Jaarverslag BAW 2022
Inleiding
De Beheerautoriteit Waddenzee (BAW) heeft als doel de versterking van de
samenwerking en samenhang in het natuur-, vis- en waterbeheer van de
Waddenzee. Het Rijk en de provincies Noord-Holland, Fryslân en Groningen - de
opdrachtgevers - hebben in het voorjaar van 2020 de Bestuursovereenkomst
Beheerautoriteit Waddenzee ondertekend op basis waarvan de BAW van start kon
gaan. In de zomer van 2021 vond, mede op verzoek van de directeuren BAW, een
zogenoemde Midterm Review (MTR) plaats. Deze MTR resulteerde in een
aangescherpte opdracht voor de BAW. Vanuit de noodzaak en de gezamenlijke
verantwoordelijkheid om de natuurkwaliteit van de Waddenzee te verbeteren is de
aangescherpte opdracht voor de BAW als volgt omschreven:
A) Versterk de samenhang en samenwerking tussen beheerders, zowel op
inhoud als organisatie;
B) Draag vanuit beheer bij aan beleid en zorg ervoor dat waardevolle
adviezen uit de beheerpraktijk worden gehoord;
C) Signaleer en agendeer bij de opdrachtgevers de punten die nodig zijn om
beheer te verbeteren).

Algemene terugblik op 2022
Het jaar 2022 stond vooral, in het teken van de eerste stap richting het Integraal
Beheerplan (IBP) voor de Waddenzee. Een deel van het team BAW heeft zich gericht
op de eerste versie van dit IBP. Hiervoor is door het jaar heen een groot aantal
bijeenkomsten georganiseerd waarin de huidige toestand van het natuur-, vis- en
waterbeheer is verzameld en besproken. Niet eerder was voor de beheertaken
toezicht&handhaving en kwelderbeheer in beeld gebracht hoe door alle
beheerders in de Waddenzee invulling wordt gegeven aan deze taken.
Verder heeft Team BAW zich gericht op het ontwikkelen van de samenwerking en
de afstemming binnen het BeheerdersCollectief Waddenzee (BCW) waarin de
beherende partijen voor de Waddenzee zijn vertegenwoordigd. Daarnaast is door
team BAW gewerkt aan haar positionering in het gebied, de verbetering van de
afstemming met het proces rondom het Bestuurlijk Overleg Waddengebied en het
Omgevingsberaad Waddengebied en overige zaken zoals het gewenste beheer en
Jaarverslag BAW 2022

het door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit te ontwikkelen
Beleidskader Natuur Waddenzee. In 2022 heeft de BAW definitief haar intrek
genomen in het Huis van de Wadden in Leeuwarden. Vanuit deze locatie is gewerkt
aan afstemming, samenwerking en samenhang in het beheer.

Opgave A - Versterk de samenhang en samenwerking in
beheer en organisatie
Samenhang in beheer
Resultaat: Eerste IBP vastgesteld door opdrachtgevers
Het Integraal Beheerplan Waddenzee (IBP) heeft als doel om de samenwerking en
samenhang in het beheer concreet te maken. Het IBP richt zich op activiteiten die
de samenhang in beheer en de samenwerking tussen de beheerders in het gebied
versterken, waarin de BAW een coördinerende en regisserende rol kan spelen. En
het richt zich op activiteiten die leiden tot signalering en agendering bij
opdrachtgevers en/of beleid. Het ontwikkelen van het IBP is een meerjarig proces.
Voor de totstandkoming van het eerste IBP zijn vanaf april 2022 bijeenkomsten
georganiseerd om inzicht te krijgen in de huidige stand van zaken voor wat betreft
de acht verschillende beheeraspecten . Gekozen is om te werken vanuit de
verschillende kombergingen, waarbij per (geaggregeerd) natuurtype een overzicht
pagina 1

van de het huidig beheer is opgesteld. De uitkomsten zijn neergelegd in een
omvangrijk werkdocument dat in verschillende ronden is becommentarieerd door
de beheerders.

