Mobiele Intensive Care Unit (MICU) coördinatiecentra
voldoen aan de vergunningsvoorwaarden

Den Haag, december 2009

2

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

3

RAPPORT

Inhoudsopgave
1
1.1
1.2
1.3

Inleiding 5
Aanleiding en belang 5
Onderzoeksvragen 5
Onderzoeksmethode en toetsingskader

2
2.1
2.2

Conclusies
7
Alle centra voldoen aan gestelde voorwaarden 7
Tijdens het onderzoek kwamen een aantal (deels oude) problemen (weer)
boven water 7
Ziekenhuizen vinden opheffen van ‘Tijdelijke regeling’ per 1 januari 2011
onverstandig 7

2.3

6

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Handhaving 8
Aanbevelingen aan de begeleidingscommissie MICU 8
Aanbeveling aan de MICU-centra 8
Aanbeveling aan ministerie van VWS 8
Vervolgacties inspectie 8

4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5

Resultaten 9
Beschikbaarheid: alle centra 7 dagen per week paraat tussen 8 en 24 uur 9
Volume: aantal ritten ongeveer 150 – 200 per jaar 10
Kwaliteit van begeleidend team geborgd door verplicht scholingsprogramma 10
De trolley voldoet technisch aan de gestelde eisen 11
Goede samenwerking tussen coördinatiecentrum, regionale ziekenhuizen,
overige coördinatiecentra en vervoerder 12
Dataregistratie gebeurt, maar aan registratie van technische problemen met als
gevolg patiëntenschade is niet gedacht 12
Ziekenhuizen vinden opheffen van ‘Tijdelijke regeling’ per 1 januari 2011
onverstandig 13

4.6
4.7

5
5.1
5.2
5.3
5.4

Beschouwing 14
De organisatie van het vervoer van kinder-intensive care patiënten door de
MICU-organisatie 14
De mate waarin het MICU-systeem electief is 14
Het tijdstip waartot men een nieuwe MICU-rit nog kan accepteren om te
voorkomen dat diep in de nacht nog gewerkt moet worden 14
De inzet voor internationaal vervoer 15

Bijlagen
1
Aanvraag minister 16
2
Tijdelijke regeling MICU-coördinatiecentra en –transport 17
3
Overzicht van de afspraken met de samenwerkende ziekenhuizen ten aanzien
van inzetbaarheid, het vinden van IC-capaciteit en personele inzet en evaluatie
van de samenwerking 21

4

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

5

RAPPORT

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en belang

In dit rapport doet de inspectie verslag van het evaluerend onderzoek naar de stand van
zaken bij de ziekenhuizen die in 2008 als coördinatiecentrum een WBMV-vergunning
(Wet op bijzondere medische verrichtingen) hebben verkregen in het kader van de
‘Tijdelijke regeling MICU-coördinatiecentrum en transport’ (hierna te noemen de
‘Tijdelijke regeling’).
Aanleiding hiertoe was de brief van minister Klink van 10 april jl., waarin hij aangaf
bezorgd te zijn over de voortgang bij de implementatie van de regeling. Hij verzocht de
IGZ onderzoek te verrichten naar de laatste stand van zaken (zie bijlage 1).
De ‘Tijdelijke regeling’ beschrijft de wijze waarop in Nederland intensive care patiënten
van de ene naar de andere kliniek verplaatst moeten worden.
Verplaatsingen van intensive care patiënten zijn naar schatting 1.600 tot 2.000 maal
per jaar noodzakelijk, bijvoorbeeld omdat het wegsturende ziekenhuis geen plaats heeft
op de intensive care, of omdat na stabilisatie van de patiënt de diagnostische en/of
therapeutische modaliteiten in dit ziekenhuis ontoereikend zijn. In principe is deze vorm
van ambulancetransport dus electief.
In 2007 en begin 2008 heeft de inspectie de minister van VWS positief geadviseerd
over de bovengenoemde tijdelijke WBMV-vergunningverlening aan zes ziekenhuizen, te
weten:
1
2
3

Stichting MICU Noord Nederland (UMC Groningen met de Isala Klinieken Zwolle)
UMCU Utrecht
AMC Amsterdam

4
5

Stichting MICU Zuid West Nederland (Erasmus MC, Maasstad ZH, Franciscus ZH,
LUMC)
UMCN Nijmegen

6

MUMC Maastricht

Het UMCG te Groningen en de Isala Klinieken te Zwolle vormen samen de Stichting
MICU vervoer Noord Nederland. Aan deze stichting is de vergunning toegekend. De
beide ziekenhuizen hebben gekozen los van elkaar subcoördinatiecentra op te zetten en
afspraken met vervoerders te maken; reden om beide ziekenhuizen apart te beoordelen.
De Stichting MICU Zuid West Nederland is een samenwerkingsverband van het
Maasstad ziekenhuis, het Erasmus Medisch Centrum, het Franciscus ziekenhuis (alle te
Rotterdam) en het LUMC te Leiden.

1.2

Onderzoeksvragen

In hoeverre voldoen de centra aan de voorwaarden zoals gesteld in de ‘Tijdelijke
regeling’?
Welke problemen hebben zich voorgedaan die op het moment van het onderzoek nog
niet zijn opgelost?
Wat is de mening van de centra ten opzichte van het besluit van de minister tot
opheffing van de ‘Tijdelijke regeling’ eind 2010?

6

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

1.3

Onderzoeksmethode en toetsingskader

De inspectie heeft in juni 2009 alle centra een vragenlijst met toelichting toegestuurd.
Deze lijst is door alle centra ingevuld geretourneerd. De inspectie heeft vervolgens in
augustus en begin september alle centra bezocht, waarbij gesproken is met de MICUcoördinator en met het lid van de Raad van Bestuur, verantwoordelijk voor het MICUproject. In het UMCU Utrecht was het om agendatechnische redenen niet mogelijk op
korte termijn met de Raad van Bestuur te spreken.
Uit oogpunt van efficiëntie zijn geen gesprekken gevoerd met de vervoerders. De relatie
coördinatiecentrum/vervoerder is in alle centra uitvoerig aan de orde geweest. Steeds
werd afgesproken dat als de samenwerking naar mening van het coördinatiecentrum
niet goed verliep, alsnog een gesprek met de vervoerder zou plaatsvinden.
De voorwaarden voor het verkrijgen en houden van voornoemde vergunning die zijn
beschreven in de Staatscourant d.d. 23 oktober 2007, vormden het toetsingskader (zie
bijlage 2).

7

RAPPORT

2

Conclusies

2.1

Alle centra voldoen aan gestelde voorwaarden

De eerste onderzoeksvraag luidde: in hoeverre voldoen de centra aan de voorwaarden
zoals gesteld in de ‘Tijdelijke regeling’?
Uit het onderzoek blijkt dat alle vergunninghoudende centra voldoen aan de
voorwaarden zoals gesteld in de ‘Tijdelijke regeling’.

2.2

Tijdens het onderzoek kwamen een aantal (deels oude) problemen
(weer) boven water

De tweede onderzoeksvraag luidde: welke problemen hebben zich voorgedaan die op
het moment van het onderzoek nog niet zijn opgelost?
Er zijn nog steeds problemen die tijdens het onderzoek weer naar boven zijn gekomen.
Dit betreft allereerst de discussie over het electieve karakter van het MICU-systeem.
Onder welke semi-acute condities mag/kan gebruik worden gemaakt van de MICU?
Daarnaast de vraag over tot welk tijdstip de MICU geen aanvragen meer honoreert. Is
dat tot 24:00 uur met als gevolg dat tot diep in de nacht wordt doorgewerkt of tot een
zodanig tijdstip dat de rit in ieder geval voor 24:00 uur is afgesloten?
Verder de vraag of de MICU ook gebruikt mag/kan worden voor internationale ICtransporten en of qua logistiek het kinder-IC-transport ook door de MICUcoördinatiecentra gecoördineerd moet worden. In hoofdstuk 5 ‘Beschouwing’ wordt
nader ingegaan op deze vragen.

