1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

33 574

Interparlementaire conferentie inzake het
Europees Semester

A/ Nr. 1

VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE CONFERENTIE
Vastgesteld 8 februari 2013
Van 28 tot en met 30 januari jl. vond in het Europees Parlement te Brussel
een interparlementaire conferentie, de «Europese Week», plaats over het
Europees Semester. Conform besluit in uw procedurevergadering d.d.
6 december 2012 heeft het lid Servaes (PvdA) hieraan deelgenomen als
rapporteur voor het Europees Semester, alsmede de leden Lucas (VVD),
Schut-Welkzijn (VVD) en Merkies (SP). Hierbij treft u een kort verslag van
de bijeenkomst.
De Europese Week werd georganiseerd door de commissies Economische
en Monetaire Zaken (ECON), Werkgelegenheid en Sociale Zaken (EMPL),
en Begroting (BUDG) van het Europees Parlement. Daarnaast organiseerden enkele politieke fracties van het Europees Parlement voorafgaand
aan de interparlementaire conferentie bijeenkomsten met hun politieke
geestverwanten uit de delegaties van de nationale parlementen.
Naast de Europarlementariërs van de commissies ECON, EMPL en BUDG
van het Europees Parlement waren delegaties van de volgende nationale
parlementen van de lidstaten aanwezig: België, Bulgarije, Tsjechische
Republiek, Denemarken, Duitsland, Estland, Ierland, Griekenland, Spanje,
Frankrijk, Italië, Cyprus, Letland, Litouwen, Luxemburg, Hongarije, Malta,
Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Finland, Zweden en het
Verenigd Koninkrijk. De leden Backer (D66) en Van der Linden (CDA)
waren aanwezig namens de Eerste Kamer.
Plenair openingsdebat
Op 29 januari begon de bijeenkomst met een inleiding door Eurocommissarissen Rehn (vice-president en Eurocommissaris voor Economische en
Monetaire Zaken) en Andor (Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie),
gevolgd door plenaire discussie door de aanwezige parlementariërs. De
heer Rehn stelt in zijn inleiding dat er voorzichtige tekenen van herstel
zichtbaar zijn in de voornaamste crisislanden, waaronder Ierland, Spanje,
en Griekenland. Stijgende lonen in Duitsland helpen daarnaast ook het
evenwicht te herstellen. Toch blijft het nodig innovatie en ondernemer-

