Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1489
Vragen van de leden Regterschot en Rudmer Heerema (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de berichten
«Neergeschoten vrouw in Alkmaar teisterde buurt al jaren: «Tweehonderd
meldingen gemaakt»» en «Door politie doodgeschoten vrouw (48) liep in
Alkmaar met hamer en mes op agenten af» (ingezonden 22 november 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport),
mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 24 januari
2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1075.
Vraag 1
Bent u bekend met de nieuwsberichten «Neergeschoten vrouw in Alkmaar
teisterde buurt al jaren: «Tweehonderd meldingen gemaakt»»1 en «Door
politie doodgeschoten vrouw (48) liep in Alkmaar met hamer en mes op
agenten af»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 5
Klopt het bericht dat al eerder honderden meldingen gedaan zijn bij de
woningbouw, politie, GGZ en crisisdienst over de situatie van deze mevrouw?
Zijn bij andere instanties ook meldingen gedaan? Zo nee, hoeveel meldingen
zijn er gedaan? Zo ja, wat is precies gedaan met de meldingen? Hoe zijn de
gemeente en partners met deze situaties omgegaan?
Bent u het ermee eens dat, als beter was geluisterd naar de klachten van de
buren, de gemeente en alle instanties waar meldingen gedaan zijn, al veel
eerder hadden kunnen ingrijpen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is dit
niet gebeurd?

1

Alkmaar Centraal, 13 november 2019, «Neergeschoten vrouw in Alkmaar teisterde buurt al
jaren: «Tweehonderd meldingen gemaakt»« https://www.alkmaarcentraal.nl/nieuws/60048308neergeschoten-vrouw-in-alkmaar-terroriseerde-buurt-al-jaren-tweehonderd-meldingengemaakt
2
Algemeen Dagblad, 14 november 2019, «Door politie doodgeschoten vrouw (48) liep in
Alkmaar met hamer en mes op agenten af» https://www.ad.nl/binnenland/door-politiedoodgeschoten-vrouw-48-liep-in-alkmaar-met-hamer-en-mes-op-agenten-af~a53bd036/

ah-tk-20192020-1489
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2 en 5
Het klopt dat er eerder meldingen zijn gedaan over mevrouw bij diverse
instanties. De in de media genoemde «honderden meldingen» herken ik niet
op basis van informatie die is aangeleverd door de gemeente Alkmaar in
afstemming met de woningbouw, politie, verslavingszorg en ggz (waaronder
ook de crisisdienst valt). Het is niet gebruikelijk om gedetailleerd in te gaan
op een individuele casus, zoals deze. Er liepen meerdere interventies en
verschillende instanties waren al betrokken bij mevrouw. Voor zover nu te
beoordelen valt, is er door zowel politie als de verslavings- en geestelijke
gezondheidszorg gehandeld volgens de landelijke richtlijnen.
Hoewel er al veel gebeurde, is het incident niet voorkomen. De problematiek
van sommige personen is dermate complex dat incidenten helaas niet altijd
te voorkomen zijn. Wat – naast het uiteindelijke incident – een specifiek punt
van aandacht is, is dat de naasten en omwonenden onvoldoende het gevoel
hebben gehad dat er geluisterd werd naar hun signalen door de betrokken
partijen. Ook was het voor hen onvoldoende duidelijk dat er concrete acties
ondernomen werden om mevrouw te helpen. Ik poog hierin ook verbetering
te brengen. Zo hebben familie en naasten met de invoering van de Wet
verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), die per 1 januari 2020 in
werking is getreden, meer mogelijkheden tot inspraak en betrokkenheid.
Zowel bij de voorbereiding, de uitvoering en de beëindiging van verplichte
zorg.
Vraag 3
Over hoeveel personen die in Alkmaar verward gedrag vertonen zijn
meldingen gedaan? Hoeveel van deze personen die verward gedrag vertonen
lopen nog vrij rond op straat en bij hoeveel van deze meldingen is daadwerkelijk ingegrepen? Bij hoeveel meldingen wordt sowieso ingegrepen? Kunt u
per staffel van 25 meldingen aangeven om hoeveel personen het gaat en wat
de aard van de meldingen is? Hoeveel van deze personen die verward gedrag
vertonen, hebben agressief gedrag?
Antwoord 3
In het onderstaande wordt een overzicht gegeven van het aantal incidenten
dat door de politie in de gemeente Alkmaar in de afgelopen 5 jaar is
geregistreerd onder de code E33 (overlast door verward/overspannen
persoon) waarbij één of meer personen met verward gedrag (conform de
RIVM-definitie) waren betrokken:
aantal incidenten E33