Het doel van het kernteam Waddenzee is het bevorderen van de samenwerking
tussen beheerders en BAW als een ‘vooruitgeschoven post’. Het gaat daarbij om
signalering, uitwisseling, organiseren van kennis & activiteiten en voorbereiding
van BCW. Het kernteam komt hiervoor enkele keren per maand bij elkaar.
Er is een digitaal samenwerkingsplatform “Wad’s up” ontwikkeld dat kan worden
ingezet voor communicatie en kennisuitwisseling over de organisaties heen. Wad’s
Up wordt verkennend ingezet om een gezamenlijk agenda te maken en
vergaderstukken en grote bestanden zoals kaartmateriaal met elkaar te delen.
Daarnaast kan er kennis gedeeld worden, vragen gesteld en wordt het gebruik om
elkaar op de hoogte houden.

De uitkomsten zijn in november samengevat in het ‘IBP - de eerste stap op weg naar
een integraal beheer van de Waddenzee’. Dit IBP is een levend document. In de
komende jaren zullen geactualiseerde versies van het IBP een meer gedetailleerd
beeld geven en ook ingaan op het gewenste beheer van de Waddenzee; het beheer
dat nodig is om het streefbeeld voor de Waddenzee, zoals dat is geschetst in onder
andere de Agenda voor het Waddengebied 2050, te bereiken. Het eerste IBP is eind
november 2022 samen met een aantal concrete voorstellen voor verbetering van
beheer en het oplossen van het beheertekort voorgelegd aan het
Opdrachtgeversoverleg.

Samenhang in organisatie
Resultaat: Kernteam ingesteld, kombergingsbijeenkomsten georganiseerd,
samenwerkingsplatform wadsup gestart.
Ter versterking van de samenhang in organisatie, is in 2022 een kernteam
opgericht en is de organisatie van verschillende activiteiten die integraal beheer
versterken overgegaan naar de BAW, zoals de organisatie van de
kombergingswerkgemeenschappen.
Jaarverslag BAW 2022

In 2022 is de logistieke organisatie van de
kombergingsbijeenkomsten
overgegaan
van
Staatsbosbeheer naar de BAW. In september-oktober
2022 hebben SBB en BAW samen met diverse
beheerders in de kombergingen vijf werkgemeenschappen op locatie georganiseerd. Hier heeft de BAW
de ambities voor integraal beheer en de bredere
governance van de Waddenzee uitgelegd. Daarnaast
was er tijd voor uitwisseling van kennis en nieuws. De
opkomst varieerde van 15 tot 40 deelnemers.
Ter bevordering van de samenwerking tussen de
beheerders is door de directeur BAW een aantal
bilaterale gesprekken gevoerd met de verschillende
partijen.
Tot slot organiseerde de BAW een financiële vergoeding voor een aantal
beheerders ter ondersteuning van hun bijdrage aan het verbeteren van de
samenhang en het integrale beheer van de Waddenzee.

Opgave B - Het bijdragen aan beleid en borgen adviesstem
Resultaat: Beheeradviezen op Uitvoeringsprogramma Agenda, Single
Integrated Management Plan, de Verklaring van Wilhelmshaven,
gesprekken over inbreng beleidskader, voorstel zonering drones.
De BAW heeft een belangrijke rol in het borgen van de stem van het beheer in de
beleidscyclus. Voor goede beleidsontwikkeling is het essentieel dat de specifieke
pagina 2

gebieds- en systeemkennis van beheerders expliciet wordt meegenomen in deze
beleidsontwikkeling en besluitvorming over beleid dat de Waddenzee raakt. Om dit
te realiseren regisseert de BAW de beheerders-inbreng in die processen waar
nieuw beleid wordt ontwikkeld of waar beleid wordt vertaald richting uitvoering.

Eind juni is een notitie met eerste signalen vanuit beheer opgesteld ten aanzien van
een eerste concept van de Verklaring van Wilhelmshaven. In deze verklaring
bekrachtigen de ministers van Nederland, Duitsland en Denemarken de trilaterale
ambities en acties voor Waddenzee Werelderfgoed.