kst-33574-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

1

schap te stimuleren, en daarbij de begrotingen onder controle te houden
zonder de werkgelegenheid in gevaar te brengen. Wat de Europese
Commissie betreft zijn het totstandbrengen van de Bankenunie en het
Europees Bankafwikkelingsmechanisme dit jaar belangrijke prioriteiten.
In de discussie die volgt benadrukt rapporteur Servaes namens de Tweede
Kamer het belang van deze bijeenkomst omdat zij nationale parlementen
de gelegenheid biedt te leren van elkaars ervaringen en aanpak van het
Europees Semester. Voor een adequate parlementaire controle van dit
proces is het noodzakelijk dat nationale parlementen tijdig en onafhankelijk toegang hebben tot relevante informatie en dat de meeste, zo niet
alle, stukken openbaar toegankelijk zijn – ook die van de Raad. Hij meldt
de vergadering dat een meerderheid van de Kamer sterkere coördinatie
van het economisch en begrotingsbeleid van de EU-lidstaten steunt, maar
dat ook in Nederland een levendig debat plaatsvindt over dit onderwerp
en dat er dus eveneens partijen zijn die een veel kritischer houding
aannemen. Hoe dan ook maakt versterkte beleidscoördinatie het
organiseren van democratische controle en het verwerven van draagvlak
op nationaal niveau alleen maar noodzakelijker. De Kamer hecht daarom
groot belang aan een sterke rol voor nationale parlementen in de
verschillende fases van het Europees Semester. Tot slot wijst hij nog op
het belang dat de Kamer hecht aan naleving van het subsidiariteitsprincipe. Aanbevelingen van de Europese Commissie moeten een
algemeen, macro-economisch karakter houden. Regeringen en parlementen van de lidstaten houden het laatste woord wat betreft specifieke
beleidskeuzes.
Verschillende parlementariërs uit andere lidstaten steunden deze lijn. Zo
riep de heer Gałażewski (Polen, Sejm) op tot aanpassing van de proces
van het Europees Semester, zodat daarin echt ruimte komt voor discussie
tussen de Europese Commissie en de nationale parlementen en deze niet
achteraf hoeven te horen wat er besloten is. Ook mevrouw Auroi
(Frankrijk, Assemblée Nationale) sprak uit dat de dialoog gevoerd moet
worden via verkozen volksvertegenwoordigers. Mevrouw Kudla
(Duitsland, Bondsdag) sprak ook uit dat de coördinatie van beleid tussen
EU-landen zich moet beperkten tot onderwerpen die grensoverschrijdende effecten hebben.
Lord Harrison (Verenigd Koninkrijk, House of Lords) wees op de lage
jeugdwerkloosheid in Nederland terwijl die in veel andere lidstaten
aanzienlijk hoger ligt. We kunnen leren van elkaars beleid, was zijn
boodschap.
Het lid Van der Linden (Eerste Kamer) waarschuwde voor een Europa van
twee snelheden. De EU kampt met negatieve beeldvorming, en daarin zit
een risico omdat de voorstellen van Van Rompuy vaak raken aan
nationale bevoegdheden. Echter Europa is niet het probleem maar deel
van de oplossing, stelde hij. Eigen inkomsten voor de EU kunnen helpen
een eind te maken aan geruzie tussen netto-ontvangers en -betalers. Dat
vereist echter wel zelfkritisch vermogen bij zowel de Europese Commissie
als het Europees Parlement.
Eurocommissaris Rehn verwees in zijn slotwoord onder andere naar de
bijdrage van de rapporteur van de Tweede Kamer. Uw boodschap over
subsidiariteit en de noodzaak van steun in nationale parlementen en het
Europees Parlement is duidelijk aangekomen, stelde hij. Verwijzend naar
de recente speech van de Britse premier Cameron over de toekomst van
het VK in de EU riep hij het land op om een goede middenvelder te zijn in
plaats van op de reservebank te gaan zitten. Verder noemde hij de vaak
aangehaalde tegenstelling tussen noord en zuid in Europa een karikatuur.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

2

Het is niet zo dat in het zuiden alleen maar geld wordt uitgegeven, zei hij.
Onderlinge solidariteit alleen was echter niet voldoende om uit de crisis te
komen, daarvoor was een echte monetaire unie nodig zodat zaken ook
konden worden opgelegd.
Deelsessie Begroting
Tijdens een deelsessie georganiseerd door de commissie Begroting
(BUDG) van het Europees Parlement riep de voorzitter van de
BUDG-commissie, de heer Lamassoure (EPP) op tot een echt EigenMiddelensysteem voor de EU zodat deze minder afhankelijk zou worden
van bijdragen van de lidstaten. De rapporteur voor de EU-begroting van
2014, mevrouw Jensen (ALDE) stelde dat de EU-begroting niet gezien
moet worden als een last op nationale begrotingen, maar als een manier
om zaken efficiënter, gezamenlijk, aan te pakken. Eurocommissaris
Lewandowski (Financiële Programmering en Begroting) zijn hoop uit dat
de Ecofin-raad over een week een akkoord weet te bereiken over het
Meerjarig Financieel Kader 2014–2020.
Het lid Lucas (Tweede Kamer) bracht tijdens de discussie in dat de
EU-begroting gemoderniseerd moet worden. Er moet minder geld naar
cohesiefondsen en meer naar innovatie. Europa moet zichzelf uit de crisis
innoveren. Daarbij heeft de Europese Commissie de verantwoordelijkheid
om de EU-begroting onder controle te houden en te moderniseren, te
meer daar zij diezelfde aanbevelingen doet aan de lidstaten in de
Jaarlijkse Groeianalyse en de Landenspecifieke Aanbevelingen. De
Commissie moet zelf dus het goede voorbeeld geven.
De heer Gałażewski sprak steun uit voor de Nederlandse wens om de
begroting te moderniseren. Wel was het nu te laat om dat volgende week
al te bereiken. Andere aanwezigen lieten zich kritisch uit over begrotingskeuzes die nu gemaakt worden. Zo vroeg de heer Giorgetti (Italië, Camera
dei Deputati) zich af waarom de fiscal compact Italië dwingt tot het
verhogen van zijn belasting op arbeid, en stelde mevrouw Sousa
(GUE-NGL, Europees Parlement) dat bezuinigingen op de EU-begroting
niet de wens van het EP waren maar worden opgelegd door de Europese
Commissie en de lidstaten.
In zijn slotwoord beaamde Eurocommissaris Lewandowski dat de
EU-middelen beperkt waren. Door die echter effectief in te zetten, kon dit
nog steeds economische groei ten goede komen zoals verschillende
lidstaten al hadden laten zien. Mevrouw Trautmann (S&D, Europees
Parlement), rapporteur voor het Europees Semester, beaamde tot slot dat
er niet van de lidstaten gevraagd kan worden om hun begrotingen op
orde te brengen, als de EU-instellingen daar zelf niet toe in staat waren.
Het verdiende daarom aanbevelingen om nog eens goed te kijken naar de
verschillen in bijdragen tussen de lidstaten en de eigen EU-uitgaven.
Deelsessie Economische Zaken en Werkgelegenheid
De deelsessie georganiseerd door de commissie Economische Zaken en
Werkgelegenheid werd ingeleid door de heer Guntram Wolff, onderdirecteur van de denktank Bruegel te Brussel, en de heer Stefan Collignon,
hoogleraar politieke economie aan de Sant’Anna School of Advanced
Studies in Pisa.
De heer Wolff ging in op het probleem van de democratische legitimiteit
van het Europees Semester-proces. De mate waarin nationale parlementen betrokken zijn, verschilt namelijk sterk per lidstaat. Erkend moet
worden dat soevereiniteit niet meer louter op het nationale niveau ligt,