jaar

gemeente

2015

2016

2017

2018

2019

totaal

Alkmaar

315

445

648

740

593

2.741

In de afgelopen 5 jaar waren bij de in totaal 2.741 incidenten in de gemeente
Alkmaar 1.125 unieke personen betrokken. Het is op basis van de beschikbare
gegevens niet mogelijk om gedetailleerder in te gaan op de aard van de
meldingen.
Vraag 4
Hoe is het mogelijk dat bij een persoon met verward gedrag, ook na
meerdere meldingen vanuit haar omgeving, niet is ingegrepen? Zou u daar
een verklaring voor kunnen geven? Welke maatregelen bent u bereid te
treffen om beter met meldingen om te gaan om herhaling te voorkomen?
Antwoord 4
De meldingen die gedaan zijn, hebben er onder andere toe geleid dat
mevrouw verschillende vormen van zorg en ondersteuning heeft gekregen.
Zo liepen er meerdere interventies en waren er verschillende instanties, zoals
de woningbouw, politie en verslavingszorg, betrokken bij mevrouw.
In meer algemene zin is het goed om op te merken dat de groep personen
met verward gedrag een brede doelgroep is met diverse problematiek. In
deze groep zitten onder andere mensen met dementie, mensen met
psychosociale problemen of een verstandelijke beperking en mensen met
ernstige psychiatrische aandoeningen. Het is belangrijk om te benadrukken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

dat het grootste deel van de groep personen met verward gedrag niet
gevaarlijk is voor zichzelf of voor anderen en geen overlast veroorzaakt.
Dit laat uiteraard onverlet dat het van belang is om wanneer er een melding
wordt gedaan over een acute situatie of een strafbaar feit deze serieus
genomen wordt. Wanneer een burger of instantie een melding maakt bij de
politie, dient er daarom in de meldkamer een goede triage te worden
uitgevoerd. De triage dient om te bepalen welke hulp en of ondersteuning
passend bij de betreffende situatie gepast is. In de brief «stand van zaken
persoonsgerichte aanpak voor kwetsbare personen» (die op 10 december jl.
naar uw Kamer is gestuurd),3 is aangegeven dat onze ambitie voor 2020 is
om bij iedere melding, waarbij het vermoeden bestaat van ernstige problematiek, een goede triage uit te voeren en zo passende hulp en ondersteuning
te kunnen bieden.
Vraag 6
Wie is verantwoordelijk voor het helpen en oppakken van personen met
verward gedrag die een dreiging zijn voor de openbare orde?
Antwoord 6
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 is het vanwege de diversiteit
van de problematiek van de groep personen met verward gedrag belangrijk
om maatwerk te bieden bij een melding en per persoon te kijken wat het
beste werkt. Wanneer er een melding verward gedrag (E33) gedaan wordt, is
het zoals eerder beschreven van belang dat politie en zorgpartners een goede
triage uitvoeren. Op die manier kan bepaald worden welke hulp door welke
partij het meest passend is bij de situatie. Als er sprake is van een openbareordeverstoring of van een gevaarlijke situatie kan politie-ingrijpen nodig en/of
gewenst zijn. Personen met verward gedrag die geen strafbaar feit hebben
gepleegd en geen veiligheidsrisico zijn, vallen niet onder de verantwoordelijkheid van de politie, maar hebben een zorgbehoefte, waarin door andere
partijen voorzien moet worden.
Vraag 7
Kunt u aangeven welke acties u heeft ondernomen sinds in 2018 is de
eindrapportage «Op weg naar een persoonsgerichte aanpak» gepresenteerd?
In hoeverre heeft de gemeente Alkmaar deze aanpak verder geïmplementeerd
en geborgd?
Antwoord 7
Recent hebben wij zoals gezegd de brief over de stand van zaken persoonsgerichte aanpak voor kwetsbare personen naar uw de Kamer gestuurd.4 In
deze brief beschrijven we de huidige stand van zaken rond de aanpak van
personen met verward gedrag en wordt geschetst waar we de komende tijd
op gaan inzetten. Wat betreft de gemeente Alkmaar geldt dat zij in 2017
samen met de overige gemeenten in Noord-Holland Noord, de ggz, de GGD
(OGGZ), politie, OM, de reclassering en vertegenwoordigers van ervaringsdeskundigen de aanpak van personen met verward gedrag heeft opgepakt.
Sindsdien zijn er verschillende trajecten ingezet om ketensamenwerking te
verbeteren. Zo is het Team Complexe Casuïstiek ingesteld, wordt er zo nodig
opgeschaald en wordt er nauw samengewerkt met het Zorg- en Veiligheidshuis. Daarnaast is met behulp van een subsidie van het Ministerie van JenV
op schaal van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord in 2018 gestart met
het project «Aanpak verwarde personen met een veiligheidsrisico». Dit
project beoogt de overlast en het gevaar van deze groep terug te dringen, het
perspectief voor de doelgroep te vergroten en de maatschappelijk kosten, die
gepaard gaan met de inzet voor deze groep te verminderen. In het kader van
dit project is uitgebreid onderzoek verricht naar de verbeterpunten ten
opzichte van de huidige aanpak en is gestart met de ontwikkeling van een
langdurige persoonsgerichte aanpak voor 45 geselecteerde personen.
Daarnaast is begonnen met het project «Maatwerkvoorzieningen», dat beoogt
een bijdrage te leveren en de realisatie van (soms onorthodoxe) passende
woon- of verblijfsvoorzieningen van deze doelgroep. Deze aanpak is

