Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

538
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs over het bericht dat boeren de schoolklassen van de
gemeente Bergen (Limburg) langsgaan met een misleidend stikstofverhaal
(ingezonden 1 juli 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 1 november 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3831.
Vraag 1
Kent u het bericht «Boeren voor de klas om stikstofproblemen uit te
leggen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat de betreffende boeren de kinderen hebben wijsgemaakt dat ze
voortaan minder te eten zullen krijgen als de stikstofplannen van het kabinet
worden uitgevoerd, zoals blijkt uit het interview met een van de leerlingen?
Zo ja, erkent u dat dit een aantoonbaar voorbeeld van desinformatie is,
waarmee kinderen onnodig bang worden gemaakt?
Antwoord 2
De scholen hebben de vrijheid om vanuit eigen onderwijskundige visie en
verantwoordelijkheid doordachte keuzes te maken om bepaalde lesmaterialen
te beoordelen, gebruiken en (maatschappelijke) organisaties en/of gastsprekers uit te nodigen. De school is verantwoordelijk voor het onderwijsaanbod,
wanneer leerlingen of ouders daar ideeën bij of klachten over hebben, kan dit
ter sprake komen in de medezeggenschap of in de formele klachtenprocedure
van de school. Het is niet de bedoeling dat er desinformatie wordt verspreid.
Het klopt dat de betreffende boeren alle basisscholen (zes in totaal) in de
gemeente Bergen hebben bezocht in direct overleg tussen de basisscholen en
de boeren. Volgens de scholen zijn de boeren uitgenodigd om kinderen te
informeren over de verschillende aspecten van het beroep. De schoolleiders

1

ah-tk-20222023-538
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

1limburg, 27 juni 2022; www.1limburg.nl/nieuws/1774318/boeren-voor-de-klas-omstikstofproblemen-uit-te-leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

