Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1699
Vragen van de leden Van Ojik en Van den Nieuwenhuijzen (beiden
GroenLinks) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over het bericht dat de
Amerikaanse regering stelt dat de Chinese regering zich schuldig maakt aan
genocide op de Oeigoeren (ingezonden 21 januari 2021).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 februari
2021).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Minister Pompeo: Chinese behandeling Oeigoeren is genocide»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo
heeft verklaard dat China onder leiding van de Communistische Partij
genocide heeft gepleegd op Oeigoeren in Xinjiang?
Antwoord 2
Ja. Op 19 januari 2021 heeft toenmalig Secretary of State Pompeo in een
verklaring gesteld dat op basis van de beschikbare informatie door hem is
vastgesteld dat de Chinese staat genocide heeft gepleegd op de moslim
Oeigoeren en andere etnische en religieuze minderheden in Xinjiang, alsook
dat deze genocide nog steeds voortduurt.
Vraag 3 en 4
In hoeverre is dit nu het officiële standpunt van de Amerikaanse regering? Is
het de verwachting dat de nieuwe regering onder leiding van Joe Biden dit
standpunt overneemt?
Wat zijn de gevolgen van deze Amerikaanse stellingname?

1

ah-tk-20202021-1699
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NRC.nl, 19 januari 2021, «Minister Pompeo: Chinese behandeling van Oeigoeren is genocide’
(https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/19/minister-pompeo-chinese-behandeling-oeigoeren-isgenocide-a4028198).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
Het is nog niet duidelijk of de nieuwe Amerikaanse administratie deze
vaststelling over zal nemen. Secretary of State Blinken heeft wel tijdens zijn
hoorzitting met de Senate Foreign Relations Committee aangegeven de
kwalificatie te onderschrijven. Nadere besluitvorming door de Amerikaanse
overheid moet worden afgewacht voordat eventuele gevolgen in kaart
kunnen worden gebracht.
Vraag 5
Bent u bereid om nauwe samenwerking te zoeken met de nieuwe Amerikaanse regering om gezamenlijk op te trekken richting China met betrekking
tot de situatie van de Oeigoeren? Zo ja, op welke wijze?
Antwoord 5
T.a.v. Xinjiang delen de VS, de EU en NL de ernstige zorgen over de
plaatselijke mensenrechtensituatie in het algemeen en de behandeling van de
Oeigoeren in het bijzonder. Op dit terrein is de afgelopen jaren al nauw
samen opgetrokken met de VS, vooral in VN-verband. Deze samenwerking zal
met de nieuwe Amerikaanse regering voortgezet en waar mogelijk en
relevant uitgebreid worden.
Vraag 6
Wat is uw appreciatie van het onderliggende rapport van de Congressional
Executive Commission on China? Deelt u de conclusies van dit rapport?
Antwoord 6
Het rapport van de Congressional Executive Commission on China geeft een
overzicht van mensenrechtenschendingen door de Chinese overheid. Het
rapporteert over repressie van minderheden in Xinjiang en Tibet, het
ondermijnen van de rechtstaat in Hongkong, beperkingen op vrijheid van
religie en levensovertuiging, gebruik van het strafrecht om kritiek te smoren,
inperking van de vrijheid van meningsuiting en internetvrijheid, genderongelijkheid, mensensmokkel, een krimpend maatschappelijk middenveld, en het
repatriëren van Noord-Koreaanse vluchtelingen. In grote lijnen zijn dit
bevindingen waarover ik uw Kamer eerder heb geïnformeerd, onder andere
in de brief over Mensenrechten in China van 11 november 2019 (Kamerstuk
35 207, nr. 32).
Vraag 7
Klopt het dat de gerichte inzet van geboortebeperkingsmaatregelen tegen een
specifieke groep neerkomt op genocide en dat er sterk bewijs is dat China
zich hier middels gedwongen sterilisaties van Oeigoerse vrouwen schuldig
aan maakt?
Antwoord 7
Genocide is een zeer ernstig internationaal misdrijf, waarbij het gaat om een
aantal ernstige daden die worden gepleegd met de opzet om een specifieke
groep geheel of gedeeltelijk uit te roeien (genocidale opzet). Het opleggen
van geboortebeperkingen aan een bepaalde groep zou als een dergelijke
daad kunnen worden aangemerkt, maar om als genocide te kunnen worden
gekwalificeerd is het noodzakelijk dat vaststaat dat deze beperkingen zijn
opgelegd met een genocidale opzet.
Vraag 8
Deelt u de kwalificatie van Pompeo dat China zich schuldig heeft gemaakt aan
genocide op de Oeigoeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Het kabinet stelt zich op het standpunt dat er sprake is van grootschalige
mensenrechtenschendingen tegen Oeigoeren. Leidend voor de Nederlandse
regering bij de erkenning van genocides zijn uitspraken van internationale
gerechts- of strafhoven, eenduidige conclusies volgend uit wetenschappelijk
onderzoek en vaststellingen door de VN leidend, zoals is vastgesteld in het
regeerakkoord. Hiervan is op dit moment geen sprake.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 9
Bent u bereid om een officieel onderzoek te starten, op nationaal of Europees
niveau, om te bepalen of China zich inderdaad schuldig maakt aan genocide
en op welke wijze?
Antwoord 9
Zoals ik aangaf tijdens het Algemeen Overleg Raad Buitenlandse Zaken van
21 januari 2021 zal ik dit in EU-kader bespreken.
Vraag 10
Bent u bereid om de Chinese autoriteiten te verzoeken om toegang te
verlenen voor onafhankelijke onderzoekers tot Xinjiang en de strafkampen en
dat u, mocht die toegang niet worden verleend, op basis van de huidige
kennis over zult gaan tot de officiële vaststelling dat er genocide plaatsvindt?
Antwoord 10
Nederland vraagt China consequent om transparantie en betekenisvolle
toegang voor waarnemers, waaronder de VN Hoge Commissaris voor de
Mensenrechten, tot Xinjiang en zal dat blijven doen. Wat betreft het vaststellen van genocide met de huidige informatie, zie het antwoord op vraag 8.
Vraag 11
Wat zijn de gevolgen van een Nederlandse of Europese vaststelling van
genocide, op het gebied van diplomatieke relaties, sancties en handelsrelaties?
Antwoord 11
Mogelijke gevolgen zijn afhankelijk van de precieze omstandigheden en
bevindingen. Daar kan ik niet op vooruit lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3