Inhoud

1

Monitor Duurzaam Inkopen 2008

24 februari 2009
Nb. Uiterste zorgvuldigheid is betracht bij het verwerken van de gegevens en het opstellen van dit rapport.
Gelet op de aard van het onderzoek kunnen onvolkomenheden in de rapportage echter niet geheel worden
uitgesloten.

Inhoud

2

Inhoud
1

INLEIDING .................................................................................................................................. 9

2

METHODIEKBESCHRIJVING.................................................................................................. 11
2.1
DOELSTELLING EN REIKWIJDTE.............................................................................................. 11
2.1.1
Doelstelling.............................................................................................................................. 11
2.1.2

Geselecteerde productgroepen ................................................................................................ 11

2.2
HET MONITOREN VAN DUURZAAM INKOPEN............................................................................. 12
2.2.1
Het meten van het niveau van duurzaam inkopen ................................................................... 12

3

2.2.2
2.2.3

Het meten van de borging van duurzaam inkopen in beleid en processen .............................. 14
Dataverzameling door middel van een digitale vragenlijst ..................................................... 14

2.2.4

Aannames en schattingen ........................................................................................................ 15

RESPONS VAN DE VRAGENLIJST........................................................................................ 17
3.1

4

5

6

INTERPRETATIE VAN DE RESULTATEN..................................................................................... 17

BORGING DUURZAAM INKOPEN IN BELEID EN PROCESSEN ......................................... 20
4.1

DUURZAAMHEID EN DUURZAAMHEIDSDOELSTELLINGEN .......................................................... 20

4.2
4.3

IMPLEMENTATIE VAN DUURZAAM INKOPEN .............................................................................. 20
ERVARING MET DUURZAAM INKOPEN...................................................................................... 20

RESULTATEN OP SECTORNIVEAU ...................................................................................... 20
5.1

OVERZICHT ALLE SECTOREN ................................................................................................. 20

5.2

KERNDEPARTEMENTEN ......................................................................................................... 20

5.3
5.4

AGENTSCHAPPEN EN DIENSTEN ............................................................................................ 20
PROVINCIES ......................................................................................................................... 20

5.5
5.6

GEMEENTEN >100.000 INWONERS........................................................................................ 20
GEMEENTEN 50.000 - 100.000 INWONERS ............................................................................ 20

5.7
5.8

GEMEENTEN < 50.000 INWONERS ......................................................................................... 20
W ATERSCHAPPEN ................................................................................................................ 20

5.9

UNIVERSITEITEN ................................................................................................................... 20

5.10

HOGESCHOLEN .................................................................................................................... 20

RESULTATEN OP PRODUCTGROEPNIVEAU ...................................................................... 20
6.1
6.2

OVERZICHT ALLE PRODUCTGROEPEN .................................................................................... 20
SCHOONMAAKDIENSTVERLENING .......................................................................................... 20

6.3
6.4

ELEKTRICITEIT ..................................................................................................................... 20
GAS..................................................................................................................................... 20

6.5

CATERING ............................................................................................................................ 20

Inhoud

3

6.6
6.7

ICT-HARDWARE ................................................................................................................... 20
REPRODUCTIEAPPARATUUR EN TONERCARTRIDGES ............................................................... 20

6.8
6.9

PAPIER ................................................................................................................................ 20
DIENSTAUTO’S ..................................................................................................................... 20

6.10

ZWARE MOTORVOERTUIGEN.................................................................................................. 20

6.11
6.12

MOBIELE WERKTUIGEN ......................................................................................................... 20
OPENBAAR VERVOER, AANGEPAST VERVOER EN LEERLINGENVERVOER ................................... 20

7

DUURZAAM INKOPEN DOOR HET RIJK............................................................................... 20

8

VERGELIJKING MET MONITOR DBO 2006........................................................................... 20
8.1
METHODE VAN VERGELIJKEN................................................................................................. 20
8.2
RESULTATEN........................................................................................................................ 20
8.2.1
Borging in beleid en processen................................................................................................ 20
8.2.2

Toepassing duurzaamheidscriteria.......................................................................................... 20

A

OVERZICHT AGENTSCHAPPEN PER MINISTERIE IN MDI ................................................. 20

B

LOPENDE INKOOPTRAJECTEN ............................................................................................ 20
B.1

RESULTATEN OP SECTORNIVEAU ........................................................................................... 20

B.2

RESULTATEN OP PRODUCTGROEPNIVEAU .............................................................................. 20

C

OVERZICHT VERGELIJKING BORGING IN BELEID EN PROCESSEN .............................. 20

D

VRAGENLIJST MONITOR DUURZAAM INKOPEN 2008 ...................................................... 20

Inhoud

4

Samenvatting
De overheid heeft duurzaamheid hoog op de agenda gezet. Het verduurzamen van haar eigen
bedrijfsvoering door middel van duurzaam inkopen is daar een belangrijk onderdeel van. Als
invloedrijke consument in de Nederlandse maatschappij wil de overheid hiermee een
voorbeeldfunctie innemen en tegelijkertijd de markt voor duurzame producten stimuleren. Concrete
doelstellingen zijn geformuleerd door de diverse overheden: in 2010 wil het Rijk voor 100%
duurzaam inkopen, gemeenten voor 75% en provincies en waterschappen voor 50%. De
universiteiten en hogescholen streven naar 50% duurzaam inkopen in 2012. Voor 2015 is het
doelstellingspercentage duurzaam inkopen van gemeenten 100%.
De Monitor Duurzaam Inkopen wordt tweejaarlijks gehouden met als doel het meten van het
huidige niveau van duurzaam inkopen en de voortgang ervan bij overheden in Nederland. Daarbij
wordt zowel gekeken naar de toepassing (de daadwerkelijk duurzame inkoop) als ook de inbedding
van duurzaam inkopen (de borging in het beleid en de processen van de organisatie.) De
toepassing van duurzaam inkopen wordt in dit onderzoek gemeten aan de hand van een selectie
van 11 van de 84 productgroepen waarvoor de gezamenlijke overheden duurzaamheidcriteria
hebben vastgesteld. Door middel van een online vragenlijst is gevraagd naar het voldoen van
inkooptrajecten aan duurzaamheidseisen en -wensen. Een inkooptraject wordt duurzaam genoemd
als is voldaan aan alle voor de betreffende productgroep gesteld eisen.
Ondanks dat de eisen per productgroep onderling qua relevantie sterk kunnen verschillen, heeft
het voldoen aan bijvoorbeeld drie zeer belangrijke eisen maar het niet voldoen aan één relatief
onbelangrijke eis tot gevolg dat het inkooptraject niet als duurzaam wordt aangemerkt. Een
inkooptraject dat voldoet aan een deel van de eisen of aan wensen wordt dus niet meegeteld in
bovengenoemde doelstellingspercentages, terwijl het wel een indruk geeft in welke mate een
organisatie op weg is of voorop loopt in het doorvoeren van duurzaam inkopen. In het rapport
worden daarom ook percentages voor het voldoen aan een deel van de eisen of wensen
weergegeven. Daarnaast moet worden aangetekend dat mogelijke gegronde redenen voor
organisaties om duurzaamheidseisen in een bepaald geval niet toe te passen (bijvoorbeeld
vanwege relatief hoge kosten of verminderde veiligheid) in dit rapport buiten beeld blijven. De
gemaakte methodologische keuze brengt dan ook met zich mee, dat de berekende percentages
duurzaam inkopen mogelijk geen volledig recht doen aan de inspanningen van organisaties om
serieus duurzaamheidoverwegingen bij hun inkoop te betrekken.
In dit rapport worden geen antwoorden voor individuele organisaties (met uitzondering van de
kerndepartementen) weergegeven, maar worden de resultaten per sector of per productgroep
uitgedrukt in percentages. Daartoe wordt het aantal respondenten dat aangeeft dat de inkopen
voor de betreffende productgroep aan bepaalde criteria voldoen, gedeeld door het totaal aantal
respondenten dat aangeeft inkopen te hebben gedaan voor de betreffende productgroep.

In navolging van de Monitor uit 2006 is voor het sommeren van de resultaten van alle
productgroepen of alle sectoren niet alleen met aantallen respondenten gerekend, maar worden
ook inkoopvolumes gehanteerd. Bij gebruik van aantallen telt elke door de respondent ingevulde
vraag en elke productgroep even zwaar, bij gebruik van inkoopvolumes krijgen de aantallen een
gewicht gebaseerd op het jaar-inkoopvolume per productgroep per organisatie. Zo wegen de grote
inkopen zwaarder mee dan de kleine.
Voor de Monitor Duurzaam Inkopen (MDI) 2008 zijn 321 overheidsinstanties (kerndepartementen,
agentschappen, provincies, gemeenten, waterschappen, universiteiten en hogescholen) gevraagd
om voor verschillende productgroepen aan te geven of het meest recent afgeronde inkooptraject
wel of niet aan vastgestelde duurzaamheidscriteria (eisen en/of wensen) voldoet. Indien er
recentelijk geen inkooptraject is afgerond, is gevraagd naar de lopende inkooptrajecten. Tevens is
er gevraagd naar de borging van duurzaam inkopen in beleid en processen. 63% van de 321
organisaties heeft antwoord gegeven op de vragen over borging in beleid, 60% heeft de vragen
voor minimaal één productgroep beantwoord.

Borging duurzaam inkopen in beleid en processen
Aan de respondenten is gevraagd naar de aanwezigheid van duurzaamheidsdoelstellingen, de
mate van implementatie en praktische ervaring met duurzaam inkopen. Uit de resultaten blijkt dat
ongeveer de helft van de organisaties concrete duurzaamheidpercentages heeft geformuleerd.
Wanneer deze afwijken van de nationaal vastgesteld percentages, zijn deze over het algemeen
meer ambitieus (behalve voor agentschappen en gemeenten met minder dan 100.000 inwoners).
Verder is het algemene beeld dat daar waar duurzaamheid op beleidsniveau redelijk geborgd is, de
structurele implementatie ervan nog niet altijd (helemaal) is doorgevoerd.

Duurzaam inkopen op sectorniveau
Uit de duurzaamheidspercentages berekend op basis van inkoopvolume blijkt dat alleen de
kerndepartementen voor meer dan de helft van de waarde van het inkoopvolume volledig
duurzaam inkopen, zie Figuur 0.1 hieronder.

6

Percentage duurzaam inkopen per sector
op basis van inkoopvolumes
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Kerndepartementen
Waterschappen
Hogescholen
Gemeenten > 100.000
Gemeenten < 50.000
Gemeenten 50.000 – 100.000
Universiteiten
Provincies
Agentschappen en diensten
Totaal

Figuur 0.1: Percentages duurzaam inkopen per sector, gebaseerd op inkoopvolumes (€)
Tevens blijkt dat de resultaten anders uitvallen wanneer de percentages gebaseerd worden op de
aantallen inkooptrajecten. Zo voldoen meer dan de helft van het aantal afgeronde inkooptrajecten
van zowel kerndepartementen als gemeenten met meer dan 100.000 inwoners aan alle
duurzaamheidseisen. Dit betekent dat voor de productgroepen met een relatief groot inkoopvolume
in minder gevallen aan alle duurzaamheidseisen wordt voldaan, dan voor de productgroepen met
een relatief kleiner inkoopvolume. Het is belangrijk om op te merken dat dit geen informatie over de
werkelijke duurzaamheidswinst (de impact op het milieu) van de inkopen geeft; het volume van de
aankoop is niet per definitie evenredig met de milieubelasting.

Duurzaam inkopen op productgroep niveau
Uit de duurzaamheidspercentages gebaseerd op inkoopvolumes komt naar voren dat er een grote
spreiding tussen de verschillende productgroepen bestaat wat betreft het niveau duurzaam
inkopen. Uit de resultaten blijkt dat van de onderzochte productgroepen (te weten:
schoonmaakdienstverlening, elektriciteit, gas, catering, ICT-hardware, reproductieapparatuur en
tonercartridges, papier, dienstauto’s, zware motorvoertuigen, mobiele werktuigen en openbaar
vervoer, aangepast vervoer, leerlingenvervoer) de productgroep ICT-hardware, gewogen op
inkoopvolume, het meest duurzaam wordt ingekocht. Catering wordt het minst duurzaam
ingekocht.
Hoewel de totaalpercentages gebaseerd op aantallen inkooptrajecten op het eerste gezicht niet
veel afwijken van de totaalpercentages gebaseerd op inkoopvolumes, blijkt uit de resultaten dat
voor de productgroep zware motorvoertuigen het grootste deel van de inkooptrajecten voldoet aan
alle duurzaamheidseisen. De productgroep catering haalt hier net als bij de berekening op basis
van inkoopvolume het laagste percentage voor inkopen die voldoen aan alle duurzaamheidseisen.

7

Vergelijking met MDBO 2006
Als onderdeel van de MDI 2008 is een vergelijking gemaakt tussen de antwoorden op de vragen
waarvoor overlap bestaat tussen de Monitor Duurzame Bedrijfsvoering Overheden (MDBO) 2006
en de MDI 2008, in totaal betreft het 30 (sub)vragen.
Uit deze vergelijking komt naar voren dat wat betreft de borging van duurzaam inkopen, gemiddeld
9 procent meer van de vragen in 2008 positief wordt beantwoord. Tevens blijkt dat, van de criteria
die zowel in 2006 als in 2008 bevraagd zijn, 7 procent meer wordt toegepast in 2008 dan in 2006.

8

1 Inleiding
1

Een belangrijke doelstelling van de rijksoverheid is het verduurzamen van haar bedrijfsvoering .
Duurzaam inkopen vormt binnen het verduurzamen van de bedrijfsvoering een belangrijk
onderdeel. Jaarlijks besteden de gezamenlijke overheden (Rijk, provincies, gemeenten en
waterschappen) meer dan 40 miljard euro aan de inkoop van goederen, werken en diensten.
Hierdoor kan, als overheden duurzaamcriteria toepassen bij hun inkopen, de markt voor duurzame
producten en diensten kan een stevige impuls krijgen.
Het Rijk alleen heeft ruim 100.000 mensen in dienst, beschikt over ca. 10.000 auto’s en gebruikt
2
2
ruim 4 miljoen m vloeroppervlak (BVO) in kantoorgebouwen. Als het Rijk een koploperspositie in
duurzame bedrijfsvoering bereikt, kan het Rijk niet alleen als een goed voorbeeld dienen, maar
heeft het ook een enorme impact op de markt van producten en diensten.
Met duurzaam inkopen wordt bedoeld het toepassen van milieu- en sociale criteria bij het
inkoopproces, met als gevolg de daadwerkelijke levering van producten of diensten die aan deze
milieu- en sociale criteria voldoen. Dit betekent dat organisaties die duurzaam inkopen rekening
houden met het milieu en met sociale aspecten. Met sociale aspecten wordt bijvoorbeeld gedoeld
op arbeidsomstandigheden, zoals het vermijden van kinderarbeid. Bij milieuaspecten gaat het om
het effect van het product op het milieu, bijvoorbeeld door energie- of materiaalgebruik.
Voor duurzaam inkopen door overheden zijn doelstellingen geformuleerd. In onderstaande tabel is
een overzicht weergegeven van de doelstellingspercentages zoals deze afgesproken zijn door de
verschillende overheidssectoren. De overheden hebben afgesproken deze percentages op te
vatten als resultaatsverplichting.
Tabel 1.1: Doelstellingspercentages per sector
Doelstellingspercentages

Sector


100% in 2010

Agentschappen en diensten 

100% in 2010

Kerndepartementen



50% in 2010




75% in 2010
100% in 2015



50% in 2010

Universiteiten



50% in 2012

Hogescholen



50% in 2012

Provincies
Gemeenten
Waterschappen
3

1

Kamerbrief Ministers van VROM en Ontwikkelingssamenwerking, Kabinetsbrede aanpak
duurzame ontwikkeling, (Tweede Kamer 30196, nr 32, mei 2008)
2
Ibid.
3
Op 3 december 2008 is het convenant duurzaam inkopen hoger onderwijs afgesloten, waarin
universiteiten en hogescholen zich ten doel hebben gesteld om uiterlijk 2012 voor 50 % van haar
aankopen en investeringen duurzaam in te kopen.

9

Ook op Europees niveau wordt vorm gegeven aan duurzaam inkopen. De ministers hebben als
doelstelling geformuleerd dat in elke lidstaat minimaal de helft van de aanbestedingen in 2010
4

groen zijn . Hiermee zijn de doelstellingen van Nederland zowel wat betreft omvang als wat betreft
inhoud (ook sociale criteria zijn opgenomen) ambitieuzer. Uit een recent onderzoek bleek dat
Nederland in 2006/2007 gemiddeld in 50% van de aanbestedingen (niet gewogen op
inkoopvolume) voldoet aan groene criteria zoals vastgesteld door de Europese Commissie.

5

Het meten van de voortgang van duurzaam inkopen bij de Nederlandse overheden is van belang
voor de verdere ontwikkeling en aansturing van het beleid. Sinds 2006 bericht het Nederlandse
kabinet elke twee jaar de Tweede Kamer over de voortgang op de resultaatsverplichting door
middel van een monitor. De Monitor Duurzaam Inkopen (MDI) 2008 is onderdeel van een
meerjarige monitoring waarvan de eerste in 2006, de Monitor Duurzame Bedrijfsvoering
6

Overheden (MDBO), heeft plaatsgevonden . De uitkomsten van de Monitor Duurzaam Inkopen
2008 worden gerapporteerd aan de Tweede Kamer.

4

Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European
Economic and Social Committee and the Committee of the Regions, Public procurement for a
better environment. {SEC(2008) 2124} {SEC(2008) 2125} {SEC(2008) 2126}, July 2008.
5
Collection of statistical information on Green Public Procurement in the EU, Final report on data
collection results. PricewaterhouseCoopers, Significant, Ecofys, January 2009.
6
Het rapport is te vinden op
http://www.senternovem.nl/duurzaaminkopen/monitor_duurzaam_inkopen/index.asp

10

2 Methodiekbeschrijving
2.1

Doelstelling en reikwijdte

2.1.1

Doelstelling
De doelstelling van de MDI 2008 is het meten van het huidige niveau en de voortgang van
duurzaam inkopen bij overheden in Nederland. De voortgang wordt daar waar mogelijk bepaald
aan de hand van een vergelijking met de resultaten van de MDBO van 2006. Omdat het duurzaam
inkopen beleid nog vrij jong is, wordt er naast de daadwerkelijke inkooppraktijk ook gekeken naar
de borging van duurzaam inkopen in het beleid en processen van overheden. Vooral dit laatste
geeft een belangrijke indicatie voor toekomstige ontwikkelingen in de duurzame inkooppraktijk.
De MDI 2008 meet duurzaam inkopen op twee vlakken:
1. De toepassing van duurzaam inkopen: hoeveel wordt er daadwerkelijk duurzaam ingekocht.
2. De inbedding van duurzaam inkopen: in hoeverre is duurzaam inkopen geborgen in het
beleid en de processen van de organisatie.
De monitor wordt uitgevoerd onder verschillende overheidssectoren. Zowel het Rijk
(kerndepartementen en agentschappen) als waterschappen, provincies en gemeenten vallen
binnen de onderzoekspopulatie. Voor gemeenten maken we een onderscheid tussen gemeenten
met meer dan 100.000 inwoners, met een inwonertal tussen de 50.000 en 100.000 en met minder
dan 50.000 inwoners. Deze groepen waren ook onderdeel van de MDBO 2006. Dit jaar worden
voor het eerst ook universiteiten en hogescholen meegenomen in de Monitor Duurzaam Inkopen.

2.1.2

Geselecteerde productgroepen
De toepassing van duurzaam inkopen wordt gemeten aan de hand van duurzaamheidscriteria die
in de aanbestedings- en inkoopprocedures van specifieke productgroepen zijn opgenomen. Deze
duurzaamheidscriteria (eisen en wensen) worden centraal en eenduidig per productgroep
vastgesteld. Voor een aantal van de productgroepen zijn de officiële criteria sinds enige tijd
beschikbaar voor overheden, echter voor veel productgroepen stonden de criteria bij de
7

voorbereiding van de MDI nog niet vast . Daarom is er een tweedeling gemaakt in de
productgroepen (zie onderstaande tabel):
1. deel 1: productgroepen waarvoor de criteria recent, uiterlijk in mei 2008, vastgesteld zijn.
Deze productgroepen worden primair gebruikt om het niveau van duurzaam inkopen te
meten. Bij productgroepen waar de criteria gedeeltelijk overeenkomen met de criteria zoals
die in 2006 golden, kan voor deze criteria een vergelijking worden gemaakt tussen 2006 en
2008.
2. deel 2: productgroepen waarvoor de criteria niet recent zijn vastgesteld maar die in 2006
wel zijn bevraagd. Deze productgroepen zijn met name bevraagd om een meer uitgebreide
vergelijking met de resultaten van 2006 mogelijk te maken. Overigens wordt opgemerkt dat
7

Voor een overzicht van alle productgroepen en de bijbehorende criteria, zie
www.senternovem.nl/duurzaaminkopen

11

de productgroepen uit deel 2 niet worden meegenomen bij de berekening van de
percentages duurzaam inkopen, omdat daarvoor slechts de productgroepen waarvoor
recent vastgestelde criteria bestaan worden meegenomen.
Tabel 2.1: Productgroepen in de Monitor Duurzaam Inkopen 2008
Productgroepen deel 1
(meten niveau duurzaam inkopen)

Productgroepen deel 2
(vergelijking 2006)

Schoonmaakdienstverlening

Gebouwen nieuwbouw

Elektriciteit

Gebouwen renovatie

Gas

Inhuur externen

Catering

Wegennet

ICT-hardware

Groenvoorziening

Reproductieapparatuur & tonercartridges

Hout

Papier
Dienstauto’s
Zware motorvoertuigen
Mobiele werktuigen
Openbaar vervoer / Aangepast vervoer / Leerlingenvervoer
De resultaten die per sector en productgroep worden getoond in hoofdstukken 5 t/m 7 betreffen
alleen de productgroepen uit deel 1. De productgroepen uit deel 2 van de vragenlijst zijn
meegenomen in deze Monitor aangezien zij onderdeel waren van de Monitor in 2006. In hoofdstuk
8 presenteren we de vergelijking tussen 2006 en 2008 voor deze productgroepen, en voor die
productgroepen waarvan de criteria voldoende overeenkomen met de criteria zoals die in 2006
golden, is ook een vergelijking gemaakt van de productgroepen uit deel 1.
In hoofdstuk 5, waar de resultaten worden gepresenteerd op sectorniveau, zullen de
productgroepen die voor een bepaalde sector niet bevraagd zijn vanwege mindere relevantie van
die productgroep voor de betreffende sector niet worden getoond (n.v.t.).

2.2

Het monitoren van duurzaam inkopen

2.2.1

Het meten van het niveau van duurzaam inkopen
Het niveau van duurzaam inkopen wordt voor de productgroepen uit deel 1 (Tabel 2.1) gemeten op
twee manieren:
1. het percentage duurzame inkopen voor de bevraagde productgroepen, op basis van het
inkoopvolume van de inkooptrajecten (€)
2. het percentage duurzame inkopen voor de bevraagde productgroepen, op basis van het
aantal inkooptrajecten voor de betreffende productgroep (#)
Het eerste percentage geeft aan welk deel van het totale bedrag dat voor overheidsinkopen aan de
bevraagde productgroepen wordt uitgegeven, wordt besteed aan duurzaam inkopen. Het tweede

12

percentage geeft aan welk deel van inkooptrajecten voor de bevraagde productgroepen voldoet
aan alle duurzaamheidseisen. De weging op basis van inkoopvolume is relevant om het relatieve
belang van productgroepen in de inkoopportefeuille te laten meetellen. Op die manier tellen de
productgroepen waaraan meer geld wordt uitgegeven (zoals gebouwen en elektriciteit) zwaarder
mee in het berekende percentage.
Het is belangrijk om op te merken dat, omdat in veel gevallen een groot inkoopvolume ook een
relatief grote milieu-impact met zich mee brengt, de doelstellingspercentages zoals weergegeven
in Tabel 1.1 worden gebaseerd op inkoopvolumes. De berekening van het percentage is als volgt:
het jaar-inkoopvolume van productgroepen waarvan de laatste inkopen voldoen aan alle
duurzaamheidseisen, gedeeld door het jaar-inkoopvolume van alle productgroepen binnen het
onderzoek waarvoor door de betreffende organisatie een inkoop is afgerond, uitgedrukt in een
percentage.
Bovengenoemde berekening bevat drie belangrijke kenmerken:
1. Een inkoop wordt geclassificeerd als duurzaam, als de inkoop voldoet aan alle
duurzaamheidseisen van deze productgroep. Naast duurzaamheidseisen zijn er ook
duurzaamheidswensen. Deze worden niet meegenomen in de meting van het niveau
duurzaam inkopen, maar worden bij de presentatie van de resultaten als een aparte groep
getoond.
2. Bij de bepaling van het niveau van duurzaam inkopen worden alleen afgeronde
inkooptrajecten meegenomen. Lopende inkooptrajecten zijn ook een onderdeel van dit
onderzoek, de resultaten hiervan worden echter apart gepresenteerd.
3. Zoals eerder aangegeven worden alleen de productgroepen uit deel 1 (Tabel 2.1)
meegenomen bij de bepaling van het niveau van duurzaam inkopen.
Door middel van een online vragenlijst is een beeld geschetst van de huidige stand van zaken met
betrekking tot duurzaam inkopen aan de hand van de meest recente afgeronde inkooptrajecten
voor verschillende organisaties. Indien het inkooptraject een uitzondering betrof aangaande de
toegepaste criteria, zijn de gegevens gebaseerd op een gemiddeld inkooptraject voor de afgelopen
twee jaren. Alleen indien geen recente inkooptraject is afgerond is gekeken naar eventuele
lopende inkooptrajecten. Indien het een raamovereenkomst of mantelcontract betrof zijn de voor
die inkopen geldende criteria geanalyseerd.
8

Voor de productgroepen die meer dan één product beslaan , is een deling gemaakt binnen die
productgroep. Door per product te kijken naar het wel of niet voldoen aan de eisen en wensen is
voor de gehele productgroep bepaald in hoeverre aan alle voor de productgroep geldende eisen en
wensen is voldaan. Indien slechts één product is ingekocht is alleen gekeken naar het wel of niet
voldoen aan de eisen en wensen voor dat product, indien alle producten zijn ingekocht is gekeken
naar het wel of niet voldoen aan alle eisen en wensen voor de gehele productgroep.

8

Het betreft hier de productgroepen ICT-Hardware, Reproductieapparatuur en tonercartridges,
Dienstauto’s en Openbaar Vervoer, aangepast vervoer en leerlingenvervoer.

