Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1812
Vragen van de leden Van den Hul, Kuiken (beiden PvdA) en Voordewind
(ChristenUnie) aan de Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid over het bericht «Wat er met Ali, Samoal, Ibrahim
gebeurde na hun uitzetting naar Soedan» (ingezonden 25 januari 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 23 februari 2021). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1719.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Wat er met Ali, Samoal, Ibrahim
gebeurde na hun uitzetting naar Soedan» d.d. 22 januari jl.?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel asielzoekers zijn er het afgelopen decennium teruggestuurd naar
Soedan?
Antwoord 2
In de periode van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2020 zijn er vanuit
de caseload van de DT&V, afgerond op tientallen, in totaal 190 Soedanese
vreemdelingen aantoonbaar vertrokken naar Soedan. In circa 160 gevallen
betrof dit zelfstandig vertrek, in circa 30 gevallen betrof dit gedwongen
vertrek.
Vraag 3 en 5
Is het u bekend hoeveel daarvan bij aankomst zijn aangehouden en/of
vastgezet door de Soedanese veiligheidsdienst NISS? Zo ja, wat is uw
oordeel hierover? Zo nee, waarom niet?
Op welke wijze en/of in samenwerking met wie of welke organisatie
onderzoekt u hoe het teruggestuurde asielzoekers vergaat in de eerste
periode na hun uitzetting?

1

ah-tk-20202021-1812
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/22/wat-er-met-ali-samoal-ibrahim-gebeurde-na-hunuitzetting-naar-soedan-a4028331

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 5
Het is mij niet bekend hoeveel asielzoekers zijn aangehouden dan wel
vastgezet door de NISS na terugkeer omdat monitoring geen deel uitmaakt
van het Nederlandse terugkeerbeleid. Op het moment dat een asielzoeker
wordt uitgezet houdt dat in dat deze persoon geen recht op asielbescherming
heeft in Nederland. Hij/zij heeft in dat geval de volledige asielprocedure
doorlopen en heeft de mogelijkheid gehad om rechtsmiddelen in te stellen
tegen een afwijzende beschikking. Indien de afwijzende beschikking in (hoger)
beroep is vast komen te staan of niet in rechte is aangevochten, is het
voorafgaand aan terugkeer aannemelijk dat hij/zij geen individueel risico
loopt op ernstige schade of vervolging bij terugkeer. Nederland heeft op dat
moment aan al haar verplichtingen voldaan in het kader van het (internationaal) vreemdelingenrecht. Er bestaat geen verplichting, internationaal of
anderszins, om toe te zien op de situatie ná terugkeer. Het uitgangspunt is
een goed doorlopen procedure en een zorgvuldige besluitvorming.
Daarnaast zal het in de regel niet mogelijk zijn om gebeurtenissen die zich
mogelijk hebben voorgedaan na terugkeer in het land van herkomst in
causaal verband te stellen met de in Nederland doorlopen asielprocedure.
Ook om die reden zou monitoring geen waarde hebben.
Bovendien past monitoring door de Nederlandse overheid niet binnen het
normale diplomatieke verkeer. Omgekeerd zou het ook niet passen wanneer
autoriteiten van andere landen zouden monitoren hoe het Nederlanders in
Nederland vergaat.
Vraag 4 en 6
Welke rol hebben de waarschuwingen van mensenrechtenorganisaties over
uitzettingen naar Soedan gespeeld bij de besluitvorming van de uitzetting?
Op basis van welke gegevens kwam u tot de conclusie dat het ondanks de
conflicten veilig genoeg is in Soedan om asielzoekers uit te zetten?
Antwoord 4 en 6
Bij beleidsprocessen omtrent het asiel- en terugkeerbeleid wordt gebruik
gemaakt van een ambtsbericht en van andere gezaghebbende bronnen ten
aanzien van het betreffende land. Een ambtsbericht bundelt feitelijke en
objectieve informatie; daarbij wordt gebruik gemaakt van zowel openbare
bronnen als informatie verkregen uit vertrouwelijke bronnen. Hierbij wordt
informatie zoveel mogelijk geverifieerd door een breed scala aan bronnen te
gebruiken.
In het algemeen ambtsbericht Soedan d.d. oktober 2019 zijn de signalen van
mensenrechtenorganisaties over uitzettingen naar Soedan expliciet benoemd.
Uit de afweging van alle beschikbare informatie is echter gebleken dat de
situatie in Soedan in algemene zin veilig genoeg is om tot uitzetting over te
gaan en dat er geen reden is om aan te nemen dat Soedanezen die terugkeren naar hun land van herkomst enkel om deze reden in de bijzondere
aandacht van de Soedanese autoriteiten staan.
Het nieuwe ambtsbericht wordt op korte termijn verwacht. Ook in dit
ambtsbericht zal er aandacht besteed worden aan terugkeer vanuit het
buitenland.
Vraag 7
Is het waar dat de NISS een van de beruchtste veiligheidsdiensten van Afrika
is en dat gedurende het bewind van president Omar al-Bashir Soedanese
burgers met willekeurige arrestaties, intimidatie en bruut geweld geconfronteerd zijn? Zo ja, hoe komt u op basis hiervan tot de conclusie dat Soedan
een veilig land is? En zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
In zowel het Algemeen Ambtsbericht Soedan d.d. oktober 2019 als het
Algemeen Ambtsbericht Soedan d.d. juni 2017 is opgenomen dat de NISS
zich schuldig maakte aan intimidatie, arrestatie, (langdurige) detentie en
geweld tegen, onder andere, ngo-medewerkers, journalisten, demonstranten,
politiek activisten en mensenrechtenverdedigers. Tevens is bekend dat de
NISS en andere veiligheidstroepen vrijwel onbeperkte immuniteit genoten
gedurende het bewind van al-Bashir.
Zoals aangegeven in mijn antwoorden op vraag 4 en 6, is uit de afweging
van alle beschikbare informatie echter gebleken dat Soedan in algemene zin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

