Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 248

Invoering Diagnose Behandeling Combinaties
(DBCs)

Nr. 319

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2019
Hierbij informeer ik u over de monitor van de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) over de inhoud van contracten in de medisch-specialistische zorg in
2018. De monitor treft u in de bijlage aan1.
De belangrijkste boodschap van deze brief is:
– De NZa ziet dat het merendeel van de contractuele afspraken in 2018
gericht is op beheersing van totale kosten op korte termijn.
– Er zijn inspanningen nodig van alle betrokken partijen om alternatieve
contractvormen gericht op waarde en integrale zorg te bevorderen.
– De NZa blijft de ontwikkelingen volgen en gaat daarbij ook het gesprek
aan met zorgverzekeraars en aanbieders.
In deze brief ga ik eerst in op de monitor van de NZa. Daarna zal ik mijn
reactie geven en conclusies trekken omtrent vervolgstappen.
Samenvatting van monitor inhoud contracten medischspecialistische zorg 2018
Om in de toekomst goede, toegankelijke en betaalbare zorg te blijven
leveren zijn veranderingen noodzakelijk. De zorg dient minder gericht te
zijn op het aanbod en het volume aan geleverde zorg, en meer op
uitkomsten voor de patiënt. Hiervoor is het nodig dat zorgaanbieders en
professionals samenwerken om de juiste zorg op de juiste plek te leveren.
Het contract is een van de instrumenten om hierop te sturen. Te denken
valt aan contractuele afspraken over (het belonen van) uitkomsten en
samenwerking, het betalen per bundel om uitkomsten en samenwerking
te stimuleren, shared savings afspraken of meerjarencontracten op basis
van een aanneemsom met expliciete aandacht voor organisatie- en
kwaliteitsverbetering. Naar aanleiding van het rapport Belonen van zorg
die waarde toevoegt2 heeft de NZa met partijen afgesproken de inhoud
van contracten te monitoren om te volgen of een verandering in contrac1
2

kst-29248-319
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstukken 29 248 en 32 620, nr. 314

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 248, nr. 319

1

tering van de grond komt. In deze monitor doet de NZa een eerste analyse
van de inhoud van contracten tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars3.
Uit de monitor blijkt dat in 2018 het grootste deel van de contracten
eenjarig is en gericht is op het beheersen van totale kosten op korte
termijn. Dit leidt tot een grote hoeveelheid afgesproken omzetplafonds,
waar zonder verdere afspraken een behoorlijke volumeprikkel (tot aan het
plafond) vanuit kan gaan. Er zijn nog weinig alternatieve contractvormen
gericht op waarde en integrale zorg. Op lokaal niveau zijn wel voorbeelden te vinden. Dit zijn met name afspraken in de vorm van een
betaling per zorgbundel (patiëntgroep) en meerjarencontracten op basis
van een aanneemsom met doelstellingen over onder andere samenwerking in de regio. Deze voorbeelden vormen een positieve verandering
ten opzichte van eerdere jaren. Het merendeel van de meerjarencontracten heeft eenzelfde inhoud als eenjarige contracten. De potentie om in
een langdurig contract te sturen op verandering in de organisatie en
zorglevering lijkt daarmee nog onvoldoende te worden benut.
Gezien de bestuurlijke afspraken over kostenbeheersing zijn deze
uitkomsten niet onlogisch. Echter, om op langere termijn meer structurele
verandering in organisatie van zorg en zorglevering te realiseren zijn
additionele (financiële) afspraken nodig. Er zijn inspanningen nodig van
alle betrokken partijen om dit meer van de grond te krijgen. De NZa blijft
de ontwikkelingen volgen en gaat daarbij ook het gesprek aan met
zorgverzekeraars en aanbieders.
Reactie van de Minister voor Medische Zorg en Sport
Het is goed dat de NZa heeft gekeken hoe de contracten tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen eruit zien. Formeel zijn deze contracten een
private aangelegenheid tussen deze twee partijen. Tegelijkertijd hebben
afspraken tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen invloed op de zorg,
hoe deze geleverd wordt en wat deze kost. Daarom vind ik het goed om te
weten wat er nu daadwerkelijk in een contract wordt afgesproken, zodat
het gesprek met zorgverzekeraars en ziekenhuizen gevoerd kan worden.
De NZa zal dat doen en ik doe dat in de bestuurlijke overleggen die ik met
de sector voer.
De opgave is meerledig, namelijk om zowel de kosten te beheersen, als
om andere doelen te bereiken, gericht op het toevoegen van waarde voor
de patiënt. Beide zijn onderdeel van in het hoofdlijnenakkoord MSZ dat ik
met de sector heb afgesloten voor de jaren 2019 tot en met 2022. Uit de
monitor blijkt dat in 2018 door partijen vaak omzetplafonds zijn
afgesproken. Hierover heeft uw Kamer regelmatig vragen gesteld, en ik
heb hier vorig jaar ook nog een commissiebrief over geschreven4. Ik zie
omzetplafonds als regulier onderdeel van de contractering. Dit is een
maatregel die gericht is op beheersing van de kosten. Dat is op zich goed,
en sluit aan bij de afspraken.
Wel vind ik het belangrijk om op te merken dat als een omzetplafond
wordt bereikt, zorgverzekeraar en zorgaanbieder gezamenlijk behoren te
communiceren over de situatie, wat de patiëntenstop precies betekent
voor patiënten met inbegrip van de vraag bij welke aanbieders de
patiënten terecht kunnen. Onderhandelingen over bijcontractering en
communicatie over patiëntenstops moeten niet via de media verlopen.
3