13

2.2.2

Het meten van de borging van duurzaam inkopen in beleid en processen
Het dynamische karakter van de criteria voor duurzaam inkopen zorgt ervoor dat het meten van de
voortgang complex is. Daarom is er, naast de criteria op productgroepniveau, gekeken naar de
mate waarin duurzaam inkopen is ingebed in het beleid en de processen van de organisatie.
Van de beleidsvragen is per antwoordoptie het percentage respondenten berekend dat de optie
heeft aangevinkt. Het aantal respondenten dat een bepaalde antwoordoptie heeft aangevinkt wordt
daartoe gedeeld door het totale aantal respondenten dat de bijbehorende vraag heeft ingevuld.

2.2.3

Dataverzameling door middel van een digitale vragenlijst
De dataverzameling die gebruikt wordt om de percentages duurzaam inkopen te meten is
afkomstig van de overheden zelf. Een digitale vragenlijst is uitgestuurd naar inkopers van
overheidsorganisaties in alle 9 sectoren, waarin aan deze organisaties werd gevraagd om voor de
verschillende productgroepen aan te geven of het meest recent afgeronde inkooptraject wel of niet
aan de verschillende duurzaamheidscriteria (eisen en/of wensen) voldoet. Het betreft hier alleen
inkopen vanaf september 2006, met een ondergrens aan de omvang van het inkooptraject die
productgroepafhankelijk is.
Als er de afgelopen twee jaar geen inkooptraject is afgerond voor een bepaalde productgroep,
werden organisaties ook in de gelegenheid gesteld om aan te geven of duurzaamheidseisen en/of
–wensen worden meegenomen in een lopend inkooptraject. Deze dataverzameling is gebruikt om
te meten in hoeverre criteria in de meest recente inkooptrajecten worden meegenomen; ze tellen
echter niet mee voor de bepaling van de percentages duurzaam inkopen zoals beschreven in
paragraaf 2.2.1. Voor de productgroepen uit deel 2 (zie Tabel 2.1) zijn er geen vragen gesteld over
lopende inkooptrajecten.
In de vragenlijst is een deel opgenomen met vragen over borging van duurzaam inkopen in beleid
en processen. De antwoorden op deze vragen zijn vooral gebruikt voor de analyse van de
kwalitatieve en organisatorische aspecten van duurzaam inkopen bij overheden.
Voor het Rijk (kerndepartementen en agentschappen) is ook gevraagd om de jaarlijkse
inkoopvolumes per ingekochte productgroep in te vullen. Deze worden gebruikt om de
verschillende productgroepen te wegen voor de berekening van het eerste percentage. Voor de
overige sectoren (provincies, gemeenten, waterschappen, universiteiten en hogescholen) is
gebruikt gemaakt van sectorgemiddelden per productgroep. Deze gegevens zijn afkomstig van de
Nalevingsmeting Europese Aanbestedingen.

9

Voor de sectoren met een populatie van meer dan 50 organisaties (d.i. agentschappen en
gemeenten met minder dan 50.000 inwoners) is gebruik gemaakt van een door het Ministerie van
VROM gedane steekproef. Dit betekent, in combinatie met het feit dat niet in alle sectoren een
respons van 100% is gehaald, dat niet alle individuele overheidsorganisaties in de genoemde
sectoren konden worden gehoord (zie Tabel 3.1). De responsaantallen zijn echter hoog genoeg om
met een hoge mate van zekerheid te kunnen zeggen dat de gepresenteerde resultaten een

9

Nalevingsmeting Europees Aanbesteden 2006. Significant, November 2008.

14

correcte weergave van de werkelijkheid geven.
In oktober 2008 hebben ruim 300 inkopers van overheidsorganisaties een uitnodiging voor de
vragenlijst ontvangen. Na 6 weken is de vragenlijst gesloten. Eind december en begin januari zijn
er enkele tientallen organisaties actief benaderd met de vraag gesteld om alsnog de vragenlijst in
te vullen. Dit ter verhoging van de respons in de sectoren agentschappen en gemeenten met meer
dan 100.000 inwoners. Op 13 januari 2009 is de vragenlijst definitief gesloten.
Door middel van verificatie-interviews in iedere sector, is steekproefsgewijs bekeken hoe de
gegeven antwoorden door de respondenten onderbouwd werden. De resultaten van de verificatieinterviews hebben niet geleid tot twijfel over de betrouwbaarheid of bruikbaarheid van de
gegevens. Tevens zijn de respondenten in de gelegenheid gesteld om, indien van toepassing, aan
te geven waarom voor een bepaalde productgroep (nog) niet is voldaan aan de
duurzaamheidseisen. Hoewel het te ver strekt om hiervan een overzicht voor alle sectoren te
geven in dit rapport, is dit wel voor de kerndepartementen gedaan in Hoofdstuk 7. Bovendien
zullen de antwoorden wel zullen worden gebruikt in het verder ontwikkelen van het beleid voor
duurzaam inkopen.
2.2.4

Aannames en schattingen
Zoals in veel onderzoeken is het ook voor de Monitor Duurzaam Inkopen 2008 noodzakelijk
geweest een aantal aannames te maken en schattingen te doen. In deze paragraaf wordt inzicht
geboden in welke aannames en schattingen het betreft.
Voor het berekenen van de percentages duurzaam inkopen gebaseerd op inkoopvolumes, is het
10

nodig geweest om op basis van de gegevens uit de Nalevingsmeting 2006 de inkoopvolumes
voor 2008 te extrapoleren. Dit heeft geleid tot totaalbedragen per productgroep per sector.
Vanwege het gebrek aan de exacte inkoopvolumes per organisatie is het niet mogelijk om de
percentages op basis van inkoopvolume in meer detail te berekenen dan op sectorniveau
(hoofdstuk 5) dan wel op productgroepniveau (hoofdstuk 6). De inkoopvolumes voor de
kerndepartementen en de agentschappen en diensten zijn niet geschat, deze zijn aan de
respondenten bevraagd.
Omdat het niet mogelijk was om voor alle productgroepen een betrouwbare schatting te maken
aan de hand van de Nalevingsmeting, zijn een aantal inkoopvolumes op andere manieren geschat.
Dit geldt voor de productgroepen gas en elektriciteit voor alle sectoren (met uitzondering van de
kerndepartementen en de agentschappen en diensten) en voor de productgroep papier voor de
sectoren waterschappen en hogescholen.
Het is niet mogelijk gebleken een goede schatting te maken voor de inkoopvolumes van alle
sectoren voor mobiele werktuigen, noch voor de inkoopvolumes van de waterschappen voor zware
motorvoertuigen, noch voor de inkoopvolumes van de hogescholen voor dienstauto’s. Vanwege
het relatief lage aantal respondenten dat de betreffende vragen (36 respondenten voor mobiele
voertuigen, vier waterschappen voor zware motorvoertuigen en twee hogescholen voor

10

Ibid.

15

dienstauto’s) had beantwoord is ervoor gekozen om deze inkooptrajecten in de berekening van de
percentages op basis van inkoopvolume buiten beschouwing te laten. Tot slot geldt voor de
inkoopvolumes van de productgroep reproductieapparatuur en tonercartridges dat bij deze
inkoopvolumes de tonercartridges niet inbegrepen zijn.
Vanwege het bovenstaande zijn de tabellen in hoofdstuk 5 en 6, op de eerste overzichtsfiguren
(Figuur 5.1 en 6.1) en -tabellen (Tabellen 5.1 en 6.1) na, gebaseerd op het aantal inkooptrajecten
en niet gewogen naar inkoopvolume.
Verder zijn, om de vergelijkbaarheid met de MDBO 2006 te vergroten, de resultaten voor het
agentschap Belastingdienst / Centrum voor Facilitaire Dienstverlening opgeteld bij de resultaten
voor het Ministerie van Financiën. Tot slot maken de resultaten van Rijkswaterstaat deel uit van de
resultaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.

16

3 Respons van de vragenlijst
Onderstaande tabel geeft het aantal respondenten weer dat de vragenlijst van de Monitor
Duurzaam Inkopen heeft ingevuld. In de tabel is onderscheid gemaakt tussen Respons 1 en
Respons 2:
Respons 1: Hierin zijn meegenomen de respondenten die slechts een deel van de
vragenlijst hebben ingevuld, maar minimaal de vragen over de borging van duurzaam
inkopen en het beleid en de processen hebben beantwoord.
Respons 2: Hierin zijn de respondenten meegenomen die de vragen voor minimaal één
van de productgroepen hebben ingevuld. Het invullen van de vragen betekent dat de
respondent de vragen voor die productgroep heeft beantwoord, niet noodzakelijkerwijs dat
er afgeronde of lopende inkooptrajecten gemeld zijn.
Tabel 3.1: Overzicht aantal respondenten per sector
Sector

Steekproef Respons 1 Respons 1 Respons 2 Respons 2
(#)
(#)
(%)
(#)
(%)

Kerndepartementen

13

13

13

100%

13

100%

Agentschappen en
11
diensten

95

40

27

68%

23

58%

Provincies

12

12

11

92%

11

92%

> 100.000

25

25

17

68%

17

68%

50.000 100.000

41

41

21

51%

21

51%

< 50.000

377

109

60

55%

56

51%

Waterschappen

27

27

17

63%

16

59%

Universiteiten

14

14

13

93%

13

93%

Hogescholen

41

40

24

60%

22

55%

645

321

203

63%

193

60%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

3.1

Populatie
(#)

Interpretatie van de resultaten

Voor een correcte interpretatie van de gegevens in de bovenstaande tabel dient een context
geschetst te worden. Ten eerste komt uit Tabel 3.1 naar voren dat voor zeven van de negen
sectoren (bijna) de gehele populatie is uitgenodigd om deel te nemen aan de Monitor Duurzaam
Inkopen 2008. Voor de twee sectoren waarvan niet de gehele populatie is uitgenodigd, namelijk de
agentschappen en diensten en de gemeenten met minder dan 50.000 inwoners, is op basis van
gegevens van het Ministerie van VROM een steekproef gedaan. Over het geheel genomen
betekent dit dat de Monitor Duurzaam Inkopen een groot deel van de onderzoekspopulatie heeft
bereikt.

11

Dit is het aantal aanbestedende diensten en agentschappen zoals beschreven op
www.europeseaanbestedingen.eu

17

Ten tweede ligt voor de conclusies met betrekking tot de borging van duurzaam inkopen in het
beleid en processen de gemiddelde respons op 63%, wat een hoge nauwkeurigheid van de
resultaten waarborgt. Om iets te kunnen zeggen over de nauwkeurigheid van de resultaten met
betrekking tot de criteriavragen over de specifieke productgroepen kan niet worden volstaan met
de weergegeven percentages voor Respons 2. Respons 2 geeft aan welk deel van de
aangeschreven respondenten minimaal voor één productgroep de vragen heeft beantwoord. Voor
het berekenen van de percentages in dit rapport zijn ook de ingevulde vragen meegenomen van
die respondenten die de vragenlijst weliswaar niet hebben afgerond, maar die wel de vragen voor
bepaalde productgroepen hebben beantwoord. Met andere woorden, de cijfers voor Respons 2 in
Tabel 3.1 geven een maximale waarde aan. De werkelijke waarde ligt in veel gevallen lager, omdat
niet de vragen voor alle productgroepen zijn beantwoord. Op basis van de respons kunnen we
concluderen dat de resultaten die worden getoond in dit rapport een goede reflectie van de
werkelijkheid zijn.
Ten derde dient opgemerkt te worden dat een inherente beperking aan een onderzoek als de
Monitor Duurzaam Inkopen 2008 is dat niet alle producten die door de benaderde organisaties
worden ingekocht, bevraagd kunnen worden. Slechts een selectie van producten wordt gedekt
door de vragen per productgroep en slechts een selectie van productgroepen wordt gedekt door de
vragenlijst. Dit betekent dat de resultaten zoals die in dit rapport gepresenteerd worden niet gelden
voor alle door de benaderde organisaties aanbestede producten.

12

De aantallen respondenten die per sector criteriavragen van een bepaalde productgroep hebben
ingevuld staan weergegeven in Tabel 3.2. Het betreft hier zowel lopende als afgeronde
inkooptrajecten.

12

Voor een overzicht van alle productgroepen, zie www.senternovem.nl/duurzaaminkopen

18

Kerndepartementen

Agentschappen

Provincies

Gemeenten >100.000

Gemeenten 50.000 - 100.000

Gemeenten <50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

TOTAAL

Tabel 3.2: Overzicht aantal respondenten (afgeronde en lopende inkooptrajecten) per
productgroep per sector

Schoonmaakdienstverlening

13

19

11

14

17

46

16

13

22

171

Elektriciteit

13

13

10

13

21

49

16

11

19

165

Gas

7

10

10

12

16

41

14

8

17

135

Catering

13

17

9

13

16

25

13

7

16

129

ICT-hardware

12

13

10

15

17

30

14

12

21

144

Reproductieapparatuur & tonercartridges

11

11

9

11

13

31

15

10

17

128

Papier

13

15

10

15

17

42

13

11

19

155

Productgroepen deel 1:

Dienstauto’s

12

9

10

14

16

17

15

4

2

99

Zware motorvoertuigen

n.v.t.

n.v.t.

0

11

12

21

4

n.v.t.

n.v.t.

48

Mobiele werktuigen

n.v.t.

n.v.t.

1

5

7

13

10

n.v.t.

n.v.t.

36

Openbaar vervoer / Aangepast vervoer /
Leerlingenvervoer

n.v.t.

n.v.t.

6

10

12

33

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

61

Gebouwen nieuwbouw

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

9

6

9

4

n.v.t.

n.v.t.

28

Gebouwen renovatie

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

12

5

9

2

n.v.t.

n.v.t.

28

Inhuur externen

12

23

11

0

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

46

Wegennet

n.v.t.

n.v.t.

11

16

16

44

3

n.v.t.

n.v.t.

90

Groenvoorziening

n.v.t.

6

6

12

16

43

11

n.v.t.

n.v.t.

94

Hout

n.v.t.

5

5

13

12

18

12

n.v.t.

n.v.t.

65

Productgroepen deel 2:

Ten vierde is per productgroep een ondergrens aangegeven voor het inkoopvolume van het
inkooptraject aan de hand waarvan de vragen worden beantwoord. Welke waarden het betreft is
terug te vinden in iedere eerste vraag van een productgroep, zie Annex D. Tot slot dient te worden
opgemerkt dat indien het inkoopvolume van een bundel van inkopen het betreffende minimum
inkoopvolume overtreft, de criteria waaraan de bundel voldoet wel zijn bevraagd. Dit betekent dat
een aantal inkooptrajecten, waarvan het inkoopvolume het aangegeven minimum niet
overschreden, ook is meegenomen in de analyse.

19

4 Borging duurzaam inkopen in beleid en processen
In de MDI 2008 is, net als in de MDBO 2006, een aantal vragen gesteld over het beleid met
betrekking tot duurzaam inkopen, en de implementatie daarvan. De antwoorden op deze vragen
bieden inzicht in de mate waarin duurzaam inkopen leeft binnen een organisatie en in hoeverre het
onderdeel is van de dagelijkse bedrijfsvoering, maar op een heel andere manier dan het
beoordelen of duurzaamheidscriteria wel of niet zijn toegepast bij het inkopen van verschillende
producten.

4.1

Duurzaamheid en duurzaamheidsdoelstellingen

Veelal is het beleid rond duurzaam inkopen bepaald en wordt er gestart met de uitwerking en de
implementatie van duurzaamheidscriteria bij het inkoopbeleid. Er wordt bij de open vraag over het
beleid en de implementatie van duurzaam inkopen in de organisatie aangegeven dat dit een
uitdagend proces is en dat er interesse bestaat in de activiteiten van andere organisaties:
“Beleid is helder. Praktijk vergt inspanningen om het geformuleerde beleid ook daadwerkelijk
concreet te maken, te implementeren en uit te voeren”.
“Duurzaam inkopen is dynamisch en een leerproces. Wat op het ene moment nog duurzaam is, is
dat vlak daarna al niet meer. Het is een constante - uitdagende! - zoektocht”.
Tabel 4.1: Duurzaamheid en duurzaamheidsdoelstellingen binnen organisaties

Kerndepartementen

Agentschappen

Provincies

Gemeenten >100.000

Gemeenten 50.000 -

100.000

Gemeenten <50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

TOTAAL

% organisaties die vragen met ‘ja’ hebben beantwoord

Organisatie beschikt over
milieumanagement -systeem (ISO 14001 of
EMAS)

50%

19%

8%

12%

19%

4%

47%

31%

4%

17%

Organisatie heeft doelstellingspercentages
met betrekking tot duurzaam inkopen
geformuleerd

64%

31%

91%

59%

75%

54%

63%

46%

24%

53%

Uit de cijfers komt naar voren dat de organisaties gemiddeld in slechts 17% van de gevallen
beschikken over een milieumanagementsysteem. De kerndepartementen en de waterschappen
beschikken hier in veel grotere mate over dan de overige sectoren. Maar een gering deel van de
hogescholen en kleinste gemeenten beschikt over een dergelijk systeem.
Met betrekking tot het formuleren van doelstellingspercentages liggen de percentages over het

20

algemeen een stuk hoger. Agentschappen, universiteiten en hogescholen zijn de enige sectoren
die in minder dan de helft van de gevallen doelstellingspercentages hebben geformuleerd. Bijna
alle provincies hebben doelstellingspercentages geformuleerd.
Op de vraag of de organisatie doelstellingspercentages heeft geformuleerd met betrekking tot
duurzaam inkopen antwoordt het gros van de respondenten dat er doelstellingen geformuleerd zijn,
variërend van 100% duurzaam inkopen met geïdentificeerde stappen tot het volgen van het beleid
van de Rijksoverheid. Het valt op dat met name milieu aspecten worden voorgedragen.
“Bij aanbestedingen krijgen inschrijvers die voldoen aan criteria SenterNovem voorrang.”
Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de open antwoorden gegeven door respondenten
die de vraag “Heeft uw organisatie doelstellingspercentages met betrekking tot duurzaam inkopen
geformuleerd?” met “Ja” hebben beantwoord. Het is belangrijk op te merken dat alleen die
doelstellingspercentages zijn meegenomen die (1) exact overeenkomen met het in Tabel 1.1
gestelde doelstellingspercentages, (2) lager zijn dan het in Tabel 1.1 gestelde percentage, of pas
op een later moment behaald hoeft te zijn (dus minder ambitieuze doelstellingen) en (3) hoger zijn
dat het in Tabel 1.1 gestelde percentage of al op een eerder moment behaald dient te zijn (dus
meer ambitieuze doelstellingen). Tussentijdse doelstellingspercentages om de in Tabel 1.1
gestelde doelstellingen te bereiken zijn niet meegenomen.

<50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

50%
2010

75%
2010

75%
2010

75%
2010

50%
2010

50%
2012

50%
2012

geformuleerd percentage is hoger dan
doelstellingspercentage of wordt eerder
bereikt

30%

11%

36%

46%

6%

6%

40%

17%

57%

geformuleerd percentage is minimaal
doelstellingspercentage

70%

67%

64%

31%

59%

68%

60%

83%

43%

geformuleerd percentage is lager dan
doelstellingspercentage of wordt later bereikt

0%

22%

0%

23%

35%

26%

0%

0%

0%

Gemeenten

Gemeenten

100%
2010

50.000 - 100.000

Provincies

100%
2010

Gemeenten

Agentschappen

Doelstellingpercentage (%,jaar)13

>100.000

Kerndepartementen

Tabel 4.2: Geformuleerde doelstellingspercentages per sector

Uit de bovenstaande tabel blijkt dat, in die gevallen die afwijken van de centrale doelstellingen,
alleen bij de agentschappen en de gemeenten met minder dan 100.000 inwoners de doelstellingen

13

Gemeenten hebben zich tevens ten doel gesteld om in 2015 voor 100% duurzaam in te kopen.
Dit doelstellingspercentage is niet meegenomen in de gepresenteerde cijfers in deze tabel.

21

over het algemeen minder ambitieus geformuleerd zijn. De overige sectoren hebben in de meeste
gevallen een meer ambitieuze doelstelling geformuleerd.

4.2

Implementatie van duurzaam inkopen

Tabel 4.3: Implementatie van duurzaam inkopen binnen organisaties

<50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

Totaal

0%

41%

17%

13%

12%

31%

4%

17%

b: relevante actoren in
inkoopproces zijn op de
hoogte van doelstelling

71%

48%

36%

76%

52%

42%

76%

77%

42%

53%

c: relevante actoren in
inkoopproces zijn op de
hoogte hoe zij criteria voor
duurzaam inkopen moeten
toepassen

64%

52%

27%

71%

30%

25%

53%

69%

29%

41%

d: verantwoordelijkheden
voor duurzaam inkopen zijn
vastgelegd en bekend

43%

7%

9%

47%

22%

18%

24%

23%

8%

20%

e: op standaarden voor
inkoopformulieren is het
aspect duurzaam inkopen
opgenomen

64%

26%

27%

35%

39%

20%

12%

31%

8%

26%

f: binnen de organisatie
wordt gecommuniceerd
over (de voortgang van)
duurzaam inkopen

50%

26%

27%

59%

52%

60%

53%

69%

46%

50%

Gemeenten

Gemeenten

15%

50.000 - 100.000

Provincies

36%

Gemeenten

Agentschappen

a: plan van aanpak voor
duurzaam inkopen is
vastgesteld

Op welke wijze is
duurzaam inkopen
geïmplementeerd?

>100.000

Kerndepartementen

% organisaties die vraag met ‘ja’ hebben beantwoord, per optie

Zoals uit de bovenstaande tabel is af te lezen geldt voor meer dan de helft van de organisaties dat
de relevante actoren in het inkoopproces op de hoogte zijn van de geldende doelstelling
betreffende duurzaam inkopen. Vooral de kerndepartementen, grote gemeenten, waterschappen
en universiteiten geven aan dat intern bekendheid bestaat over de doelstellingen.
Uit de tabel komt eveneens naar voren dat binnen de helft van de organisaties wordt
gecommuniceerd over (de voortgang van) duurzaam inkopen. De agentschappen en provincies
vallen in deze vergelijking het meest op, net iets meer dan een kwart van deze organisaties geeft
aan dat deze communicatie plaatsvindt.
Over het algemeen komt uit de bovenstaande gegevens naar voren dat, hoewel duurzaamheid wel
een belangrijke rol speelt binnen de organisaties, de structurele implementatie ervan nog niet altijd
is doorgevoerd. Voor alle sectoren geldt dat het vaststellen van een plan van aanpak voor

22

duurzaam inkopen veel minder is gebeurd dan de twee eerder genoemde communicatie
gerelateerde maatregelen.
Onder de provincies, de gemeenten met minder dan 100.000 inwoners en de hogescholen zijn de
relevante actoren in het inkoopproces in minder dan de helft van de gevallen op de hoogte van hoe
de criteria voor duurzaam inkopen toegepast dienen te worden. De verantwoordelijkheden voor
duurzaam inkopen zijn bij de kerndepartementen en de grote gemeenten het vaakst vastgelegd.
De kerndepartementen geven ook het meest aan dat duurzaam inkopen een standaard aspect is
van de inkoopformulieren.
Er komt uit de antwoorden op de open vraag duidelijk naar voren dat de respondenten zich in
verschillende fases van het implementatietraject bevinden. Een deel van de respondenten geeft
aan dat er nog geen enkele sprake is van implementatie. Veruit de meeste respondenten geven
echter aan dat beleidsmatig één en ander vastligt maar dat de daadwerkelijke implementatie
(bijvoorbeeld het vaststellen van het plan van aanpak) nog niet is afgerond:
“Plan van Aanpak moet nog binnen de eigen organisatie vastgesteld worden”.
Tabel 4.4: Implementatie duurzaamheid in concrete inkopen

<50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

Totaal

64%

76%

61%

48%

59%

46%

42%

52%

b: er worden selectie-eisen
t.a.v. duurzaamheid gesteld

86%

56%

64%

88%

61%

50%

65%

69%

50%

61%

c: er worden
gunningscriteria (wensen)
t.a.v. duurzaamheid
gesteld, die worden
gewogen ten opzichte van
prijs en andere criteria

79%

63%

64%

88%

78%

67%

53%

69%

54%

67%

d: Bij de inkoop worden niet
alleen aanschafkosten,
maar ook gebruikskosten
beoordeeld

57%

37%

9%

71%

52%

43%

59%

38%

88%

51%

e: duurzaam inkopen mag
iets duurder zijn

64%

22%

36%

71%

57%

32%

47%

8%

42%

40%

Gemeenten

Gemeenten

44%

50.000 - 100.000

Provincies

50%

Gemeenten

Agentschappen

a: duurzame alternatieven
worden overwogen in
specificatiefase

Op welke wijze wordt in
de meeste gevallen
duurzaamheid
meegenomen bij concrete
inkopen?

>100.000

Kerndepartementen

% organisaties die vraag met ‘ja’ hebben beantwoord, per optie

Op de vraag “Op welke wijze wordt in de meeste gevallen duurzaamheid meegenomen bij concrete
inkopen?” is het meest gegeven antwoord dat er gunningscriteria ten aanzien van duurzaamheid
worden gesteld, die worden gewogen ten opzichte van prijs en andere criteria. Ook stellen in alle

23

sectoren minimaal de helft van de organisaties selectie-eisen ten aanzien van duurzaamheid en
worden in veel gevallen duurzame alternatieven overwogen in de specificatiefase.
Vooral de hogescholen en de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners beoordelen naast de
aanschafkosten ook de gebruikskosten van een product. Opvallend is dat maar een klein deel van
de Universiteiten aangeeft dat duurzaam inkopen iets duurder mag zijn, terwijl de grote gemeenten
en de kerndepartementen dit veel vaker aangeven.
Uit de antwoorden op de open vraag blijkt dat in die gevallen waarin respondenten aangeven dat
duurzaamheid op een andere manier dan genoemde opties wordt meegenomen, veelal wordt
gekeken naar de criteria van SenterNovem. Er wordt ook aangegeven dat er nog niet of slechts ad
hoc naar duurzaamheid in het inkoopproces wordt gekeken. Eén respondent geeft aan dat er wel
criteria zijn maar dat er vervolgens niet op gecontroleerd wordt.
“Meestal check op site SenterNovem”.
“Afhankelijk van de producten/diensten worden er wel eisen gesteld. Echter, controle is er niet”.
Daarnaast is aan respondenten gevraagd hoe zij denken in de toekomst gebruik te maken van de
criteriadocumenten, zoals die worden gepubliceerd op de website
www.senternovem.nl/duurzaaminkopen. Maar liefst 97% van de respondenten geeft aan de
criteriadocumenten op enige wijze te gebruik, variërend van informatiebron of leidraad tot het één
op één overnemen in het programma van eisen. Opvallend is dat enkele respondenten aangeven
de criteriadocumenten alleen toe te passen bij inkopen met een bepaalde minimale inkoopwaarde.
“Bij iedere grote offerte aanvraag > € 50.000 zullen de door SenterNovem opgestelde en gereed
zijnde criteriadocumenten gebruikt gaan worden.”
“De criteria zoals ze nu zijn beschreven, zijn heel goed bruikbaar in de praktijk en zullen we gaan
gebruiken.”

