3
Vragenuur: Vragen Van Brenk
Vragen van het lid Van Brenk aan de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de rekenrente.
De voorzitter:
Dan is nu het woord aan mevrouw Van Brenk namens
50PLUS voor haar vraag over de rekenrente. De vraag is
gericht aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Mevrouw Van Brenk namens 50PLUS.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dank, voorzitter. 50PLUS vindt het nieuws van de afgelopen
week verheugend dat het heilige huisje van de rekenrente
eindelijk bespreekbaar wordt. Er wordt in het artikel in De
Telegraaf gesteld dat dit gebeurt in een grote uitruil, waarbij
de minister bereid is de rekenrente af te schaffen en de
vakbonden pensioenzekerheden opgeven. 50PLUS heeft
hier veel vragen over. Ik hoop dat de minister even mee wil
schrijven.
Betekent het afschaffen van de rekenrente nu ook dat het
fenomeen dekkingsgraad komt te vervallen en dat er gekeken zou kunnen worden naar een kasstroomstelsel? Of is
het de bedoeling om de rekenrente niet volledig af te
schaffen maar aan te passen? Zou dit dan kunnen betekenen
dat het schrappen van een zekerheidsmaat in de huidige
Pensioenwet van 97,5% voldoende is voor het verlaten van
de risicovrije rente? Is dit nu bespreekbaar geworden en is
dit de zekerheid die de vakbonden moeten opgeven? Kan
in de rekenrente gedeeltelijk het verwachte rendement
meegenomen worden?
Kortom, kan de minister exact aangeven waar hij nu buiten
de lijnen van het pensioenakkoord kleurt? Wat heeft de
minister op dit moment tot dit fundamenteel inzicht
gebracht en hoe gaat hij dit verder uitwerken? En mag ik
ervan uitgaan dat de minister net als 50PLUS van mening
is dat een goed pensioen een geïndexeerd pensioen is?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Koolmees:
Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Dank, mevrouw Van
Brenk, voor de gedetailleerde vragen die ik helaas niet
allemaal kan beantwoorden. Waarom niet? Omdat we, zoals
u weet, in de uitwerking van het pensioenakkoord zitten.
Daarvoor hebben we samen met de vakbonden, de werkgevers, De Nederlandsche Bank, de AFM en allerlei pensioenexperts een stuurgroep ingesteld, die de twee contracten
uit het pensioenakkoord uitwerkt. Ik heb uw Kamer beloofd
om voor de zomer met een hoofdlijnennotitie over de uitwerking van die twee contracten te komen. Er wordt nu
hard aan gewerkt. Die experts zitten bij elkaar. Ze zijn zelfs
ook vandaag bij elkaar geweest. Dat heeft ook in de krant
gestaan; dat is geen nieuws. Zoals er ook wel meer dingen
in de krant staan, wat wel nieuws is. Die stuurgroep is bij

