UWV
Datum

2 5 JAN. 2019

Ons kenmerk

Postbus 58285, 1040 HG Amsterdam

SBK/98719/DB
Pagina

Aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Mevrouw drs. T. van Ark
Postbus 90801
2509LV Den Haag

Bijlage(n)

Onderwerp

Uitvoeringstoets op het wetsvoorstel wijzigingen Wet Wajong

Geachte mevrouw Van Ark,
Op 22 oktober jl. hebben wij het conceptwetsvoorstel wijzigingen Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, de Wajong, ontvangen. Dit wetsvoorstel
behelst een zevental maatregelen ter vereenvoudiging en harmonisering van de verschillende
Wajongregimes. Het doel van het wetsvoorstel is om drempels die Wajongers ervaren bij het
participeren weg te nemen. De volgende wijzigingen worden voorgesteld:
1. Aanpassen regels voor het berekenen van de uitkering;
2. Harmoniseren regels eindigen Wajonguitkering en uitbreiden herlevingstermijn;
3. Aanpassen passend werkaanbod;
4. Schrappen studieregeling Wajong2010;
5. Vervallen uitsluitingsgrond studeren in de Wajong2015;
6. Afsluiten instroom in de oWajong;
7. Op eigen verzoek afzien van een oWajong-uitkering.
U heeft ons verzocht dit voorstel te beoordelen op alle relevante aspecten van uitvoerbaarheid en
haalbaarheid, alsmede inzicht te geven in de uitvoeringskosten voor UWV.
Wij zijn verheugd met deze vergaande harmonisatie van de verschillende Wajongregimes. Over het
algemeen denken wij dat de maatregelen de regels voor Wajongers duidelijker en begrijpelijker
maken. Wel blijven wij graag in gesprek over een algemene harmonisatie van regelingen en
instrumenten voor de personen in Wajong en Participatiewet ten behoeve van de verbetering van
de samenwerking in de regio.
UWV acht alle onderdelen uit het conceptwetsvoorstel uitvoerbaar en handhaafbaar, mits de door
UWV voorgestelde aanpassingen worden overgenomen. De beoogde invoeringsdatum van het
conceptwetsvoorstel is 1 januari 2020. Het conceptwetsvoorstel is op onderdelen niet uitvoerbaar
voor UWV per 1 januari 2020. In ambtelijk overleg is daarom verzocht om per maatregel aan te
geven wanneer deze in werking kan treden.
Met betrekking tot de inwerkingtreding van het wetsvoorstel het volgende. De eerste maatregel, de
nieuwe regels voor het berekenen van de uitkering, lijkt voor UWV uitvoerbaar per 1 januari 2021.
Daarbij maken wij nog wel het volgende voorbehoud. De ICT-aanpassingen in ResaFasa en
DataWareHouse zijn omvangrijke en complexe aanpassingen waarvan de impact nu nog moeilijk
volledig is te overzien. Naar het zich nu laat uitzien, kunnen deze worden uitgevoerd binnen de
beschikbare ICT-verandercapaciteit. Als er tijdens de implementatie van dit wetsvoorstel toch
onvoorziene zaken naar voren komen ten aanzien van de ICT, dan zal UWV bezien of en, zo ja,
welke gevolgen dit heeft voor het UWV Informatieplan (UIP). Voorwaarde voor de haalbaarheid van

Pagina 2

1 januari 2021 is dat UWV vóór 1 maart 2019 de opdracht krijgt om te starten met de
implementatie van dit voorstel.
Dat UWV in een vroeg stadium moet starten, om de implementatie van dit conceptwetsvoorstel per
1 januari 2020 en 1 januari 2021 te kunnen halen, brengt een risico met zich mee. Op het moment
dat UWV start met de implementatie is de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel nog niet
gestart. Het risico bestaat dat het wetsvoorstel nog wijzigt nadat UWV al gestart is met de
implementatie van het voorstel. Veranderingen in het wetsvoorstel ten opzichte van de versie die
nu door UWV is getoetst, zullen door UWV alsnog worden beoordeeld op uitvoerbaarheid en
haalbaarheid. Het risico bestaat dat als er wijzigingen worden doorgevoerd, deze niet uitvoerbaar
zijn per 1 januari 2020 (voor de maatregelen 2 tot en met 7) of 1 januari 2021 (voor maatregel 1).
Dit geldt uiteraard niet voor de wijzigingen die in het wetsvoorstel moeten worden doorgevoerd
naar aanleiding van de uitvoeringstoets van UWV.
In deze uitvoeringstoets is nog geen rekening gehouden met de samenhang met nog uit te werken
voorstellen uit het Regeerakkoord. Een aantal voorstellen kan grote ICT-impact hebben en legt in
dat geval een grote druk op onze verandercapaciteit. De tijdspaden van implementatie van alle
voorstellen zullen ingepast moeten worden in onze veranderagenda. Indien er meerdere
wijzigingen tegelijk lopen, verwachten wij dat u aangeeft hoe de prioritering ligt.
Wij hebben nog enkele opmerkingen bij het conceptwetsvoorstel.
Uitlegbaarheid regels voor het berekenen van de uitkering
De voorgestelde aanpassing van de regels voor het berekenen van de uitkering is voor UWV
technisch uitvoerbaar. De regels zijn echter niet uitlegbaar en wij verwachten dat deze maatregel
daarom niet het beoogde effect zal hebben. Het doel van het wetsvoorstel, en met name van dit
onderdeel, is het wegnemen van drempels die participatie van Wajongers in de weg staan. Bekend
is dat de onzekerheid over de hoogte van het inkomen en de gevolgen voor de uitkering de
grootste belemmeringen zijn voor Wajongers om aan het werk te gaan, zoals u ook vermeld in uw
brief over 'Simpel Switchen in de participatieketen'. Juist die zorgen vormen in de huidige
rekenregels een belemmering. De voorgestelde regels voor het berekenen van de uitkering zullen
de onzekerheid over de hoogte van het inkomen bij Wajongers die willen gaan werken niet
wegnemen. De drempel die Wajonger hierdoor ervaren zal met de voorgestelde regels blijven
bestaan en deze maatregel zal daarom niet effectief zijn.
Wij zijn van mening dat Wajongers niet zullen begrijpen hoe de nieuwe regels voor het berekenen
van de uitkering werken en dat Wajongers dus nog steeds niet kunnen inschatten wat het gevolg is
voor hun inkomen en hun uitkering wanneer zij gaan werken. Graag wijzen wij hierbij ook op
reacties op het wetsvoorstel van verschillende organisaties, zoals de Landelijke Cliëntenraad en
IederIn, die alle benadrukken dat de regels te ingewikkeld zijn en waarin benadrukt wordt dat
Wajongers dit waarschijnlijk niet zullen begrijpen. Daarmee blijft de onzekerheid over het inkomen
wanneer een Wajonger gaat werken, bestaan. Deze onzekerheid blijft dan een drempel die de
participatie in de weg kan staan. Het doel van de wijziging, het wegnemen van deze drempel voor
Wajongers, wordt met de voorgestelde regel niet bereikt.
Wij pleiten er sterk voor om de regels voor het berekenen van de uitkering eenvoudiger te maken,
zodat Wajongers wel kunnen begrijpen hoe de hoogte van de uitkering wordt berekend. We
begrijpen de uitgangspunten die u in het wetsvoorstel hanteert: werken en meer werken moet
altijd lonen, vereenvoudiging van de regels, begrijpelijkheid van de regels en hanteren van één
formule. We begrijpen ook dat het een lastige opgave is om een regel te bedenken die aan al deze
uitgangspunten tegemoet komt. Vasthouden aan de voorgestelde formule, zal in onze ogen echter
niet het beoogde doel bewerkstelligen.
Wij stellen daarom voor om niet vast te houden aan alle hierboven uitgangspunten, maar vooral de
begrijpelijkheid als centrale doel te stellen. Dat kan door een onderscheid te maken tussen
Wajongers die werken met en Wajongers die werken zonder loondispensatie, zoals wij ook

UWV

Pagina 3

voorstellen in onze uitvoeringstoets. Wij hebben ambtelijk vernomen dat het voornemen bestaat
om de voorgestelde regel voor het berekenen van de uitkering op te splitsen in een regel voor
Wajongers die werken met loondispensatie en een voor Wajongers die werken zonder
loondispensatie. Voor Wajongers die werken zonder loondispensatie komt er een eenvoudige
formule, conform de systematiek die in de WIA gehanteerd wordt. Van iedere euro die een
Wajonger krijgt, mag hij of zij 30 cent houden. Dit is makkelijk uit te leggen en makkelijk te
begrijpen voor Wajongers. Wij vinden het fijn om te horen dat de regels voor het berekenen van de
uitkering wordt opgesplitst. Dit zorgt er namelijk voor dat voor Wajongers die werken zonder
loondispensatie duidelijker wordt hoe de uitkering berekend wordt; deze Wajongers zullen dan ook
beter begrijpen wat het voor hun inkomen betekent als ze gaan werken.
Voor Wajongers die werken met loondispensatie blijft de regel echter niet uitlegbaar. Om het doel
om tot begrijpelijke regels voor het berekenen van de uitkering te komen, zullen meer
uitgangspunten moeten worden losgelaten; met name de voorwaarde dat meer werk altijd moet
leiden tot meer inkomen. Wij hebben in dit verband sterk de voorkeur om te kiezen voor de
uitgangspunten dat mensen de regels goed kunnen begrijpen en dat ze minimaal het WML kunnen
gaan ontvangen als ze voldoende werken; het uitgangspunt dat meer werken altijd moet lonen en
dat er zo met één formule gewerkt moet worden, zijn wat ons betreft van ondergeschikt belang.
Gelet op het doel van de maatregel staat de begrijpelijkheid van de regel voor het berekenen van
de uitkering voorop. Alleen dan kan voor deze Wajongers de drempel om te participeren worden
weggenomen.
Garantiebedrag
In beginsel hebben de nieuwe regels voor het berekenen van de uitkering onmiddellijke werking.
Om te voorkomen dat er Wajongers op achteruit gaan door toepassing van de nieuwe regels, is er
een overgangsregime in het conceptwetsvoorstel opgenomen. Dit is van toepassing op Wajongers
die al werken op het moment dat de nieuwe regels voor het berekenen van de uitkering in werking
treden (1 januari 2021) en voor wie de uitkering op grond van de nieuwe regels lager uitvalt dan
met toepassing van de oude regels. UWV stelt eenmalig het garantiebedrag vast. Het
garantiebedrag is dan het bedrag dat de Wajonger zou hebben ontvangen op basis van de oude
regels. Als met de nieuwe regel de Wajonguitkering lager uitvalt dan in de oude situatie, wordt het
garantiebedrag toegepast.
De voorgestelde overgangsregeling brengt problemen met zich mee. Het garantiebedrag moet door
UWV worden vastgesteld in de maand waarin de regels voor het berekenen van de uitkering in
werking treden (januari 2021). Om het garantiebedrag te berekenen moet UWV beschikken over
de definitieve inkomensgegevens voor de maand januari. Pas dan kan beoordeeld worden (1) óf de
uitkering op grond van de nieuwe regels lager uitvalt dan op grond van de oude regels en (2) wat
de hoogte van het garantiebedrag moet zijn. De definitieve inkomensgegevens zijn in januari
echter nog niet beschikbaar; deze gegevens zullen op zijn vroegst medio februari beschikbaar zijn.
Dit betekent dat UWV niet in januari al het garantiebedrag kan vaststellen en betalen aan de
Wajonger. Dat zou ertoe kunnen leiden dat de Wajonger in eerste instantie minder gaat
ontvangen, totdat UWV het garantiebedrag vast stelt. Daarnaast zorgt deze werkwijze ervoor dat
UWV het garantiebedrag niet geautomatiseerd kan vaststellen. Dat betekent dat UWV voor alle
Wajongers die al werken op 1 januari 2021, naar verwachting zijn dat ongeveer 62.000, handmatig
moet beoordelen of er sprake is van een garantiebedrag en hoe hoog het garantiebedrag moet zijn.
Dit zou voor UWV een zeer tijdrovende actie worden, terwijl het garantiebedrag zo snel mogelijk
vastgesteld moet worden.
Met uw ambtenaren is gesproken over de onwenselijke uitwerking van het garantiebedrag zoals dat
nu is voorgesteld. Afgesproken is dat UWV komt met een voorstel dat wel uitvoerbaar is en
waarmee ervoor gezorgd kan worden dat Wajongers vanaf de maand dat de nieuwe regels voor het
berekenen van de uitkering in werking treden het garantiebedrag kunnen ontvangen. Daarbij is ook
gevraagd om te onderzoeken of het mogelijk is om het garantiebedrag te indexeren.

