Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3434
Vragen van het lid Agnes Mulder (CDA) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over het opruimen van de bij de grote brand in
Noardburgum vrijgekomen scherven van zonnepanelen (ingezonden 28 mei
2021).
Antwoord van Staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (Economische Zaken en
Klimaat) (ontvangen 2 juli 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 3234.
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Gemeentes waarschuwen voor scherpe
deeltjes van zonnepanelen na brand: houd vee binnen»1, «Kaart: Hier zijn
allemaal stukjes zonnepaneel terechtgekomen»2 en «Vijf dagen na de grote
brand in Noardburgum liggen scherven zonnepanelen nog in het gras:
verzekeraars aan zet»3?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het juist dat bij de gemeente Tytsjerksteradiel 116 meldingen zijn binnengekomen van boeren en anderen die scherven op hun grond hebben aangetroffen?
Antwoord 2
Het totaal aantal meldingen was op 10 juni 121.

1

Omrop Fryslan, 20 mei 2021, «Gemeentes waarschuwen voor scherpe deeltjes van zonnepanelen na brand: houd vee binnen». (https://www.omropfryslan.nl/nieuws/1059802-gemeenteswaarschuwen-voor-scherpe-deeltjes-van-zonnepanelen-na-brand-houd-vee-binnen)
2
Omrop Fryslan, 21 mei 2021, «KAART: Hier zijn allemaal stukjes zonnepaneel terechtgekomen».
(https://www.omropfryslan.nl/nieuws/1059909-kaart-hier-zijn-allemaal-stukjes-zonnepaneelterechtgekomen)
3
Leeuwarder Courant, 26 mei 2021, «Vijf dagen na de grote brand in Noardburgum liggen
scherven zonnepanelen nog in het gras: verzekeraars aan zet». (https://www.lc.nl/friesland/
tytsjerksteradiel/Vijf-dagen-na-de-grote-brand-in-Noardburgum-liggen-scherven-zonnepanelennog-in-het-gras-verzekeraars-aan-zet-26846861.html)

ah-tk-20202021-3434
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het tevens dat het gras op de getroffen percelen niet meer bruikbaar is
als veevoer en dat het afgevoerd zal moeten worden door een afvalverwerker?
Antwoord 3
De betrokken gemeenten en instanties als Land- en Tuinbouworganisatie
(LTO) Nederland, GGD, de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing
(FUMO), Veiligheidsregio en het RIVM hebben de dag na de brand een
gezamenlijk advies uitgebracht aan met name de eigenaren van weiland op
het moment dat er deeltjes worden aangetroffen4.
Uit dit advies volgt dat het gras wat vervuild is met deeltjes van zonnepanelen niet geschikt is als voer voor vee en daarom moet worden afgevoerd. De
veroorzaker is op grond van de Wet milieubeheer verantwoordelijk voor het
ongedaan maken van de milieugevolgen van de brand en wordt aansprakelijk
gesteld voor de kosten voor het opruimen hiervan (zie ook antwoord op
vraag 4).
Omdat de deeltjes verspreid zijn over vier gemeenten hebben deze gemeenten gezamenlijk de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)
ingeschakeld. De FUMO inventariseert de naleving van de adviezen en heeft
indien nodig het mandaat om de NVWA in te schakelen.
Vraag 4
Wie is verantwoordelijk voor het betalen van de kosten die daarbij komen
kijken? Is het juist dat hierover veel onduidelijkheid bestaat en dat deze vraag
in eerste instantie door de verzekeraars moet worden beantwoord?
Antwoord 4
Het is juist dat dit primair een vraag is voor de verzekeraars van de veroorzaker en de benadeelden. Het Verbond van Verzekeraars geeft aan dat
verzekeraars de schade zullen vergoeden die onder de dekking van de bij hun
afgesloten polis valt. Dat kan per verzekeraar en verzekerde verschillen. Voor
opruimingskosten is het mogelijk een beperkte dekking (bijvoorbeeld tot een
bepaald percentage, enkel eigen erf, maximaal bedrag), een bredere dekking
(opruimingskosten in de naburige omgeving, volledige kosten) of iets hier
tussenin af te sluiten. Het is aan verzekerde om samen met zijn adviseur en in
overleg met de verzekeraar bij het aangaan van de verzekering te bepalen in
hoeverre hij deze kosten wenst te verzekeren.
Vraag 5
Welke rol ziet u voor de overheid bij het vinden van een oplossing voor de
onduidelijkheid die bestaat omtrent de opruimingskosten en de nevenschade
die dit soort branden tot gevolg heeft? Bent u bereid om te onderzoeken hoe
getroffen ondernemers kunnen worden ondersteund?
Antwoord 5
De financiering van de opruimingskosten is een aansprakelijkheidskwestie die
tussen de betreffende verzekeraars opgenomen dient te worden. Op basis
van de lopende onderzoeken (zie antwoorden op vraag 7, 8 en 9) verwacht ik
uw Kamer na de zomer nader te kunnen informeren over de risico’s en de
mogelijke benodigde vervolgstappen om deze risico’s te mitigeren.
Vraag 6
Kunt u ingaan op de opruimmethoden die nodig zijn om de scherven die bij
deze brand zijn vrijgekomen op te ruimen? Is er inmiddels meer duidelijkheid
over eenduidige opruimingsmethoden die door het Verbond van Verzekeraars
werden onderzocht? Zo ja, wat zijn de uitkomsten van dit onderzoek en wat
zal met deze uitkomsten in de praktijk worden gedaan? Zo nee, wanneer
verwacht u de uitkomsten van dit onderzoek?

