*
•Tvv e e d e I<a rri e r

DER

Commissie voor de Rijksuitgaven

STATEN-GENERAAL

Aan de minister van Financiën

Plaats en datum:
Betreft:
Ons kenmerk:

Den Haag, 24 april 2015
Kabinetsreactie ‘opzet en vraagstelling beleidsdoorlichtingen
2015Z07125/2015D15543

Geachte minister,
In de procedurevergadering van de commissie voor de Rijksuitgaven van 23 april 2015 is gesproken
over de stand van zaken ‘opzet en vraagstelling’ beleidsdoorlichtingen. Hierbij breng ik u een verzoek
van de commissie over.
Op 19 november 2014 heeft u de Tweede Kamer geïnformeerd over de uitvoering van de motie
Harbers c.s. (Kamerstuk 34 000, nr. 36) waarin gevraagd is de Tweede Kamer voortaan ook vooraf te
betrekken bij de opzet en vraagstelling van een beleidsdoorlichting. De commissie stelt met
tevredenheid vast dat daar door veel ministers inmiddels ruimschoots gevolg aan gegeven is.
Alle Kamercommissies die brieven over voorgenomen beleidsdoorlichtingen hebben ontvangen, hebben
ook gereageerd op de voorgestelde aanpak. Daarmee wordt recht gedaan aan wat de motie Harbers
c.s. beoogt: meer betrokkenheid van de Kamer bij de aanpak van beleidsdoorlichtingen, heldere
verwachtingen vooraf en uiteindelijk kwalitatief betere beleidsdoorlichtingen die aansluiten bij de
informatiebehoefte van zowel Kamer als kabinet. Deze informatie moet bijdragen aan lessen en
conclusies over de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde en te voeren beleid.
Op basis van deze eerste ervaringen ziet de commissie voor de Rijksuitgaven nog punten voor verdere
verbetering. Met deze brief wil de commissie graag twee aandachtspunten onder uw aandacht brengen.
Het eerste punt heeft betrekking op de procedure van verzending van de brieven met opzet en
vraagstelling van de beleidsdoorlichting, het tweede punt betreft de inhoud en vorm van deze brieven.
Procedure
Uit uw brief van 23 november 2014 is op te maken dat u voornemens bent om met ingang van de
begroting 2016 de ‘opzet en vraagstelling’ onderdeel te laten zijn van de tabel
‘meerjarenprogrammering beleidsdoorlichtingen’. De ervaringen van de diverse Kamercommissies met
apart toegezonden brieven per beleidsdoorlichting zijn echter qua procedure en behandelwijze
dusdanig positief, dat de commissie voor de Rijksuitgaven u verzoekt dit zo te blijven doen. Informatie
in de begroting over beleidsdoorlichtingen kan zich dan beperken tot het informeren van de Tweede
Kamer over de voorziene meerjarige programmering van de verschillende beleidsdoorlichtingen (welk
begrotingsartikel komt welk jaar aan de beurt). Gedurende het hele jaar kan vervolgens de Tweede
Kamer per afzonderlijke beleidsdoorlichting geïnformeerd worden op het moment dat er ook
daadwerkelijk een scherp beeld is van de voorziene ‘opzet en vraagstelling’.
1/3
Tweede Kamer der StatenGenera
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. de.ru@tweedekamer.nl

De keuze voor aparte toezending van de ‘opzet en vraagstelling’ zal de kwaliteit van de behandeling,
de interactie tussen kabinet en Kamer én de snelheid waarmee de beleidsdoorlichting kan worden
gestart ten goede komen. Daarnaast wordt de timing van de feitelijk start en uitvoering van een
beleidsdoorlichting niet meer afhankelijk gemaakt van de begrotingscyclus en hoeft een minister niet te
wachten tot de begrotingsbehandeling voor een eventueel oordeel over de voorziene opzet en
vraagstelling.
Inhoud van de ‘opzet en vraagstelling’
De commissie voor de Rijksuitgaven constateert dat de tot op heden ontvangen brieven nogal
verschillend zijn van opzet en inhoud. Positieve uitzondering daargelaten, ontbreken in de meeste
brieven nog essentiële elementen die een volledige beoordeling van tijdigheid, volledigheid en kwaliteit
van de uit te voeren beleidsdoorlichting goed mogelijk maken.
Om te komen tot een goede beoordeling is het zaak dat in elke ‘opzet en vraagstelling’ voldoende
aandacht wordt besteed aan:
Beleidsreconstructie. Duidelijk maken aan welke (begrotings- en beleids)doelen de doorlichting
refereert. Inzicht in hoe wordt omgegaan met veranderingen in de tijd en hoe ver wordt
teruggekeken.
Volledigheid bronnen en onderzoeksmateriaal. Een overzicht van de instrumentevaluaties die
worden betrokken en hoe bepaald wordt of op basis van het beschikbaar evaluatiemateriaal een
adequaat synthese-onderzoek uitgevoerd kan worden. Een duiding vooraf of, op basis van het
voorliggende materiaal, de kernvraag van een beleidsdoorlichting kan worden beantwoord: hoe het
gesteld is met de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid? Zo niet, waar zitten hiaten en
wat betekent dit voor de afdekking van het beleid door de beleidsdoorlichting? Moet nog ander of
aanvullend nieuw onderzoek worden gedaan?
Timing. Een motivatie waarom dit een goed moment is in de beleidscyclus om een doorlichting te
houden. Is er voldoende ruimte voor een open debat over de geleerde lessen en de daaraan te
verbinden conclusies?
Onafhankelijkheid. Expliciet aangeven wie de doorlichting uitvoert (externe partij, een projectteam,
de betrokken beleidsdirectie?) en wie er eventueel bij betrokken worden (stuurgroep, klankbord?).
Daarnaast aangeven welke onafhankelijke derde de methodologie en de kwaliteit van de uitvoering
toetst. Het oordeel en eventueel gegeven adviezen van de onafhankelijke derde zouden op basis
van de RPF afzonderlijk bij een doorlichting moeten worden gevoegd.
Besoaringsvariant. Hoe krijgt de 2
O% besparingsvariant vorm? Is de keuze van besparingsopties
helder? Wat is het referentiebudget?

-

-

-

-

-

2/3
Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.ru@tweedekamer.nl

De commissie heeft waardering voor de wijze waarop de Tweede Kamer nu ook ‘aan de voorkant’ van
de beleidsdoorlichtingen systematisch wordt geïnformeerd en de kans krijgt daar op te reageren. De
commissie hoopt met haar suggesties uit deze brief de effectiviteit, kwaliteit en bruikbaarheid van de
brieven met voorgenomen opzet en vraagstelling verder te verbeteren. De commissie beoogt dat de
beleidsdoorlichtingen een bestendige en krachtige bijdrage gaan leveren aan het gesprek over
doelmatig en doeltreffend beleid tussen kabinet en Kamer op alle beleidsterreinen.
De commissie ziet uw reactie met belangstelling tegemoet.
Hoogachtend,
de voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
M.G.J. Harbers

de griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
E.A.J. Groen

3/3
Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 CA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.ru@tweedekamer.nl