Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 757

Bouwbesluit 2012

Nr. 4

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 augustus 2011
In het overleg met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken van
30 juni 2011 over het concept-Bouwbesluit 2012 (kamerstuk 32 757, nr. 3)
heb ik een brief toegezegd waarin wordt ingegaan op de punten die door
de leden tijdens het algemeen overleg zijn ingebracht en die voornamelijk
vanwege tijdgebrek niet zijn besproken. Tevens is afgesproken dat ik in
mijn brief aangeef welke punten zullen worden meegenomen in het
veegbesluit. Met deze brief geef ik uitvoering aan deze toezegging.
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft mij bij brief van 28 juli
2011 een toegezegd overzicht van de openstaande punten gezonden
(2011D38849). Deze punten zal ik in het navolgende bespreken (1). Daarbij
ga ik tevens in op de overige vragen die blijkens het concept-verslag van
het algemeen overleg van 30 juni 2011 nog niet waren beantwoord (2). De
punten die in het veegbesluit worden meegenomen zal ik daaropvolgend
in deze brief behandelen (3).
1. Beantwoording vragen/opmerkingen
VVD-fractie:
1
Is het met de CE-markering niet zo dat de slager zijn eigen vlees keurt?
De CE-markering op bouwproducten geeft aan dat het product is getest
volgens Europese geharmoniseerde testmethoden en wat de prestatie is
van het product, op basis van die testmethoden, in de toepassingsgebieden die de producent voorziet en waarvoor hij het product geschikt
acht.
Weliswaar mag de producent voor een aantal eigenschappen van het
product zelf testen uitvoeren, maar de eigenschappen die een risico
vormen voor de burger zoals constructieve veiligheid, gezondheid en
brandveiligheid dienen uitgevoerd te worden door een derde onafhanke-

kst-32757-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

1

lijke partij, die door mijn ministerie is aangemeld bij de Europese
Commissie. Voordeel van de CE-markering op bouwproducten is dat het
de producent verplicht om zelf te verklaren wat de prestatie van zijn
product is. Deze verklaring speelt een belangrijke rol in de productaansprakelijkheid. Afnemers van bouwproducten kunnen de producent direct
aanspreken op de kwaliteit van het product, wanneer het product niet
voldoet aan de eisen die worden gesteld aan de toepassing in een
gebouw of bouwwerk.
2
Is er ten opzichte van het huidige Bouwbesluit sprake van een toename in
bouwkosten voor de zorgsector?
In het veegbesluit zullen wijzigingen worden opgenomen die voortvloeien
uit het overleg met de zorgsector over de brandveiligheidsvoorschriften
die op gebouwen met een gezondheidszorgfunctie en bij woon/zorgprojecten van toepassing zullen zijn. Deze aanpassingen zijn het resultaat
van het overleg dat is gevoerd met de zorgsector en het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de extra kosten voor de zorgsector in verband met de brandveiligheid. Zoals ik in het algemeen
overleg van 30 juni jongstleden over het concept-Bouwbesluit 2012 heb
aangegeven, is door die aanpassingen ten aanzien van bestaande
gebouwen in de zorgsector (inclusief woon/zorg-projecten) geen sprake
van de bedoelde kostentoename en zijn de eventuele kostenstijgingen bij
nieuwbouw beperkt tot 1%. Deze meerkosten kunnen vermeden worden
door in het ontwerp van het bouwplan geen zogenoemde doodlopende
einden op te nemen.
3
Waarom moet de hoeveelheid lux voor noodverlichting van 1 naar 2 lux
worden aangepast?
De aanpassing van de voorschriften voor noodverlichting naar 2 lux
vloeide voort uit een aanbeveling van de commissie voor brandveiligheid
die op verzoek van de Kamer is ingesteld. Zoals ik in het algemeen
overleg over het Bouwbesluit 2012 op 30 juni jongstleden heb aangegeven, meende ik die aanbeveling over te moeten nemen. Hiermee zou
echter een scherpere eis worden gesteld dan Europees nodig is. In de
versie van het concept-Bouwbesluit 2012 die begin juli 2011 voor advies
aan de Raad van State is voorgelegd is dan ook alsnog afgezien van de
bedoelde aanpassing. Een dergelijke aanpassing is derhalve niet meer aan
de orde.
4
Kan de regering bevorderen dat maatregelen worden genomen om de
transparantie en evenwichtigheid van de werkwijze van normcommissies
te garanderen en zo te verzekeren dat de markt toegankelijk blijft voor
nieuwe producten?
Normalisatie is er vóór en dóór de markt. De wijze waarop dit is georganiseerd is ook de verantwoordelijkheid van marktpartijen. Normalisatie is
gebaseerd op vrijwillig initiatief met betrokkenheid van alle belanghebbende partijen en komt tot stand op basis van consensus. Dit leidt tot
afspraken over normen bij productie en dienstverlening. Het Kabinet heeft
op 1 juli jongstleden een kabinetsreactie op kenbaarheid van normen en
normalisatie aan uw Kamer toegezonden (Kamerstuk 27 406, nr. 193).
Hierin wordt het belang en de betekenis, bij het gebruik van normen door
de overheid, beschreven. Daarbij staat vrijwilligheid eveneens centraal:
NEN-normen kunnen worden benut om aan te tonen dat aan wet- en
regelgeving wordt voldaan maar er is geen sprake van een verplichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

