Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1190
Vragen van het lid Kuzu (Groep Kuzu/Öztürk) aan de Minister van Veiligheid en
Justitie over etnisch profileren in Nederland (ingezonden 31 december 2014).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
3 februari 2015)
Vraag 1 en 2
Bent u bekend met:
– de tweedelige documentaire «Blauw en bont» die door de NTR op 20 en
27 december 2014 is uitgezonden op Nederland 2;1
– het rapport «Etnisch profileren in Den Haag, een verkennend onderzoek
naar beslissingen en opvattingen op straat» van de Universiteit Leiden»
van 4 juni 2014 welke u op 16 juni 2014 toegezonden heeft aan de
Kamer;2
– de brief van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders
(SMN) van 17 november 2014 met kenmerk 6071/A;3
– het artikel over de Haagse Schilderswijk in Trouw d.d. 18 mei 2013 van de
hand van de heer P. Ramesar?4 5
Herinnert u zich uw brief van 8 juli 2014 naar aanleiding van het op 4 juni
2014 verschenen rapport «Etnisch profileren in Den Haag, een verkennend
onderzoek naar beslissingen en opvattingen op straat»?6
Antwoord 1 en 2
Ja.

1

http://www.npo.nl/blauw-en-bont/20-12-2014/VPWON_1234589 en http://www.npo.nl/blauw-enbont/27-12-2014/VPWON_1234590
2
«Etnisch profileren in Den Haag, een verkennend onderzoek naar beslissingen en opvattingen
op straat» van de Universiteit Leiden» d.d. 4 juni 2014
3
«Etnisch profileren door de Nederlandse politie» van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) d.d. 17 november 2014
4
Volkskrant 22 december 2014, http://www.volkskrant.nl/media/de-journalist-die-altijd-te-sterkeverhalen-schreef~a3815937/
5
Volkskrant 23 december 2014, http://www.volkskrant.nl/media/trouw-ontsloeg-verslaggeverramesar-terecht~a3817250/
6
Kamerstuk, 29 628, nr. 463