Als eerste onderdeel is in het voorjaar van 2022 het concept UitvoeringsProgramma
(UP) van de Gebiedsagenda Wadden voorgelegd aan de beheerders. De BAW heeft
de reacties vanuit beheer verzameld in een notitie richting opdrachtgevers. Veel
onderdelen van het UP waren op dat moment nog niet concreet genoeg om de
consequenties voor beheer in beeld te brengen. De notitie was dan ook een reactie
op hoofdlijnen; de eerste signalen vanuit beheer.

Het Beheerderscollectief Waddenzee (BCW) heeft aangegeven een bijdrage te
willen leveren in het Integraal Beleidskader Waddenzee dat zal worden opgesteld
onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit. De gesprekken hierover zijn gestart. De precieze vraagstelling
voor het beleidskader is echter nog in ontwikkeling, waardoor een concreet
beheeradvies nog niet is opgesteld. Wel zijn ideeën benoemd zoals het bijdragen
aan een ecologische gevoeligheidskaart en het vertalen hiervan naar
beheeractiviteiten.
Op verzoek van het ministerie van IenW is de BAW gestart met de ontwikkeling van
een voorstel voor zonering van het gebruik van drones. Hierbij gaat het om een
vanuit beheerperspectief onderbouwd voorstel voor voorwaarden die kunnen
gelden voor een in te richten geografische zone met beperkingen voor het gebruik
van drones boven de Waddenzee. Dit voorstel zal in 2023 afgerond worden.

Opgave C - Signaleer en agendeer aandachtspunten
Resultaat:
Voorstellen
voor
verbetering
toezicht&handhaving,
kwelderbeheer, vergunningverlening en coördinatie Werelderfgoed.

Een vergelijkbare reactie op hoofdlijnen is door de BAW opgesteld ten aanzien van
Single Integrated Management Plan (SIMP). Het SIMP is als ‘political agreement’
een verzameling van ambities over ‘nature conservation management (structures)’
in de drie landen van de Waddenzee (Nederland, Duitsland en Denemarken). Het
document is gestructureerd aan de hand van de vijf grootste prioriteiten en de
inhoud van het document is vooral beleidsmatig en nog relatief abstract. Nu het
SIMP eind november is vastgesteld door Duitsland en Nederland tijdens de
Trilaterale Regeringsconferentie in Wilhemshaven, zal een doorvertaling moeten
worden gemaakt om te bepalen wat de consequenties zijn op nationaal niveau. Dit
is voorzien in 2023 en verder.

Jaarverslag BAW 2022

De signaalstem van beheerders is gericht op het signaleren en agenderen van
noodzakelijke acties voor het verbeteren van het beheer van de Waddenzee. Een
deel van deze acties komt voort uit het IBP. Daarnaast worden ook lopende,
concrete en urgente zaken onder de aandacht van de opdrachtgevers gebracht.
In het voorjaar van 2022 is door de BAW een verzoek bij de opdrachtgevers
neergelegd om de samenwerking in toezicht en handhaving op het natte Wad
tussen RWS en de WaddenUnit te faciliteren. Aan I&W is gevraagd om de opdracht
aan RWS VWM zodanig aan te passen dat samenwerking tussen RWS en
WaddenUnit beter aansluit op het wenselijk beheer. Specifiek is gevraagd om tot
een samenwerkingspilot te komen. De eerste stappen hiertoe zijn in 2022 gezet.
Daarnaast is de verankering van de coördinatie Werelderfgoed voorgelegd aan de
opdrachtgevers. Met het inzicht dat de coördinatietaken en de positionering van
de coördinator niet los kunnen worden gezien van de doelstellingen en taken voor
pagina 3

het behouden van de Werelderfgoedstatus van de Waddenzee, is een juiste
verankering van de coördinatie noodzakelijk. Dit agenderen door de BAW heeft
geleid tot de indiensttreding van de coördinator Werelderfgoed bij het ministerie
van LNV per 1 januari 2023 en een gedeelde aansturing op inhoud van deze
coördinator door LNV, de Waddenprovincies en de eiland- en kustgemeenten.
In het laatste kwartaal van 2022 zijn een aantal concrete voorstellen met betrekking
tot de beheeraspecten kwelderbeheer, toezicht en handhaving en
vergunningverlening voorgelegd aan de opdrachtgevers. De opdrachtgevers
herkennen de noodzaak om het beheertekort voor deze thema’s te vullen, maar
konden (nog) geen toezeggingen doen over financiering.