Pagina 4

In de uitvoeringstoets hebben wij een alternatief geschetst om het garantiebedrag vast te stellen.
Dit alternatief houdt in dat UWV in januari 2021 geautomatiseerd voor alle Wajongers het
garantiebedrag vaststelt; UWV gebruikt daarvoor het gemiddelde inkomen over de maanden
augustus, september en oktober 2020. Doordat UWV met dit alternatief het garantiebedrag
volledig geautomatiseerd kan vaststellen, is voor iedere Wajonger in januari 2021 het
garantiebedrag vastgesteld. Het in de uitvoeringstoets voorgestelde alternatief is voor UWV
uitvoerbaar. We willen u vragen om het wetsvoorstel aan te passen aan het alternatief voor het
vaststellen van het garantiebedrag.
Het garantiebedrag kan door UWV geïndexeerd worden; het garantiebedrag zal conform de
grondslag van de Wajong tweemaal per jaar geïndexeerd worden. Ook hier zal het wetsvoorstel
voor moeten worden aangepast.
Passend werk
Met dit wetsvoorstel wordt geregeld dat het weigeren van een passend werkaanbod niet langer een
ontbindende voorwaarde is voor de Wajong2010. In plaats daarvan wordt de verplichting een
passend werkaanbod te accepteren voor de oWajong en de Wajong2010 een voorwaarde als de
Wajonger gebruik maakt van re-integratieondersteuning door UWV. Passend werkaanbod wordt
hierbij gezien als een aanbod dat door UWV of een door UWV gecontracteerd re-integratiebedrijf
wordt gedaan aan de Wajonger om in passend werk bij een werkgever te gaan werken.
Er zijn aanpassingen aan het conceptwetsvoorstel noodzakelijk om dit onderdeel uit te kunnen
voeren en handhaven. We willen u vragen om het wetsvoorstel aan te passen.
Effecten op de Wajonger
Communicatie is voor de doelgroep Wajong altijd een belangrijk punt. Dat is voor dit wetsvoorstel
niet anders. Het is van groot belang dat ingezet wordt op goede en duidelijke communicatie voor
de Wajongers.
Dankzij de verregaande harmonisatie die met dit wetsvoorstel wordt voorgesteld is het onderscheid
tussen de oWajong, Wajong2010 en Wajong2015 voor grote delen niet meer relevant; het is van
belang of de jonggehandicapte al dan niet arbeidsvermogen heeft. Wij zijn daarom van plan om in
de communicatie voortaan het onderscheid te maken tussen Wajongers met arbeidsvermogen en
Wajongers zonder arbeidsvermogen. Op deze manier verwachten we de hoeveelheid aan informatie
die nu beschikbaar is begrijpelijker en eenvoudiger te kunnen maken voor Wajongers, ouders,
bewindvoerders en stakeholders.
Hoewel dit wetsvoorstel op een aantal punten zorgt voor een vereenvoudiging, doordat de
verschillende regelingen worden geharmoniseerd, willen wij - ook vanuit communicatieoogpunt wijzen op de regels voor het berekenen van de uitkering. Wij verwachten dat de nieuw
voorgestelde regels, ook al zijn het er minder dan nu het geval is, voor de Wajonger moeilijk te
begrijpen zijn. Zeker aangezien de maatregel gaat om de hoogte van de uitkering verwachten wij
daar de nodige vragen. Wajongers willen weten wat de nieuwe regels voor hen betekenen en willen
dat kunnen begrijpen. Wij zullen Wajongers hierin faciliteren door een goede
informatieverstrekking op onze website. In die informatie zullen wij de regels voor het berekenen
van de uitkering zo veel mogelijk vereenvoudigd weergeven, zodat Wajongers begrijpen wat de
nieuwe regels straks betekenen voor hun situatie. Daarbij zullen wij Wajongers ook ondersteunen
door het ontwikkelen van rekenhulpen waarmee een proefberekening gemaakt kan worden van de
uitkeringshoogte.
De wijziging met betrekking tot passend werk is een onderdeel waarvan wij verwachten dat dit een
grote impact heeft op de beleving van de Wajonger. Duidelijke communicatie naar alle partijen die
hierbij betrokken zijn is daarin uitermate belangrijk.
Naast informatie die wij op de website beschikbaar stellen, willen wij ook in gaan zetten op het
organiseren van sessies om stakeholders, zoals vakbonden en de Cliëntenraad, te informeren.
Deze aanpak hebben wij ook gehanteerd bij de herindeling van de personen in de oWajong en
Wajong2010 in het kader van de Integrale activering Wajong. De ervaring is dat via deze weg een
nadere uitleg gegeven kan worden van de aanstaande wijzigingen en veel vragen kunnen worden

UWV

Pagina 5

beantwoord. Bij de implementatie van dit wetsvoorstel willen we daarom ook weer in gaan zetten
op het organiseren van sessies om stakeholders te informeren.
Doen vermogen
In uw verzoek tot uitvoeringstoets heeft u specifiek gevraagd om een doenvermogentoets. Hierin
hebben we antwoord gegeven op de vraag of het voor de Wajonger begrijpelijk is wat er voor hem
verandert en wat er van hem verwacht wordt. Vanuit doenvermogenperspectief is de verwachting
dat de wijzigingen over het algemeen beter uitvoerbaar zijn voor Wajongers dan de bestaande
regelingen: door het wegnemen van verschillen op belangrijke onderdelen van de drie
verschillende Wajongregimes, wordt het voor de Wajonger eenvoudiger om vast te stellen wat van
hem verwacht wordt en wat hij kan verwachten.
Overgangsrecht uitbreiden herlevingsrecht
In het conceptwetsvoorstel is geregeld dat de termijn waarbinnen de Wajonguitkering kan herleven
wordt gewijzigd van 5 jaar naar de AOW-gerechtigde leeftijd. Het is de bedoeling dat het nieuwe
herlevingsregime alleen geldt voor uitkeringen die worden beëindigd na de datum van
inwerkingtreding van dit voorstel, of voor uitkeringen die korter dan vijf jaar vóór de datum van
inwerkingtreding (1 januari 2020) zijn beëindigd.
Op dit moment sluit de tekst van het wetsvoorstel niet aan op deze bedoeling. Er zal een
overgangsregime moeten komen waarin tot uitdrukking wordt gebracht dat de nieuwe
herlevingtermijn slechts geldt voor Wajonguitkeringen die eindigen op of na het moment waarop
dit voorstel in werking treedt (1 januari 2020) of binnen vijf jaar voor die datum zijn geëindigd.
Wij merken wel op dat Wajongers ook met de nu voorgestelde uitbreiding van het herlevingsrecht
hun uitkering nog kwijt kunnen raken. Herleving blijft onder de nieuwe regels enkel mogelijk
wanneer er sprake is van toegenomen arbeidsongeschiktheid en dit voortkomt uit dezelfde oorzaak
als op grond waarvan het recht op Wajong is ontstaan. Dit kan er toe leiden dat de zorgen onder
Wajongers om hun uitkering te verliezen wanneer zij gaan werken blijven bestaan.
Volledige harmonisering herlevingsrecht - ook voor de Wajong2015
Voor de oWajong en de Wajong2010 wordt de herlevingstermijn verschoven naar de AOWgerechtigde leeftijd. Voor de Wajong2015 blijft echter de bepaling gelden dat herleving slechts
mogelijk is binnen vijf jaar nadat de uitkering is beëindigd omdat de Wajonger is gaan werken. Dit
zal moeilijk uit te leggen zijn aan personen die recht hebben op een uitkering op grond van de
Wajong2015. Het maakt de uitvoering van UWV bovendien onnodig moeilijk, omdat anders
omgegaan moet worden met uitkeringen op grond van de oWajong en Wajong2010 ten opzichte
van uitkeringen op grond van de Wajong2015. Ons voorstel zou zijn om de herlevingstermijn voor
de Wajong2015 ook te stellen op de AOW-gerechtigde leeftijd en daarmee gelijk te schakelen met
de oWajong en Wajong2010.
Einde studieregeling Wajong2010
Het wetsvoorstel maakt een einde aan de studieregeling in de Wajong2010. Alle Wajongers die op
het moment dat dit onderdeel in werking treedt in de studieregeling zitten, moeten worden
overgeplaatst naar de werkregeling of de uitkeringsregeling. Welke regeling van toepassing is
hangt af van de vraag of de Wajonger volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is.
Het uitgangspunt is dat UWV de Wajongers indeelt op basis van een eerdere beoordeling. Als er op
enig moment al is beoordeeld of de Wajonger al dan niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
is, dan gaat UWV daar van uit voor de indeling van de Wajonger. UWV voert voor deze Wajongers
dus geen nieuwe beoordeling uit.
Alleen wanneer nog niet eerder is beoordeeld of de Wajonger volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt is, zal UWV een sociaal-medisch oordeel uitvoeren om de Wajonger in te kunnen
delen in de werkregeling of de uitkeringsregeling. De verwachting is dat dit slechts om kleine
aantallen gaat.

Pagina 6

Uitsluitingsgrond studeren Wajong2015
Dit wetsvoorstel regelt dat de uitsluitingsgrond studeren komt te vervallen. Daarmee wordt het
mogelijk voor jongeren om met een Wajong2015 nog te studeren of scholing te volgen.
Het schrappen van de uitsluitingsgrond kunnen wij ondersteunen. Voor Wajongers die al een
Wajong2015-uitkering hebben, betekent het dat de belemmering om te gaan studeren, komt te
vervallen. Dat is positief.
Wij voorzien wel een risico bij Wajongers die een Wajong2015 aanvragen op het moment dat ze
nog studeren of naar school gaan. Bij deze jongeren ontstaat mogelijkerwijs het beeld door dit
wetsvoorstel dat ze een Wajonguitkering gaan ontvangen, ook als ze nog studeren. Echter, dit is
alleen het geval als de jongere volledig én duurzaam arbeidsongeschikt is. Met name het
vaststellen van de duurzaamheid van het ontbreken van arbeidsvermogen is, zeker op 18-jarige
leeftijd, zeer lastig. Wanneer wij nog niet kunnen vaststellen of de aanvrager duurzaam geen
arbeidsvermogen heeft, omdat hij nog studeert of scholing volgt, wordt de Wajong-uitkering alsnog
afgewezen. Dit kan mogelijk tot teleurstelling leiden bij een groep Wajongers, die verwachten dat
de studie geen belemmering zal zijn voor het recht op Wajong.
In de uitvoeringstoets hebben wij een voorstel opgenomen om het duurzaamheidsaspect nog niet
mee te nemen wanneer de aanvrager nog studeert of scholing volgt op het moment dat hij de
Wajong2015 aanvraagt.
Impact op ICT
De voorgenomen wijzigingen hebben een behoorlijke impact op de ICT van UWV. Zowel het
systeem voor het vaststellen van de uitkering (ResaFasa) als het systeem voor het leveren van
beleids-, stuur- en verantwoordingsinformatie (DataWareHouse) moeten worden aangepast. Op dit
moment kent het uitkeringssysteem drie uitkeringsstraten: een voor de oWajong, een voor de
Wajong2010 en een voor de Wajong2015. Voor de implementatie moet gekozen worden tussen het
aanpassen van deze drie uitkeringsstraten of het ontwikkelen van een nieuwe uitkeringsstraat.
Aangezien met de nu voorgestelde maatregelen er geen relevant onderscheid meer bestaat tussen
de drie Wajongregimes voor het vaststellen van de Wajonguitkering, wordt ervoor gekozen om een
volledig nieuwe uitkeringsstraat te bouwen. Reden om hiervoor te kiezen is dat het voor de
uitvoering gemakkelijker en beter werkbaar is om één uitkeringsstraat te hebben, ongeacht in welk
Wajongregime iemand valt.
Voor DataWareHouse - het systeem voor het leveren van beleids-, stuur- en
verantwoordingsinformatie - heeft eenzelfde keus voorgelegen als voor het uitkeringssysteem.
Reden is dat voor iedere uitkeringsstraat nu een aparte levering naar DataWareHouse bestaat. Nu
in ResaFasa gekozen is voor het bouwen van een nieuwe uitkeringsstraat is de vraag of voor de
aanpassing in DataWareHouse gekozen wordt voor of het aanpassen van de drie bestaande
leveringen aan DataWareHouse of dat er een nieuwe levering wordt gebouwd die volledig aansluit
op de nieuwe uitkeringsstraat. Wij hebben gekozen voor een nieuwe levering. Reden hiervoor is dat
het aansluiten van de nieuwe uitkeringsstraat op de bestaande leveringen van DataWareHouse een
complex en risicovol verandertraject zou zijn, waarbij mogelijk de continuïteit van de levering van
gegevens in gevaar zou komen. Bij het opzetten van een nieuwe levering bestaat dit risico niet.
Het introduceren van een nieuwe uitkeringsstraat (in ResaFasa) en een nieuwe levering (in
DataWareHouse) zijn omvangrijke en complexe wijzigingen. Deze wijzigingen betekenen voor UWV
een omvangrijk ICT-project, dat gedeeltelijk volgtijdelijk uitgevoerd moet worden. Deze
aanpassingen zijn dermate groot dat deze niet binnen een jaar gerealiseerd kunnen worden. UWV
kan de aanpassingen in deze twee systemen per 1 januari 2021 realiseren. Dit is ook de reden dat
UWV de eerste maatregel, de nieuwe regels voor het berekenen van de uitkering, per 1 januari
2021 kan uitvoeren. Wij merken op dat wanneer tijdens de implementatie van dit wetsvoorstel
onvoorziene zaken ten aanzien van de ICT naar voren komen, wij dit verwerken in het UIP.
Voorwaarde voor de haalbaarheid van 1 januari 2021 is wel, zoals eerder reeds vermeld, dat UWV
vóór 1 maart 2019 de opdracht krijgt om te starten met implementatie van het wetsvoorstel.

UWV

Pagina 7

De ICT wijzigingen zorgen er ook voor dat de extra beleidsinformatie, waarin het verzoek tot
uitvoeringstoets om is gevraagd, niet leverbaar is per 1 januari 2020. Deze extra beleidsinformatie
is wel beschikbaar vanaf 1 januari 2021.
Financiële gevolgen
De incidentele uitvoeringskosten bedragen op grond van de nu bekende informatie € 9,01 miljoen.
De kosten van de handmatige acties is €2,17 miljoen. Dit brengt het totaal van de incidentele
kosten op € 11,18 miljoen.
De structurele uitvoeringskosten bedragen €0,22 miljoen vanaf 2021 op grond van de nu bekende
informatie.
UWV signaleert daarbij dat de totale kosten boven de 5 miljoen euro uitkomen, waarmee dit traject
in aanmerking komt voor toetsing door het Bureau ICT Toetsing (BIT). Dit kan effect hebben op
het tijdig invoeren van de wijzigingen Wajong.
Ten slotte hebben wij enkele wetstechnische opmerkingen gedeeld met uw medewerkers.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zien uw reactie graag
tegemoet.
Hoogachtend,

