Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1210
Vragen van het lid Yücel (PvdA) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het CBS-rapport «Armoede en sociale uitsluiting 2015»
(ingezonden 18 december 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 21 januari 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport «Armoede en sociale uitsluiting
2015» van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Hoe kijkt u er tegen aan dat volgens de ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) de groep huishoudens met een inkomen onder de lageinkomensgrens in 2015 en 2016 naar verwachting licht zal dalen naar
respectievelijk 10,1 procent en 10,0 procent? In hoeverre bent u van mening
dat dit een trendbreuk is die positief zal doorzetten?
Antwoord 2
De economische crisis heeft Nederland hard geraakt, dit was te zien in de
stijging van het aantal huishoudens onder de lage-inkomensgrens van het
CBS. De economie groeit nu weer, en deze groei komt ook terecht bij
huishoudens met een laag inkomen. Het is positief dat het aantal nu eindelijk
over het hoogtepunt heen lijkt te zijn aangezien het CPB een daling raamt
voor 2015 en 2016. Ik hoop inderdaad dat dit een trendbreuk is en de daling
verder doorzet.
Vraag 3
In hoeverre deelt u de mening dat, ondanks de ontwikkelingen, er nog steeds
sprake is van een zorgelijke trend waarbij het aantal huishoudens (met
kinderen) met een langdurig laag inkomen toeneemt? Op welke manier

1

ah-tk-20152016-1210
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/inkomen-bestedingen/publicaties/publicaties/archief/
2015/armoede-en-sociale-uitsluiting-2015.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

draagt u de zorg dat de 100 miljoen structureel extra voor de bestrijding van
armoede juist terecht komt bij deze huishoudens?
Antwoord 3
Ik vind het van groot belang dat kinderen zich kunnen ontwikkelen en mee
kunnen doen in de samenleving, ook wanneer zij opgroeien in een huishouden met een langdurig laag inkomen. Het kabinet heeft extra structurele
middelen ter beschikking gesteld voor de bestrijding en preventie van
armoede en schulden (20 miljoen euro in 2013, 80 miljoen euro in 2014 en
jaarlijks 100 miljoen euro vanaf 2015).
Van de 100 miljoen euro gaat 90 miljoen euro naar gemeenten, via het
Gemeentefonds. Gemeenten beschikken over de bevoegdheid en vrijheid om
met deze middelen – via een integrale aanpak en lokaal maatwerk – armoede
en schulden effectief tegen te gaan. Ik heb gemeenten gevraagd om bij de
intensivering van hun armoede- en schuldenbeleid speciale aandacht te
besteden aan kinderen in armoede. Uit onderzoek naar het gemeentelijk
armoede- en schuldenbeleid uit 2014 blijkt dat gemeenten deze middelen in
belangrijke mate ook inzetten voor kinderen2. Dit gebeurt onder meer in de
vorm van een kindpakket, zoals de Kinderombudsman heeft aanbevolen aan
gemeenten. Uit recent onderzoek3 blijkt dat de belangstelling voor het
kindpakket toeneemt en de onderzoekers zien een positieve ontwikkeling in
zowel het aantal gemeenten als het aantal kindvoorzieningen dat daarin is
opgenomen. Daarnaast heb ik de Kinderombudsman, mede naar aanleiding
van een mondeling overleg over het terugdringen van kinderen in armoede
eind vorig jaar in de Eerste Kamer, verzocht om vervolgonderzoek te laten
doen naar het terugdringen van armoede onder kinderen. Dit in navolging op
zijn waardevolle onderzoek uit 2013.
Het resterende deel van de 100 miljoen euro wordt voor een belangrijk deel
ingezet om de participatie van kinderen uit gezinnen met een laag inkomen te
vergroten. Er is subsidie verstrekt aan het Jeugdsportfonds en het Jeugdcultuurfonds en er is een specifieke Sportimpuls voor kinderen in lage inkomensbuurten in het leven geroepen. Hiermee is in totaal jaarlijks ruim 5
miljoen euro gemoeid. Voorts zal het kabinet naar aanleiding van het
aanvaarde amendement Van Dekken en Yücel incidenteel 5 miljoen euro
beschikbaar stellen om meer kinderen uit gezinnen met een laag inkomen de
kans te geven om mee te doen aan sportactiviteiten.4 Daarnaast is in de jaren
2014 en 2015 via een subsidieregeling 4 miljoen euro beschikbaar gesteld
voor landelijke projecten van maatschappelijke organisaties die armoede- en
schuldenproblematiek tegengaan. In totaal zijn circa 30 projecten gesubsidieerd. Ik ben voornemens om ook in 2016 en 2017 middelen beschikbaar te
stellen om projecten van maatschappelijke organisaties te stimuleren, onder
andere gericht op kinderen in armoede.5
Vraag 4
Kunt u aangeven in hoeverre u het verontrustend vindt dat het armoederisico
bij niet-westerse allochtonen en eenoudergezinnen is toegenomen en dat
voor groepen met een hogere armoederisico dit mogelijk kan leiden tot meer
sociale problemen en minder participatie in de samenleving, zoals hogere
verdenkingen van het plegen van misdrijven, een ongezonder levensstijl,
meer overgewicht, meer roken en niet kunnen sporten of meedoen aan
muzieklessen en (school)uitstapjes? Bent u van mening dat er voor deze
groepen genoeg vangnetten zijn om te waarborgen dat zij gelijke kansen
hebben om mee te komen in de samenleving? Zo ja, waarom denkt u dat? Zo
nee, wat bent u van plan om hieraan te doen?
Antwoord 4
Ik vind het van groot belang dat iedereen kan participeren – maatschappelijk
en op de arbeidsmarkt. Het CBS laat zien dat helaas sommige groepen zijn
oververtegenwoordigd als het gaat om het moeten rondkomen van een laag
inkomen. Zie verder mijn antwoord op vraag 3.