4

https://www.t-diel.nl/update-brand-noardburgum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het advies van de betrokken gemeenten en instanties als LTO, GGD, de
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO), Veiligheidsregio en het
RIVM is om bij het aantreffen van deeltjes als volgt te handelen5:
• Aansprakelijk stellen van de veroorzaker van de brand (de houthandel) via
de eigen verzekering. De benadeelde (veelal boeren) maakt zelf de
afweging om wel of niet een aansprakelijkheidsprocedure op te starten.
• Regelen van een schouw (vooral onderzoek in weiland) op visueel
waarneembare verontreiniging.
• Bij aantreffen deeltjes, het opruimen daarvan in gang zetten.
• Gras wat vervuild is met deeltjes van zonnepanelen is niet geschikt als
voer voor vee. Dat geeft ook LTO aan. Dergelijke vervuilde percelen
moeten gemaaid worden en de afvoer van het gras met deeltjes van
zonnepanelen moet gebeuren door een erkende afvalverwerker.
Het Verbond van Verzekeraars onderzoekt op dit moment of de Stichting
Salvage een coördinerende rol kan spelen bij het opruimen van de deeltje. Dit
onderzoek bevindt zich in de afrondende fase en de uitkomsten worden na de
zomer verwacht.
Vraag 7
Zijn er inmiddels (voorlopige) uitkomsten te rapporteren van het tot medio
2021 lopende onderzoekproject «DIRECT» naar duurzaam en veilig ontwerp
van zonnestroominstallaties?
Antwoord 7
Het RIVM werkt aan 2 projecten die in dit verband relevant zijn. Ten eerste
werkt het RIVM aan brandexperimenten om onderzoek te doen naar de
samenstelling van de rook die vrijkomt bij branden met zonnepanelen en de
stoffen die in deze rook aanwezig zijn. De brandexperimenten waren in het
voorjaar van 2021 gepland maar hebben i.v.m. coronarestricties nog niet
plaats kunnen vinden. Uitgaande van de huidige versoepelingen zullen de
experimenten eind september plaatsvinden. De resultaten zullen dan naar
verwachting begin 2022 worden gepubliceerd.
Het tweede project is het onderzoekproject «DIRECT» dat zich richt op de
kennisbehoefte bij ontwerpers en belanghebbenden in de keten, om te komen
tot een duurzaam en veilig ontwerp van producten of diensten. Zonnestroominstallaties zijn daarvoor een casus. Het DIRECT project loopt tot medio 2021,
dan worden resultaten gepubliceerd.
Vraag 8
Kunt u een stand van zaken geven van het in de motie Agnes Mulder
(Kamerstuk 32 813, nr. 634) verzochte onafhankelijk onderzoek naar de
factoren, zoals installatie, dakisolatie en constructie, van zonnepanelen op
daken die van invloed zijn op de brandveiligheid en daarmee op de verzekerbaarheid van daken met zonnepanelen?
Antwoord 8
N.a.v. de motie van de leden Agnes Mulder c.s. over knelpunten bij het
verzekeren van zon-op-dak-projecten, coördineert de TKI Urban Energy het
onderzoek naar de factoren (zoals installatie, dakisolatie en constructie) van
zonnepanelen op daken die van invloed zijn op de brandveiligheid en
daarmee op de verzekerbaarheid. De resultaten van het vooronderzoek zullen
naar verwachting deze zomer beschikbaar zijn. Op basis van dit vooronderzoek zal vervolgens o.a. een brandtestprogramma worden opgezet en
uitgevoerd.
Vraag 9, 10 en 11
Kunt u tevens aangeven wat de stand van zaken is van het in januari door het
Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) gestarte onderzoek naar een handelingsperspectief voor partijen die betrokken zijn bij grootschalige incidenten met
zonnepanelen? Zijn er inmiddels (voorlopige) resultaten van dit onderzoek
beschikbaar, bijvoorbeeld met betrekking tot mogelijkheden om eventuele
gezondheids- en milieurisico’s te beperken en het op veilige en verantwoorde
5