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

3

maar verdeeld is tussen het nationale en het Europese besluitvormingsniveau. De discussie zou dan ook moeten gaan over de vraag wat het
betekent om een «subsoevereine» staat te zijn, en wat voor legitimiteit
nationale parlementen kunnen verschaffen bij deze nieuwe vorm van
soevereiniteit. Het louter decentraliseren van besluitvorming werkt daarbij
niet altijd, omdat de gevolgen van het niet aanpakken van onevenwichtigheden door het ene land, elders in de Unie voelbaar kunnen zijn. De
besluitvorming over Europese publieke goederen moet dus wel gecentraliseerd gebeuren, maar met een duidelijk onderscheid tussen de bevoegdheden van het nationale en het EU-niveau. Leve de Europese Republiek,
besluit hij zijn betoog.
De heer Collignon stelde dat het feit dat er op Europees niveau zo veel
verschillende beslissers zitten, de legitimiteit van besluitvorming in de
weg zit. Het is daardoor niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is voor
een besluit dat genomen is. Echter, mensen accepteren besluiten waar ze
het niet mee eens zijn eerder als ze weten dat ze degene die het besluit
genomen heeft naar huis kunnen sturen. Het probleem in de EU is nu dat
consensus bereikt wordt in de Europese Raad, op het EU-niveau, door
beslissers die gekozen zijn op het nationale niveau. Mensen geloven niet
langer dat ze het beleid kunnen veranderen door een andere regering te
kiezen, en verwerpen dan uiteindelijk het systeem als geheel. Het
Europees Semester kampt ook met dit probleem, dat ook het onderwerp
is van de recente speech van de Britse premier Cameron. Wat het
antwoord moet zijn is niet eenvoudig te zeggen. In elk geval moet de
vraag wie het effect ondervindt van beleid een belangrijke rol spelen. Vaak
zijn er externaliteiten, doordat beleid van het ene besluitvormingsniveau
of land, doorwerkt in een ander niveau of land. Subsidiariteit kan een
antwoord zijn als het iets doet aan het externaliteitenprobleem. Uiteindelijk moeten de niveaus van de externe effecten van publieke goederen
leidend zijn: besluiten moeten genomen worden door mensen, niet door
staten.
De heer Hannigan (Ierland, Oireachtas) wees erop dat het referendum
over de Fiscal Compact in Ierland heeft geleid tot aanzienlijk meer
publieke aandacht en meer legitimiteit voor de genomen beslissing. Meer
betrokkenheid van nationale parlementen bij het proces van het Europees
Semester is dus zeer aan te raden.
De Duitse afgevaardigde Spatz (Bondsdag) vroeg zich af hoeveel burgers
in Europa op dit moment zouden instemmen met het «Leve de Europese
Republiek» van de heer Wolff. Het probleem is dat er op dit moment geen
Europese publieke ruimte bestaat, alleen nationale publieke ruimtes. We
zijn aangewezen op het bestaande instrumentarium om legitimiteit te
verwerven. Van belang daarbij is dat we ons houden aan afspraken zoals
die zijn vastgelegd in het Verdrag van Maastricht, anders ondermijnen we
het draagvlak van onze burgers. Het Europees Semester is belangrijk,
omdat het helpt toezicht te houden op het nakomen van de afspraken die
we onderling gemaakt hebben.
Ook de Franse parlementariër Caresche (Assemblée Nationale) gaat in op
het probleem van de legitimiteit. We zien op dit moment een soevereiniteitsverschuiving die niet voorzien was in de verdragen, stelde hij. Het
gaat hier om veel beleidsterreinen, niet alleen de begroting maar ook
arbeidswetgeving en dergelijke. In een federaal systeem zijn het federale
instellingen die federale instellingen controleren. Maar wat we nu hebben
in de EU is een systeem waar federale instellingen lokale (nationale)
instellingen controleren.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