Fred Pali
Voorzitter Raad van Bestuur

UWV
UWV Uitvoeringstoets conceptwetsvoorstel vereenvoudiging Wajong n.a.v.
beleidsdoorlichting
Titel voluit:
UWV Uitvoeringstoets bij het conceptwetsvoorstel Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten en enkele andere wetten in
verband met verdere activering van de participatie van jonggehandicapten en het
harmoniseren van de verschillende regimes Wajong.
Inleiding
UWV is bij brief van 18 oktober 2018 (kenmerk 2018-0000151720) verzocht een uitvoeringstoets
uit te brengen op het conceptwetsvoorstel ter wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong).
Het conceptwetsvoorstel bestaat uit een aantal wijzigingen van verschillende aard. Deze
wijzigingen hebben tot doel om drempels die jonggehandicapten ervaren bij participatie (werken en
studeren) in de Wajong weg te nemen.
Daarnaast is in de beleidsdoorlichting Wajong naar voren gekomen dat de Wajong in de loop der
jaren met drie regimes (oWajong, Wajong2010 en Wajong2015) erg ingewikkeld is geworden. Dit
maakt het voor uitkeringsgerechtigden en uitvoering complex en minder goed uitlegbaar. Doel van
de wijzigingen in het conceptwetsvoorstel is dan ook om de drie regimes op verschillende punten te
harmoniseren en te vereenvoudigen. Het wetsvoorstel bevat de volgende wijzigingen van de
Wajong.
1. Regels voor het berekenen van de uitkering harmoniseren
In het conceptwetsvoorstel worden allereerst de regels voor het berekenen van de uitkering
aangepast en geharmoniseerd. Uitgangspunt van de nieuwe regels voor het berekenen van de
uitkering is dat (meer) werken altijd loont in de Wajong, in die zin dat de Wajonger een hoger
totaal van arbeidsinkomen en uitkering overhoudt als hij (meer) gaat werken. Dat is op dit moment
niet altijd het geval. Bij het invoeren van de nieuwe regels wordt ook een overgangsrecht
getroffen. Wajongers die al werken op het moment dat het wetsvoorstel in werking treedt, zouden
er in bepaalde gevallen door de nieuwe regels op achteruit kunnen gaan. Om dat te voorkomen,
wordt een garantiebedrag vastgesteld. Deze Wajongers houden recht op dit garantiebedrag zo lang
het garantiebedrag hoger is dan de uitkering op basis van de nieuwe regels. Pas als de uitkering op
basis van de nieuwe regels meer dan 2 maanden achter elkaar hoger is dan het garantiebedrag
komt het garantiebedrag te vervallen.
2. Regels voor eindigen en herleven recht op oWajong en Wajong2010 aanpassen
Met het conceptwetsvoorstel worden ook de regels voor het eindigen en herleven van de Wajong
uitkering aangepast en geharmoniseerd. Op dit moment gelden er verschillende termijnen voor het
eindigen van de Wajonguitkering als iemand gaat werken. Het conceptwetsvoorstel regelt dat als
een Wajonger gaat werken, de uitkering altijd pas eindigt als hij na 5 jaar werken genoeg verdient.
Daarnaast wordt de termijn voor het herleven van een Wajonguitkering aangepast van 5 jaar naar
de AOW-gerechtigde leeftijd. Evenals onder de huidige regels het geval is, kan de Wajonguitkering
herleven als de Wajonger toegenomen arbeidsongeschikt is geworden en deze
arbeidsongeschiktheid voortkomt uit dezelfde beperking als waarvoor de Wajonger een Wajonguitkering heeft gekregen. Het doel van deze maatregel is om de belemmering voor Wajongers om
te participeren weg te nemen.
3. Passend werkaanbod in de oWajong en Wajong2010 harmoniseren
Op dit moment wordt een uitkering op grond van de Wajong2010 beëindigd als de Wajonger een
passend werkaanbod niet accepteert. In het conceptwetsvoorstel wordt geregeld dat in deze
situaties de uitkering niet wordt beëindigd. In plaats daarvan wordt de verplichting om passend
werk te accepteren voor zowel de oWajong als de Wajong2010 onderdeel van de re-integratievisie
(werkplan) dan wel het re-integratieplan op het moment dat de klant gebruik gaat maken van reintegratieondersteuning door UWV. Het niet accepteren van een passend werkaanbod is in dat
geval een overtreding waarvoor een maatregel op grond van het Maatregelenbesluit
socialezekerheidswetten kan worden opgelegd. Het doel van deze maatregel is enerzijds om het
passend werkaanbod zoals dat nu geldt in de Wajong2010 te versoepelen, maar anderzijds ook om
de plichten van de Wajongers inzake re-integratie en werkaanvaarding voor de oWajong en de
Wajong 2010 (verder) te harmoniseren.

1

4. Studieregeling in de Wajong2010 vanaf 2020 schrappen
Dit conceptwetsvoorstel maakt het mogelijk dat mensen in de Wajong2010 die starten met een
studie of een studie volgen, niet meer te maken krijgen met een verlaging van hun uitkering.
Wajongers in de Wajong2010 kunnen na inwerkingtreding van dit voorstel dus, net als personen in
de oWajong op dit moment, studeren zonder dat dit gevolgen heeft voor de hoogte van de
uitkering. Voor personen die in de werkregeling Wajong2010 zitten geldt voorts dat zij gedurende
de studie vrijgesteld kunnen worden van hun verplichtingen. Het doel is om de financiële
belemmeringen om te gaan studeren weg te nemen in de Wajong2010.
5. Uitsluitingsgrond studeren in de Wajong2015 schrappen
Dit conceptwetsvoorstel zorgt er ook voor dat studeren geen gevolgen meer heeft voor het recht
op uitkering op grond van de Wajong2015. Op dit moment is het zo dat het volgen van een studie
een uitsluitingsgrond is voor de Wajong2015. Dit kan ertoe leiden dat jonggehandicapten geen
studie gaan volgen of dat Wajongers eerder van school gaan om een Wajonguitkering te kunnen
krijgen. Dit is geen gewenst effect en daarom wordt de uitsluitingsgrond studeren in de
Wajong2015 geschrapt. Het doel is om te voorkomen dat het verlies van het recht op uitkering
reden is om te stoppen met onderwijs of om geen onderwijs te gaan volgen in de Wajong2015.
6. Instroom in de oWajong afsluiten
Voor sommige personen is het nog mogelijk om, op grond van oud overgangsrecht uit de wet Inga
(invoeringswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen), in de oWajong te
stromen. Die instroom wordt stopgezet.
7. Mogelijkheid creëren om af te zien van oWajong
Tot slot wordt met dit conceptwetsvoorstel de mogelijkheid gecreëerd in de oWajong om
zelfstandig af te zien van de uitkering. Op dit moment hebben personen in de oWajong niet de
mogelijkheid om zelfstandig af te zien van de uitkering, terwijl dit wel geldt voor personen in de
Wajong2010 en Wajong2015. Ook op dit punt vindt dus een harmonisatie plaats.
De beoogde inwerkingtredingsdatum van de verschillende wijzigingen is 1 januari 2020.
UWV is gevraagd in de uitvoeringstoets in ieder geval in te gaan op de volgende aspecten van de
conceptregeling:
1. Uitvoerbaarheid;
2. Handhaafbaarheid;
3. Haalbaarheid beoogde invoeringsdatum;
4. Effecten voor de klant;
5. Effecten op de benodigde capaciteit;
6. Eenmalige en structurele effecten op de uitvoeringskosten;
7. Effecten op de regeldruk (administratieve lasten);
8. Gevolgen voor de verantwoordings- en beleidsinformatie;
9. Implementatie / risico's / control;
10. Informatievoorziening/Informatie- en communicatietechnologie;
11. Gegevensuitwisseling;
12. Privacy.
Naast bovenstaande aspecten is UWV gevraagd om een doenvermogentoets uit te brengen op het
conceptwetsvoorstel. De doenvermogentoets geeft aan of de regeling 'doenlijk' is voor burgers. Zij
moeten de wet immers niet alleen kennen maar ook 'kunnen'. De conclusies van de
doenvermogentoets zullen worden besproken onder punt 4 "effecten voor de klant".
1. Uitvoerbaarheid
De maatregelen 2 tot en met 7 zijn uitvoerbaar en handhaafbaar. Deze maatregelen kunnen door
UWV worden uitgevoerd vanaf de beoogde inwerkingtredingsdatum van 1 januari 2020.
Maatregel 1, de nieuwe regels voor het berekenen van de hoogte van de uitkering, kan UWV pas
vanaf 1 januari 2021 uitvoeren. Voorwaarde voor de haalbaarheid van beide data is dat UWV vóór
1 maart 2019 de opdracht en het budget moet krijgen om te starten met de implementatie van het
wetsvoorstel. Daarnaast is het voorstel voor de berekening van het garantiebedrag niet
uitvoerbaar; hiertoe heeft UWV een alternatief voorstel geformuleerd dat in deze uitvoeringstoets is
opgenomen. Indien dit voorstel van UWV wordt overgenomen, is het garantiebedrag uitvoerbaar.

2

UWV
Het voorliggende conceptwetsvoorstel Wajong zorgt voor een verregaande harmonisering tussen
de verschillende Wajongregimes (oWajong, Wajong2010 en de Wajong2015). Deze harmonisering
betekent dat het voor Wajongers na invoering van het wetsvoorstel op belangrijke punten niet
meer uitmaakt onder welk Wajongregime ze vallen. De Wajong wordt daarmee over het algemeen
een overzichtelijker en begrijpelijker geheel voor de Wajongers zelf.
Bij de uitvoerbaarheid heeft UWV nog de volgende opmerkingen.
Regels voor het berekenen van de uitkering harmoniseren
De uitvoerbaarheid wordt toegelicht in vier onderdelen: berekening van de hoogte van de
uitkering, vastleggen loonwaarde, aftoppen herleide deeltijdfactor en het garantiebedrag.
Berekening van de hoogte van de uitkering
In het conceptwetsvoorstel worden de regels voor het berekenen van de hoogte van uitkering in de
oWajong, Wajong2010 en Wajong2015 aangepast. Het doel van deze maatregel is om consequent
te regelen dat 'werken loont'. Het totale inkomen (inkomen uit arbeid + uitkering) moet toenemen
wanneer een Wajonger gaat werken of meer gaat werken.
De verschillende regels voor het berekenen van de uitkering die er nu zijn, worden vervangen door
één regeling voor de berekening van de uitkering. Die kent twee varianten, een voor Wajongers
met arbeidsvermogen en een voor Wajongers zonder arbeidsvermogen.
De regel voor het berekenen van de uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen (oWajong en
Wajong2010) komt er als volgt uit te zien:
•

(0,70 * Grondslag) + (0,3 * Grondslag * deeltijdfactor) - Inkomen; de herleide deeltijdfactor is
ten hoogste 1,7 en bedraagt:
o
Voor Wajongers die werken mét loondispensatie: Inkomen / (loonwaarde in % van het
WML * Grondslag);
o
Voor andere Wajongers: Inkomen/Grondslag.

De regel voor het berekenen van de uitkering voor de Wajongers zonder arbeidsvermogen
(oWajong, Wajong 2010 en 2015) komt er als volgt uit te zien:
•
•

Inkomen < 20% WML -> 0,75 * Grondslag - Inkomen;
Inkomen > 20% WML -> (0,70 * Grondslag) + (0,3 * Grondslag * deeltijdfactor) - Inkomen;
de herleide deeltijdfactor bedraagt Inkomen / Grondslag en is ten hoogste 1,7.

De voorgestelde aanpassing van de regels voor het berekenen van de uitkering is voor UWV
technisch uitvoerbaar. De regels zijn echter niet uitlegbaar en daarmee niet effectief, omdat de
drempel die Wajongers op dit punt ervaren - de onzekerheid over inkomen wanneer men gaat
werken- niet wordt weggenomen.
Het doel van het wetsvoorstel, en met name van dit onderdeel, is juist het wegnemen van
drempels die participatie van Wajongers in de weg staan. Bekend is dat de onzekerheid over de
hoogte van het inkomen en de gevolgen voor de uitkering de grootste belemmeringen zijn voor
Wajongers om aan het werk te gaan, zoals u ook vermeld in uw brief over 'Simpel Switchen in de
participatieketen'. Juist die zorgen vormen in de huidige rekenregels een belemmering.
Wij zijn van mening dat Wajongers niet zullen begrijpen hoe de nieuwe regels voor het berekenen
van de uitkering werken en dat Wajongers dus nog steeds niet kunnen inschatten wat het gevolg is
voor hun inkomen en hun uitkering wanneer zij gaan werken. Graag wijzen wij hierbij ook op
reacties op het wetsvoorstel van verschillende organisaties, zoals de Landelijke Cliëntenraad en
IederIn, die alle benadrukken dat de regels te ingewikkeld zijn en waarin benadrukt wordt dat
Wajongers dit waarschijnlijk niet zullen begrijpen. Daarmee blijft de onzekerheid over het inkomen
wanneer een Wajonger gaat werken, bestaan. Deze onzekerheid blijft dan een drempel die de
participatie in de weg kan staan. Het doel van de wijziging, het wegnemen van deze drempel voor
Wajongers, wordt met de voorgestelde regel niet bereikt.
Wij pleiten er sterk voor om de regels voor het berekenen van de uitkering eenvoudiger te maken,
zodat Wajongers wel kunnen begrijpen hoe de hoogte van de uitkering wordt berekend. We
begrijpen de uitgangspunten die u in het wetsvoorstel hanteert: werken en meer werken moet
altijd lonen, vereenvoudiging van de regels, begrijpelijkheid van de regels en hanteren van één
formule. We begrijpen ook dat het een lastige opgave is om een regel te bedenken die aan al deze

3

uitgangspunten tegemoet komt. Vasthouden aan de voorgestelde formule, zal in onze ogen echter
niet het beoogde doel bewerkstelligen.
Wij stellen daarom voor om niet vast te houden aan alle hierboven uitgangspunten, maar vooral de
begrijpelijkheid als centrale doel te stellen. Dat kan door een onderscheid te maken tussen
Wajongers die werken met en Wajongers die werken zonder loondispensatie. Voor Wajongers die
werken zonder loondispensatie hebben wij een eenvoudige formule voor ogen, conform de
systematiek die in de WIA gehanteerd wordt. Van iedere euro die een Wajonger krijgt, mag hij of
zij 30 cent houden. Dit is makkelijk uit te leggen en makkelijk te begrijpen voor Wajongers. Wij
stellen daarom voor om voor hen de in onze uitvoeringstoets voorgestelde eenvoudigere formule te
hanteren. Deze formule voldoet ook aan de hierboven gestelde uitgangspunten.
Voor Wajongers die werken met loondispensatie vergt het doel om tot begrijpelijke regels voor het
berekenen van de uitkering te komen, dat meer uitgangspunten moeten worden losgelaten, met
name de voorwaarde dat meer werk altijd moet leiden tot meer inkomen. Wij hebben in dit
verband sterk de voorkeur om te kiezen voor de uitgangspunten dat mensen de regels goed
kunnen begrijpen en dat ze minimaal het WML kunnen gaan ontvangen als ze voldoende werken;
het uitgangspunt dat meer werken altijd moet lonen en dat er zo met één formule gewerkt moet
worden, zijn wat ons betreft van ondergeschikt belang. Gelet op het doel van de maatregel staat
de begrijpelijkheid van de regel voor het berekenen van de uitkering voorop. Alleen dan kan voor
deze Wajongers de drempel om te participeren worden weggenomen.
Dit gezegd zijnde gaan wij hieronder in technische zin in op de voorgestelde methodiek van
rekenregels.
Deze methodiek is, zoals gezegd, technisch voor UWV uitvoerbaar. UWV verwacht wel dat de
formules voor het berekenen van de uitkering voor Wajongers moeilijk te begrijpen zullen zijn. Dit
terwijl de ingewikkelde formule niet voor alle gevallen nodig lijkt. In de formule is een herleide
deeltijdfactor opgenomen om de uitkering te berekenen. Die herleide deeltijdfactor verschilt voor
Wajongers die werken met of zonder loondispensatie. Voor Wajongers die werken met
loondispensatie is de herleide deeltijdfactor gebaseerd op het inkomen van de Wajonger afgezet
tegen de vastgestelde loonwaarde. Dankzij de herleide deeltijdfactor kan worden gegarandeerd dat
ook Wajongers die werken met loondispensatie het WML kunnen krijgen wanneer zij volledig
werken. Zonder de herleide deeltijdfactor zouden deze Wajongers altijd blijven steken op een
inkomen onder WML wanneer zij volledig werken. Ter illustratie zijn hieronder twee voorbeelden
opgenomen: het eerste voorbeeld schetst de uitkeringshoogte voor aan aantal situaties bij de
formule met deeltijdfactor. Het tweede voorbeeld schetst de uitkeringshoogte in diezelfde situaties
met een formule zonder herleide deeltijdfactor. Alle in deze voorbeelden gebruikte bedragen zijn
fictief.
Voorbeeld 1: Wajonger met verlaagde loonwaarde; toepassing formule met herleide deeltijdfactor.
Grondslag en WML: 1500
Situatie 1: Inkomen per maand = 0
Situatie 2: Op enig moment gaat de Wajonger werken met loondispensatie. Zijn loonwaarde
wordt vastgesteld op 50% van het WML (bij voltijdswerken is dit € 750). De Wajonger werkt
voor 50%, zijn gedispenseerde loon is € 375.
Situatie 3: De Wajonger gaat volledig werken, waardoor zijn gedispenseerde loon per maand
stijgt tot € 750
Situatie 1: Uitkering = 0,7 x 1500 + (0,3 x 1500 x (0/1500)) - 0
= 1050 + 0 = C 1050
Totaalinkomen = € 1050
Situatie 2: Uitkering = 0,7 x 1500 + (0,3 x 1500 x (375/750)) - 375
= 1050 + (0,3 x 1500 x 0,5) - 375
= 1050 + 225 - 375 = € 900
Totaalinkomen = € 1275 (900 + 375)
Situatie 3: Uitkering = 0,7 x 1500 + (0,3 x 1500 x (750/750)) - 750
= 1050 + (0,3 x 1500 x 1) - 750
= 1050 + 450 - 750 = € 750
Totaalinkomen = € 1500 (750+750)