ah-tk-20142015-1190
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3 t/m 8
Waarom zijn niet alle beschikbare beelden vrijgegeven voor het onderzoek
naar de vermeende mishandeling van de heer Sealiti op het politiebureau
Heemstraat in Den Haag?
Waarom is de verklaring van de ooggetuige van de duw van de heer Sealiti
door de motoragent niet integraal opgenomen door de klachtencommissie
zoals blijkt uit de geluidsopnamen die de heer Sealiti van de hoorzitting heeft
gemaakt?
Waar zijn de 22 seconden aan ontbrekend beeldmateriaal gebleven? Hoe is
het mogelijk dat dit stuk beeldmateriaal is verdwenen? Bent u bereid
onderzoek in te stellen teneinde het ontbrekend beeldmateriaal boven water
te krijgen?
Waarom komt de verklaring van de hoofdagent achter de voorgeleidenbalie,
die als enige officieel kennis heeft genomen van de problemen met de hand
van de heer Sealiti» voordat hij naar de cel werd gebracht, nergens in het
proces-verbaal voor?
Waarom legt de hulpofficier een verklaring af in de stukken voor de klachtencommissie terwijl de hulpofficier nergens in de getoonde beelden voorkomt?
Waarom heeft de politie, in reactie op de heer Sealiti’s gebroken hand,
verklaard dat hij zijn hand zelf heeft gebroken door tegen de celdeur te slaan
terwijl dit haaks staat op het type breuk en de beelden waarop te zien is dat
de heer Sealiti al voordat hij de cel in gaat pijn heeft aan zijn hand?
Antwoord 3 t/m 8
De gang van zaken rondom de aanhouding en de vermeende mishandeling
van betrokkene is onderwerp geweest van onderzoek door het OM en
behandeling door de onafhankelijke klachtencommissie. De betrokkene heeft
de mogelijkheid gehad om zijn zienswijze naar voren te brengen en deze is
meegewogen in de behandeling van de onderzoeken. De aan de orde
gestelde punten uit vraag 3 tot en met 8 zijn eveneens betrokken bij deze
procedures.
Op basis van de door het lokale gezag aan mij geleverde informatie heb ik
geen aanleiding om te veronderstellen dat deze onderzoeken onvolledig of
onzorgvuldig zijn geweest. De heer Sealiti kan zich van verschillende
rechtsmiddelen bedienen indien hij meent dat met deze uitkomst hem
onrecht wordt aangedaan.
Vraag 9 en 10
Hoe verklaart u dat de heer Sealiti een dag na de uitzending voor de ogen
van zijn kinderen met geweld wordt aangehouden met als reden een
onverzekerd voertuig en een openstaande boete? Waaruit blijkt dat het
voertuig zichtbaar technische mankementen vertoonde conform de verklaring
die de politie heeft aflegd?
Hoeveel voertuigen hebben de betreffende agenten voorafgaand aan het
natrekken van het kenteken van het voertuig van de heer Sealiti tijdens hun
dienst nagetrokken?
Antwoord 9 en 10
Het desbetreffende voertuig trok de aandacht van surveillerende politieagenten door een schade. De agenten constateerden dat het voertuig niet
verzekerd zou zijn en er bleek op basis van het kenteken sprake van onherroepelijke signalering in verband met openstaande boetes. De agenten besloten
het voertuig staande te houden. Betrokkene gedroeg zich vervolgens verbaal
agressief en toonde zich niet voor rede vatbaar. De agenten besloten hem
daarop – na diverse waarschuwingen – aan te houden. Omdat de heer Sealiti
daaraan niet meewerkte, was het noodzakelijk hem onder controle te brengen
en te boeien. Op het bureau zijn de openstaande boetes betaald. Daarop is
betrokkene heengezonden. Hoeveel voertuigen voorafgaand aan deze
controle zijn nagetrokken door de betreffende agenten is niet bekend.
Vraag 11
Kunt u zich voorstellen wat voor impact deze gang van zaken heeft op het
gezinsleven van de heer Sealiti? Wat gaat u hiermee doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 11
Ja. Ik heb evenwel geen aanwijzingen dat bij de beoordeling van de aangifte
en de klacht van de heer Sealiti door het OM en/of de onafhankelijke
klachtencommissie onzorgvuldig is gehandeld. De betrokkene heeft de
mogelijkheid gehad om zijn zienswijze naar voren te brengen en deze is
meegewogen in de behandeling van de onderzoeken. Niettemin is de
betrokkene, zoals gebruikelijk, gewezen op de mogelijkheid om de kwestie
voor te leggen aan de Nationale ombudsman. Ook voor wat betreft de
aanhouding van de heer Sealiti heb ik geen aanleiding om te veronderstellen
dat niet zorgvuldig zou zijn gehandeld. Tot dusverre is ter zake geen klacht of
aangifte bekend.
Vraag 12
Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot de aanpassing van de
Regeling klachtbehandeling politie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
De gewijzigde klachtenregeling is op 1 december 2014 in werking getreden7.
Hiermee is de onafhankelijkheid van de klachtencommissie geborgd.
Vraag 13
Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot de evaluatie van de
Politiewet 2012? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
De evaluatie van de Politiewet 2012 loopt. Voor 1 oktober 2015 dient de
commissie Evaluatie Politiewet 2012 een deelrapport over de doeltreffendheid
en de effecten van de Politiewet 2012 in de praktijk in de regionale eenheid
Oost-Nederland inclusief haar aanbevelingen aan de Minister uit te brengen.
Voor 1 oktober 2017 dient de commissie een deelrapport over de doeltreffendheid en de effecten van de Politiewet 2012 in de praktijk inclusief haar
aanbevelingen aan de Minister uit te brengen.
Vraag 14
Kunt u de voortgang van de constructieve periodieke gesprekken met onder
meer Amnesty International en het Samenwerkingsverband Marokkaanse
Nederlanders duiden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 14
Er hebben sinds eind 2013 over het onderwerp etnisch profileren tussen
genoemde partijen, het Ministerie van Veiligheid en Justitie en de politie drie
constructieve gesprekken plaatsgevonden. De insteek is deze gesprekken te
vervolgen in de komende jaren. De gesprekken verlopen in goede sfeer en
gaan onder meer over actualiteiten, signalen en ontwikkelingen binnen dit
onderwerp. Vragen over bijvoorbeeld het beleid en de voortgang in de
aanvullende maatregelen om etnisch profileren te voorkomen worden ter
plekke en/of na het gesprek beantwoord. Op verzoek van Amnesty International en het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders participeert
inmiddels ook het Overlegorgaan Caribische Nederlanders en een vertegenwoordiger van de gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen. Daarnaast is
er tussentijds contact tussen betrokken partijen.
Vraag 15
Welke disciplinaire maatregelen zijn er in drie gevallen – bekend bij de
onderzoekers van de Universiteit Leiden- genomen waarbij er sprake was van
discriminatie?
Antwoord 15
In de drie betreffende gevallen waar het handelen van de agenten volgens de
onderzoekers niet objectief en redelijk lijkt te rechtvaardigen gaat het om het
natrekken van een kenteken (en in twee gevallen daarvan ook de bestuurder)
van een auto. Het rapport gaat uit van geanonimiseerde gegevens en dit is
daarmee geen informatie waarover ik beschik.
7