2

Kamerstukken II 2014/2015, 24 515, nr. 294.
Kamerstukken II 2015/2016, 24 515, nr. 322.
4
Kamerstukken II 2015/2016, 34 300 XV, nr. 17.
5
Motie Yücel, (Kamerstukken II 2015/2016, 34 300 XV, nr. 47).
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Het risico op armoede en sociale uitsluiting hangt nauw samen met kansen
op de arbeidsmarkt. Ik zet mij er voor in om de arbeidsdeelname te vergroten
zoals met de Wet hervorming kindregelingen, de Participatiewet en het
verhogen van de kinderopvangtoeslag. Werk blijft natuurlijk de meest
duurzame weg uit de armoede. Daarom ook heeft het kabinet er voor gezorgd
dat het werk meer lonend wordt. Zo is dit jaar bijvoorbeeld de inkomensafhankelijke combinatiekorting, een belastingkorting voor werkende ouders,
verhoogd. Verder zijn is de kinderbijslag en het inkomensafhankelijke
kindgebonden budget verhoogd.
De verbetering van de positie van niet-westerse migranten wordt op twee
manieren nagestreefd. Om te beginnen gebeurt dat langs de route van het
verbeteren van de kwalificaties van de desbetreffende groepen zelf. Cijfers,
bijvoorbeeld uit het CBS Jaarrapport Integratie 2014, laten zien dat er bij deze
groepen nog steeds sprake is van een gemiddeld lagere opleiding dan bij
autochtonen, maar dat het opleidingsniveau stijgt en dat de achterstand
geleidelijk wordt ingelopen. Daarmee versterken deze groepen hun positie op
de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd blijkt telkens uit onderzoek dat migranten òòk
bij gelijke kenmerken minder kansen op werk hebben dan vergelijkbare
autochtonen. Dat is onacceptabel en daarom voert het kabinet een actief
beleid ter bestrijding van arbeidsmarktdiscriminatie. Voor een uitgebreide
beschrijving van de beleidinhoud op deze punten verwijs ik naar de voortgangsbrief Agenda Integratie die het kabinet 18 december 2015 aan de
Tweede Kamer heeft aangeboden.6
De derde groep die het CBS noemt, is de 55- tot 65-jarigen. Volgens het net
gepubliceerde rapport van het CBS «Armoede en Sociale Uitsluiting 2015»
lopen zij het grootste risico op langdurige armoede. Niet voor niets heeft het
Kabinet ingezet op maatregelen die ervoor moeten zorgen dat ouderen langer
inzetbaar zijn en die het voor werkgevers aantrekkelijk moet maken hen aan
te nemen.
Met een breed palet aan maatregelen wordt de arbeidsmarktpositie van
ouderen op dit moment al ondersteund op basis van het «Actieplan 50 plus
werkt», waardoor met scholingsvouchers, plaatsingsfees, inspiratiedagen en
netwerkbijeenkomsten ouderen geholpen worden bij het vinden van werk. De
mobiliteitsbonus maakt het financieel aantrekkelijk voor werkgevers om
ouderen in dienst te nemen. Ook proefplaatsing en de no-risk polis helpen
