“Cijfers voortgang uitfasering
open-verbrandingstoestellen”
22 november 2016

In opdracht van:
Ministerie van BZK

Uitgevoerd door:

“Cijfers voortgang uitfasering
open-verbrandingstoestellen”

In opdracht van:
Ministerie van BZK

Uitgevoerd door:

de Haas
Guus de Haas
Frans de Haas

TU Delft

Laan van Middenburg 40
2275 CD Voorburg

Postbus 5043
2600 GA Delft

Clarine van Oel

22 november 2016

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

2

Inhoud

Inhoud

3

Managementsamenvatting

5

1.

Inleiding

7

2.

Onderzoeksopzet

8

2.1

Bronnen

8

2.2

Afwijkende resultaten in WoON 2012 en 2015

8

3.

Open-verbrandingstoestellen in de Nederlandse woningvoorraad

10

3.1

Inventarisatie warmtapwater systemen

10

3.2

Inventarisatie ruimteverwarmingssystemen

14

3.3

Ontwikkelingen

16

4.

CO-melders
4.1

18

Aanwezigheid van CO-melders in de Nederlandse woningvoorraad

Bronnen

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

18

19

de Haas

3

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

4

Managementsamenvatting
Open-verbrandingstoestellen in Nederlandse woningen, zoals geisers, haarden en de oudere
typen CV-ketels, vormen een gezondheidsrisico. Bij het slecht functioneren van die toestellen
kan CO (koolmonoxide) vrijkomen, dat bij open systemen ook in de woning terecht kan
komen. Dit risico neemt toe wanneer de ventilatie niet correct of onvoldoende is. Het
overheidsbeleid is er op gericht dat open-verbrandingstoestellen, op basis van vrijwilligheid,
worden vervangen door veiligere gesloten toestellen.
In opdracht van het ministerie van BZK is vanaf 2009 onderzocht hoeveel openverbrandingstoestellen er in Nederland nog voorkomen en hoe de afname hiervan verloopt.
Daarvoor is gebruik gemaakt van het recente HOME 2015 onderzoek in samenhang met het
WoON 20151 onderzoek en de HOME2 onderzoeken van de afgelopen jaren. Het hier
gerapporteerde onderzoek sluit aan op eerder onderzoek uit 2009 en 2013. De belangrijkste
bevindingen van dit nieuwe onderzoek zijn hieronder beschreven.
Geisers
Geisers als warmwatertoestel zijn de afgelopen jaren in aantal sterk afgenomen. Van 1,7
miljoen toestellen in 2001, naar 1 miljoen toestellen in 2008, tot 600.000 woningen met een
geiser in 2015.
Van grondgebonden woningen heeft in 2015 nog ca. 7% een geiser, terwijl in gestapelde
woningen dit 14% is.
In woningen van voor 1965 heeft nog ca 15% een geiser, terwijl van de woningen van na
1975, slechts 4% is uitgerust met een geiser.
In 11% van de huurwoningen komen in 2015 één of meer geisers voor, terwijl dat bij de
koopwoningen 6% is. De afname van het percentage woningen met geisers verloopt bij huuren koopwoningen in hetzelfde tempo. Het is echter niet inzichtelijk of er een verschil is in
afname van open verbrandingstoestellen tussen de sociale huursector en de particuliere
huursector. Dit komt doordat de wijze van het afnemen van vragen van de
technische(energie) module van het onderzoek WoON 2012 afwijkt van die van 2015.
Hierdoor zijn voor het bepalen van het verschil in de particuliere huursector versus de sociale
huursector, de cijfers van WoON 2012 en 2015 niet bruikbaar gebleken. In het HOME
onderzoek wordt het verschil tussen particuliere en sociale huur niet inzichtelijk gemaakt.
Centrale verwarmingsketels
In de Nederlandse woningvoorraad komen conventionele CV-ketels en VR-ketels voor als
open-verbrandingstoestel. De gemiddelde levensduur van een CV-ketel is ca 15 jaar. Door
vervanging door gesloten VR- of HR-ketels is het aantal sterk afgenomen.
Inmiddels heeft 73% van de Nederlandse woningen een HR-ketel.
Conventionele ketels kwamen in 2015 nog in 3% (250.000) van de woningen voor, terwijl dat
in 2008 8% was. In de huursector is 5% van de woningen uitgerust met een conventionele
ketel, terwijl dat in de koopsector 3% is.
5% van de ruimteverwarmingstoestellen zijn VR-ketels. In het onderzoek is er vanuit gegaan
dat alle VR-ketels open-verbrandingstoestellen zijn. In de praktijk worden er echter ook
gesloten VR-Ketels toegepast. De percentages geven daarmee een overschatting van het
aantal open VR-ketels. In de huursector is 5% van de woningen uitgerust met een VR-ketel, in
1
2