Staatscourant nr. 32511, 18 november 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Vraag 16
Welke disciplinaire maatregelen worden er getroffen bij gevallen van
disproportioneel geweld, uitgeoefend door de politie?
Antwoord 16
In de maatschappelijke context waarbinnen de politie moet werken is het
gebruik van geweld soms onvermijdelijk. Het aantal gevallen waarin geweld
wordt toegepast is overigens gering, afgezet tegen het grote aantal contacten
dat politiemensen iedere dag opnieuw met burgers hebben. Bij de toepassing
van geweld zijn de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit van
kracht. Dat betekent dat geweld alleen wordt toegepast als het niet anders
kan en dat gekozen wordt voor de lichtste vorm van geweld die effectief is
om een situatie op te lossen.
Over ieder geweldsincident wordt gerapporteerd. Per geval wordt door een
leidinggevende getoetst of het geweldgebruik gerechtvaardigd en proportioneel was. In geval van vuurwapengebruik met de dood of enig lichamelijk
letsel tot gevolg en overige geweldsaanwendingen met de dood of zwaar
lichamelijk letsel tot gevolg wordt getoetst door de Rijksrecherche. Dit vindt
met grote zorgvuldigheid plaats. Toepassing van geweld door de politie kan
leiden tot een aangifte. In dat geval vindt strafrechtelijk onderzoek plaats.
Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een klacht in te dienen. Door een
contactpersoon bij de politie wordt de klacht met klager besproken. Indien dit
niet tot tevredenheid leidt volgt behandeling door een onafhankelijke
klachtencommissie. De commissie brengt advies uit aan de politiechef die
vervolgens de klacht afdoet. De burger kan zich vervolgens eventueel wenden
tot de Nationale ombudsman.
Uit de toetsing, dan wel de afdoening van een aangifte of klacht kan blijken
dat de toepassing van geweld in een bepaalde situatie niet gerechtvaardigd
was dan wel dat de wijze waarop het geweld is toegepast niet correct is
geweest. Naast eventuele strafrechtelijke sancties kunnen in die gevallen ook
disciplinaire maatregelen aan de orde zijn.
Vraag 17 en 18
Hoe verklaart u dat een deel van de agenten volgens de onderzoekers van de
Universiteit Leiden aangeeft dat etnisch profileren wel degelijk voorkomt?
Wat gaat u hiertegen doen?
Wat is volgens u de oorzaak tussen het verschil in waarneming van de politie
en burgers enerzijds tegenover de analyse van de onderzoekers van de
Universiteit Leiden anderzijds?
Antwoord 17 en 18
De analyse van de onderzoekers van de Universiteit Leiden – na observeren
in drie Haagse wijken – is dat er geen aanwijzingen zijn van structureel
etnisch profileren. Het politieoptreden is in veruit de grote meerderheid van
de situaties goed te rechtvaardigen op grond van concrete gedragingen,
informatie of situationele omstandigheden. Ook eerdere onderzoeksrapporten
over dit thema wijzen niet op stelselmatig discriminerende profilering door de
Nederlandse politie. Om etnisch profileren te voorkomen heb ik in mijn brief8
in reactie op het rapport van de Universiteit Leiden aangegeven dat ik de
volgende lijnen van belang acht: onderwijs en training, de relatie tussen
politie en bewoners en klachtbehandeling. Daarin zijn en worden door de
politie flinke stappen gezet.
Het onderzoek van de Universiteit Leiden noemt een aantal factoren met
betrekking tot waarneming van etnisch profileren door politie en burgers.
Een oorzaak voor het verschil in waarneming door de politie kan zijn de
verschillende beelden en definities van etnisch profileren die er zijn. Een
oorzaak voor het verschil in waarneming door burgers kan zijn dat de
meerderheid van de jongvolwassenen in het onderzoek aangeven etnisch
profileren zelf mee te hebben gemaakt dan wel zich baseren op verhalen uit
de omgeving. Ook kan het zijn dat de politie te weinig dan wel niet voldoende duidelijke uitleg geeft bij bijvoorbeeld staandehoudingen en
identiteitscontroles of dat dit zo wordt gepercipieerd. Dit kan invloed hebben
op de waarneming van de burgers ten aanzien van etnisch profileren.
8