2.3

Ziekenhuizen vinden opheffen van ‘Tijdelijke regeling’ per 1 januari
2011 onverstandig

De derde onderzoeksvraag luidde: wat is de mening van de centra ten opzichte van het
besluit van de minister tot opheffing van de ‘Tijdelijke regeling’ eind 2010?
Alle ziekenhuizen zijn van mening dat door de vertraging van de opstart van het MICUsysteem het onverstandig zou zijn om de ‘Tijdelijke regeling’ al per einde 2010 op te
heffen. Zij zijn bang dat door nieuwe spelers op de MICU-markt veel knowhow verloren
gaat en dat het volume aan ritten per centrum drastisch zal verlagen, waardoor de
kosten te hoog worden.
Een paar centra vindt zelfs dat deze vorm van hoog technische en innovatieve zorg
voor langere tijd door de WMBV ‘beschermd’ zou moeten worden.

8

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

3

Handhaving

3.1

Aanbevelingen aan de begeleidingscommissie MICU



De begeleidingscommissie MICU moet meer en beter communiceren met de
regionale coördinatoren. Dit kan door van te voren de agenda en achteraf de
notulen aan de centra toe te sturen.



De begeleidingscommissie moet, in samenspraak met de beroepsgroepen NVA en
NVIC, tot een duidelijke uitspraak komen over de afhandeling van acuut en semiacuut vervoer.



Het is aan te bevelen om onderzoek te verrichten binnen de kindergeneeskunde
naar de wenselijkheid het kinder-IC-transport te laten faciliteren door de MICUcoördinatoren en gebruik te maken van het MICU-materiaal.



Het is aan te bevelen dat afspraken gemaakt worden over internationale
transporten.

3.2

Aanbeveling aan de MICU-centra

Het is wenselijk bij de aanschaf van de volgende generatie trolleys, de bevestigsystemen tussen trolley en ambulance in het hele land dezelfde te laten zijn, zodat de
trolleys en ambulances uitwisselbaar zijn.

3.3

Aanbeveling aan ministerie van VWS

De inspectie deelt de mening van de MICU-coördinatiecentra in zoverre dat zij een
verlenging van de ‘Tijdelijke regeling’ met minimaal één jaar noodzakelijk acht om de
huidige centra voldoende ervaring op te laten doen en de samenwerking met de
ziekenhuizen binnen de regio en onderling tussen de regio’s niet onnodig te frustreren.
De kwaliteit van deze hoog gespecialiseerde zorg is gebaat bij het halen van voldoende
volumina en bij een goede samenwerking inter- en intraregionaal.
De inspectie adviseert om na het opheffen van de ‘Tijdelijke regeling’ nieuwe aanbieders van MICU-services te verplichten om zich te registreren, ten einde de inspectie
de gelegenheid te bieden te bezien of deze ziekenhuizen aan de richtlijnen van de
beroepsgroep voldoen.

3.4

Vervolgacties inspectie

De inspectie baseert haar handhaving op basis van de gestelde voorwaarden in de
‘Tijdelijke regeling’ en de Kwaliteitswet zorginstellingen.
De inspectie gaf in haar toelichtingsbrief aan de centra aan dat wanneer een centrum
niet voldeed aan de voorwaarden zoals gesteld in de ‘Tijdelijke regeling’, een advies
aan de minister zou volgen om de vergunning in te trekken.
De inspectie zal volgend jaar een uitgebreid onderzoek verrichten naar de kwaliteit van
zorg van IC-afdelingen niveau 2 en 3. In dit onderzoek zal in het kader van de samenwerking tussen de IC-afdelingen ook het onderwerp interklinisch vervoer ter sprake
komen.

9

RAPPORT

4

Resultaten

4.1

Beschikbaarheid: alle centra 7 dagen per week paraat tussen 8 en
24 uur

De meeste coördinatiecentra waren pas laat volledig operationeel. De eerste ‘MICU’-rit
vond in de meeste centra dan ook pas in 2009 plaats. Reden daarvoor was dat ziekenhuizen en vervoerders pas na het verkrijgen van de vergunning trolley en ambulance
bestelden.
Na het operationeel worden van de centra vond in alle gevallen binnen een paar dagen
het eerste transport plaats. Het AMC vormt een uitzondering. Dit centrum continueerde
haar gebruikelijke activiteiten op het gebied van IC-transport na het verkrijgen van de
vergunning. Ook het Maasstad ziekenhuis hield zich al vanaf medio jaren ‘90 met
geprofessionaliseerde intensive care transporten bezig. In 2008 heeft de Stichting
MICU Zuid West Nederland de vergunning aangevraagd. De activiteiten van het
Maasstad ziekenhuis zijn door deze stichting overgenomen. Het UMCG, het UMCU, het
UMCN en het MUMC besloten om in gezamenlijkheid de trolley bij een (Duitse)
fabrikant te bestellen. De andere centra (mede doordat deze zich al in een eerder
stadium met het MICU-transport bezig hielden) gebruikten de trolley die zij zelf hadden
ontwikkeld, lang voordat de vergunning werd verstrekt.

Tabel 1
De datum dat een coördinatiecentrum operationeel is en de datum van het eerste
transport

MICU-coördinatiecentrum
UMCG Groningen
Isala Klinieken Zwolle
UMCU Utrecht

Datum operationeel

Datum 1e transport

1 maart 2009

3 maart 2009

19 januari 2009

19 januari 2009

2 juni 2009

5 juni 2009

1997

1997

AMC Amsterdam
Stichting MICU Zuid West Nederland
UMCN Nijmegen
MUMC Maastricht

1 januari 2009

1 januari 2009

1 september 2008

5 september 2008

3 maart 2009

4 maart 2009

Alle centra garandeerden inmiddels te voldoen aan de gestelde paraatheideis (08:00 –
24:00 uur), zeven dagen per week. Twee centra (AMC en Stichting MICU Zuid West
Nederland) garandeerden een paraatheid van 7 x 24 uur. In de opstartfase beperkten
sommige centra de paraatheid tot 08:00 – 18:00 uur.
Wel bestond discussie over het tijdstip dat de laatste rit kon worden aangenomen,
wanneer zeker is dat de afwikkeling tot ver na 24:00 uur zou plaatsvinden.

10

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

4.2

Volume: aantal ritten ongeveer 150 – 200 per jaar

Hoewel het aantal ritten per jaar niet als zodanig is opgenomen in de vergunningsvoorwaarden, is de inspectie van mening dat de centra voldoende expertise moeten
opdoen en houden: dit is mede volumeafhankelijk. Dat geldt zowel voor het
coördinatiecentrum als geheel als voor de individuele intensivist en IC-verpleegkundige.
De condities aan boord van een per definitie instabiele ambulance zijn nu eenmaal
anders dan in de ziekenhuisomgeving.
Aan het opgegeven volume (tot 1 juli 2009) was te zien dat de centra ongeveer gelijk
opgaan en vooruitkijkend per jaar op ongeveer 150 – 200 transporten uitkomen.
Omdat het AMC en het Maasstad ziekenhuis (nu als onderdeel van de Stichting MICU
Zuid West Nederland) zich al vanaf eind jaren 90 met MICU-vervoer bezighielden,
hebben deze ziekenhuizen in de opstartfase voor de andere regio’s veel ritten verzorgd.
Dit, naast het gegeven dat de ziekenhuisdichtheid in de Randstad nu eenmaal veel
hoger is dan in de rest van het land, geeft aan waarom deze centra qua volume ver
boven de andere regio’s uitkomen.

