Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 936

Luchtvaartbeleid

Nr. 224

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 augustus 2014
Zoals door mij is toegezegd tijdens het algemeen overleg Luchtvaart van
26 juni 2014 informeer ik uw Kamer thans over de relevante ontwikkelingen op het terrein van luchtkwaliteit in vliegtuigen.
Meting TNO/RIVM advies
In mijn brief van 9 oktober 2013 heb ik u bericht dat KLM op 18 september
2013 (Kamerstuk 31 936, nr. 162) door de Rechtbank Amsterdam verplicht
is om een onafhankelijk onderzoek te laten doen naar de aanwezigheid en
concentratie van TCP in de cabinelucht van de Boeing 737 toestellen.
TNO heeft inmiddels de metingen in opdracht van KLM verricht. De
uitkomsten van deze metingen heb ik vervolgens voor advies voorgelegd
aan het RIVM. Het advies van het RIVM heb ik ontvangen en een afschrift
van dit advies heb ik hier volledigheidshalve bijgevoegd1.
In het rapport van het RIVM wordt ingegaan op de recent verrichte
metingen door TNO in vliegtuigen en is tevens geanalyseerd welke zaken
de causaliteit tussen de waargenomen klachten en de oorzaak
bemoeilijken.
Belangrijke conclusies uit het rapport betreffen de volgende bevindingen:
• In de metingen van TNO zijn geen meetbare hoeveelheden ToCP en
lage concentraties van andere vormen van TCP aangetroffen. ToCP is
een variant van TCP, waarvan is bewezen dat die neurotoxisch is.
• Op basis van de huidige analyse is de rol van overige TCP-varianten bij
het ontstaan van ziekteverschijnselen niet aangetoond, maar die wordt
ook niet uitgesloten. Nader onderzoek wordt zinvol geacht, waarbij een
meer integrale en internationale aanpak wordt voorgesteld.

1

kst-31936-224
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 936, nr. 224

1

Op basis van deze conclusies zijn ook enkele aanbevelingen gedaan welke
worden meegenomen in het door mij in 2014 opgestarte twee sporen
traject door het RIVM. Het eerste spoor betreft het gebruikmaken van de
instrumenten die de Europese REACH-verordening biedt (Verordening
1907/2006, Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals).
Hierbij wordt allereerst bekeken of de producenten van TCP de stof op de
juiste wijze geregistreerd hebben (dossierevaluatie) waarna door middel
van een stofevaluatie eventuele aanvullende informatie opgevraagd kan
worden. Het tweede spoor is het nagaan van andere informatie over de
mogelijke causaliteit tussen de waargenomen klachten bij o.a. piloten en
TCP’s, in nauw contact met de luchtvaartsector.
REACH
Voor wat betreft het REACH traject kan ik reeds berichten dat het Europees
Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) de dossierevaluatie heeft
afgerond en aansluitend met de «stofevaluatie» is gestart. De verwachting
is dat deze eind 2014 voltooid zal zijn. Wanneer hieruit volgt dat er
informatie ontbreekt om vast te kunnen stellen welke effecten de diverse
vormen van TCP hebben op de mens, dan zal begin 2015 door het
Agentschap een besluit worden opgesteld waarin de registranten van TCP
worden verzocht deze informatie aan te leveren.
Inspectie Leefomgeving en Transport
De inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft, vanuit haar verantwoordelijkheid voor toezicht op arbeidsomstandigheden in vliegtuigen, de
luchtvaartbedrijven opgedragen om ook een bijdrage te leveren aan deze
problematiek. Een eigen verantwoordelijkheid van de werkgever wordt
ook bevestigd in de uitspraak van de rechter waarbij de KLM is
opgedragen metingen te verrichten. Deze werkgevers worden door de ILT
verplicht de klachten en problemen in relatie tot de luchtkwaliteit in
vliegtuigen als een potentieel gezondheidsrisico op te nemen in hun
risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Vervolgens dienen zij aan te
geven hoe zij deze risico’s zullen adresseren. De ILT zal de uitkomsten c.q.
resultaten hiervan inventariseren.
Daarnaast heeft de inspectie, nadat vijf personen met klachten zich
gemeld hadden naar aanleiding van de uitzending van Zembla, aan het
Nederlands Centrum voor Beroepsziekte de vraag voorgelegd of het hier
inderdaad om een ziekte gaat als gevolg van beroepsmatige blootstelling
aan «toxic fumes» en zo ja of dit als beroepsziekte erkend moet worden.
Media
Recent is in de Telegraaf een artikel verschenen naar aanleiding van nieuw
onderzoek van prof. Abou-Donia van Duke University (VS), waarin
aangetoond zou zijn dat er een relatie zou bestaan tussen neurologische
klachten die bij een Engelsman, een voormalige piloot, optraden en
mogelijke blootstelling aan TCP in vliegtuigcabines. Ik heb het RIVM
verzocht dit artikel te betrekken bij de al lopende onderzoeken naar TCP.
Wanneer de conclusies uit dit nieuwe onderzoek tot gewijzigde inzichten
leiden, dan zal ik de Kamer hierover informeren.
Gelet op het bovenstaande acht ik het van belang dat dit onderwerp de
noodzakelijke aandacht blijft behouden. Een optimale afstemming tussen
de verschillende internationale/nationale trajecten is essentieel. Ik zal
hieraan een zo goed mogelijke bijdrage leveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 936, nr. 224

2

Indien er sprake is van relevante ontwikkelingen of nieuwe informatie zal
ik uw Kamer daarover informeren.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 936, nr. 224

3