2

daartoe. In dezelfde kabinetsreactie staat beschreven op welke wijze het
kabinet NEN stimuleert en ondersteunt om de deelname van partijen aan
het normalisatieproces te vergroten.
PVV-fractie:
5
Is de minister bereid om het Plan van aanpak Stalbranden indien mogelijk
te betrekken bij dit Bouwbesluit of bij de eerstvolgende wijziging ervan?
Het concept-veegbesluit voorziet niet in de aanpassing van het Bouwbesluit 2012 ten aanzien van de brandveiligheid van stallen. Zoals door mij
in het algemeen overleg van 30 juni jongstleden is aangegeven, dient
voor wat betreft veestallen eerst het Plan van aanpak Stalbranden te
worden opgesteld en uitgevoerd. Voor de stand van zaken van dat Plan
van aanpak verwijs ik naar de brief die de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie u hierover zal sturen.
Indien bij de uitvoering van dit Plan van aanpak voorstellen tot wijzing van
het Bouwbesluit worden gedaan, zal hierover nadere politieke besluitvorming plaatsvinden. Deze voorstellen zullen dan mede worden bezien in
relatie tot de taakstellingen die in het regeerakkoord met betrekking tot de
vermindering van de lasten- en regeldruk zijn opgenomen en de visie van
het kabinet op de gewenste verdere ontwikkeling van de bouwregelgeving
waarover ik u in het najaar nader zal informeren.
6
Bent u bereid een apk voor de belangrijkste gebouwinstallaties, zoals
balansventilatie, in te voeren?
Deze vraag wordt betrokken bij de reeds eerder door mij aangekondigde
najaarsbrief over de fundamentele verkenning van de gewenste verdere
ontwikkeling van de bouwregelgeving en de uitvoering van de aanbevelingen van de commissie Dekker. In die brief zal het kabinet zijn visie
geven op de in de toekomst gewenste verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen private partijen en de overheid ten aanzien van het
(ver)bouwen van bouwwerken en de technische staat en het gebruik van
bestaande bouwwerken. Door en voor de bouwsector is sinds enige jaren
een ventilatieprestatiekeuring ontwikkeld. Partijen kunnen deze inzetten
om na te gaan of is voldaan aan de onderling overeengekomen kwaliteit,
waarbij het niveau van het Bouwbesluit het minimum is. In die visie zal
ook worden ingegaan op de vraag of het bestaande toezichtinstrumentarium van het bevoegd gezag toereikend is om zijn taken op dit terrein uit
te voeren. De vraag of bedoelde apk moet worden ingevoerd, dient naar
mijn oordeel in de context van die visie te worden beantwoord.
SP-fractie:
7
Is er ten opzichte van het huidige Bouwbesluit sprake van een toename in
bouwkosten voor de zorgsector?
Zie mijn antwoord op vraag 2.
8
Vindt de minister zelfstandige woningen zonder eigen toilet aanvaardbaar?
Deze vraag heb ik reeds tijdens het algemeen overleg op 30 juni beantwoord. Het Bouwbesluit 2012 biedt inderdaad de mogelijkheid om
maximaal vijf woningen één toilet te laten delen. Deze deregulering is met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

