Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 973

Toekomst van de intensieve veehouderij

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 169

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 februari 2016
In september 2015 heeft de Europese Raad steun gegeven aan een pakket
aan maatregelen voor de melkveehouderij en de varkenshouderij die te
kampen hebben met grote marktproblemen. In dit pakket heeft de
Europese Commissie in totaal € 500 miljoen beschikbaar gesteld voor
deze sectoren, die de marktsituatie in zijn geheel moeten verbeteren.
Hiervan is op korte termijn € 420 miljoen beschikbaar, die middels
nationale enveloppen is verdeeld onder lidstaten. Nederland ontvangt
hiervan € 29,94 miljoen voor de zuivelsector en de varkens-houderij.
Daarnaast zijn vanuit het pakket extra middelen beschikbaar gesteld door
de Europese Commissie voor Europese particuliere opslagregelingen voor
magere melkpoeder, kaas en varkensvlees en voor Europese regelingen
voor de promotie en exportbevordering van zuivel en varkensvlees. Ik
vind het van groot belang dat de Europese middelen van de nationale
envelop worden ingezet voor maatregelen die leiden tot structurele
verbeteringen en innovatie in de melkvee- en varkenshouderij, die
bijdragen aan de verbetering van de marktsituatie in die sectoren.
De Europese Commissie heeft aangegeven dat bij de toekenning van de
nationale envelop grote flexibiliteit mogelijk is. Voor de Europese
Commissie is het wel een cruciaal element dat landbouwondernemers
profiteren van de beschikbaar gestelde middelen. Daarbij kan bij het
besteden van de middelen gebruik worden gemaakt van intermediairs.
Zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg Landbouw- en Visserijraad
op 14 oktober 2015 informeer ik uw Kamer over de verdeling van de
nationale envelop van € 29,94 miljoen.
In nauw overleg met het bedrijfsleven zijn voorstellen uitgewerkt voor
invulling van de nationale envelop voor Nederland. Hierover is in het
bestuurlijk overleg van 20 januari jl. overeenstemming bereikt. Vanuit het
bedrijfsleven zijn betrokken LTO Nederland, ZuivelNL, de Nederlandse
Vakbond Melkveehouders (NMV), de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) en Rabobank. Zoals eerder aangegeven in de brief van