3
4

Kamerstuk 25 424, nr. 494.
Kamerstuk 25 424, nr. 494.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

bestuurlijk geborgd in de bovenregionale, bestuurlijke commissie Zorg- en
Veiligheid waarin zowel burgemeesters als wethouders samen sturing geven
aan de aanpak van zorg- en veiligheidsdossiers.
Vraag 8
Klopt het dat de woningcorporatie meerdere meldingen bij de politie heeft
gedaan over het feit dat deze vrouw al jaren extreem agressief- en verward
gedrag vertoonde? Klopt het dat, zoals in het artikel wordt gemeld, de
woningcorporatie in al die jaren geen gedegen dossier heeft kunnen
opbouwen? Zo ja, hoe kan dit? Welke eisen worden aan een «gedegen
dossier» gesteld? Is een dergelijk gedegen dossier noodzakelijk voor de
woningcorporatie of voor de politie om te kunnen handelen?
Antwoord 8
Er is een aantal (schriftelijke) meldingen gedaan bij woningcorporatie
Woonwaard. Voorafgaande hieraan waren er bij de woningcorporatie geen
signalen bekend van overlast door mevrouw. Om deze reden is er eerder ook
geen dossier opgebouwd. Met het opbouwen van een dossier is in september
begonnen naar aanleiding van de eerder gememoreerde (schriftelijke)
meldingen.
In zijn algemeenheid geldt dat de volgende eisen worden gesteld aan een
gedegen dossier van een woningcorporatie: hulpverlening is ingeschakeld, er
is een schriftelijke waarschuwing gegeven en de overlast moet extreem en
structureel zijn. Hierbij is het van belang dat al deze stappen gezet worden,
want een dergelijk dossier is noodzakelijk voor de woningcorporatie om een
juridische procedure op te starten tegen een huurder. Of het dossier gedegen
genoeg is, is steeds een maatwerkweging van de rechter en is in dit geval
dus niet te beoordelen.
Vraag 9
Bent u het ermee eens dat het zeer zorgwekkend is dat dit soort incidenten
voorkomen? Zo ja, welke maatregelen worden getroffen en welke maatregelen bent u bereid te treffen om het aantal incidenten terug te dringen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 9
Dit soort incidenten is verdrietig voor de directe betrokkenen en is ook
zorgwekkend vanuit maatschappelijk perspectief. Zoals aangegeven in de
beantwoording op vraag 4 en 6 proberen we met alle betrokken partijen in
gezamenlijkheid te kijken hoe we dit soort situaties het beste kunnen
aanpakken, om waar mogelijk incidenten te voorkomen. De komende tijd
zullen we, zoals we in de Kamerbrief van 10 december jl. hebben geschetst5,
met onverminderd veel ambitie doorgaan om te komen tot een goed
werkende aanpak voor mensen met verward gedrag. We hebben daarbij alle
vertrouwen in alle professionals die zich elke dag inzetten voor deze
persoonsgerichte aanpak. Tegelijkertijd is het ook belangrijk dat we ons
realiseren dat incidenten als deze nooit helemaal te voorkomen zijn, zoals in
bovenstaande antwoorden reeds opgemerkt is.
Vraag 10
Klopt de constatering dat gemeentes er allemaal een verschillende aanpak
ten aanzien van verwarde personen op na lijken te houden? Ziet u mogelijkheden om met een landelijke aanpak voor verwarde personen te komen? Zo
ja, welke maatregelen bent u hiervoor bereid te treffen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
De complexiteit van de problematiek van personen met verward gedrag
vraagt om maatwerk. Hierbij moet enerzijds rekening gehouden worden met
de specifieke kenmerken van de persoon in kwestie, maar anderzijds ook met
het lokaal beschikbare zorgaanbod. Het klopt dus dat de aanpak voor
personen met verward gedrag per regio en per gemeente kan verschillen.
Eén landelijke aanpak zou ook geen recht doen aan de complexiteit van de
problematiek en onvoldoende ruimte bieden voor lokaal maatwerk. Overigens
5

Kamerstuk 25 424, nr. 494

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

sluit dit ook aan bij het advies van het Schakelteam personen met verward
gedrag en het eerder advies van de heer Van der Vlist. Ook zij stellen dat op
lokaal en regionaal niveau de oplossing ligt. We blijven de regio’s en de
gemeenten hierbinnen vanuit onze brede verantwoordelijkheid ondersteunen,
moedigen hen aan om van elkaar te leren en stimuleren het uitwisselen van
best practices.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5