4

uwv

Voorbeeld 2: Wajonger met verlaagde loonwaarde; toepassing formule zonder deeltijdfactor.
Grondslag en WML: 1500
Situatie 1: Inkomen per maand = 0
Situatie 2: Op enig moment gaat de Wajonger werken met loondispensatie. Zijn loonwaarde
wordt vastgesteld op 50% van het WML (bij voltijdswerken is dit € 750). De Wajonger werkt
voor 50%, zijn gedispenseerde loon is € 375.
Situatie 3: De Wajonger gaat volledig werken, waardoor zijn gedispenseerde loon per maand
stijgt tot € 750.
De uitkeringen en totaalinkomen worden hieronder berekend zonder toepassing van de
deeltijdfactor; de formule is rekenkundig herschreven tot 0,7 x (Grondslag - Inkomen). De
uitkering is in de drie situaties zonder toepassing van de deeltijdfactor als volgt:
Situatie 1: Uitkering = 0,7 x (1500 - 0) = 1050
Totaalinkomen = C 1050
Situatie 2: Uitkering = 0,7 x (1500 - 375) = € 787,50
Totaalinkomen = € 1162,50 (787,50 +375)
Situatie 3: Uitkering = 0,7 x (1500 -750) = € 525
Totaalinkomen = € 1275 (525+ 750)
Deze twee voorbeelden maken het belang van de herleide deeltijdfactor duidelijk. Dankzij de
herleide deeltijdfactor krijgen ook Wajongers die werken met loondispensatie het WML, wanneer ze
volledig werken. Zonder de herleide deeltijdfactor zouden deze Wajongers altijd blijven steken op
een totaalinkomen onder WML (in het voorbeeld op 1275 euro). We begrijpen dan ook dat de
herleide deeltijdfactor voor deze groep van belang is en onderschrijven dat.
Wij vragen ons wel af of de formule met herleide deeltijdfactor voor iedereen moet gelden.
Voor alle andere Wajongers heeft de herleide deeltijdfactor in de formule namelijk geen
toegevoegde waarde. Voor Wajongers die niet werken, is de uitkering simpelweg 70% of 75%
(afhankelijk of ze wel of geen arbeidsvermogen hebben). Voor Wajongers die zonder
loondispensatie werken, geldt in feite de WIA-systematiek: van iedere euro die iemand verdient,
wordt 70 cent met de uitkering verrekend. De formule kan rekenkundig dan ook herschreven
worden tot de veel eenvoudigere formule: 0,7 x (Grondslag - Inkomen). Hieronder ter illustratie
een voorbeeld om het verschil in complexiteit tussen de beide berekeningen (formule met
deeltijdfactor en formule zonder deeltijdfactor) inzichtelijk te maken. Alle in het voorbeeld
gebruikte bedragen zijn fictief.

5

Voorbeeld 3: formule met en formule zonder deeltijdfactor
Grondslag en WML: 1500
Situatie 1: Wajonger werkt naast zijn uitkering en verdiend daarmee 750 euro per maand.
Situatie 2: Op enig moment gaat de Wajonger meer werken, hij verdiend dan 1000 euro per
maand.
Hieronder wordt de uitwerking van zowel de formule uit het wetsvoorstel als de eenvoudiger
herschreven formule gegeven.
Formule met deeltijdfactor: 0,7 x Grondslag + ((0,3 x Grondslag x
Inkomen/Grondslag) - inkomen)
Situatie 1: Uitkering = 0,7 x 1500 + (0,3 x 1500 x (750/1500)) - 750
= 1050 + (0,3 x 1500 x 0,5) - 750
= 1050 + 225 - 750 = € 525
Totaalinkomen = € 1275 (525+ 750)
Situatie 2: Uitkering = 0,7 x 1500 + (0,3 x 1500 x (1000/1500)) - 1000
= 1050 + (0,3 x 1500 x 0,66) - 1000
= 1050 + 300 - 1000 = € 350
Totaalinkomen = € 1350 (350+1000)
Formule zonder deeltijdfactor: 0,7 x (Grondslag - Inkomen)
Situatie 1: Uitkering = 0,7 x (1500 - 750) = 525
Totaalinkomen = € 1275 (525 + 750)
Situatie 2: Uitkering = 0,7 x (1500 - 1000) = € 350
Totaalinkomen = € 1350 (350 +1000)
Het voorbeeld laat zien dat de formule met herleide deeltijdfactor niet nodig is voor Wajongers die
werken zonder loondispensatie. UWV denkt dan ook dat de formules eenvoudiger en begrijpelijker
opgeschreven kunnen worden:
Uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen:
•
•

Niet werkenden of werkenden zonder loondispensatie: 0,7 x (Grondslag - Inkomen)
Werkenden met loondispensatie: (0,70 * Grondslag) + (0,3 * Grondslag * deeltijdfactor) Inkomen; de herleide deeltijdfactor bedraagt Inkomen / (loonwaarde in % van het WML *
Grondslag) en is ten hoogste 1,7.

Uitkering voor Wajongers zonder arbeidsvermogen:
•
•

Inkomen < 20% WML -> 0,75 x Grondslag - Inkomen;
Inkomen > 20% WML -> 0,7 x (Grondslag - Inkomen).

Op deze manier wordt de herleide deeltijdfactor slechts gebruikt voor die Wajongers waar deze
herleide deeltijdfactor nut heeft. De formule voor het berekenen van de hoogte van de uitkering
wordt voor alle andere Wajongers tegelijkertijd veel eenvoudiger opgeschreven. UWV geeft in
overweging mee om de formules voor het berekenen van de hoogte van de uitkering in het
wetsvoorstel vereenvoudigd vorm te geven.
UWV zal in de voorlichting aan de Wajongers de berekening van de hoogte van de uitkering in ieder
geval zo veel mogelijk in vereenvoudigde vorm uitleggen, omdat de verwachting is dat
vereenvoudigde formules voor de Wajongers gemakkelijker te begrijpen zijn. UWV zal Wajongers
verder ondersteunen door middel van rekenhulpen: daarmee kan de Wajonger proefberekenen wat
het voor zijn uitkering en totaalinkomen zal betekenen als hij gaat werken. Ook in het persoonlijk
contact met de Wajonger zal er, wanneer daar om gevraagd wordt, door de uitvoering in de
verschillende divisies en directies uitleg gegeven kunnen worden over de nieuwe rekenregels.
Daarnaast vraagt UWV aan SZW om (gezamenlijk) belangengroepen en stakeholders te informeren
en dit onderdeel van het voorstel uit te leggen.
UWV merkt tot slot op dat het gebruik van de term deeltijdfactor verwarrend werkt. Deze term
wekt het vermoeden dat bij de vaststelling van de hoogte van de uitkering wordt uitgegaan van het
aantal uren dat iemand werkt. Dit terwijl voor de herleide deeltijdfactor niet het aantal uren, maar
6

UWV
het inkomen van de Wajonger van belang is. Het gebruik van de term deeltijdfactor kan tot
verwarring leiden. Dit zou opgelost kunnen worden door de deeltijdfactor van een andere naam te
voorzien, waar niet de lading aan vast zit dat uitgegaan wordt van het aantal uren dat iemand
werkt.
Vastleggen loonwaardes
Voor berekening van de hoogte van de uitkering voor Wajongers die werken met loondispensatie is
na inwerkingtreding van het voorliggende conceptwetsvoorstel de vastgestelde loonwaarde van
belang. Deze moet UWV namelijk gebruiken voor het berekenen van de herleide deeltijdfactor.
UWV beoordeelt op aanvraag de loonwaarde van een Wajonger en geeft een beschikking
loondispensatie af. De gegevens over de loonwaarde van de Wajonger die nodig zijn voor het
berekenen van de uitkering zijn op dit moment nog niet vastgelegd in de systemen van UWV. Het
is niet mogelijk om het vastleggen van de gegevens over loonwaarde geautomatiseerd te laten
verlopen. Daarom wordt voor alle nieuwe toekenningen van loondispensatie (vanaf 1 januari 2021)
een proces ingericht. Dit proces houdt in dat er een geautomatiseerd signaal aangemaakt wordt
wanneer de beschikking over loondispensatie in het elektronisch archief wordt geplaatst. De
benodigde gegevens zullen vervolgens handmatig op basis van de beschikking in het
uitkeringssysteem worden geregistreerd.
UWV moet er verder voor zorgen dat ook de gegevens over loonwaarde van alle Wajongers die op
het moment dat dit voorstel in werking treedt (dus voor 1 januari 2021), al werken met
loondispensatie, in het uitkeringssysteem terecht komen. Hiervoor is een eenmalige handmatige
actie noodzakelijk. Nagegaan zal worden voor welke Wajongers er loondispensatie is toegekend;
naar verwachting zijn dit 19.000 Wajongers. Van deze Wajongers moet in de beschikking
loondispensatie nagegaan worden wat de loonwaarde is en dit moet handmatig vastgelegd worden
in het uitkeringssysteem. Deze eenmalige actie om de loonwaardes vast te leggen betekent een
tijdelijke uitbreiding van de capaciteit, omdat deze actie niet kan worden uitgevoerd naast de
reguliere werkzaamheden (zie verder onder punt 5 "effecten op de benodigde capaciteit").
Aftoppen herleide deeltijdfactor
In het conceptwetsvoorstel is geregeld dat de herleide deeltijdfactor maximaal 1,7 kan bedragen.
Reden hiervoor is voorkomen dat betalingen zoals een dertiende maand of bonus volledig worden
verrekend met de uitkering, waardoor de Wajonger er niets van overhoudt. Door de herleide
deeltijdfactor af te toppen op 1,7 zou dit worden voorkomen; bij een herleide deeltijdfactor van 1,7
zou het totale inkomen bij voltijdwerken 121% WML bedragen.
Dit doel wordt echter niet bereikt voor jonggehandicapten die zonder loondispensatie werken. Zoals
hiervoor al opgemerkt, heeft de herleide deeltijdfactor voor het berekenen van de hoogte van de
uitkering in deze gevallen geen toegevoegde waarde. Wajongers die werken zonder loondispensatie
krijgen bij een inkomen van WML geen uitkering, omdat het inkomen dan even hoog is als de
uitkering (namelijk WML). Het aftoppen van de deeltijdfactor heeft hier geen invloed op. Dit
betekent dat Wajongers die een inkomen hebben rond WML vrijwel niets merken van de voordelen
van het aftoppen van de deeltijdfactor. Als dit beoogd is, zal dit in de Memorie van Toelichting
moeten worden opgenomen.
Overgangsregeling: het garantiebedrag
Het is de bedoeling dat de wijzigingen die zijn opgenomen in het conceptwetsvoorstel onmiddellijke
werking hebben. Dat wil zeggen dat de wijzigingen meteen na inwerkingtreding van het
wetsvoorstel van toepassing zijn op alle nieuwe en bestaande gevallen. De nieuwe regel voor het
berekenen van de hoogte van de uitkering kan voor bepaalde groepen Wajongers leiden tot een
lagere uitkering, vooral voor Wajongers in de voortgezette werkregeling en de Bremanregeling. Dit
komt omdat Wajongers in de voortgezette werkregeling op dit moment bij een inkomen van 20%
WML een aanvulling tot WML krijgen; hetzelfde inkomen zou bij de nieuwe rekenregel
waarschijnlijk tot een lagere uitkering leiden. Voor de Bremanregeling (Wajongers die werken met
loondispensatie en een jobcoach) geldt dat zij een aanvulling krijgen tot het voor hen rechtens
geldende loon (maximaal 120% WML). Die aanvulling ligt hoger dan de aanvulling op grond van de
nieuwe regels. Om te voorkomen dat Wajongers er op achteruit zouden gaan door toepassing van
de nieuwe regels is in het wetsvoorstel een overgangsregeling opgenomen. Deze
overgangsregeling is van toepassing op Wajongers die al werken op het moment dat het
wetsvoorstel in werking treedt en voor wie de uitkering op grond van de nieuwe regels lager uitvalt
dan met toepassing van de oude regels. In dit geval wordt een garantiebedrag vastgesteld. Dit ziet
er als volgt uit:
•
Valt met de nieuwe regel de Wajong-uitkering hoger uit dan in de oude situatie? Dan wordt
de nieuwe regel toegepast.
7

•

•

Valt met de nieuwe regel de Wajong-uitkering lager uit dan in de oude situatie? Dan wordt
het garantiebedrag vastgesteld op basis van de "oude regels". Het garantiebedrag wordt
eenmalig vastgesteld. De Wajonger houdt recht op dit bedrag, tot de Wajonger zijn werk
verliest of wanneer op enig moment de uitkering op grond van de nieuwe regels hoger
uitkomt dan het garantiebedrag.
Wajongers die na ingangsdatum van het wetsvoorstel aan het werk gaan, vallen direct
onder de nieuwe rekenregel.

