Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 541

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VAN
DEFENSIE EN VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 juni 2015
In overeenstemming met artikel 100 van de Grondwet hebben wij uw
Kamer op 1 september 2014 geïnformeerd over het besluit van het kabinet
een bijdrage te leveren aan de NAVO-missie Resolute Support. Resolute
Support is de opvolger van ISAF. Sinds 1 januari 2015 is Afghanistan zelf
verantwoordelijk voor de veiligheid in het land. Het lenteoffensief van de
Taliban stelt de Afghaanse strijdkrachten behoorlijk op de proef, maar het
is te vroeg om conclusies te trekken. In een separate brief gaat het
kabinet, conform het verzoek van de Vaste Kamercommissie Buitenlandse
Zaken van 28 mei jl., nader in op dit lenteoffensief.
In de artikel 100-brief van 1 september 2014 is uiteengezet dat Resolute
Support een missie is die twee jaar duurt en drie fasen kent. De eerste
fase wordt gekenmerkt door de presentie van NAVO-troepen verdeeld
over vier regio’s. De Nederlandse bijdrage aan fase 1 van Resolute
Support richt zich op de regio Noord, rondom de stad Mazar-e-Sharif in de
provincie Balkh, met Duitsland als Framework Nation.
De transitie van fase 1 naar fase 2 (centrale inzet in Kabul) was voorzien
voor de periode 1 oktober tot en met 31 december 2015. Deze transitie zal
echter later dan voorzien worden uitgevoerd. De huidige Nederlandse
bijdrage zal tijdens deze verlengde eerste fase worden voortgezet. De
beoordelingen van de elementen uit het Toetsingskader zoals beschreven
in de artikel-100 brief van 1 september 2014 blijven ongewijzigd.
Hieronder gaan we wel opnieuw expliciet in op de veiligheidssituatie.
Over de Nederlandse inzet in fase 2 wordt uw Kamer, zoals voorzien, in
een aanvullende brief geïnformeerd. De presentie van Nederlandse
stafofficieren op het hoofdkwartier zal worden voortgezet tot eind 2016.
Wanneer de overgang naar fase 2 van Resolute Support in de nieuwe
omstandigheden precies aan de orde is, is nog niet bekend, maar de duur
van de missie blijft vooralsnog twee jaar. Dit wil zeggen dat Resolute

kst-27925-541
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 925, nr. 541

1

Support in het laatste kwartaal van 2016 wordt voltooid met fase 3 waarin
de NAVO-troepenmacht zich terugtrekt uit Afghanistan (redeployment). De
aard van de missie, het uitvoeren van train, advise and assist taken,
verandert evenmin.
De voorgenomen verlenging van fase 1 van Resolute Support heeft geen
gevolgen voor de Nederlandse inzet op andere terreinen, zoals ontwikkelingssamenwerking. De internationale ondersteuning van het Law and
order Trust Fund for Afghanistan (LOTFA), de bijdrage aan het Afghanistan Reconstruction Trust Fund (ARTF) van de Wereldbank en, afhankelijk van de veiligheidssituatie, het rechtsstaatprogramma Kunduz, zullen
doorgaan, zoals voorzien. Ook de Nederlandse bijdrage aan de Europese
politietrainingsmissie EUPOL Afghanistan wordt ongewijzigd voortgezet.
Ontwikkelingen missie
Het doel van de missie is een professioneel en zelfredzaam Afghaans
veiligheidsapparaat dat ook op lange termijn in staat is de veiligheid te
handhaven en zo blijvend weerstand te bieden aan opstandelingen.
Mede als gevolg van de politieke impasse die ontstond na de Afghaanse
Presidentverkiezingen blijven de resultaten van de missie vooralsnog
achter bij de verwachtingen. Zo worden besluiten voor belangrijke
hervormingsmaatregelen tot dusverre uitgesteld omdat er nog altijd geen
Minister van Defensie is benoemd. Inmiddels heeft President Ghani wel
een kandidaat voor deze positie voorgedragen. Het is echter nog niet
zeker dat het parlement akkoord gaat met de benoeming van Masoom
Stanekzai. De achterstand is volgens de Commandant van Resolute
Support niet meer in te halen door een intensivering van de activiteiten.
Het is derhalve noodzakelijk om de huidige troepensterkte langer aan te
houden en daarmee de overgang naar fase 2 uit te stellen.
Tijdens eens recent bezoek van de Afghaanse President Ghani aan de
Verenigde Staten (VS), pleitte hij voor een meer geleidelijke terugtrekking
van de VS- troepen uit Afghanistan omdat deze nodig zijn in de strijd
tegen terreur en moeten voorkomen dat ook IS voet aan de grond krijgt in
Afghanistan. President Obama heeft inmiddels besloten dat alle Amerikaanse troepen die nog in Afghanistan aanwezig zijn, tot minimaal eind
2015 daar blijven, inclusief de troepen die op bilaterale basis worden
ingezet in de strijd tegen terreur. Naar verwachting zullen de VS in de
tweede helft van 2015 het plan voor de troepenvermindering in 2016
bekendmaken, waarbij de VS vooralsnog vasthouden aan het oorspronkelijke besluit om Resolute Support eind 2016 te beëindigen.
Tijdens de bijeenkomst van NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken in
Antalya op 13 en 14 mei jl. hebben de Frame Work Nations Duitsland,
Turkije, Italië en de VS zich bereid getoond om flexibiliteit te betrachten
voor de overgang van fase 1 naar fase 2. Alle 20 partnerlanden van
Duitsland in de regio Noord hebben een positieve grondhouding ten
aanzien van deelname aan een verlenging van fase 1.
De Nederlandse bijdrage
De inzet van de Nederlandse troepen in Resolute Support verloopt tot nu
toe naar wens. Op dagelijkse basis bezoeken Nederlandse adviseurs,
samen met hun NAVO-collega’s, de hoofdkwartieren van het Afghaanse
leger en politie in de regio Mazar-e-Sharif. Hierbij adviseren zij op het
gebied van onder andere operaties, opleidingen en bedrijfsvoering. Zij
assisteren hun Afghaanse collega’s daarbij ook in de planning en
uitvoering van de hervormingen binnen de veiligheidstroepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 925, nr. 541