veilig genoeg is om tot uitzetting over te gaan als na zorgvuldige toetsing van
een individuele vrees niet is gebleken. Voorts is in bovengenoemde ambtsberichten opgenomen dat in het kader van terugkeer alleen mensen die door de
Soedanese autoriteiten als een bedreiging worden beschouwd, mogelijk in de
negatieve aandacht komen te staan van de autoriteiten en daardoor een risico
lopen op mensenrechtenschendingen. Er is daarom geen reden geweest om
aan te nemen dat alle Soedanezen die terugkeren naar hun land van
herkomst enkel om deze reden in de bijzondere aandacht van de Soedanese
autoriteiten staan.
Vraag 8
Bent u van mening dat Soedan zich aan de afspraak gehouden heeft en
meewerkt aan uitzettingen die plaatsvinden in omstandigheden van veiligheid
en waardigheid en met volledige naleving van internationale mensenrechten?
Zo ja, kunt u dit toelichten? En zo nee, welke gevolgen heeft het dat Soedan
zich niet aan de afspraak gehouden heeft?
Antwoord 8
Met het sluiten van het Memorandum of Understanding between The
Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Sudan and The Repatriation and
Departure Service of the Ministry of the Interior and Kingdom Relations in the
Netherlands in 2011 werd een stap gezet naar verbetering van de operationele terugkeersamenwerking met Soedan. Nadien bleek dat sommige van de
gemaakte afspraken niet altijd werden nagekomen. Dit betrof echter
operationele punten zoals lange doorlooptijden bij verzoeken de nationaliteit
van (vermeende) onderdanen vast te stellen en het vervolgens uitblijven van
afgifte van laissez-passers voor gedwongen vertrek.
Ondanks de aangrijpende ervaringen die in het NRC artikel zijn beschreven,
heb ik geen concrete en onderbouwde signalen ontvangen van ernstige
onregelmatigheden die gerelateerd waren aan de uitzetting van Soedanese
asielzoekers. Zo heb ik ook vermeld in eerdere antwoorden op Kamervragen
over uitzettingen naar Soedan. Een signaal dat is ontvangen in dit verband is
geverifieerd en bleek niet gefundeerd, in die zin dat van enig verband met de
doorlopen asielprocedure of de uitzetting niet is gebleken.2 Tot op heden heb
ik geen nieuwe concrete en onderbouwde signalen ontvangen.
Zoals ik in mijn antwoorden op vragen 4 en 6 heb aangegeven is er op basis
van alle beschikbare informatie geen reden om aan te nemen dat Soedanezen
enkel vanwege het feit dat zij terugkeren in de bijzondere aandacht van de
Soedanese autoriteiten staan. In mijn antwoorden op vragen 3 en 5 heb ik
daarnaast uiteengezet welke individuele waarborgen er bestaan voordat er
wordt overgegaan tot de uitzetting van een asielzoeker. Om deze reden ben ik
van mening dat de terugkeer naar Soedan omkleed is met voldoende
waarborgen en zie daarom ook geen aanleiding om op dit moment de
samenwerking met Soedan anders in te vullen.
Uiteraard blijf ik de situatie nauwlettend in de gaten houden en mochten er
nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden, zal ik beoordelen of dat grond is voor
beleidsaanpassing.
Vraag 9
Waarom is er doorgegaan met het aandringen op de afgifte van tijdelijke
reisdocumenten voor uitzettingen, ondanks het feit dat er (internationaal)
nieuwe getuigenissen van mishandeling naar buiten zijn gekomen?
Antwoord 9
In mijn beantwoording op vragen 4 en 6 heb ik reeds uiteengezet op welke
wijze de signalen en getuigenissen over uitzettingen mee zijn gewogen bij de
besluitvorming omtrent het terugkeerbeleid naar Soedan. Zoals daar is
aangegeven is uit de afweging van de beschikbare informatie gebleken dat de
situatie in Soedan in algemene zin veilig genoeg is om tot uitzetting over te
gaan en dat er geen reden is om aan te nemen dat Soedanezen die terugkeren naar hun land van herkomst enkel om deze reden in de bijzondere
aandacht van de Soedanese autoriteiten staan. In lijn daarmee geldt dat de