van de betreffende basisscholen hebben in ieder geval aangegeven waarde te
hechten aan dat kinderen een eigen mening leren vormen. Zij hebben ook
aangegeven dat er meerdere informatiebronnen worden aangeboden. Het is
de verantwoordelijkheid van de betrokken docenten om bij alle gasten op
school de uitspraken van de juiste context en inkadering te voorzien. Wij
gaan uit van de professionaliteit van de docenten om dat te doen.
Vraag 3
Klopt het dat de betreffende boeren de kinderen hebben wijsgemaakt dat
andere economische sectoren hun stikstofuitstoot niet zouden hoeven
reduceren, zoals blijkt uit het gesprek met een van de leerlingen? Zo ja,
erkent u dat dit eveneens een aantoonbaar voorbeeld van desinformatie is?
Antwoord 3
Wat precies in de klas is verteld, is bij mij niet bekend. Zie verder het
antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het onacceptabel is wanneer basisscholen boeren vrij
spel geven om kinderen een zeer eenzijdig en misleidend verhaal vol met
desinformatie voor te schotelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Zoals de scholen in de gemeente Bergen aangeven, zijn er op alle scholen
van de gemeente regelmatig organisaties en partijen aanwezig om kinderen
te informeren over beroepen en denkwijzen. Het spreekt voor hen vanzelf dat
dit op een respectvolle manier gebeurt, rekening houdend met de verschillen
die er tussen mensen/meningen zijn en waarbij de leerlingen het volledige
beeld wordt meegegeven door bijvoorbeeld meerdere informatiebronnen aan
te bieden. De overheid vertrouwt de professionaliteit van de scholen bij het
maken van doordachte keuzes, waaronder de uitnodiging van de betreffende
gastsprekers.
Vraag 5
Hebben de boeren in de klas ook tekst en uitleg gegeven over de noodzaak
van het reduceren van de stikstofuitstoot?
Antwoord 5
Dit is niet bij mij bekend.
Vraag 6
Zijn de ouders van deze kinderen vooraf gewaarschuwd voor het bezoek van
boeren op school, zodat ze hun kind bijvoorbeeld nog hadden kunnen
voorbereiden op dit bezoek?
Antwoord 6
Navraag bij de scholen leert dat de ouders vooraf geïnformeerd zijn over het
bezoek van de boeren op school.
Vraag 7
Hebben de boeren in de klas ook tekst en uitleg gegeven over het belang van
de natuur, en de schrikbarende staat waarin de Nederlandse natuur verkeert?
Antwoord 7
De inhoudelijke details zijn mij niet bekend.
Vraag 8
Kent u de uitspraak van de betreffende melkveehoudster: «we geven ze wat
dingen mee die ze thuis kunnen laten zien; dan kunnen ze er thuis over
praten; en zo breidt die olievlek zich langzaam uit»?
Antwoord 8
De inhoud en toon van de specifieke uitspraak en lesmateriaal is de verantwoordelijkheid van de samensteller ervan, en de keuze er al dan niet gebruik
van te maken is aan de school.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 9
Wat is er precies aan deze leerlingen meegegeven om thuis over te praten?
Antwoord 9
De kinderen zijn volgens de scholen geïnformeerd over de verschillende
aspecten van het beroep. Uit een navraag bij de scholen is gebleken dat op
enkele scholen een flyer is uitgedeeld om de kinderen en hun ouders kennis
te laten maken met de boerderij waar de kinderen bijvoorbeeld tomaten
hebben kunnen proeven. Deze scholen benutten vergelijkbare uitnodigingen
om de kinderen kennis te laten maken met hun directe leefomgeving.
Vraag 10
Zijn de gebruikte en meegegeven «lesmaterialen» op enige wijze door een
neutrale partij gecheckt op waarheid of misleiding? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Nee, dit is mij niet bekend. Besturen, scholen en leraren zijn verantwoordelijk
voor de beoordeling van, en aanspreekbaar op, de kwaliteit van door hen
gebruikte lesmaterialen, gastlessen en excursies, ook als die worden
georganiseerd of gefaciliteerd door derden, zoals bedrijven of (maatschappelijke) sectoren. Er zijn verschillende afwegings-mechanismen om ervoor te
zorgen dat dit gebeurt op een manier die bij de school past en uiteraard ook
binnen de grenzen van de wet. Hierbij spelen met name ook het interne
toezicht en de medezeggenschap een rol. De inspectie houdt toezicht op het
onderwijs, inclusief door derden georganiseerde of gefaciliteerde elementen
van onderwijs die binnen de wettelijke onderwijstijd onder de verantwoordelijkheid van de school plaatsvinden. Als de inspectie signalen krijgt dat er
zaken gebeuren die mogelijk strijdig zijn met de wet- en regelgeving, dan kan
de inspectie het schoolbestuur daarop aanspreken.
Vraag 11
Heeft u in beeld op welke scholen de boeren allemaal zijn langs geweest of
nog willen gaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
De betreffende boeren hebben zes basisscholen van de gemeente Bergen
bezocht. De toekomstige werkagenda van de boeren is mij niet bekend.
Vraag 12
Wat vindt u van de weinig professionele houding van de schooldirectrice die
zegt «de andere zijde van het verhaal horen ze op het jeugdjournaal»?
Antwoord 12
Het is niet aan de overheid om de toonzetting van een school/schoolbestuur
m.b.t. een bepaalde lesmethode/gastspreker te beoordelen. Het is de
verantwoordelijkheid van scholen zelf om hun lesmateriaal te kiezen om het
curriculum in de praktijk vorm te geven. Om alle kanten van het onderwerp te
belichten hebben de scholen aangegeven dat er meerdere informatiebronnen
zijn aangeboden om de leerlingen op een respectvolle manier, binnen de
kaders van de wet, te informeren over verschillende beroepen en denkwijzen.
Vraag 13
Erkent u dat kennelijk niet alle schooldirecteuren in staat of bereid zijn om
deze misleidende invloeden te weren uit de schoolklas? Zo ja, hoe gaat u hier
verandering in brengen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
Zie mijn antwoord bij vraag 12.
Vraag 14
Welke stappen gaat u zetten om misleidende invloeden van sectoren als de
agro-industrie, de luchtvaart en de fossiele industrie permanent te weren uit
het onderwijs?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 14
Scholen besteden uiteraard aandacht aan actuele maatschappelijke ontwikkelingen, naast taal en rekenen. Via veel andere vakken wordt doorlopend de
verbinding gelegd met de leefwereld. Deze actualiteit en maatschappelijke
ontwikkelingen worden o.a. in het kader van Burgerschapswet vaak geïllustreerd met additionele lesmaterialen of andere educatieve activiteiten op een
manier die past bij de visie en het pedagogisch klimaat van de school. Zo
geeft de pas herziene burgerschapswet de scholen meer richting en is minder
vrijblijvend.
Vraag 15
Bent u bereid de Nederlandse scholen nog eens nadrukkelijk te wijzen op hun
verantwoordelijkheid om leerlingen niet bloot te stellen aan misleiding?
Antwoord 15
Voor mij is het van belang om besturen, scholen en leraren te wijzen op hun
verantwoordelijkheid voor het onderwijzen van een curriculum, daarbij
integer te handelen – ook op het gebied van het verspreiden van desinformatie – en goede procedures in te stellen om mogelijke desinformatie snel aan
het licht te laten brengen, zoals een medezeggenschapsraad en een klachtenregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4