Overige activiteiten
Naast het opleveren van bovengenoemde producten zijn tal van activiteiten
ontplooid om de samenwerking en samenhang in het beheer te verbeteren. Deels
betreft dit reguliere activiteiten, deels eenmalige inspanningen.

Reguliere activiteiten – een selectie
Resultaat: vijf opdrachtgeversoverleggen, vijf ontmoetingen BCW, lopende
afstemmingsoverleggen.
In 2022 zijn er vijf overleggen gevoerd tussen de directeur BAW en de
opdrachtgevers. Deze overleggen zijn ambtelijk afgestemd en voorbereid door het
team BAW. Ten behoeve van het samenspel opdrachtgever – opdrachtnemer zijn
regelmatig bilaterale overleggen gevoerd tussen de voorzitter van het
Opdrachtgeversoverleg en de directeur BAW danwel leden van het
Opdrachtgeversoverleg en de directeur BAW.
Het BCW is in totaal vijf keer bij elkaar gekomen om met elkaar de ontwikkelingen
in het beheer van de Waddenzee te bespreken. In oktober is hiervoor een
tweedaagse bijeenkomst georganiseerd. Tijdens deze ontmoetingen zijn de
urgenties en knelpunten van het beheer van de Waddenzee aan de orde gekomen.
Deels aan de hand van actuele zaken, deels aan de hand van urgenties voorkomend
uit de inventarisaties rondom het IBP.
De bemensing van het BCW is in het jaar 2022 gewijzigd voor Natuurmonumenten
en Landschap Noord-Holland. Beide vanuit een wisseling van functies.

Jaarverslag BAW 2022

De BAW is betrokken geweest bij de ontwikkeling van de taken en rollen van de
Kennisregisseur voor het Waddengebied. De BAW heeft meegedacht vanuit de
opgave om te komen tot integraal natuur-, vis- en waterbeheer van de Waddenzee
en op welke wijze de Kennisregisseur daaraan zou kunnen bijdragen. Het definitieve
voorstel voor de herijkte opdracht aan de Kennisregisseur is op 8 december 2022
goedgekeurd door het Bestuurlijk Overleg Waddengebied.
Naast bovenstaande is de directeur BAW vanuit haar functie betrokken bij het MT
Rijk/Regio Wadden, het Directeurenoverleg Wadden vanuit het Rijk, het Bestuurlijk
Overleg Waddengebied, het Omgevingsberaad Waddengebied, het trilateraal
Waddenoverleg en een aantal overige lopende afstemmingsoverleggen.

Incidentele activiteiten – een selectie
Resultaat: bijdrage aan een aantal specifieke bijeenkomsten, BAW
gepositioneerd
De opgeleverde producten (eerste versie van IBP, adviezen voor de SIMP, verklaring
van Wilhemshaven, beheeradviezen en voorstellen) waren belangrijk voor de
realisatie van de opdracht. Daarnaast is de positionering van de BAW vormgegeven
door het deelnemen aan verschillende bijeenkomsten en overleggen:
•
Op 22 januari 2022 heeft de Minister voor Natuur en Stikstof een bezoek
gebracht aan het Waddengebied ter voorbereiding op het Commissiedebat
Wadden op 25 januari 2022. Tijdens dit bezoek heeft zij onder andere gesproken
met de directeur BAW.
•
Op 17 februari heeft de
directeur BAW een bijdrage geleverd
aan het Rondetafelgesprek Integraal
Beleidskader Waddenzee. Zij gaf de
visie van de BAW op het op te stellen
beleidskader en een toelichting op
het belang van het betrekken van
beheer bij het op te stellen
Beleidskader.
•
Op 28 maart was de BAW
aanwezig bij een bijeenkomst over
het Programma Aanlanding Wind Op
Zee (PAWOZ). Dit programma hoe de
pagina 4