3

name doorgevoerd voor de bouw van studentenwoningen. Ik verwacht
niet dat de markt hiervan meer in het algemeen gebruik zal maken bij
grotere woningen.
9
Bent u bereid de toelichting over het toepassen van kwaliteitsverklaringen
en keurmerken door private opdrachtgevers aan te passen, zoals door de
Stichting KOMO bepleit?
Ja, de toelichting is op dit punt inmiddels verduidelijkt.
10
Waarom wordt de Rc-waarde verhoogd tot 3,5 en niet tot 5?
De Rijksoverheid stuurt niet op maatregelen maar op de integrale
energieprestatie van een gebouw. Voor nieuwbouw is dit de EnergiePrestatieCoëfficiënt (EPC), voor bestaande gebouwen de energielabelklasse. In
het Bouwbesluit is een isolatie-eis opgenomen als «vangnet-eis» om bij
iedere ingreep (zowel nieuwbouw als verbouw/renovatie) tenminste een
minimale warmteweerstand te realiseren.
Die isolatie-eis is zodanig vastgesteld dat hij in bestaande gebouwen ook
nog leidt tot een verlaging van de woonlasten van de gebruiker. Tevens is
gekeken naar technische haalbaarheid en draagvlak in de markt.
In de nieuwbouw is het beter mogelijk om hogere isolatiewaarden te
realiseren. Ik stimuleer deze hogere isolatiewaarden ook; in de nieuwbouw door de wettelijke energieprestatie-eis (EPC-eis) en in de bestaande
bouw door bijvoorbeeld het energielabel, het maatwerkadvies en
activiteiten van Meer-met-Minder.
11
Gaat u het schrappen van de voorschriften inzake geluidsoverlast binnen
de woning ongedaan maken?
Nee. Het schrappen betreft de voorschriften over geluidsisolatie tussen
verblijfsruimten van een woning. Ik acht het geen taak van de overheid
om hieraan blijvend voorschriften te verbinden. Ten aanzien van de
wering van geluid tussen woningen en van geluid van buiten blijven eisen
gelden.
12
Komt de exploitatie van nieuwe warmtenetten niet in gevaar door in het
Bouwbesluit 2012 landelijk uniforme voorschriften over de aansluitplicht
te geven?
Ik acht dat risico gering. Ik heb de betrokken partijen uitgenodigd om
nadere afspraken te maken mede om dit punt te ondervangen. Zoals ik in
het overleg van 30 juni reeds heb aangegeven, geldt in beginsel een
aansluitplicht op het warmtenet tenzij bij het betreffende bouwwerk
sprake is van toepassing van een gelijkwaardige andere oplossing. Het is
aan het bevoegd gezag om een voorgenomen andere oplossing wel of
niet gelijkwaardig te achten. Bij zijn standpuntbepaling ten aanzien van de
gelijkwaardigheid mag het bevoegd gezag de aangedragen oplossing
beoordelen vanuit de optiek van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid,
energiezuinigheid en milieu. Daarbij mag ook rekening worden gehouden
met de energiezuinigheids- en milieuwinst die op gebiedsniveau
voortvloeit uit toepassing van een warmtenet in vergelijking met de winst
die in het concrete geval op gebouwniveau voortvloeit uit toepassing van
de aangedragen andere oplossing. Ik heb de betrokken partijen uitgenodigd om gezamenlijk en rekening houdend met gebruikersbelangen,
nadere afspraken te maken over de wijze waarop bij warmteprojecten met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

4

gelijkwaardigheid kan worden omgegaan. Deze afspraken kunnen door
het bevoegd gezag in concrete gevallen als beleidslijn bij de toepassing
van het gelijkwaardigheidsbeginsel gaan worden gehanteerd. Zodra
bedoelde afspraken tot stand zijn gekomen, zal ik bekijken of het gewenst
is om de betreffende voorschriften van het Bouwbesluit 2012 daarop aan
te passen.
13
Het vervangen van de verplichting om woningen te voorzien van
drinkwater-, gas- en elektrische installatie door de bepaling dat dergelijke
voorzieningen, indien aanwezig, veilig en gezond moeten zijn, kan
explosies van installaties die door beunhazen en hobbyisten worden
aangelegd tot gevolg hebben. Hoe denkt de minister daarover?
Met het schrappen van deze verplichting ben ik tegemoet gekomen aan de
wensen uit de praktijk om bijvoorbeeld aanleunwoningen te kunnen
bouwen zonder dat er gas hoeft te zijn. In mijn beantwoording van de
eerder gestelde Kamervragen (zie vragen en antwoorden 31 en 62 uit mijn
brief van 10 juni 2011, TK 2010–2011, 32 757, nr. 2) heb ik al gesteld dat ik
geen nadelige gevolgen verwacht van het vervallen van deze verplichting.
De genoemde voorzieningen moeten namelijk altijd voldoen aan de
bouw- of gebruikstechnische eisen die het Bouwbesluit 2012 daaraan
stelt. Die eis geldt ongeacht of deze installatie vrijwillig of verplicht wordt
aangelegd.
Indien er na oplevering van een woning alsnog een gas- of andere
installatie wordt aangelegd dan zal hier bovendien een omgevingsvergunning voor het bouwen moeten worden aangevraagd zodat het
bevoegd gezag preventief toeziet of aan de betreffende voorschriften
wordt voldaan. Ondermeer om op dit punt meer duidelijkheid te
verkrijgen is in de Woningwet recent expliciet opgenomen dat de
bouwvoorschriften ook betrekking hebben op installaties. Dat het
aanleggen van een nieuwe installatie niet vergunningvrij is volgt uit
bijlage 2 van het Besluit omgevingsrecht. Het aanleggen hiervan kan
namelijk niet gezien worden als een «verandering» zoals bedoeld in deze
bijlage 2.
14
Gaat u het schrappen van de voorschriften over doorvalbeveiliging
ongedaan maken, zodat kinderen niet uit het raam kunnen gaan vallen?
Nee. Er blijven eisen gelden voor de doorvalbeveiliging in gemeenschappelijke verkeersruimten en bij buitenruimten (zoals galerijen en balkons).
Binnen woningen worden volwassenen geacht toezicht uit te oefenen.
15
Wat zijn de gevolgen van het schrappen van de extra brede trap in
appartementsgebouwen?
Het klopt dat de extra brede trap (B-trap) is komen te vervallen bij de
voorschriften voor trappen. Er is echter een overeenkomstige eis aan de
breedte van de trap voor woongebouwen opgenomen in afdeling 2.12
(vluchtroutes), namelijk in artikel 2108, tiende lid, van het Bouwbesluit
2012. Hierdoor is in grote appartementsgebouwen nog steeds een extra
brede trap voorgeschreven en zijn de gevolgen van het schrappen van de
bedoelde voorschriften dus gering.
16
Moeten de ventilatie-eisen in relatie tot de toegestane CO2-concentratie
voor woningen en scholen niet scherper worden gesteld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