2

De inzet van de Nederlandse militairen van de beveiligingseenheid en het
medisch personeel wordt zeer gewaardeerd door de commandant van
Train, Advice & Assist Command - North (TAAC-N). Om de grote druk
waaronder deze eenheden werken enigszins te verlichten, heeft de
commandant TAAC-N het optreden aangepast. Militairen van deze
eenheden blijven op de locatie van het Afghaanse leger (Camp Shaheen)
en de adviseurs worden per helikopter naar deze advieslocatie gevlogen.
Op deze manier worden de vermoeiende en tijdrovende transporten over
de weg voorkomen.
De huidige Nederlandse bijdrage wordt nagenoeg ongewijzigd voortgezet
en blijft daarmee bescheiden van aard. Het voorzetten van de bijdrage
heeft geen directe gevolgen op de gereedheid en de geoefendheid van de
krijgsmacht.
Ook de taken van de huidige Nederlandse bijdrage blijven ongewijzigd.
Sinds de start van de missie is echter duidelijk geworden dat de te trainen
eenheden zich niet altijd in de directe omgeving van Mazar-e-Sharif
bevinden, maar op andere locaties in regio noord. Idealiter worden de
werkzaamheden van de missie dan ook eveneens elders in de regio
Noord, bijvoorbeeld in Kunduz, uitgevoerd om zodoende aan de specifieke lokale adviesbehoeften van de ANDSF te voldoen. De commandant
van TAAC-N beslist hierover. Deze wijze van optreden past binnen het
operatieplan van de NAVO en verschillende partners voeren al elders in
de regio Noord advieswerkzaamheden uit. Ook Nederland zal hiertoe
overgaan. Nederlands personeel zal echter alleen op locaties buiten de
directe omgeving van Mazar-e-Sharif worden ingezet indien de veiligheid
is gewaarborgd. De Senior National Representative ziet er op toe, als Red
Card Holder, dat de Nederlandse troepen binnen de kaders van het
Nederlandse mandaat worden ingezet.
Politieke ontwikkelingen
In 2014 vond de eerste vreedzame en democratische machtsoverdracht in
de geschiedenis van Afghanistan plaats. De verkiezingen van najaar 2014
leidden tot een regering van nationale eenheid, een compromis tussen
Ashraf Ghani (president) en Abdullah Abdullah (chief executive, de facto
premier). Tijdens de London Conference on Afghanistan in december 2014
heeft de eenheidsregering de hervormingsagenda Realizing Self-Reliance
gepresenteerd, met ambitieuze plannen voor de ontwikkeling van
Afghanistan. De implementatie van de hervormingsagenda gaat
vooralsnog moeizaam vanwege het aanhoudend grote begrotingstekort
en het lang uitblijven van een volledig kabinet. Inmiddels is het kabinet
echter op één positie na compleet en hebben de meeste Ministers hun
plannen voor de eerste 100 dagen gepresenteerd. Tijdens de Senior
Officials Meeting op 5 september aanstaande in Kabul, zal de concretisering van de hervormingsdoelstellingen met de internationale gemeenschap worden besproken. Met de recente voordracht voor een nieuwe
Minister van Defensie zal hopelijk binnenkort de laatste ministerspost
worden vervuld. Deze benoeming is ook van groot belang met het oog op
het voorjaarsoffensief van de Taliban (zie verder paragraaf veiligheidssituatie).
De regering Ghani-Abdullah zet ondertussen in op het sluiten van een
vredesakkoord met de Taliban. De laatste maanden vonden verschillende
informele, oriënterende gesprekken plaats tussen gezaghebbende figuren
binnen de Afghaanse samenleving en de Taliban. Tot formele gesprekken
tussen de Afghaanse autoriteiten en de Taliban is het nog niet gekomen.
President Ghani investeert ook sterk in de verbetering van de relaties in de
regio. Ondanks interne weerstand zet hij bijvoorbeeld ook zijn beleid van
toenadering tot Pakistan, als schakel voor de Afghaanse stabiliteit en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 925, nr. 541