24

4.3

Ervaring met duurzaam inkopen

Tabel 4.5: Ervaringen met betrekking tot de praktijk van duurzaam inkopen

<50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

Totaal

55%

53%

57%

65%

53%

54%

54%

56%

b: het is moeilijk om (de
mate van zekerheid van) de
duurzaamheid van
aanbiedingen onderling te
beoordelen

57%

56%

55%

35%

57%

45%

59%

77%

50%

52%

c: er is sprake van
onvoldoende aanbod van
duurzame
producten/diensten

21%

11%

27%

41%

17%

15%

18%

23%

17%

19%

d: er is gebrek aan
draagvlak voor duurzaam
inkopen binnen de
organisatie

29%

11%

55%

25%

57%

22%

18%

25%

25%

27%

Gemeenten

Gemeenten

37%

50.000 - 100.000

Provincies

64%

Gemeenten

Agentschappen

a: het is moeilijk om goede
criteria te vinden voor
duurzaam inkopen

Welke ervaringen herkent
u met betrekking tot de
praktijk van duurzaam
inkopen?

>100.000

Kerndepartementen

% organisaties die vraag met ‘ja’ hebben beantwoord, per optie

Veel organisaties geven aan dat het moeilijk is om goede criteria te vinden voor duurzaam inkopen
en tevens dat het moeilijk is om (de mate van zekerheid van) de duurzaamheid van aanbiedingen
onderling te beoordelen. Wat betreft het aanbod van duurzame producten/diensten geven
vergeleken met de overige sectoren vooral de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners aan dat
dit onvoldoende is.
Er bestaat een redelijk grote spreiding tussen de sectoren in termen van het bestaan van draagvlak
voor duurzaam inkopen binnen de organisaties. De provincies en de gemeenten met 50.000 tot
100.000 inwoners geven vooral aan dat er een gebrek is aan draagvlak. De agentschappen geven
aan het minst een gebrek aan draagvlak te ervaren.
Wanneer respondenten aangeven dat zij andere ervaringen hebben dan genoemde opties blijkt dat
zij zich ‘verloren’ lijken te voelen in de huidige situatie. De criteria van SenterNovem zijn vertraagd
en ingewikkeld voor een kleine organisatie. Er is geen handvat voor uitvoering en geen handzaam
controlemechanisme. Ook wordt onervarenheid in het onderwerp en het ontbreken van prioriteit
binnen de organisatie naar voren gebracht.
“Pas 1/3 van alle criteria van SenterNovem van de voor ons relevante productgroepen zijn klaar”.
“Er is nog geen meetlat beschikbaar om de huidige stand van zaken in kaart te brengen”.

25

Tabel 4.6: Ervaringen met betrekking tot de kosten van duurzaam inkopen

<50.000

Waterschappen

Universiteiten

Hogescholen

Totaal

45%

53%

57%

63%

59%

38%

58%

56%

b: duurzame
producten/diensten zijn op
de lange duur goedkoper

29%

26%

18%

41%

35%

30%

29%

46%

21%

30%

c: (meer)kosten zijn reden
voor niet duurzaam inkopen

21%

7%

27%

18%

26%

20%

41%

15%

29%

22%

Gemeenten

Gemeenten

44%

50.000 - 100.000

Provincies

64%

Gemeenten

Agentschappen

a: duurzame
producten/diensten zijn in
de aanschaf duurder

Welke ervaringen herkent
u met betrekking tot de
kosten die verbonden zijn
aan duurzaam inkopen?

>100.000

Kerndepartementen

% organisaties die vraag met ‘ja’ hebben beantwoord, per optie

De bovenstaande tabel laat zien dat over het algemeen wordt ervaren dat duurzame
producten/diensten in de aanschaf duurder zijn dan niet duurzame producten/diensten, en dat dit
verschil niet per definitie wordt opgeheven door de kosten van de producten/diensten op lange
termijn. Alleen de universiteiten geven in meer gevallen aan dat duurzame producten/diensten op
de lange duur goedkoper zijn dan dat wordt aangegeven dat duurzame producten/diensten in de
aanschaf duurder zijn.
Onder de waterschappen is het percentage organisatie dat vindt dat hogere kosten een reden is
om niet duurzaam in te kopen, het hoogst. Vooral de agentschappen geven aan dat duurzaam
inkopen niet wordt vermeden vanwege eventuele (meer)kosten.
Enigszins in tegenstelling tot wat er uit de cijfers van Tabel 4.6 naar voren komt, geven
respondenten in de open antwoorden aan dat zij, wanneer zij andere ervaringen hebben dan
genoemde opties, de ervaring afhangt van de productgroep. Er wordt ook aangegeven dat
duurzame aankopen niet duurder hoeven te zijn en dat eventuele meerkosten vaak op een andere
manier terugverdiend worden:
“Duurzaam inkopen hoeft niet per se duurder te zijn”.
“Meerkosten worden op ander punt terugverdiend”.

26

5 Resultaten op sectorniveau
In dit hoofdstuk geven we de resultaten van het niveau van duurzaam inkopen per sector weer. In
Figuur 5.1 en Tabel 5.1 richten we ons op het niveau van duurzaam inkopen gebaseerd op
inkoopvolumes. De overige tabellen in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op aantallen inkooptrajecten,
zie ook paragraaf 2.2.4. In de eerste paragraaf worden de sectoren onderling met elkaar
vergeleken. Daarna bekijken we per sector welke productgroepen wel of niet duurzaam worden
ingekocht.
In de tabellen worden drie percentages weergegeven: ten eerste het percentage van de
inkooptrajecten (of het inkoopvolume) dat voldoet aan alle gestelde duurzaamheidseisen voor de
productgroep die het betreft. De doelstellingspercentages zoals genoemd in Tabel 1.1 zijn
gebaseerd op de percentages gewogen naar inkoopvolume, die aan alle gestelde
duurzaamheidseisen voldoen.
Het tweede percentage beoogt het eerste percentage te nuanceren en de inspanningen van
organisaties weer te geven door te kijken welke inkooptrajecten (of welk deel van het
inkoopvolume) weliswaar nog niet voldoen aan alle duurzaamheidseisen, maar wel aan minimaal
de helft van de gestelde eisen. Dit schetst een beeld van hoe ver organisaties op weg zijn met het
toepassen van de duurzaamheidseisen.
Tot slot wordt gekeken naar het percentage inkooptrajecten (of van het inkoopvolume) dat voldoet
aan minimaal één duurzaamheidswens. Omdat de wensen vaak criteria betreffen die nog een stap
verder gaan in termen van duurzaamheidswinst en van inspanning, geven deze cijfers inzicht in het
ambitieniveau van de organisatie in termen van duurzaam inkopen.
Overigens is het van belang te benadrukken dat, vanwege de verschillende effecten in termen van
duurzaamheid van de eisen en wensen, niet gezegd kan worden dat een hoger percentage
automatisch een grotere duurzaamheidswinst betekent. De percentages geven slechts aan in
hoeverre aan de gestelde eisen/wensen wordt voldaan.

5.1

14

Overzicht alle sectoren

In Figuur 5.1 zijn de resultaten op basis van inkoopvolumes voor alle productgroepen samen, per
sector weergegeven. De percentages zijn berekend voor die productgroepen waarvoor een
inkooptraject is afgerond. Alleen productgroepen waarvan de duurzaamheidscriteria vastgesteld
zijn sinds mei 2008 (dus productgroepen uit categorie 1) zijn meegenomen. Voor een overzicht van
de aannames en schattingen die aan de berekeningen ten grondslag liggen, zie paragraaf 2.2.4.
Alleen de kerndepartementen, zo blijkt uit de resultaten, kopen voor meer dan de helft van de
waarde van het inkoopvolume duurzaam in. Daarmee besteden de kerndepartementen het
hoogste percentage van hun inkoopvolume duurzaam, de agentschappen besteden het laagste
percentage duurzaam.

14

De eisen en wensen zijn per productgroep aangegeven in de vragenlijst in Annex D.

27

Percentage duurzaam inkopen per sector
op basis van inkoopvolumes
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Kerndepartementen
Waterschappen
Hogescholen
Gemeenten > 100.000
Gemeenten < 50.000
Gemeenten 50.000 – 100.000
Universiteiten
Provincies
Agentschappen en diensten
Totaal

Figuur 5.1: Percentages duurzaam inkopen per sector, gebaseerd op inkoopvolumes (€)
In de twee onderstaande tabellen is weergeven, voor afgeronde inkooptrajecten, de percentages
duurzaam inkopen voor de verschillende sectoren. In Tabel 5.1 zijn deze percentages berekend
aan de hand van inkoopvolumes, terwijl Tabel 5.2 de percentages toont op basis van aantallen
productgroepen waarvoor de inkooptrajecten voldoen aan alle duurzaamheidscriteria. Tevens zijn
de percentages productgroepen toegevoegd waarvoor de inkooptrajecten niet voldoen aan alle
maar wel aan minimaal de helft van de duurzaamheidseisen (tussen de 50% en 99% van de eisen)
en de percentages productgroepen waarvoor de inkooptrajecten voldoen aan minimaal één
duurzaamheidswens. Deze kolommen geven inzicht in hoeverre duurzaamheid wordt
meegenomen in het inkooptraject indien niet aan alle duurzaamheidseisen is voldaan. Het
percentage dat voldoet aan minimaal één duurzaamheidswens is berekend op basis van het aantal
productgroepen waarvoor een wens is geformuleerd.
Net als uit Figuur 5.1 naar voren komt, blijkt uit Tabel 5.1 dat de kerndepartementen van de
verschillende sectoren, gewogen naar inkoopvolume, het hoogste percentage productgroepen
hebben aanbesteed dat voldoet aan alle duurzaamheidseisen. Als we echter kijken naar hoeveel
procent van de productgroepen voldoet aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen,
blijkt dat de provincies het hoogste percentage behalen, evenals bij het percentage
productgroepen dat voldoet aan minimaal één duurzaamheidswens.
Met betrekking tot de lopende inkooptrajecten ligt het gemiddelde percentage voor productgroepen
die voldoen aan alle duurzaamheidseisen veel hoger, voor de kerndepartementen en de
agentschappen voldoen alle (twee voor iedere sector) lopende inkooptrajecten aan alle
duurzaamheidseisen. Hierbij dient echter wel opgemerkt te worden dat de percentages zijn
gebaseerd op een veel kleiner aantal productgroepen waarvoor inkooptrajecten zijn afgerond dan
de percentages die berekend zijn voor de afgeronde inkooptrajecten. Het percentage voor het
inkoopvolume bij lopende inkooptrajecten dat voldoet aan minimaal één duurzaamheidswens voor
alle sectoren gezamenlijk is nagenoeg gelijk aan het percentage voor productgroepen waarvoor

28

inkooptrajecten zijn afgerond; tussen de sectoren bestaan echter grote verschillen.
Tabel 5.1: Percentages duurzaam inkopen per sector, gebaseerd op inkoopvolumes (€)
Aantal

Lopende inkooptrajecten

Afgeronde inkooptrajecten

Sector

inkoop-

Percentage inkooptrajecten dat voldoet aan
(gebaseerd op inkoopvolumes in €)

trajecten

alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

94

51%

16%

36%

Agentschappen en
diensten

105

16%

23%

33%

Provincies

72

34%

46%

74%

> 100.000

122

44%

22%

41%

Gemeenten 50.000 –
(# inwoners) 100.000

148

43%

26%

33%

< 50.000

326

44%

17%

24%

Waterschappen

123

46%

25%

34%

Universiteiten

70

40%

16%

41%

Hogescholen

125

45%

30%

47%

Totaal

1185

42%

24%

42%

Kerndepartementen

2

100%

0%

100%

Agentschappen en
diensten

2

100%

0%

100%

Provincies

14

53%

3%

5%

> 100.000

11

37%

43%

87%

Gemeenten 50.000 –
(# inwoners) 100.000

16

45%

8%

58%

< 50.000

22

38%

22%

13%

Waterschappen

7

17%

73%

86%

Universiteiten

6

51%

0%

4%

Hogescholen

8

16%

65%

100%

Totaal

88

69%

9%

43%

Uit Tabel 5.2 komt naar voren dat de percentages anders uitvallen wanneer de percentages
gebaseerd worden op de aantallen aanbestede of aan te besteden productgroepen. Zo voldoen
voor de kerndepartementen en de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners meer dan de helft
van de aanbestede productgroepen aan alle duurzaamheidseisen. Dit betekent dat voor de
duurdere productgroepen in minder gevallen aan alle duurzaamheidseisen wordt voldaan, dan voor
de minder dure productgroepen.
Het gemiddelde percentage aanbestede productgroepen dat voldoet aan tussen de 50% en 99%
van de duurzaamheidseisen, is bijna gelijk aan dat gebaseerd op inkoopvolume. De
waterschappen ronden in vergelijking met de overige sectoren voor het grootste deel van de
productgroepen inkooptrajecten af die voldoen aan minder dan alle maar meer dan de helft van de
duurzaamheidseisen. Over het algemeen liggen de percentages gebaseerd op aantallen voor de
aanbestede productgroepen die voldoen aan minimaal één duurzaamheidswens, gelijk aan die
gebaseerd op inkoopvolume.

29

De percentages voor de lopende inkooptrajecten zijn voor de inkooptrajecten die voldoen aan 50%
tot 99% van de duurzaamheidseisen heel vergelijkbaar met die van de afgeronde inkooptrajecten.
De percentages voor de overige twee groepen (productgroepen waarvan de inkooptrajecten
voldoen aan alle duurzaamheidseisen en productgroepen waarvan inkooptrajecten voldoen aan
minimaal één duurzaamheidswens) liggen wel iets hoger, hoewel hier wederom rekening dient te
worden gehouden met de lagere aantallen waarop de percentages zijn gebaseerd.
Tabel 5.2: Percentages duurzaam inkopen per sector, gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten (#)
Aantal

Lopende inkooptrajecten

Afgeronde inkooptrajecten

Sector

inkooptrajecten

Percentage inkooptrajecten dat voldoet aan
(gebaseerd op # inkooptrajecten)
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

94

65%

21%

63%

Agentschappen en
diensten

105

31%

26%

42%

Provincies

72

47%

33%

67%

> 100.000

122

57%

17%

48%

50.000 –
100.000

148

44%

26%

44%

< 50.000

326

36%

24%

30%

Waterschappen

123

38%

36%

42%

Universiteiten

70

39%

26%

45%

Hogescholen

125

40%

30%

43%

Totaal

1185

42%

26%

43%

Kerndepartementen

2

100%

0%

100%

Agentschappen en
diensten

2

100%

0%

100%

Provincies

14

64%

14%

38%

> 100.000

11

55%

36%

71%

50.000 –
100.000

16

63%

13%

67%

< 50.000

22

41%

27%

27%

Waterschappen

7

43%

43%

67%

Universiteiten

6

50%

0%

25%

Hogescholen

8

38%

50%

100%

Totaal

88

53%

24%

52%

Gemeenten
(# inwoners)

Gemeenten
(# inwoners)

30

5.2

Kerndepartementen

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor kerndepartementen. De
berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen afgeronde inkooptrajecten. Voor alle
verdere tabellen in dit hoofdstuk geldt dat daar waar “n.v.t.” is weergegeven, dit een productgroep
betreft waarvoor geen duurzaamheidswensen zijn geformuleerd. Omdat voor de productgroep Gas
slechts één duurzaamheidseis is geformuleerd is er geen mogelijk om aan te geven dat een
15
inkooptraject voldoet aan minimaal de helft maar niet alle duurzaamheidseisen.
Uit de tabel komt naar voren dat voor de productgroep papier het grootste deel van de
inkooptrajecten dat door de kerndepartementen is afgerond, voldoet aan alle duurzaamheidseisen.
Voor de productgroep catering is in de minste gevallen voldaan aan alle duurzaamheidseisen. Er
zijn door de kerndepartementen slechts twee lopende inkooptrajecten ingevuld (zie voor de
resultaten met betrekking tot de lopende inkooptrajecten Tabel B.1.1, Annex B), waardoor het niet
mogelijk is om een vergelijking te trekken met de percentages voor de lopende inkooptrajecten.
Tabel 5.3: Percentages duurzaam inkopen voor sector kerndepartementen, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Kerndepartementen

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

13

77%

23%

77%

Elektriciteit

13

77%

23%

31%

Gas

7

57%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

13

23%

38%

77%

ICT-hardware

11

82%

0%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

11

64%

36%

n.v.t.

Papier

14

93%

0%

n.v.t.

Dienstauto's

12

42%

42%

67%

94

65%

21%

63%

Schoonmaakdienstverlening
16

Totaal

15

In tegenstelling tot de productgroep Elektriciteit is het niet mogelijk geweest om op basis van de
gegeven antwoorden te bepalen of er een inspanning is geleverd richting het voldoen aan de eis,
en zo ja, of die valt in de categorie voldoend aan 50% tot 99% van de duurzaamheidseis.
16
Hoewel voor Elektriciteit slechts één duurzaamheidseis geldt, namelijk dat er voor 100%
duurzame elektriciteit wordt ingekocht, is door de vraagstelling te achterhalen geweest in hoeverre
elektriciteit voor tussen de 50% en 99% duurzaam was. De cijfers in deze categorie beogen dan
ook de inspanning te honoreren richting het voldoen aan de gestelde duurzaamheidseis. Dit geldt
voor alle tabellen waarin de productgroep elektriciteit genoemd is.

31

5.3

Agentschappen en diensten

In onderstaande tabel is het inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor agentschappen. De
berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten.
Het hoogste percentage inkooptrajecten dat voldoet aan alle duurzaamheidseisen is door
agentschappen afgerond voor de productgroep ICT-hardware. Voor deze productgroep is geen
inkooptraject afgerond dat voldoet aan 50% tot 99% van de duurzaamheidseisen. Hoewel het
percentage voor de productgroep Reproductieapparatuur ook hoog is, voldoet voor de overige
productgroepen geen van de productgroepen in meer dan de helft van de gevallen aan alle
duurzaamheidseisen. Voor de productgroep gas is er geen inkooptraject afgerond diat voldoet aan
alle duurzaamheidseisen.
Er zijn door de agentschappen slechts twee lopende inkooptrajecten ingevuld (zie Tabel B.1.2),
waardoor het niet mogelijk is om een vergelijking te trekken met de percentages voor de lopende
inkooptrajecten.
Tabel 5.4: Percentages duurzaam inkopen voor sector agentschappen en diensten,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)

Afgeronde inkooptrajecten

Agentschappen en diensten

Productgroep

Aantal
organisaties

Schoonmaakdienstverlening

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

18

33%

28%

50%

Elektriciteit

13

31%

31%

15%

Gas

10

0%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

17

6%

24%

41%

ICT-hardware

13

77%

0%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

10

60%

30%

n.v.t.

Papier

15

27%

40%

n.v.t.

Dienstauto's

9

22%

56%

67%

105

31%

26%

42%

Totaal

32

5.4

Provincies

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor provincies. De berekening
van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten.
Hoewel de provincies voor de productgroepen elektriciteit, ICT-hardware en reproductieapparatuur
hoge percentages behalen voor inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheideisen, wordt
het gemiddelde percentage vooral omlaag gehaald door de productgroepen zware motorvoertuigen
en mobiele werktuigen, waarin geen van de gevallen de inkooptrajecten voldoen aan alle
duurzaamheidseisen. Voor de productgroep catering is, ondanks het lage percentage in de
categorie inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidseisen, wel serieuze aandacht
besteed aan duurzaamheid bij de inkooptrajecten. Dit blijkt uit de hogere percentages die zijn
behaald voor inkooptrajecten die voldoen aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen
en aan minimaal één duurzaamheidswens.
Bij de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.1.3) liggen de gemiddelde percentages voor
inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidseisen hoger. Omdat de cijfers per
productgroep in de meeste gevallen op slechts één lopend inkooptraject zijn gebaseerd, valt er op
productgroep niveau geen vergelijking te maken tussen de afgerond en lopende inkooptrajecten.
Tabel 5.5: Percentages duurzaam inkopen voor sector provincies, gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten (#)
Provincies

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

9

44%

56%

100%

Elektriciteit

9

89%

11%

11%

Gas

9

33%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

8

13%

50%

63%

ICT-hardware

7

71%

14%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

8

75%

13%

n.v.t.

Papier

9

22%

56%

n.v.t.

Dienstauto's

9

22%

56%

89%

Zware motorvoertuigen

1

0%

n.v.t.

0%

Mobiele werktuigen

1

0%

0%

0%

17

4

25%

50%

75%

Totaal

72

47%

33%

67%

OV / AV / LV

17

Aantal
organisaties

De afkortingen staan voor Openbaar vervoer, Aangepast vervoer en Leerlingenvervoer.

33

5.5

Gemeenten >100.000 inwoners

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor gemeenten met meer dan
100.000 inwoners. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten.
Een opvallend resultaat uit de onderstaande tabel is dat alle inkooptrajecten die door de
gemeenten met meer dan 100.000 inwoners voor de productgroep schoonmaakdienstverlening zijn
afgerond, voldoen aan alle duurzaamheidseisen. Er worden ook hoge percentages behaald voor
de productgroepen ICT-hardware en elektriciteit. Voor de productgroepen catering en openbaar
vervoer, aangepast vervoer en leerlingenvervoer is een laag percentage te zien voor het voldoen
aan alle duurzaamheidseisen. Uit de categorieën ‘voldoet aan 50% tot 99% van de
duurzaamheidseisen’ en ‘voldoet aan minimaal één wens’ komt echter duidelijk naar voren dat bij
de inkooptrajecten voor deze productgroepen wel aandacht wordt besteed aan duurzaamheid.
In vergelijking met de afgeronde inkooptrajecten kan voor de totaalcijfers van de lopende
inkooptrajecten (zie Tabel B.1.4) gezegd worden dat de percentages voor inkooptrajecten die
voldoen aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen en inkooptrajecten die voldoen
aan minimaal één duurzaamheidswens hoger uitvallen. Het percentage dat voldoet aan alle
duurzaamheidseisen valt bij de lopende inkooptrajecten iets lager uit. In verband met het lage
aantal lopende inkooptrajecten per productgroep is op dat niveau geen vergelijking te maken
tussen de lopende en afgeronde inkooptrajecten.
Tabel 5.6: Percentages duurzaam inkopen voor sector gemeenten met meer dan 100.000
inwoners, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)

Afgeronde inkooptrajecten

Gemeenten > 100.000 inwoners

Productgroep

Aantal
organisaties

Schoonmaakdienstverlening

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

12

100%

0%

75%

Elektriciteit

13

85%

0%

31%

Gas

12

33%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

12

8%

50%

50%

ICT-hardware

14

93%

0%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

10

40%

50%

n.v.t.

Papier

13

69%

23%

n.v.t.

Dienstauto's

12

25%

33%

58%

Zware motorvoertuigen

11

73%

n.v.t.

73%

Mobiele werktuigen

4

75%

0%

0%

OV / AV / LV

Totaal

9

11%

33%

11%

122

57%

17%

49%

34

5.6

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor gemeenten met een
inwonertal tussen de 50.000 en 100.000. De berekening van de percentages is gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten.
Uit de onderstaande tabel kan worden opgemaakt dat bijna alle inkooptrajecten voor elektriciteit
gedaan door de gemeenten met tussen de 50.000 en 100.000 inwoners, voldoen aan alle
duurzaamheidseisen. Hierdoor wordt ook het lage percentage verklaard voor deze productgroep in
de categorie 50% tot 99% van de duurzaamheidseisen. Voor de productgroepen dienstauto’s en
openbaar vervoer, aangepast vervoer en leerlingenvervoer zien we dat wel aandacht wordt
besteed aan duurzaamheid, maar dat geen of maar een klein percentage van de afgeronde
inkooptrajecten voldoet aan alle gestelde duurzaamheidseisen.
In vergelijking met de afgeronde inkooptrajecten behalen de gemeenten met tussen de 50.000 en
100.000 inwoners voor de lopende inkooptrajecten hogere totaalpercentages voor de
inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidseisen en aan minimaal één wens, terwijl het
percentage in de categorie ‘voldoet aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen’ het
percentage juist aanzienlijk lager is. Vanwege het lage aantal inkooptrajecten is op
productgroepniveau geen vergelijking te maken tussen de afgeronde en lopende inkooptrajecten
(zie voor de resultaten Tabel B.1.5).
Tabel 5.7: Percentages duurzaam inkopen voor sector gemeenten met 50.000 – 100.000
inwoners, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)

Afgeronde inkooptrajecten

Gemeenten 50.000 – 100.000 inwoners

Productgroep

Aantal
organisaties

Schoonmaakdienstverlening

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

16

25%

44%

38%

Elektriciteit

21

90%

5%

19%

Gas

14

43%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

15

20%

20%

67%

ICT-hardware

17

76%

12%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

11

36%

55%

n.v.t.

Papier

17

41%

41%

n.v.t.

Dienstauto's

13

8%

62%

62%

Zware motorvoertuigen

9

56%

n.v.t.

67%

Mobiele werktuigen

5

60%

20%

60%

OV / AV / LV

Totaal

10

0%

40%

20%

148

44%

26%

44%

35

5.7

Gemeenten < 50.000 inwoners

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor gemeenten met minder
dan 50.000 inwoners. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten.
De gemeenten met minder dan 50.000 inwoners behalen voor de productgroepen elektriciteit, ICThardware en zware motorvoertuigen hoge percentages als het gaat om afgeronde inkooptrajecten
die voldoen aan alle duurzaamheidseisen. Voor de productgroep catering voldoet geen van de
inkooptrajecten aan alle duurzaamheidseisen. Er wordt over het algemeen niet veel aandacht
besteed aan duurzaamheid, zo blijkt uit de percentages inkooptrajecten die aan 50% tot 99% van
de duurzaamheidseisen en aan minimaal één wens voldoen.
De totale percentages voor de afgeronde inkooptrajecten verschuiven niet heel erg vergeleken met
de cijfers voor de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.1.6).
Tabel 5.8: Percentages duurzaam inkopen voor sector gemeenten met minder dan 50.000
inwoners, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Gemeenten < 50.000 inwoners

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

38%

50%

Schoonmaakdienstverlening

42

21%

Elektriciteit

48

77%

13%

15%

Gas

38

26%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

24

0%

13%

17%

ICT-hardware

30

63%

0%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

28

43%

36%

n.v.t.

Papier

41

24%

56%

n.v.t.

Dienstauto's

17

6%

47%

29%

Zware motorvoertuigen

18

78%

n.v.t.