energie van, nog te bouwen, windparken op zee het beste aan land kan worden
gebracht voor de periode 2031-2040. De BAW heeft met het ministerie EZK
afspraken gemaakt voor de wijze waarop beheer bij dit programma wordt
betrokken.
•
Op 28 april heeft de directeur BAW een presentatie voor Royal Society for
the Protection of Birds (RSPB) gegeven over de rol van de BAW in de Waddenzee.
Deze RSPB kan worden gezien als de Britse Vogelbescherming.
•
Van 11 tot 13 mei was de BAW deelnemer aan het tweedaagse
werkbezoek van het Omgevingsberaad Waddengebied aan de Duitse Wadden.
•
Het Nederlands Centrum voor Kustonderzoek
(NCK) en de Waddenacademie organiseerden op 17 mei
2022 hun derde gezamenlijke themadag. Dit keer stond
het thema cumulatieve effecten centraal. De directeur
BAW was spreker tijdens deze dag.
•
Op 21 juni 2022 heeft de directeur BAW
deelgenomen aan de Toogdag Waddengebied. Tijdens
deze Toogdag werd duidelijk voor welke uitdagingen het
Waddengebied
staat
in
de
toekomst.
Klimaatverandering,
zeespiegelstijging
en
temperatuurschommelingen
zullen
leiden
tot
verstoringen in de balans in het ecologisch systeem van het gebied.
•
De BAW heeft actief deelgenomen aan de Klokhuisdag. Deze dag was
georganiseerd in het kader van Klokhuis-uitzendingen over werelderfgoed (oktober
2022). Aanleiding was dat er in 2022 weer een aantal nieuwe werelderfgoederen
zijn toegevoegd aan de lijst.

•
Aan het eind van het jaar heeft de directeur BAW een gesprek gevoerd met
een afvaardiging van de Vereniging van de kustgemeenten over de rol van de BAW.

Communicatie
De focus van het team BAW lag dit jaar met name op het ontwikkelen van het IBP.
Aan externe communicatie is niet veel aandacht besteed. Wel is de website van de
BAW geactualiseerd naar aanleiding van de aangescherpte opdracht en zijn
voorbereidingen getroffen om met ingang van 2023 een nieuwe cyclus
nieuwsbrieven te starten..

Samenstelling team
Het team BAW is een klein en hecht team. Eind 2022 bestaat dit team uit de
volgende personen met ieder specifieke taken:

Marre Walter - Directeur BAW (5 d/w):
Aansturen team, strategische planning,
afstemming BCW, onderhoud contacten
extern, OGO, BCW, BOW, OBW, MT Wadden,
DO Wadden;


Paul Rutten - Senior Strategisch adviseur BAW
(5 d/w): trekker kernteam, afstemming met
projecten/programma’s, borgen adviesstem,
beleidsontwikkeling,
voorbereiden
overleggen, afstemming beheerders, kennis;



Maarten Nijenhuis – Senior beheeradviseur
BAW (4 d/w): verdere ontwikkelen Integraal
Beheerplan,
verantwoordelijk
voor
signaalstem beheer; afstemming met
beheerders, monitoring;



Marieke Gommers – Projectondersteuner (4
d/w) Ondersteuning directeur, team, BCW,
Kernteam, diverse (werk)groepen en alle
voorkomende zaken m.b.t. bedrijfsvoering
en processen (in dienst sinds april 2022).

•
Op 2 november heeft de BAW deelgenomen aan de laatste
stakeholderbijeenkomst SWIMWAY in het Afsluitdijk Wadden Centrum. Tijdens de
ze bijeenkomst is SWIMWAY overgedragen aan het Ministerie van LNV.
•

De BAW was aanwezig bij het Nationaal Deltacongres op 10 november.

•
De directeur BAW was lid van de Nederlandse delegatie tijdens de
veertiende trilaterale regeringsconferentie voor de bescherming van de
Waddenzee eind november in Wilhelmshaven, Duitsland. Tijdens deze conferentie
heeft de BAW het FLYWAY initiatief ondertekend.

Jaarverslag BAW 2022

pagina 5