WoON 2015: WoonOnderzoek Nederland, Ministerie BZK
HOME: “Huishoudelijk Onderzoek Markt en Energie”, EnergieNed (2001 t/m 2011 en 2015)

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

5

de koopsector is dat 6%. Sinds september 2015 is een Europese richtlijn van kracht waardoor
VR-ketels niet meer verkocht en aangebracht mogen worden. Een uitzondering is gemaakt
voor gestapelde woningen met een collectief bouwkundig kanaal (shuntkanaal). Daar mag
nog een ‘open’-VR-ketel toegepast worden.
Lokale verwarming
3% van de Nederlandse woningen (ca. 235.000) zijn lokaal verwarmd (open gashaarden),
terwijl dat in 2008 nog 6% was.
Van grondgebondenwoningen heeft anno 2015 ca 2% lokale verwarming, terwijl in
gestapelde woningen dit 6% is. Van de koopwoningen in Nederland heeft 2% lokale
verwarming tegen 5% in huurwoningen.
Prognose van de verdere afname.
Uit het onderzoek is gebleken dat de afname van alle open-verbrandingstoestellen de
afgelopen jaren min of meer lineair is verlopen. Trekken we deze ontwikkeling door naar de
toekomst, dan zou de geiser, de lokale verwarming en de open CV-ketel over ca. 7 jaar
uitgefaseerd zijn. Deze prognose gaat echter alleen op als alle betrokken partijen de
uitfasering in gelijke trend voortzetten.
Verdere uitsplitsing van de prognose in de huursector tussen particuliere- en sociale
huurwoningen is in principe mogelijk. Daarvoor is het nodig dat in de studies HOME en
WoON ook dit onderscheid wordt gemaakt. Bij WoON gebeurt dit al, bij HOME niet.
Als de vragen uit de energie modulen van WoON meerder malen zijn afgenomen, is het
mogelijk om dit onderscheid in vervolgstudies me te nemen.
CO-melders
CO-melders detecteren de aanwezigheid van koolmonoxide. Bij voor de gezondheid
schadelijke concentraties geven ze een signaal, waardoor bewoners worden gealarmeerd. De
aanwezigheid van CO-melders in woningen met open-verbrandingstoestellen reduceert
daardoor het gezondheidsrisico.
Van de woningen met een geiser heeft 26% een CO-melder en dus 74% niet. In 2012 was 19%
van de woningen met een geiser voorzien van een CO-melder

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

6

1.

Inleiding
Dit document vormt de rapportage van de actualisering van een eerder uitgevoerd
onderzoek naar de aanwezigheid van open-verbrandingstoestellen in Nederlandse woningen.
Daarvoor is gebruikgemaakt van het jaarlijkse HOME onderzoek, bewerkt door RVO.nl en de
TU-Delft. Kwantitatieve data op het gebied van open-verbrandingstoestellen zijn beperkt
beschikbaar. HOME wordt jaarlijks al vanaf 2001 uitgevoerd. Voor dit onderzoek zijn de
cijfers van 2001 t/m 2011 en de cijfers van 2015 opgenomen waardoor daar een trend uit af
te leiden is.
Open-verbrandingstoestellen onttrekken de lucht voor de verbranding aan de ruimte waar ze
zijn opgesteld. Bij te weinig zuurstof of achterstallig onderhoud, kunnen de rookgassen CO
(koolmonoxide) bevatten. Omdat het open toestellen betreft, kan de vrijgekomen CO in de
woonruimte terechtkomen. Dit kan ernstige gezondheidsschade veroorzaken, tot overlijden
toe. Voor meer achtergrondinformatie over open verbrandingstoestellen en
gezondheidsrisico’s, zie de publicatie ‘Handreiking Vervanging open-verbrandingstoestellen,
BZK 2013.
Om veiligheids- en gezondheidsredenen is het overheidsbeleid er op gericht om het
vervangen van open-verbrandingstoestellen te stimuleren.
In 2008 en in 2013 is de aanwezigheid van open-verbrandingstoestellen in Nederlandse
woningen in beeld gebracht. Dit rapport vormt een actualisering van de cijfers uit 2013,
waardoor inzicht ontstaat hoe de uitfasering van open-verbrandingstoestellen vordert.

