Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

28 694

Verpakkingsbeleid

30 872

Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 155

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2022
In het kader van het terugdringen van de negatieve effecten van wegwerpplastics op het milieu is Richtlijn (EU) 2019/904, ook wel bekend als de
Single-Use Plastics Richtlijn (hierna: SUP-Richtlijn), vastgesteld. De
SUP-Richtlijn is in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd in het
Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik en de daarbij
behorende ministeriële regeling en in het Besluit beheer verpakkingen1
(hierna: regelgeving voor wegwerpplastics). Om meer duidelijkheid te
geven over de precieze reikwijdte van de SUP-Richtlijn heeft de Europese
Commissie in 2021 een Mededeling met daarin nadere richtsnoeren met
definities van de producten en een nadere toelichting gepubliceerd2. Uit
signalen uit het veld valt echter op te maken dat deze richtsnoeren nog
onvoldoende duidelijkheid bieden voor marktpartijen om te bepalen of
hun producten binnen de reikwijdte van de regelgeving voor wegwerpplastics vallen. De sector heeft de urgentie van meer helderheid om aan
de wettelijke verplichtingen die vanaf 2023 gaan gelden te kunnen
voldoen, nadrukkelijk kenbaar gemaakt. Om de gevraagde duidelijkheid te
kunnen geven is op basis van een extern adviesrapport3 een afwegingskader ontwikkeld met beslisbomen, definities en voorbeelden. Zoals aan u
is toegezegd in het Commissiedebat Circulaire Economie van 8 november
jl. (Kamerstukken 32 852 en 30 872 en 28 694, nr. 212) deel ik dit
afwegingskader hierbij met uw Kamer en geef ik u graag een toelichting
op dit bijgevoegde afwegingskader. Tevens maak ik van de gelegenheid
gebruik om uw Kamer te infomeren over de stand van zaken aangaande
de recyclingdoelstelling voor drankenkartons.

1

Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik, Regeling kunststofproducten voor eenmalig
gebruik, Besluit beheer verpakkingen.
2
Richtsnoeren van de Commissie inzake kunststofproducten voor eenmalig gebruik in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2019/904.
3
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/11/29/advies-beslisbomen-supregelgeving.

kst-28694-155
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 694, nr. 155

1

Toelichting afwegingskader
De SUP richtlijn schetst een aantal belangrijke criteria om te bepalen of
producten wel of niet binnen de reikwijdte van de regelgeving voor
wegwerpplastics zouden moeten vallen. Dit betreft onder meer de kans
dat de producten in het zwerfafval terecht komen. Dit wordt beïnvloed
door het volume of het aantal porties dat een verpakking bevat, waarbij
geldt dat verpakkingen met een kleiner volume of minder porties meer
waarschijnlijk «onderweg» worden genuttigd, waardoor het risico dat de
verpakking in het zwerfafval terechtkomt groter is.
In het adviesrapport wordt voorgesteld om bij voorverpakte voedingsmiddelen, zowel bij de categorie vormvaste als bij flexibele voedselverpakkingen, een afbakening van «tot twee porties» te hanteren4. Dit betekent
dat verpakkingen van voorverpakt voedsel tot twee porties binnen de
reikwijdte van de regelgeving vallen en die met twee porties en meer
vallen daarbuiten. In het adviesrapport staat echter ook dat door deze
afbakening een deel van voorverpakt snoep en snacks dat een hoog risico
kent om in het zwerfafval terecht te komen, daarmee buiten de reikwijdte
van de regelgeving komt te vallen. In het rapport wordt geadviseerd om
eerst meer onderzoek te doen om te komen tot een heldere definitie van
verpakkingen voor snoep en snacks en de mate waarin deze in het
zwerfafval voorkomen, alvorens hier een ruimere grens voor vast te
stellen.
De in het adviesrapport voorgestelde keuzes zijn qua afbakening helder en
goed navolgbaar. De adviezen zijn in het bijgevoegde afwegingskader dan
ook grotendeels overgenomen. Gelet op de urgentie en de heldere roep
om spoedige duidelijkheid, acht ik het echter niet verstandig om toch nog
onduidelijkheid te laten bestaan over de reikwijdte wat betreft flexibele
verpakkingen van snoep en snacks die meer dan 2 porties bevatten en die
bovendien aantoonbaar de tendens hebben om in het zwerfafval te
belanden. Het EU Richtsnoer hanteert voor flexibele verpakkingen een
bovengrens van 3 liter. Voor de flexibele verpakkingen van snoep- en
chipszakken wordt daarom in het bijgevoegde afwegingskader preventief
de volumegrens verruimd van «tot twee porties» naar «3 liter». Dit geldt
alleen voor de flexibele verpakkingen van snoep en chips. Voor de
vormvaste verpakkingen blijft de grens tot twee porties bepalend.
Voor de volledigheid schetst de figuur hieronder welke maatregelen uit de
regelgeving voor wegwerpplastics gelden voor de verschillende categorieën verpakkingen.