5

Nee. Het Bouwbesluit 2012 stelt, net als het Bouwbesluit 2003, eisen aan
de capaciteit van de luchtverversing. Deze eisen zijn zodanig dat er geen
overschrijding hoeft plaats te vinden van een bepaalde CO2-concentratie
in een ruimte. Feitelijk zijn de luchtverversingeisen in het Bouwbesluit
daarmee gerelateerd aan een CO2-norm. In het PRC rapport «Aanpassing
van de voorschriften voor ventilatiehoeveelheden in het Bouwbesluit
2003» d.d. 11 juni 2010 is vermeld wat de relatie is tussen de luchtverversingseis en de CO2-concentratie. Dit rapport is gepubliceerd op
www.rijksoverheid.nl onder het onderwerp Bouwregelgeving. Voor
woningen is uitgegaan van een toegestane CO2-concentratie van 1 200
ppm op basis van het advies van de Gezondheidsraad uit 1984. Voor
scholen is de Gezondheidsraad in het advies Binnenluchtkwaliteit in
basisscholen uit 2010 van mening dat op basis van de bestudeerde
literatuur over scholen er in verreweg de meeste onderzoeken geen
aanwijzingen zijn dat er gezondheidsklachten ontstaan bij gemiddelde
CO2-concentraties onder 1 200 ppm.
17
Bent u met het oog op het binnenklimaat in gebouwen bereid
voorschriften te gaan geven om opwarming in de zomermaanden tegen te
gaan?
Dit is al geregeld. In de nieuwe bepalingsmethode voor de energieprestatie van een gebouw (NEN 7120) zijn voor de waardering van maatregelen, zoals geautomatiseerde zonwering, specifieke bepalingen over
opwarming (oververhitting) opgenomen. Indien bij de berekening wordt
geconstateerd dat er een risico van oververhitting bestaat, worden
«strafpunten» in rekening gebracht die vervolgens leiden tot een slechtere
score van de energieprestatiecoëfficiënt EPC. Op deze wijze wordt de
ontwerper gestimuleerd om een beter binnenklimaat te realiseren,
bijvoorbeeld door minder raamoppervlak op zongeoriënteerde gevels,
meer gebruik van bouwmassa, betere isolatie/installatie etc. Daarmee
wordt niet alleen het risico van een onaangenaam hoge binnentemperatuur verminderd maar ook de kans dat bewoners energieverslindende
airco’s in de woning installeren.
De NEN 7 120 wordt op 1 januari 2012 van kracht voor de nieuwbouw en
op 1 juli 2012 voor de bestaande bouw (bepaling van energielabels).
18
Is de minister bereid de NEN 2 443 van toepassing te verklaren op
parkeerplaatsen in stallingsgarages?
Nee, dit is naar mijn mening niet noodzakelijk. De afmetingen van
parkeerplaatsen worden op grond van artikel 8, vijfde lid, van de
Woningwet door de gemeentelijke bouwverordening geregeld en dus niet
door het Bouwbesluit. In de model-Bouwverordening, die de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten als ledenservice heeft uitgebracht, is hiertoe
in artikel 2.5.30 opgenomen dat de afmetingen van parkeerplaatsen voor
auto’s bij nieuwe gebouwen moeten zijn afgestemd op gangbare
personenauto’s en dat aan die eis wordt voldaan wanneer aan de in dat
artikel genoemde afmetingen is voldaan. Hierbij is onderscheid
gemaakt tussen voor gehandicapten gereserveerde parkeerplaatsen en
overige parkeerplaatsen. Een eventuele wijziging van die afmetingeisen is
voorbehouden aan de gemeenteraad als het in de wet aangewezen
orgaan dat een bouwverordening kan vaststellen of wijzigen.
19
Het concept-Bouwbesluit 2012 staat alternatieve oplossingen voor afvoer
van regenwater anders dan via het riool toe. Moeten die alternatieven niet
worden genormeerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