De NZa heeft 93% van de contracten tussen zorgverzekeraars en algemene en academische
ziekenhuizen in het onderzoek betrokken. Contracten met andere typen aanbieders van
medisch-specialistische zorg zijn buiten beschouwing gelaten.
4
Kamerstuk 29 689, nr. 956

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 248, nr. 319

2

De uitdaging is om het zowel over kwaliteit als over kosten te hebben, en
om daar ook daadwerkelijk afspraken over te maken. Helaas blijkt dat er in
2018 nog weinig aandacht was voor waarde en uitkomsten. Er zijn
nauwelijks doelstellingen in contracten opgenomen. Waarde en
uitkomsten zijn belangrijk voor de ontwikkeling naar uitkomstgerichte
zorg, waarin bij de keuze van een behandeling wordt gekeken naar wat
het beste past bij de specifieke situatie van de patiënt. Met deze uitkomstinformatie zijn patiënten beter in staat om, samen met hun behandelaar,
te beslissen over de beste behandeling. Daarnaast zijn afspraken over
waarde en uitkomsten belangrijk voor het leveren van de juiste zorg op de
juiste plek. Afspraken over het belonen van kwaliteit, shared savings,
samenwerking over de domeinen, populatiemanagement en opschalen
van innovatie komen nog maar weinig voor. Daar is dus nog veel winst te
behalen. Uit het bestuurlijk overleg inzake het hoofdlijnenakkoord merk ik
dat partijen meer nadruk op voornoemde thema’s leggen.
Vervolg
De NZa heeft aangegeven volgend jaar de monitor inhoud contracten
medisch-specialistische zorg te herhalen. Ook heeft de NZa aangegeven
hierover het gesprek met zorgverzekeraars en ziekenhuizen aan te gaan. Ik
vind dat goede acties. Per slot van rekening levert de monitor informatie
op over het jaar voorafgaand aan het hoofdlijnenakkoord, waardoor deze
kan fungeren als nulmeting.
Er ligt een belangrijke verantwoordelijkheid bij ziekenhuizen en zorgverzekeraars om mee te gaan in de ontwikkeling naar uitkomstgerichte zorg en
van het leveren van de juiste zorg op de juiste plek. Hierover heb ik ook
afspraken gemaakt met partijen in de diverse hoofdlijnenakkoorden
2019–2022. Daarin is ook een groot aantal activiteiten afgesproken en
inmiddels volop in uitvoering om de ontwikkeling naar uitkomstgerichte
zorg en juiste zorg op de juiste plek te stimuleren. Ik heb er vertrouwen in
dat partijen zich inspannen om deze ontwikkeling door te zetten. Ik zal zelf
in bestuurlijke overleggen met partijen de voortgang bewaken.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 248, nr. 319

3