78%

Mobiele werktuigen

11

9%

55%

0%

OV / AV / LV

29

10%

24%

21%

326

36%

24%

30%

Totaal

36

5.8

Waterschappen

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor waterschappen. De
berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten.
Onder de waterschappen zijn voor de productgroepen elektriciteit, ICT-hardware en zware
motorvoertuigen de hoogste percentages behaald van afgeronde inkooptrajecten die voldoen aan
alle duurzaamheidseisen. Voor elektriciteit en ICT-hardware gaat dit gepaard met lage percentages
inkooptrajecten die voldoen aan 50% tot 99% van de duurzaamheidseisen. Van de inkooptrajecten
voor de productgroep catering voldoet geen van de inkooptrajecten aan alle duurzaamheidseisen,
maar zoals te zien is aan de percentages inkooptrajecten die voldoen aan 50% tot 99% van de
duurzaamheidseisen en aan minimaal één duurzaamheidswens, is er wel aandacht besteed aan
duurzaamheid bij de betreffende inkooptrajecten.
Gezien het lage aantal lopende inkooptrajecten is een goede vergelijking tussen de resultaten van
de afgeronde en de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.1.7) niet mogelijk.
Tabel 5.9: Percentages duurzaam inkopen voor sector waterschappen, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)

Afgeronde inkooptrajecten

Waterschappen

Productgroep

Aantal
organisaties

Schoonmaakdienstverlening

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

16

44%

44%

50%

Elektriciteit

16

69%

0%

19%

Gas

14

14%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

12

0%

50%

50%

ICT-hardware

14

79%

7%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

12

50%

33%

n.v.t.

Papier

12

25%

67%

n.v.t.

Dienstauto's

14

14%

79%

57%

Zware motorvoertuigen

3

67%

n.v.t.

67%

Mobiele werktuigen

10

30%

70%

30%

Totaal

123

38%

36%

42%

37

5.9

Universiteiten

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor universiteiten. De
berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten.
Uit de onderstaande tabel komt naar voren dat de inkooptrajecten die door de universiteiten zijn
afgerond, voor de productgroep dienstauto’s het meest voldoen aan alle duurzaamheidseisen.
Hoewel voor de productgroep elektriciteit een gemiddeld deel van de inkooptrajecten voldoet aan
alle eisen, komt uit de resultaten naar voren dat voor geen van de afgeronde inkooptrajecten
voldaan is aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen. Ook is het percentage
inkooptrajecten dat voor elektriciteit voldoet aan de voor die productgroep geformuleerde
duurzaamheidswens laag vergelijken met de overige productgroepen.
Vanwege het lage aantal lopende inkooptrajecten is een vergelijking tussen de resultaten voor
afgeronde en lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.1.8) niet mogelijk.
Tabel 5.10: Percentages duurzaam inkopen voor sector universiteiten, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Universiteiten

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

42%

67%

Schoonmaakdienstverlening

12

50%

Elektriciteit

10

40%

0%

10%

Gas

8

13%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

6

17%

33%

67%

ICT-hardware

10

60%

10%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

10

20%

60%

n.v.t.

Papier

11

45%

36%

n.v.t.

Dienstauto's

3

67%

0%

33%

70

39%

26%

45%

Totaal

38

5.10

Hogescholen

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per productgroep en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor hogescholen. De
berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten.
Van de door de hogescholen afgeronde inkooptrajecten voldoen die voor de productgroep ICThardware het meest aan alle duurzaamheidseisen. Dit gaat gepaard met een laag percentage
afgeronde inkooptrajecten voor die productgroep dat voldoet aan 50% tot 99% van de
duurzaamheidseisen. Voor de productgroep catering voldoet geen van de afgeronde
inkooptrajecten aan alle duurzaamheidseisen, maar zijn de percentages inkooptrajecten die
voldoen aan 50% tot 99% van de duurzaamheidseisen of aan minimaal één duurzaamheidswens
wel relatief hoog. Ook voor de productgroep dienstauto’s voldoet geen van de inkooptrajecten aan
alle duurzaamheidseisen.
Het lage aantal lopende inkooptrajecten voor de hogescholen staat aan een goede vergelijking
tussen die resultaten (zie Tabel B.1.9) en de resultaten van de afgeronde inkooptrajecten in de
weg.
Tabel 5.11: Percentages duurzaam inkopen voor sector hogescholen, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Hogescholen

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

21

33%

57%

67%

Elektriciteit

19

26%

16%

5%

Gas

14

29%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

14

0%

50%

64%

ICT-hardware

21

86%

5%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

16

44%

44%

n.v.t.

Papier

18

50%

33%

n.v.t.

Dienstauto's

2

0%

50%

0%

125

40%

30%

43%

Totaal

39

6 Resultaten op productgroepniveau
In dit hoofdstuk laten we de resultaten van het niveau van duurzaam inkopen per productgroep
zien. De productgroepen die worden behandeld zijn de productgroepen waarvoor recent, uiterlijk in
mei 2008, de duurzaamheidseisen en -wensen vastgesteld zijn (productgroepen deel 1).
In paragraaf 6.1 worden de productgroepen onderling met elkaar vergeleken, zowel op basis van
inkoopvolumes als op basis van aantallen inkooptrajecten. Daarna bekijken we per productgroep
welke sectoren wel of niet duurzaam hebben ingekocht. Zoals besproken in paragraaf 2.2.4 is het
niveau van duurzaam inkopen voor dit deel gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. Resultaten
van de open antwoorden per productgroep worden hier ook gepresenteerd. De oplettende lezer
mag opmerken dat een groot deel van de resultaten in dit hoofdstuk reeds in hoofdstuk 5 zijn
gepresenteerd. De reden dat dezelfde resultaten hier op een andere manier worden
gepresenteerd, is om een eenvoudige vergelijking tussen sectoren mogelijk te maken.
Evenals in hoofdstuk 5 worden drie percentages weergegeven: ten eerste het percentage van de
inkooptrajecten (of het inkoopvolume) dat voldoet aan alle gestelde duurzaamheidseisen voor de
productgroep die het betreft. Ten tweede het percentage inkooptrajecten (of van het inkoopvolume)
dat nog niet voldoet aan alle duurzaamheidseisen, maar wel aan minimaal de helft van de gestelde
eisen. Tot slot wordt gekeken naar het percentage inkooptrajecten (of van het inkoopvolume) dat
voldoet aan minimaal één duurzaamheidswens.
Het is nogmaals van belang te benadrukken dat, vanwege de verschillende effecten in termen van
duurzaamheid van de eisen en wensen, niet gezegd kan worden dat een hoger percentage
automatisch een grotere duurzaamheidswinst betekent. De percentages geven slechts aan in
hoeverre aan de gestelde eisen/wensen wordt voldaan.

6.1

Overzicht alle productgroepen

In Figuur 6.1 zijn de resultaten op basis van inkoopvolumes voor alle sectoren samen, per
productgroep weergegeven. De percentages zijn berekend voor die productgroepen waarvoor een
inkooptraject is afgerond. Alleen productgroepen waarvan de duurzaamheidscriteria recent
vastgesteld zijn (dus productgroepen uit categorie 1) zijn meegenomen. Voor een overzicht van de
aannames en schattingen die aan de berekeningen ten grondslag liggen, zie paragraaf 2.2.4.
Uit de figuur komt naar voren dat er een grote spreiding tussen de verschillende productgroepen is
wat betreft het niveau van voldoen aan alle duurzaamheidseisen. Voor de productgroep ICThardware wordt het grootste deel van het inkoopvolume besteed aan inkooptrajecten waarin alle
duurzaamheidseisen zijn meegenomen, bij catering is dit het laagst.

40

Percentage duurzaam inkopen per productgroep
op basis van inkoopvolume
0%

10%

20% 30%

40%

50%

60% 70%

80%

90%

ICT-hardware
Zware motorvoertuigen
Reproductie
Elektriciteit
Schoonmaak
Papier
Dienstauto's
Openbaar vervoer / aangepast vervoer
Gas
Catering
Totaal

Figuur 6.1: Percentages duurzaam inkopen per productgroep, gebaseerd op inkoopvolumes
(€)
In de twee volgende tabellen zijn voor de afgeronde en de lopende inkooptrajecten de percentages
duurzaam inkopen voor de verschillende productgroepen weergegeven. In Tabel 6.1 zijn deze
percentages berekend aan de hand van inkoopvolumes, terwijl Tabel 6.2 de percentages toont op
basis van aantallen inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidscriteria. Tevens zijn de
percentages inkooptrajecten toegevoegd die niet voldoen aan alle maar wel aan minimaal de helft
van de duurzaamheidseisen en de percentages inkooptrajecten die voldoen aan minimaal één
duurzaamheidswens. Deze kolommen geven inzicht in hoeverre duurzaamheid wordt
meegenomen in de inkooptrajecten indien niet aan alle duurzaamheidseisen is voldaan. Het
percentage dat voldoet aan minimaal één duurzaamheidswens is berekend op basis van het aantal
productgroepen waarvoor een wens is geformuleerd.
Net als uit Figuur 6.1 naar voren komt, blijkt uit Tabel 6.1 dat voor de productgroep ICT-hardware,
gewogen naar inkoopvolume het hoogste percentage inkooptrajecten is afgerond dat voldoet aan
alle duurzaamheidseisen. Van de productgroepen waarvoor de afgeronde inkooptrajecten voldoen
aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen, blijkt ten eerste dat het gemiddelde
percentage een stuk lager uitvalt dan voor inkooptrajecten die voldoen aan alle
duurzaamheidseisen. Ten tweede is het percentage voor de productgroep openbaar vervoer,
aangepast vervoer en leerlingenvervoer hier het hoogst. Dit geeft aan dat, hoewel voor deze
productgroep een relatief laag percentage van het inkoopvolume wordt besteed aan
inkooptrajecten die aan alle duurzaamheidseisen voldoen, er wel degelijk aandacht wordt besteed
aan duurzaamheid voor deze productgroep.
De productgroepen catering en gas tonen de laagste percentages voor inkooptrajecten die voldoen
aan alle duurzaamheidseisen, en voor catering zijn de percentages in de overige twee categorieën
zodanig dat gezegd kan worden dat er voor de productgroep catering in termen van inkoopvolume

41

relatief weinig aandacht wordt besteed aan duurzaamheid.
Er lijkt sprake te zijn van een verplaatsing van de categorie ‘voldoet aan 50% - 99% van de
duurzaamheidseisen’ naar de categorie ‘voldoet aan alle duurzaamheidseisen’ tussen de
resultaten van de afgeronde inkooptrajecten en die van de lopende inkooptrajecten. Het totale
percentage van het inkoopvolume dat wordt besteed aan inkooptrajecten die voldoen aan alle
duurzaamheidseisen is voor de lopende inkooptrajecten ook aanzienlijk hoger dan voor de
afgeronde inkooptrajecten. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de resultaten voor de
afgeronde inkooptrajecten op een vele malen groter aantal inkooptrajecten is gebaseerd en dus
een meer nauwkeurig beeld schetst. De percentages inkooptrajecten die voldoen aan minimaal
één duurzaamheidswens zijn voor beide groepen min of meer gelijk.
Tabel 6.1: Percentages duurzaam inkopen per productgroep, gebaseerd op inkoopvolumes
(€)

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

159

56%

33%

60%

Elektriciteit

162

62%

19%

19%

Gas

126

10%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

121

7%

14%

28%

ICT-hardware

137

82%

4%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

116

62%

32%

n.v.t.

Papier

150

56%

29%

n.v.t.

Dienstauto's

91

40%

39%

66%

Zware motorvoertuigen

41

70%

n.v.t.

72%

Mobiele werktuigen

30

Geen data

Geen data

Geen data

OV / AV / LV

52

16%

41%

43%

1185

42%

24%

42%

Schoonmaakdienstverlening

13

87%

5%

85%

Elektriciteit

3

17%

0%

0%

Gas

9

93%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

8

7%

36%

33%

ICT-hardware

7

98%

2%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

12

80%

20%

n.v.t.

Papier

6

23%

77%

n.v.t.

Dienstauto's

8

32%

27%

95%

Zware motorvoertuigen

7

92%

n.v.t.

92%

Mobiele werktuigen

6

Geen data

Geen data

Geen data

OV / AV / LV

9

43%

13%

15%

Totaal

88

69%

9%

43%

Totaal

Lopende inkooptrajecten

alle
50%-99% van
minimaal 1
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

18

18

Totaal aantal
inkooptrajecten

Percentage inkooptrajecten dat voldoet aan
(gebaseerd op inkoopvolumes in €)

Afkortingen staan voor Openbaar vervoer, Aangepast vervoer en Leerlingenvervoer

42

Uit de resultaten op basis van aantallen inkooptrajecten komt naar voren dat voor de productgroep
zware motorvoertuigen het grootste deel van de inkooptrajecten voldoet aan alle
duurzaamheidseisen.
Hoewel de productgroep catering, net als in Tabel 6.1, het laagste percentage haalt voor
inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidseisen, komt uit de onderstaande tabel naar
voren dat er wel aandacht wordt besteed aan duurzaamheid. De percentages voor de
inkooptrajecten die voldoen aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen en die
voldoen aan minimaal één duurzaamheidswens liggen opvallend hoger dan wanneer de resultaten
worden gewogen naar inkoopvolume. Dit betekent dat weinig van de organisaties met een groot
inkoopvolume voor catering de duurzaamheidscriteria toepassen.
Over het algemeen (met uitzondering van de productgroepen catering en openbaar vervoer,
aangepast vervoer en leerlingenvervoer) zijn de percentages voor de afgeronde inkooptrajecten
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten die voldoen aan minimaal één duurzaamheidswens, min of
meer gelijk aan die gebaseerd op inkoopvolume.
Als we de percentages voor de lopende inkooptrajecten gebaseerd op aantallen inkooptrajecten
die voldoen aan alle duurzaamheidseisen, vergelijken met die voor lopende inkooptrajecten op
basis van inkoopvolume, zien we dat het eerste totaalpercentage lager ligt dan het tweede. Dit
betekent dat voor relatief dure lopende inkooptrajecten de inkooptrajecten vaker voldoen aan alle
gestelde duurzaamheidseisen.

43

Tabel 6.2: Percentages duurzaam inkopen per productgroep, gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten (#)
Totaal aantal
inkooptrajecten

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

159

41%

38%

59%

Elektriciteit

162

67%

11%

17%

Gas

126

27%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

121

8%

33%

50%

137

76%

4%

n.v.t.

116

47%

40%

n.v.t.

Papier

150

41%

41%

n.v.t.

Dienstauto's

91

22%

52%

56%

Zware motorvoertuigen

41

71%

n.v.t.

73%

Mobiele werktuigen

30

33%

47%

20%

52

10%

31%

23%

1185

42%

26%

43%

Schoonmaakdienstverlening

13

46%

23%

62%

Elektriciteit

3

67%

0%

0%

Gas

9

89%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

8

13%

25%

38%

ICT-hardware

7

86%

14%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

12

75%

25%

n.v.t.

Papier

6

17%

83%

n.v.t.

Dienstauto's

8

25%

38%

88%

Zware motorvoertuigen

7

86%

n.v.t.

86%

Mobiele werktuigen

6

50%

33%

33%

OV / AV / LV

9

33%

22%

22%

Totaal

88

53%

24%

52%

ICT-hardware
Reproductieapparatuur

19

Totaal

Afgeronde inkooptrajecten

alle
50%-99% van
minimaal 1
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

OV / AV / LV

19

Percentage inkooptrajecten dat voldoet aan
(gebaseerd op # inkooptrajecten)

Reproductie omvat ook tonercartridges.

44

6.2

Schoonmaakdienstverlening

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep
schoonmaakdienstverlening. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten. In Annex D zijn de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de
betreffende criteriavragen.
Uit Tabel 6.3 komt naar voren dat de spreiding van de percentages inkooptrajecten die voldoen
aan alle duurzaamheidseisen tussen de verschillende sectoren redelijk groot is. De inkooptrajecten
afgerond door de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners voldoen allemaal aan alle
geformuleerde duurzaamheidseisen voor deze productgroep. Dit verklaart waarom het percentage
voor de categorie ‘voldoet aan 50% tot 99% van de eisen’ op 0% staat. De gemeenten met minder
dan 50.000 inwoners behalen het laagste percentage voor inkooptrajecten die voldoen aan alle
duurzaamheidseisen. Aan de percentages voor inkooptrajecten die voldoen aan tussen de 50% en
99% van de duurzaamheidseisen en aan minimaal één duurzaamheidswens valt af te leiden dat
duurzaamheidsoverwegingen hier wel een rol spelen.
Bij een vergelijking van de totaalpercentages voor afgeronde inkooptrajecten met die voor lopende
inkooptrajecten (zie Tabel B.2.1) valt op dat er een kleine verschuiving plaatsvindt van de categorie
‘voldoet aan alle duurzaamheidseisen’ naar de categorie ‘voldoet aan 50% tot 99% van de
duurzaamheidseisen’. Hierbij dient wel rekening te worden gehouden met het lage aantal lopende
inkooptrajecten waarop de percentages gebaseerd zijn.
Uit de open antwoorden komt vooral naar voren dat het vaak onduidelijk is welke criteria worden
toegepast en of een bestaande inkooptrajecten voldoet aan de duurzaamheidseisen of niet. In
geval van onduidelijkheid geven respondenten aan dat in de nieuwe inkooptrajecten de criteria wel
worden meegenomen:
“In 2009 wordt de dienst opnieuw aanbesteed. Duurzaamheid zal dan een grotere rol gaan spelen”.

45

Tabel 6.3: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep schoonmaakdienstverlening,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Schoonmaakdienstverlening

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

13

77%

23%

77%

Agentschappen en
diensten

18

33%

28%

50%

Provincies

9

44%

56%

100%

> 100.000

12

100%

0%

75%

50.000 –
100.000

16

25%

44%

38%

< 50.000

42

21%

38%

50%

Waterschappen

16

44%

44%

50%

Universiteiten

12

50%

42%

67%

Hogescholen

21

33%

57%

67%

159

41%

38%

59%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

46

6.3

Elektriciteit

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep
elektriciteit. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In
Annex D zijn de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
Uit de onderstaande resultaten wordt duidelijk dat de inkooptrajecten door de gemeenten met
tussen de 50.000 en 100.000 inwoners en provincies het vaakst aan alle duurzaamheidseisen
voldoen. De hogescholen behalen het laagste percentage voor deze productgroep. Over het
algemeen liggen de percentages voor de categorieën ‘50% tot 99%’ en ‘minimaal één
duurzaamheidswens’ laag vergeleken met de percentages voor inkooptrajecten die voldoen aan
alle duurzaameheidseisen, behalve voor de agentschappen en de hogescholen.
Vanwege het lage aantal lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.2) is het niet mogelijk een
vergelijking te maken tussen de resultaten voor de afgeronde inkooptrajecten en die voor de
lopende inkooptrajecten.
Uit de open antwoorden komt naar voren dat elektriciteit in veel gevallen 100% groen ingekocht
maar dat er nog twijfels rond de achterliggende certificaten bestaan:
“Er bestaat een wens om de herkomst van de groene stroom nader te definiëren”.
Daarnaast geven respondenten aan dat de criteria niet altijd passen bij de wijze waarop men bezig
is met duurzaamheid:
“Elektriciteit wordt wel opgewekt door waterkrachtcentrales maar die zijn niet kleiner dan 15 MW”.
“Het gemeentehuis heeft 10 zonnepanelen op het dak”.
“Momenteel loopt er een proef met TL-LED-verlichting”.

47

Tabel 6.4: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep elektriciteit, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Elektriciteit

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

13

77%

23%

31%

Agentschappen en
diensten

13

31%

31%

15%

Provincies

9

89%

11%

11%

> 100.000

13

85%

0%

31%

50.000 –
100.000

21

90%

5%

19%

< 50.000

48

77%

13%

15%

Waterschappen

16

69%

0%

19%

Universiteiten

10

40%

0%

10%

Hogescholen

19

26%

16%

5%

162

67%

11%

17%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

48

6.4

Gas

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep gas. De
berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In Annex D zijn de
eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
Er zijn door de gezamenlijke overheden geen duurzaamheidswensen vastgesteld voor gas,
bovendien is uit de gegeven antwoorden niet op te maken of een inkooptraject voldoet aan
minimaal de helft van de duurzaamheidseisen. Dit is de reden dat in onderstaande tabel geen
gegevens voor deze twee categorieën getoond zijn. In Annex D zijn de eisen en wensen per
productgroep aangegeven bij de de betreffende criteriavragen.
Uit Tabel 6.5 valt op dat de agentschappen voor geen van de afgeronde inkooptrajecten voldoen
aan alle duurzaamheidseisen. De kerndepartementen en de gemeenten met 50.000 tot 100.000
inwoners behalen het hoogste percentage, maar zelfs voor deze sectoren voldoet minder dan de
helft van de inkooptrajecten aan alle duurzaamheidseisen.
De percentages voor de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.3) zijn gebaseerd op een te klein
aantal inkooptrajecten om een vergelijking tussen de afgeronde en de lopende inkooptrajecten te
kunnen maken.
De beschikbaarheid van groen gas wordt door veel respondenten aangehaald in de open
antwoorden. In veel gevallen was groen gas nog niet of slechts in beperkte mate beschikbaar ten
tijde van het inkooptraject. Wanneer ten tijde van het invullen van de vragenlijst geen gebruik wordt
gemaakt van klimaatgecompenseerd gas, wordt aangegeven dat dit naar verwachting in de
toekomst wel zal gebeuren.
“Tijdens het inkooptraject waren er onvoldoende mogelijkheden om aan deze eis te voldoen”.
“Er zal een onderzoek plaats gaan vinden naar de mogelijkheden om wel duurzaam gas in te
kopen. De intentie is er dus zeker wel”.
“Wordt eerdaags aanbesteedt, dus in 2009 zeker groen gas”.
“Hoofdkantoor is klimaatneutraal en voorzien van koude/warmte opslag”.

49

Tabel 6.5: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep gas, gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten (#)

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de
inkooptrajecten dat
voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

Kerndepartementen

7

57%

Agentschappen en
diensten

10

0%

Provincies

9

33%

> 100.000

12

33%

50.000 –
100.000

14

43%

< 50.000

38

26%

Waterschappen

14

14%

Universiteiten

8

13%

Gemeenten
(# inwoners)

Hogescholen

Totaal

14

29%

126

27%

50

6.5

Catering

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep catering.
De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In Annex D zijn de
eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
In de onderstaande tabel valt in één oogopslag op dat de percentages inkooptrajecten die voldoen
aan alle duurzaamheidseisen erg laag uitvallen, maar dat de conclusie dat er geen aandacht aan
duurzaamheid wordt besteed te kortzichtig is. De percentages in de twee overige categorieën
liggen namelijk veel hoger. De middelgrote gemeenten behalen van alle sectoren de hoogste score
voor het voldoen aan alle duurzaamheidseisen, terwijl de gemeenten met minder dan 50.000
inwoners, de waterschappen en de hogescholen geen enkele inkooptraject hebben afgerond dat
voldoet aan alle duurzaamheidseisen.
De percentages voor de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.4) zijn gebaseerd op een te klein
aantal inkooptrajecten om een vergelijking tussen de afgeronde en de lopende inkooptrajecten te
kunnen maken.
Veel respondenten geven in de open vragen aan dat de criteria in de bestaande inkooptrajecten
niet zijn meegenomen, omdat het assortiment van de cateraar zeer beperkt is of dat er sprake is
van interne catering (bijvoorbeeld via de plaatselijke supermarkt waarvan het assortiment niet
voldoet). Een andere beperkende factor is dat de mogelijkheid voor de cateraar om biologisch te
leveren bemoeilijkt wordt door het bestaande aanbod van producten.
“De catering in het gemeentehuis beperkt zich tot soep, een broodje en een toetje, dus zeer
kleinschalig”.
“Op basis van huidige contract niet van toepassing. Per 1 januari 2009 nieuw contract na
aanbesteding, waar alle criteria wel van toepassing zijn”.
“Een belemmering om over te stappen op duurzame catering is de mogelijkheden die de huidige
leveranciers hebben om producten te kopen. We moeten wel de garantie krijgen dat de levering
ook echt komt”.

51

Tabel 6.6: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep catering, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Catering

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

13

23%

38%

77%

Agentschappen en
diensten

17

6%

24%

41%

Provincies

8

13%

50%

63%

> 100.000

12

8%

50%

50%

50.000 –
100.000

15

20%

20%

67%

< 50.000

24

0%

13%

17%

Waterschappen

12

0%

50%

50%

Universiteiten

6

17%

33%

67%

Hogescholen

14

0%

50%

64%

121

8%

33%

50%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

52

6.6

ICT-hardware

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep ICThardware. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In Annex
D zijn de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
Er zijn door de gezamenlijke overheden geen duurzaamheidswensen vastgesteld voor ICThardware, daarom worden hier geen resultaten voor gepresenteerd.
Zoals al eerder is geconstateerd voldoen voor de productgroep ICT-hardware de inkooptrajecten
het vaakst aan alle duurzaamheidseisen. In Tabel 6.7 is te zien dat de gemeenten met meer dan
100.000 inwoners van de verschillende sectoren het hoogste percentage behalen als het gaat om
inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidseisen, en hoewel de universiteiten het laagste
percentage scoren voldoet nog altijd meer dan de helft van de afgeronde inkooptrajecten aan alle
duurzaamheidseisen. Met de hoge percentages voor het voldoen aan alle duurzaamheidseisen,
gaan lage percentages gepaard voor het voldoen aan tussen de 50% en 99% van de
20
duurzaamheidseisen.
De percentages voor de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.5) zijn gebaseerd op een te klein
aantal inkooptrajecten om een vergelijking tussen de afgeronde en de lopende inkooptrajecten te
kunnen maken.
Het valt bij de analyse van de open antwoorden op dat deze productgroep minder snel met
duurzaamheid in verband wordt gebracht. De richtlijnen zijn niet bekend, het is onbekend of de
producten voldoen of de betreffende afdeling heeft nog geen aandacht voor duurzaamheid.
“De genoemde richtlijn ken ik niet”.
“Informatie niet bekend”.
“Nog niet gestart. Bij afdeling automatisering nog geen aandacht voor duurzame producten”.
Eén respondent merkte op dat de aard van de eis een beperkende factor kan zijn:
“Waar op gelet moet worden bij vragen naar Energy Star is dat meestal alleen de grote fabrikanten
hun desktop certificeren. Dus als naar een desktop met Energy Star gevraagd wordt dan sluit je
alle partijen uit die een eigen systeem in elkaar zetten”.

20

Voor deze productgroep is sprake van slechts één eis per type product (desk- en laptops of
monitoren). Daarom kan alleen sprake zijn van het voldoen aan 50% tot 99% van de eisen als
beide type producten is/wordt aanbesteed.

