omvang van deze problematiek
gewenst? Zo ja, hoe gaat u hier invulling aan geven? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20142015-974
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

NOS.nl, 9 november 2014 (beta.nos.nl/artikel/2002993)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Er is een tweetal onderzoekinstrumenten waarmee onderzoek wordt gedaan
naar dader- en slachtofferschap van cybercriminaliteit: de Monitor Zelfgerapporteerde Jeugdcriminaliteit van het WODC en de Online Tool Internetveiligheid van NHL Hogeschool /Politie Academie. Daarmee is het mogelijk inzicht
te krijgen in onder meer cyberpesten en seksueel misbruik op internet of via
sociale media. Het is echter niet mogelijk om een beeld te krijgen van de
incidentie bij (licht) verstandelijk beperkten, maar wel naar bijvoorbeeld
onderwijsniveau. Om na te gaan of er sprake is van een (licht) verstandelijke
beperking is het noodzakelijk om een uitgebreide vragenlijst af te nemen om
de IQ-score te kunnen bepalen. Dat is in het kader van een onderzoek naar
dader- en slachtofferschap niet uitvoerbaar.
Vraag 4
Welke lesmethodieken zijn er op dit moment beschikbaar over mediawijsheid
voor jongeren met een verstandelijke beperking? Kunt u hiervan een
overzicht geven en hierbij aangeven op hoeveel scholen dit materiaal
gebruikt wordt?
Antwoord 4
Rutgers WPF en de CED-groep voeren met subsidie van het Ministerie van
OCW het project «Van Kwetsbaar naar Weerbaar» uit. Dit project is gericht op
een gezonde en veilige seksuele ontwikkeling en weerbaarheid van leerlingen
met beperkingen, waaronder de leerlingen met een verstandelijke beperking.
Binnen dit project is ook aandacht voor een doorgaande leerlijn gericht op
het veilig gebruik van sociale media. Hoeveel scholen precies van dit project
gebruik maken, is niet bekend. Waar het gaat over het meer in het algemeen
weerbaar maken tegen sociale druk, verleiding en manipulatie op internet, is
gesignaleerd dat goed materiaal voor deze doelgroep ontbreekt. Wel zijn er
verschillende initiatieven op het terrein van het gebruik van sociale media,
waarbij mogelijkerwijs kan worden aangesloten. Met de relevante partijen,
zoals de PO-Raad, Kennisnet, Mediawijzer.nl, Rutgers WPF en de CED-groep
wordt bezien hoe op korte termijn in de leemte voorzien kan worden.
Vraag 5
Acht u het wenselijk dat er, zoals hulpverleners voorstellen, een speciaal
meldpunt komt voor cyberpesten en seksueel misbruik via sociale media voor
minder begaafden? Of bent u van mening dat meldknop.nl ook voor minder
begaafde jongeren kan fungeren als meldpunt voor cyberpesten en seksueel
misbruik?
Antwoord 5
Meldknop.nl is dé plek waar meldingen moeten plaatsvinden, ook voor
minder begaafden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2