6

Nee. In veel gemeenten wordt tegenwoordig vanuit het oogpunt van
waterbeheer gekozen voor een alternatieve wijze van waterafvoer en
waterberging. Het is aan het bevoegd gezag om te bepalen of het
alternatief in het concrete geval een gelijkwaardige oplossing voor
hemelwaterafvoer middels een rioolaansluiting biedt. Met het landelijk
uniform normeren van die alternatieve oplossingen zouden mogelijke
alternatieven onnodig kunnen worden beperkt. Overigens staat het
belanghebbende partijen geheel vrij om desgewenst zelf een dergelijke
normering te ontwikkelen, bijvoorbeeld in NEN-verband.
ChristenUnie-fractie:
20
Hoe kijkt de minister aan tegen de punten over toegankelijkheid van de
CG-raad met name rondom gehandicaptentoiletten (niet alleen eisen voor
de oppervlakte, maar ook basiscriteria voor de inrichting), hoofdtoegang
(gehandicapten niet verwijzen naar zijingang om de hoek) en bereikbaarheid ruimten (toegankelijkheidssector alle gebouwdelen waar volgens
de bestemming bezoekers kunnen komen en ontheffing bij verbouw
alleen als er geen functionele oplossing kan worden aangetoond)?
Zoals door mij in het algemeen overleg is aangegeven, worden eventuele
wijzigingen van de voorschriften over toegankelijkheid van gebouwen
voor mensen met een functionele beperking, waartoe de Chronisch zieken
en Gehandicaptenraad Nederland (CG-Raad) voorstellen heeft gedaan,
niet meegenomen in het veegbesluit. Die voorstellen zullen na de zomer
met de CG-Raad worden besproken en dan zullen ook de kosteneffecten
en de effecten op de lasten- en regeldruk in kaart worden gebracht. Naar
verwachting brengt het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB) hierover
begin november 2011 advies uit. Indien tot wijziging van het Bouwbesluit
2012 wordt besloten, zal begin volgend jaar een ontwerp-wijzingsbesluit
in procedure worden gebracht. De betreffende wijzigingen van het
Bouwbesluit 2012 kunnen dan op 1 januari 2013 in werking treden.
Eventuele voorstellen tot wijzing van het Bouwbesluit 2012 zullen worden
bezien mede in relatie tot in het regeerakkoord genoemde vermindering
van de lasten- en regeldruk en de visie van het kabinet op de verdere
ontwikkeling van de bouwregelgeving waarover ik u in het najaar nader
zal informeren.
21
Kan de minister reageren op de brief van de GGD over ventilatie-eisen?
Dit betreft de brief die de GGD Nederland op 28 juni 2011 aan de Tweede
Kamer heeft gestuurd. In de brief noemt de GGD eerst een aantal
verbeteringen die in het Bouwbesluit 2012 zijn doorgevoerd en waarover
zij positief is: geluideisen voor installaties, persoonsgebonden ventilatieeisen, zwaardere eisen voor de tijdelijk bouw, spuiventilatie bij scholen.
Vervolgens noemt de GGD nog vier mogelijke verbeteringen. Hieronder
geef ik een reactie hierop.
• Het expliciet vastleggen dat ventilatie-eisen voor nieuwbouw blijven
gelden na oplevering.
Het klopt dat het Bouwbesluit niet voorschrijft dat een eenmaal
opgeleverd bouwwerk aan de eisen voor nieuwbouw moet blijven
voldoen. Dit geldt dus ook voor luchtverversing. Uit de Woningwet en het
Bouwbesluit volgt geen algemene verplichting tot onderhoud. De
Woningwet en het Bouwbesluit gaan er in het algemeen vanuit dat ook bij
doelmatig onderhoud door veroudering de nieuwbouwkwaliteit van een
bouwwerk in de loop der jaren afneemt. Deze veroudering mag er echter
niet toe leiden dat het niveau voor bestaande bouw wordt onderschreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