53

Tabel 6.7: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep ICT-hardware, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
ICT-hardware

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle duurzaamheidseisen

50%-99% van duurzaamheidseisen
0%

Kerndepartementen

11

82%

Agentschappen en diensten

13

77%

0%

Provincies

7

71%

14%

> 100.000

14

93%

0%

50.000 –
100.000

17

76%

12%

< 50.000

30

63%

0%

Waterschappen

14

79%

7%

Universiteiten

10

60%

10%

Hogescholen

21

86%

5%

137

76%

4%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

54

6.7

Reproductieapparatuur en tonercartridges

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep
reproductieapparatuur en tonercartridges. De berekening van de percentages is gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten. In Annex D zijn de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de
betreffende criteriavragen.
Er zijn door de gezamenlijke overheden geen duurzaamheidswensen vastgesteld voor
reproductieapparatuur en tonercartridges, daarom worden hier geen resultaten voor
gepresenteerd.
Uit Tabel 6.8 komt naar voren dat de universiteiten het laagste percentage behalen voor
inkooptrajecten die voldoen aan alle duurzaamheidseisen, hoewel dit gepaard gaat met het
hoogste percentage in de categorie ‘voldoet aan 50% tot 99% van de duurzaamheidseisen’. De
provincies hebben van de verschillende sectoren voor het grootste deel van de afgeronde
inkooptrajecten voldaan aan alle duurzaamheidseisen. De universiteiten behalen dan ook het
laagste percentage in de categorie ‘inkooptrajecten die voldoen aan tussen de 50% en 99% van de
duurzaamheidseisen’.
Hoewel de resultaten voor de lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.6) zijn gebaseerd op een heel
gering aantal inkooptrajecten, vindt er een duidelijke verschuiving plaats van het deels voldoen aan
de duurzaamheidseisen naar het voldoen aan alle duurzaamheidseisen.
Uit de open antwoorden komen verschillende kwesties naar voren: er is bijvoorbeeld niet naar de
productgroep vanuit duurzaamheidsoverwegingen gekeken naar de productgroep of het
inkooptraject werd elders aangestuurd:
“Is geregeld via aanbesteding waar niet direct invloed op was”.
Er is ook inhoudelijk gereageerd op de eisen:
“Slechte ervaringen met recycled toners, daarom zijn we (na enkele proefperiodes) ermee
gestopt”.

55

Tabel 6.8: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep reproductieapparatuur
(inclusief tonercartridges), gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Reproductieapparatuur (inclusief tonercartridges)

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle duurzaamheidseisen

50%-99% van duurzaamheidseisen

Kerndepartementen

11

64%

36%

Agentschappen en diensten

10

60%

30%

Provincies

8

75%

13%

> 100.000

10

40%

50%

50.000 –
100.000

11

36%

55%

< 50.000

28

43%

36%

Waterschappen

12

50%

33%

Universiteiten

10

20%

60%

Hogescholen

16

44%

44%

116

47%

40%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

56

6.8

Papier

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep papier.
De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In Annex D zijn de
eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
Er zijn door de gezamenlijke overheden geen duurzaamheidswensen vastgesteld voor papier,
daarom worden hiervoor geen resultaten gepresenteerd.
De onderstaande tabel laat zien dat de kerndepartementen van de verschillende sectoren in de
meeste (namelijk bijna alle) gevallen, inkooptrajecten hebben afgerond die aan alle
duurzaamheidseisen voldoen. Geen van de inkooptrajecten die door de kerndepartementen zijn
afgerond voldoet dan ook aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen. De provincies
hebben in de minste gevallen inkooptrajecten afgerond die aan alle duurzaamheidseisen voldoen,
maar meer dan de helft van de inkooptrajecten voldoet wel aan tussen de 50% en 99% van de
duurzaamheidseisen.
Vanwege het lage aantal lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.7) kan geen vergelijking gedaan
worden tussen de afgeronde en lopende inkooptrajecten.
De open vragen laten een verscheidenheid aan redenen zien waarom niet wordt voldaan aan de
geformuleerde eisen. Onbekendheid met de criteria ten tijde van het inkooptraject en voornemens
om hier in de toekomst wel aandacht aan te besteden komen veel voor. Daarnaast wordt het
percentage van 100% gerecyclede vezels (post-consumer) als verwarrend beschouwd daar niet
alle papier daaraan voldoet.
“De collega's van de repro geven aan dat de machines sneller slijten en vastlopen als we
overstappen op ander papier. Dat is ook niet goed voor het milieu, daarom houden we vooralsnog
het gewone standaard papier”.
“Volgens de papierleverancier zijn de genoemd labels verouderd”.
“Naast het FSC keurmerk dient het papier ook te voldoen aan NEN 2728 norm (archiefeis)”.
“Er zijn ook eisen gesteld m.b.t. de verpakking en logistiek aan de leverancier”.

57

Tabel 6.9: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep papier, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Papier

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle duurzaamheidseisen

50%-99% van duurzaamheidseisen

Kerndepartementen

14

93%

0%

Agentschappen en diensten

15

27%

40%

Provincies

9

22%

56%

> 100.000

13

69%

23%

50.000 –
100.000

17

41%

41%

< 50.000

41

24%

56%

Waterschappen

12

25%

67%

Universiteiten

11

45%

36%

Hogescholen

18

50%

33%

150

41%

41%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

58

6.9

Dienstauto’s

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep
dienstauto’s. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In
Annex D zijn de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
Zoals Tabel 6.10 laat zien is de spreiding voor het voldoen aan alle duurzaamheidseisen tussen de
verschillende sectoren groot: de hogescholen hebben voor geen van de (slechts twee)
inkooptrajecten alle duurzaamheidseisen meegenomen, terwijl de universiteiten voor twee derde
van de (slechts drie) inkooptrajecten wel voldaan aan alle duurzaamheidseisen. De door de
universiteiten afgeronde inkooptrajecten voldoen geen van allen aan 50% tot 99% van de
duurzaamheidseisen. De waterschappen behalen in deze categorie het hoogste percentage. De
door de provincies afgeronde inkooptrajecten voldoen het vaakst aan minimaal één
duurzaamheidswens.
De percentages van de lopende inkooptrajecten kunnen vanwege het lage aantal inkooptrajecten
(zie Tabel B.2.8) niet vergeleken worden met de afgeronde inkooptrajecten.
Uit de antwoorden op de open vragen komt naar voren dat de criteria vaak nog niet zijn
opgenomen in het inkoopbeleid voor deze productgroep. Daarnaast blijkt gedetailleerde informatie
voor deze productgroep niet gemakkelijk te achterhalen voor de respondenten. Financiële en
functionele aspecten wegen in deze productgroep, vaak ook door de omvang, veelal zwaarder dan
duurzaamheidsaspecten:
“Gelet op de grote hoeveelheid auto's is gekozen voor de eerder aangevinkte
duurzaamheidscriteria. Dit omwille van financiën”.
“De genoemde normen worden voor zover bekend pas beschikbaar in 2009!”
“In een aantal gevallen gelden zodanige functionele eisen dat niet aan het vereiste energielabel
kan worden voldaan. In 2008 zijn een aantal VW Polo's Blue Motion aangeschaft (label A) met
stille banden”.

59

Tabel 6.10: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep dienstauto’s, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Dienstauto’s

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

12

42%

42%

67%

Agentschappen en
diensten

9

22%

56%

67%

Provincies

9

44%

56%

89%

> 100.000

12

25%

33%

58%

50.000 –
100.000

13

8%

62%

62%

< 50.000

17

6%

47%

29%

Waterschappen

14

14%

79%

57%

Universiteiten

3

67%

0%

33%

Hogescholen

2

0%

50%

0%

91

22%

52%

56%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

60

6.10

Zware motorvoertuigen

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep zware
motorvoertuigen. De vragen voor deze productgroep zijn niet aan alle sectoren voorgelegd. Daar
waar dit het geval is, is dit aangegeven met “niet van toepassing” in de tabel. De berekening van
de percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. Bovendien is uit de gegeven
antwoorden niet op te maken of een inkooptraject voldoet aan minimaal de helft van de
duurzaamheidseisen, ook dit is aangegeven met “niet van toepassing” in de tabel. In Annex D zijn
de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
De sectoren die gevraagd zijn de vragen voor deze productgroep te beantwoorden, hebben
allemaal voor meer dan de helft van de afgeronde inkooptrajecten voldaan aan alle
duurzaamheidseisen. Daarbij behalen de gemeenten met minder dan 50.000 inwoners het hoogste
percentage. De percentages voor het voldoen aan minimaal één duurzaamheidswens liggen op
een heel vergelijkbaar niveau.
Het lage aantal lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.9) staat aan een vergelijking tussen de
resultaten voor de afgeronde en de lopende inkooptrajecten in de weg.
Uit de open antwoorden komt naar voren dat voor veel respondenten niet bekend is of de criteria
zijn meegenomen. Wat betreft stille banden blijkt dit criterium niet relevant bevonden bij bepaalde
voertuigen (stilstaand of langzaam rijdend) waardoor de financiële afweging de doorslag heeft
gegeven:
“Stille banden niet zinvol bij grotendeels stilstaande of langzaam rijdende voertuigen.”
“Wordt niet nodig geacht. Met de vrachtwagens wordt niet veel gereden. Is ook een financiële
afweging geweest”.

61

Tabel 6.11: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep zware motorvoertuigen,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Zware motorvoertuigen

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Agentschappen en
diensten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0

Geen data

n.v.t.

Geen data

> 100.000

11

73%

n.v.t.

73%

50.000 –
100.000

9

56%

n.v.t.

67%

< 50.000

18

78%

n.v.t.

78%

Waterschappen

3

67%

n.v.t.

67%

Universiteiten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hogescholen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

41

71%

n.v.t.

73%

Provincies
Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

62

6.11

Mobiele werktuigen

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep mobiele
werktuigen. De vragen voor deze productgroep zijn niet aan alle sectoren voorgelegd. Daar waar
dit het geval is, is dit aangegeven met “niet van toepassing” in de tabel. De berekening van de
percentages is gebaseerd op aantallen inkooptrajecten. In Annex D zijn de eisen en wensen per
productgroep aangegeven bij de betreffende criteriavragen.
Ook voor deze productgroep is de spreiding in percentages tussen de verschillende sectoren groot,
dit geldt voor alle drie de categorieën. De gemeenten met meer dan 100.000 inwoners behalen het
hoogste percentage als het gaat om het voldoen aan alle duurzaamheidseisen, terwijl geen enkel
inkooptraject in de overige twee categorieën geplaatst kan worden. De gemeenten met minder dan
50.000 inwoners hebben in maar een klein deel van de inkooptrajecten alle duurzaamheidseisen
meegenomen en geen van de afgeronde inkooptrajecten voldoet aan minimaal één
duurzaamheidswens, maar ruim de helft van de inkooptrajecten voldoet wel aan tussen de 50% en
99% van de eisen.
Vanwege het lage aantal lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.10) is geen vergelijking tussen de
afgeronde een lopende inkooptrajecten mogelijk.
Uit de antwoorden op de open vragen blijkt dat de criteria (nog) niet bekend waren bij de
respondenten of dat de extra kosten niet opwegen tegen het milieubelang. De productgroep lijkt
minder ‘volwassen’ wat betreft de duurzaamheidscriteria.
“Er wordt een afweging gemaakt tussen extra kosten en milieubelang”.
“We waren/zijn nog niet bekend met deze criteria”.
Aan de andere kant bestaan er ook initiatieven die (gedeeltelijk) buiten de eisen en wensen vallen:
“Er is veel gedaan aan geluid- en uitstoot reductie”.
“Er worden momenteel proeven gedaan met aandrijving door alternatieve brandstoffen”.
“Ook bij de onderstaande productgroepen zijn duurzaamheidscriteria opgesteld: gladheidbestrijding: leveranciers moesten voldoen aan het aanleveren van een intern milieuplan,
olie voor de aandrijving moest biologisch afbreekbaar zijn. - openbare verlichting”.

63

Tabel 6.12: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep mobiele werktuigen,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Mobiele werktuigen

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Agentschappen en
diensten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0

Geen data

Geen data

Geen data

> 100.000

4

75%

0%

0%

50.000 –
100.000

5

60%

20%

60%

< 50.000

11

9%

55%

0%

Waterschappen

10

30%

70%

30%

Universiteiten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hogescholen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

30

33%

47%

20%

Provincies
Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

64

6.12

Openbaar vervoer, aangepast vervoer en leerlingenvervoer

In onderstaande tabel is het aantal inkooptrajecten per sector en het percentage hiervan dat
voldoet aan verschillende niveaus van duurzaamheid weergegeven voor de productgroep
openbaar vervoer, aangepast vervoer en leerlingenvervoer. De vragen voor deze productgroep zijn
niet aan alle sectoren voorgelegd. Daar waar dit het geval is, is dit aangegeven met “niet van
toepassing” in de tabel. De berekening van de percentages is gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten. In Annex D zijn de eisen en wensen per productgroep aangegeven bij de
betreffende criteriavragen.
Het totaalpercentage voor het voldoen aan alle duurzaamheidseisen valt laag uit, ondanks het feit
dat de provincies hebben aangegeven in een kwart van de (slechts vier) inkooptrajecten te voldoen
aan alle gestelde eisen. De gemeenten met tussen de 50.000 en 100.000 inwoners hebben voor
geen van de inkooptrajecten die zijn afgerond voldaan aan alle duurzaamheidseisen, maar aan de
percentages inkooptrajecten te zien die voldoen aan 50% tot 99% van de eisen, of aan minimaal
één duurzaamheidswens, wordt wel aandacht besteed aan duurzaamheid.
Vanwege het lage aantal lopende inkooptrajecten (zie Tabel B.2.11) kan geen vergelijking gedaan
worden tussen de afgeronde en lopende inkooptrajecten.
Ook voor deze productgroep komt uit de open antwoorden naar voren dat in veel gevallen de
criteria ten tijde van het inkooptraject nog niet bekend waren. De doorlooptijden van dergelijke
inkooptrajecten zijn over het algemeen lang en in samenwerking met andere gemeenten.
Duurzaamheidscriteria worden in de toekomst wel meegenomen. Aardgas vormt ook een
onderwerp van aandacht bij een aantal gemeentes.
“Aanbesteding stamt uit 2003. Criteria waren toen nog niet beschikbaar”.
“Rijden op aardgas gaat vérder dan de Euro 5 norm. Ten tijde van de aanbesteding waren de
criteria nog niet formeel gereed en is dit over het hoofd gezien. Aan geluid is wel gedacht door
voldoende onderhoud te plegen aan de voertuigen”.
Eén respondent geeft ook een alternatief initiatief aan:
“In de loop van 2009 worden 2 taxi's voor het leerlingen vervoer als proef uitgerust met een
elektromotor”.

65

Tabel 6.13: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep openbaar vervoer,
leerlingenvervoer en aangepast vervoer, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Openbaar vervoer, leerlingenvervoer en aangepast vervoer

Afgeronde inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
50%-99% van
minimaal 1
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen duurzaamheidswens

Kerndepartementen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Agentschappen en diensten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

4

25%

50%

75%

> 100.000

9

11%

33%

11%

50.000 –
100.000

10

0%

40%

20%

< 50.000

29

10%

24%

21%

Waterschappen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Universiteiten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hogescholen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

52

10%

31%

23%

Provincies
Gemeenten (#
inwoners)

Totaal

66

7 Duurzaam inkopen door het Rijk
Zoals vermeld in de inleiding, heeft het Nederlandse Rijk (kerndepartementen en agentschappen)
de meest ambitieuze doelstelling neergezet: 100% duurzaam inkopen in 2010. In dit hoofdstuk
laten we de resultaten zien van duurzaam inkopen bij de verschillende ministeries en worden de
kerndepartementen met elkaar vergeleken.
In Figuur 7.1 zijn de resultaten op basis van inkoopvolumes voor alle productgroepen samen, per
kerndepartement weergegeven. Alleen productgroepen waarvan de duurzaamheidscriteria
vastgesteld zijn sinds mei 2008 (dus productgroepen uit categorie 1) zijn meegenomen. Het is
belangrijk om te wijzen op het feit dat, zoals in paragraaf 2.2.4 is aangegeven, de resultaten voor
het Ministerie van Financiën gebaseerd zijn op de cijfers van het Ministerie en de Belastingdienst /
Centrum voor Facilitaire Dienstverlening. Tevens zijn de resultaten van Rijkswaterstaat verwerkt in
de resultaten voor het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.
De percentages voor het voldoen aan alle duurzaamheidseisen, het voldoen aan tussen de 50%
en 99% van de eisen en het voldoen aan minimaal één wens zijn berekend voor die
productgroepen waarvoor een inkooptraject is afgerond. De figuur beoogt een volledig beeld te
schetsen van hoe de verschillende kerndepartementen invulling geven aan de geformuleerde
duurzaamheidseisen en –wensen door naar deze drie categorieën te kijken. Hoewel de
doelstellingspercentages slechts de inkooptrajecten betreffen die voldoen aan alle eisen, geven de
overige twee categorieën een idee van de inspanning door de organisaties wordt geleverd in het
nastreven van die doelstellingspercentages.
Net als in de twee voorgaande hoofdstukken is het van belang te benadrukken dat, vanwege de
verschillende effecten in termen van duurzaamheid van de eisen en wensen, niet gezegd kan
worden dat een hoger percentage automatisch een grotere duurzaamheidswinst betekent. De
percentages geven slechts aan in hoeverre aan de gestelde eisen/wensen wordt voldaan.
Vanwege de individuele inkoopvolumes waarop de cijfers in dit hoofdstuk zijn gebaseerd, moet
rekening worden gehouden met de invloed van de relatieve grootte van de inkoopvolumes. Indien
een kerndepartement bijvoorbeeld relatief grote inkoopvolumes (vergeleken met de andere
productgroepen) heeft voor de productgroepen die voldoen aan alle duurzaamheidseisen, dan zal
dat kerndepartement een hogere score halen dan een kerndepartement dat voor dezelfde
productgroepen voldoet aan alle eisen, maar juist relatief kleine inkoopvolumes heeft voor die
productgroepen.
Zoals uit de onderstaande figuur naar voren komt, besteedt het Ministerie van Algemene Zaken
van alle kerndepartementen het grootste aandeel van het inkoopvolume aan inkooptrajecten die
aan alle duurzaamheidseisen voldoen. Het Ministerie van Defensie behaalt het laagste percentage.
Voor de inkooptrajecten die voldoen aan minimaal de helft maar niet alle duurzaamheidseisen, zien
we dat het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het hoogste percentage haalt. Het
Ministerie van Financiën behaalt in deze categorie het laagste percentage. Dit wordt grotendeels

67

bepaald door het hoge percentage inkooptrajecten dat aan alle duurzaamheidseisen voldoet.
Voor de Ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken, Economische Zaken, Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap geldt dat de percentages voor de
inkooptrajecten die voldoen aan alle gestelde duurzaamheidseisen en die voor de inkooptrajecten
die voldoen aan tussen de 50% en 99% van de duurzaamheidseisen, bij elkaar alle inkooptrajecten
(100%) dekken. Voor de bevraagde productgroepen zijn door deze kerndepartementen dus geen
inkooptrajecten afgerond waarin minder dan de helft van de duurzaamheidseisen zijn toegepast.
Behalve het Ministerie van Defensie, besteden de kerndepartementen allemaal aandacht aan de
duurzaamheidswensen voor de bevraagde productgroepen. Voor de Ministeries van Buitenlandse
Zaken en Economische Zaken geldt dat voor alle aangegeven inkooptrajecten minimaal één
duurzaamheidswens is toegepast. Hoewel de spreiding in scores groot is, zijn er geen extreme
resultaten waar te nemen.

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
AZ

Za
Bu

BZ

K

sie
en
f
De

voldoet aan alle eisen

EZ

n
ië
nc
a
n
Fi

itie
st
u
J

LN

V

C
O

voldoet aan 50%-99% van de eisen

W

W
SZ

W
V&

M
O
VR

S
VW

voldoet aan minimaal één w ens

Figuur 7.1: Percentages duurzaam inkopen per kerndepartement, gebaseerd op
inkoopvolumes (€).
Behalve de door SenterNovem geformuleerde criteria, zijn de respondenten ook gevraagd naar
eventueel overige criteria die worden toegepast bij inkooptrajecten voor de bevraagde
21

productgroepen. De kerndepartementen hebben aangegeven bij verschillende productgroepen
dat overige criteria worden toegepast. Voor de productgroep papier geven enkele respondenten
aan dat het ingekochte papier ECF en/of TCF is. Enkele respondenten hebben aangegeven dat de
door hun organisaties ingekochte dienstauto’s op aardgas rijden. Voor de productgroep
21

Zie vragen 17, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60, 69, 75, 81 van de vragenlijst in Annex D.

68

reproductieapparatuur en tonercartridges is door geen enkel kerndepartement een overig criterium
aangegeven.
Hoewel er geen duidelijke trends zijn waar te nemen op voor de overige criteria en de vraag naar
het toepassen van overige criteria in de meeste gevallen onbeantwoord is gebleven, past een klein
aantal kerndepartementen enigszins consequent overige criteria toe op verschillende
productgroepen. Het beschikbaar stellen van sociale werkplaatsen en het opnemen van een
milieuclausule in de aanbestedingsstukken zijn daar voorbeelden van.
22

De uitzonderingsclausule van het Duurzaam Inkopen-beleid biedt organisaties in uitzonderlijke
gevallen de mogelijkheid om af te wijken van het beleid. Voorbeelden van gekwalificeerde gronden
voor afwijking van het beleid zijn hogere kosten en verminderde veiligheid. Er is niet altijd gebruik
gemaakt door de kerndepartementen om aan te geven waarom (nog) niet wordt voldaan aan
bepaalde duurzaamheidseisen. Desondanks is een relatief vaak gehoord argument dat ten tijde
van de aanbesteding nog geen eisen bekend waren en daarom niet konden worden toegepast op
het inkooptraject. Ook wordt in een aantal gevallen aangegeven dat het inkooptraject binnenkort
vernieuwd wordt, met de intentie om bij het nieuwe traject de eisen (zoveel mogelijk) toe te passen.
Voor de productgroep catering geven enkele respondenten aan dat de hogere kosten van
biologische catering hen ervan weerhoudt de duurzaamheids voor catering (geheel) toe te passen.
Bij de productgroep dienstauto’s spelen veiligheidseisen en het gebonden zijn aan de criteria die
zijn toegepast op het overkoepelende inkooptraject in enkele gevallen een rol.

22

Kamerstukken II 2005/2006, 30 300 XI, nr. 134, http://static.ikregeer.nl/pdf/KST99698.pdf

69

8

Vergelijking met Monitor DBO 2006
Duurzaam inkopen is een dynamisch proces. Voor de MDBO 2006 is gebruik gemaakt van een
selectie van criteria uit de toenmalige vrijblijvende ‘menukaarten duurzaam inkopen’. In 2006 en
2007 is het beleid voor duurzaam inkopen meer sturend geworden en is een proces ingezet van
ontwikkeling van criteria inclusief vaststelling door de gezamenlijke overheden. Daarbij is waar
mogelijk wel gebruik gemaakt van de informatie uit de genoemde menukaarten.
Voor enkele van de productgroepen waarvoor nieuwe criteria zijn vastgesteld, is één of meer van
de criteria vergelijkbaar met de criteria uit de menukaarten en de MDBO 2006. Voor enkele andere
productgroepen zijn nog geen nieuwe criteria vastgesteld, maar werd het wenselijk geacht om
inzicht te verschaffen in de voortgang sinds 2006, zie voor een overzicht van deze productgroepen
Tabel 2.1. Deze voortgang geeft een indicatie van de toepassing van duurzaamheidsaspecten door
overheden en geeft daarmee nuttige inzichten die kunnen worden gebruikt bij de ontwikkeling van
nieuwe criteria.
In 2010 zal wederom een Monitor worden uitgevoerd. Omdat het de verwachting is dat een deel
van de huidige criteria tot en met 2010 in meer of mindere mate zal worden herzien, zal ter zijner
tijd worden bezien op welke wijze vergelijking met 2008 (en 2006) het beste is vorm te geven. In dit
hoofdstuk worden, voor zover mogelijk, de resultaten van de MDI 2008 vergeleken met de
resultaten van de MDBO 2006.

8.1

Methode van vergelijken

Er is gekozen om zowel op productgroepniveau als op het niveau van borging in beleid en
implementatie, te kijken naar welke vragen in 2006 en in 2008 zijn gesteld en welke daarvan
23
zodanig overeen komen dat een vergelijking van de gegeven antwoorden mogelijk is. Hiertoe is
een analyse van de gehele vragenlijsten gedaan, waaruit naar voren is gekomen dat in totaal 30
24
vragen of subvragen met elkaar vergeleken kunnen worden. Deze zijn in Tabel 8.1 weergegeven.
In de tabel is tevens aangegeven of de criteria voor de productgroepen ten tijde van de uitvoering
van de Monitor Duurzaam Inkopen 2008 reeds vastgestelde criteria waren, of dat het criteria betreft
die slechts ten behoeve van de vergelijkbaarheid met 2006 bevraagd zijn. De productgroepen
waarvoor de vragen niet vergelijkbaar waren zijn afgevallen.

23

De bewoording van de vragenlijst voor de MDI 2008 is daar waar mogelijk gevolgd.
In de gevallen waarin een aantal vragen in de MDBO 2006 als verschillende antwoordopties op
één vraag werden gegeven in de MDI 2008, zijn deze behandeld als aparte vragen.
24

70

Tabel 8.1: Vergelijkbare vragen/criteria per groep 2006/2008
Groep

Borging in beleid
en processen

Schoonmaakdienst
verlening

25

Elektriciteit

26

Catering

Dienstauto's

Openbaar vervoer

Gebouwen

Criterium

Vastgesteld

De organisatie (of een deel daarvan) beschikt over een
milieumanagementsysteem dat voldoet aan de ISO 14001-norm of aan EMAS

n.v.t.

Er zijn doelstellingspercentages geformuleerd met betrekking tot duurzaam
inkopen

n.v.t.

Plan van aanpak voor duurzaam inkopen is vastgesteld

n.v.t.

Op standaarden voor inkoopformulieren is het aspect duurzaam inkopen
opgenomen

n.v.t.

Binnen de organisatie wordt gecommuniceerd over (de voortgang van)
duurzaam inkopen

n.v.t.

Er worden gunningscriteria (wensen) t.a.v. duurzaamheid gesteld, die worden
gewogen ten opzichte van prijs en andere criteria

n.v.t.

Bij de inkoop worden niet alleen aanschafkosten, maar ook gebruikskosten
beoordeeld

n.v.t.

Voor het verdunnen van schoonmaakproducten tot de gebruiksoplossing
wordt gebruik gemaakt van een doseersysteem

Ja

Voor de schoonmaakmiddelen wordt er gebruik gemaakt van navulbare
verpakkingen, welke worden nagevuld uit grootverpakkingen.