Tabel 2
Het aantal transporten per centrum in 2009 (tot 1 juli 2009), uitgesplitst naar MICU-transport, begeleid
transport en spoed IC-transport

MICUcoördinatiecentrum

Aantal
transporten

Verwacht
2010

MICUtransport

Begeleid
transport

Spoed ICtransport

Geweigerd

UMCG

54

160

Isala Klinieken

53

100

UMCU

24

250

AMC

221

450

Stichting MICU Zuid
West Nederland

262

500

262

UMCN

73

175

73

0

0

Onbekend

MUMC

40

120-150

37

1

2

0

2
38

15

0

17

24

-

-

5

195

26

-

2
50

Het lage aantal ritten dat het UMCU coördineerde, was te wijten aan de late start van
dit centrum. Gezien het totale aantal transporten tot 1 juli 2009 en de prognose van de
centra over 2010 mag landelijk verwacht worden dat jaarlijks het totale aantal
transporten ± 1.700 – 1.800 zal bedragen. In vrijwel alle centra werd aangegeven dat
discussie bestond over de definitie van de begrippen als begeleid en spoedtransport.
Het aantal geweigerde ritten is gerelateerd aan het totale aantal ritten en de mate van
inzetbaarheid van het centrum voor begeleid transport.

4.3

Kwaliteit van begeleidend team geborgd door verplicht
scholingsprogramma

Alle medewerkers die deelnamen aan de transporten waren intensivisten/fellows en ICverpleegkundigen. De fellows zijn intensivisten in opleiding, dat wil zeggen óf medisch
specialisten (meest anesthesisten of internisten) in opleiding voor het aandachtsgebied

11

RAPPORT

intensive care, óf arts-assistenten interne geneeskunde/anesthesiologie in de laatste
fase van hun opleiding die definitief voor het aandachtsgebied intensive care
geneeskunde kiezen.
Op een enkel centrum na werden alleen medewerkers uit eigen huis gebruikt. In alle
gevallen (behalve het UMCG en de Stichting MICU Zuid West Nederland) waren het
medewerkers uit de centra zelf. Alle centra complementeren het team met ICverpleegkundigen. In alle centra behalve Zwolle (dit centrum maakte ook gebruik van
ambulanceverpleegkundigen) en de Stichting MICU Zuid West Nederland waren dit ICverpleegkundigen uit het eigen centrum.
Alle centra hadden een uitgebreid scholingsprogramma, waaraan kandidaten voor de
begeleiding van een MICU-transport verplicht moeten deelnemen. Dit scholingsprogramma bevat dan altijd een juridisch deel; beschrijft het indicatiegebied; behandelt
alle apparatuur die beschikbaar is op de trolley en in de ambulance; de wijze waarop de
patiënt moet worden verplaatst; de verslaglegging; de communicatie met de
coördinator en de voor het transport relevante partijen. Twee centra oefenen met
behulp van een simulator; de andere centra verwachten in de nabije toekomst ook van
een skillslab gebruik te kunnen maken. Alle centra, op een na, laten medewerkers altijd
een aantal malen met een ervaren collega meerijden.

Tabel 3
De wijze waarop centra de bekwaamheid in het uitvoeren van een IC-transport
regelen en borgen
MICU-coördinatiecentrum

Intensivisten/fellows en
IC-verpleegkundigen

UMCG

a, b, d

Isala Klinieken

a, c, d

UMCU

a, d

AMC

a, c,d

Stichting MICU Zuid West Nederland

a, c,d

UMCN

a, c,d

MUMC

a, b, c, d

a Theoretische scholing van auto en apparatuur
b Skillslab
c Voor de eerste zelfstandige rit aantal malen met ervaren collega meerijden
d Structurele evaluatie en bijscholing

4.4

De trolley voldoet technisch aan de gestelde eisen

Alle centra hadden een trolley die voldeed aan de gestelde eisen. Vier centra (UMCG,
UMCU, UMCN en MUCM) maakten gebruik van dezelfde soort trolley. Deze was in alle
vier de centra bij aflevering te hoog gebleken: doordat een hydraulisch systeem is
ingebouwd, ligt de patiënt zo hoog dat met name in een reanimatiesetting het team
niet optimaal kan masseren. Inmiddels zal op korte termijn het hydraulische deel
verwijderd worden, zodat de patiënt op de gewenste hoogte komt te liggen.

12

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

Deze vier centra hadden alle hetzelfde systeem voor de bevestiging van de trolley aan
de ambulance. Dat gold niet voor de overige centra, die een trolley hadden die in de
loop der tijd is ontwikkeld en die dus verschilde van de trolley van de bovengenoemde
vier. In een worstcasescenario zou het kunnen voorkomen dat een patiënt (bijvoorbeeld
bij motorpech) alleen kan worden overgeplaatst naar een te hulp gesnelde buur-MICUambulance wanneer deze hetzelfde bevestigingssysteem heeft.
Alle centra gaven aan dat de vervoerder beschikte over een MICU-ambulance die aan
de voorwaarden voldoet.

4.5

Goede samenwerking tussen coördinatiecentrum, regionale
ziekenhuizen, overige coördinatiecentra en vervoerder

In alle centra was uitvoerig aandacht besteed aan het geven van voorlichting over de
MICU-systematiek en de wijze waarop het coördinatiecentrum wil gaan samenwerken
met de regionale ziekenhuizen. Een aantal centra meldde dat de noodzaak om op het
gebied van de MICU samen te werken een belangrijke spin-off heeft opgeleverd voor de
overige contacten op IC-gebied, zoals capaciteitsproblematiek, consulten, gemeenschappelijk onderwijs en uitwisseling van personeel. In bijlage 3 staat een overzicht van
de afspraken met de samenwerkende ziekenhuizen ten aanzien van inzetbaarheid, het
vinden van IC-capaciteit en personele inzet en evaluatie van de samenwerking.
Alle centra gaven aan, soms na een gewenningsperiode, uitstekende contacten met de
vervoerder te hebben. Overal vonden structurele overleggen plaats waarbij evaluatie
van de samenwerking hoog op de agenda stond.
Ook de contacten tussen de coördinatiecentra onderling verliepen goed. Drie maal
per jaar is er overleg tussen de MICU-coördinatoren, onder voorzitterschap van de
coördinator van het AMC. Ad hoc vinden ook regelmatig telefonische overleggen plaats.
Doordat het systeem nog maar kort geleden is opgestart, heeft men nog weinig ervaring
met het inroepen van hulp uit de buur- of andere regio’s, bijvoorbeeld wanneer er
meerdere ritten tegelijkertijd moeten worden uitgevoerd. Vanuit twee centra kwam de
klacht dat de begeleidingscommissie MICU meer en beter zou moeten communiceren met
de regionale coördinatoren. Dit kan door van te voren de agenda en achteraf de notulen
aan de centra toe te sturen.

4.6

Dataregistratie gebeurt, maar aan registratie van technische
problemen met als gevolg patiëntenschade is niet gedacht

Alle centra maakten gebruik van de Minimal Data Set (MDS), zoals aangegeven door de
beroepsgroep. Een aantal centra hadden deze lijst uitgebreid met aanvullende
parameters. De meeste centra maakten, in afwachting van landelijke richtlijnen ten
aanzien van digitale databases, gebruik van een papieren versie. De gegevens van de
papieren versie werden in de meeste gevallen wel digitaal opgeslagen.
Alle centra voerden een calamiteitenregistratie, echter technische problemen die
mogelijk schade aan de patiënt konden berokkenen, werden niet als zodanig
geregistreerd en bij de inspectie gemeld. Alle centra gaven aan nog geen calamiteiten
te hebben meegemaakt.

