Projectplan
Onderzoek Kosten en Effectiviteit Domestic Offsetsystemen
1. Aanleiding
In overweging genomen dat dit kansen zou bieden voor de Nederlandse markt,
heeft de Tweede Kamer in december 2011 een motie (zie bijlage 1)
aangenomen waarin de regering is verzocht om te onderzoeken onder welke
voorwaarden toekenning van emissierechten aan niet-ETS sectoren kan
plaatsvinden en daarin onder meer mee te nemen wat daarvan de kosten en
baten zijn, wat het te verwachten effect is op het huidige klimaatbeleid gericht
op bedrijven buiten het ETS en wat de verwachte uitwerking is ten aanzien van
CO2-reductie en de CO2-prijs.
Met dit projectvoorstel wordt gevraagd de kosten, baten en effecten van
verschillende zogenoemde ‘domestic offset’ systemen1 in beeld te brengen.
Tevens wordt gevraagd aan te geven wat de kosten en baten van de
verschillende ‘domestic offset’ systemen kunnen zijn op de langere termijn bij
een klimaatdoelstelling van 40% in 2030.
2. Inleiding en achtergrond
Nationaal klimaatbeleid
Aansluitend bij de Europese doelstelling is de doelstelling voor klimaat van dit
kabinet voor de reductie van broeikasgassen: 20% reductie in 2020 ten opzichte
van 1990.
Alle sectoren en bedrijven die deelnemen aan het ETS2 moeten in 2020
gezamenlijk 21% CO2-eq reduceren ten opzichte van 2005. Deze doelstelling
wordt bereikt via de jaarlijkse aanscherping van het emissiehandelsplafond
binnen Europa. Ongeveer 11% van de benodigde reducties onder het plafond
mag worden ingevuld middels reducties door projecten in het buitenland (CDM
en/of JI).
In december 2011 heeft de Tweede Kamer de aanpassing van de Wet
Milieubeheer aangenomen. Hiermee is uitvoering gegeven aan o.a. de Europese
richtlijn (nr. 2009/29/EG) ter uitbreiding en verbetering van de handel in
broeikasgasemissierechten. Op grond van deze richtlijn (artikel 24bis, zie bijlage
2) kan de Europese Commissie uitvoeringsmaatregelen voorstellen voor het
verlenen van emissierechten (of -kredieten) voor nationale (‘domestic’)
projecten in EU lidstaten die niet onder het Europese emissiehandelssysteem
(ETS) vallen (‘domestic offsets’). Als voorwaarde is gesteld in de richtlijn dat de
betreffende uitvoeringsmaatregelen niet mogen leiden tot dubbeltellingen en de

1

Onder ‘domestic offset’systemen wordt voor dit onderzoek verstaan: verschillende systemen waarbij sprake is
van ‘verhandelbare’of verrekenbare’emissierechten of –kredieten.
2
Onder het Europese Emissiehandel Systeem (Emission Trading System; ETS) vallen de elektriciteitsbedrijven,
de grote industrie en grotere warmtekrachtkoppelinginstallaties. Niet onder het ETS vallen de emissies uit
transport, de gebouwde omgeving, het overgrote deel van de primaire land- en tuinbouw, de kleinere industrie
en enkele bedrijven in de energiesector zoals de afvalverwerkers en onderdelen van de
energiedistributiebedrijven.
Pagina 1 van 11

