Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2148
Vragen van het lid Kwint (SP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat InHolland lerarenopleidingen afstoot en gaat
doorverwijzen naar de Hogeschool van Amsterdam (ingezonden 26 mei 2017).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 21 juni 2017)
Vraag 1
Hoe beoordeelt u het feit dat InHolland de lerarenopleidingen afstoot en gaat
doorverwijzen naar de Hogeschool van Amsterdam?1
Antwoord 1
De hogeschool InHolland wil de in Amstelveen verzorgde opleidingen tot
leraar voortgezet onderwijs van de tweede graad op termijn sluiten omdat
door geringe instroom van nieuwe studenten de levensvatbaarheid van die
opleidingen onder druk staat. Ik begrijp dat deze situatie een instelling voor
een moeilijke keuze stelt en waardeer dat men de samenwerking met de
Hogeschool van Amsterdam heeft gezocht om tot een oplossing te komen.
Met het oog daarop wordt nieuwe studenten nu al geadviseerd zich aan te
melden bij de Hogeschool van Amsterdam voor een van de 14 opleidingen
tot leraar voortgezet onderwijs waarvoor beide instellingen licenties hebben.
Ik heb de indruk dat de hogeschool InHolland en de Hogeschool van
Amsterdam hierbij goed samenwerken. Op die wijze kunnen noodzakelijke en
kwalitatief goede opleidingen in Amsterdam behouden blijven en verder
versterkt. Wat betreft al ingeschreven studenten, bepaalt de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in artikel 7.3 dat deze in de
gelegenheid moeten worden gesteld om hun opleiding te vervolgen
gedurende de voor hen resterende, aan de studielast van de opleiding
gerelateerde, studieduur vermeerderd met een jaar. Ook op dat punt willen
genoemde hogescholen samenwerken.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het zorgelijk is dat een tweedegraads-lerarenopleiding
zoals InHolland – ondanks extra wervingsbudgetten – niet in staat is
voldoende studenten aan te trekken, die leraar willen worden? Geldt dit ook

1

ah-tk-20162017-2148
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://www.folia.nl/actueel/110351/inholland-stoot-lerarenopleidingen-af-en-gaatdoorverwijzen-naar-hva