kst-28973-169
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 973, nr. 169

1

24 september jl. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 877) zal ik de Europese
middelen langs drie sporen verdelen:
1. Verdere verduurzaming van de melkveehouderij (€ 9,98 miljoen);
2. Vitalisering van de varkenshouderij (€ 9,98 miljoen);
3. Stimuleren van investeringen in mestverwerking voor de melkvee- en
varkenshouderij (€ 9,98 miljoen).
Ik heb met de zuivelsector afgesproken dat ZuivelNL voor de verdere
verduurzaming van de melkveehouderij de middelen voor de volgende
maatregelen zal inzetten:
a. Het uitrollen van de Kringloopwijzer. Hiermee wordt het mineralenmanagement op melkveebedrijven verbeterd en de milieubelasting
door de melkveehouderij verminderd. De middelen worden ingezet
voor het opstellen van een database en een borgingssystematiek
voor de Kringloopwijzer. Daarnaast wordt deelname aan de Kringloopwijzer gestimuleerd door het verstrekken van een korting van
maximaal € 500,– per melkveehouder voor de analyse van kuilvoeren grondmonsters.
In totaal is voor deze maatregel € 3 miljoen beschikbaar;
b. Het terugdringen van Infectieuze Bovine Rhinotracheïtis (IBR,
koeiengriep) en Bovine Virusdiarree (BVD) op melkveebedrijven door
het verstrekken van een korting van maximaal € 500,– per melkveehouder als bijdrage aan de kosten van de Gezondheidsdienst voor
Dieren (GD) of een andere aanbieder voor het vrij worden van
melkveebedrijven van IBR en/of BVD en/of het uitvoeren van een
bedrijfsantibiogram voor uierontsteking (mastitis). Op deze wijze
wordt een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de diergezondheid op melkveebedrijven en het verder terugdringen van het
antibioticumgebruik in de melkveehouderij.
Het bedrijfsleven zal de resultaten hiervan inzichtelijk maken. Voor
deze maatregel is € 3 miljoen beschikbaar;
c. Het stimuleren van weidegang en weidevogelbeheer. Hiervoor is in
totaal € 3,98 miljoen beschikbaar. Dit vindt plaats door het verstrekken van een vergoeding van maximaal € 750,– per melkveehouder,
die zijn koeien volledig weidt, onder de volgende voorwaarden:
– vóór het maaien van de eerste snede gras (circa 15 april 2016)
wordt weidegang voor melkvee toegepast. Hiermee ontstaat
binnen de stimuleringsaanpak voor weidegang meer mozaïek
tussen weidepercelen die geweid en gemaaid worden en wordt
meer ruimte geboden aan weidevogels in het weidevogelbroedseizoen;
– melkveehouders, die opteren voor een tegemoetkoming voor
vroege weidegang, werken mee aan een vervolgproject dat
gezamenlijk door de Duurzame zuivelketen, ZuivelNL en NGO’s als
de Vogelbescherming wordt opgezet en waarin de leerervaringen
van vroege weidegang worden gedeeld. Dit project is gericht op
kennisontwikkeling, kennisverspreiding en begeleiding van
melkveebedrijven met vroege weidegang. De kennis en ervaring
die in 2016 wordt opgedaan met weidevogels en vroege weidegang werkt dan door naar volgende jaren. Deze kennis zal ook
worden benut bij het opstellen en de uitvoering van het Plan van
aanpak bescherming weidevogels.
Daarnaast wordt binnen het beschikbare bedrag voor weidegang en
weidevogelbeheer een klein bedrag (€ 250.000,-) gereserveerd
waarmee projecten worden gestimuleerd voor groepen melkveehouders die deelnemen aan een weidevogelpakket in het kader van de
Regeling agrarisch natuurbeheer en geborgd weidevogelvriendelijke
zuivelproducten op de markt brengen of gaan brengen. Op deze wijze
stimuleer ik initiatieven die gericht zijn op het vermarkten van de
inzet van melkveehouders voor weidevogelbeheer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 973, nr. 169