uitvoering van andere (niet-ETS) emissiereductiemaatregelen niet mag
belemmeren.
De doelstelling voor de broeikasgasemissies in de niet-ETS sectoren en bedrijven
is voor Nederland 16% minder uitstoot in 2020 ten opzichte van 20053. De
jaarlijkse emissieruimte per land neemt tussen 2013 en 2020 lineair af. Op basis
van de huidige Europese beschikking over de ‘inspanningsverdeling’ komt de
doelstelling voor 2020 neer op 104,6 Mton CO2-eq4.
Het ETS is een belangrijke pijler van het nationale klimaatbeleid. Bijna de helft
van de emissies in Nederland vallen onder het ETS. Om reducties in de
verschillende niet-ETS sectoren te realiseren wordt een breed palet aan
beleidsinstrumenten ingezet. Dit zijn zowel generieke instrumenten zoals fiscale
maatregelen, als meer specifieke maatregelen zoals normering, (financiële)
stimulering en vrijwillige afspraken met de sector (zoals bijvoorbeeld Green
Deals en de Meerjarenafspraken Energie-efficiëntieverbetering).
Volgens de laatste raming van het PBL ligt het vastgestelde beleid op koers om
de doelstelling voor 2020 voor de niet-ETS sectoren te halen. In 2020 komt de
jaarlijkse emissie dan uit op ca. 98,85 Mton CO2-eq (onzekerheidsmarge 8
Mton)6. Deze referentieraming geeft ook een doorkijk naar 2030 onder aanname
van ongewijzigd beleid.
Marktinstrumenten in de niet-ETS sector
Vooralsnog zijn er verschillende marktinstrumenten voor projecten in de nietETS sector. Om verschillende redenen maakt Nederland daar in haar
klimaatbeleid in meer of in mindere mate gebruik van (zie bijlage 3).
Voorbeelden van instrumenten waar het Nederlands beleid niet op inzet zijn
joint-implementation op eigen bodem7 en de vrijwillige koolstofmarkt. Deze
instrumenten voldeden niet aan belangrijke uitgangspunten voor de ontwikkeling
van klimaatbeleid. Hierbij gaat het om uitgangspunten zoals o.a. additionaliteit,
het voorkomen van dubbeltelling, (kosten)effectiviteit, maar ook om de vraag of
de kosten wel bij de juiste stakeholder terechtkomen (vervuiler betaalt).
Voorbeelden van instrumenten waar Nederland wel actief op heeft ingezet zijn:
opt-in onder ETS en CO2-vereveningsysteem in de Glastuinbouw.
Lange termijn klimaatbeleid
In de mondiale klimaatonderhandelingen hebben alle landen zich verbonden aan
het streven naar een maximale gemiddelde temperatuurstijging van twee graden
Celsius (Cancun-overeenkomsten). Als onderdeel van een bredere internationale
strategie gericht op de tweegradendoelstelling heeft de Europese Commissie
begin 2011 in haar ‘Roadmap for moving to a competitive low carbon economy’
een beeld geschetst hoe de EU in 2050 een klimaatneutrale economie kan
3

Europese ‘inspanningsverdeling’ Beschikking nr. 406/2009/EG van 23 April 2009
Klimaatbrief 2020
5
Hierbij zijn de effecten van de invoering van 130 km/uur en de effecten van de zogenoemde ‘autobrief’ nog
niet in zijn meegenomen.
6
Klimaatbrief 2020
7
Zie ook kamerstuk 30 247, TK vergaderjaar 2004-2005: Memorie van Toelichting
Pagina 2 van 11
4

bereiken. Nederland onderschrijft het belang van een koolstofarme economie in
2050 en is gestart met de verkenning van de maatregelen die daarvoor nodig
zijn8.
Nederland zet in dat kader in de EU in op een voorwaardelijke doelstelling van
40% reductie van broeikasgassen in 2030. De uiteindelijke hoogte is afhankelijk
van de mondiale actie en de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven.
De voorwaarden voor deze doelstelling worden nog nader uitgewerkt. Daarbij zet
Nederland ook in op minder stapeling van doelen en meer kosteneffectiviteit.
Om te komen tot een kosteneffectief beleidspakket voor energie en klimaat voor
2030 worden verschillende beleidsopties nader onderzocht.
3. Criteria en uitgangspunten
Bij de ontwikkeling van een systeem voor Domestic Offsets dient met een aantal
criteria en uitgangspunten rekening te worden gehouden:
Eisen uit de ETS richtlijn
• Voorkomen dubbeltellingen: Hierbij gaat het bijvoorbeeld om duurzame
energieprojecten voor het leveren van elektriciteit. De aan deze projecten
gerelateerde CO2-reductie wordt onder het ETS al meegeteld door
vermindering van de CO2-uitstoot van de elektriciteitsbedrijven in het ETS.
• In lijn met de richtlijn is het daarnaast van belang dat de projecten de
uitvoering van generieke maatregelen niet belemmert.
• Ook stelt de richtlijn dat aan maatregelen/projecten alleen rechten of
kredieten kunnen worden toegewezen wanneer deze niet voor opt-in
in aanmerking komen.
De vraag is op welke wijze invulling kan worden gegeven aan mogelijke DO
systeem om aan deze eisen in de richtlijn tegemoet te komen.
Andere uitgangspunten
• Additionaliteit: Daarnaast is het wenselijk dat de CO2 reducties additioneel
zijn of dat de niet-ETS doelstelling op meer kosteneffectieve wijze wordt
gerealiseerd. Met andere woorden moet het aannemelijk kunnen worden
gemaakt dat de te verhandelen CO2-emissiereducties van het betreffende
project met het bestaande beleid niet zouden zijn gerealiseerd of andere
geraamde reducties (projecten) verdringen. Of dat de kosten voor het halen
van de niet-ETS doelstelling worden gereduceerd.
Het PBL en ECN berekenen regelmatig de effecten van de ingezette
beleidsinstrumenten voor het halen van de klimaatdoelstelling in 2020. Als
het gaat om CO2-reducties ten gevolge van energiegebruik gaat het om een
mix van beleidsinstrumenten zoals de Energiebelasting, de EIA, de SDE+,
Meerjarenafspraken energie-efficiëntieverbetering, de convenanten Schone
en Zuinige Agrosectoren, Meer met Minder etc., welke moeten leiden tot
maatregelen die CO2-reducties opleveren.
Onderliggende vraag is dus: hoe verhouden de reducties uit mogelijke DO
projecten [bijvoorbeeld de aanlegging van een warmtenet in de gebouwde
omgeving] zich tot de door PBL/ECN geraamde9 reducties in de niet-ETS
sectoren in de periode tot en met 2020 op basis van het bestaand beleid?
8
Zie ook klimaatbrief 2050
9
ECN en PBL (2010), Referentieraming emissies en energie 2010-2020
Pagina 3 van 11