2

Zie: Tweede Kamer, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1054; Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1055.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

DT&V streeft naar een goede terugkeersamenwerking met alle relevante
herkomstlanden waarmee Nederland diplomatieke contacten onderhoudt en
waar naartoe gedwongen terugkeer kan plaatsvinden. Dit geldt ook voor
Soedan.
Voorts is het zo dat een asielzoeker niet eerder wordt uitgezet dan nadat
diens asielmotieven individueel zijn beoordeeld. Indien de IND de asielaanvraag heeft afgewezen heeft de vreemdeling altijd de mogelijkheid om
hiertegen rechtsmiddelen (beroep en hoger beroep) in te stellen. Is de
asielaanvraag afgewezen en is deze afwijzing naar aanleiding van een (hoger)
beroep bevestigd door de rechter, of niet in rechte aangevochten, dan kan de
asielzoeker worden uitgezet.
Vraag 10
Heeft u in 2017 contact opgenomen met de Belgische regering waar
getuigenissen van zes uitgezette Soedanezen hebben geleid tot de oproep tot
aftreden van de Staatssecretaris? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat was het
resultaat van dat contact?
Antwoord 10
Er is in 2017 inderdaad contact geweest met de Belgische regering. Zij was
destijds in afwachting van een rapport van het Belgische Commissariaatgeneraal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS). De situatie in België
was niet vergelijkbaar met de situatie in Nederland omdat de Soedanezen in
kwestie geen asielaanvraag hadden ingediend. Over dit rapport en hoe dit
zich verhoudt tot het Nederlandse beleid heeft mijn ambtsvoorganger uw
Kamer eerder geïnformeerd. Kortheidshalve verwijs ik u naar deze reacties.3
Voorts heeft het CGVS in zijn rapport aangegeven dat zij geen absolute
zekerheid of duidelijkheid heeft kunnen verkrijgen over de vraag of de feiten
die worden genoemd in de getuigenissen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden en dat een aantal belangrijke stukken uit de drie belangrijkste getuigenissen niet waarheidsgetrouw zijn, in die mate dat die vaststelling ernstige
twijfel doet ontstaan bij de rest van de getuigenis.4
Vraag 11
Vindt u een telefoongesprek via een slechte, regelmatig verbroken verbinding
met een duur van 10–15 minuten voldoende om tot conclusies te kunnen
komen? Zo ja, waarom?
Antwoord 11
Zoals u weet kan ik niet ingaan op individuele zaken. Wel kan ik u mededelen
dat, daar waar conclusies worden getrokken, deze altijd zijn gebaseerd op alle
op dat moment bekende feiten en omstandigheden.
Vraag 12
Waarom kwam u tot het oordeel dat een beleidswijziging of vervolgonderzoek niet nodig was ondanks de resultaten van het onderzoek van zowel het
Nederlandse instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (iMMO) als
het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) die tot de conclusie komen dat
«mishandeling cq. marteling het meest waarschijnlijke criminalistische kader
van causale toedracht (is)»?
Antwoord 12
Uit de onderzoeken die u aanhaalt is niet gebleken dat er een causaal
verband bestaat tussen de in Nederland doorlopen asielprocedure en de
bevindingen van deze onderzoeken. Om deze reden bestond er geen
aanleiding om het beleid ten aanzien van Soedan te herzien. Over dit oordeel
is uw Kamer uitgebreid geïnformeerd in een eerdere beantwoording op
vragen van uw Kamer, kortheidshalve verwijs ik u naar deze beantwoording.5
3