7

Het is aan de eigenaar en gebruiker om de nieuwe ventilatiesystemen op
basis van vrijwilligheid en eigenbelang zo goed mogelijk te gebruiken en
te onderhouden. Nieuwe regelgeving op dit punt vind ik vooralsnog dan
ook niet noodzakelijk. Zie verder ook mijn antwoord op vraag 6.
• Verhoog de eisen voor ventilatiecapaciteit, omdat luchttoevoer in de
maximale stand vaak niet goed bruikbaar is en de volgens de Gezondheidsraad wenselijke ventilatie dus in een lagere stand haalbaar moet zijn.
De belangrijkste belemmering voor het gebruik van mechanische
ventilatiesystemen voor een voldoende ventilatievoud is het veelal hoge
geluidsniveau na installatie en inregeling. Om deze belemmering weg te
nemen, zijn in het Bouwbesluit 2012 nieuwe eisen aan dit installatiegeluid
opgenomen.
• Schrap de regel dat 50 % van de luchttoevoer geen verse buitenlucht
hoeft te zijn, maar via een ander verblijfsgebied binnen mag komen.
Het schrappen van de regel leidt tot een verzwaring van de eis en een
beperking van de ontwerpvrijheid van bouwwerken. Ik ben daarom niet
voornemens tegemoet te komen aan deze wens van de GGD. Uit de
motivatie van de GGD blijkt dat zij de vervuiling van de binnenlucht door
emissies van woningafwerking en inrichting (bijvoorbeeld formaldehyde)
wil beperken. Ik merk op dat voor wat betreft de concentratie van
formaldehyde er in artikel 7.19 van het Bouwbesluit 2012 gebruikseisen
worden gesteld. Indien een bepaalde concentratie te boven wordt gegaan
mag een ruimte niet worden gebruikt.
• Schrap de regel dat een deel van de woonkamer of slaapkamer niet mee
hoeft te tellen voor de ventilatie-eisen («krijtstreepmethode»).
Deze regel volgt niet expliciet uit het Bouwbesluit, maar volgt uit de
vrijheid die de bouwregelgeving geeft om als indiener van een bouwaanvraag zelf te bepalen wat hij als verblijfsgebied wil aanmerken. Wel geldt
hierbij de eis dat ten minste 55% van de gebruiksoppervlakte van een
gebruiksfunctie verblijfsgebied is. Dit geeft ontwerpers de vrijheid om bij
woon- of slaapkamers een deel van het oppervlakte niet als verblijfsgebied te bestempelen, waardoor volstaan kan worden met minder
ventilatiecapaciteit. Deze ontwerpvrijheid is sinds 1992 een belangrijk
uitgangspunt van het Bouwbesluit en daarom ben ik niet voornemens dit
te schrappen. In de praktijk gaat het hierbij vaak om de grotere woon- en
of slaapkamers waarin verhoudingsgewijs minder personen zullen zijn
dan in kleinere kamers. De eisen in het Bouwbesluit zijn gebaseerd op
1 persoon per 7,7 m2 verblijfsgebied uitgaande van gemiddelde
woningbouw. Zodoende is er ook uit gezondheidsoogpunt geen
aanleiding om deze praktijk te wijzigen.
22
Is de Europese verordening bouwproducten alleen van toepassing op de
overheid, of ook op private opdrachtgevers? En mogen bedrijven of
private opdrachtgevers extra eisen stellen aan producten die zijn voorzien
van CE-markering?
De Europese verordening bouwproducten richt zich zowel tot de overheid
als tot marktdeelnemers. De regels zijn van toepassing op bouwproducten
die worden gebruikt in werken van de overheid én van private opdrachtgevers. Hierin maakt de verordening geen onderscheid. Voor overheden
en private partijen met een monopoliepositie geldt in het bijzonder dat zij
geen belemmeringen voor de CE-markering mogen opwerpen. Dit
betekent dat ze geen extra eisen mogen stellen aan het bouwproduct, dan
wel keurmerken mogen eisen, indien het product dat hen wordt aangeboden is voorzien van CE-markering. Ik heb de toelichting op het
betreffende artikel in het Bouwbesluit inmiddels verduidelijkt, hoewel de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