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

7

2.

Onderzoeksopzet
2.1 Bronnen
Voor deze rapportage is gebruik gemaakt van onderzoeksresultaten uit het HOME onderzoek
2001 t/m 2011 en 2015 bewerkt door RVO.nl en de TU Delft.
Tot 2001 is in het Basisonderzoek Aardgas Kleinverbruik (BAK) en het Basisonderzoek
Elektriciteit Kleinverbruik (BEK) bijgehouden welke verbrandingstoestellen waar in de
Nederlandse woningvoorraad werden gebruikt. In 2001 zijn deze studies door EnergieNed
vervangen door de jaarlijkse meting “Huishoudelijk Onderzoek Markt en Energie” (HOME).
HOME heeft tot doel inzicht te bieden in het jaarlijkse gas- en elektriciteitsverbruik van
Nederlandse huishoudens en de factoren die daarop van invloed zijn. Het onderzoek is
uitgevoerd onder een vaste groep respondenten, het zogenaamde Screenpanel; in 2015
bevatte dit panel circa 2.800 huishoudens waarmee het een representatieve afspiegeling
genoemd mag worden van de populatie van huishoudens in Nederland (EnergieNed).
De Rijksoverheid voert om de 3 of 4 jaar het WoON-onderzoek uit, naar hoe mensen wonen
en willen wonen. Ze kijkt daarbij onder meer naar de samenstelling van huishoudens, de
woning, de woonlasten, woonwensen, woonomgeving en sinds 2012 ook naar zaken die
betrekking hebben op het energiegebruik in de woning.
Het WoON onderzoek wordt afgenomen aan de hand van persoonlijke-, en telefonische
interviews. In 2012 is voor de gegevens voor de module Energie een aparte opname
uitgevoerd. In 2015 zijn een aantal vragen uit de Energiemodule opgenomen in het
hoofdonderzoek en is geen aparte opname voor de module Energie uitgevoerd.

2.2 Afwijkende resultaten in WoON 2012 en 2015
Omdat de wijze van afname van de technische(energie) module van het onderzoek WoON
2012 en 2015 afwijkt, zijn voor het bepalen van de trend in het uitfaseren van openverbrandingstoestellen, de cijfers van WoON 2012 en 2015 niet bruikbaar gebleken.
Aan het basisonderzoek WoON 2012 en 2015 hebben ca. 40.000 bewoners meegewerkt.
Voor de module Energie is in 2012 aan 5.000 willekeurige deelnemers aan het
basisonderzoek gevraagd ook deel te nemen aan een vervolgonderzoek: de module Energie.
De gegevens voor het basisonderzoek worden verzameld via een enquête, terwijl voor de
module Energie een opname plaats vond door professionals met een technische
achtergrond. Deze zijn o.a. opgeleid in het herkennen van type installaties. Dit komt de
betrouwbaarheid van de opname ten goede. In 2015 is de energie module niet opgenomen,
maar de vragen zijn toegevoegd aan het basisonderzoek van het WoON 2015.
Mogelijk zijn door de technische aard van de vragen er fouten gemaakt bij het beantwoorden
door de respondenten. Vanwege de inzet van technische experts is de betrouwbaarheid van
de data in de energiemodule 2012 weliswaar hoger, maar er waren geen weegfactoren
beschikbaar waarmee een representatief beeld gegeven kon worden voor alle huishoudens.

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

8

Om toch een voldoende betrouwbaar én representatief beeld te geven van de
trendontwikkeling op basis van meerjarige gegevens van dezelfde kwaliteit, is gebruik
gemaakt van de beschikbaar gestelde gegevens van het HOME onderzoek. Mogelijk zijn voor
een nieuwe actualisering van deze studie en na een nieuw WoON-onderzoek, de gegevens
uit het WoON-onderzoek wel bruikbaar.

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

9

3.