•

•

Met andere woorden hoe kunnen Domestic Offset projecten bijdragen aan
[additionele][kosteneffectieve] reducties in de niet-ETS sectoren en welke
uitvoerbare criteria daarvoor kunnen worden gehanteerd.
Geen ondermijning (CO2-prijs) ETS: Koppeling van projecten buiten het
ETS, komt feitelijk neer op het vergroten van de emissieruimte onder het
ETS. Het plafond wordt ruimer, wat veelal zal betekenen dat de CO2-prijs
lager wordt. Voor JI en CDM projecten is daarom afgesproken dat een
maximale hoeveelheid van de reducties via JI en CDM projecten mag worden
ingevoerd, maar er zijn wellicht ook andere oplossingen denkbaar om
ondermijning van de CO2-prijs te voorkomen.
Beperkte administratieve lasten: een ander uitgangspunt is dat de
administratieve lasten in verhouding zijn met de te realiseren reducties.

4. Onderzoeksvragen
1. Op welke wijze kan een DO-systeem worden vormgegeven, opdat dit
instrument op een efficiente wijze bijdraagt aan het realiseren van
[additionele] emissiereducties in de niet-ETS-sectoren?
a. Kunnen – rekening houdend met de uitgangspunten - CO2-reducties in de
niet-ETS sectoren (i.e.g landbouw, verkeer en gebouwde omgeving) op
een economisch rendabele manier worden gerealiseerd door middel van
‘domestic offset’ projecten bij verschillende CO2-prijzen (bijvoorbeeld
7€/ton, 15€/ton en 30€/ton CO2 eq).
Werk dit uit voor verschillende DO systemen, zoals:
o Koppeling van individuele projecten aan ETS;
o Ontwikkeling van ‘domestic ETS’: cap & trade niet-ETS sectoren (geen
koppeling aan ETS);
o De emissierechten van individuele projecten worden gekocht door de
overheid;
o Vrijwillige emissiehandel.
b. Geef hierbij aan:
i.
Op welke wijze de hierboven genoemde criteria en uitgangspunten
kunnen worden geoperationaliseerd;
ii.
Het soort maatregelen of projecten in de verschillende niet-ETS
sectoren (b.v. mest(co)vergisting, energiebesparing etc.) en
hoeveel maatregelen of projecten;
iii.
Het potentieel van de emissiereducties van de betreffende
maatregelen/projecten voor de periode tot 2020;
iv.
Het effect op de realisatie van de niet-ETS doelstelling;
v.
Relevante aannames over het DO systeem (bijvoorbeeld welk %
van het ETS plafond mag worden gerealiseerd met DO projecten en
de relatie met het % CDM projecten).
Pagina 4 van 11

2. Welke voorwaarden kunnen worden gesteld, opdat het DO systeem voldoet
aan de criteria en uitgangspunten (voor zover dit onder vraag 1 nog niet is
behandeld)?
Besteeedt hierbij aandacht aan:
a. Op welke wijze wordt additionaliteit van deze reducties in de verschillende
DO systemen gegarandeerd en dubbeltelling voorkomen?
b. De mogelijkheden en onmogelijkheden voor projecten die zich richten op
hernieuwbare energie, rekening houdend met dubbeltelling onder het
ETS.
3. Wat zijn de kosten van de verschillende DO systemen en voor de
verschillende maatregelen om aan de hierboven genoemde voorwaarden te
voldoen. En bij wie komen deze kosten terecht? (O.a. de volgende kosten:
-

Project-, registratiekosten;
AL overheid;
AL bedrijfsleven;
Certificeringskosten;
Andere relevante kosten10).

