Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 400 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2013

Nr. 43

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 augustus 2013
In deze brief ga ik in op de rechtmatigheid en effectiviteit van de Nederlandse samenwerkingsmiddelen en op de bestuurlijke ontwikkelingen te
Bonaire.
In 2012 zijn de laatste samenwerkingsmiddelen uit de begroting Koninkrijksrelaties ter beschikking gesteld aan de landen (Sint Maarten en
Curaçao) en de openbare lichamen (Saba, Sint-Eustatius en Bonaire).
Hierbij is geen sprake van een rechtstreekse subsidieverlening, maar zijn
de middelen ondergebracht bij de Stichting Ontwikkeling Nederlandse
Antillen (SONA). Tussen het bestuur van deze stichting en de Nederlandse
overheid zijn afspraken gemaakt in het kader van het beheer, verantwoording, verantwoordelijkheid voor de uitvoering van programma’s e.d.
Deze afspraken zijn vastgelegd in een beheersovereenkomst die is het
verkeer tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het bestuur SONA regelt.
De stichting SONA en daarmee het bestuur heeft voor de uitvoering van
de programma’s en projecten een uitvoeringsorganisatie ingesteld.
Tussen het bestuur en de uitvoeringsorganisatie (USONA) is een
managementcontract afgesloten. Deze voorziet in afspraken over
aanbesteding van projecten, dossiervorming, verslaglegging, interne
controles et cetera. SONA houdt toezicht op de uitvoeringsorganisatie.
Rechtmatigheid van uitgaven
De rechtmatigheid en doelmatigheid van de besteding van SONA gelden
staat voor mij voorop.
Het bestuur van SONA legt via de begrotingscyclus verantwoording af
aan de minister van BZK. Decharge verleen ik op basis van de vereisten in

kst-33400-IV-43
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 IV, nr. 43

1

de beheersovereenkomst. Tot op heden is decharge verleend over 2011 en
alle voorgaande jaren. Daarbij hoort de kanttekening dat ten aanzien van
het jaar 2010 dat de decharge voorwaardelijk was. Het SONA bestuur is
verzocht om verbetermaatregelen door te voeren op terrein van dossiervorming, inzichtelijk maken van projectresultaten en terzake de accountantscontrole. In opdracht van mijn secretaris-generaal heeft de Auditdienst Rijk in juni van dit jaar een onderzoek gedaan naar de stand van
zaken van de implementatie van verbetermaatregelen. In de conceptconclusies van de Auditdienst staat: «in het reviewverslag over de accountantscontrole 2012, concluderen wij dat de externe accountant de controle
toereikend heeft uitgevoerd om te komen tot een goedkeurende verklaring
bij de jaarrekening 2012 van SONA met betrekking tot de BZK-gelden.
Daarnaast concluderen wij dat de aangekondigde verbetermaatregelen
zijn geïmplementeerd. Daarom bevelen wij de directie Koninkrijksrelaties
aan SONA decharge te verlenen over 2012 met betrekking tot de BZK
gelden».
Deze decharge over 2012 heeft nog niet plaats gevonden, maar ik ben
voornemens om tijdens mijn aanstaande reis eind september naar
Curaçao, de laatste stand van zaken met het bestuur van SONA te
bespreken. Voor wat betreft de rechtmatige besteding van de middelen
constateer ik dat waar aanscherping noodzakelijk was, ook daadwerkelijk
actie is ondernomen. Waar sprake was van onzekerheid – en dus geen
onrechtmatigheid over 270 mln – als gevolg van administratieve onjuistheden en onvolledigheid in dossiers, is die weggenomen. Overigens dient
te worden opgemerkt dat het merendeel van dit bedrag ten gunste is
gekomen van de landen Curaçao en Sint Maarten.
In mijn antwoorden aan het Algemeen Dagblad ben ik ingegaan op
mogelijke fraudezaken met betrekking tot de samenwerkingsmiddelen. Ik
verwijs naar deze antwoorden, maar voeg daaraan toe dat ik er vanuit ga
dat het bestuur blijft handelen indien verdenkingen of anderszins van
fraude aan de orde zijn. De door het Algemeen Dagblad genoemde
fraudezaken zijn in het rechtssysteem (strafrechtelijk onderzoek)
ondervangen.
Doelmatigheid van uitgaven
Naast de rechtmatigheid wordt ook de effectiviteit van de besteding van
de samenwerkingsmiddelen getoetst. Voor de samenwerkingsprogramma’s sociaaleconomisch Initiatief (SEI), Institutionele Versterking en
Bestuurskracht (IVB) en Onderwijs en Jongeren Samenwerkingsprogramma (OJSP) geldt dat de tussenevaluaties beschikbaar zijn en ook aan
uw Kamer zijn verzonden. De eindevaluatie zal na afronding van de
uitvoering van de programma’s plaatsvinden.
Bestuurlijke situatie Bonaire
Naast bovenstaande heeft de bestuurlijke situatie te Bonaire ook mijn
bijzondere aandacht, zoals ook blijkt uit de recente antwoorden op de
Kamervragen van het lid Heijnen (PvdA). Het functioneren van het bestuur
van Bonaire staat al enige tijd onder druk als gevolg van – minder
functionele – interacties tussen het bestuurscollege, de gezaghebber, de
eilandsraad en ook de Rijksvertegenwoordiger. Om te komen tot een
normalisering van de verhoudingen heb ik de heer F.M. de Los Santos
Goedgedrag – oud-gouverneur Nederlandse Antillen en Curaçao –
gevraagd om te bemiddelen. Er ligt inmiddels een intentieverklaring van
beide gedeputeerden van Bonaire en de Gezaghebber, waarvan de
strekking is dat betrokkenen alles zullen doen wat in hun vermogen ligt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 IV, nr. 43

2

om de rust binnen het bestuur van Bonaire te bestendigen en te
continueren.
Mijn secretaris-generaal heeft de Rijksvertegenwoordiger vorige week
verzocht om een ambtsbericht ten aanzien van de bestuurlijke ontwikkelingen te Bonaire en ik heb heden de Rijksvertegenwoordiger ontboden
om naar Nederland af te reizen voor nader overleg. Over de uitkomst van
dat overleg zal ik u informeren.
Voor wat betreft het terugdringen van de bestuurlijke drukte en bureaucratie rond Caribisch Nederland wil ik tenslotte opmerken dat in dit najaar
het kabinetsstandpunt zal volgen over het verrichte dereguleringsonderzoek. Het onderzoek heeft u – per brief van 2 juli 2013 – ontvangen.
Daarbij zal ook worden ingegaan op de samenwerking tussen de
verschillende rijksdiensten in Caribisch Nederland ook in de relatie tot de
rol van de Rijksvertegenwoordiger.
Ten slotte
In het Algemeen Dagblad van 27 augustus wordt uitgebreid aandacht
besteed aan de samenwerkingsmiddelen aan de Nederlandse Antillen en
de veronderstelde rol van de huidige Rijksvertegenwoordiger. Ik hecht er
waarde aan om mijn antwoorden, zoals gegeven aan het Algemeen
Dagblad, met uw Kamer te delen. De antwoorden aan het Algemeen
Dagblad zijn in bijlagen bijgesloten1.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 IV, nr. 43

3