Kamerstuk 29 628, nr. 463

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4

Publieke discussies over het onderwerp kunnen de waarneming van beide
partijen eveneens beïnvloeden.
Vraag 19
Heeft u de quick wins die de onderzoekers van de Universiteit Leiden hebben
opgesteld geïmplementeerd? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 19
In het onderzoek van de Universiteit Leiden zijn geen quick wins geformuleerd. In de presentatie in de gemeenteraad van Den Haag heeft de onderzoeker van de Universiteit Leiden als «quick wins» voorgelegd: beter uitleggen
en inzicht geven, identiteitschecks kritisch bezien en een goede klachtenprocedure en transparantie. Deze elementen zijn ook opgenomen in de (aanvullende) maatregelen om etnisch profileren te voorkomen, zoals verwoord in
mijn brief van 8 juli 2014 (Kamerstuk, 29 628 nr. 463). Deze behoeven echter
blijvende aandacht.
Vraag 20 en 22
Wordt in de Schilderswijk frequent en zonder enige verdenking de identiteit
van voorbijgangers gecontroleerd? Zo ja, is deze controle specifiek op een
doelgroep gericht en wat levert het op?
Nederlander regelmatig onterecht staande gehouden wordt?
Antwoord 20 en 22
In de wet staat nauw omschreven in welke gevallen de politie de bevoegdheid heeft om de identiteit van personen te controleren. Bovendien besteedt
de OM aanwijzing uitbreiding identificatieplicht nadere aandacht aan de
vorderingsbevoegdheid van de politie. De identificatieplicht geeft de politie
niet de bevoegdheid zonder reden de identiteit van personen te controleren.
Het verzoek om identificatie moet redelijkerwijs nodig zijn voor de uitvoering
van de taken van de politie. Bijvoorbeeld bij verkeerstoezicht, hulpverlening
bij een ongeluk of opsporing van strafbare zaken. Er hoeft daarbij overigens
geen sprake te zijn van een verdenking van een strafbaar feit. Hierbuiten
bestaat er geen bevoegdheid om identiteit van personen te controleren. De
Nationale ombudsman heeft niet het beeld gekregen dat burgers in de
Schilderswijk te pas en te onpas om hun identiteitsbewijs worden gevraagd,
maar adviseert de politie wel om te blijven nadenken over het doel en de
motivering van dergelijke controles9. Hoewel de politie daartoe niet wettelijk
verplicht is, probeert zij zoveel als mogelijk uitleg te geven aan de betrokkene
over de reden van een identiteitscontrole. Aan een goede bejegening hecht ik
grote waarde.
Vraag 21
Denkt u dat de toepassing van etnisch profileren van invloed is op de
vermeende criminaliteitscijfers van bepaalde groepen in onze samenleving?
Antwoord 21
Er is een denkbare relatie waarbij hoge criminaliteitscijfers van bepaalde
groepen extra aandacht van de politie vergen en vervolgens tot nog hogere
criminaliteitscijfers leiden10. De mate waarin etnisch profileren daaraan
bijdraagt is niet exact bekend, maar de invloed daarvan acht ik – gelet op de
resultaten van onder meer het onderzoek van de Universiteit Leiden – gering.
Vraag 23
Gaat dit ten koste van het vertrouwen van de burger in de rechtstaat en de
verbinding tussen de politie en de samenleving?

9

Nationale ombudsman, «Contrasterende beelden, onderzoek naar het optreden van politieambtenaren van Bureau De Heemstraat in de Schilderswijk in Den Haag», 29 juli 2014
10
Onder andere geconstateerd door prof. dr. Van der Leun et al en prof. dr. Bovenkerk,
«Marokkaan in Europa, crimineel in Nederland. Een vergelijkende studie», 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

5

Antwoord 23
Het voorkomen van etnisch profileren is van essentieel belang voor ieders
vertrouwen in en medewerking met de politie. Legitimiteit en vertrouwen is
niet voor niets één van de drie hoofddoelstellingen bij de vorming van de
Nationale Politie. Het is van groot belang dat de politie verbinding heeft en
houdt met de lokale samenleving en alle wijken en buurten daarbinnen.
Daartoe zijn en worden vele initiatieven ontplooid.
Vraag 24
Is de berichtgeving rondom de vermeende «Sharia-driehoek» in de Haagse
Schilderswijk van invloed geweest op de aanpak – waaronder het sindsdien
gevoerde aannamebeleid – van het politiekorps in die wijk?
Antwoord 24
Nee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

6