13

RAPPORT

4.7

Ziekenhuizen vinden opheffen van ‘Tijdelijke regeling’ per 1 januari
2011 onverstandig

Alle ziekenhuizen waren van mening dat door de vertraging van de opstart van het
MICU-systeem het onverstandig zou zijn om de ‘Tijdelijke regeling’ al per einde 2010
op te heffen. Zij zijn bang dat door nieuwe spelers op de MICU-markt veel knowhow
verloren gaat en dat het volume aan ritten per centrum drastisch zal verlagen waardoor
de kosten te hoog worden.
Een paar centra vond zelfs dat deze vorm van hoog technische en innovatieve zorg
voor langere tijd door de WMBV ‘beschermd’ zou moeten worden. De argumentatie
hiervoor was meestal:
Door vertraging van beschikbaarheid van materiaal zijn de meeste centra nog maar pas
begonnen met het aanbieden van de MICU-service. De tijd die nog rest tussen start en
opheffen van de tijdelijke regeling zou dan 1,5 jaar zijn. Men vindt dat een dergelijke
periode te kort is om het systeem helemaal op orde te hebben.
Wil de kwaliteit van dit hoog gespecialiseerde onderdeel van IC-zorg geborgd kunnen
worden, dan moet elk centrum een bepaald volume genereren. Bij meer aanbieders zal
dit volume dan niet meer gehaald worden. Het overlaten van dit systeem aan de vrije
markt heeft daarnaast het nadeel dat de centra met veel expertise niet meer
kostendekkend kunnen werken.
De mede ten gevolge van de MICU-systematiek ontstane goede regionale samenwerking, kan door introductie van nieuwe MICU-aanbieders ernstig verstoord raken.

14

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

5

Beschouwing

Tijdens het onderzoek kwamen onderstaande volgende vraagstukken aan de orde.

5.1

De organisatie van het vervoer van kinder-intensive care patiënten
door de MICU-organisatie

In het MUMC en het UMCN wordt gepleit het vervoer van kinder-intensive care
patiënten (PICU) te faciliteren door de MICU-organisatie. Dit zou de efficiëntie van het
systeem ten goede komen. Er vinden dan immers meer transporten met de MICUambulance/trolley plaats. Vooropgesteld moet hierbij worden, dat een begeleidend team
gerekruteerd wordt met specifieke pediatrische deskundigheid.

5.2

De mate waarin het MICU-systeem electief is

In veel centra is discussie tussen meldkamer enerzijds en MICU-coördinator anderzijds
in hoeverre het MICU-transport ook spoedeisend zou moeten zijn. De hele opzet van
het opstarten vergt vaak veel tijd: De ambulance moet eerst naar het ziekenhuis rijden
om de trolley en het team op te halen, waarna vervolgens naar het wegsturende
ziekenhuis wordt gereden. Hiermee gaat al snel een uur verloren. Die tijdspanne neemt
aanzienlijk toe als het wegsturende ziekenhuis aan de grens van de regio ligt, of
wanneer het MICU-team nog met een oude opdracht bezig is en vanuit een buurregio
niet geassisteerd kan worden. De zeer acute patiënt moet daarom zo snel als mogelijk
is vervoer krijgen aangeboden, desnoods met een ‘gewone’ ambulance. Het wegsturende ziekenhuis en de ambulancedienst hebben dan de verantwoordelijkheid over
de wijze waarop de patiënt naar het ontvangende ziekenhuis wordt begeleid. In de
overige, semispoed casus is het verstandig om altijd de MICU-coördinator om advies te
vragen.

5.3

Het tijdstip waartot men een nieuwe MICU-rit nog kan accepteren
om te voorkomen dat diep in de nacht nog gewerkt moet worden

Centraal in deze discussie staat de definitie van het begrip ‘acuut’ en het gegeven dat
om 23:00 uur wisseling van de verpleegkundige dienst van avond- naar nachtdienst
plaatsvindt, waardoor een uitloop tot na 24:00 uur voor de centra betekent dat een
extra (nacht)dienst ingezet dient te worden. In twee centra gaf men daarom aanvankelijk aan na 23:00 uur geen nieuwe opdrachten meer te accepteren. Het AMC belt in de
loop van de ochtend de regionale ziekenhuizen om te beoordelen of patiënten mogelijk
kandidaat zijn om overgeplaatst te worden; dit om het transport zo veel als mogelijk
binnen kantooruren te plannen en overplaatsingen aan het einde van de avond te
voorkomen. Bij de opstart werd soms door meldkamers gesteld dat ook acute overplaatsingen door het MICU-team begeleid dienden te worden, onafhankelijk van het
tijdstip. Inmiddels is overal duidelijk geworden dat het MICU-transport een electief
transport is. Onduidelijk blijft hoe om te gaan met (semi-)acute casus. Een aantal
centra vonden dat de begeleidingscommissie, in samenspraak met de beroepsgroepen
NVA en NVIC, tot een duidelijke uitspraak zou moeten komen over de afhandeling van
acuut- en semi-acuutvervoer.

15

RAPPORT

5.4

De inzet voor internationaal vervoer

Een aantal centra is door een alarmcentrale verzocht een intensive care patiënt vanuit
het nabije buitenland via de MICU-ambulance naar Nederland te repatriëren. Deze vraag
is terecht niet gehonoreerd. Bij buitenlands vervoer gaat het al snel om lange
afstanden, waarbij de MICU-ambulance en het begeleidende team gedurende langere
tijd niet voor de regio beschikbaar zijn. Daardoor zouden de regionale verzoeken om
MICU-transport niet of vertraagd gehonoreerd worden, hetgeen niet acceptabel is.

16

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

BIJLAGE 1

Aanvraag minister

Wh'")
vb^

M^'

v>A

^

'<"• V j

Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

. ^
> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag

Inspectie voor de Gezondheidszorg
T.a.v. de Inspecteur Generaai
Postbus 2680
3500 GR UTRECHT

"gek.

] i APR. 2009

Bezoekadres:
Parnassusplein 5
2511VX Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
www.minvws.nl

Inlichtingen bij

Datum t O APf?. ?nog
Betreft Verzoek tot inandiiaving MICU-regeling
De tijdeiijke regeiing MICU-coördinatiecentra- en transport is per 1 januari 2008 in
werking getreden^ Doel hiervan is het zorgdragen voor de organisatie en het
transport van het interkiinisch transport van intensive-care patiënten door middei
van een Mobieie Intensive Care Unit (MICU). Ik heb voor de periode tot 2011 het
aantal vergunningen beperkt tot zes voor de coördinatie en zeven voor het
daadwerkelijk vervoer. Als voorwaarde aan de vergunning heb ik de eis gesteld
dat de vergunninghouders gezamenlijk goede kwaliteitsrichtlijnen moeten hebben
opgesteld en uitgewerkt. Vooralsnog ga ik er vanuit dat de vergunningplicht met
ingang van 1 januari 2011 kan worden opgeheven.

N. Oost

T 070 340 5316
Ons i<enmeri<
CZ/TSZ-2924204

Bijlagen
Uw brief
Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermeiding van de datum
en het kenmeri( van deze
brief.