4

De portiegrootte speelt pas een rol als ook aan de voorwaarde is voldaan dat het voedsel
bedoeld is om onmiddellijk uit de verpakking te worden worden geconsumeerd zonder verdere
bereiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 694, nr. 155

2

Evaluatie
Op basis van meer gedetailleerde zwerfafvaldata van voedselverpakkingen uit de zwerfafvalmonitor over het jaar 2023 kan bij de eerder
aangekondigde evaluatie in 2024 een aangepaste volumegrens worden
bepaald voor bijv. vormvaste verpakkingen van snoep, snacks en
multipacks of in zakjes en wikkels verpakte voedingsmiddelen, als blijkt
dat die een significant aandeel hebben in het zwerfafval, maar op basis
van het bijgevoegde afwegingskader niet binnen de reikwijdte van de
regelgeving voor wegwerpplastics vallen. Daarbij wordt opgemerkt dat de
juridische mogelijkheden om ruimere volumegrenzen op te nemen, in het
bijzonder ten aanzien van vormvaste voedselverpakkingen, nader worden
onderzocht. Het afwegingskader zal bovendien worden gedeeld met de
Europese Commissie en met andere lidstaten.
Communicatie
Ik vind het belangrijk dat ondernemers goed worden meegenomen in de
maatregelen die worden getroffen, daarom bereidt het ministerie een
communicatietraject voor om producenten en ondernemers te attenderen,
informeren en activeren op de maatregelen die specifiek gaan gelden voor
plastic wegwerpbekers en vormvaste voedselverpakkingen die impact
gaan hebben op alle sectoren waar plastic verpakkingen (m.n. bekers en
voedselverpakkingen) worden gebruikt. Ook is er een brochure5 gemaakt
voor gemeenten en voor producenten over de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid die geldt voor wegwerpplastics, waaronder de
verpakkingen die op basis van het afwegingskader binnen de reikwijdte
van de regelgeving voor wegwerpplastics vallen.
Stand van zaken recyclingdoelstelling drankenkartons
In de Kamerbrief van 1 juli 2022 (Kamerstukken 32 852 en 30 872, nr. 203)
is de Kamer nader geïnformeerd over het voornemen een recyclingdoelstelling voor drankenkartons vast te leggen in de regelgeving. Hiertoe
wordt de Regeling beheer verpakkingen gewijzigd via de Regeling
vaststellen recyclingpercentage voor drankenkartons. De conceptregeling
is in internetconsultatie geweest en dient nu te worden voorgelegd aan de
Europese Commissie. Deze notificatie vereist een standstill termijn van
drie maanden. Zodoende verwacht ik per 1 juli 2023 een recyclingdoelstelling te kunnen vaststellen.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

5

De UPV-zwerfafval brochure voor ondernemers: https://zwerfafval.rijkswaterstaat.nl/publish/
pages/190408/wat-gaat-de-sup-voor-u-betekenen-producenten.pdf.
De UPV-zwerfafval brochure voor gemeenten: https://zwerfafval.rijkswaterstaat.nl/publish/
pages/190693/wat-gaat-de-sup-voor-u-betekenen-gemeenten.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 694, nr. 155

3