Zie: Tweede Kamer, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1054; Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1055; Aanhangsel Handelingen, Vergaderjaar
2018–2019, nr. 1550.
4
Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen, Het respecteren van het
non-refoulement principe bij de organisatie van de terugkeer van personen naar Soedan,
Brussel, 8 februari 2018, p. 11.
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1550.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 13
Kunt u een overzicht geven van de informatie op basis waarvan u het
afgelopen decennium heeft geoordeeld dat het in Soedan in algemene zin
veilig genoeg is, en hoe definieert u «veilig genoeg» in het geval van
Soedan?
Antwoord 13
In mijn beantwoording op vragen 4 en 6 heb ik uiteengezet op welke bronnen
het asiel- en terugkeerbeleid voor specifieke landen in het algemeen wordt
gebaseerd. Dit betreft hoofdzakelijk ambtsberichten alsmede andere
gezaghebbende bronnen. Dit is het afgelopen decennium ook het geval
geweest voor Soedan.
Ter verduidelijking wil ik benadrukken dat de situatie in Soedan het afgelopen
decennium niet in algemene zin veilig werd geacht. Er bestaan wel degelijk
individuen en bepaalde groepen die asielbescherming nodig hebben en in het
verleden gold er ook een zogeheten «15c-situatie» voor delen van Soedan. Dit
is ook altijd duidelijk uiteengezet in het asielbeleid met betrekking tot Soedan.
Soedan werd, en wordt, echter wel veilig genoeg geacht om personen terug
te sturen indien zij, nadat zij de volledige asielprocedure hebben doorlopen
en nadat de afwijzende beschikking in rechte vast is komen te staan, geen
recht op asielbescherming hebben. In deze context wordt een land van
herkomst veilig genoeg geacht indien er geen aanleiding is om te geloven dat
een persoon enkel vanwege het feit dat hij terugkeert in de negatieve
belangstelling van de autoriteiten van het land van herkomst zal staan.
Vraag 14
Bent u bereid contact op te (laten) nemen met de uitgezette asielzoekers om
te onderzoeken wat er met hen is gebeurd na de terugkomst in Soedan en
hoe het hen nu vergaat? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 14
In mijn antwoorden op vragen 3 en 5 heb ik reeds aangegeven en uiteengezet
dat en waarom monitoring geen onderdeel uitmaakt van het Nederlandse
terugkeerbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5