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Brenk

elkaar geweest en we zijn dus met die experts hard aan de
slag om het uit te werken.
Meer in zijn algemeenheid: nee, het pensioenakkoord is
niet losgelaten, want de technische verkenning van die twee
contracten valt binnen de doelen en de afspraken die zijn
gemaakt in het pensioenakkoord. Wat wel klopt, is dat er
allerlei technische verkenningen lopen. Dat betreft verschillende varianten binnen die twee contracten die zijn afgesproken: het nieuwe contract en het contract met betrekking
tot de Wet verbeterde premieregeling. We voeren technische verkenningen uit om tot een nadere invulling te komen,
zodat ik dat voor de zomer met uw Kamer kan delen.
Meer in het algemeen nog een slag dieper als het gaat over
de rekenrente: de Nederlandse Pensioenwet schrijft de
risicovrije rente inclusief de UFR voor als maatstaf voor het
waarderen van verplichtingen van de pensioenfondsen.
Dat weet mevrouw Van Brenk. Daar hebben we het vaak
over gehad, ook in deze Kamer. Dat is een belangrijk uitgangspunt voor het kabinet. Als je rekent met een hogere
rekenrente voor het waarderen van die verplichtingen, dan
geef je geld uit dat je nog niet hebt verdiend. Echter, in een
pensioencontract waarin niet met aanspraken wordt
gewerkt, is er ook geen sprake van verplichtingen. Dan hoef
je dus ook niet te verdisconteren. Dat is overigens geen
nieuws voor uw Kamer, want dat zit eigenlijk al in de Wet
verbeterde premieregeling. Sterker nog, dat zat al in de
brief van Klaas Knot van medio 2018 die naar uw Kamer is
gestuurd op verzoek van de heer Van Rooijen. En dat zit
ook in de uitwerking van de Wet verbeterde premieregeling,
waarbij je als het ware in individuele potjes kunt rekenen
met een projectierendement.
Veel technischer zou ik het vandaag niet willen maken,
mevrouw de voorzitter.
De voorzitter:
Het is ook een vragenuur, dus geen echt uitgebreid debat.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
De minister zegt dus dat hij niet buiten de lijnen van het
pensioenakkoord kleurt, zoals in de krant staat. Hij zegt: ik
blijf daar helemaal binnen. Begrijp ik dan dat de minister
bezig is met het uitwerken van de variant 4C? Dus een persoonlijk pensioenvermogen plus een collectieve buffer voor
de deling van beleggingsrisico's. En garandeert de minister
dat er geen pech- en geluksgeneraties gaan komen met die
beoogde variant? Ik denk dat dat voor heel veel mensen
van belang is.
Minister Koolmees:
De eerste vraag: nee, ik werk niet 4C uit, ik werk het nieuwe
contract en de Wet verbeterde premieregeling uit. Zoals u
weet, is het ene contract een regeling met een beperkte
risicodeling en het andere contract een regeling met een
uitgebreidere risicodeling. Dat zijn de twee kenmerken van
de twee contracten uit het pensioenakkoord. Dat wijkt echt
weer af van de SER-varianten die eerder op tafel hebben
gelegen, voor de liefhebbers: 1A, 1B, 4A, B en C. Het is dus
echt een andere werkelijkheid. De werkelijkheid is die van
het pensioenakkoord.
Sorry, ik ben uw tweede vraag even vergeten.

3 maart 2020
TK 58

58-3-1

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Pech en geluk bij generaties. Ik denk dat dat wel een hele
belangrijke is.
Minister Koolmees:
Eens, maar dat geldt voor alle partijen. Zowel voor de vakbonden als voor de werkgevers als voor mij is dit een
belangrijk uitgangspunt. De heer Omtzigt heeft daar ook
vaak naar gevraagd in de pensioendebatten. Hoe zorg je er
nou voor dat je stabiliteit hebt in de pensioenuitkeringsfase?
Hoe voorkom je daar volatiliteit? Dat is één. Twee: hoe
voorkom je dat de ene generatie als gevolg van beurskoersen — kijk wat er de afgelopen weken is gebeurd — hard
wordt geraakt en de andere generatie niet? In de technische
uitwerking heeft dat ook te maken met de mate van risicodeling. Hoe verdeel je dan die risico's over de generaties?
Daar hebben we een aantal afspraken over gemaakt. Binnen
die afspraken zijn we het aan het uitwerken. Voor de zomer
komt de hoofdlijnennotie naar uw Kamer toe.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Wij hopen in ieder geval dat er in de stuurgroep ook wordt
gekeken naar alle rendementen die er zijn. Voor een heleboel mensen in Nederland is het heel moeilijk te bevatten
dat kortingen dreigen terwijl de rendementen echt heel erg
goed zijn.
De minister heeft het nog niet bevestigd, maar ik zou van
hem eigenlijk toch wel de uitspraak willen horen dat een
goed pensioen een geïndexeerd pensioen is.
Minister Koolmees:
Ik kan mevrouw Van Brenk ook wijzen op de realiteit van
de financiële markten van de laatste twee weken, bijvoorbeeld. Als gevolg van de onzekerheid over het coronavirus
hebben de beurskoersen wereldwijd een flinke klap
gemaakt, maar zijn ook de rentes fors gedaald. Dat heeft
natuurlijk effect op ons kapitaalgedekte pensioenstelsel.
Daar kunnen we onze ogen niet voor sluiten; dat is ook
gewoon de realiteit, denk ik. Ik wil heel graag allerlei dingen
beloven, maar ik kan geen dingen beloven die ik niet waar
kan maken. Waar ik mij wel volledig voor inzet, is het uitwerken van een goed, modern, nieuw pensioenstelsel dat
een aantal decennia meekan naar de toekomst, waardoor
iedereen in Nederland een goed pensioen opbouwt. Daar
kunt u mij aan houden.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Als afsluiting, voorzitter, als u dat goedvindt ...
De voorzitter:
Ja, natuurlijk.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Er zijn heel veel crises geweest de afgelopen tijd: de dotcom, de huizenbubbel en noem maar op. Het gemiddelde
rendement van de afgelopen jaren was tegen de 7%, dus
ook deze crisis komen wij vast weer te boven. Maar ik vind
het heel erg teleurstellend dat de minister zegt dat hij iets