Open-verbrandingstoestellen in de Nederlandse
woningvoorraad
3.1 Inventarisatie warmtapwater systemen
In het kader van dit onderzoek, zijn geisers, gasboilers en combiketels relevant. Gasboilers
komen in 2011 in slechts 2,8% van de woningen voor, tegen 3,4% in 2008 en zijn altijd
voorzien van een rookgasafvoer. De combiketels worden behandeld in het hoofdstuk over
ruimteverwarmingssystemen. Gezien het reeds geringe aantal gasboilers, beperken we ons
hier tot geisers.
De nieuwe inventarisatie van het aantal geisers in de Nederlandse woningvoorraad laat zien
dat er in 2015 nog ruim 600.000 woningen met geisers zijn uitgevoerd.
Als we de resultaten van 2015 plaatsen naast de resultaten uit 2001 t/m 2011 is er een
duidelijke structurele afname zichtbaar. In 2001 waren er nog ruim 1,7 miljoen geisers en in
2008 nog ruim één miljoen.

Grafiek 1: Percentage woningen met geisers in 2015 naast het percentage geisers in 2008 en 2011,
gepubliceerd in “Cijfers achter de handreiking vervanging open-verbrandingstoestellen” uit 2013
(bewerking HOME door RVO.nl en TU Delft).

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

10

Grafiek 2: Percentage woningen met geisers (bewerking HOME door RVO.nl en de TU Delft).

Geisers per woningtype
2008

2011

2015

vrijstaand

11%

10%

9%

2/1 kap

13%

10%

5%

hoekwoning

14%

9%

5%

rijwoning

11%

9%

7%

app/flat

23%

24%

14%

Tabel 1: Aanwezigheid van geisers per woningtype in percentages (bewerking HOME door RVO.nl en de
TU Delft)

Tabel 1 laat zien dat het aantal geisers in alle woningtypen is afgenomen, maar dat de
aanwezigheid van geisers in de in gestapelde woningen nog aanzienlijk is t.o.v. de rest van de
woningvoorraad.

Diagram 1: Verdeling van percentage geisers naar type woning in 2015

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

11

I.v.m. het optreden van extra gezondheidsrisico’s bij het gebruik van geisers, is de vraag
relevant of het toestel:
a) een gesloten toestel is (rookgasafvoer en verbrandingslucht toevoer);
b) voorzien is van een rookgasafvoer (open toestel);
c) een toestel is zonder rookgasafvoer (open toestel).
Bij de afvoerloze geiser zullen alle rookgassen in de woning terecht komen. Maar ook bij een
open toestel met rookgasafvoer kunnen de rookgassen in de woning komen. Dit betreft de
situatie wanneer door onderdruk in de woning de rookgassen teruggezogen worden,
bijvoorbeeld door een mechanisch ventilatiesysteem zoals b.v. een afzuigkap. (zie voor
achtergrondinformatie de publicatie ‘Handreiking Vervanging openverbrandingstoestellen,
BZK, 2013). Gesloten toestellen kennen dit risico niet.
In het HOME onderzoek wordt wel onderscheid gemaakt tussen toestellen met en zonder
rookgasafvoer, maar niet of er sprake is van een open- of een gesloten toestel.
2011

2015

met rookgasafvoer

65%

72%

zonder rookgasafvoer

35%

28%

Tabel 2: Aanwezigheid van rookgasafvoer bij geisers in percentages (bewerking HOME door RVO.nl en
de TU Delft)

Verdeeld naar woningtype blijkt het ontbreken van een rookgasafvoer het meest voor te
komen in etage- en flatwoningen.
met rookgasafvoer

zonder rookgasafvoer

Vrijstaand:

94%

6%

2/1 KAP:

92%

8%

Hoekwoning:

100%

0%

Rijwoning:

91%

9%

Etage/Flat:

44%

57%

Tabel 3: Aanwezigheid van geisers met en zonder rookgas afvoer naar woningtype in percentages
(bewerking HOME door TU Delft)