Ja

Voor het Rijk: minimaal 50% van de ingekochte elektriciteit bestaat uit
duurzame elektriciteit (als bedoeld in artikel 1 eerste lid sub u van de
Elektriciteitswet 1998)
Voor overige sectoren: minimaal 25% van de ingekochte elektriciteit bestaat
uit duurzame elektriciteit

Nee
Nee

Er wordt milieu- en sociaalverantwoorde koffie gebruikt in de koffieautomaten
(EKO-, Max Havelaar-keurmerk of gelijkwaardig)

Nee

De kleine, middenklasse en middelgrote personenauto's (voertuigklasse A, B
en C) en grotere voertuigen (voertuigklasse D of hoger) beschikken over
energielabel A of B

Ja

Ingekochte dieselvoertuigen (personen-, 4x4- en bestelvoertuigen) beschikken
over een affabriek roetfilter, retrofit roetfilter of een installatie met een
tenminste gelijkwaardige werking ten aanzien van fijnstofemissie

Ja

De dieselvoertuigen < 3500 kg. die ingezet worden, beschikken over een
affabriek roetfilter of retrofit roetfilter of een installatie met een tenminste
gelijkwaardige werking ten aanzien van fijnstofemissie

Ja

De voertuigen < 3500 kg voldoen aan Europese emissiestandaard 4 (Euro 4
norm).

Ja

Nieuwbouw - De EPC is maximaal 1,427

Nee

Nieuwbouw - Minimaal 12 vaste en 5 variabele maatregelen uit het Nationaal
Pakket Utiliteitsbouw - Nieuwbouw zijn getroffen

Nee

Nieuwbouw - Er zijn waterbesparende maatregelen genomen

Nee

Renovatie - Minimaal 12 vaste en 5 variabele maatregelen uit het Nationaal
Pakket Utiliteitsbouw - Nieuwbouw zijn getroffen

Nee

Renovatie - Er zijn waterbesparende maatregelen genomen

Nee

25

Het vigerende criterium is 100%, deze vragen zijn aanvullend gesteld om een goede vergelijking
met 2006 te kunnen maken. Bovendien geven ze inzicht in de mate waarin respondenten die nog
niet op 100% zitten, zich wel in die richting bewegen.
26
Dit is geen vigerend criterium, maar is gesteld omdat het ook in 2006 onder de titel catering is
gesteld. Het is niet meegeteld bij de berekening van de uitkomsten in eerdere hoofdstukken.
27
In de MDBO 2006 luidde de betreffende vraag: “Bij kantoren: is de EPC (Energie Prestatie
Coëfficiënt) van het nieuw gebouwde kantoor maximaal 1,4 (bij een bouwvergunning na 1 januari
2003)?”. In de MDI 2008 is deze vraag als open vraag gesteld. De in 2008 gegeven antwoorden
zijn gecategoriseerd in ‘hoger dan 1,4’ en ‘lager of gelijk aan 1,4’ om de vergelijking mogelijk te
maken.

71

Inhuur externen

Wegen/verharding

Renovatie - Alle vaste energiemaatregelen uit het Nationale Pakket
Utiliteitsbouw - Beheer zijn toegepast

Nee

Renovatie - Minimaal 30% van de variabele energiemaatregelen uit het
Pakket - Beheer zijn toegepast

Nee

De opdrachtnemer heeft bij inschrijving aangegeven wat hij doet op het gebied
van milieuzorg binnen zijn eigen organisatie

Nee

De opdrachtnemer heeft een milieumanagementsysteem (voor de delen van
de organisatie die voor de opdracht worden ingezet)

Nee

Bij aanvulling of ophoging van een werk is gebruik gemaakt van secundaire
categorie 1 bouwstoffen zoals hergebruikgrond, gereinigde grond e.d.

Nee

Het grove toeslagmateriaal voor de verhardingen bestaat voor een deel uit
granulaat of vergelijkbaar

Nee

De opdrachtnemer voldoet aan de specificaties van het bronzen niveau van
de Barometer Duurzaam Terreinbeheer, werkt volgens de DOB-methode of
gelijkwaardig

Nee

De opdrachtnemer registreert het gebruik van meststoffen en
bestrijdingsmiddelen

Nee

De opdrachtnemer beschikt over beleid/procedures voor het gebruik van
bestrijdingsmiddelen, gericht op het beperken van de inzet, afstemming van
het gebruik op de weersomstandigheden en locatie of de inzet van het meest
milieuvriendelijke middel

Nee

Het ingekochte hout betreft hout met een FSC of een PEFC certificaat

Nee

Groenvoorziening

Hout

Omdat niet alle sectoren de vragen voor alle productgroepen voorgelegd hebben gekregen, is de
vergelijking niet op 30 vragen gemaakt, maar op het totale aantal vragen dat zowel in 2006 als in
2008 aan de betreffende sector is voorgelegd. Het onderscheid tussen de vragen over de borging
van duurzaam inkopen in beleid en processen, en vragen over het toepassen van de criteria voor
verschillende productgroepen is ook in dit hoofdstuk gemaakt.

8.2

Resultaten

8.2.1

Borging in beleid en processen
In Tabel 8.2 hieronder zijn de totale resultaten te zien per sector, voor de vergelijkbare vragen die
gaan over de borging van duurzaam inkopen in beleid en processen. Het is belangrijk op te merken
dat de vragen waarop deze cijfers zijn gebaseerd, geen vragen zijn waarvan de antwoorden zich
allemaal bij uitstek lenen om cijfermatig te interpreteren. De situaties waarover ze gaan zullen vaak
niet zwart/wit zijn, terwijl het gegeven antwoord dat wel impliceert. Wel is het zo dat het positief
beantwoorden van de betreffende vragen, in theorie zou leiden tot een betere borging van
duurzaam inkopen in de bedrijfsvoering van de organisatie. Tevens zijn de vragen niet in alle
gevallen in 2008 letterlijk op dezelfde manier gesteld als in 2006 wat kan zorgen voor een andere
interpretatie van de vragen.
Uit Tabel 8.2 komt naar voren dat niet alle sectoren een positieve verandering ten opzichte van
2006 laten zien. De kerndepartementen en middelgrote gemeenten laten een duidelijke stijging
zien, terwijl de agentschappen en diensten, de provincies en de waterschappen allemaal een
daling door hebben gemaakt.

72

Tabel 8.2: Gemiddeld percentage beleidsvragen per sector dat positief is beantwoord

Sector

Aantal
vergeleken
vragen

% positief
% positief
beantwoorde beantwoorde
beleidsvragen beleidsvragen
2006
2008

Verschil

Kerndepartementen

7

51%

57%

6%

Agentschappen en
diensten

7

35%

31%

-4%

Provincies

6

40%

36%

-4%

6

42%

57%

15%

6

31%

53%

22%

6

25%

43%

18%

6

43%

42%

-1%

35%

44%

9%

> 100.000

Gemeenten
50.000 (# inwoners)
100.000

< 50.000

Waterschappen

Totaal

Vanwege de grote spreiding tussen de verschillende sectoren, is in Annex C een overzicht
gegeven van de percentages positief beantwoorde vragen van respondenten per sector, evenals
een korte interpretatie van die gegevens. Hiermee wordt een iets meer genuanceerd beeld
geschetst van de verschillen tussen de totale cijfers voor de sectoren in Tabel 8.2.
8.2.2

Toepassing duurzaamheidscriteria
In de onderstaande tabel zijn de percentages per sector weegegeven van het totaal aantal
vergelijkbaar bevraagde criteria dat is toegepast op een inkooptraject in 2006 en in 2008. Het dient
benadrukt te worden dat de cijfers zoals die hier gepresenteerd zijn, slechts dienen ter beoordeling
van de vooruitgang ten opzichte van 2006 voor de criteria die destijds bevraagd zijn en die in 2008
opnieuw en/of op vergelijkbare wijze bevraagd zijn. Noch de cijfers voor 2006, noch die voor 2008
geven een volledig beeld van de mate van toepassing van duurzaamheidscriteria.
Tabel 8.3 laat zien dat op de agentschappen na, alle sectoren in meer gevallen de vergeleken
criteria hebben toegepast in 2008 dan in 2006. De provincies hebben de grootste vooruitgang
geboekt ten opzichte van 2006.

73

Tabel 8.3: Gemiddeld percentage toegepaste criteria per sector
Aantal
criteria

% toegepaste
criteria 2006

% toegepaste
criteria 2008

Verschil

Kerndepartementen

8

61%

67%

6%

Agentschappen en
diensten

11

45%

37%

-8%

Provincies

13

46%

65%

19%

> 100.000

14

48%

51%

3%

50.000 100.000

14

55%

63%

8%

< 50.000

14

44%

57%

13%

16

56%

66%

10%

50%

57%

7%

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

Totaal

De onderstaande tabel laat per productgroep zien of er in 2008 in meer of minder gevallen criteria
zijn toegepast ten opzichte van 2006. Het aantal criteria dat per productgroep is vergeleken is ook
genoemd. Het valt op dat voor de helft van de productgroepen minder van de vergeleken criteria
zijn toegepast dan in 2006. Het betreft de productgroepen schoonmaakdienstverlening, catering,
dienstauto’s, openbaar vervoer en gebouwen. De productgroep wegen/verharding vormt een
uitschieter naar boven. Uit de tabel blijkt dat er een stijging van 41% heeft plaatsgevonden in het
toepassen van het aantal vergeleken criteria ten opzichte van 2006. Uit een vergelijking tussen de
verschillen in percentages voor de productgroepcriteria en de vragen over borging in beleid en
processen, komt geen correlatie naar voren.
Tabel 8.4: Gemiddeld percentage toegepaste criteria per productgroep
Aantal
criteria

% toegepaste
criteria 2006

% toegepaste
criteria 2008

Verschil

1

75%

91%

16%

2

80%

68%

-12%

Catering

1

77%

63%

-14%

Dienstauto's

2

70%

59%

-11%

Openbaar vervoer

2

60%

50%

-10%

Gebouwen

7

51%

38%

-13%

Inhuur externen

2

20%

27%

6%

Wegen/verharding

2

36%

77%

41%

Groenvoorziening

3

24%

51%

27%

Hout

1

62%

80%

18%

23

50%

57%

7%

Productgroep

Elektriciteit
Schoonmaakdienstverlening

Totaal

74

A Overzicht agentschappen per ministerie in MDI
In onderstaande tabel zijn de verschillende agentschappen, die zijn uitgenodigd om deel te nemen
aan de Monitor Duurzaam Inkopen 2008, weergegeven per ministerie. Deze zijn aangewezen door
de Coördinerend Directeur Inkoop van het betreffende departement. Voor de ministeries van
28
Buitenlandse Zaken en Defensie zijn geen agentschappen aangewezen. De dik afgedrukte
agentschappen hebben minimaal de vragen voor één productgroep ingevuld en bepalen dus mede
de scores zoals in dit rapport weergegeven.
Tabel A.1: Agentschappen per ministerie, die de vragenlijst hebben ingevuld
Kerndepartement
Ministerie van Algemene Zaken
Ministerie van Binnenlandse Zaken

Agentschap
RVD/Dienst Publiek en communicatie
Basisadministratie & Persoonsgegevens
Centrale Archief Selectiedienst
Korps Landelijke Politiediensten
P-direkt
vts Politie Nederland
Economische Voorlichtings Dienst (EVD)
Ministerie van Economische Zaken
Agentschap Telecom (AT)
Nederlandse Mededingings Autoriteit (Nma)
Octrooicentrum Nederland (OCN)
SenterNovem
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)
Ministerie van Financiën
Belastingdienst / Centrum voor Facilitaire
Dienstverlening
Centraal Justitieel Incasso Bureau
Ministerie van Justitie
Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
Dienst Justitiële Inrichtingen
Dienst Terugkeer en Vertrek
Immigratie en Naturalisatie Dienst
Nederlands Forensisch Instituut
Openbaar Ministerie
Raad voor de Kinderbescherming
Raad voor de Rechtspraak
Algemene Inspectiedienst (AID)
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit
Dienst ICT-Uitvoering (DICTU)
Dienst Landelijk Gebied (DLG)
Dienst Regelingen (DR)
Voedsel en Warenautoriteit (VWA)
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Centrale Financiën Instellingen (CFI)
Inspectie van het Onderwijs
Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap
en Monumenten
Ministerie van Sociale Zaken en
Agentschap SZW
Werkgelegenheid
Inspectie Werk en Inkomen
Rijkswaterstaat Corporate Dienst
Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg
Inspectie jeugdzorg
28

Voor het Ministerie van Financiën is de Belastingdienst wel aangeschreven, maar zoals eerder
aangegeven, als kerndepartement meegenomen in de analyse.

75

Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu

Inspectie voor de Gezondheidszorg
Nederlands Vaccin Instituut
Rijksinstituut voor de Volksgezondheid en Milieu
Sociaal Cultureel Planbureau
Rijksgebouwendienst

76

B Lopende inkooptrajecten
B.1

Resultaten op sectorniveau
Tabel B.1.1: Percentages duurzaam inkopen voor sector kerndepartementen, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Kerndepartementen
Aantal
organisaties

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

1

100%

0%

100%

Elektriciteit

0

Geen data

Geen data

Geen data

Gas

0

Geen data

n.v.t.

n.v.t.

Catering

0

Geen data

Geen data

Geen data

1

100%

0%

n.v.t.

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

0

Geen data

Geen data

Geen data

2

100%

0%

100%

ICT-hardware
Reproductieapparatuur

29

Papier
Dienstauto's

Totaal

Tabel B.1.2: Percentages duurzaam inkopen voor sector agentschappen en diensten,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Agentschappen en diensten

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

29

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

1

100%

0%

100%

Elektriciteit

0

Geen data

Geen data

Geen data

Gas

0

Geen data

n.v.t.

n.v.t.

Catering

0

Geen data

Geen data

Geen data

ICT-hardware

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Reproductieapparatuur

1

100%

0%

n.v.t.

Papier

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Dienstauto's

0

Geen data

Geen data

Geen data

2

100%

0%

100%

Totaal

Reproductie omvat ook tonercartridges. Dit geldt voor alle tabellen in deze Annex.

77

Tabel B.1.3: Percentages duurzaam inkopen voor sector provincies, gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten (#)
Provincies

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

2

100%

0%

100%

Elektriciteit

1

100%

0%

0%

Gas

1

100%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

1

0%

0%

0%

ICT-hardware

3

100%

0%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

1

100%

0%

n.v.t.

Papier

1

0%

100%

n.v.t.

Dienstauto's

1

0%

100%

100%

Zware motorvoertuigen

0

Geen data

n.v.t.

Geen data

Mobiele werktuigen

1

0%

0%

0%

OV / AV / LV

2

50%

0%

0%

14

64%

14%

38%

Totaal

Tabel B.1.4: Percentages duurzaam inkopen voor sector gemeenten met meer dan 100.000
inwoners, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Gemeenten >100.000

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

2

100%

0%

50%

Elektriciteit

0

Geen data

Geen data

Geen data

Gas

0

Geen data

n.v.t.

n.v.t.

Catering

1

0%

100%

0%

ICT-hardware

1

0%

100%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

1

100%

0%

n.v.t.

Papier

2

50%

50%

n.v.t.

Dienstauto's

2

50%

0%

100%

Zware motorvoertuigen

0

Geen data

n.v.t.

Geen data

Mobiele werktuigen

1

100%

0%

100%

OV / AV / LV

1

0%

100%

100%

11

55%

36%

71%

Totaal

78

Tabel B.1.5: Percentages duurzaam inkopen voor sector gemeenten met tussen 50.000 en
100.000 inwoners, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Gemeenten 50.000 - 100.000

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

1

0%

0%

0%

Elektriciteit

0

Geen data

Geen data

Geen data

Gas

2

100%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

1

100%

0%

100%

ICT-hardware

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Reproductieapparatuur

2

100%

0%

n.v.t.

Papier

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Dienstauto's

3

0%

33%

67%

Zware motorvoertuigen

3

100%

n.v.t.

100%

Mobiele werktuigen

2

50%

50%

50%

OV / AV / LV

2

50%

0%

50%

16

63%

13%

67%

Totaal

Tabel B.1.6: Percentages duurzaam inkopen voor sector gemeenten met minder dan 50.000
inwoners, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)

Lopende inkooptrajecten

Gemeenten < 50.000

Productgroep

Aantal
organisaties

Schoonmaakdienstverlening

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

4

0%

50%

50%

Elektriciteit

1

100%

0%

0%

Gas

3

67%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

1

0%

0%

0%

ICT-hardware

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Reproductieapparatuur

3

67%

33%

n.v.t.

Papier

1

0%

100%

n.v.t.

Dienstauto's

0

Geen data

Geen data

Geen data

Zware motorvoertuigen

3

67%

n.v.t.

67%

Mobiele werktuigen

2

50%

50%

0%

OV / AV / LV

4

25%

25%

0%

22

41%

27%

27%

Totaal

79

Tabel B.1.7: Percentages duurzaam inkopen voor sector waterschappen, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Waterschappen

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

0

Geen data

Geen data

Geen data

Elektriciteit

0

Geen data

Geen data

Geen data

Gas

0

Geen data

n.v.t.

n.v.t.

Catering

1

0%

0%

0%

ICT-hardware

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Reproductieapparatuur

3

67%

33%

n.v.t.

Papier

1

0%

100%

n.v.t.

Dienstauto's

1

0%

100%

100%

Zware motorvoertuigen

1

100%

n.v.t.

100%

Mobiele werktuigen

0

Geen data

Geen data

Geen data

Totaal

7

43%

43%

67%

Tabel B.1.8: Percentages duurzaam inkopen voor sector universiteiten, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)

Lopende inkooptrajecten

Universiteiten

Productgroep

Aantal
organisaties

Schoonmaakdienstverlening

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

1

0%

0%

0%

Elektriciteit

1

0%

0%

0%

Gas

0

0%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

1

0%

0%

0%

ICT-hardware

2

100%

0%

n.v.t.

Reproductieapparatuur

0

0%

0%

n.v.t.

Papier

0

0%

0%

n.v.t.

Dienstauto's

1

100%

0%

100%

Totaal

6

50%

0%

25%

80

Tabel B.1.9: Percentages duurzaam inkopen voor sector hogescholen, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Hogescholen

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Schoonmaakdienstverlening

1

0%

100%

100%

Elektriciteit

0

Geen data

Geen data

Geen data

Gas

3

100%

n.v.t.

n.v.t.

Catering

2

0%

50%

100%

ICT-hardware

0

Geen data

Geen data

n.v.t.

Reproductieapparatuur

1

0%

100%

n.v.t.

Papier

1

0%

100%

n.v.t.

Dienstauto's

0

Geen data

Geen data

Geen data

Totaal

8

38%

50%

100%

Resultaten op productgroepniveau
Tabel B.2.1: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep
schoonmaakdienstverlening, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Schoonmaakdienstverlening

Productgroep

Lopende inkooptrajecten

B.2

Aantal
organisaties

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

1

100%

0%

100%

Agentschappen en
diensten

1

100%

0%

100%

Provincies

2

100%

0%

100%

> 100.000

2

100%

0%

50%

50.000 –
100.000

1

0%

0%

0%

< 50.000

4

0%

50%

50%

Waterschappen

0

0%

0%

0%

Universiteiten

1

0%

0%

0%

Hogescholen

1

0%

100%

100%

13

46%

23%

62%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

81

Tabel B.2.2: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep elektriciteit, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Elektriciteit
Aantal
organisaties

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

0

Geen data

Geen data

Geen data

Agentschappen en
diensten

0

Geen data

Geen data

Geen data

Provincies

1

100%

0%

0%

> 100.000

0

Geen data

Geen data

Geen data

50.000 –
100.000

0

Geen data

Geen data

Geen data

< 50.000

1

100%

0%

0%

Waterschappen

0

Geen data

Geen data

Geen data

Universiteiten

1

0%

0%

0%

Hogescholen

0

Geen data

Geen data

Geen data

3

67%

0%

0%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

Tabel B.2.3: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep gas, gebaseerd op aantallen
inkooptrajecten (#)
Gas

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat
voldoet aan:
alle
50%-99% van
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen

Kerndepartementen

0

Geen data

n.v.t.

Agentschappen en diensten

0

Geen data

n.v.t.

Provincies

1

100%

n.v.t.

> 100.000

0

Geen data

n.v.t.

50.000 –
100.000

2

100%

n.v.t.

< 50.000

3

67%

n.v.t.

Waterschappen

0

Geen data

n.v.t.

Universiteiten

0

Geen data

n.v.t.

Hogescholen

3

100%

n.v.t.

9

89%

n.v.t.

Gemeenten (#
inwoners)

Totaal

82

Tabel B.2.4: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep catering, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Catering
Aantal
organisaties

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

0

Geen data

Geen data

Geen data

Agentschappen en
diensten

0

Geen data

Geen data

Geen data

Provincies

1

0%

0%

0%

> 100.000

1

0%

100%

0%

50.000 –
100.000

1

100%

0%

100%

< 50.000

1

0%

0%

0%

Waterschappen

1

0%

0%

0%

Universiteiten

1

0%

0%

0%

Hogescholen

2

0%

50%

100%

8

13%

25%

38%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

Tabel B.2.5: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep ICT-hardware, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
ICT-hardware

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat
voldoet aan:
alle
50%-99% van
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen

Kerndepartementen

1

100%

0%

Agentschappen en diensten

0

Geen data

Geen data

Provincies

3

100%

0%

> 100.000

1

0%

100%

50.000 –
100.000

0

Geen data

Geen data

< 50.000

0

Geen data

Geen data

Waterschappen

0

Geen data

Geen data

Universiteiten

2

100%

0%

Hogescholen

0

Geen data

Geen data

7

86%

14%

Gemeenten (#
inwoners)

Totaal

83

Tabel B.2.6: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep reproductieapparatuur en
tonercartridges, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Reproductieapparatuur en tonercartridges

Productgroep

Aantal organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat
voldoet aan:

Lopende inkooptrajecten

alle
50%-99% van
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen
Kerndepartementen

0

Geen data

Geen data

Agentschappen en diensten

1

100%

0%

Provincies

1

100%

0%

> 100.000

1

100%

0%

50.000 –
100.000

2

100%

0%

< 50.000

3

67%

33%

Waterschappen

3

67%

33%

Universiteiten

0

Geen data

Geen data

Hogescholen

1

0%

100%

12

75%

25%

Gemeenten (#
inwoners)

Totaal

Tabel B.2.7: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep papier, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Papier

Productgroep

Aantal organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat
voldoet aan:

Lopende inkooptrajecten

alle
50%-99% van
duurzaamheidseisen duurzaamheidseisen
Kerndepartementen

0

Geen data

Geen data

Agentschappen en diensten

0

Geen data

Geen data

Provincies

1

0%

100%

> 100.000

2

50%

50%

50.000 –
100.000

0

Geen data

Geen data

< 50.000

1

0%

100%

Waterschappen

1

0%

100%

Universiteiten

0

Geen data

Geen data

Hogescholen

1

0%

100%

6

17%

83%

Gemeenten (#
inwoners)

Totaal

84

Tabel B.2.8: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep dienstauto’s, gebaseerd op
aantallen inkooptrajecten (#)
Dienstauto’s

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

0

Geen data

Geen data

Geen data

Agentschappen en
diensten

0

Geen data

Geen data

Geen data

Provincies

1

0%

100%

100%

> 100.000

2

50%

0%

100%

50.000 –
100.000

3

0%

33%

67%

< 50.000

0

Geen data

Geen data

Geen data

Waterschappen

1

0%

100%

100%

Universiteiten

1

100%

0%

100%

Hogescholen

0

Geen data

Geen data

Geen data

8

25%

38%

88%

Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

Tabel B.2.9: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep zware motorvoertuigen,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Zware motorvoertuigen

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Agentschappen en
diensten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0

Geen data

n.v.t.

Geen data

> 100.000

0

Geen data

n.v.t.

Geen data

50.000 –
100.000

3

100%

n.v.t.

100%

< 50.000

Provincies
Gemeenten
(# inwoners)

3

67%

n.v.t.

67%

Waterschappen

1

100%

n.v.t.

100%

Universiteiten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hogescholen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

7

86%

n.v.t.

86%

Totaal

85

Tabel B.2.10: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep mobiele werktuigen,
gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Mobiele werktuigen

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Agentschappen en
diensten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1

0%

0%

0%

> 100.000

1

100%

0%

100%

50.000 –
100.000

2

50%

50%

50%

< 50.000

2

50%

50%

0%

Waterschappen

0

Geen data

Geen data

Geen data

Universiteiten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hogescholen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

6

50%

33%

33%

Provincies
Gemeenten
(# inwoners)

Totaal

Tabel B.2.11: Percentages duurzaam inkopen voor productgroep openbaar vervoer,
aangepast vervoer en leerlingenvervoer, gebaseerd op aantallen inkooptrajecten (#)
Openbaar vervoer, aangepast vervoer, leerlingenvervoer

Lopende inkooptrajecten

Productgroep

Aantal
organisaties

Percentage van de inkooptrajecten dat voldoet aan:
alle
duurzaamheidseisen

50%-99% van
duurzaamheidseisen

minimaal 1
duurzaamheidswens

Kerndepartementen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Agentschappen en
diensten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

2

50%

0%

0%

> 100.000

1

0%

100%

100%

50.000 –
100.000

2

50%

0%

50%

Provincies
Gemeenten
(# inwoners)

4

25%

25%

0%

Waterschappen

< 50.000

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Universiteiten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hogescholen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

9

33%

22%

22%

Totaal

86

C Overzicht vergelijking borging in beleid en processen
Deze Annex bevat een korte analyse van de resultaten per vraag voor de vragen die gaan over de
borging van duurzaam inkopen in beleid en processen en dient in de context van Hoofdstuk 8,
Vergelijking met Monitor DBO 2006, te worden gezien.
In 2006 is de vraag of de organisatie beschikt over een milieumanagementsysteem dat voldoet aan
ISO 14001 of aan EMAS slechts aan de kerndepartementen en de agentschappen voorgelegd.
Daarom zijn alleen die sectoren met elkaar vergeleken in Tabel C.1. Het feit dat er geen consistent
beeld uit de resultaten naar voren komt, kan liggen aan het nuanceverschil tussen de
antwoordopties zoals gegeven in 2006 en in 2008. De verschillende antwoordopties die in 2006
zorgden voor het voldoen aan het criterium waren (1) “Ja, het is gecertificeerd” en (2) “Ja, maar het
is niet gecertificeerd.” In 2008 waren de antwoordopties op de vraag “Ja” en “Nee”.
Tabel C.1: Beschikt uw organisatie (of een deel daarvan) over een
milieumanagementsysteem dat voldoet aan de ISO 14001-norm of aan EMAS?
% positief
beantwoord
2006

% positief
beantwoord
2008

Verschil

Kerndepartementen

60%

50%

-10%

Agentschappen en
diensten

19%

20%

1%

Provincies

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

> 100.000

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

50.000 100.000

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

< 50.000

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Waterschappen

Uit Tabel C.2 komt een heel duidelijk stijgende trend naar voren. Ook hier dient echter een
kanttekening geplaatst te worden in verband met de iets andere formulering van de vraagstelling.
In 2006 betrof de vraag “meetbare doelstellingen”, in 2008 ging het om “doelstellingspercentages”.