4. Wat zijn de baten van de verschillende DO systemen? En bij wie komen deze
baten terecht? Kijk daarbij in elk geval naar: opbrengst CO2-rechten (EUA’s,
VERs of andere opbrengsten), bijdrage reductie uitstoot in niet-ETS
(ondermeer door bijdrage energiebesparing, hernieuwbare energie, etc.).
5. Leiden de verschillende DO systemen tot extra kosten voor de overheid om
dezelfde klimaatdoelen te realiseren? Onder welke voorwaarden kan het de
overheid juist een besparing opleveren?
6. Wat is de verwachte CO2-prijs voor de rechten uit DO projecten voor de
verschillende DO systemen? Bij welke CO2-prijs zijn de verschillende DO
systemen (kosten)effectief – gegeven de mogelijke reductiemaatregelen
binnen de verschillende sectoren en de daarmee te realiseren CO2-reductie?
In hoeverre hebben – voor zover relevant – DO systemen effect op de CO2prijs in het ETS? Geef hierbij aan welke aannames zijn gemaakt.
7. Wat is de ervaring van andere lidstaten (o.a. Denemarken, Ierland,
Duitsland, Frankrijk, zie rapporten onder 6) met de verschillende DO
systemen en wat kunnen wij daarvan leren?

10

bijvoorbeeld (extra) kosten van de overblijvende maatregelen om de niet-ETS doelstelling te realiseren
Pagina 5 van 11

8. Wat is – rekening houdend met de criteria - de kosteneffectiviteit van de
verschillende DO systemen bij een klimaatdoelstelling van 40% in 2030.
Besteed daarbij ondermeer aan:
a. het effect op de kosten van de generieke maatregelen in de niet-ETS,
indien – voordat er sprake was van een 40% doelstelling die met deze
maatregelen is in gevuld - gebruik wordt gemaakt van DO. (M.a.w
stijgen de kosten van mogelijke extra maatregelen die nodig zijn om
40% reductie te realiseren door afname van het reductiepotentieel door
DO projecten?);
b. het effect op de prijs van DO projecten van de invoering van een
maatregelenpakket nodig om 40% reductie te realiseren;
c. en daaraan gerelateerd het effect van de looptijd van de DO projecten
hierop.
5. Werkwijze en Planning
21 maart 2012 – offerteverzoek;
30 maart – deadline offerte;
Begin april 2012 – opdrachtverstrekking;
Week 15 startbijeenkomst.
De opdrachtnemer zal worden begeleid door een Klankbordgroep waarin zowel
I&M als EL&I en BZK in vertegenwoordigd zijn.
Aan de Tweede Kamer is aangegeven dat het onderzoeksrapport ná de zomer zal
worden toegestuurd. De datum voor het eindrapport is gesteld op 5 september.
Het eindconcept dient dan per begin augustus gereed te zijn. Een 1e concept per
eind juni. De concepten, de aanpak en voortgang van het onderzoek wordt
afgestemd in de klankbordgroep.
Het rapport wordt opgesteld in het Engels, voorzien van een Nederlandstalige
samenvatting met de conclusies.
6. Informatie en contacten
Relevante informatie/kennis voor het onderzoek:
• Kosten maatregelen/projecten;
• Reductiepotentieel maatregelen/projecten;
• Kosten verificatie/certificatiesysteem;
• Ontwikkeling CO2 prijs.
In het onderzoek zal tevens gebruik gemaakt worden van de informatie over
ervaringen in andere lidstaten. I&M zal daarvoor zonodig de haar beschikbare
informatie en rapporten overhandigen. Het gaat hierbij in ieder geval om de
volgende rapportages:
•
•

NEON/JIN, 2010 - Domestic Offsets Results and lessons learned from the
Domestic Offsets side event at the Energy Delta Convention 2010;
ClimateFocus, 2010 - Domestic Offset Projects in Denmark: An assessment of
JIHost Country Experiences;
Pagina 6 van 11

•
•
•

ClimateFocus, 2011 - Carbon Offsetting in Europe Post 2012 Kyoto Protocol,
EU ETS, and Effort Sharing;
EPA, Ireland, 2011 - Domestic OffsettingScoping Study for Ireland;
Daniel Steiner, 2011 - Domestic offsetprojects in austria. Possibilities for their
implementation and resulting economic impacts.