3

veiligheid, door. Richting India probeert President Ghani een gebalanceerd engagement te voeren dat de op Pakistan gerichte inspanningen
niet te zeer verstoort.
Het verbeteren van veiligheid en stabiliteit ziet de Afghaanse regering als
essentiële voorwaarde voor het vergroten van welzijn en welvaart in
Afghanistan. Andere prioriteit van de regering is hervorming van het
politiek-maatschappelijke systeem met problemen als patronage en
corruptie. Zo heeft President Ghani al verschillende concrete maatregelen
genomen om corruptie aan te pakken, waaronder het ontslaan van enkele
corrupte regionale gouverneurs. Ook op de mensenrechtenagenda is het
beleid van de eenheidsregering voortvarend; het afgelopen jaar is
bijvoorbeeld een verbod op het rekruteren van minderjarige agenten en
militairen door het parlement aangenomen, heeft President Ghani
recentelijk een vrouwelijke gouverneur benoemd en is er merkbaar
aandacht voor vrouwenrechten in het beleid van de eenheidsregering.
Verder zet de regering stevig in op regionale economische samenwerking,
verminderen van donorafhankelijkheid, het scheppen van mogelijkheden
ter vergroting van de economische groei (nu 1,5% per jaar) en het
genereren van meer overheidsinkomsten. Dit is ook van belang omdat de
regering nu de kosten van het Afghaanse leger en de politie (ANSDF) niet
zelf kan dragen en dus van buitenlandse financiële en praktische steun
afhankelijk blijft.
Veiligheidssituatie
De veiligheidssituatie in Afghanistan blijft zorgelijk en de druk op het
Afghaanse leger en de politie (ANDSF) onverminderd hoog. De ANDSF,
voor het eerst grotendeels zelf verantwoordelijk voor de veiligheid, wordt
landelijk op vele plaatsen gebonden door de strijdende opstandelingen.
Hierdoor wordt de ANDSF gedwongen diverse operaties tegelijk op te
starten om de Taliban te stuiten. Tevens is de ANDSF, zonder structurele
ondersteuning van de coalitietroepen, minder effectief in zijn optreden
tegen de Taliban en overige opstandelingen. De ANDSF is hierdoor in
delen van Afghanistan niet meer in staat om de militaire verplichtingen na
te komen, waardoor de focus meer op de steden is komen te liggen. De
patstelling tussen de Afghaanse veiligheidstroepen en de Taliban (en
overige opstandelingen), waarbij geen van de partijen in staat is een
definitief voordeel te boeken, is nog steeds van kracht. Wel behouden of
krijgen de opstandelingen de overhand in veel van de rurale en periferiegebieden. De term «fragiele stabiliteit» is dan ook nog steeds een valide
omschrijving van de huidige veiligheidssituatie in Afghanistan.
Ook dit jaar hebben de opstandelingen met het arriveren van de lente hun
activiteiten opgevoerd. Dit is conform het beeld van afgelopen jaren.
Hierbij blijven de Afghaanse veiligheidstroepen het primaire doel, maar
ook de internationale gemeenschap, inclusief de NAVO-troepenmacht is
met enige regelmaat doelwit van aanslagen en beschietingen. Grootschalige acties tegen de NAVO-troepenmacht blijven echter (nog) uit.
De veiligheidssituatie in Noord-Afghanistan is afgelopen maanden
verslechterd. In de provincies Badakshan en Kunduz hebben de opstandelingen hun offensieve activiteiten opgevoerd, waarbij de Afghaanse
veiligheidstroepen werden teruggedrongen. Door het zenden van extra
troepen uit andere regio’s heeft de Afghaanse overheid de situatie
enigszins weten te stabiliseren en is voorkomen dat belangrijke bevolkingscentra in deze provincies in handen vielen van de opstandelingen.
De situatie in deze provincies blijft echter zeer gespannen en verdere
gevechten worden verwacht. Tevens bevestigen deze gebeurtenissen het
vermogen van de opstandelingen om op grotere schaal offensief op te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 925, nr. 541

4

treden. Ook tonen zij de nog beperkte capaciteiten van het Afghaanse
leger en overige veiligheidstroepen aan.
De situatie in de provincie Balkh en de stad Mazar-e-Sharif is nagenoeg
ongewijzigd. De provincie Balkh – de culturele en economische motor van
het noorden – kan nog steeds worden gezien als één van de stabielere en
veiligere provincies van Afghanistan. Binnen de provincie behouden de
opstandelingen een relatief sterkere invloed in de westelijke districten
terwijl de activiteiten van de opstandelingen in de stad Mazar-e-Sharif en
de directe omgeving beperkt blijven. Uitzonderingen hierop zijn de
complexe aanval op het gerechtsgebouw in de stad op 9 april waarbij
meerdere Afghaanse doden vielen, en de recente beschieting met een
raket van Camp Marmal, waar de Nederlandse militairen verblijven. De
laatste beschieting van Camp Marmal dateerde uit 2011.
Regeringstroepen hebben laten zien in staat te zijn om de Taliban te
stoppen in hun lenteoffensief en de grote steden en meeste doorgaande
wegen te beveiligen, maar ze hebben nog niet de capaciteit om de Taliban
terug te drijven. Ook bij eerdere aanvallen door de Taliban in het noorden
van Afghanistan bleek dat de ANDSF aan weerbaarheid heeft gewonnen
en in het begin van 2014 was de ANDSF verantwoordelijk voor de
beveiliging van de verkiezingen, die redelijk succesvol zijn verlopen.
Door de internationale gemeenschap worden de tactische capaciteiten
van de ANDSF in het algemeen als positief beoordeeld. Een belangrijke
uitdaging waar de ANDSF zich voor gesteld ziet, is het verbeteren van de
kwaliteit van leiderschap op operationeel en strategisch niveau en een
goede coördinatie tussen de ANDSF-eenheden gelieerd aan het Ministerie
van Defensie enerzijds en het Ministerie van Binnenlandse Zaken
anderzijds. Dit is ook waar Resolute Support en de Nederlandse adviseurs
zich vooral op richten.
Financiering
De additionele uitgaven voor de Nederlandse bijdrage aan Resolute
Support in 2016, inclusief de deelname aan een verlengde fase 1 en
vervolginzet in fase 2, zijn geraamd op maximaal € 15 miljoen euro. De
additionele uitgaven voor de totale militaire bijdrage worden gefinancierd
uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV) voor crisisbeheersingsoperaties. De financiering van deze bijdrage zal voorlopig worden geregeld
door middel van een kasschuif binnen het BIV. De structurele financiering
komt aan de orde bij de uitwerking van de motie Van der Staaij. Op
Prinsjesdag wordt u geïnformeerd over de financiële uitwerking hiervan.
De specifiek aan deze missie gerelateerde kosten voor nazorg worden
gefinancierd uit de bestaande voorziening voor nazorg in het BIV.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 925, nr. 541

5