87

Tabel C.2: Heeft uw organisatie doelstellingspercentages met betrekking tot duurzaam
30
inkopen geformuleerd?
% positief
beantwoord
2006

% positief
beantwoord
2008

Verschil

Kerndepartementen

50%

64%

14%

Agentschappen en
diensten

24%

32%

8%

Provincies

11%

91%

80%

> 100.000

27%

63%

36%

50.000 100.000

13%

76%

64%

< 50.000

10%

54%

44%

20%

63%

43%

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

Ook uit Tabel C.3 komt over het algemeen een stijgende lijn naar voren, behalve bij de provincies.
Bij de vraag over het bestaan van een plan van aanpak bestaat eveneens een verschil tussen de
vraagstelling van 2006 en die in 2008. In 2006 is de vraag als Ja/Nee vraag gesteld en luidde:
“Beschikt uw organisatie over een plan van aanpak om de overheidsdoelstellingen te bereiken met
betrekking tot duurzaam inkopen in 2010?”. In 2008 was “Plan van aanpak voor duurzaam inkopen
is vastgesteld” één van de antwoordopties op de vraag “Op welke wijze is duurzaam inkopen
geïmplementeerd?”.
Tabel C.3: Is er een plan van aanpak voor duurzaam inkopen vastgesteld?
% positief
beantwoord
2006

% positief
beantwoord
2008

Verschil

Kerndepartementen

19%

36%

17%

Agentschappen en
diensten

10%

15%

5%

Provincies

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

13%

0%

-13%

> 100.000

27%

38%

11%

50.000 100.000

6%

17%

11%

< 50.000

10%

13%

3%

7%

12%

5%

De vraag met betrekking tot het opnemen van het aspect duurzaam inkopen op standaarden voor
inkoopdocumenten, waarvoor de resultaten in Tabel C.4 zijn weergegeven, is in 2006 als vraag
met verschillende antwoordopties gegeven. De vraag “In welke an de volgende standaard

30

De vraag zoals deze in 2006 is gesteld luidt: “Zijn binnen uw organisatie meetbare doelstellingen
vastgesteld met betrekking tot duurzaam inkopen?”

88

inkoopdocumenten is duurzaam inkopen opgenomen (standaar paragraaf gewijd aan duurzaam
inkopen)?” had de volgende antwoordopties (1) “Offerteaanvraag”, (2) “Algemene
inkoopvoorwaarden”, (3) “Beiden” of (4) “Geen van beiden”. In overeenstemming met de methodiek
in 2006 zijn optie (1) en (2) geteld als voor de helft voldoend aan het criterium, optie (3) als geheel
aan het criterium voldoend. In 2008 was “Op standaarden voor inkoopformulieren is het aspect
duurzaam inkopen opgenomen” één van de antwoordopties op de vraag “Op welke wijze is
duurzaam inkopen geïmplementeerd?”.
Uit de cijfers komt een weinig consistent beeld naar voren, met een grote spreiding tussen de
antwoorden. Zo voldoen de waterschappen in 2008 in 35% minder van de gevallen aan dit
criterium, terwijl de kerndepartementen juist in 17% meer van de gevallen dan in 2006 deze vraag
positief hebben beantwoord.
Tabel C.4: Is op standaarden voor inkoopformulieren het aspect duurzaam inkopen
opgenomen?
% positief
beantwoord
2006

% positief
beantwoord
2008

Verschil

Kerndepartementen

44%

64%

20%

Agentschappen en
diensten

43%

26%

Provincies

33%

27%

-6%

> 100.000

36%

31%

-5%

50.000 100.000

19%

42%

< 50.000

17%

20%

3%

47%

12%

-35%

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

-17%

23%

Net als in de drie voorgaande vragen, is de optie “Binnen de organisatie wordt gecommuniceerd
over (de voortgang van) duurzaam inkopen” gegeven als antwoord op de vraag “Op welke wijze is
duurzaam inkopen geïmplementeerd?”. In 2006 is deze vraag als Ja/Nee vraag gesteld: “Wordt er
binnen de organisatie gecommuniceerd wat de voortgang is op het gebied van duurzaam inkopen
(bijvoorbeeld via website of interne nieuwsbrief)?”. De meeste sectoren hebben in dit opzicht grote
vooruitgang geboekt, geen van de sectoren is in dit opzicht achteruit gegaan.

89

Tabel C.5: Wordt binnen de organisatie gecommuniceerd over (de voortgang van) duurzaam
inkopen?
% positief
beantwoord
2006

% positief
beantwoord
2008

Verschil

Kerndepartementen

25%

50%

25%

Agentschappen en
diensten

11%

26%

15%

Provincies

22%

27%

5%

> 100.000

27%

56%

29%

50.000 100.000

6%

54%

48%

< 50.000

10%

60%

50%

20%

53%

33%

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

Uit Tabel C.6 komt geen consistent beeld naar voren: de provincies beantwoorden de vraag in
2008 in een kwart van de gevallen minder dan in 2006 positief terwijl de grote gemeenten een
vooruitgang laten zien van ruim één vijfde.
Ook hier zou het verschil in vraagstelling tussen 2006 en 2008 een rol kunnen spelen. In 2006
luidde de Ja/Nee vraag: “Is er in (de voorbereiding van) aanbestedingen aandacht voor de weging
en beoordeling van duurzaamheid ten opzichte van prijs en andere criteria?”, terwijl in 2008 de
waarneming “Er worden gunningscriteria (wensen) t.a.v. duurzaamheid gesteld, die worden
gewogen ten opzichte van prijs en andere criteria” als antwoordoptie voor de vraag “Op welke wijze
wordt in de meeste gevallen duurzaamheid meegenomen bij concrete inkopen?”.
Tabel C.6: Worden er gunningscriteria (wensen) t.a.v. duurzaamheid gesteld, die worden
gewogen ten opzichte van prijs en andere criteria?
% positief
beantwoord
2006

% positief
beantwoord
2008

Verschil

Kerndepartementen

94%

79%

-15%

Agentschappen en
diensten

64%

63%

-1%

Provincies

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

89%

64%

-25%

> 100.000

67%

88%

21%

50.000 100.000

75%

79%

4%

< 50.000

49%

67%

18%

73%

53%

-20%

90

De resultaten die uit Tabel C.7 naar voren komen geven in de meeste gevallen een daling weer.
De verschillen in vraagstelling tussen 2006 en 2008 zijn hier een mogelijke oorzaak van. In 2006
luidde de vraag: “Wordt in de beoordeling van offertes de Total Cost of Ownership beoordeeld, in
plaats van alleen de aanschafprijs van het product of de dienst?”. De vraag in 2008 is gesteld in de
vorm van de antwoordoptie “Bij de inkoop worden niet alleen aanschafkosten, maar ook
gebruikskosten beoordeeld” op de vraag “Op welke wijze wordt in de meeste gevallen
duurzaamheid meegenomen bij concrete inkopen?”
Tabel C.7: Worden bij de inkoop, naast de aanschafkosten, ook gebruikskosten
beoordeeld?
% positief
beantwoord

% positief
beantwoord

2006

2008

Kerndepartementen

69%

57%

-12%

Agentschappen en
diensten

71%

37%

-34%

Provincies

67%

9%

-58%

> 100.000

67%

69%

2%

50.000 100.000

69%

50%

-19%

< 50.000

54%

43%

-11%

93%

59%

-34%

Sector

Gemeenten
(# inwoners)

Waterschappen

Verschil

In de overstaande tabel is een overzicht gegeven van de verschillen tussen het voldoen aan de
bekeken criteria in 2006 en 2008, per sector en per productgroep.

Sector
Kerndepartementen
Productgroep

Gebouwen
Inhuur externen
Wegen/verharding
Groenvoorziening
Hout
Elektriciteit
Schoonmaak
Catering
Dienstauto's
Openbaar vervoer

Agentschappen
Provincies
en diensten

Gemeenten ( # inwoners)
>
50.000 <
100.000 100.000 50.000

Waterschappen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

2%

1%

-23%

-25%

12%

5%

4%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

58%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

23%

n.v.t.

-17%

19%

15%

20%

35%

11%

n.v.t.

-10%

-33%

50%

32%

11%

22%

7%

4%

0%

8%

4%

23%

52%

20%

-39%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

4%

-54%

8%

-10%

-1%

-5%

0%

-20%

-6%

geen data

-34%

-21%

-3%

2%

n.v.t.

n.v.t.

-10%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

91

D

Vragenlijst Monitor Duurzaam Inkopen 2008
De eisen en wensen voor de verschillende productgroepen zijn achter de betreffende vraag
aangegeven in rood.
Vragenlijst Monitor Duurzaam Inkopen 2008
Intro 1: Door het invullen van deze vragenlijst doet u mee aan de tweejaarlijkse
monitoring van het Ministerie van VROM naar duurzaam inkopen. Informatie over
deze monitor vindt u in de toegezonden aankondigingsbrief en factsheet en op
www.senternovem.nl/mdi.
Deze vragenlijst bestaat uit vier delen:
 Beleid en implementatie
 Productgroepen deel 1
 Productgroepen deel 2
 Enkele slotvragen
U krijgt eerst vragen voorgelegd over beleid en implementatie van duurzaam inkopen
binnen uw organisatie. Niet alleen de processen waarin duurzaam inkopen is
vastgelegd, ook de ervaringen tot nu toe met de praktijk van duurzaam inkopen kunt
u aangeven. In de meeste gevallen is er ruimte voor open antwoorden. We verzoeken
u hier gebruik van te maken. Uw koepelorganisatie, het ministerie van VROM en
SenterNovem voeren allerlei activiteiten uit om de implementatie te ondersteunen.
Uw antwoorden worden gebruikt om deze ondersteuning te verbeteren.
Vervolgens krijgt u vragen over de toepassing van duurzaamheid bij de inkoop van
specifieke productgroepen. U treft daarvoor aparte toelichtingen aan.
Vragen over respondent/organisatie
Vragen over respondent/organisatie
Allen

Naam:
Functie:
Sector:
Organisatie:
Telefoonnummer:
E-mailadres:
0. Bij ons zijn bovenstaande gegevens van u bekend. Kloppen deze gegevens?



Ja
Nee

92

Vragen over beleid en implementatie met betrekking tot duurzaam inkopen
Vragen over beleid en implementatie met betrekking tot duurzaam inkopen
Allen

7. Beschikt uw organisatie (of een deel daarvan) over een milieumanagementsysteem
dat voldoet aan de ISO 14001-norm of aan EMAS?

Ja

Nee
8. Heeft uw organisatie doelstellingen geformuleerd met betrekking tot een duurzame
bedrijfsvoering? Ja, er zijn doelstellingen geformuleerd, namelijk:

open tekstvak

Nee, er zijn geen doelstellingen geformuleerd
9. Heeft uw organisatie doelstellingspercentages met betrekking tot duurzaam
inkopen geformuleerd?

Ja

Nee, want ………..
Indien V9=ja, Open vraag

Vragen over beleid en implementatie met betrekking tot duurzaam inkopen
9a. Welke doelstellingspercentages heeft uw organisatie met betrekking tot duurzaam
inkopen geformuleerd?
…………. Percentage …………….. Jaartal
…………. Percentage …………….. Jaartal
…………. Percentage …………….. Jaartal
Allen, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

Vragen over beleid en implementatie met betrekking tot duurzaam inkopen
10. Op welke wijze is duurzaam inkopen geïmplementeerd?

Plan van aanpak voor duurzaam inkopen is vastgesteld

Relevante actoren in inkoopproces zijn op de hoogte van doelstelling

Relevante actoren in inkoopproces zijn op de hoogte hoe zij criteria voor
duurzaam inkopen moeten toepassen

Verantwoordelijkheden voor duurzaam inkopen zijn vastgelegd en bekend

Op standaarden voor inkoopformulieren is het aspect duurzaam inkopen
opgenomen

Binnen de organisatie wordt gecommuniceerd over (de voortgang van)
duurzaam inkopen

Anders, namelijk .......

93

Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

11. Op welke wijze wordt in de meeste gevallen duurzaamheid meegenomen bij
concrete inkopen?

Duurzame alternatieven worden overwogen in specificatiefase

Er worden selectie-eisen t.a.v. duurzaamheid gesteld

Er worden gunningscriteria (wensen) t.a.v. duurzaamheid gesteld, die worden
gewogen ten opzichte van prijs en andere criteria

Bij de inkoop worden niet alleen aanschafkosten, maar ook gebruikskosten
beoordeeld

Duurzaam inkopen mag iets duurder zijn

Anders, namelijk .........
Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

12. Welke ervaringen herkent u met betrekking tot de praktijk van duurzaam
inkopen?

Het is moeilijk om goede criteria te vinden voor duurzaam inkopen

Het is moeilijk om (de mate van zekerheid van) de duurzaamheid van
aanbiedingen onderling te beoordelen

Er is sprake van onvoldoende aanbod van duurzame producten/diensten

Er is gebrek aan draagvlak voor duurzaam inkopen binnen de organisatie

Anders, namelijk ...
Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

13. Welke ervaringen herkent u met betrekking tot de kosten die verbonden zijn aan
duurzaam inkopen?

Duurzame producten/diensten zijn in de aanschaf duurder

Duurzame producten/diensten zijn op de lange duur goedkoper

(Meer)kosten zijn reden voor niet duurzaam inkopen

Anders, namelijk ...
Open vraag

14. Eventuele opmerkingen over beleid en implementatie van duurzaam inkopen
binnen uw organisatie kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Ik heb verder geen opmerkingen

94

Vragen over inkoop van specifieke productgroepen deel 1
Vragen over inkoop van specifieke productgroepen
Intro 3.
Het doel van deze monitor is om een beeld te krijgen van de voortgang van het
toepassen van duurzaamheid in inkopen. Daartoe wordt u bevraagd op uw inkopen in
de voorgaande twee jaren van een aantal productgroepen en het voldoen van deze
inkopen aan duurzaamheidcriteria. De duurzaamheidcriteria voor de verschillende
productgroepen worden door de gezamenlijke overheden opgesteld en gepubliceerd
op www.senternovem.nl/duurzaaminkopen.
Wij verzoeken u de vragen in te vullen voor uw laatste afgeronde aanbesteding. Mocht
dit nu een uitzondering betreffen, dan kunt u de vragen beantwoorden op basis van
uw gemiddelde inkoop in de afgelopen twee jaren. Indien u recent geen inkoop heeft
afgerond, dan wordt u gevraagd of u wel een lopende inkoop hebt. Ook deze geeft
immers inzicht in de wijze waarop duurzaamheid in inkopen wordt toegepast. Ook
indien u heeft meegedaan aan een raamovereenkomst of mantelcontract verzoeken
wij u de vragen in te vullen. U kunt dan de gegevens van uw laatste inkoop of
bestelling hieruit gebruiken.
Om de vragen voor een bepaalde productgroep te beantwoorden, klikt u hieronder op
desbetreffende productgroep en vervolgens op de knop 'verder'. Als alle vragen van
deze productgroep zijn beantwoord, keert u terug naar dit scherm, waar u vervolgens
een volgende productgroep kunt kiezen. Het is mogelijk om terug te keren naar een
productgroep waarvoor de vragen reeds beantwoord zijn.
Deel 1:
In deel 1 komen productgroepen aan de orde waarvoor de door de gezamenlijke
overheden opgestelde duurzaamheidscriteria al enige tijd vastgesteld zijn. Op basis
van de resultaten van deze productgroepen wordt voor uw sector of departement het
percentage duurzaam inkopen berekend. Uitsluitend afgeronde inkopen tellen
hiervoor mee.
Voor de afgeronde inkopen wordt gevraagd of het resultaat van de inkoop aan
bepaalde criteria voldoet. Daarnaast kunt u aangeven of uw inkoop (ook) aan andere
duurzaamheidscriteria voldoet. Uw kennis en creativiteit kunnen worden gebruikt
bij de verdere ontwikkeling en herziening van de gezamenlijke
duurzaamheidscriteria.
Mocht u een criterium wel hebben meegenomen in de aanbesteding, maar de
uiteindelijke inkoop voldoet er niet aan, dan kunt u deze informatie aangeven in het
open antwoordvak aan het eind van elke productgroep. Daar kunt u indien van
toepassing ook aangeven waarom u bepaalde criteria niet hebt toegepast. Ook kunt u
daar uw ervaringen kwijt die mogelijk nuttig zijn voor uw collega-inkopers of voor de
programma-organisatie Duurzaam Inkopen.





Schoonmaakdienstverlening
Elektriciteit
Gas
Catering

95









ICT-Hardware
Reproductieapparatuur en tonercartridges
Papier
Dienstauto’s
Zware motorvoertuigen
Mobiele werktuigen
Openbaar Vervoer, leerlingenvervoer en aangepast vervoer

Deel 2:
U krijgt in dit deel vragen voorgelegd over een aantal productgroep waarvoor anno
zomer 2008 nog geen vastgestelde criteria beschikbaar waren. Deze vragen worden
niet meegenomen in de berekening van de percentages duurzaam inkopen. Deze
producten worden bevraagd aangezien zij onderdeel waren van de Monitor van 2006.
De antwoorden kunnen waardevolle informatie opleveren voor inzicht in de
voortgang van het inkopen van deze productgroepen.







Nieuwbouw van kantoorgebouwen
Renovatie van kantoorgebouwen
Inhuur van externen
Aanleg of onderhoud van wegen
Groenvoorziening
Hout

Schoonmaakdienstverlening
Allen

Vragen over schoonmaakdienstverlening
15. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006)
schoonmaakdienstverlening ingekocht voor tenminste € 25.000?
Indien schoonmaakdienstverlening niet wordt ingekocht maar zelf uitgevoerd is de
vraag van toepassing op uw eigen bedrijfsvoering.



Ja
Nee

Indien V15=nee

16. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor schoonmaakdienstverlening
voor naar verwachting tenminste €25.000?

Ja

Nee
Indien V15 of V16=1 en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid, Open vraag

21. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord

Indien V15=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

96

17. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte
schoonmaakdienstverlening?

Bij de dagelijkse reiniging van gladde harde oppervlakken wordt de droge
schoonmaakmethode gehanteerd. Dit betekent dat microvezeldoeken worden
gebruikt zonder inzet van een schoonmaakmiddel. [EIS]

Voor het verdunnen van schoonmaakproducten tot de gebruiksoplossing wordt
gebruik gemaakt van een doseersysteem. [EIS]

Voor de schoonmaakmiddelen wordt er gebruik gemaakt van navulbare
verpakkingen, welke worden nagevuld uit grootverpakkingen. [EIS]

Minimaal 25% van het totale volume van de gebruikte allesreinigers,
sanitairreinigers, hand- en machineafwasmiddelen voldoet aan de laatst
geldende versie van de eisen van minimaal het Europees Ecolabel of Nordic
Swan of gelijkwaardig. [EIS]

De leverancier beschikt over een managementsysteem (ISO14001 of EMAS)
dat voldoet aan minimaal de relevante milieuonderdelen (maatregelen om
milieubelasting te verminderen; borging naleving milieuwetgeving; aandacht
aan bewustwording en competentie van medewerkers en toeleveranciers t.a.v.
relevante milieuaspecten; monitoring) [EIS]

Het schoonmaakpersoneel heeft een opleiding of training gevolgd waarin in
elk geval aandacht wordt besteed aan: de milieubelasting van
schoonmaakmiddelen en het zorgdragen voor een juiste dosering van
schoonmaakmiddelen; het beperken van waterverbruik en energieverbruik.
[EIS]

Door de leverancier worden maatregelen getroffen om milieubelasting, die
ontstaat door transport en gerelateerd is aan de uitvoering van de
schoonmaakdiensten, terug te dringen. [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien V16=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

18. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan
schoonmaakdienstverlening?

Bij de dagelijkse reiniging van gladde harde oppervlakken wordt de droge
schoonmaakmethode gehanteerd. Dit betekent dat microvezeldoeken worden
gebruikt zonder inzet van een schoonmaakmiddel [EIS]

Voor het verdunnen van schoonmaakproducten tot de gebruiksoplossing wordt
gebruik gemaakt van een doseersysteem [EIS]

Voor de schoonmaakmiddelen wordt er gebruik gemaakt van navulbare
verpakkingen, welke worden nagevuld uit grootverpakkingen. [EIS]

Minimaal 25% van het totale volume van de gebruikte allesreinigers,
sanitairreinigers, hand- en machineafwasmiddelen voldoet aan de laatst
geldende versie van de eisen van minimaal het Europees Ecolabel of Nordic
Swan of gelijkwaardig [EIS]

De leverancier beschikt over een managementsysteem (ISO14001 of EMAS)
dat voldoet aan minimaal de relevante milieuonderdelen (maatregelen om
milieubelasting te verminderen; borging naleving milieuwetgeving; aandacht
aan bewustwording en competentie van medewerkers en toeleveranciers t.a.v.
relevante milieuaspecten; monitoring) [EIS]

Het schoonmaakpersoneel heeft een opleiding of training gevolgd waarin in
elk geval aandacht wordt besteed aan: de milieubelasting van
schoonmaakmiddelen en het zorgdragen voor een juiste dosering van
schoonmaakmiddelen; het beperken van waterverbruik en energieverbruik
[EIS]

97




Door de leverancier worden maatregelen getroffen om milieubelasting, die
ontstaat door transport en gerelateerd is aan de uitvoering van de
schoonmaakdiensten, terug te dringen [WENS]
Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien één van de antwoorden bij V17 of V18 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

19. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- of sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V15 of V16=1, open vraag

20. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Elektriciteit
Allen

Vragen over elektriciteit
22. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) elektriciteit
ingekocht voor tenminste € 50.000?

Ja

Nee
Indien V22=Nee

23. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor elektriciteit voor naar
verwachting tenminste € 50.000?

Ja

Nee
Indien V15 of V16=1 en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid

27. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord

Indien V22=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

24. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte elektriciteit?

100% van de elektriciteit bestaat uit duurzame elektriciteit (als bedoeld in
artikel 1 eerste lid sub u van de Elektriciteitswet 1998) [EIS]

50-99% van de elektriciteit bestaat uit duurzame elektriciteit

25-49% van de elektriciteit bestaat uit duurzame elektriciteit

Een deel van de elektriciteit wordt opgewekt door waterkrachtcentrales
kleiner dan 15 MW, windturbines, photovoltaische, osmotische of
getijdenenergie [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

98

Indien V23=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

25. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan
elektriciteit?

100% van de elektriciteit bestaat uit duurzame elektriciteit (als bedoeld in
artikel 1 eerste lid sub u van de Elektriciteitswet 1998) [EIS]

50-99% van de elektriciteit bestaat uit duurzame elektriciteit

25-49% van de elektriciteit bestaat uit duurzame elektriciteit

Een deel van de elektriciteit wordt opgewekt door waterkrachtcentrales
kleiner dan 15 MW, windturbines, photovoltaische, osmotische of
getijdenenergie [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien één van de antwoorden bij V24 of V25 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk en antwoord 1, Open vraag

26. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(criteria betreffende een lager percentage dan aangevinkt en “andere milieu- of
sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)



Open antwoord
Niet van toepassing

Indien V22 of V23=1, open vraag

27. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Gas
Allen

Vragen over gas
28. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) gas
ingekocht voor tenminste € 25.000?

Ja

Nee
Indien V28=nee

29. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor gas voor naar verwachting
tenminste € 25.000?

Ja

Nee
Indien V28 of V29=ja en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid, open vraag

33. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord
Indien V28=ja

99

30. Aan welke van de volgende criteria voldoet het door u ingekochte gas?

Minimaal 75% van het ingekochte gas bestaat uit klimaatgecompenseerd
aardgas? [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien V29=ja

31. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan gas?

Minimaal 75% van het ingekochte gas bestaat uit klimaatgecompenseerd
aardgas? [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien één van de antwoorden bij V30 of V31 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

32a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- of sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)



Open antwoord
Niet van toepassing

Indien V28 of V29=ja, open vraag

32b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Catering
Allen

Vragen over catering
34. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) catering
ingekocht voor tenminste € 25.000?

Ja

Nee

Indien V34=nee

35. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor catering voor naar
verwachting tenminste € 25.000?

Ja

Nee
Indien V34 of V35=ja en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid

39. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord
Indien V34=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

100

36. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte catering?

Meer dan 60% van het cateringassortiment (gemeten in jaarlijks
inkoopvolume in euro's) bestaat aantoonbaar uit producten afkomstig van
biologische landbouw (geteeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen en
kunstmest, vrij van genetische modificatie en dieren hebben vrije uitloop)?

40-60% van het assortiment bestaat uit producten afkomstig van biologische
landbouw [EIS] [WENS]

20-39% van het assortiment bestaat uit producten afkomstig van biologische
landbouw

5-19% van het assortiment bestaat uit producten afkomstig van biologische
landbouw

In het assortiment worden niet-biologische producten aangeboden die zijn
voorzien van een of meer andere duurzaamheidskenmerken [WENS]

De producten die per portie worden gepresenteerd in de counter cq. bij het
uitgiftepunt, zijn verpakt in verpakkingen (servies) voor meermalig gebruik
en/of monoverpakkingen met een lage milieubelasting (bestaan voor meer dan
50% uit papier, karton, kunststof, biokunststof of hout. Glas en metaal vallen
hier niet onder) [EIS]

Er wordt milieu- en sociaalverantwoorde koffie gebruikt in de koffieautomaten
(EKO-, Max Havelaar-keurmerk of gelijkwaardig. NB. Dit is geen vigerend
criterium voor catering, opgenomen ter vergelijking met monitor 2006)

De cateraar voert een gezamenlijk opgesteld plan uit om gedurende de
contractperiode de milieubelasting te verminderen [EIS]

De cateraar voert afspraken (in een communicatieplan) uit inzake
informatievoorziening over duurzame catering aan de eindgebruiker [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien V35=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

37. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan catering?

Meer dan 60% van het cateringassortiment (gemeten in jaarlijks
inkoopvolume in euro's) bestaat aantoonbaar uit producten afkomstig van
biologische landbouw (geteeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen en
kunstmest, vrij van genetische modificatie en dieren hebben vrije uitloop)?

40-60% van het assortiment bestaat uit producten afkomstig van biologische
landbouw [EIS] [WENS]

20-39% van het assortiment bestaat uit producten afkomstig van biologische
landbouw

5-19% van het assortiment bestaat uit producten afkomstig van biologische
landbouw

In het assortiment worden niet-biologische producten aangeboden die zijn
voorzien van een of meer andere duurzaamheidskenmerken [WENS]

101








De producten die per portie worden gepresenteerd in de counter cq. bij het
uitgiftepunt, zijn verpakt in verpakkingen (servies) voor meermalig gebruik
en/of monoverpakkingen met een lage milieubelasting (bestaan voor meer dan
50% uit papier, karton, kunststof, biokunststof of hout. Glas en metaal vallen
hier niet onder) [EIS]
Er wordt milieu- en sociaalverantwoorde koffie gebruikt in de koffieautomaten
(EKO-, Max Havelaar-keurmerk of gelijkwaardig. NB. Dit is geen vigerend
criterium voor catering, opgenomen ter vergelijking met monitor 2006)
De cateraar voert een gezamenlijk opgesteld plan uit om gedurende de
contractperiode de milieubelasting te verminderen [EIS]
De cateraar voert afspraken (in een communicatieplan) uit inzake
informatievoorziening over duurzame catering aan de eindgebruiker [EIS]
Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien één van de antwoorden bij V36 of V37 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

38a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(Deze vraag is niet van toepassing als u bij de vorige vraag 'meer dan 60%' en ook de
andere criteria heeft aangekruist. Indien u bij bovenstaande vraag de koffieantwoordoptie niet heeft ingevuld, zal dit niet meetellen in het percentage duurzaam
inkopen; wel kunt u hier een toelichting geven.)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V34 of V35=ja, open vraag

38b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen

ICT-Hardware
Allen, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

Vragen over ICT-Hardware
40. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) computers,
beeldschermen of laptops ingekocht voor tenminste € 15.000?