Andere relevante rapporten:
ECN/PBL, 2010 - Referentieraming emissies en energie 2010-2020.
7. Criteria voor de selectie van de bureaus:
- onafhankelijke instelling;
- geen commerciële belangen bij handel in rechten uit nationale DO projecten;
- aantoonbaar kennis van nationaal klimaatbeleid ETS/non-ETS;
- aantoonbaar kennis van klimaatbeleidsinstrumentarium;
- aantoonbaar beschikking over relevante kennis/informatie (zie onder 6);
- aantoonbaar beschikking over kosten op projectniveau en op meta niveau.
Tevens zal PBL worden verzocht om in de Klankbordgroep zitting te nemen en
desgewenst informatie en kennis beschikbaar stellen.

Pagina 7 van 11

Bijlage 1
MOTIE VAN HET LID VAN DE WERF
Voorgesteld 20 december 2011
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat de Europese Richtlijn gericht op uitbreiding en verbetering van de
handel in broeikasemissierechten het mogelijk maakt voor niet-ETS sectoren om
emissierechten te verwerven;
overwegende, dat dit mogelijk ook kansen biedt voor de Nederlandse markt;
overwegende, dat de handel in emissierechten om tot het gewenste effect te leiden
uiterst zorgvuldig dient te worden uitgevoerd en verstoringen van het systeem dienen te
worden voorkomen;
verzoekt de regering om te onderzoeken onder welke voorwaarden toekenning van
emissierechten aan niet-ETS sectoren kan plaatsvinden, en daarin onder meer mee te
nemen wat daarvan de kosten en baten zijn, wat het te verwachten effect is op het
huidige klimaatbeleid gericht op bedrijven buiten het ETS en wat de verwachte
uitwerking is ten aanzien van CO2-reductie en de CO2-prijs;
verzoekt de regering om de Kamer hieromtrent voor de zomer van 2012 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
Van der Werf

Pagina 8 van 11

Bijlage 2
RICHTLIJN 2009/29/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 23
april 2009 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de
handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit
te breiden
“Artikel 24 bis”
Geharmoniseerde regels voor projecten die de emissiesverlagen
1. Naast de in artikel 24 bedoelde opneming kunnen uitvoeringsmaatregelen worden
vastgesteld voor het verlenen van emissierechten of kredieten voor door de lidstaten
beheerde projecten die de emissie van broeikasgassen die niet onder de
Gemeenschapsregeling vallen, verlagen.
Deze maatregelen, die beogen niet-essentiële onderdelen van deze richtlijn te wijzigen
door haar aan te vullen, worden vastgesteld volgens de in artikel 23, lid 3, bedoelde
regelgevingsprocedure met toetsing.
Dergelijke maatregelen mogen niet leiden tot het dubbel tellen van emissiereducties en
geen belemmering vormen voor de uitvoering van andere beleidsmaatregelen voor de
reductie van emissies die niet onder de Gemeenschapsregeling vallen. Maatregelen
worden uitsluitend vastgesteld wanneer opneming overeenkomstig artikel 24 niet
mogelijk is en bij de eerstvolgende herziening van de Gemeenschapsregeling wordt
overwogen de werkingssfeer voor deze emissies over de hele Gemeenschap te
harmoniseren.
2. Er kunnen uitvoeringsmaatregelen worden vastgesteld met gedetailleerde bepalingen
voor de verlening van emissierechten aan de in lid 1 bedoelde projecten op
communautair niveau.
Deze maatregelen, die beogen niet-essentiële onderdelen van deze richtlijn te wijzigen
door haar aan te vullen, worden vastgesteld volgens de in artikel 23, lid 3, bedoelde
regelgevingsprocedure met toetsing.
3. Een lidstaat kan weigeren emissierechten of kredieten te verlenen voor bepaalde
soorten projecten die broeikasgasemissies op zijn grondgebied reduceren.
Dergelijke projecten zullen worden uitgevoerd op basis vaneen overeenkomst met de
lidstaat op wiens grondgebied hetproject plaatsvindt.”…