2

De uitvoering van bovengenoemde maatregelen voor de melkveehouderij
ligt bij ZuivelNL. Alle melkveehouders kunnen voor één of meerdere
maatregelen per ondernemer inschrijven. Als blijkt dat er voor één of
meerdere maatregelen na de eerste inschrijving onderuitputting optreedt,
wordt een tweede inschrijvingsronde opengesteld, waarbij ZuivelNL
resterende middelen kan herverdelen over de beschreven doelen.
Ik heb met de varkenshouderij afgesproken dat POV de Europese
middelen uit de nationale envelop zal inzetten voor de vitalisering van
deze sector. Hierbij wordt aangesloten bij voorstellen van de Regiegroep
vitale varkenshouderij. De middelen zullen worden besteed aan de
volgende maatregelen:
a. Herstructurering van de varkenshouderij. Hiervoor is € 5 miljoen
beschikbaar. Voor de regiegroep is herstructurering van de varkenshouderij één van de kernpunten in de aanpak om te komen tot een
toekomstbestendige en vitale varkenshouderij. De herstructurering
beoogt de infrastructuur van de Nederlandse varkenshouderij op het
gebied van ruimtelijke ordening (inpassing), bedrijfseconomie en
marktrendement te versterken. De middelen van de nationale envelop
zijn belangrijk als katalysator in het proces van versnelling van de
herstructurering van de varkenshouderij in het traject vitale varkenshouderij. De middelen worden ingezet voor het faciliteren van
bedrijfsverplaatsingen waarmee lokale overlastsituaties structureel
worden opgelost. Deze maatregel zal onderdeel uit gaan maken van
een integraal herstructureringsplan dat op dit moment door de
regiegroep wordt uitgewerkt in overleg met alle betrokken partijen
(banken, partijen in de varkensketen en decentrale overheden). In het
bestuurlijk overleg hebben de POV en de Rabobank aangegeven dat
zij ook hun verantwoordelijkheid zullen nemen bij de noodzakelijke
herstructurering van de varkenshouderij;
b. Het structureel versterken van de marktoriëntatie en marktpositie van
varkenshouders en het verbeteren van de samenwerking in de keten.
Hiervoor is een bedrag van € 4,98 miljoen gereserveerd. De
regiegroep werkt verschillende maatregelen uit zoals het ontwikkelen
en uitrollen van een nieuw ketenkwaliteitssysteem in samenwerking
met alle betrokken ketenpartijen en het stimuleren van samenwerking
van varkenshouders in producentengroepen en met andere ketenpartijen. De middelen uit de nationale envelop worden ingezet om
varkenshouders te stimuleren deel te nemen aan het nieuwe
ketenkwaliteitssysteem door een korting op de tarieven en het
versterken van de samenwerking in de keten door het begeleiden en
opleiden van producentengroepen van varkenshouders via een
korting op de tarieven (deelnamekosten). Randvoorwaarde voor het
verkrijgen van een korting op tarieven voor deelname aan het nieuwe
ketenkwaliteitssysteem is dat de uitvoering ervan aan marktpartijen
wordt overgelaten en dat er geen concurrentieverstoring plaatsvindt.
Ik heb met de beiden sectoren afgesproken dat zij € 9,98 miljoen uit de
nationale envelop zullen inzetten om collectieven van melkvee- en
varkenshouders te stimuleren te investeren in hoogwaardige mestverwerking en mestverwaarding. Hiertoe richten POV en ZuivelNL een privaat
mestfonds op dat onder bepaalde voorwaarden de Europese middelen
beschikbaar stelt aan mestcollectieven door middel van het verdubbelen
van de inleggelden van veehouders in een mestverwerkingsinitiatief. De
sectoren hebben aangegeven dat het moet gaan om een mestverwerkingscapaciteit van tenminste 50.000 ton drijfmest, dat tenminste 80% van
de verwerkte fosfaat buiten de Nederlandse landbouw moet worden
afgezet en dat het bedrag uit de nationale envelop per mestverwerkingsinstallatie maximaal € 1,5 miljoen bedraagt. Door de verdere toename van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 973, nr. 169

3

de mestverwerkingscapaciteit zullen de mestafzetkosten structureel dalen
en daalt de milieudruk van de veehouderij in Nederland.
De middelen uit de nationale envelop zullen op basis van een projectplan
via een subsidiebeschikking uiterlijk op 30 juni 2016 beschikbaar worden
gesteld aan de erkende branche organisatie ZuivelNL en de erkende
Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV). ZuivelNL en POV zijn
verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van de middelen aan de
melkvee- en varkenshouders, de uitvoering van de maatregelen en de
verantwoording van de besteding van de middelen aan individuele
melkvee- en varkenshouders. De besteding van de Europese middelen
dient in 2016 plaats te vinden met een doorloop naar 2017.
De uitwerking van het maatregelpakket moet voldoen aan de randvoorwaarden die door de Europese Commissie zijn vastgesteld. Ingevolge de
gedelegeerde Verordening (EU) 2015/1853 moet de invulling van nationale
envelop worden genotificeerd aan de Europese Commissie. Commissaris
Hogan heeft aangegeven hierbij een marginale toets te laten plaatsvinden.
Over de invulling van de nationale envelop loopt informeel overleg met
de Europese Commissie. Ik zal aandringen op een spoedig besluit van de
Europese Commissie.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 973, nr. 169

4