Ja, desktops en/of laptops

Ja, beeldschermen

Nee
Indien V40=nee, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

41.Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor computers, beeldschermen of
laptops voor naar verwachting tenminste € 15.000?

Ja, desktops en/of laptops

Ja, beeldschermen

102



Nee

Indien V40 of V41= 1 en/of 2 en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid

45. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor ICT-Hardware in 2007, in
euro's?

Open antwoord
Indien V40= 1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

42. Aan welke van de volgende criteria voldoen de door u ingekochte computers,
beeldschermen of laptops?




De desk- en laptops voldoen aan de eisen van Energy Star voor computers,
versie 4.0 (d.d.20-07-2007), hoofdstuk 3 en 4 (en zijn daarom opgenomen in de
database www.eu-energystar.org) [EIS – DESK- EN LAPTOPS]
De monitoren voldoen aan de eisen van Energy Star voor beeldschermen,
versie 4.0 (d.d. 01-01-2007), hoofdstuk 3 en 4. [EIS – MONITOREN]
Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien V41= 1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

43. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan computers,
beeldschermen of laptops?

De desk- en laptops voldoen aan de eisen van Energy Star voor computers,
versie 4.0 (d.d.20-07-2007), hoofdstuk 3 en 4 (en zijn daarom opgenomen in de
database www.eu-energystar.org)? [EIS – DESK- EN LAPTOPS]

De monitoren voldoen aan de eisen van Energy Star voor beeldschermen,
versie 4.0 (d.d. 01-01-2007), hoofdstuk 3 en 4. [EIS – MONITOREN]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien één van de antwoorden bij V42 of V43 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

44a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- of sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V40 of V41= 1 en/of 2, open vraag

44b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Reproductieapparatuur en tonercartridges
Allen, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

Vragen over reproductieapparatuur en tonercartridges

103

46. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006)
laserprinters, kopieerapparatuur, faxmachines of multifunctionele apparatuur en/of
tonercartridges ingekocht voor tenminste € 15.000?

Ja, reproductieapparatuur

Ja, tonercartridges

Nee
Indien V46=nee, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

47. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor laserprinters,
kopieerapparatuur, faxmachines of multifunctionele apparatuur en/of
tonercartridges voor naar verwachting tenminste € 25.000?

Ja, reproductieapparatuur

Ja, tonercartridges

Nee
Indien V46 of V47=1 en/of 2 en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid

51. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor reproductieapparatuur
en tonercartridges in 2007, in euro's?

Open antwoord
Indien V46=1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

48. Aan welke van de volgende criteria voldoen de door u ingekochte apparatuur en/of
tonercartridges?

De apparatuur voldoet aan de eisen van Energy Star voor kantoorapparatuur
(Imaging equipment), versie 1.0, d.d. 1 april 2007, hoofdstuk 3 en 4 (en is
daarom opgenomen in de database www.eu-energystar.org) [EIS –
REPRODUCTIEAPPARATUUR]

De apparatuur is geschikt voor automatisch dubbelzijdig kopieren en/of
printen [EIS – REPRODUCTIEAPPARATUUR]

Er wordt gebruik gemaakt van (als zodanig gemarkeerde) gereconditioneerde
tonercartridges [EIS – TONERCARTRIDGES]

De leverancier garandeert terugname en reconditionering of recycling van de
tonercartridges [EIS – TONERCARTRIDGES]

Het tonerpoeder is vrij van stoffen die gevaarlijk zijn voor het milieu (Nordic
Swan of Blaue Engel voldoen in ieder geval) [EIS – TONERCARTRIDGES]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien V47=1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

49. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan
apparatuur en/of tonercartridges?

De apparatuur voldoet aan de eisen van Energy Star voor kantoorapparatuur
(Imaging equipment), versie 1.0, d.d. 1 april 2007, hoofdstuk 3 en 4 (en is
daarom opgenomen in de database www.eu-energystar.org) [EIS –
REPRODUCTIEAPPARATUUR]

De apparatuur is geschikt voor automatisch dubbelzijdig kopieren en/of
printen [EIS – REPRODUCTIEAPPARATUUR]

Er wordt gebruik gemaakt van (als zodanig gemarkeerde) gereconditioneerde
tonercartridges [EIS – TONERCARTRIDGES]

104





De leverancier garandeert terugname en reconditionering of recycling van de
tonercartridges [EIS – TONERCARTRIDGES]
Het tonerpoeder is vrij van stoffen die gevaarlijk zijn voor het milieu (Nordic
Swan of Blaue Engel voldoen in ieder geval) [EIS – TONERCARTRIDGES]
Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien één van de antwoorden bij V48 of V49 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

50a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- of sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V46 of V47=1 en/of 2, open vraag

50b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Papier
Allen

Vragen over papier
52. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) papier
ingekocht voor tenminste € 15.000?

Ja

Nee

Indien V52=nee

53. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor papier voor naar verwachting
tenminste € 15.000?

Ja

Nee
Indien V52 of V53= ja en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid

57. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord
Indien V52=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

54. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte papier?

Het papier voldoet aan de laatste geldende versie van de eisen van minimaal
het Europees EcoLabel, Nordic Swan, Milieukeur of Blaue Engel of
gelijkwaardig [EIS]

105




Het vezelmateriaal in het papier is uitsluitend pulp uit virgin grondstof,
afkomstig uit bossen met FSC of PEFC certificaat en/of het vezelmateriaal in
het papier is uitsluitend pulp uit 100% post-consumer gerecyclede vezels [EIS]
Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien V53=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

55. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan papier?

Het papier voldoet aan de laatste geldende versie van de eisen van minimaal
het Europees EcoLabel, Nordic Swan, Milieukeur of Blaue Engel of
gelijkwaardig [EIS]

Het vezelmateriaal in het papier is uitsluitend pulp uit virgin grondstof,
afkomstig uit bossen met FSC of PEFC certificaat en/of het vezelmateriaal in
het papier is uitsluitend pulp uit 100% post-consumer gerecyclede vezels [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien één van de antwoorden bij V54 of V55 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

56a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- of sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V52 of V53= ja, open vraag

56b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen

Dienstauto’s
Allen, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

Vragen over dienstauto’s
58. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) dienstauto’s
ingekocht voor tenminste € 50.000?

Ja, kleine, middenklasse of middelgrote personenauto's (voertuigklassen A-C)

Ja, grote personenauto's (voertuigklasse D of hoger)

Nee
Indien V58=nee, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

59. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor dienstauto's voor naar
verwachting tenminste € 50.000?

Ja, kleine, middenklasse of middelgrote personenauto's (voertuigklassen A-C)

Ja, grote personenauto's (voertuigklasse D of hoger)

Nee
Indien V58 of V59=1 en/of 2 en Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid

106

66. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor dienstauto’s in 2007, in
euro's?

Open antwoord
Indien V58= 1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

60. Aan welke van de volgende criteria voldoen de door u ingekochte dienstauto's?

De kleine, middenklasse en middelgrote personenauto's (voertuigklasse A, B
en C) beschikken over energielabel A [WENS]

De kleine, middenklasse en middelgrote personenauto's (voertuigklasse A, B
en C) beschikken over energielabel A of B [EIS – VOERTUIGKLASSEN AC]

De grotere voertuigen (voertuigklasse D of hoger) beschikken over energielabel
A of B [WENS]

De grotere voertuigen (voertuigklasse D of hoger) beschikken over energielabel
A, B of C [EIS – VOERTUIGKLASSEN D EN HOGER]

De voertuigen voldoen aan de Europese emissiestandaard 4 (Euronorm 4)
[EIS]

(Een deel van) de voertuigen voldoet aan Euro 5 of Euro 6 norm [WENS]

De voertuigen zijn voorzien van een voor de berijder duidelijk zichtbare
indicator die het brandstofverbruik aanduidt [EIS]

De voertuigen zijn uitgerust met – bij gelijkblijvende veiligheidseigenschappen
(Bandenrichtlijn 92/23/EEC)- "stille banden" (5 dB(A) of meer onder de
Europese limietwaarde) [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien V59= 1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

61.Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan
dienstauto's?

De kleine, middenklasse en middelgrote personenauto's (voertuigklasse A, B
en C) beschikken over energielabel A [WENS]

De kleine, middenklasse en middelgrote personenauto's (voertuigklasse A, B
en C) beschikken over energielabel A of B [EIS – VOERTUIGKLASSEN AC]

De grotere voertuigen (voertuigklasse D of hoger) beschikken over energielabel
A of B [WENS]

De grotere voertuigen (voertuigklasse D of hoger) beschikken over energielabel
A, B of C [EIS – VOERTUIGKLASSEN D EN HOGER]

De voertuigen voldoen aan de Europese emissiestandaard 4 (Euronorm 4)
[EIS]

(Een deel van) de voertuigen voldoet aan Euro 5 of Euro 6 norm [WENS]

De voertuigen zijn voorzien van een voor de berijder duidelijk zichtbare
indicator die het brandstofverbruik aanduidt [EIS]

De voertuigen zijn uitgerust met – bij gelijkblijvende veiligheidseigenschappen
(Bandenrichtlijn 92/23/EEC)- "stille banden" (5 dB(A) of meer onder de
Europese limietwaarde) [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien V58 = 1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

107

62. Omvat de inkoop ook dieselvoertuigen?

Nee

Ja, en deze (personen-, 4x4- en bestelvoertuigen) beschikken over een
affabriek roetfilter, retrofit roetfilter of een installatie met een tenminste
gelijkwaardige werking ten aanzien van fijnstofemissie [EIS –
DIESELVOERTUIGEN]

Ja, maar deze beschikken niet over een genoemd filter
Indien V59 = 1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

63. Hanteert u ook het criterium dat dieselvoertuigen (personen-, 4x4- en
bestelvoertuigen) beschikken over een affabriek roetfilter, retrofit roetfilter of een
installatie met een tenminste gelijkwaardige werking ten aanzien van
fijnstofemissie??

Ja

Nee
Indien V58 of V59= 1 en/of 2

64. Omvat de inkoop ook innovatieve voertuigen die gebruik maken van een
alternatieve aandrijving (een elektromotor parallel geschakeld aan een interne
verbrandingsmotor (hybride); een wikkeling in het vliegwiel, die de ene keer als
generator werkt en de andere keer als elektromotor; of een andere innovatieve
aandrijving die aantoonbaar tenminste vergelijkbare positieve effecten op het milieu
heeft)?

Ja [WENS]

Nee

Indien één van de antwoorden bij V60 of V61 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk) of V62=3 of V64=nee, Open vraag

65a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(criteria betreffende een lager energielabel dan aangevinkt en “andere milieu- of
sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V58 of V59=1 en/of 2, open vraag

65b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Zware motorvoertuigen
Indien Provincie, Waterschap, Gemeente

Vragen over zware motorvoertuigen
67. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) zware
motorvoertuigen (gekenmerkte vrachtauto's ≥ 3500 kg. die worden ingezet voor
goederenvervoer of die zijn uitgerust voor de uitvoering van specifieke taken zoals
huisvuil-inzamelingsvoertuigen) ingekocht voor tenminste € 50.000?

108




Ja
Nee

Indien V67=nee

68. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor zware motorvoertuigen voor
naar verwachting tenminste € 50.000?

Ja

Nee
Indien V67 of V68= ja en Indien Provincie, Waterschap, Gemeente

72. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord
Indien V67=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

69. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte zware
motorvoertuigen?

De voertuigen voldoen aan Euronorm 5 [EIS]

(Een deel van) de voertuigen voldoen aan de EEV norm (Enhanced
Environmentally friendly Vehicle) [WENS]

De voertuigen zijn uitgerust met stille banden (bij gelijkblijvende
veiligheidseigenschappen) (5 dB(A) (vrachtwagenbanden voor aangedreven
assen) resp. 7 dB(A) (vrachtwagenbanden voor stuur- of sleepassen) of meer
onder de Europese limietwaarde) [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien V68=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

70. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan zware
motorvoertuigen?

De voertuigen voldoen aan Euronorm 5 [EIS]

(Een deel van) de voertuigen voldoen aan de EEV norm (Enhanced
Environmentally friendly Vehicle) [WENS]

De voertuigen zijn uitgerust met stille banden (bij gelijkblijvende
veiligheidseigenschappen) (5 dB(A) (vrachtwagenbanden voor aangedreven
assen) resp. 7 dB(A) (vrachtwagenbanden voor stuur- of sleepassen) of meer
onder de Europese limietwaarde) [WENS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien één van de antwoorden bij V69 of V70 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

71a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- of sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V67 of V68=ja en Indien Provincie, Waterschap, Gemeente, open vraag

71b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

109



Nee, ik heb verder geen opmerkingen

Mobiele werktuigen
Indien Provincie, Waterschap, Gemeente

Vragen over mobiele werktuigen
73. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) mobiele
werktuigen ingekocht voor tenminste € 50.000?

Ja

Nee
Indien V73=nee

74. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor mobiele werktuigen voor naar
verwachting tenminste € 50.000?

Ja

Nee
Indien V73 of V74= ja en Indien Provincie, Waterschap, Gemeente

78. Wat was het jaar-inkoopvolume van uw organisatie voor deze productgroep in
2007, in euro's?

Open antwoord

Indien V73=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

75. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte mobiele
werktuigen?

De werktuigen met dieselmotor voldoen minimaal aan de emissie-eisen voor
luchtkwaliteit van Fase IIIA (vlg besluit 2004/26/EG) en beschikken over een
roetfilter [EIS]

De werktuigen met dieselmotor voldoen minimaal aan de eisen van Fase IIIB
[WENS]

De leverancier levert een gebruiksprotocol waarin informatie is opgenomen
over energiezuinig omgaan met het mobiele werktuig [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien V74=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

76. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan mobiele
werktuigen?

De werktuigen met dieselmotor voldoen minimaal aan de emissie-eisen voor
luchtkwaliteit van Fase IIIA (vlg besluit 2004/26/EG) en beschikken over een
roetfilter [EIS]

De werktuigen met dieselmotor voldoen minimaal aan de eisen van Fase IIIB
[WENS]

De leverancier levert een gebruiksprotocol waarin informatie is opgenomen
over energiezuinig omgaan met het mobiele werktuig [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

110

Indien één van de antwoorden bij V75 of V76 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

77a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- en sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V73 of V74 = ja en Indien Provincie, Waterschap, Gemeente, open vraag

77b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Openbaar Vervoer, leerlingenvervoer en aangepast vervoer
Indien Provincie, Waterschap, Gemeente, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

Vragen over Openbaar Vervoer, leerlingenvervoer en aangepast vervoer
79. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) OVbusvervoer/leerlingenvervoer/aangepast vervoer ingekocht voor tenminste € 50.000?

Ja, vervoer met voertuigen < 3500 kg

Ja, vervoer met voertuigen ≥ 3500 kg

Nee
Indien V79=nee, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

80. Heeft uw organisatie een lopend inkooptraject voor OVbusvervoer/leerlingenvervoer/aangepast vervoer voor naar verwachting tenminste €
50.000?

Ja, vervoer met voertuigen < 3500 kg

Ja, vervoer met voertuigen ≥ 3500 kg

Nee
Indien V79=1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

81. Aan welke van de volgende criteria voldoet het door u ingekochte OVbusvervoer/leerlingenvervoer/aangepast vervoer?

De dieselvoertuigen < 3500 kg. die ingezet worden, beschikken over een
affabriek roetfilter of retrofit roetfilter of een installatie met een tenminste
gelijkwaardige werking ten aanzien van fijnstofemissie [EIS – < 3500 KG]

De voertuigen < 3500 kg voldoen aan Europese emissiestandaard 4 (Euro 4
norm). [EIS – < 3500 KG]

(Een deel van) de voertuigen < 3500 kg voldoen aan Euro 5 norm [WENS – <
3500 KG]

De voertuigen ≥ 3500 kg. voldoen aan Euro 5 norm [EIS – ≥ 3500 KG]

(Een deel van) de voertuigen ≥ 3500 kg voldoen aan EEV norm (Enhanced
Environmental friendly Vehicle) [WENS – ≥ 3500 KG]

De voertuigen zijn uitgerust met stille banden (bij gelijkblijvende
veiligheidseigenschappen) (5 dB(A) (personenauto's, vrachtwagenbanden voor
aangedreven assen) resp. 7 dB(A) (vrachtwagenbanden voor stuur- of
sleepassen) of meer onder de Europese limietwaarde). [WENS]

111






Alle chauffeurs hebben een training gevolgd die gebaseerd is op de principes
van "Het Nieuwe Rijden" (of een gelijkwaardige training) [EIS]
De leverancier beschikt over een managementsysteem (ISO14001 of EMAS)
dat voldoet aan minimaal de relevante milieuonderdelen (maatregelen om
milieubelasting te verminderen; borging naleving milieuwetgeving; aandacht
aan bewustwording en competentie van medewerkers en toeleveranciers t.a.v.
relevante milieuaspecten; monitoring) [EIS]
Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Indien V80=1 en/of 2, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

82. Welke van de volgende criteria stelt u in het lopende inkooptraject aan OVbusvervoer/leerlingenvervoer/aangepast vervoer?

De dieselvoertuigen < 3500 kg. die ingezet worden, beschikken over een
affabriek roetfilter of retrofit roetfilter of een installatie met een tenminste
gelijkwaardige werking ten aanzien van fijnstofemissie [EIS – < 3500 KG]

De voertuigen < 3500 kg voldoen aan Europese emissiestandaard 4 (Euro 4
norm). [EIS – < 3500 KG]

(Een deel van) de voertuigen < 3500 kg voldoen aan Euro 5 norm [WENS – <
3500 KG]

De voertuigen ≥ 3500 kg. voldoen aan Euro 5 norm [EIS – ≥ 3500 KG]

(Een deel van) de voertuigen ≥ 3500 kg voldoen aan EEV norm (Enhanced
Environmental friendly Vehicle) [WENS – ≥ 3500 KG]

De voertuigen zijn uitgerust met stille banden (bij gelijkblijvende
veiligheidseigenschappen) (5 dB(A) (personenauto's, vrachtwagenbanden voor
aangedreven assen) resp. 7 dB(A) (vrachtwagenbanden voor stuur- of
sleepassen) of meer onder de Europese limietwaarde). [WENS]

Alle chauffeurs hebben een training gevolgd die gebaseerd is op de principes
van "Het Nieuwe Rijden" (of een gelijkwaardige training) [EIS]

De leverancier beschikt over een managementsysteem (ISO14001 of EMAS)
dat voldoet aan minimaal de relevante milieuonderdelen (maatregelen om
milieubelasting te verminderen; borging naleving milieuwetgeving; aandacht
aan bewustwording en competentie van medewerkers en toeleveranciers t.a.v.
relevante milieuaspecten; monitoring) [EIS]

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Indien één van de antwoorden bij V81 of V82 niet is aangekruist (m.u.v. anders namelijk), Open vraag

83a. U heeft één of meer criteria niet aangekruist, kunt u aangeven waarom niet?
(“andere milieu- en sociale criteria” zijn hier niet van toepassing)

Open antwoord

Niet van toepassing
Indien V79 of V80=1 en/of 2, Indien Provincie, Gemeente,, open vraag

83b. Eventuele opmerkingen over deze productgroep kunt u hier plaatsen.

Open antwoord

Nee, ik heb verder geen opmerkingen
Vragen over inkoop van specifieke productgroepen deel 2

112

Nieuwbouw van kantoorgebouwen
Indien Waterschap, Gemeente

Vragen over nieuwbouw van kantoorgebouwen
85. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) nieuwbouw
van kantoorgebouwen ingekocht voor tenminste € 250.000? Het betreft hier zowel
koop als huur van kantoren.

Ja

Nee
Indien V85=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

86. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte nieuwbouw van
kantoorgebouwen? Het betreft hier zowel koop als huur van kantoren.

De EPC is ......

Minimaal 12 vaste en 5 variabele maatregelen uit het Nationaal Pakket
Utiliteitsbouw - Nieuwbouw zijn getroffen

Er zijn waterbesparende maatregelen genomen

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Renovatie van kantoorgebouwen
Indien Provincie, Waterschap, Gemeente

Vragen over renovatie van kantoorgebouwen
87. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) renovatie
van kantoorgebouwen ingekocht voor tenminste € 250.000?

Ja

Nee
Indien V87=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

88. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte renovatie van
kantoorgebouwen?

Minimaal 12 vaste en 5 variabele maatregelen uit het Nationaal Pakket
Utiliteitsbouw - Nieuwbouw zijn getroffen

Er zijn waterbesparende maatregelen genomen

Alle vaste energiemaatregelen uit het Nationale Pakket Utiliteitsbouw Beheer zijn toegepast

Minimaal 30% van de variabele energiemaatregelen uit het Pakket - Beheer
zijn toegepast

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Inhuur van externen
Indien Kerndepartement, Agentschap/dienst Rijksoverheid, Provincie

Vragen over inhuur van externen
89. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) inhuur van
externen ingekocht voor tenminste € 15.000?

113




Ja
Nee

Indien V89=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

90. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte inhuur van
externen?

De opdrachtnemer heeft bij inschrijving aangegeven wat hij doet op het gebied
van milieuzorg binnen zijn eigen organisatie

De opdrachtnemer heeft een milieumanagementsysteem (voor de delen van de
organisatie die voor de opdracht worden ingezet)

De opdrachtnemer heeft een MVO-jaarverslag of duurzaamheidsverslag (voor
de delen van de organisatie die voor de opdracht worden ingezet)

De opdrachtnemer heeft een vervoermanagementsysteem (voor de delen van
de organisatie die voor de opdracht worden ingezet)

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Aanleg of onderhoud van wegen
Indien Provincie, Waterschap, Gemeente

Vragen over aanleg of onderhoud van wegen
91. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) aanleg of
onderhoud van wegen ingekocht voor tenminste € 25.000?

Ja

Nee
Indien V91=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

92. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte aanleg of
onderhoud van wegen?

Bij aanvulling of ophoging van een werk is gebruik gemaakt van secundaire
categorie 1 bouwstoffen zoals hergebruikgrond, gereinigde grond e.d.

Het grove toeslagmateriaal voor de verhardingen bestaat voor een deel uit
granulaat of vergelijkbaar, namelijk (a.u.b. verhardingssoorten,
granulaatsoorten en percentages noemen) ……….

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Groenvoorziening
Indien Agentschap/dienst Rijksoverheid, Provincie, Waterschap, Gemeente

Vragen over groenvoorziening
93. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006)
groenvoorziening ingekocht voor tenminste € 25.000?

114




Ja
Nee

Indien V93=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

94. Aan welke van de volgende criteria voldoet de door u ingekochte
groenvoorziening?

De opdrachtnemer voldoet aan de specificaties van het bronzen niveau van de
Barometer Duurzaam Terreinbeheer, werkt volgens de DOB-methode of
gelijkwaardig

De opdrachtnemer registreert het gebruik van meststoffen en
bestrijdingsmiddelen

De opdrachtnemer beschikt over beleid/procedures voor het gebruik van
bestrijdingsmiddelen, gericht op het beperken van de inzet, afstemming van
het gebruik op de weersomstandigheden en locatie of de inzet van het meest
milieuvriendelijke middel

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...

Hout
Indien Agentschap/dienst Rijksoverheid, Provincie, Waterschap, Gemeente

Vragen over hout
95. Heeft uw organisatie in de afgelopen twee jaar (vanaf september 2006) een inkoop
gedaan waarin een relevante hoeveelheid hout is verwerkt en een waarde heeft van
tenminste € 15.000?

Ja

Nee
Indien V95=ja, Multiple respons: meerdere antwoorden mogelijk

96. Aan welke van de volgende criteria voldoet het door u ingekochte hout?

Het betreft hout met een FSC certificaat

Het betreft hout met een PEFC-certificaat

Andere (milieu- of sociale) criteria, namelijk ...
Tot slot
Allen

Tot slot
Intro 5. Tot slot vragen wij u naar het gebruik van duurzaamheidscriteria in andere
productgroepen dan bevraagd in de vragenlijst. Tevens kunt u in dit laatste deel
aangeven hoe u in de toekomst de criteriadocumenten van SenterNovem denk te
gebruiken bij inkooptrajecten en kunt u overige opmerkingen en/of aanmerkingen
over de vragenlijst plaatsen.

115

97. Heeft u bij andere productgroepen dan welke zijn bevraagd, in de afgelopen twee
jaar (vanaf september 2006) duurzaamheidcriteria toegepast? Voor een lijst van
productgroepen, zie www.senternovem.nl/duurzaaminkopen/criteria



Ja
Nee

Indien V97=ja, open vraag

98. Bij welke andere productgroepen heeft u in de afgelopen twee jaar
duurzaamheidscriteria toegepast? Kunt u ook aangeven welke criteria u dan heeft
toegepast?

Open antwoord
Allen

99. Hoe denkt u in de toekomst gebruik te maken van de criteriadocumenten zoals die
worden gepubliceerd op de website www.senternovem.nl/duurzaaminkopen?

open antwoord

Weet niet/geen antwoord
100. Heeft u overige opmerkingen naar aanleiding van het invullen van deze
vragenlijst?

open antwoord

Weet niet/geen antwoord
[Afsluitende tekst1]
U heeft de vragenlijst voor de Monitor Duurzaam Inkopen 2008 afgerond. Als u nu op
verder klikt worden uw antwoorden definitief verzonden. U kunt hierna niet meer
terugkeren.
[Afsluitende tekst2]
Hartelijk bedankt voor het invullen van de Monitor! U ontvangt na afsluiting van de
Monitor per e-mail de individuele resultaten van uw organisatie.

116

PricewaterhouseCoopers (www.pwc.nl) verleent sectorspecifieke diensten op drie gebieden: Assurance, Tax en Advisory. Met onze dienstverlening bouwen we aan een goede
vertrouwensbasis en waardeoptimalisatie met en voor onze klanten en hun stakeholders. Wereldwijd werken meer dan 146.000 mensen in 150 landen voor onze organisatie,
op basis van ons gedachtegoed Connected Thinking. Samen ontwikkelen wij oplossingen en concepten, vanuit een verrassend perspectief. En natuurlijk geven wij praktisch
advies.
‘PricewaterhouseCoopers’ refereert aan het netwerk van deelnemende bedrijven van PricewaterhouseCoopers International Limited. Ieder bedrijf is een aparte en117
onafhankelijke juridische eenheid.