Pagina 9 van 11

Bijlage 3 Markt instrumenten niet-ETS sectoren
Joint implementation projecten
Nederland heeft bij de uitwerking van haar klimaatbeleid geen gebruik gemaakt van de
mogelijkheid om Joint Implementation projecten op eigen bodem toe te staan. De
belangrijkste redenen om – vooralsnog - niet als gastland voor JI te willen optreden,
ofwel domestic JI toe te staan, zijn11:
o

o
o
o
o

Nederland koopt met overheidsmiddelen voor een aanzienlijk bedrag aan rechten12 in
het buitenland (JI en CDM). Wanneer de mogelijkheid zou worden geboden om
reducties in Nederland aan het buitenland te verkopen, zou tegelijkertijd
emissieruimte naar het buitenland vloeien.
Het wordt moeilijker om de Kyoto doelstelling te halen, wanneer Nederland ERUs aan
het buitenland doet toekomen .
Het is zeer ingewikkeld om additionaliteit van de projecten vast te stellen, o.a. ten
opzichte van de streefwaarde voor de specifieke sectoren.
De uitvoeringskosten voor de overheid staan niet in verhouding tot het potentieel aan
emissiereductie uit JI projecten in Nederland.
In veel gevallen kan voor vergelijkbare projecten ook gebruik worden gemaakt van
nationale subsidies en of fiscale regelingen om CO2 in Nederland te reduceren.

Vrijwillige koolstofmarkt
Rechten/kredieten uit reductieprojecten kunnen – in theorie - ook worden gerealiseerd in
de vrijwillige koolstofmarkt. Hierbij gaat het om projecten die bijdragen aan (structurele)
emissiereductie. De rechten/kredieten kunnen door bedrijven, overheden of particulieren
worden gekocht, bijvoorbeeld voor de compensatie van de klimaatimpact van specifieke
activiteiten.
Om de geloofwaardigheid van de vrijwillige reducties te garanderen, zijn additionaliteit,
dubbeltelling en verificatie voor de meeste certificerende instanties van groot belang.
Sinds 2008 moeten de rechten uit projecten t.b.v klimaatcompensatie voor de overheid
minstens voldoen aan de eisen van de Goldstandard en CDM of vergelijkbare eisen.
Met name om additionaliteit te garanderen en dubbeltelling te voorkomen, hebben de
meeste standaarden die certificaten afgeven voor de reducties van projecten in de
vrijwillige markt landen met een Kyoto-doelstelling uitgesloten van de vrijwillige
koolstofmarkt, tenzij het betreffende land een overeenkomstige hoeveelheid rechten
(AAUs) voor het project of de sector waarin de reductie plaatsvindt annuleert
Alhoewel de overheid particuliere initiatieven in de vrijwillige koolstofmarkt niet in de
weg staat, is er gezien bovenstaande– om vergelijkbare redenen als bij JI – geen actief
overheidsbeleid om de ontwikkeling van reductieprojecten in de vrijwillige koolstofmarkt
te bevorderen. De bijdrage van de overheid aan de realisatie van boscertificaten vormt
hierop een uitzondering. Naast de bijdrage aan de vastlegging van CO2, is de
voornamelijkste doelstelling van het boscertificeringsysteem van het Groenfonds, de
uitbreiding van het bosareaal in Nederland te stimuleren met het oog op natuurbehoud.
Opt-in N2O salpeterzuur
Nederland heeft wel ervaring met reductieprojecten/maatregelen in de niet-ETS sector.
Middels een opt-in zijn de emissies van N2O bij de salpeterzuurproductie ondergebracht
in het ETS. M.i.v 2013 geldt overigens dat alle N2O emissies bij de productie van
salpeterzuur in het ETS zijn ondergebracht. Ditzelfde geldt voor een aantal andere
11
12

Zie ook kamerstuk 30 247, TK vergaderjaar 2004-2005: Memorie van Toelichting
Zowel uit CDM projecten (CER’s) als uit JI projecten (ERU’s)
Pagina 10 van 11

industriele emissies van niet-CO2 broeikasgassen, zoals PFKs bij de productie van
aluminium.
CO2 vereveningsysteem glastuinbouw
De overheid (I&M en EL&I) werkt thans met de glastuinbouw aan een CO2vereveningsysteem. Daarbij is het de bedoeling dat de emissies van deze sector met de
overheid een emissieplafond afspreekt– in ruil voor vermindering op de energiebelasting
–, waarbij de bedrijven worden ondergebracht in een sectoraal
emissievereveningsysteem.

Pagina 11 van 11