De voortgang baart mij echter zorgen. Tijdens de begeleidingscommissie van 19
maart 2009 heb ik het signaai ontvangen dat op dit moment niet alle centra aan
de voorwaarden voor vergunningverlening blijken te voldoen. Een aantal regio's is
naar verluid' nog niet gestart, of is wel gestart maar met onvoldoende adequaat
materiaal. De opstartfase is mijn inziens voorbij.
Daarom wil ik u verzoeken na te gaan in hoeverre de zes vergunninghoudende
coördinatiecentra en zeven ambulancediensten aan de voorwaarden voor
vergunningverlening voldoen. Van belang daarbij is of de coördinatie en het
vervoer op de wijze wordt uitgevoerd zoals dat in de regeling is gesteld.
Tevens verzoek ik u mij te adviseren over eventueel te nemen maatregelen in het
geval dat onvoldoende voortgang wordt geboekt.
Bij voorbaat dank voor uw medewerking.
Hoogachtend,
de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,
namens deze,
de directeur Curatieve

Arn JiJ-è^ oe rka m
cc: Begeleidirf

misie IC- Transport

^ Staatscourant 31 oktober 2007, nr. 211

Pagina 1 van 1

17

RAPPORT

BIJLAGE 2

Tijdelijke regeling MICU-coördinatiecentra en –transport

VWS

Tijdelijke regeling MICU-coördinatiecentra en -transport
Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 23 oktober 2007, nr. CZ/TSZ-2803398 (Tijdelijke regeling MICU-coördinatiecentra en
-transport)

Bijlage

1. De behoefte en de wijze waarop in de
behoefte kan worden voorzien
Het is essentieel dat ernstig zieke
patiënten op het juiste moment de juiste
De Minister van Volksgezondheid, Wel- zorg wordt geboden. Dit kan er soms toe
leiden dat deze patiënten (na stabilisatie)
zijn en Sport,
moeten worden vervoerd, omdat er geen
Gelet op de artikelen 2 en 5 van de Wet
op bijzondere medische verrichtingen en plaats is in het ziekenhuis of omdat zij
op artikel 17a van de wet ambulancever- een hoger niveau Intensive Care (IC)zorg nodig hebben dan beschikbaar is in
voer;
het ziekenhuis waar zij op dat moment
zijn opgenomen. Er bestaan verschillen
Besluit:
in IC-transport, gezien de diversiteit in
indicaties, zorgbehoefte van een ICArtikel 1
patiënt en tijdsdruk (zie de bijlage bij de
Het is verboden om zonder vergunning
toelichting). De indicatie van transport
van de Minister van Volksgezondheid,
van een IC-patiënt is het ontbreken van
Welzijn en Sport:
a. zorg te dragen voor de organisatie van (continue) adequate zorg op de locatie
waar de patiënt verblijft. Dit kan veroorhet interklinisch transport van intensive
zaakt worden door het ontbreken van
care-patiënten door middel van een
technische faciliteiten (b.v. continue
Mobiele Intensive Care Unit, hierna te
venoveneuze hemofiltratie of diagnostinoemen: MICU;
sche mogelijkheden als CTscan, MRI of
b. het onder a bedoelde transport te verangiografie) of expertise (b.v. neuro- of
richten.
cardiopulmonale chirurgie, interventieradiologie, transplantatiegeneeskunde).1
Artikel 2
De omvang van de behoefte aan MICU- In de meeste gevallen zal er sprake zijn
van electief IC-transport, dat planbaar is
coördinatiecentra en vervoerders ten
en uitgevoerd wordt met een Mobile
behoeve van het uitvoeren van de in
Intensive Care Unit2 (MICU). Het is
artikel 1 omschreven verrichtingen, de
wijze waarop in deze behoefte kan wor- voor de kwaliteit van dit transport wenselijk dat dit gecoördineerd wordt
den voorzien en de voorwaarden waaruitgevoerd door speciaal daarvoor toegeaan instellingen moeten voldoen, zijn
neergelegd in de bijlage bij deze regeling. ruste coördinatiecentra en -vervoerders.
Een MICU-coördinatiecentrum draagt
Artikel 3
zorg voor de organisatie van interkliDe artikelen 2, onder a, en 4 van de Wet nisch transport van een IC-patiënt,
ambulancevervoer zijn niet van toepasbegeleid door een MICU-team, bestaansing op het transport, bedoeld in artikel 1. de uit een IC-arts of intensivist en een
MICU-verpleegkundige, beiden
Artikel 4
bekwaam in het uitvoeren van MICUtransport. Het transport wordt uitgeDeze regeling treedt in werking met
voerd met behulp van een Mobile
ingang van 1 januari 2008 en vervalt
Intensive Care Unit, bestaande uit een
met ingang van 1 januari 2011.
MICU-trolley en een IC-ambulance.
Artikel 5
Het MICU-coördinatiecentrum draagt
Deze regeling wordt aangehaald als:
zorg voor de aanschaf en het onderhoud
Tijdelijke regeling MICUvan een MICU-trolley inclusief apparacoördinatiecentra en -transport.
tuur en voor de aanwezigheid van een
MICU-coördinator. Het coördinatiecenDeze regeling zal met de bijlage en de
trum coördineert ritten voor ziekenhuitoelichting in de Staatscourant worden
zen en voert deze, in nauwe samenwergeplaatst.
king met de vergunninghoudende
ambulancediensten (MICUDe Minister van Volksgezondheid,
vervoerders), uit voor de gehele MICUregio. Een MICU-transport wordt door
Welzijn en Sport,
A. Klink.
een coördinatiecentrum aangevraagd via
de Centrale Post Ambulancevervoer
(CPA).
De MICU-vervoerder draagt zorg voor
de aanschaf en het onderhoud van een
IC-ambulance, conform de daarvoor

Uit: Staatscourant 31 oktober 2007, nr. 211 / pag. 15

ontwikkelde technische richtlijnen van
de Taskforce IC-transport3 en voor de
paraatheid van een chauffeur.
Er wordt initieel uitgegaan van ongeveer 1500 ritten op jaarbasis4. Het is
wenselijk dat voorlopig een beperkt aantal MICU-coördinatiecentra en ambulancediensten (MICU-vervoerders) dit
transport organiseren, zodat zij gezamenlijk voldoende ritten kunnen uitvoeren
om de nodige expertise te kunnen
opbouwen. Om een landelijke dekking
te krijgen, heeft het kernteam IC in 2005
het voorstel gedaan voor zes MICUregio’s, te weten de regio’s Amsterdam,
Rotterdam, Nijmegen, Groningen, Maastricht en Utrecht. Het doel van deze
tijdelijke regeling is om de concentratie
van de MICU-coördinatiecentra door
het WBMV-vergunningenbeleid te effectueren. Het ligt in de rede dat de instellingen die bij de ‘Taskforce’ betrokken
waren (zie de toelichting) als eerste in
aanmerking komen voor een vergunning.
Er zijn op dit moment nog geen feitelijke gegevens beschikbaar om het aantal van zes centra en zes vervoerders te
onderbouwen. Vooralsnog wordt ervan
uitgegaan dat met dit aantal op kwalitatief verantwoorde wijze aan de vraag
kan worden voldaan. De komende drie
jaar, met het daadwerkelijk starten van
het begeleid IC-transport vanaf
1-1-2008, komen door middel van registratie gegevens hierover ter beschikking.
Na drie jaar wordt op basis van deze
gegevens bepaald of de beschikbaarheid
van zes MICU-coördinatiecentra en zes
MICU-vervoerders voldoet aan de
daadwerkelijke vraag. Ik ga er voorshands van uit dat met ingang van 1 januari 2011 de vergunningsplicht kan
worden opgeheven.
Verwacht wordt dat de komende jaren
ziekenhuizen en zorgverzekeraars meer
zullen onderhandelen over efficiënte
inzet van IC-capaciteit. Door gebruik te
maken van MICU-transport zijn perifere
ziekenhuizen niet genoodzaakt hoge ICniveaus te handhaven.
2. De voorwaarden waaraan MICUcoördinatiecentra en -vervoerders
moeten voldoen
A. De MICU-coördinatiecentra
Bij de vergunningverlening wordt ervan
uitgegaan dat MICU-coördinatiecentra
een aansluitend werkgebied hebben,
zodat een landelijk dekkend netwerk
gerealiseerd wordt. Conform conclusies
van het kernteam IC (zie paragraaf 1)