De Wajonger blijft dit garantiebedrag ontvangen zolang hij blijft werken. Het garantiebedrag komt
pas te vervallen als de Wajonger stopt met werken óf als de uitkering op basis van de nieuwe
regels 2 achtereenvolgende maanden hoger is dan het garantiebedrag.
UWV moet voor alle Wajongers die al werken, op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt, beoordelen (1) of het garantiebedrag van toepassing is en (2) wat de hoogte van het
garantiebedrag is. Wij verwachten dat dit voor ongeveer 62.000 Wajongers moet gebeuren. Het
garantiebedrag is de uitkering, die iemand op basis van de oude regels en nieuwe gegevens zou
hebben gehad in de maand waarin het wetsvoorstel in werking treedt. UWV moet daarbij het
inkomen gebruiken uit de maand waarin het wetsvoorstel in werking treedt (januari 2021). Het is
niet mogelijk om voor iedere Wajonger in de maand waarin het voorstel in werking treedt, een
garantiebedrag vast te stellen. UWV kan het garantiebedrag voor iedere Wajonger pas vaststellen
op het moment dat de uitkering over de maand waarin het wetsvoorstel in werking treedt,
definitief wordt berekend. Daarvoor is het definitieve inkomen nodig, wat op zijn vroegst pas medio
februari 2021 beschikbaar zal zijn, maar ook later pas beschikbaar kan zijn. UWV in dit geval niet
eerder vaststellen of een garantiebedrag van toepassing is en hoe hoog dit zou zijn. Voor de
Wajongers die al werken op het moment dat het wetsvoorstel in werking treedt, betekent dit dat zij
in eerste instantie de uitkering op basis van de nieuwe regels uitbetaald zouden krijgen, totdat het
garantiebedrag is vastgesteld. Daar komt bij dat, door voor deze werkwijze te kiezen, UWV het
vaststellen van het garantiebedrag niet geautomatiseerd zou kunnen vaststellen. Dit zou dus
betekenen dat UWV voor 61.600 Wajongers handmatig zou moeten vaststellen of er sprake is van
een garantiebedrag en hoe hoog dat garantiebedrag is. Dit zou een zeer tijdrovende actie worden.
De wijze waarop het garantiebedrag nu is vormgegeven, heeft dus onwenselijke effecten voor
zowel de Wajonger als voor UWV. In ambtelijk overleg is gesproken over deze onwenselijkheid en
alternatieven. UWV is verzocht een alternatief voor te stellen. Daarbij is ook gevraagd om te bezien
of het indexeren van het garantiebedrag uitvoerbaar is. Het vaststellen van het garantiebedrag is
uitvoerbaar als gekozen wordt voor het volgende alternatief.
Alternatief vaststellen garantiebedrag
UWV stelt het garantiebedrag direct definitief vast bij inwerkingtreding van het conceptwetsvoorstel
(1 januari 2021). UWV gebruikt voor het vaststellen van het garantiebedrag het gemiddelde
inkomen uit de drie maanden voorafgaand aan inwerkingtreding van het voorstel en waarvan de
hoogte op dat moment al bekend is. Er van uitgaande dat de regels voor het berekenen van de
uitkering per 1 januari 2021 in werking treden, zullen de inkomsten van de maanden augustus,
september en oktober 2020 worden gebruikt. De maand december is geen goede basis voor het
vaststellen van het garantiebedrag door bijvoorbeeld de eindejaarsuitkering. Daarnaast door deze
inkomensgegevens te gebruiken, kan UWV het garantiebedrag volledig geautomatiseerd berekenen
voor alle Wajongers die werken op het moment dat het voorstel in werking treedt.
Dit betekent wel dat UWV in eerste instantie het garantiebedrag ook vaststelt voor Wajongers die
er niet op achteruit gaan door de nieuwe regels (en voor wie het garantiebedrag dus niet van
toepassing is). Dat is echter geen probleem: het systeem zal namelijk steeds toetsen of de
uitkering op basis van de nieuwe regels hoger is dan het garantiebedrag en de hoogste van de
twee uitbetalen. Dit geeft UWV de mogelijkheid om in eerste instantie voor alle (naar verwachting)
bijna 62.000 Wajongers een garantiebedrag vast te stellen en te garanderen dat niemand er vanaf
1 januari 2021 op achteruit gaat. Vervolgens zal UWV voor alle Wajongers voor wie het
garantiebedrag niet van toepassing is, het garantiebedrag uit het systeem verwijderen.
Met dit alternatief is ook gekeken naar de mogelijkheid om het garantiebedrag te indexeren, zoals
de grondslag van de Wajonguitkering ook tweemaal per jaar geïndexeerd wordt. Het indexeren van
het garantiebedrag is mogelijk; UWV kan dit meenemen in de wijzigingen van ResaFasa. Wel zal in
het wetsvoorstel geregeld moeten worden dat UWV het garantiebedrag tweemaal per jaar moet
indexeren.

8

UWV
Het garantiebedrag is uitvoerbaar mits voor het hierboven omschreven alternatief gekozen wordt.
Het conceptwetsvoorstel zal hier wel op moeten worden aangepast. We merken nog op dat dit
alternatief ook nog aandachtspunten bevat, bijvoorbeeld het berekenen van het garantiebedrag
voor Wajongers die pas in november of december 2020 starten met werken of Wajongers die
werken als zelfstandige. UWV stelt voor om beleid voor het berekenen van het garantiebedrag in
deze gevallen uit te werken in een beleidsregel.
Uitbreiden herlevingstermijn
Op dit moment geldt dat wanneer de Wajonguitkering eindigt, omdat de Wajonger is gaan werken,
de uitkering kan herleven binnen 5 jaar nadat deze is geëindigd. De uitkering kan alleen herleven
als de Wajonger weer toegenomen arbeidsongeschikt is én dit voortkomt uit dezelfde oorzaak als
op grond waarvan de Wajonger eerder recht op Wajong had.
Het voorliggende wetsvoorstel wijzigt de termijn voor deze herlevingsmogelijkheid. Deze termijn
waarbinnen de Wajong-uitkering kan herleven, wordt aangepast van 5 jaar in de huidige situatie
naar de AOW-gerechtigde leeftijd in de nieuwe situatie. Wanneer de Wajong-uitkering is geëindigd,
dan kan deze (evenals onder de op dit moment geldende regelgeving) slechts herleven wanneer de
Wajonger toegenomen arbeidsongeschikt is geworden én deze arbeidsongeschiktheid voortkomt uit
dezelfde oorzaak als op grond waarvan de Wajonger eerder recht op Wajong heeft gehad.
Het verliezen van werk sec is dus niet voldoende om de Wajong-uitkering te laten herleven.
Wanneer de Wajonger zijn werk verliest, dan kan de Wajong-uitkering dus enkel herleven als het
verlies van werk komt doordat de Wajonger weer arbeidsongeschikt is en deze
arbeidsongeschiktheid dezelfde oorzaak heeft als waarvoor het recht op Wajong eerder is ontstaan.
UWV zal dit bij de aanvraag voor herleving van de Wajong-uitkering moeten beoordelen aan de
hand van de criteria die gelden voor het Wajongregime waar de Wajonger eerder onder viel
(oWajong, Wajong2010 of Wajong2015). Als de Wajonger zijn werk verliest en dit komt niet
doordat hij toegenomen arbeidsongeschikt is (maar bijvoorbeeld ontslag) óf de
arbeidsongeschiktheid komt voort uit een andere oorzaak dan waarvoor eerder recht op Wajong is
ontstaan (een ander ziektebeeld) dan kan de Wajong-uitkering ook onder de nieuwe regelgeving
niet herleven. In die gevallen zal betrokkene eventueel een beroep moeten doen op een WW- of
WIA-uitkering. We merken op dat dit ertoe kan leiden dat de zorgen onder Wajongers, om de
Wajong-uitkering te verliezen als zij gaan werken, blijven bestaan.
Volgens de toelichting bij het conceptwetsvoorstel is het de bedoeling dat alleen die uitkeringen
kunnen herleven die zijn beëindigd ná de datum van inwerkingtreding van dit voorstel of die korter
dan vijf jaar vóór die datum zijn beëindigd. Met andere woorden: het nieuwe herlevingsregime is
niet van toepassing op uitkeringen die op het moment waarop het onderhavige wetsvoorstel in
werking treedt (1 januari 2020) op grond van de oude regels niet meer kunnen herleven.
Op dit moment sluit de tekst van het wetsvoorstel niet aan op deze bedoeling. Er zal een
overgangsregime moeten komen waarin tot uitdrukking wordt gebracht dat de nieuwe
herlevingtermijn slechts geldt voor Wajong-uitkeringen die eindigen op of na het moment waarop
dit voorstel in werking treedt (1 januari 2020) of binnen 5 jaar voor die datum zijn geëindigd.
Geen uitbreiding herlevingstermijn voor Wajong2015
Verder merken wij op dat de uitbreiding van het herlevingsrecht niet wordt geregeld voor personen
in de Wajong2015. Alle Wajongers, ongeacht de aanwezigheid van arbeidsvermogen, worden door
de nieuwe rekenregels gestimuleerd om (meer) te gaan werken voor zover dat mogelijk is. Indien
blijkt dat zij toch in staat zijn om langere tijd een bepaald inkomen te verdienen, kan de uitkering
worden beëindigd.
Ook voor Wajongers bij wie het arbeidsvermogen duurzaam ontbreekt, geldt dat hun uitkering kan
worden beëindigd indien het arbeidsvermogen niet langer duurzaam ontbreekt. De uitkering kan
weer herleven indien het arbeidsvermogen later opnieuw verloren gaat en dit wederom als
duurzaam moet worden aangemerkt. Dit kan zich voordoen in de oWajong, in de Wajong2010 en in
de Wajong2015.
Voor de oWajong en de Wajong2010 wordt de herlevingstermijn verschoven naar de AOWgerechtigde leeftijd. Voor de Wajong2015 blijft echter de bepaling gelden dat herleving wegens
opnieuw ingetreden duurzaam verlies van arbeidsvermogen door dezelfde oorzaak slechts mogelijk
is binnen vijf jaar na beëindiging van de uitkering. Dit zal moeilijk uit te leggen zijn aan personen
die in de Wajong2015 zitten en maakt het voor de uitvoering van UWV bovendien onnodig
moeilijker, omdat anders omgegaan moet worden met uitkeringen op grond van de oWajong en
Wajong2010 dan op grond van de Wajong2015. UWV verzoekt om te heroverwegen de
herlevingstermijn ook uit te breiden voor personen in de Wajong2015.
9

Bewaartermiin Wajongdossiers door uitbereiding herlevingstermijn
De uitbreiding van de herlevingstermijn van de Wajonguitkering heeft tot gevolg dat UWV de
Wajongdossiers na het beëindigen van de uitkering langer moet bewaren. In de
Gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB) is aangegeven dat in de Archiefwet is opgenomen
dat de zorgdrager (in dit geval UWV) verplicht is om selectielijsten te ontwerpen waarin wordt
aangegeven welke gegevens op welk moment voor vernietiging in aanmerking komen. UWV heeft
een selectielijst waarin is vastgelegd hoe lang een dossier bewaard moet worden na afloop van de
wettelijke taak. De bewaartermijnen die op dit moment gelden zijn 5 jaar (voor het
aanvraagdossier), 7 jaar (voor het continueringsdossier en het betaaldossier) en 10 jaar (voor het
medisch dossier). De bewaartermijnen gaan in op het moment dat de Wajonguitkering wordt
beëindigd. In de GEB is opgenomen dat UWV de ingangstermijn voor de bewaartermijn van
Wajong-dossiers in de bestaande selectielijst moet aanpassen om ervoor te zorgen dat de
Wajongdossiers langer bewaard kunnen worden.
Het aanpassen van de selectielijst is een tijdrovend proces, waarvan de gemiddelde doorlooptijd 3
tot 7 jaar is. Gelet op de beoogde datum van inwerkingtreding (1 januari 2020 voor de aanpassing
van de herlevingstermijn) bestaat het risico dat Wajong dossiers te snel worden afgesloten
waardoor dossiers te vroeg worden vernietigd. Dit komt doordat er in de selectielijst geen
aanvullende bepaling is opgenomen voor het nieuwe moment waarop de bewaartermijn van de
Wajong-dossiers in gaat. Op dit moment is dat na laatste handeling op het dossier, wat vaak een
betaling is. Er wordt geen rekening gehouden met een herlevingsrecht voor de Wajong-uitkering.
UWV stelt voor om binnen de bedrijfsvoering bij de bepaling of Wajong-dossiers voor vernietiging
in aanmerking komt, alvast rekening te houden met dit herlevingsrecht. Dit is mogelijk binnen de
ruimte die binnen de huidige selectielijst UWV wordt geboden. Daarnaast zal UWV bij de
eerstvolgende wijziging van de selectielijst UWV de aanvullende bepaling ten aanzien van het
herlevingsrecht van Wajong-dossiers opnemen, zodat het moment waarop de bewaartermijn voor
deze dossiers ingaat, duidelijk is vastgelegd. De eerder benoemde bewaartermijnen die worden
gehanteerd voor de Wajong-dossiers wijzigen niet op grond van de aangepaste herlevingstermijn.
Stopzetten studieregelinq Waionq2010
Het wetsvoorstel maakt een einde aan de studieregeling in de Wajong2010. Alle Wajongers die op
het moment dat het wetsvoorstel in werking treedt, in de studieregeling Wajong2010 zitten,
worden overgeplaatst naar de werkregeling of de uitkeringsregeling. Welke regeling van toepassing
is, hangt af van de vraag of de Wajonger volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is.
UWV zal voor deze indeling het proces hanteren dat nu ook geldt voor de indeling van Wajongers
die uit de studieregeling komen. Het uitgangspunt daarbij is dat UWV de Wajongers indeelt op
basis van een eerdere beoordeling. Als er op enig moment al is beoordeeld of de Wajonger al dan
niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, dan gaat UWV daar van uit voor de indeling van de
Wajonger. UWV voert voor deze Wajongers dus geen nieuwe beoordeling uit.
Alleen wanneer nog niet eerder is beoordeeld of de Wajonger volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt is, dan is een verzekeringsgeneeskundige en arbeidsdeskundige beoordeling
noodzakelijk om de Wajonger in te kunnen delen in de werkregeling of uitkeringsregeling. Deze
maatregel heeft eenmalig effecten op de benodigde capaciteit; deze staan onder 5: effecten op de
benodigde capaciteit.
Wajongers die vanuit de studieregeling in de werkregeling worden geplaatst blijven voor de duur
van de studie vrijgesteld van de re-integratieverplichting (net als in de studieregeling het geval is).
Dat geldt ook voor Wajongers die na invoering van het wetsvoorstel in de werkregeling zitten en
gaan starten met een studie.
Uitsluitingsgrond studeren Wajong2015
Op dit moment is studeren een uitsluitingsgrond voor het recht op een uitkering op grond van de
Wajong2015. Dit betekent dat personen die gaan studeren wanneer ze een Wajong2015-uitkering
ontvangen, hun uitkering kwijtraken. Voor jongeren die nog scholing volgen op het moment dat ze
een Wajong aanvragen, betekent dit dat een aanvraag voor een uitkering niet wordt toegekend.
Dit wetsvoorstel regelt dat de uitsluitingsgrond studeren komt te vervallen. Daarmee wordt het
mogelijk voor jongeren om met een Wajong2015 nog te studeren of scholing te volgen.