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Brenk

moderns gaat doen, maar niet zegt dat een goed pensioen
een geïndexeerd pensioen is. Uitermate teleurstellend.
Minister Koolmees:
Dan wordt het wel weer een beetje een politiek flauw spelletje, vind ik. Een deel van de rendementen die de afgelopen
jaren zijn behaald door de pensioenfondsen heeft ook te
maken met de daling van de marktrente. Het feit dat de
marktrente is gedaald, heeft geleid tot winsten voor pensioenfondsen op de obligaties.
De voorzitter:
Mevrouw Van Brenk, blijft u even staan?
Minister Koolmees:
Dat is een deel van de verklaring van de hoge rendementen
van de afgelopen jaren. Tegelijkertijd geldt dat als de
marktrente daalt, het duurder wordt voor pensioenfondsen
om een pensioenuitkering in te kopen. Dat is ook de realiteit.
Als de rente lager is en je hebt wel beloftes gedaan aan
mensen om in de toekomst pensioenen uit te keren, dan
wordt dat duurder. Ik vind het dus een beetje flauw dat
mevrouw Van Brenk na een aantal inhoudelijk interessante
vragen zo eindigt. Laten we er samen aan werken om een
goed pensioenstelsel neer te zetten.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik vind het ook altijd flauw hoe de minister reageert, want
we nemen hier een maatstaf die we zelf bedacht hebben
en die nergens in de hele wereld wordt gebruikt, waardoor
we ons arm rekenen. Ik blijf dat volhouden. Een normale
rekenrente zou dus heel veel problemen oplossen. Misschien kan de minister het artikel in Me Judice van de heer
Van Praag nog een keer lezen.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Brenk.
Minister Koolmees:
Voorzitter ...
De voorzitter:
U mag reageren, maar niet uitlokken. Dan kan mevrouw
Van Brenk gaan zitten.
Minister Koolmees:
Nee, ik ga niet uitlokken. Ik lees de artikelen van de heer
Van Praag over het algemeen heel goed. Het enige wat ik
nog wil zeggen is dat uit de jaarlijkse vergelijking van Mercer, dat internationaal de pensioenstelsels vergelijkt waarbij
Nederland goed naar voren komt, blijkt dat de top 3-pensioenstelsels van de wereld — de Scandinavische en dat van
Nederland — rekenen met een lage discontovoet, met een
lage rekenrente. Dat is een van de kenmerken van een goed
pensioenstelsel. Maar dat volledig terzijde. We gaan hier
uitgebreid verder over praten bij het AO Pensioenen.

3 maart 2020
TK 58

58-3-2

De voorzitter:
Zeker. Voor de zomer komt er een voorstel.
Dank u wel, mevrouw Van Brenk. Ik dank ook de minister.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Brenk

3 maart 2020
TK 58

58-3-3