In grondgebonden woningen met een geiser hebben de geisers nog incidenteel geen
rookgasafvoer. In gestapelde woningen met een geiser heeft bijna de helft geen
rookgasafvoer.
Beschouwd vanuit bouwjaarklasse blijkt dat ca.15% van de woningen gebouwd voor 1965
nog voorzien is van een geiser, terwijl van de woningen na 1974 dat maar 4 % is. Woningen
van na 1975 zijn veelal bij oplevering voorzien van een CV met tapwatervoorziening
(combiketel), terwijl bij woningen van voor 1975, dit niet vanzelfsprekend was.
% van de woningen hebben
een geiser

aantal woningen met geisers
2015

gebouwd voor 1945

14%

153.000

gebouwd 1945-1965

16%

232.000

gebouwd 1966 - 1975

7%

107.000

gebouwd 1976 en later

4%

123.000

Tabel 4: Voorkomen van woningen met geisers per bouwperiode in percentages en aantallen
(bewerking HOME 2015 door TU Delft)

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

12

Geisers in koop- en huurwoningen
Bij 11% van alle huurwoningen komt nog een geiser voor. Bij koopwoningen is dat 6%.
Geisers komen bijna tweemaal zo vaak voor in huurwoningen als in koopwoningen.
Van het totale aantal geisers in Nederland, bevindt 45% zich in koopwoningen en 55% in
huurwoningen, terwijl in Nederland 59% van de woningen een koopwoning is.

Grafiek 3: Percentage woningen met geisers in huur- en koopwoningen (bewerking HOME 2015 door
TU Delft)

Grafiek 4: Ontwikkeling van het percentage woningen met één of meer geisers in huur- en
koopwoningen over de periode 2001 t/m 2011 en 2015 (Bewerking HOME door RVO.nl en door TU
Delft).

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

13

Verdeeld naar woningtype en naar sector is de situatie:
 In huurwoningen komen in ca. 11% van de woningen één of meer geisers voor (circa
335.000 woningen), tegen 6% in koopwoningen (circa 275.000 woningen);
 Afname van aanwezigheid van geisers verloopt in beide sectoren ongeveer in hetzelfde
tempo. Mogelijk vindt bij koopwoningen een afvlakking plaats van de snelheid van
uitfaseren;
 Er is geen informatie beschikbaar over het onderscheid tussen de voortgang van de
uitfasering van geisers in particuliere- en in sociale huurwoningen.

3.2 Inventarisatie ruimteverwarmingssystemen
Van de gasgestookte ruimteverwarmingssystemen zijn schoorsteengebonden haarden,
conventionele CV-ketels (waaronder moederhaarden) en een deel van de VR-ketels
uitgevoerd als open-verbrandingstoestellen. Ze hebben weliswaar allemaal een
rookgasafvoer, maar door de mogelijkheid van terugslag, al of niet veroorzaakt door een
ventilatiesysteem, treedt er een verhoogd gezondheidsrisico op. Gevelkachels, een deel van
de VR-ketels en HR-ketels zijn gesloten toestellen waar dit risico niet optreedt.
Uit HOME 2015 volgt dat inmiddels driekwart van de woningen uitgerust is met een HR-ketel
die in de meeste gevallen uitgevoerd zijn als combiketel. Dit zijn gesloten toestellen. 5% van
de woningen is uitgevoerd met een collectief verwarmingssysteem. Daarbij vindt de warmteopwekking buiten de woning plaats. Ook wanneer dit open toestellen betreft, vormt dit in de
woning geen gezondheidsrisico.
Totaal zijn er ca. 865.000 woningen met één of meer open-verbrandingstoestellen. Uit tabel
5 blijkt dat van de Nederlandse woningen nog ca. 235.000 woningen lokaal verwarmd
worden. Daarbij is er van uitgegaan dat een lokaal verwarmde woning voorzien is van
minstens één schoorsteengebonden haard (open verbrandingstoestellen), al of niet in
combinatie met een gevelkachel (gesloten toestel). Tevens is er vanuit gegaan dat VR-ketels
open-verbrandingstoestellen zijn, terwijl op dit moment ook VR-ketels toegepast worden in
een gesloten uitvoering. Omdat HOME geen onderscheid maakt in open- of gesloten
toestellen, is uit de cijfers niet te achterhalen of b.v. een open- VR-ketel vervangen wordt
door een gesloten VR-ketel, terwijl deze vervanging wel bijdraagt aan het afnemen van de
gezondheidsrisico’s.
Typen verwarming

Indicatie aantallen woningen
2015

% van het totaal

Collectieve verwarming

5%

380.000

Uitsluitend lokale verw.

3%

235.000

Conventioneel

3%

250.000

VR

5%

380.000

HR (totaal)

73%

5.559.000

Tabel 5: Aantal en percentage woningen, voorzien van bepaald type verwarmingstoestellen (bewerking
HOME door TU Delft)

Het aantal lokaal verwarmde woningen en woningen met een conventionele ketel neemt
langzaam af. Gezamenlijk daalt hun aandeel van 15% in 2008, naar 6% in 2011 tot 3% in
2015. Ook het aandeel VR-ketel neemt af van 7% in 2011 naar 6% in 2015. Een groot deel van

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

14

de individuele CV ketels betreft een HR-ketel. Bij vervanging van een van de andere
toestellen, wordt deze vaak vervangen door de gesloten HR-ketels.

Diagram 2: Type CV ketel in de woning, relatieve percentages van de individuele CV ketels 2015
(bewerking HOME door TU Delft)
vrijstaand

2/1 kap

hoekwoning

rijwoning

app/flat

geschakeld

Uitsluitend lokale verw.

3%

2%

2%

2%

6%

0%

Conventionele ketel

2%

2%

4%

4%

5%

2%

VR-ketel

4%

4%

7%

5%

7%

2%

HR-ketel (totaal)

87%

90%

80%

82%

70%

90%

Tabel 6: Percentage type verwarmingstoestellen per woningtype Nederlandse woningvoorraad
(bewerking HOME door TU Delft)

Voor een CV-ketel staat een gemiddelde technische levensduur van 15- 20 jaar. Lokale
verwarmingstoestellen zijn veel minder slijtagegevoelig en gaan langer mee. Lokale
verwarming wordt niet alleen vervangen vanwege slijtage, maar ook wanneer bewoners
meer comfort wensen. De dan nog goed functionerende lokale verwarmingstoestellen
verdwijnen deels naar de tweedehands markt waar ze in onbruik geraakte lokale toestellen
vervangen. Dit vertraagt de autonome vervanging door nieuwe, veiligere systemen.
Door een verbod op de verkoop en installatie van toestellen met energielabel C of lager,
zullen (met uitzondering in de gestapelde bouw met shuntkanalen) de CV-ketels alleen
vervangen worden door de een HR-ketel die altijd gesloten is.
In huurwoningen zijn ca. 150.000 woningen (5%) uitgevoerd met lokale verwarming, terwijl
in koopwoningen dit ca. 85.000 (2%) betreft. Het grootste deel hiervan bevindt zich in de
appartementen /flat woningen.

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

15

Koopwoning
2%

Huurwoning
5%

Conventionele ketel

3%

5%

VR-ketel

6%

5%

HR-ketel (totaal)

86%

73%

Uitsluitend lokale verw.

Tabel 7: Percentage woningen naar type verwarmingstoestellen in huur- en koopwoningen (bewerking
WoON 2012 door TU Delft)

86% van de koopwoningen en 73% van de huurwoningen wordt verwarmd door middel van
een (gesloten) HR-ketel (tabel 7).

3.3 Ontwikkelingen

Grafiek 5: Percentage woningen met de verschillende open-verbrandingstoestellen in Nederland.
(bewerking HOME door RVO.nl en TU Delft).

Het onderzoek laat een continue afname van het aantal open toestellen zien (grafiek 5).
Indien de trend in de afname van open-verbrandingstoestellen doorzet, zijn de openverbrandingstoestellen over ca. 6 jaar uitgefaseerd.
De afname van het aantal woningen met geisers en conventionele ketels (open CV-ketels) is
ten aanzien van voorgaande jaren minder snel afgenomen.

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

16

Grafiek 6: Afname percentage open-verwarmingstoestellen in de Nederlandse woningvoorraad, lineair
doorgetrokken in de toekomst.

Gemiddeld genomen zal de uitfasering van de geisers tot 2020 duren. Uit grafiek 4 volgt dat
geisers (bij lineair verloop) in koopwoningen eerder zijn uitgefaseerd dan in de huursector.
Echter, uit de laatste opnamen kan worden opgemaakt dat er een vertraging in de uitfasering
is opgetreden in de koopsector. Of deze trend doorzet, zal moeten blijken uit vervolg studies.
Binnen de huursector zou nog onderscheid te maken zijn tussen particuliere- en sociale
huurwoningen met geisers. Maar omdat in het HOME onderzoek hier geen onderscheid in is
gemaakt, is het niet mogelijk om de voortgang van de uitfasering voor de afzonderlijke
sectoren te bepalen. In het WoON onderzoek wordt wel onderscheid gemaakt tussen
particuliere- en sociale huurwoningen. Als de vragen uit de energie modulen van 2012
meerder malen zijn afgenomen, is het mogelijk om deze in vervolgstudies mee te nemen.

Conclusies t.a.v. de ontwikkeling op basis van HOME:
 Het onderzoek laat een structurele afname van het aantal open-toestellen zien en een
toename van het aantal gesloten combiketels;
 De afname geldt voor zowel de geisers als voor haarden en open CV ketels;
 De afgelopen jaren was de afname van het aantal geisers in de huur- en de koopsector
ongeveer hetzelfde. In 2015 is er wel een lichte vertraging van de afname van het aantal
geisers zichtbaar in de koopsector die naar nu blijkt mogelijk al eerder is ingezet.
 De conventionele ketel zal door natuurlijk verloop verdwijnen en zal rond 2019 bijna niet
meer voorkomen. Ze zullen dan vervangen zijn door de gesloten HR-ketels;
 Als de trend van de afgelopen jaren zich lineair doorzet, zal de geiser rond 2023
uitgefaseerd zijn. Geisers in de koopsector kunnen al eerder uitgefaseerd zijn, als de
vertraging van de afgelopen jaren niet doorzet;

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

17

4.

CO-melders
Detecteren van CO en alarmeren wanneer een grenswaarde wordt bereikt, kan het
gezondheidsrisico van open-verbrandingstoestellen beperken. Bij de aanwezigheid van een
open-toestel, beveelt het ministerie dan ook aan om in de nabijheid een CO-melder te
plaatsen.
In het HOME onderzoek wordt er niet gekeken naar de aanwezigheid van CO-melders. In het
WoON 2015 onderzoek wordt wel gekeken naar de aanwezigheid van CO-melders en
rookmelders.

4.1 Aanwezigheid van CO-melders in de Nederlandse
woningvoorraad
70% van de Nederlandse woningen zijn voorzien van een rookmelder en 18% is voorzien van
een CO-melder. CO-melders komen per woningtype in ongeveer dezelfde percentages voor,
met uitzondering van de etage/flat woningen met een geiser. Daar komt een CO-melder 2
maal zo vaak voor(tabel 10).

Woning met geiser

% woningen met CO-melder
26%

Woning zonder geiser

16,8%

Tabel 8: Percentage woningen met een rookmelder en of CO melder (bewerking WoON 2015 door TU
Delft)

% woningen met CO melder
21%

% woningen met geiser en CO
melder
24%

Particuliere huurwoning

18%

35%

Sociale huurwoning

12%

25%

Koop woning

Tabel 9: Percentage woningen per sector met een geiser en een CO-melder (bewerking WoON 2015
door TU Delft)

Vrijstaand:

% woningen met CO
melder
18%

% woningen met geiser en CO
melder
19%

2/1 kap:

21%

22%

Hoekwoning:

19%

23%

Rijwoning:

18%

23%

Etage/Flat:

24%

48%

Tabel 10: Percentage woningen naar type met een CO melder (bewerking WoON 2015 door TU Delft)

21% van de koopwoningen zijn voorzien van een CO-melder. In de sociale huursector is 12%
van de woningen uitgerust met een CO-melder, terwijl dat in de particuliere huursector 18%
is.
In de particuliere huursector is 35% van de woningen met een geiser voorzien van een COmelder, terwijl in de koopsector en sociale huursector dat 24% respectievelijk 25% is. (tabel
9).
Conclusie: 74% van de woning met geiser hebben geen CO-melder.
Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

18

Bronnen
-

BZK, 2016, WoonOnderzoek (WoON) 2015, Woningmarkt
BZK, 2013, WoonOnderzoek (WoON) 2012, Woningmarkt
BZK, 2013, WoON 2012, Energie module
dHP, 2013, Cijfers achter de Handreiking
EIM, 2009, Inventarisatie open gassystemen
EnergieNed, 2007/2011, HOME panel 2007 t/m 2011
EnergieNed, 2015, HOME panel 2015
BZK, 2013, Handreiking Vervanging open-verbrandingstoestellen

Cijfers voortgang uitfasering open-verbrandingstoestellen

de Haas

19