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

voor andere lerarenopleidingen elders in het land? In hoeverre wordt dit
mede veroorzaakt door de hoge werkdruk en het relatief lage salaris van het
beroep leraar? Wat gaat u doen om het tij te keren?
Antwoord 2
Het is belangrijk dat basis-, voortgezet en/of middelbaar beroepsonderwijs
voldoende in staat zijn om hun onderwijs te laten verzorgen door leraren die
daartoe bevoegd zijn. Dat lukt niet altijd in voldoende mate en daarover
maken we ons zorgen. Om die reden hebben de Staatssecretaris en ik op
24 februari 2017 ons «Plan van aanpak lerarentekort» gezonden aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal (Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017,
27 923, nr. 245). In dat plan schetsen we vijf lijnen naar oplossingen van
tekorten aan bevoegde leraren.
Lijn 1 gaat in op in-, door- en uitstroom van de lerarenopleidingen. Er wordt
ingegaan op het in overleg met sociale partners uitvoeren van onderzoek
naar motieven en ervaren barrières om voor een lerarenopleiding te kiezen
zodat gericht maatregelen kunnen worden genomen om de instroom in
lerarenopleidingen te verbeteren. Dat onderzoek verwachten we rond de
zomer beschikbaar te hebben.
Wat betreft werkdruk en salaris wijs ik erop dat in lijn 5 van eerdergenoemd
Plan van aanpak lerarentekort wordt ingegaan op de beloningspositie en
carrièreperspectief. We kondigen onder meer aan dat we nog dit jaar samen
met leraren, schoolleiders, sociale partners, lerarenopleidingen en andere
betrokkenen de mogelijkheden verkennen om carrièrepaden voor leraren in
po, vo en mbo te ontwikkelen en te versterken.
Duidelijk is dat lerarenopleidingen een cruciale rol hebben in het voorkomen
respectievelijk verkleinen van het tekort aan onderwijzend personeel. Doel is
om meer mensen te interesseren voor het beroep van leraar, juist ook in de
tekortvakken. Daarom is het van belang dat iedereen die dat wil een opleiding
voor een tekortvak kan volgen. Maar het verhogen van instroom in die
opleidingen is niet het enige instrument dat van belang is. In het plan van
aanpak wijzen we ook op het bevorderen van zij-instroom in het beroep, het
verlagen van uitstroom uit het beroep, het verruimen van de werktijdfactor
van beroepsbeoefenaren en het aanspreken van de zogenaamde stille
reserve.
Vraag 3
In hoeverre vindt u het wenselijk dat in Amsterdam en omtrek geen leraren
meer worden opgeleid voor het tekortvak Duits, omdat studenten voor deze
studie moeten uitwijken naar Utrecht? In hoeverre vergroot dit het probleem
van het al bestaande lerarentekort in Amsterdam? Deelt u de mening dat de
afwezigheid van deze lerarenopleiding de werving van leraren Duits voor
Amsterdamse scholen voor voortgezet onderwijs in de toekomst extra
problematisch maakt?
Antwoord 3
Ik vind het jammer als er spoedig in Amsterdam geen hbo-opleiding meer is
tot leraar Duits van de tweede graad. Gelukkig zijn beide betrokken hogescholen zich er goed van bewust dat sluiting van de opleiding tot leraar Duits van
de Hogeschool InHolland wellicht ingrijpender gevolgen zou kunnen hebben
dan sluiting van de andere opleidingen, omdat de Hogeschool van Amsterdam op dit moment voor die opleiding geen licentie heeft. Het is niet
uitgesloten dat Amsterdamse scholen daardoor meer moeite zullen hebben
om leraren Duits te vinden dan nu al het geval is. Beide Amsterdamse
hogescholen verkennen om die reden verschillende alternatieven om dat
effect te voorkomen of verminderen. Nieuwe studenten wordt nu geadviseerd
zich aan te melden bij de Hogeschool Utrecht. De Amsterdamse hogescholen
verkennen onder meer de mogelijkheid dat het onderwijs in Amsterdam
behouden kan worden doordat een hogeschool die de opleiding tot leraar
Duits blijft aanbieden – de opleiding wordt nu, InHolland meegerekend, door
acht hogescholen verzorgd – de procedure wil starten om een lesplaats in
Amsterdam in te richten.
Vraag 4
Geldt de situatie, zoals die is omschreven voor het vak Duits, nu of in de
nabije toekomst ook voor andere tekortvakken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Lerarentekorten verschillen regionaal. Als het gaat om het deel van de
onderwijsarbeidsmarkt waarvoor beide hogescholen (Hogeschool InHolland
en Hogeschool van Amsterdam) leraren opleiden, wijs ik op het rapport «De
arbeidsmarkt voor leraren vo 2017–2022 Regio Noord-Holland» dat CentERdata recent (5 april 2017) heeft uitgebracht en waaruit duidelijk wordt dat in
Amsterdam en de bredere regio Noord-Holland enkele urgente problemen
om een oplossing vragen, waaronder de groeiende onvervulde vraag naar
leraren Duits in die regio. In dat rapport van CentERdata wordt geconstateerd
dat tekorten zich met name zullen concentreren rond de vakken Duits, Frans,
Informatica, Natuurkunde, Scheikunde, Wiskunde en Klassieke Talen. Voor de
vakken Informatica en Klassieke Talen leidt de Hogeschool InHolland nu geen
leraren op en heeft het voorgenomen besluit van de hogeschool dus geen
gevolgen. Voor de overige vakken (Frans, Natuurkunde, Scheikunde en
Wiskunde) kunnen studenten aan de Hogeschool van Amsterdam worden
opgeleid. Ik heb geen indicatie dat het voorgenomen besluit van InHolland zal
leiden tot een groter of langduriger tekort voor die vakken. Ik hoop dat de
opleidingen aan de Hogeschool van Amsterdam nu juist sterker en voor
studenten aantrekkelijker worden.
Vraag 5
Bent u bereid uw stelselverantwoordelijkheid te nemen en er actief aan bij te
dragen dat tekortvakken zoals Duits ook in de regio Amsterdam aangeboden
blijven worden? Zo nee, kunt u uw antwoord toelichten? Zo ja, wat gaat u op
korte termijn doen om dit mogelijk te maken? Bent u bereid extra middelen
daarvoor uit te trekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Vanuit mijn verantwoordelijkheid voor het opleidingenaanbod in het hoger
onderwijs volg ik het proces van de «overdracht» van de Hogeschool
InHolland naar – onder meer – de Hogeschool Amsterdam en de mogelijke
gevolgen daarvan nauwlettend zodat voor mij tijdig duidelijk wordt of en
welke maatregelen vanuit de centrale overheid nodig en mogelijk zijn. Ik zal
hierover ook in breder verband spreken met de Vereniging Hogescholen en
met het Algemeen Directeurenoverleg Educatieve Faculteiten (ADEF).
Vraag 6
Begrijpt u de verontwaardiging van de HMR (de medezeggenschapsraad van
InHolland), die niet met deze sluiting heeft kunnen instemmen, simpelweg
omdat hen nog geen voorgenomen besluit is voorgelegd? Deelt u de mening
dat – omdat studenten zich inmiddels inschrijven voor alternatieve opleidingen of scholen – de medezeggenschapsraad feitelijk wordt geconfronteerd
met een voldongen feit? Hoe beoordeelt u dat?
Antwoord 6
De hogeschool had ervoor gekozen zo snel mogelijk de medewerkers en
zittende studenten te informeren en een actie te starten om aankomende
studenten te informeren zodat die zich nog tijdig bij een andere hogeschool
konden aanmelden. Het voornemen om de tweedegraadsopleidingen af te
bouwen is daardoor bekend gemaakt voordat een voorgenomen besluit
daartoe formeel aan de medezeggenschapsraad (de HMR) is voorgelegd. Ik
begrijp dat de HMR daarover ontstemd was. De Hogeschool heeft daarvoor
zijn excuses aan de HMR aangeboden en de HMR heeft die excuses
aanvaard.
Hoe de afbouw precies vorm zal krijgen, wat dat betekent voor de positie van
zittende studenten en zittend personeel is nu onderwerp van overleg op de
hogeschool en waar nodig ook met andere hogescholen waaronder de
Hogeschool van Amsterdam. Daarbij kan het gaan om onderwerpen als het
bij voorrang benoemen van personeel van InHolland of het helpen met de
afbouw door eigen personeel tijdelijk beschikbaar te stellen als InHolland
daarin zelf niet meer voldoende kan voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3