1

wordt hierbij voorlopig uitgegaan van
behoefte aan maximaal zes MICUcoördinatiecentra.
Om voor een vergunning in aanmerking te komen moet de instelling aan de
volgende voorwaarden voldoen:
– over voldoende capaciteit beschikken
om op jaarbasis minimaal 250 begeleid
IC-transporten uit te kunnen voeren;
– bekwaam personeel kunnen garanderen voor begeleid interklinisch ICtransport, conform de Richtlijn voor het
transport van Intensive Care patiënten
van de NVIC;
– zorgdragen voor paraatheid van 8.00–
24.00 uur, waarmee invulling wordt
gegeven aan de regionale vraag voor
electief IC-transport;
– beschikken over de juiste materiële
voorzieningen (IC-trolley die geschikt is
voor transport in een MICUambulance), conform Programma van
eisen Taskforce IC;
– samenwerken en afspraken maken met
omliggende ziekenhuizen over het Begeleid IC-transport;
– de professionele kwaliteitseisen (Richtlijn voor het transport van Intensive
Care patiënten van de NVIC) implementeren in de kwaliteitssystemen;
– betrokken zijn geweest bij de ontwikkelingen op het gebied van Begeleid ICtransport;
– per 1-1-2008 een operationeel MICUcoördinatiecentrum kunnen vormen.
B. De MICU-vervoerders
Voor een doelmatige uitvoering van het
MICU-transport is het wenselijk dat de
MICU-vervoerders gevestigd zijn binnen de werkgebieden van de MICUcoördinatiecentra. De vergunninghoudende ambulancedienst en het MICUcoördinatiecentrum moeten een
samenwerkingsverband opstellen. Hierin moet worden vastgelegd hoe aan de
regionale samenwerking met het MICUcoördinatiecentrum invulling wordt
gegeven.
Om voor een vergunning in aanmerking te komen moeten de vervoerders
aan de volgende voorwaarden voldoen:
– beschikken over de juiste materiële
voorzieningen (IC-ambulance) conform
het programma van eisen van de Taskorce IC-transport;
– aantoonbaar bekwame ambulancechauffeurs garanderen, aanvullend
opgeleid voor het vervoeren van ICpatiënten in een IC-ambulance;
– zorgdragen voor paraatheid van 8.00–
24.00 uur van chauffeur en ICambulance;
– de professionele kwaliteitseisen (Programma van eisen MICU, type C ambulance en addendum, AZN) implementeren in de kwaliteitssystemen;

– betrokken zijn geweest bij de ontwikkelingen op het gebied van Begeleid ICtransport.
1 Richtlijn voor het transport van Intensive Care patiënten,
update 2007.
2 Richtlijn voor het transport van Intensive Care patiënten,
update 2007.
3 Programma van eisen Mobile Intensive Care Unit
(MICU) (Type C Ambulance), Ambulance Zorg Nederland,
mei 2006.
4 Verslag algemeen overleg 30 300 XVI nummer 115, blz.
4, 2005–2006.

Toelichting
1. Achtergrond
De Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) heeft eind jaren ’90 van de vorige
eeuw vastgesteld dat het begeleid ICtransport in Nederland niet goed georganiseerd was. Slechts op twee plaatsen
(Amsterdam en Rotterdam) was sprake
van hoogwaardig IC-transport. De IGZ
concludeerde dat voor volwassenen de
capaciteit van de gespecialiseerde ICvoorzieningen in Nederland onvoldoende was en dat het transport van ernstig
zieke patiënten naar een dergelijke afdeling niet goed was geregeld1. De toenmalige minister heeft naar aanleiding van
deze signalen een aantal acties ondernomen, waaronder het instellen van de
stuurgroep Intensive Care (Kernteam
IC). Diverse partijen hebben hieraan
deelgenomen 2. Een van de doelstellingen van het Kernteam IC was het landelijk implementeren van een systeem
voor het veilig transporteren van ICpatiënten.
In 2005 concludeert de IGZ wederom
dat de organisatie van het interklinisch
transport van instabiele patiënten in de
meeste regio’s niet goed is georganiseerd ondanks de inspanningen van het
Kernteam IC. De organisatie en kwaliteit van het interklinisch transport van
IC-patiënten is volgens de IGZ matig.
Soms worden zelfs ernstig zieke
patiënten door een reguliere ambulancebemanning vervoerd, zonder dat specifieke IC-deskundigheid en ICapparatuur aan boord is 3. Naar aanleiding van deze IGZ-conclusie heeft de
minister van VWS begin 2006 de Tweede Kamer toegezegd het advies van het
Kernteam IC zo snel mogelijk op te pakken. De minister richtte hiertoe onder
zijn voorzitterschap de Taskforce MICUtransport op. De Taskforce bestond uit
de MICU-coördinatoren van zes
potentiële MICU-coördinatiecentra4 en
zes vertegenwoordigers van betrokken
ambulancediensten 5 en had als taak om
de regionale invoering van het MICUvervoer landelijk te coördineren 6.
In de zomer van 2007 zijn de in de
Taskforce gemaakte afspraken vastgelegd in een Akkoord IC-transport dat is
ondertekend door de deelnemers van de
Taskforce, Zorgverzekeraars Nederland

Uit: Staatscourant 31 oktober 2007, nr. 211 / pag. 15

(ZN), de Nederlandse Vereniging voor
Intensive Care ((NVIC), Ambulance
Zorg Nederland (AZN) en het Ministerie van VWS (zie bijlage).
Het akkoord houdt in dat vanaf
1-1-2008 het IC-transport in Nederland
hoogwaardig wordt georganiseerd. Na
ondertekening van het Akkoord ICtransport heeft de minister van VWS de
Tweede Kamer via een brief (18 juli
2007, kenmerk CZ-EKZ-2782660)
geïnformeerd over de ontwikkelingen
rond het MICU-transport. De Taskforce
is na die ondertekening opgeheven. De
bij het akkoord betrokken koepelorganisaties7 hebben een Begeleidingscommissie IC-transport ingesteld, waar
afstemming, evaluatie en monitoring
van taken plaatsvindt en beleidsinitiatieven worden ontwikkeld aangaande
begeleid IC-transport.
2. Kwaliteitseisen
Het begeleid IC-transport komt moeizaam tot stand in Nederland en de
kwaliteitseisen zijn nog onvoldoende
uitgewerkt. Het gaat om een nieuwe
vorm van transport met zeer kwetsbare
patiënten, waarbij hoogwaardige begeleiding noodzakelijk is. Het waarborgen
van hoogwaardige begeleiding tijdens
een transport is moeilijk vanwege een
tekort aan intensivisten en IC-artsen op
de arbeidsmarkt. Daarnaast heeft een
MICU-coördinatiecentrum samen met
een MICU-vervoerder een minimum
aantal ritten nodig om een goede kwaliteit te kunnen waarborgen. Door onduidelijkheid over het aantal ritten op
jaarbasis (er zijn nog geen ervaringscijfers) is in veel regio’s niet het initiatief
genomen om een MICUcoördinatiecentrum op te richten. Daarom kiest de minister van VWS ervoor
om de komende drie jaar het aantal
MICU-coördinatiecentra en -v e r v o e r ders in Nederland door middel van een
vergunning op basis van de Wet op bijzondere medische verrichtingen
(WBMV) te beperken tot maximaal zes
centra en zes vervoerders. De betrokken
partijen moeten in de komende drie jaar,
vanaf 1-1-2008, gezamenlijk het MICUtransport vormgeven en zijn verantwoordelijk voor het opstellen en verder
uitwerken van kwaliteitsrichtlijnen.
Hiervoor is ondermeer de Begeleidingscommissie IC-transport opgericht, waarin betrokken partijen participeren. Die
commissie heeft als taak om de kwaliteitseisen voor zover noodzakelijk verder uit te werken en te onderhouden.
In 2010 wordt door de Nederlandse
Zorgautoriteit, de Begeleidingscommissie IC-transport en de IGZ een evaluatie
uitgevoerd naar de beschikbaarheid en
de kwaliteit van het IC-transport. Op
basis van de resultaten van dit onderzoek wordt bepaald of de kwaliteitseisen
zodanig helder zijn dat van verdere wet-