8

verordening daar op zichzelf al duidelijk in is. Wat betreft de mogelijkheden van particuliere opdrachtgevers om een privaat keurmerk te kiezen,
heb ik reeds positief geantwoord. Ter vermijding van misverstanden is dit
ook in de toelichting verwoord.
23
De ChristenUnie heeft grote vragen bij verschillende geluidsnormen voor
de buitengevel. Dit gaat ten koste van de vrije indeelbaarheid van ruimten
door bewoners. Wat is de reactie van de minister hierop?
Dit speelt alleen bij de geluidwering van het lawaai van structureel
uitgevoerd nachtelijk luchtverkeer, dat alleen toegestaan is voor de
luchthaven Schiphol. Aangezien het hier gaat om geluidwering in de
nachtperiode, geldt overeenkomstig de geluidwetgeving voor nachtelijk
vliegverkeer tijdens de slaapperiode een 5dB hogere beschermingsgraad
voor bedgebieden. De vrije indeelbaarheid van ruimten binnen een
bedgebied of ander gebruiksgebied is hierbij nog steeds mogelijk.
24
Komt de exploitatie van nieuwe warmtenetten niet in gevaar door in het
Bouwbesluit 2012 landelijk uniforme voorschriften over de aansluitplicht
te geven?
Zie mijn antwoord op vraag 12.
Partij voor de Dieren-fractie:
25
Is de minister bereid om het Plan van aanpak Stalbranden indien mogelijk
te betrekken bij dit Bouwbesluit of bij de eerstvolgende wijziging ervan?
Zie mijn antwoord op vraag 5.
2. Overige vragen uit het algemeen overleg van 30 juni 2011
Uit het verslag van het overleg met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken van 30 juni 2011 over het concept-Bouwbesluit 2012 blijkt
dat tevens de volgende vragen nog niet zijn beantwoord.
26
Kunnen de per gebruiksfunctie van een gebouw verschillende eisen
worden vervangen door generieke eisen zodat wisseling van gebruiksfunctie makkelijker wordt?
Nee, dat is niet mogelijk aangezien de eisen zijn afgestemd op het
minimaal noodzakelijke voor het specifieke gebruik. In het Bouwbesluit
2012 zijn waar mogelijk de eisen aan verschillende gebruiksfuncties
samengevoegd. Dit komt tot uiting in het schrappen van een groot aantal
(sub)gebruiksfuncties. Verdere samenvoeging van voorschriften is niet
mogelijk aangezien dit leidt tot een forse verzwaring van eisen voor de
ene gebruiksfunctie of tot een niet wenselijke verlichting van de eisen bij
een andere gebruiksfunctie. Zo gelden voor scholen hogere ventilatieeisen en zijn de brandveiligheidsvoorschriften strikter voor hotels en
andere logiesfuncties. Het gelijktrekken van deze eisen leidt tot een te laag
respectievelijk hoger dan noodzakelijk eisenniveau.
Het door de heer Verhoeven genoemde punt is overigens wel een aspect
dat continu mijn aandacht heeft. Daar waar mogelijk zullen ook bij verdere
aanpassing van de bouwregelgeving eisen worden samengevoegd en
verder vereenvoudigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

9

27
Kan in de nieuwe voorschriften over de milieubelasting van bij
nieuwbouw toe te passen materialen alsnog een resultaatsverplichting
worden opgenomen? En kunnen die voorschriften en de voorschriften in
afdeling 8.2 zodanig worden aangepast dat hergebruik van materialen
wordt gestimuleerd (zie ook de brief van de NVTB)?
De bouwsector heeft aangegeven de doelstelling en het voorschrift voor
de milieuprestatie op gebouw- of bouwwerkniveau te ondersteunen. De
sector heeft er daarbij op aangedrongen eerst praktijkervaring met de
bepalingsmethode te willen opdoen en niet nu al afgerekend te willen
worden op grenswaarden. Dat verzoek heb ik gehonoreerd. In het
voorschrift is daarom opgenomen dat er een berekening moet worden
overgelegd en is geen grenswaarde vastgesteld voor de beoordeling van
het bouwplan op de berekende milieuprestatie van het gebouw. Het
vaststellen van de te realiseren milieuprestatie en de beoordeling van het
bouwplan op die milieuprestatie is vooralsnog een verantwoordelijkheid
van de opdrachtgever.
Opdrachtgevers krijgen hiermee meer gelegenheid om hun verantwoordelijkheid te nemen binnen een gelijk speelveld onderling kwaliteitsniveaus overeen te komen en in de praktijk te beoordelen of deze prestaties
ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden en of dit aangetoond kan
worden met voorgenoemde bepalingsmethode.
In de aangewezen bepalingsmethode is recycling en hergebruik van
materialen, die bijvoorbeeld vrijkomen bij sloop van gebouwen, een met
name genoemd onderwerp dat bij de berekening in beschouwing wordt
meegenomen. Indirect wordt hiermee het gebruik van materialen die
vrijkomen bij bijvoorbeeld sloop van gebouwen beoordeeld en gestimuleerd, indien dit minder milieueffecten met zich brengt dan de toepassing
van nieuwe grondstoffen en materialen. Afzonderlijke voorschriften
daaromtrent in het Bouwbesluit zullen leiden tot overtollige en ondoelmatige regelgeving.
28
Kunnen huisjesmelkers straks op een heel laag verbouwniveau gaan zitten
en toch de volle huurprijs gaan berekenen?
Ongeacht of daar een voorafgaande verbouwingreep aan te pas is
gekomen, moeten woningen altijd ten minste voldoen aan de eisen die op
grond van het Bouwbesluit 2012 voor bestaande woningen gelden. Dat
bodemniveau mag ook bij verbouw niet worden onderschreden. Vanuit
die optiek verschilt de verhuur van een woning na verbouw niet van de
verhuur van een woning die na leegkomen zonder verbouwingrepen
wordt verhuurd. In beide gevallen is dezelfde huur- en huurprijswetgeving
van toepassing, dient de huurprijs met inachtneming van die wetgeving te
worden bepaald en zal toepassing van die wetgeving en het Bouwbesluit
2012 leiden tot een woning met ten minste een minimaal aanvaardbare
kwaliteit en met een huurprijs die gelet op de omstandigheden (waaronder de kwaliteit van de woning) aanvaardbaar is te achten. Overigens
zou uit de in het concept-Bouwbesluit 2012 vervatte versoepeling van de
verbouwvoorschriften juist ook kunnen voortvloeien dat een verhuurder
eerder tot kwaliteitsverbetering van de woning overgaat omdat bij zulke
ingrepen niet langer eerst een ontheffing van het nieuwbouwniveau door
het bevoegd gezag is vereist. Bovendien kan uit die versoepeling een
groter aanbod van woonruimte voortvloeien doordat ontwikkelaars eerder
tot omzetting van leegstaande (kantoor)ruimte in woonruimte zullen
overgaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