https://www.t-diel.nl/update-brand-noardburgum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

wijze saneren van neergeslagen verbrandingsproducten? Zo nee, op welke
termijn verwacht u dat deze resultaten wel beschikbaar komen?
Welke stappen gaat u, samen met uw collega van het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat, zetten om zo snel mogelijk te komen tot
eenduidige opruimingsmethoden?
Bent u bereid om, gezien het feit dat grootschalige branden en het vrijkomen
van scherven van zonnepanelen inmiddels geen incident meer lijken te zijn, in
samenwerking met het IFV, meer vaart te zetten achter het opstellen van
aanvullende aanbevelingen voor de brandbestrijding bij zonnepanelen en het
opnemen van deze aanbevelingen in een protocol? Op welke termijn acht u
het mogelijk om een dergelijk protocol in te voeren, zodat betrokken partijen
daar gebruik van kunnen maken bij het omgaan met deze problematiek?
Antwoord 9, 10 en 11
Zoals ik ook aan heb gegeven in de beantwoording van eerdere Kamervragen
over dit onderwerp (Aanhangsel Handelingen 2020–2021 II, nr. 184 en nr. 808)
zal ik zodra de brandexperimenten van het RIVM en het onderzoek van het
IFV zijn afgerond, hierover in overleg treden met de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat om te bezien of er eventueel vervolgstappen
nodig zijn.
Het onderzoek van het IFV is inmiddels in de afrondende fase en het
onderzoeksrapport zal naar verwachting in de zomer gepubliceerd worden. In
dit rapport zal het IFV, voor zover op basis van de literatuur mogelijk is, ook
ingaan op de aanpak van de depositie van verbrandingsproducten en
onverbrande resten van zonnepanelen.
Voor de bestrijding van een brand met zonnepanelen bestaan reeds
richtlijnen. Indien uit de lopende onderzoeken blijkt dat een aanvullend
protocol voor het opruimen van de depositie en afhandelen van branden met
zonnepanelen nodig is, zal ik bezien welke eventueel vervolgstappen hiervoor
nodig zijn. Een zogeheten «panelenprotocol» is daarbij één van de opties.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
der Plas (BBB), ingezonden 26 mei 2021 (vraagnummer 2021Z08969).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4