2

telijke beperking van MICUcoördinatiecentra en MICU-vervoerders
kan worden afgezien.
De volgende voorschriften zullen worden verbonden aan de vergunningen:
– Het MICU-coördinatiecentrum moet
samen met de overige MICUcoördinatiecentra opdracht geven tot het
ontwikkelen en registreren van een
beperkte set prestatie-indicatoren ‘interklinisch IC-transport’. Deze indicatoren
worden vastgelegd in een nieuwe landelijke MICU-database conform de systematiek van de reeds bestaande Nationale
IC Evaluatie (NICE). Bij de ontwikkeling moeten de Begeleidingscommissie
IC-transport en NICE worden betrokken. De Inspectie voor de Gezondheidszorg is bevoegd om inzage te vragen in
deze indicatoren en zal deze betrekken
in haar (preventieve) toezicht op het
MICU-transport (zie ook paragraaf 4).
– Het MICU-coördinatiecentrum en de
MICU-vervoerders moeten een actieve
afvaardiging leveren aan de Begeleidingscommissie IC-transport en in
samenwerking met die commissie de
kwaliteitsrichtlijn verder uitwerken tot
toetsbare normen voor IC-transport.
– Het MICU-coördinatiecentrum moet
beschikken over een samenwerkingsverband met een MICU-vervoerder aangaande het MICU-transport.

vallen. Ook voor de MICUcoördinatiecentra en -vervoerders geldt
dus dat deze op termijn weer kunnen
uitstromen uit de WBMV. In de periode
dat MICU-coördinatiecentra en - v e r voerders krachtens de WBMV vergunningsplichtig zijn, zullen de vergunninghouders en de betrokken beroepsgroepen een volwaardig kwaliteitssysteem
moeten ontwikkelen. Bovendien dient er
publieke verantwoording te worden afgelegd en dient hier een methode voor te
worden ontwikkeld.
Na een periode van twee jaar zal de
WBMV-status van het MICU-transport
geëvalueerd worden. Ik zal dan bezien
of het MICU-transport op dat moment
aan de kwaliteitseisen voor interklinisch
transport (beschreven in richtlijnen van
de beroepsgroep) voldoet en of uitstroom uit de WBMV per 1 januari 2011
aan de orde kan zijn, zonder dat de kwaliteit van zorg daardoor in gevaar komt.
Om de beroepsgroepen en de instellingen voor te bereiden op de uitstroom,
kondig ik mijn voornemen tot uitstroom
van deze verrichtingen per 1 januari
2011 nu reeds aan. Voor de publieke
verantwoording zal, zoals in paragraaf 2
aangegeven, gewerkt moeten worden
aan een set (uitkomst)indicatoren voor
deze zorg. Dit laatste zal bij voorkeur in
overleg met de IGZ moeten plaatsvinden.

3. Bekostiging
Voor de bekostiging van het MICUtransport is het macrobudget verruimd
met een maximum van 3 miljoen euro
voor 2008. De bekostiging wordt niet
gekoppeld aan het beschikken over een
WBMV-vergunnning, maar zal door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) worden verrekend in de budgetten van de
RAV-en/ambulancediensten en die van
de instellingen die gebruik maken van
MICU-transport. Door middel van de
beleidsregel tarifering onderlinge dienstverlening verrekent het insturend ziekenhuis de kosten voor het MICUtransport met het MICUcoördinatiecentrum.

De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,
A. Klink.
1 Intensieve zorgen, capaciteit- en transportproblemen bij
IC in kaart gebracht, blz. 12, IGZ, 2005.
2 VWS, NVZ, VAZ, NVIC, NVIC-V, OMS, AZN, ZN,
CTG, CBZ, NPCF, IGZ, CVZ.
3 Intensieve zorgen, capaciteit- en transportproblemen bij
IC in kaart gebracht, blz. 1, IGZ, 2005.
4 Dit zijn: AMC Amsterdam, UMC Utrecht, UMC Groningen, UMC St. Radboud Nijmegen, AZ Maastricht en het
Erasmus UMC Rotterdam in samenwerking met het

Andere ziektebeelden zijn uitsluitend ter
beoordeling door de regionale MICUcoördinator.
Het spoed IC-transport dient zonder
uitstel te worden uitgevoerd met de op
dat moment meest optimale middelen en
begeleiding. Elk ziekenhuis dient zich
op dit type transport voor te bereiden
m.b.v. een protocol spoed IC-transport
waarbij lokale afspraken zijn vastgelegd
over beschikbaar materieel en mankracht.
Uitgebreide documentatie van een ICtransport (inclusief reden van het afwijken indien er geen sprake is van een
MICU-transport maar een begeleid of
spoed IC-transport) inclusief verslaglegging door de insturend IC-arts van
mondeling overleg tussen insturend,
begeleidend en ontvangend IC-arts, is
vereist ter kwaliteitsbewaking en mogelijkheid tot toetsing achteraf.

Medisch Centrum Rijnmond-Zuid.

Definities gehanteerd door de Nederlandse Zorgautoriteit

MICU-transport
Het interklinisch transport van een ICpatiënt, begeleid door een MICU-team,
bestaande uit een IC-arts of intensivist
(zie definities hierna) en een MICUverpleegkundige, beiden bekwaam in
het uitvoeren van MICU-transport.
Het MICU-transport wordt uitgevoerd
met behulp van een Mobile Intensive
Care Unit, bestaande uit een MICUtrolley en een IC-ambulance (bijlage
trolley & IC-ambulance).
Kennis en inschatting van het ziektebeeld van de IC-patiënt geeft aanleiding
te verwachten dat de patiënt de komende uren sterk zal verslechteren. Er is
echter geen indicatie van ‘aanvullende
spoedbehandeling’.