daarbij. Met de sectorplannen is en wordt ingezet op het aan het werk helpen
en houden van mensen. Sociale partners hebben daarbij ingezet op het
investeren in scholing en duurzame inzetbaarheid en van werk(loosheid) naar
werk omscholing en begeleiding. De brug-WW maakt omscholing in de
richting van een andere sector of een ander beroep gemakkelijker. Het
resterende budget van de sectorplannen wordt onder andere ingezet voor
intensievere persoonlijke dienstverlening in de WW om zo langdurige
werkloosheid te voorkomen.
De werkloosheid neemt onder deze groep nu weliswaar af, maar dat gaat niet
snel genoeg. Daarom gaat de Minister, samen met werkgevers en werknemers, de komende periode werken aan een actieplan om de werkloosheid
onder 50 plussers verder terug te dringen. Dit actieplan moet in het voorjaar
gereed zijn.
Wanneer arbeidsparticipatie (tijdelijk) niet mogelijk is, kent Nederland een
adequaat sociaal vangnet waar iedereen in gelijke mate toegang tot heeft.
Daarnaast beschikken gemeenten, als gevolg van de decentralisaties, over de
bevoegdheid en verantwoordelijkheid om integraal maatwerk te leveren,
bezien vanuit het brede sociale domein. Op lokaal niveau, dichtbij de mensen,
kan immers rekening worden gehouden met individuele en maatschappelijke
omstandigheden en kansen. Daarbij wordt niet alleen beoogd om geldelijke
ondersteuning te bieden, maar ook om de persoonlijke en sociale situatie te
verbeteren en waar mogelijk de belanghebbende (weer) te laten deelnemen
aan het arbeidsproces.

6

TK 2015–2016, 32 824, nr 118.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 5
In hoeverre bent u bereid om in het licht van de motie Yücel c.s.7 bij de
invulling van de besteding van de circa 3,5 miljoen euro in 2016 en 2017 aan
maatschappelijke organisaties ook rekening te houden met maatschappelijke
organisaties die juist de huishoudens met een langdurig laag inkomen,
alleenstaande oudergezinnen en niet-westerse huishoudens proberen te
bereiken?
Antwoord 5
De genoemde motie roept de regering reeds op om enkele specifieke
doelgroepen en doelstellingen in het bijzonder te stimuleren: kinderen in
armoede; preventie van schulden bij kwetsbare groepen, maatjesprojecten
voor schuldhulpverlening; preventie van schulden door budgeteducatie bij
jongeren en meer maatwerk voor jongeren in schulden.
Zoals het CBS laat zien, zijn bepaalde groepen oververtegenwoordigd als het
gaat om een risico op armoede, zoals huishoudens met een langdurig laag
inkomen, alleenstaande oudergezinnen en niet-westerse huishoudens.
Kwetsbare groepen behoeven effectieve aandacht. Ik zal daar bij de vormgeving van de subsidieregeling zo veel mogelijk rekening mee houden.

7

Kamerstuk 34 300-XV nr. 47

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4