4

Het lid Van der Linden (Eerste Kamer) bracht in dat het probleem in de EU
is dat we het niet eens zijn over wat we willen met Europa. We zullen
keuzes moeten maken. Een Europa à la carte is niet mogelijk: we zijn nu
eenmaal lid van een vereniging en zullen moeten leren de regels die door
de meerderheid zijn vastgesteld te accepteren. Om steun van de burgers
te krijgen voor het Europese project moeten we successen laten zien,
maar die komen er niet als we verdeeld zijn. Daarom is versterking van de
Eurozone noodzakelijk. Het plan Van Rompuy is in grote lijnen een
uitstekend plan, dit moeten we met overtuiging uitdragen naar onze
burgers. Wat het onderwerp soevereiniteit betreft: Veel bevoegdheden
liggen bij de lidstaten. Daarom moeten de nationale parlementen bij deze
discussie serieus genomen worden. En wat Nederland betreft: de regering
heeft daarbij niet alleen de steun nodig van de Tweede Kamer, maar ook
die van de Eerste.
De heer Schmidt (Europees Parlement, ALDE) memoreerde dat hij zich in
zijn land wat dit betreft bij een minderheid bevindt, maar dat hij maar wat
graag zou zien dat zijn land toetrad tot de Eurozone. Echter ook als
Europarlementariër voelde hij zich wel eens eenzaam, zei hij, omdat hij
weinig contact heeft met nationale parlementen over de onderwerpen
waar hij in het Europees Parlement aan werkt. Meer uitwisseling was
echter zeer welkom wat hem betreft, en hij riep de nationale parlementen
dan ook op om Europarlementariërs uit te nodigen bij hun overleggen.
De heer Wolff reageerde op het debat met de opmerking dat een
geleidelijke aanpak misschien het beste is om burgers bij het proces te
betrekken. Te geleidelijk is echter ook niet goed, omdat dit hoge kosten
met zich mee kan brengen: denk aan de aanpak van de bankencrisis. De
noodzaak van Europa moet bij dit alles duidelijker uitgelegd worden.
Richting Frankrijk merkte hij op dat toetreding tot een monetaire unie
inderdaad betekent dat soevereiniteit wordt ingeleverd. Als we de
monetaire unie verder willen voltooien, dan moeten we ons realiseren dat
daar opnieuw soevereiniteit voor moeten worden ingeleverd.
De heer Collignon herhaalde nog eens dat de burger in Europa soeverein
moest zijn, niet de lidstaten. Hij verwees naar de verkiezingen in
Griekenland van mei 2012, die een maand later over moesten omdat de
rest van Europa de uitkomst niet zag zitten. Hetzelfde zou zich kunnen
gaan voordoen in Italië. Dat is het grote probleem van Europa op dit
moment.
De rapporteur van het Europees Parlement voor het Europees Semester,
mevrouw Ferreira (S&D), stelde afsluitend dat de rol van de Raad, vooral
Ecofin, de laatste jaren sterker is geworden, evenals de rol van het
Europees Parlement. Door de financiële crisis die in 2008 losbarstte moest
snel ingegrepen worden, waardoor de rol van de EU veel sterker is
geworden dan voorzien was. Van enkele lidstaten zou je kunnen zeggen
dat ze daardoor nu «subsoeverein» zijn geworden. Daarvoor moet een
oplossing gevonden worden. Het beeld van de heer Collignon, de
«Europese Republiek» sprak haar aan, maar zij meende ook dat er nog erg
veel moet gebeuren voor het zo ver is.
Deelsessie Werkgelegenheid en Sociale Zaken
Aan de deelsessie georganiseerd door de commissie Werkgelegenheid en
Sociale Zaken (EMPL) van het EP werd deelgenomen door de leden
Schut-Welzijn en Backer. Een belangrijke agendapunt vormde hier de door
de Europese Commissie voorgestelde Jeugdgarantie, die ervoor moet
zorgen dat geen enkele jongere in de EU meer dan vier maanden zonder
werk, opleiding of leerplek komt te zitten.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