Spoed IC-transport
Het interklinisch transport van een ICpatiënt, waarbij de indicatie van het
transport naar een ander ziekenhuis

Definities:
Een intensivist is een medisch-specialist
in het bezit van de aantekening in het
aandachtsgebied IC-geneeskunde uitge-

5 Dit zijn: Stichting Regionale Ambulance Voorziening
Groningen, Stichting Regionale Ambulance Voorziening
provincie Utrecht, Regionale Ambulance Voorziening Gel-

4. Toezicht en evaluatie
De IGZ kan door de minister van VWS
worden gevraagd onderzoek te verrichten of MICU-coördinatiecentra en
-vervoerders voldoen aan de gestelde
kwaliteitscriteria. De IGZ is in de Kwaliteitswet zorginstellingen en de WBMV
aangewezen als toezichthouder en handhaver op alle in de WBMV opgenomen
verrichtingen. De WBMV is daarbij
bedoeld om bijzondere interventies te
reguleren. In het geval van MICUtransport vindt concentratie plaats met
het oog op bewaking van de kwaliteit en
toegankelijkheid. Toepassing van de
WBMV is in principe van tijdelijke
aard. Wanneer beperking van het aantal
aanbieders door het instellen van een
vergunningsplicht niet langer nodig is,
kan en moet de vergunningsplicht ver-

‘aanvullende spoedbehandeling’ is.
Hierbij dient de te verwachten winst van
de behandeling dusdanig groot te zijn
dat deze opweegt tegen het risico van
IC-transport zonder MICU. Het uitstellen van het transport voor verdere
stabilisatie in afwachting van MICUtransport zou daarbij op grond van het
ziektebeeld voor de IC-patiënt onverantwoord zijn.
Het betreft tenminste de volgende ziektebeelden:
– neurologische inklemming op basis
van een acuut ontstaande cerebraal ruimte innemende bloeding (epi/subduraal
hematoom)
– acute thoraco-abdominale vaatproblematiek
– astma cardiale / cardiogene shock
o.b.v. coronairischemie met indicatie
voor percutane transluminale coronair
angioplastiek (PTCA).
– refractaire bloeding met extreme
hemodynamische instabiliteit met indicatie voor interventie-radiologische embolisatie

derland-Zuid, Regionale Ambulance Voorziening Zuid
Limburg, AmbulanceZorg Rotterdam-Rijnmond, VZA
Ambulancedienst Amsterdam b.v.
6 Kamerbrief CZ/EZ/2691974, Voortgang Task-Force
MICU-vervoer, Ministerie van VWS, juni 2006.
7 Nederlandse Federatie voor Universitair medische centra
(NFU), Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ),
Ambulance Zorg Nederland (AZN), Nederlandse Vereninging voor Intensive Care en Zorgverzekeraars Nederland.

Bijlage bij de toelichting

Uit: Staatscourant 31 oktober 2007, nr. 211 / pag. 15

3

reikt door zijn of haar wetenschappelijke vereniging, aangesloten bij de
Gemeenschappelijke Intensivisten
Commissie (GIC)(69).
Een IC-arts is een arts (nietintensivist) die praktische zorg verleent
aan IC-patiënten, onder eindverantwoordelijkheid van een intensivist. Deze ICarts kan een arts-assistent in opleiding
tot specialist zijn, maar ook een artsassistent-niet-in-opleiding, een fellowIC (specialist in opleiding tot intensivist) of een medisch-specialist niet
erkend in het aandachtsgebied IC maar
met minimaal een scholing gericht op
het geven van basale medische zorg op
de IC, overeenkomstig het niveau van
de Fundamental Critical Care Support
(FCCS)-cursus.

Begeleid IC-transport
Het interklinisch transport van een ICpatiënt, die voldoet aan drie criteria:
– adequate oxygenatie (arteriële bloedgassaturatie > 98% bij beademinginstelling (spontaan of gecontroleerd) Pmax
< 20 cmH2O, fiO2 < 50% & peep
≤ 5 cmH2O) met klinisch acceptabele
ademarbeid.
– gemiddelde bloeddruk > 70 mmHg bij
intra-arteriële bloeddrukbewaking zonder inotropica en/of vullingbehoefte en
geen cardiopulmonale resuscitatie in
voorafgaande 24 uur.

Uit: Staatscourant 31 oktober 2007, nr. 211 / pag. 15

– kennis en inschatting van het ziektebeeld van de IC-patiënt geeft geen
aanleiding te verwachten dat de patiënt
de komende uren sterk zal verslechteren.
Het ‘begeleid IC-transport’ wordt begeleid door een IC-arts of intensivist
bekwaam in het uitvoeren van ICtransport, aangevuld met de ambulancebemanning. Het transport wordt
uitgevoerd met een reguliere ambulance,
compleet met transportventilator en
-monitor inclusief intra-arteriële drukbewaking, transcutane O2-saturatie en
capnografie.

4

21

RAPPORT

BIJLAGE 3 Overzicht van de afspraken met de samenwerkende
ziekenhuizen ten aanzien van inzetbaarheid, het vinden van
IC-capaciteit en personele inzet en evaluatie van de
samenwerking

UMCG:
Met alle raden van bestuur en de betrokken intensivisten van alle regionale
ziekenhuizen is een model voor de MICU opgezet, waarin het IC-transport in de regio
geregeld wordt. Intensivisten vanuit de regio worden bij dit transport ingeschakeld. De
MICU-samenwerking heeft tot een grote spin-off geleid: er zijn op IC-gebied nu veel
meer contacten, consulten worden efficiënter toegepast, eventueel gaat een
deskundige naar het regionale ziekenhuis toe, het capaciteitsprobleem is nu regionaal in
kaart gebracht, er vinden per jaar drie refereeravonden plaats, waarin ook de regionale
organisatorische IC-problematiek besproken wordt.
Isala Klinieken:
Begin 2009 vond een infotour plaats naar alle regionale ziekenhuizen. Hierbij werd in
samenwerking met de vervoerder uitgebreid mondeling en schriftelijk voorlichting
gegeven over het MICU-transport; twee x per jaar vindt een regionale refereeravond
plaats waarbij ook de MICU geëvalueerd wordt.
UMCU:
Door de late start was men nog niet aan uitgebreide regionale voorlichting toegekomen.
Wel zijn een aantal ziekenhuizen (de binnenring) bezocht en heeft men MICU-folders
achtergelaten. De overige ziekenhuizen waren gebeld met de mededeling dat het UMCU
beschikbaar is voor MICU-ritten. In het najaar wil men een regionale bijeenkomst
plannen.
AMC:
Alle regionale ziekenhuizen zijn bezocht (door coördinator en meestal ook het hoofd
van de IC) De nieuwe MICU-regeling is daarbij mondeling en schriftelijk toegelicht.
Daarbij zijn beschikbaarheid, bemensing, aanrijtijden en financiering besproken en per email bevestigd. De relatie met de IC-afdelingen in de regio was daarmee verbeterd. De
coördinator krijgt elke dag indien mogelijk te horen welke patiënten mogelijk kandidaat
zijn voor een transport. Op die wijze is hij in staat de ritten beter in te plannen.
Stichting MICU Zuid West Nederland:
De stichting wordt gevormd door het Erasmus MC, het LUMC, het St. Franciscus
ziekenhuis en het Maasstad ziekenhuis. De personele inzet wordt gewaarborgd door
deze samenwerking, aangevuld met het personeel van het Reinier de Graaf ziekenhuis.
Met de overige regionale ziekenhuizen bestaan al jarenlange contacten over de MICUsystematiek.
UMCN:
De regionale ziekenhuizen waren voorgelicht over de mate van inzetbaarheid en de
personele inzet (alleen door UMCN). Er vinden periodieke regiobijeenkomsten plaats
waarin onder andere het MICU-transport met de betrokken ziekenhuizen wordt
geëvalueerd.

22

I NSPEC TI E VOOR DE GEZ ONDHEI DSZ ORG

MUMC:
De regionale ziekenhuizen waren voorgelicht over de mate van inzetbaarheid en de
personele inzet (alleen door MUMC). Het thema MICU is inmiddels vier keer onderdeel
van het regionaal overleg geweest. Alle regionale ziekenhuizen zijn bezocht in het
najaar van 2008, waarbij een uitgebreide informatiesessie heeft plaatsgevonden. Een
soortgelijke ronde wordt komend najaar gepland, waarin dan tevens een evaluatie
plaatsvindt. Met de IC-afdelingen van de regio waren ook op andere gebieden dan
alleen de MICU afspraken gemaakt (nog in conceptfase). Dit betreffen afspraken over
consultatie, uitwisseling van personeel, capaciteitsmeting, onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek.