Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3695
Vragen van de leden Van den Hul en Nijboer (beiden PvdA) aan de Ministers
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de grote
klappen voor de werkgelegenheid in Groningen (ingezonden 28 juni 2019).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap), mede namens de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (ontvangen 26 augustus 2019). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3677.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Banenverlies RUG klap voor de
zorg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het bericht?
Antwoord 2
Ik betreur de onrust en het beeld dat wordt geschetst. Zoals ik ook in het
notaoverleg met uw Kamer op 1 juli jongstleden over de herziening van de
bekostigingssystematiek hoger onderwijs en onderzoek heb aangegeven, is er
geen sprake van gedwongen interne herverdeling. Het is dus niet zo dat ik de
Rijksuniversiteit Groningen (RUG) dwing om intern te herverdelen van sociale
wetenschappen, letteren en geneeskunde naar bètatechniek, zoals het artikel
suggereert. Dat is niet mijn bevoegdheid en zou in strijd zijn met het principe
van lumpsumbekostiging en bestedingsvrijheid. Het is de verantwoordelijkheid van het bestuur van de instelling om de rijksbijdrage intern te verdelen.
Vraag 3
Waarom kiest u ervoor om te bezuinigen op de kwaliteit van de alfastudies en
de geneeskunde in Groningen en elders, terwijl het kabinet beloftes over
investeringen in de publieke sector toch al niet nakomt en 5,2 miljard euro op
de plank liet liggen, en bovendien een overschot heeft van 11 miljard euro?

1

ah-tk-20182019-3695
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Dagblad van het Noorden (2019) Banenverlies RUG klap voor zorg, dd. 27 juni 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Zoals ik in het antwoord op vraag 2 heb aangegeven, is er geen sprake van
gedwongen interne herverdeling. Wel heb ik ervoor gekozen om in de
bekostiging een aantal wissels om te zetten om tegemoet te komen aan de
meest urgente knelpunten ten aanzien van de bekostiging. Zoals ik in mijn
brief van 21 juni 20192 heb aangegeven, heb ik de onderwijsbekostiging
stabieler gemaakt om de concurrentie tussen instellingen om de student te
matigen. Bovendien investeer ik in bètatechniek en gelijke kansen. Een
herziening van de bekostiging binnen het bestaande macrokader leidt
onvermijdelijk tot herverdeeleffecten tussen instellingen. Ik heb gezorgd voor
een zachte landing en beheerste herverdeeleffecten door een ingroeipad van
3 jaar te hanteren en door de extra middelen uit de Voorjaarsnota (€ 37 miljoen) in te zetten ter verzachting van de negatieve herverdeeleffecten.
Vraag 4
Heeft u een analyse gemaakt van de gevolgen voor individuele universiteiten
van het besluit om te bezuinigen op de alfawetenschappen en geneeskunde?
Zo ja, wat zijn de financiële gevolgen voor de Rijksuniversiteit Groningen?
Wat zijn de gevolgen voor de andere universiteiten? Zo nee, vindt u ook niet
dat dit wel zou moeten voordat u overgaat tot dergelijke bezuinigingen en
bent u dan bereid dit alsnog te doen?
Antwoord 4
Ja, ik heb een analyse gemaakt van de gevolgen voor individuele universiteiten van de herziening van de bekostigingssystematiek hoger onderwijs en
onderzoek. In bijlage 1, tabel 2, bij mijn brief van 21 juni 2019 zijn de effecten
per universiteit weergegeven. De effecten voor de RUG zijn in 2020 en 2021
0,0% (als % van de rijksbijdrage 2019), in 2022 –1,1% en in 2023 –0,9%. Dat
komt neer op een bedrag van –€ 3,8 miljoen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de overheid de werkgelegenheid in Groningen juist
zou moeten bevorderen? Klopt het dat de werkgelegenheid in Groningen
hard wordt geraakt door deze bezuinigingen, en dat meer dan 180 mensen
hun baan dreigen te verliezen? Tot hoeveel banenverlies leidt deze bezuiniging in andere sectoren?
Antwoord 5
De overheid draagt bij aan het bevorderen van de werkgelegenheid in
Groningen. Beschikbaarheid van werk is cruciaal voor de leefbaarheid en het
toekomstperspectief van de regio Groningen. Gelet op dossiers krimp,
werkgelegenheid en gaswinning is in de aardbevingsregio sprake van een
aantal bijzondere problemen die moeten worden opgelost op basis van een
regio-gerichte aanpak. Het kabinet zet, in samenwerking met regionale
partijen, vol in op het verbeteren van de werkgelegenheid in Groningen. Zo is
er vorig jaar een convenant met de Minister van SZW en relevante partijen
uit de regio afgesloten om te komen tot 1.000 nieuwe banen in de periode
2018–2021.
Als ik naar de cijfers kijk dan zie ik in 2020 en 2021 geen negatieve herverdeeleffecten voor de RUG. In 2022 heeft de RUG een min van 1,1% van de
rijksbijdrage en vanaf 2023 een min van 0,9%. Daar staan andere investeringen in hoger onderwijs en onderzoek tegenover waardoor de budgetten van
alle universiteiten, ook die van de RUG, jaarlijks stijgen. Als ik naar deze
cijfers kijk kan ik mij niet voorstellen dat ontslagen aan de orde zijn Maar
uiteindelijk is dat de verantwoordelijkheid van de RUG, die is werkgever.
Vraag 6
Deelt u de mening dat ook Groningers, Friezen en Drenten zeker moeten
kunnen zijn van toegankelijke zorg? Wat vindt u ervan dat uw bezuinigingsambitie de toegankelijkheid van de zorg dreigt te verminderen? Heeft u
onderzocht hoeveel ziekenhuizen en huisartsen zullen moeten verdwijnen?
Gaat u compenserende maatregelen nemen om de toegang tot de zorg in
Groningen, Friesland en Drenthe te waarborgen? Zo nee, waarom niet?
2

Kamerstuk 31 288, nr. 744

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De herziening van de bekostiging zal de toegankelijkheid van de zorg niet
veranderen. Er zijn geen aanwijzingen dat de RUG de numerus fixus op
geneeskunde naar beneden bijstelt als gevolg van de herziening van de
bekostigingssystematiek. Er zullen dus evenveel basisartsen opgeleid worden
als nu het geval is. Daarnaast is de opleiding tot huisarts een medische
vervolgopleiding van geneeskunde. De bekostiging van de medische
vervolgopleidingen loopt via het Ministerie van VWS. De bekostiging van de
medische vervolgopleidingen is geen onderdeel van de herziening van de
bekostiging van OCW. Groningen kan dus even veel huisartsen blijven
opleiden als nu het geval is. Compenserende maatregelen zijn om die reden
dus ook niet nodig.
Vraag 7
Deelt u de mening dat u de leefbaarheid in verschillende regio’s zou moeten
bevorderen? Heeft u onderzocht wat de gevolgen van uw bezuinigingsambitie
zijn voor de leefbaarheid in de verschillende regio’s? Bent u bereid de Kamer
daarover te informeren?
Antwoord 7
Zoals ik in het antwoord op vraag 5 heb aangegeven, verwacht ik geen
negatieve effecten op de werkgelegenheid en toegang tot zorg in de regio.
Desalniettemin deelt het kabinet de mening dat het verbeteren van de
leefbaarheid een belangrijke nationale en regionale taak is. Regio’s hebben
verschillende kenmerken waardoor elke regio behoefte heeft aan een eigen
aanpak en afweging bij het aanpakken van de regionale opgave.
De verschillende krachten en uitdagingen die specifiek zijn voor Groningen
vormen de basis voor het in 2018 gestarte Nationaal Programma Groningen,
waarbij de nationale overheid in samenwerking met lokale partners investeert
in de economische versterking en de kwaliteit van de leefomgeving in het
gebied. Het kabinet heeft uw Kamer in oktober 2018 over de start van het
Nationaal Programma Groningen geïnformeerd.3

3

Kamerstuk 33 529, nr. 528

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3