5

Mevrouw Berès (S&D, Europees Parlement), voorzitter van de
EMPL-commissie, gaf aan het belangrijk te vinden dat lidstaten zich eraan
verbonden deze Jeugdgarantie in te voeren. Zij wees op het EP-advies om
25% van de gelden in het Europees Sociaal Fonds hiervoor te reserveren.
Tijdens het debat bleek er veel steun voor de stelling dat jeugdwerkloosheid moest worden aangepakt en dat de jeugdgarantie daarvoor een
goed middel kon zijn. Deze steun kwam niet alleen van partlementariërs
uit de zuidelijke lidstaten, waar de werkloosheid zeker onder de jeugd
hoog is, maar bijvoorbeeld ook van de Finse parlementariër mevrouw
Filatov (Eduskunta).
Het lid Backer (Eerste Kamer) wees er op dat hervormingen wel nodig
waren, bijvoorbeeld van de arbeidsmarkt, ook als dat politiek gezien soms
moeilijk was. Steun voor arbeidsmarkthervormingen werd ook uitgesproken door de heer Scheffer (Duitsland, Bondsdag).
Het lid Schut-Welkzijn (Tweede Kamer) stelde dat zij wel voor algemene
hervormingsmaatregelen was, zodat economische groei wordt gestimuleerd en de werkloosheid verlaagd. Zulke maatregelen komen iedereen
ten goede die op zoek is naar een baan. Maar een jeugdgarantie vindt zij
geen goed idee, omdat het bedrijven zijn die banen scheppen, niet de
overheid. Als de subsidie ophoudt, houdt een baan die daarmee
gecreëerd is ook op te bestaan. De EU kan hier bovendien weinig
meerwaarde bieden. Tot slot ging zij nog in op de goede ervaringen met
het Nederlandse beleid om jeugdwerkloosheid laag te houden.
Gesprek met Nederlandse Europarlementariërs
De delegatie heeft een gesprek gevoerd met Nederlandse Europarlementariërs die betrokken zijn bij het Europees Semester. Aanwezig waren de
Europarlementariërs Van de Camp (CDA), Cornelissen (GroenLinks), Van
Dalen (CU), Merkies (PvdA) en Mulder (VVD). Deze laatste zat het gesprek
ook voor. Onderwerp van het gesprek was hoe de betrokkenheid van het
nationale parlement bij het Europees Semester verder verbeterd kan
worden, en wat er verbeterd kan worden aan de organisatie van de
Europese Week zelf.
Er was brede overeenstemming tussen de aanwezigen dat het debat
tijdens een interparlementaire conferentie interactiever gemaakt kan
worden. Daarbij zou vooral meer ruimte moeten komen voor uitwisseling
en debat tussen de aanwezige nationale parlementariërs. Verder werd
gesproken over de manier waarop het Europees Semester in het Europees
Parlement en in de beide Kamers der Staten-Generaal behandeld wordt,
en werden tips en adviezen uitgewisseld.
Plenair slotdebat
Het plenaire slotdebat op woensdag 30 januari begon met een samenvatting van de ECON- en EMPL-deelsessies van de vorige dag door de
betreffende voorzitters, respectievelijk de heer Lamassoure (PPE) en
mevrouw Berès (S&D).
Vervolgens was het woord aan de voorzitter van de Europese Commissie,
de heer Barroso. Hij stelde dat de EU en de Eurozone sinds eind 2012
bezig zijn uit de recessie te komen. De eerste boodschap die hij de
conferentie daarom wilde meegeven was dat de inspanningen die zowel
op het Europese als het nationale niveau geleverd worden de moeite
waard zijn, en niet tevergeefs. Maar zijn tweede boodschap was dat dit
nog absoluut geen aanleiding was om achterover te leunen. In twaalf
lidstaten ligt de jeugdwerkloosheid nog steeds boven de 25%. In sommige

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

6

lidstaten is sprake van een echte sociale noodsituatie. Eindelijk waren de
meeste lidstaten het erover eens dat werkloosheid ook op het Europese
niveau aangepakt moet worden. Hij hoopt dan ook dat de door de
Commissie voorgestelde Jeugdgarantie zal worden aangenomen.
Wat betreft de discussie over het Meerjarig Financieel Kader stelde de
heer Barroso dat hij de positie van sommige lidstaten niet goed begreep.
Terecht vonden deze lidstaten dat groei en concurrentievermogen
ondersteund moeten worden. Maar waarom mocht de Europese
begroting daar dan niet voor worden ingezet?
Denkend voorbij de Jaarlijkse Groeianalyse is volgens Barroso actie nodig
op drie fronten: Ten eerste moeten de Lidstaten structurele hervormingen
doorvoeren waarmee hun begroting op orde komt en de concurrentiekracht van hun economie herstelt. In de tweede plaats zijn specifieke
maatregelen nodig die de governance van de Eurozone versterken en de
effectiviteit van het begrotingsbeleid van de verschillende lidstaten
verbeteren. En tot slot is nodig dat in de 27, 28 lidstaten de legitimiteit en
democratische controle worden versterkt van de nieuwe functies die
worden toegekend aan het Europese niveau.
De voorzitter van de Europese Raad, de heer Van Rompuy, begon zijn
betoog eveneens met de vaststelling dat 2013 wat positiever begonnen
was voor de Eurozone en de Euro dan eerdere jaren. De begrotingen zijn
gezonder, de spreads zijn aan het dalen, en de financiële fragmentatie
binnen de Eurozone neemt af. Toch is er nog een lange weg te gaan. We
zijn tenslotte aan het herstellen van de langste economische crisis sinds
de jaren dertig, inclusief een existentiële crisis voor de euro. Het jaar 2012
vormde echter een keerpunt. Later, als het stof is opgetrokken, zal worden
vastgesteld hoe belangrijk de beslissingen waren die toen genomen zijn.
Twee grondbeginselen lagen ten grondslag aan al deze beslissingen: meer
verantwoordelijkheid, voor nationale regeringen, in het bijzonder via de
Fiscal Compact. En meer solidariteit, met name via het Europees
Stabiliteitsmechanisme ESM. Die twee grondbeginselen kunnen niet los
van elkaar gezien worden.
Deze hervormingen kwamen tot stand onder druk van de financiële
markten, maar zouden anders ook nodig geweest zijn. Niet vanwege de
druk van de markt – markten zijn niet altijd rationeel – maar omdat er
objectieve factoren die we niet hadden kunnen negeren: de houdbaarheid
van schulden, concurrentiekracht, demografische veranderingen, en
dergelijke.
We hebben meer structurele economische groei nodig, niet alleen
groeiherstel op de korte termijn. Onze concurrentiekracht staat immers
onder constante druk van opkomende landen als China, maar ook van
veranderingen als die in het energiebeleid van de VS. Het uiteindelijke
doel van groei is natuurlijk werkgelegenheid. Groei is op zichzelf een
sociaal doel. In deze context is mij door de Europese Raad en de voorzitter
van de Europese Commissie gevraagd om voorstellen te doen over de
sociale dimensie van onze Economische en Monetaire Unie.
De plannen voor een Bankenunie, met een gemeenschappelijk toezichtmechanisme (SSM) voor banken in de eurozone, zijn al in een ver
stadium. Tijdens de laatste Europese Raad, van december 2012, spraken
we af om te onderzoeken hoe we ons economisch en begrotingsbeleid
vergaander kunnen coördineren, bijvoorbeeld via hervormingscontracten
tussen de lidstaten en de EU.
De belangrijkste les die we geleerd hebben is echter dat we allemaal van
elkaar afhankelijk zijn. Economisch beleid in de ene Lidstaat heeft een
enorme impact op het lot van een andere. Bijeenkomsten als deze zijn
daarom belangrijk. Het is van belang dat onze procedures democratische
legimiteit hebben. Het Europees Parlement en de nationale parlementen
zijn daarbij geen rivalen, maar twee kanten van dezelfde medaille.
Samenwerking tussen dezen, zoals voorzien in artikel 9 van Protocol 1 van