10

UWV
Het schrappen van de uitsluitingsgrond kunnen wij ondersteunen. Voor Wajongers die al een
Wajong2015-uitkering hebben, betekent het dat de belemmering om te gaan studeren, komt te
vervallen. Dat is positief.
Wij voorzien wel een risico bij Wajongers die een Wajong2015 aanvragen op het moment dat ze
nog studeren of naar school gaan. Bij deze jongeren ontstaat mogelijkerwijs het beeld door dit
wetsvoorstel dat ze een Wajonguitkering gaan ontvangen, ook als ze nog studeren. Echter, dit is
alleen het geval als de jongere duurzaam geen arbeidsvermogen heeft. Met name het vaststellen
van de duurzaamheid van het ontbreken van arbeidsvermogen is, zeker op 18-jarige leeftijd, zeer
lastig. Wanneer wij nog niet kunnen vaststellen of de aanvrager duurzaam geen arbeidsvermogen
heeft, omdat hij nog studeert of scholing volgt, wordt de Wajong-uitkering alsnog afgewezen. Dit
kan mogelijk tot teleurstelling leiden bij een groep Wajongers, die verwachten dat de studie geen
belemmering zal zijn voor het recht op Wajong.
Dit is ook in de huidige situatie bij een aanvraag al het geval. Wij verwachten echter dat als gevolg
van het voorstel de druk op het duurzaamheidscriterium nog verder zal toenemen.
Wij stellen daarom voor om de beoordeling van de duurzaamheid op te schorten wanneer de
aanvrager nog studeert of scholing volgt op het moment dat hij de Wajong2015 aanvraagt. Dit zou
betekenen dat Wajongers die studeren en wel aan de voorwaarden voor de Wajong2015 voldoen,
een uitkering kunnen krijgen ongeacht of het ontbreken van arbeidsvermogen duurzaam is.
Wanneer de studie of scholing afgerond is, beoordeelt UWV opnieuw het arbeidsvermogen en
betrekt daarbij op dat moment alsnog het duurzaamheidsaspect.
Hiermee wordt een systematiek gecreëerd die vergelijkbaar is aan de Wajong2010. Bovendien
wordt de doelgroep hiermee, in lijn met de gedachte van het wetsvoorstel, maximaal gestimuleerd
om te participeren en zich door studie of scholing zo veel mogelijk te ontwikkelen.
Passend werkaanbod
Op dit moment geldt in de Wajong2010 dat het niet aanvaarden van passend werk een
uitsluitingsgrond is. Dit betekent dat wanneer de Wajonger een passend werkaanbod weigert, hij
geen uitkering meer krijgt. SZW schrapt deze ontbindende voorwaarde in de Wajong2010.
In plaats daarvan wordt de verplichting een passend werkaanbod te accepteren voor de oWajong
en de Wajong2010 een voorwaarde als de Wajonger gebruik maakt van re-integratieondersteuning
door UWV. Passend werkaanbod wordt gezien als een aanbod wat UWV of een re-integratiebedrijf
doet aan de Wajonger om in passend werk bij een werkgever aan de slag te gaan. Afspraken
hieromtrent worden vastgelegd in het werkplan en het re-integratieplan (indien de reintegratiedienst Naar werk wordt ingezet). Op het moment dat een Wajonger passend werk wordt
aangeboden en een Wajonger weigert dit werk, kan er een maatregel worden opgelegd.
In de wetstechnische bijlage is beschreven welke aanpassingen aan het conceptwetsvoorstel
noodzakelijk zijn voor UWV om het onderdeel passend werk uit te kunnen voeren. Deze
aanpassingen zijn ook noodzakelijk om het onderdeel passend werk te kunnen handhaven.
Als dit niet wordt aangepast, is dit onderdeel van het wetsvoorstel niet uitvoerbaar.
Wajongers met arbeidsvermogen in de oWajong en Wajong2010 hebben naast het recht op
uitkering ook verplichtingen die aan de Wajong verbonden zijn. In het kader van deze
verplichtingen hebben SZW en UWV een dienstverleningsmodel vastgesteld. De afspraak is onder
andere dat UWV iedere Wajonger met arbeidsvermogen jaarlijks spreekt om de actuele situatie in
beeld te brengen. De situatie kan zich voordoen dat de Wajonger aangeeft geen gebruik te willen
maken van het re-integratieaanbod. De afspraak is dat dit geen gevolgen heeft; UWV blijft wel
jaarlijks een gesprek voeren met deze Wajongers.
Met dit wetsvoorstel wordt geregeld dat Wajongers, die gebruik maken van de dienstverlening van
UWV en waarvoor wel een re-integratietraject naar werk wordt ingezet, verplicht zijn om een
passend werkaanbod te accepteren. Het niet accepteren van een passend werkaanbod heeft wel
gevolgen voor de uitkering, te weten een maatregel op grond van het maatregelenbesluit
socialezekerheidswetten.
Dit dienstverleningsmodel betekent dus dat Wajongers ieder jaar een gesprek krijgen en tijdens
dat gesprek kunnen aangeven of we wel of niet een re-integratietraject willen. Wajongers die
zeggen niet mee te willen doen ondervinden daarvan geen gevolgen. Als Wajongers wel gebruik
maken van dienstverlening en zich inzetten om te gaan participeren, kunnen zij wél gevolgen
ondervinden wanneer zij een passend werkaanbod niet accepteren. Dit heeft geen stimulerende
werking voor Wajongers om wel te participeren en kan participatie juist weer in de weg staan. Wij
zien hierin een risico.

11

2. Handhaafbaarheid
UWV acht het conceptwetsvoorstel handhaafbaar, met een kanttekening. Het conceptwetsvoorstel
heeft weinig gevolgen voor de handhaafbaarheid van de Wajong. Wel heeft UWV een opmerking bij
de handhaafbaarheid van het niet aanvaarden van een passend werkaanbod. Na inwerkingtreding
van het conceptwetsvoorstel zal de verplichting om een passend werkaanbod te aanvaarden voor
Wajongers in de Wajong2010 en oWajong hetzelfde zijn. Dit houdt in dat wanneer UWV een reintegratietraject inzet of als UWV daarover zelf afspraken maakt met de Wajonger, de Wajonger
geacht wordt om een passend werkaanbod te aanvaarden wanneer dit gedaan wordt. Accepteert
de Wajonger een passend werkaanbod niet, dan kan een maatregel worden opgelegd op grond van
het Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten. Om hier goed op te kunnen handhaven, is het wel
noodzakelijk dat op voorhand duidelijk wordt vastgelegd wanneer er sprake is van passend werk en
wie dat vaststelt.
3. Haalbaarheid beoogde invoeringsdatum
De beoogde invoeringsdatum van het conceptwetsvoorstel is 1 januari 2020. Deze datum is voor
UWV op onderdelen niet haalbaar. In ambtelijk overleg is UWV gevraagd om voor de verschillende
onderdelen van het wetsvoorstel aan te geven wanneer UWV die wijzigingen kan uitvoeren.
Regels voor berekenen van de uitkering
De beoogde ingangsdatum van 1 januari 2020 is niet haalbaar voor de maatregel 'Regels voor het
berekenen van de uitkering harmoniseren'. Reden hiervoor is dat UWV tijd nodig heeft voor het
inrichten van de systemen die nodig zijn voor het vaststellen van de Wajonguitkering en het
leveren van beleids- en verantwoordingsinformatie. Het wetsvoorstel heeft aanzienlijke impact op
de systemen ResaFasa (waarmee de Wajonguitkering wordt vastgesteld) en DataWareHouse (voor
de levering van beleids-, stuur- en verantwoordingsinformatie.
Op dit moment zijn er drie uitkeringsstraten in ResaFasa: een voor de oWajong, een voor de
Wajong2010 en een voor de Wajong2015. Voor het implementeren van het voorliggende
wetsvoorstel was de keus om deze uitkeringsstraten aan te passen of een geheel nieuwe
uitkeringsstraat te bouwen. Aangezien het voor het bepalen van de uitkering niet meer van belang
is of iemand in de oWajong, Wajong2010 of Wajong2015 zit, is er voor gekozen om een nieuwe
uitkeringsstraat te bouwen.
Op dit moment levert iedere uitkeringsstraat in ResaFasa gegevens aan DataWareHouse. Voor
DataWareHouse lag daarom eenzelfde keuze voor als voor ResaFasa: aanpassen van de bestaande
leveringen aan DataWareHouse of een geheel nieuwe levering opzetten die aansluit bij de nieuwe
uitkeringsstraat van ResaFasa. Gekozen is voor het opzetten van een nieuwe levering die aansluit
bij de nieuwe uitkeringsstraat in ResaFasa. De aanpassingen van de systemen ResaFasa en
DataWareHouse zijn omvangrijke projecten, waarvan de bouw niet binnen een jaar gerealiseerd
kan worden.
UWV kan de regels voor het berekenen van de uitkering vanaf 1 januari 2021 uitvoeren. De ICTaanpassingen in ResaFasa en DataWareHouse zijn omvangrijke aanpassingen. Naar het zich nu laat
uitzien, kunnen deze worden uitgevoerd binnen de beschikbare ICT-verandercapaciteit. Als er
tijdens de implementatie van dit wetsvoorstel toch onvoorziene zaken naar voren komen ten
aanzien van de ICT, dan zal UWV bezien of en zo ja, welke gevolgen dit heeft voor het UWV
Informatieplan (UIP). Voorwaarde voor de haalbaarheid van 1 januari 2021 is dat UWV vóór 1
maart 2019 de opdracht krijgt om te starten met de implementatie van dit voorstel.
Overige maatregelen
De overige maatregelen die worden voorgesteld zijn voor UWV uitvoerbaar per 1 januari 2020,
mits UWV vóór 1 maart 2019 van SZW de opdracht ontvangt om te starten met de implementatie.
UWV heeft die tijd nodig om de processen, systemen en informatievoorziening tijdig aan deze
wijzigingen aan te passen. Ook voor de haalbaarheid van 1 januari 2020 geldt dat de voorwaarde
is dat UWV vóór 1 maart 2019 de opdracht moet krijgen om te starten met implementatie.
4. Effecten voor de klant en doenvermogentoets
Effecten voor de klant
De verregaande harmonisatie van de Wajong biedt de kans om de wet voor de kwetsbare
doelgroep eenvoudiger en beter uitlegbaar te maken. Het voorliggende wetsvoorstel zorgt voor een
vereenvoudiging doordat er door de verschillende aanpassingen straks vrijwel geen onderscheid
meer bestaat tussen de oWajong, Wajong2010 en Wajong2015. De verschillen zitten na
inwerkingtreding van het conceptwetsvoorstel vooral op de vraag of een Wajonger wel of geen
arbeidsvermogen heeft. UWV zal in de klantcommunicatie (waar mogelijk) overgaan naar een
onderscheid tussen Wajong voor mensen met arbeidsvermogen en Wajong voor mensen zonder
arbeidsvermogen. Dit zorgt voor eenvoudigere communicatie die beter bij de doelgroep past.
12

UWV
Desalniettemin blijft de regeling en met name de rekenregel moeilijk te doorgronden, ook al
worden deze eenvoudiger. Het zelf 'doen' van deze regeling zal voor de meeste Wajongers lastig,
zo niet onmogelijk blijven en er zal in veel gevallen begeleiding nodig blijven. Dit stelt extra hoge
eisen aan de communicatie.
Er wordt daarom breed ingezet op communicatie. Iedere wijziging kan voor de Wajonger een
zorgpunt zijn, hoe positief de meeste maatregelen ook zijn. Elke verandering leidt tot onzekerheid
en vragen. Er is een aantal punten dat bijzondere aandacht moet krijgen in de opzet van de
communicatie.
1. Uitleg nieuwe berekening uitkering: de berekening van de hoogte van de uitkering wordt
eenvoudiger in termen van aantal regels: het aantal regels voor het berekenen van de
uitkeringshoogte wordt sterk teruggebracht. De formule zelf is echter niet uitlegbaar aan
de Wajonger. De uitleg van de nieuwe berekening van de uitkering zal niet zijn hoe de
formule in elkaar zit, maar een uitleg wat de nieuwe regels betekenen voor de Wajonger.
De rekenhulpen die ontwikkeld zullen worden helpen daarbij. Op verzoek van de Wajonger
kan nadere toelichting over de berekening in zijn situatie worden gegeven. Dit zal altijd
plaatsvinden tussen de medewerker uitkeren en de Wajonger.
2. Vaststellen van het garantiebedrag: Wajongers die al werken op het moment dat dit
voorstel in werking treedt, mogen er niet op achteruit gaan door toepassing van de nieuwe
regels. Om dit te garanderen is het garantiebedrag geregeld. Als de Wajonger op basis van
de oude regels een hogere uitkering zou krijgen dan op basis van de nieuwe regels, dan
wordt het garantiebedrag vastgesteld. Dit garantiebedrag is de uitkering die de Wajonger
zou hebben ontvangen op basis van de oude regels. Er bestaat recht op het garantiebedrag
vanaf de maand waarin het wetsvoorstel in werking treedt. In de communicatie zal
uitgebreid aandacht besteedt moeten worden aan wanneer er recht bestaat op een
garantiebedrag, hoe UWV het garantiebedrag vaststelt en wanneer het garantiebedrag
komt te vervallen.
3. Passend werk: Wajongers met arbeidsvermogen in de oWajong en Wajong2010 hebben
naast het recht op uitkering ook verplichtingen die aan de Wajong verbonden zijn. In het
kader van deze verplichtingen hebben SZW en UWV een dienstverleningsmodel
vastgesteld. De afspraak is onder andere dat UWV iedere Wajonger met arbeidsvermogen
jaarlijks spreekt om de actuele situatie in beeld te brengen. De situatie kan zich voortdoen
dat de Wajonger aangeeft geen gebruik te willen maken van het re-integratieaanbod. De
afspraak is dat dit geen gevolgen heeft; UWV blijft wel jaarlijks een gesprek voeren met
deze Wajongers.
Met dit wetsvoorstel wordt geregeld dat Wajongers, die gebruik maken van de
dienstverlening van UWV en waarvoor een re-integratietraject naar werk wordt ingezet,
verplicht zijn om een passend werkaanbod te accepteren. Het niet accepteren van een
passend werkaanbod heeft wel gevolgen voor de uitkering, te weten een maatregel op
grond van het maatregelenbesluit socialezekerheidswetten.
Hierdoor ontstaat de vreemde situatie dat Wajonger die besluiten om af te zien van
dienstverlening geen effect ondervinden op hun uitkering, maar Wajongers die juist wel
gebruik maken van dienstverlening en zich inzetten om te gaan participeren, wél gevolgen
ondervinden kunnen wanneer zij een passend werkaanbod niet accepteren.
4. Uitsluitingsgrond studeren Wajong2015: Dit wetsvoorstel regelt dat de uitsluitingsgrond
studeren komt te vervallen. Daarmee wordt het mogelijk voor jongeren om met een
Wajong2015 nog te studeren of scholing te volgen. Bij deze jongeren ontstaat
mogelijkerwijs het beeld door dit wetsvoorstel dat ze een Wajonguitkering gaan ontvangen,
ook als ze nog studeren. Echter, dit is alleen het geval als de jongere volledig én duurzaam
arbeidsongeschikt is. Met name het vaststellen van de duurzaamheid van het ontbreken
van arbeidsvermogen is, zeker op 18-jarige leeftijd, zeer lastig. Wanneer wij nog niet
kunnen vaststellen of de aanvrager duurzaam geen arbeidsvermogen heeft, omdat hij nog
studeert of scholing volgt, wordt de Wajong-uitkering alsnog afgewezen. Dit kan mogelijk
tot teleurstelling leiden bij een groep Wajongers.
Communicatie richt zich op Wajongers of personen die in aanmerking komen voor een Wajonguitkering. Daarnaast wordt in ieder geval communicatie ingezet richting bewindvoerders,
ouders/verzorgers, werkgevers en stakeholders. Dit gebeurt door de communicatiekanalen vanuit
UWV aan te passen. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de gesprekken tussen UWV en
Wajongers. Denk hierbij aan telefonisch contact tussen een uitkeringsdeskundige en de Wajonger

13

of de gesprekken tussen een arbeidsdeskundige en Wajonger. Daarnaast valt hier bijvoorbeeld ook
algemene informatiebijeenkomsten voor stakeholders onder.
Deze communicatie bestaat al via deze kanalen, maar wordt aangepast naar aanleiding van de
wetswijziging.
Doenvermogentoets
SZW heeft specifiek verzocht om een doenvermogentoets uit te brengen op dit voorstel. Hierna
volgt allereerst de context van het doenvermogen en daarna de doenvermogentoets zelf.
Context
In april 2017 bracht de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) het rapport 'Weten is
nog geen doen' uit. In dit rapport gaat de WRR in op het doenvermogen van burgers. De
kernboodschap in dit rapport richt zich op hoe de overheid rekening moet houden met het
doenvermogen van burgers bij het inrichten van hun processen en in hun contact met de klant.
Naast denkvermogen is 'doenvermogen' minstens zo belangrijk om aan de eisen van de
participatiesamenleving te kunnen voldoen. De overheid verwacht van burgers steeds vaker dat ze
zelfredzaam zijn op het gebied van gezondheid, persoonlijke financiën en de arbeidsmarkt.
Lang niet alle burgers zijn onder alle omstandigheden hiertoe in staat. Er bestaat een behoorlijk
verschil tussen wat van burgers wordt verwacht en wat zij daadwerkelijk aankunnen. De
groep voor wie de eisen soms te hoog gegrepen zijn, is niet beperkt tot een kleine groep
'kwetsbaren' zoals mensen met een laag IQ. Ook mensen met een goede opleiding en een
goede maatschappelijke positie kunnen in situaties verzeild raken waarin hun zelfredzaamheid
ontoereikend is, zeker op momenten dat het leven tegenzit. Dat is niet omdat hun intelligentie
of kennis tekortschiet, maar omdat er een beroep wordt gedaan op allerlei andere mentale
vermogens, zoals het vermogen om in actie te komen, om het hoofd voldoende koel te
houden en om vast te houden aan goede voornemens.
Doenvermogentoets conceptwetsvoorstel
De doenvermogentoets wordt uitgevoerd vanuit het perspectief van de burger, in dit geval de
Wajonger. Zo is er ook naar deze wetgeving gekeken; is het voor de Wajonger begrijpelijk wat er
verandert en wat er van hem verwacht wordt?
Vanuit doenvermogenperspectief is de verwachting dat de wijzigingen over het algemeen beter
uitvoerbaar zijn voor Wajongers dan de bestaande regelingen: door het wegnemen van verschillen
op belangrijke onderdelen van de drie verschillende Wajongregelingen wordt het voor de Wajonger
eenvoudiger om vast te stellen wat van hem verwacht wordt en wat hij kan verwachten.
Het is een vereenvoudiging voor de Wajonger als in de communicatie alleen het onderscheid wordt
gemaakt tussen wel of geen arbeidsvermogen, zonder dat je daarbij rekening hoeft te houden met
de regeling waar je inzit (oWajong, Wajong2010 of Wajong2015).
De nieuwe regels voor het berekenen van de uitkeringshoogte zullen naar verwachting van UWV
voor Wajongers niet te begrijpen zijn. De formule is zeer technisch en ingewikkeld en daarmee
moeilijk te begrijpen. Het wordt op dit punt dus niet eenvoudiger voor de Wajonger om te overzien
wat de gevolgen zijn voor het recht op en de hoogte van zijn uitkering als hij gaat werken of meer
gaat werken.
De keuze om af te zien van de uitkering kan voor lange termijn tot consequenties leiden die
Wajongers mogelijk niet overzien tijdens het maken van de keuze. Dit brengt met zich mee dat ze
een jaar lang geen aanspraak meer kunnen maken op een Wajonguitkering. Wijzigingen in de
situatie of onvoorziene omstandigheden kunnen er toe leiden dat Wajongers binnen 1 jaar van
mening veranderen. Vanuit de literatuur weten we dat het voor mensen erg lastig is om goede
langetermijnbeslissingen te maken (de gevolgen in de verre toekomst zijn moeilijk te
voorzien/voorspellen). Dit kan tot gevolg hebben dat personen die vrijwillig hebben afgezien van de
Wajong er binnen een jaar achter komen een verkeerde beslissing te hebben gemaakt die
onomkeerbaar is. Dit betekent dat in de implementatie daar rekening mee gehouden zou moeten
worden, bijvoorbeeld door dit proces zorgvuldig in te richten. Dit is al meegenomen in de
uitvoerbaarheid.
Over het algemeen geldt dat de mate waarin de Wajongers op de hoogte zijn van de nieuwe regels
van invloed is op de mate van participatie die ze laten zien. Communicatie speelt dus een
belangrijke rol in de mate waarin Wajongers worden gestimuleerd om te participeren.
In de communicatie naar Wajongers moet er extra aandacht besteed worden aan het gemakkelijk
14

begrijpelijk maken van de boodschap, waarbij de boodschap een duidelijk handelingsperspectief
biedt. Hierbij kan gedacht worden aan visuele communicatie en proactieve communicatie richting
de doelgroep. Door middel van pretesten kan onderzocht worden welke vorm van communicatie de
wijzigingen helder overbrengt en welke vorm van communicatie stimuleert om actie te
ondernemen. Een pretest houdt in dat verschillende communicatie-uitingen, zoals een brief, een
filmpje, social media of telefonisch contact, getest worden op een groep Wajongers. Hieruit wordt
dan een mix van communicatiemiddelen gemaakt zodat de wijzigingen en de consequenties
hiervan zoveel mogelijk Wajongers bereiken. Een toegankelijk KCC kan helpen om de
begrijpelijkheid van de wijzigingen en daarmee de effectiviteit ervan te verbeteren.
Aangezien het doel van de wijziging is om participatie te bevorderen, of dat nu studeren of werken
betreft, kan het van toegevoegde waarde zijn om Wajongers hier proactief over te benaderen.
Ook zal voor deze groep in het bijzonder aandacht worden gegeven aan de communicatie naar de
verschillende stakeholders.
5. Effecten op de benodigde capaciteit
Het conceptwetsvoorstel heeft slechts een beperkt effect op de structurele werkzaamheden van
UWV. Wel heeft het voorstel tijdelijk effect op de capaciteit, door een aantal eenmalige acties die
noodzakelijk zijn. Deze worden hieronder beschreven.
Gegevens loonwaarde achterhalen en vastleggen
Onder uitvoerbaarheid is reeds aangegeven dat voor de nieuwe regels voor het berekenen van de
hoogte van de uitkering een eenmalige actie zal moeten worden ingezet om de loonwaardes van
alle Wajongers die werken met loondispensatie te achterhalen uit het elektronisch archief en in te
voeren in het uitkeringssysteem Het gaat om ongeveer 19.000 Wajongers voor wie de beschikking
opgezocht moet worden en de loonwaarde in het systeem moet worden verwerkt. Dit vergt voor
een aantal jaren in totaal 14,2 fte aan capaciteit.
Overgang van rekensystematiek
Vanaf 1 januari 2021 zouden de nieuwe regels voor het berekenen van de hoogte van de uitkering
gaan gelden. UWV stelt de Wajonguitkering vast in een cyclus. Dat wil zeggen dat de
Wajonguitkering op voorschot wordt betaald voor een bepaalde periode (3, 6 of 12 maanden),
waarna de uitkering definitief wordt berekend op basis van de dan beschikbare polisgegevens of
zelfstandigeninkomsten. Wanneer 1 januari 2021 in de cyclus valt, zal UWV de definitieve
vaststelling van het inkomen moeten opsplitsen: een deel (maanden voor 1-1-2021) moet op basis
van de oude regels gebeuren en een deel op basis van de nieuwe regels. Deze knip vergt eenmalig
extra werkzaamheden. Dit geldt voor alle Wajongers die voor 1 januari 2021 al werken. Daarnaast
moet worden vastgesteld of het geautomatiseerd vastgestelde garantiebedrag wel of niet van
toepassing is en, zo niet, verwijderd wordt. Deze actie moet voor naar verwachting ongeveer
62.000 Wajongers (prognose aantal werkenden op 1 januari 2021) uitgevoerd worden. Dit vergt 24
fte extra capaciteit.
Passend werk
Passend werk leidt ertoe dat re-integratiebedrijven en de medewerkers van UWV goed op de
hoogte moeten zijn van de aanpassingen en hoe deze toe te passen. Dit vergt een incidentele inzet
van alle medewerkers bij UWV die te maken hebben met de Wajongers en het informeren van de
re-integratiebedrijven.
Einde studieregeling Wajong2010
Het wetsvoorstel maakt een einde aan de studieregeling in de Wajong2010. Alle Wajongers die op
het moment dat dit onderdeel in werking treedt in de studieregeling zitten, moeten worden
overgeplaatst naar de werkregeling of de uitkeringsregeling. Welke regeling van toepassing is
hangt af van de vraag of de Wajonger volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is.
Het uitgangspunt is dat UWV de Wajongers indeelt op basis van een eerdere beoordeling. Als er op
enig moment al is beoordeeld of de Wajonger al dan niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
is, dan gaat UWV daar van uit voor de indeling van de Wajonger. UWV voert voor deze Wajongers
dus geen nieuwe beoordeling uit.
Alleen wanneer nog niet eerder is beoordeeld of de Wajonger volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt is, zal UWV een sociaal medisch oordeel uitvoeren om de Wajonger in te kunnen
delen in de werkregeling of de uitkeringsregeling. De verwachting is dat slechts voor kleine
aantallen nog een sociaal-medisch oordeel moet plaatsvinden. De prognose is dat eind 2019 nog
2290 Wajongers in de studieregeling zitten; het overplaatsen van deze Wajongers naar de juiste
regeling kost 7,8 fte capaciteit.
15

Vervallen uitsluitingsgrond studeren Waiona2015
Door het vervallen van de uitsluitingsgrond studeren in de Wajong2010 is te verwachten dat extra
beoordelingen moeten plaatsvinden van studerende Wajongers van wie nog niet is vastgesteld of
zij duurzaam geen arbeidsvermogen hebben. Zij zullen tegen het einde van de ingangsdatum van
de nieuwe wetgeving een (nieuwe) aanvraag kunnen doen, wat een extra beslag zal leggen op de
capaciteit van verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen. De verwachting is dat dit om kleine
aantallen gaat.
Einde instroom oWaionq
Het wetsvoorstel regelt dat de instroom in de oWajong wordt stopgezet. Het is op dit moment nog
mogelijk om op grond van oud overgangsrecht uit de Invoeringswet nieuwe en gewijzigde
arbeidsongeschiktheidsregelingen een oWajong-uitkering aan te vragen. Voor dit onderdeel geldt
een afwijkende inwerkingtredingsdatum, namelijk 6 maanden nadat het voorstel door de Eerste
Kamer is aangenomen. Het vervallen van de mogelijkheid om een oWajong-uitkering aan te
vragen, kan in deze zes maanden leiden tot een tijdelijke toename van personen die alsnog een
oWajong-uitkering aanvragen op grond van het overgangsrecht.
Communicatie
De wijziging beslaat een zeer breed scala aan onderwerpen, wat betekent dat de content in de
communicatie over vrijwel de gehele Wajong moet worden bekeken. De opsplitsing in twee
implementatiemomenten betekent dat UWV twee keer de informatie over de Wajong voor de
verschillende kanalen moet aanpassen. In eerste instantie zal UWV per 1 januari 2020 alle
informatie moeten aanpassen op de onderdelen die dan in werking zouden kunnen treden. Per 1
januari 2021, wanneer de nieuwe regels voor het berekenen van de uitkering in werking zouden
treden, zal UWV de informatievoorziening volledig hervormen: er wordt dan overgestapt van het
onderscheid tussen de drie bestaande regelingen naar het onderscheid tussen arbeidsvermogen en
geen arbeidsvermogen.
De twee implementatiemomenten en de hervorming van de informatievoorziening neemt de nodige
capaciteit in beslag. Voor de digitale dienstverlening klantcommunicatie is een tijdelijke uitbreiding
van de capaciteit, 2 fte voor 10 maanden, voorzien.
6. Eenmalige en structurele effecten op de uitvoeringskosten
Samenvattend overzicht incidentele en structurele kosten
Kosten (€ min)
Incidentele kosten
Handmatige acties uitvoering
Extra ca Ils/kla chte n
Beheer en onderhoud 5&V/beleidsinformatie

2019
3,56
0,10

2020
4,19
0,27

2021
1,27
1,72
0,01

2022

2023 e.v.

0,08
0,01
0,21

0,01
0,21

Totale kosten

3,66 r

4,46

3,00

0,30

0,22

2021

Incidentele kosten
Activiteit
Aanpassen systemen: 5 releases
Ontwerp en analyse
Testen
Nazorg, 3 maanden
Aanpassen handboeken/kennispoort/werkinstructies
Aanpassen systemen/formulieren/brieven SMZ
Opleidingen Uitkeren (ook voor SMZ en Handhaving)
Opleidingen WB
Klant- en kenniscommunicatie/klachten/input/outputmgt
Aanpassen DWH
Aanpassen S&V/beleidsinformatie/leveringen
Projectmanagementkosten (inclusief BIT toets)

2019
0,36
0,82
0,06

2020
0,97
0,25
0,24

0,06
0,11

0,23

0,59
0,27
0,35
0,45
0,49

0,80
0,47
0,55
0,35

0,47
0,50
0,19

Totaal
1,33
1,07
0,30
0,11
0,29
0,11
0,32
0,59
1,08
1,28
1,51
1,03

Totale incidentele kosten

3,56

4,19

1,27

9,01

•

0,11

0,32

Er zijn 5 releases nodig voor de systeemaanpassingen van het uitkeringssysteem (1
volledige en 4 gedeeltelijke): Aanpassen oude specs voor de wijzigingen per 2020, Nieuwe
specs loonwaarde en uitkering, Rekenen, Verrekenen, Conversies en garantiebedrag. Een
deel van de vijfde release is voor nazorg

16

UWV
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•

•

•

Er wordt een UWV-breed Globaal Integraal Business Ontwerp gemaakt
Testen vinden plaats, waaronder de productietest voor de conversie/datawarehouse
Een nazorgteam is nog 3 maanden na implementatie van het uitkeringssysteem bezig
Aanpassen handboeken, Kennispoort Wajong, werkwijzers, werkinstructies
Aanpassen SMF, formulieren en brieven
Aanpassen opleidingsmateriaal en volgen opleidingen door Uitkeren, SMZ en Handhaving
Aanpassen opleidingsmateriaal en volgen opleidingen door WB
Aanpassen klant- en kenniscommunicatie. Aanpassen input/outputmanagement.
Verwachting is dat rond de implementatie tijdelijk sprake is van extra klachten en calls.
Aanpassen DataWareHouse. De aanpassingen in de primaire processen werken door in de
interfaces naar het Datawarehouse UWV. De huidige interfaces zijn specifiek gebouwd voor
de verschillende regelingen binnen de Wajong. De wijzigingen als gevolg van de
harmonisatie maakt dat er één nieuwe straat moet worden opgezet voor de gehele Wajong.
Hiermee wordt aangesloten bij de opzet van ResaFasa. Het bestaande complex blijft
beschikbaar voor historische informatie.
De beleidsinformatie en stuur- & verantwoordingsinformatie zal wijzigen als gevolg van het
verzoek om extra informatie, de introductie van nieuwe gegevens, zoals het garantiebedrag
en het percentage loonwaarde en het verdwijnen van bestaande elementen als ao-klassen
(oWajong) en de (voortgezette) werkregeling (Wajong 2010). Informatieproducten die
aangepast moeten worden zijn de Kwantitatieve Informatie en de tijdigheid l
e betaling
Wajong, statistische overzichten zoals Cijfers & Trends, de financiële nota's en de
bestandsleveringen aan onder andere SZW en CBS. Daarnaast natuurlijk ook de intern
benodigde stuur & verantwoordingsinfo.
De doorlooptijd voor het implementeren van het geheel van wijzigingen aan de
informatievoorziening Wajong wordt als heel kritisch ervaren. Wij voorzien dan ook een
doorloop van implementatie-activiteiten in 2021 vooral gericht op het testen van de
correcte werking van het geheel alsmede herstelactiviteiten. De verwachting is wel dat
UWV de gevraagde informatieproducten over het verslagjaar 2021 kan leveren, echter
sluiten wij kwaliteitsissues hierbij gedurende 2021 niet uit.
Alle veranderingen worden UWV breed projectmatig gecotirdineerd. Projectkosten worden
voorzien vanaf 1 maart 2019 tot eind 2021.

Handmatige acties
Handmatige acties kosten (C min)

2019

Loonwaarde vastleggen
Studieregeling beeindigen
Werkenden/zelfstandigen verrekenen verdiensten

0,10

Totale kosten

0,10

2020

2021

2022

1,72

0,08

1,72

0,08

Totaal

0,27

0,27

2,17

De volgende handmatige acties moeten plaatsvinden:
•
•
•

De loonwaarde van alle loondispensanten (plus begin en einddatum) uit de beschikkingen
van WB moeten handmatig geregistreerd worden in resa/fasa. Dit betreft zowel het
percentage vh WML als het percentage vh functieloon. Doorlooptijd: in 4e kwartaal 2020.
De studieregeling moet beëindigd worden en vanuit informatie in de oorspronkelijke
beschikking omgezet naar DGA/nDGA. Dit zal in 2 maanden gedaan worden, laatste
kwartaal 2019, na goedkeuring i
e Kamer.
Voor werkenden in loondienst en zelfstandigen zullen eenmalig extra handmatige
werkzaamheden nodig zijn bij de eerste keer verrekenen. Dit zal plaatsvinden in de
reguliere verrekencyclus verdiensten, zodat spreiding over het jaar kan plaatsvinden. Het
betreft de volgende extra werkzaamheden:
De periode tot 1 januari 2021 moet apart verrekend worden in de oude spec en
vervolgens moet de periode vanaf 1 januari 2021 tot einde verrekencyclus verrekend
worden in de nieuwe spec.
Daarnaast moet gecontroleerd worden of het geautomatiseerd vastgestelde
garantiebedrag wel of niet van toepassing is en zo nodig verwijderd worden
De periode met de oude regels en de periode met de nieuwe regels zullen separaat
worden weergegeven in de beschikking
Verwachting is dat de informatie in de beschikking tot extra vragen gaat leiden

Structurele uitvoeringskosten
Ingeschat wordt dat vanaf 2021 sprake zal zijn van een geringe toename van het aantal klachten

17

en calls. Kosten hiervoor bedragen € 0,01 min op jaarbasis. Vanaf 2022 is structureel extra
capaciteit benodigd voor beheer en onderhoud van de S&V/beleidsinfo (€ 0,21 min).
7. Effecten op de regeldruk (administratieve lasten)
De voorgestelde wijziging heeft naar verwachting geen effecten op de regeldruk, anders dan
genoemd in het wetsvoorstel.
8. Gevolgen voor de verantwoordings- en beleidsinformatie
Op dit moment wordt de Wajong door UWV per regeling verantwoord. Met dit wetsvoorstel worden
de drie regelingen in de Wajong in vergaande mate geharmoniseerd. Na invoering van het
conceptwetsvoorstel is er nog maar weinig onderscheid tussen de drie Wajongregelingen. Het
belangrijkste onderscheid in de Wajong is straks nog het onderscheid tussen arbeidsvermogen en
geen arbeidsvermogen. Hiervoor is al aangegeven dat UWV in de uitvoering de hoofdindeling
'arbeidsvermogen' en 'geen arbeidsvermogen' zal gaan hanteren (zowel in het uitkeringssysteem
als in de communicatie naar de klant). UWV stelt voor deze hoofdindeling ook te hanteren in de
verantwoordingsinformatie, waarbij het onderscheid naar regeling wordt opgenomen als dimensie
onder de hoofindeling.
In het verzoek om de uitvoeringstoets uit te brengen is verder gevraagd om naast de reguliere
beleidsinformatie informatie beschikbaar te maken voor rapportage en onderzoek:
Garantiebedrag.
Vastgestelde loonwaardes van Wajongers en een kwantitatieve informatie spreiding.
Wajongers die studeren.
Beëindigen Wajongrecht en van wie het potentieel kan herleven.
De verwachting is dat UWV de gevraagde informatieproducten over het verslagjaar 2021 kan
leveren, echter sluiten wij kwaliteitsissues hierbij gedurende 2021 niet uit. Tot en met verslagjaar
2020 levert UWV de verantwoordings- en beleidsinformatie zoals UWV die nu ook levert.
Graag gaan we met SZW in overleg over het verzoek van SZW om onderzoek uit te voeren naar
het vaststellen van de herleide deeltijdfactor. Daarbij is van belang de vraag hoe dit onderzoek
eruit moet zien, wat men wil onderzoeken en of het zinvol is om een dergelijk onderzoek na een
jaar al uit te voeren.
9. Implementatie / risico's / control
Het conceptwetsvoorstel kan in twee fases worden ingevoerd. De nieuwe regels voor het
berekenen van de uitkering kunnen door UWV per 1 januari 2021 worden uitgevoerd. Deze
aanpassing betekent een grote wijziging voor verschillende systemen. Daar heeft UWV ruim tijd
voor nodig. Om 1 januari 2021 te kunnen halen moet UWV vóór 1 maart 2019 een opdracht en
toekenning budget krijgen van SZW om te starten met de implementatie.
De overige maatregelen uit het conceptwetsvoorstel kunnen door UWV per 1 januari 2020 worden
uitgevoerd. Ook voor deze wijzigingen geldt dat UWV vóór 1 maart 2019 van SZW de opdracht
moet krijgen om te starten met de implementatie, om ervoor te zorgen dat UWV deze wijzigingen
per 1 januari 2020 kan uitvoeren.
Risico's
•
Om de inwerkingtredingsdata van 1 januari 2020 en 1 januari 2021 te halen, moet UWV al
in een vroeg stadium starten met de implementatie. Het risico bestaat dat de regeling
nadien, als UWV al gestart is met de implementatie, nog wijzigt. Veranderingen aan het
wetsvoorstel ten opzichte van de versie die nu door UWV getoetst is betekent dat de
uitvoerbaarheid en haalbaarheid opnieuw onderzocht moeten worden. Het risico bestaat
dat als wijzigingen worden doorgevoerd, deze niet uitvoerbaar zijn per 1 januari 2020 of 1
januari 2021. Dit geldt uiteraard niet voor de wijzigingen die in deze uitvoeringstoets
worden voorgesteld.
•
De implementatie van dit wetsvoorstel betekent een grote automatiseringsopgave voor
UWV. Het risico daarbij bestaat dat tijdens de implementatie zaken naar voren komen, die
op dit moment nog niet voorzien worden. Als dat gebeurt, zal UWV dit verwerken in het
UIP en bezien of andere zaken mogelijk moeten (tijdelijk) moeten wijken om tijdige
implementatie van dit voorstel te kunnen realiseren.
UWV verzoekt om voorzichtig te communiceren over het feit dat werken altijd loont en de
•
Wajonger er straks op vooruit gaat als hij (meer) gaat werken. De regels voor het
berekenen van de hoogte van de uitkering zijn zo opgezet dat werken in beginsel loont, in
die zin dat het bruto totaal van inkomen uit arbeid en uitkering altijd hoger uitvalt. Of dit
18

UWV
ook leidt tot een hoger netto totaalinkomen is sterk afhankelijk van allerlei andere factoren
(invloed op af te dragen belasting, recht op toeslagen en andere inkomensafhankelijke
regelingen).
10. ICT/IV
Het voorstel heeft een aanzienlijke impact op verschillende systemen van UWV. In eerste instantie
maken de verschillende wijzigingen het noodzakelijk om aanpassingen door te voeren in ResaFasa,
het systeem waarmee de uitkering van de Wajong wordt vastgesteld. Voornamelijk de aanpassing
van de regels voor het berekenen van de hoogte van de uitkering maken een aanpassing van
ResaFasa noodzakelijk. Op dit moment kent ResaFasa voor de Wajong drie uitkeringsstraten: één
voor de oWajong, één voor de Wajong2010 en één voor de Wajong2015. De drie regimes worden
dusdanig geharmoniseerd, dat ze allemaal dezelfde rekenregels hebben voor Wajongers met en
zonder arbeidsvermogen.
UWV kiest er voor om een volledig nieuwe uitkeringsstraat in ResaFasa te bouwen, waar alle
uitkeringen uit de andere uitkeringsstraten naar geconverteerd kunnen worden. De drie oude
uitkeringsstraten worden dan slechts nog gebruikt voor correcties met terugwerkende kracht vóór
het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel. De uitkeringsstraten Wajong2010 en
Wajong2015 kunnen op enig moment vervallen (als er geen lopende (hoger) beroepszaken meer
zijn). De uitkeringsstraat van de oWajong wordt ook gebruikt voor de uitvoering van de wet
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) en zal daarvoor in de lucht blijven.
Reden om te kiezen voor een nieuwe uitkeringsstraat is dat het voor de uitvoering makkelijker en
beter werkbaar is om één uitkeringsstraat te hebben voor de Wajong ongeacht het regime. En met
de vergaande harmonisatie in de regels voor het berekenen van de hoogte van de uitkering is dat
nu mogelijk. UWV kan wel onveranderd per Wajong-regime een inzicht blijven geven in de
financiële (verantwoordings-)informatie.
Naast ResaFasa zal ook DataWareHouse moeten worden aangepast. Dat is de tweede grote
systeemwijziging als gevolg van voorliggend voorstel. Op dit moment zijn er drie uitkeringsstraten
in ResaFasa. Iedere uitkeringsstraat levert apart gegevens aan DataWareHouse. Nu er een nieuwe
uitkeringsstraat in ResaFasa gebouwd zal worden, is de vraag hoe hiermee om te gaan bij
DataWareHouse: aanpassen van de bestaande leveringen aan DataWareHouse, of het opzetten van
één nieuwe levering. Het aansluiten van de nieuwe uitkeringsstraat op de drie leveringen naar
DataWareHouse is een complex en risicovol project, waarbij niet duidelijk is of de leveringen in de
lucht blijven na implementatie. Daarom is gekozen om een nieuwe levering op te zetten, die
aansluit bij de nieuwe uitkeringsstraat die in ResaFasa gebouwd wordt.
Het aanpassen van de systemen ResaFasa en DataWareHouse is een omvangrijk project, wat niet
binnen een jaar gerealiseerd kan worden. UWV kan de aanpassingen aan DataWareHouse en
ResaFasa per 1 januari 2021 realiseren. Voorwaarde is wel dat UWV vóór 1 maart 2019 de
opdracht krijgt van SZW om te starten met implementatie.
Naast deze ICT aanpassingen zullen diverse formulieren moeten worden aangepast en wordt
informatie over de Wajong op alle verschillende (online) communicatiekanalen volledig aangepast.
11. Gegevensuitwisseling
Met het verzoek om u-toets is ook de GEB meegestuurd. Hierin staat onder andere een uitgebreide
omschrijving van de gegevensverwerking en de beoordeling rechtmatigheid
gegevensverwerkingen, welke is afgestemd met UWV.
Aanvullend geldt dat er meerdere (externe) partijen zijn die gebruik maken van de gegevens van
DataWareHouse, zoals CBS. Deze partijen worden geïnformeerd over de wijzigingen en wat dat
voor hen betekent.
12. Privacy
Bij het verzoek om de uitvoeringstoets is de GEB meegestuurd. UWV voorziet in de voorgestelde
wijzigingen van de Wajong geen impact of risico's op privacyaspecten anders dan zijn beschreven
in de GEB.

19