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

7

het Verdrag van Lissabon en artikel 13 van het Verdrag voor stabiliteit,
coördinatie en governance in de EMU, is zeer belangrijk.
In de discussie die volgde herinnerde de heer Barrett (Ierland, Ceann
Comhairle (voorzitter) van de Dáil) eraan hoe zwaar de economische
hervormingen in Ierland geweest zijn de afgelopen jaren. Hij is echter blij
dat de andere EU-landen toen de helpende hand hebben toegestoken.
Mevrouw Kudla (Duitsland, Bondsdag) stelde dat geen beslissingen
genomen moeten worden die niet democratich gelegitimeerd zijn. Zij
vroeg zich daarom af waarom we bang zouden moeten zijn voor
referenda. Die angst is immers alleen nodig als we denken dat we de
burgers niet mee kunnen nemen in onze beslissingen.
De heer Barret reageert hierop met de verzekering, op grond van zijn Ierse
ervaringen, dat referenda inderdaad geen gemakkelijke taak zijn voor
politici. Echter, eens een referendum achter de rug is en men de
instemming van de bevolking heeft, is de beloning ook groot. Lage
opkomstcijfers en goede communicatie blijven echter een uitdaging.
Het lid Servaes (Tweede Kamer) sprak zijn teleurstelling uit over het feit
dat de heren Barroso en Van Rompuy onmiddellijk na hun toespraken de
zaal hadden verlaten. Op deze manier is een debat immers niet mogelijk.
Tegen de nog wel aanwezige Eurocommissaris Šefčovič (Interinstitutionele Betrekkingen en Administratie) merkte hij op dat een belangrijk
zorgpunt voor het Nederlandse parlement is dat de voorbereiding van
Europese Raden zo ondoorzichtig is. De Van Rompuy-rapporten en de
Barroso-blueprint waren allemaal pas dagen voor de betreffende top
beschikbaar. Een probleem is er ook met de als Limité aangemerkte
Raadsdocumenten, waar parlementsleden niet in een publiek debat naar
kunnen verwijzen. Hij riep de Raad dan ook op deze publiek te maken.
In zijn antwoord verwees de heer Šefčovič naar zijn recente bezoek aan
Nederland, waar hij was om de begrotings- en financiële consequenties
van EU-voorstellen met het parlement te bespreken. Wat betreft transparantie stelde hij dat discussies in de Raad zelf al aanzienlijk transparanter
zijn geworden, bijvoorbeeld door het direct uitzenden van delen van de
discussies. Een document als de blueprint zag hij vooral als een discussiedocument waaraan nog verder gewerkt wordt, zei hij, niet als een
concreet voorstel. De Europese Commissie doet wat zij kan om de
transparantie te verbeteren, maar staat altijd open voor suggesties.
De heer Lamassoure merkte op dat in elk geval heel transparant was dat
de Raad bezig was de geest van de Verdragen te schenden. Volgens de
Verdragen was de Raad er immers alleen om de grote lijnen van het
EU-beleid uit te zetten. De Raad ziet zichzelf volgens hem echter steeds
meer als het hoogste orgaan van de Unie, dat vindt dat alle andere
instellingen, zoals het Europees Parlement en de nationale parlementen,
maar met zijn besluiten moeten instemmen. Daarbij bleef de Raad in het
geheim vergaderen, zoals men dat doet in de diplomatie. Stel u echter
voor dat in Duitsland de ministers van financiën van de Länder in het
geheim de begroting van de federale overheid zouden vaststellen. Zoiets
zou toch volkomen onaanvaardbaar zijn?
De voorzitter van de delegatie,
Servaes
De griffier van de delegatie,
Beun

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 574, nr. 1

8