10

29
Welke consequenties vloeien voort uit het gegeven dat bij verbouw
voortaan geen ontheffing van het nieuwbouwniveau meer is vereist maar
er wel mogelijkheden voor gelijkwaardigheid zijn?
Mijns inziens zijn er niet of nauwelijks consequenties. Inhoudelijk bezien
zal mogelijk minder vaak behoefte aan toepassing van een gelijkwaardige
oplossing bestaan omdat een verbouwingreep in beginsel niet altijd meer
aan het nieuwbouwniveau hoeft te voldoen en derhalve minder vaak
behoefte zal bestaan om dat nieuwbouwniveau zo nodig door alternatieve
oplossingen te realiseren. Procedureel bezien is geen ontheffing van het
nieuwbouwniveau meer vereist maar kan nog steeds een omgevingsvergunning zijn vereist. Dit heeft voor de toepassing van het gelijkwaardigheidsbeginsel evenwel geen consequenties. Wanneer een omgevingsvergunningplichtige verbouwing na de inwerkingtreding van het Bouwbesluit
2012 met toepassing van een gelijkwaardige oplossing gepaard gaat,
wordt de gelijkwaardigheid door het bevoegd gezag evenals nu in het
kader van de vergunningprocedure beoordeeld. Wanneer het gaat om een
omgevingsvergunningvrije verbouwing kan de gelijkwaardigheid door het
bevoegd gezag evenals nu repressief worden beoordeeld en kan
handhavend worden opgetreden indien zich strijd met het Bouwbesluit
2012 blijkt voor te doen. Dit betekent overigens ook dat het bij een
omgevingsvergunningvrije verbouwing waar toepassing van een
gelijkwaardige oplossing wordt overwogen, evenals nu raadzaam kan zijn
om vooraf te informeren of het bevoegd gezag de gelijkwaardigheid van
de voorgestane oplossing aanvaardt.
30
Wanneer een warmwaterleiding te dicht bij een koudwaterleiding ligt,
kunnen gezondheidsproblemen ontstaan. Is dit met de voorliggende
voorschriften voldoende geregeld?
Ja. De betreffende voorschriften van het Bouwbesluit 2012 verwijzen naar
NEN 1 006 waarin staat dat de temperatuur van leidingwater niet
onbedoeld mag opwarmen tot meer dan 25° Celsius. In de toelichting op
die voorschriften wordt verwezen naar de desbetreffende ISSO/SBRpublicatie die hiervoor praktische oplossingen geeft.
31
Kunt u nader toelichten waarom de voorschriften over de verplichte
aanwezigheid van buitenbergingen en balkons weer worden opgenomen?
Hiertoe is besloten naar aanleiding van het onderzoek «Buitenruimten en
-bergingen bij nieuwbouwwoningen», uitgevoerd in 2008, waarin
geconcludeerd werd dat er relatief veel nieuwbouwwoningen in de
afgelopen jaren zijn gerealiseerd zonder een buitenruimte of -berging. De
Kamer is hier destijds bij brief van 18 augustus 2008, Kamerstuk 28 325,
nr. 84, over geïnformeerd.
3. Veegbesluit
Tegelijk met het Bouwbesluit 2012 zal een zogenoemd veegbesluit in
werking treden waarmee het Bouwbesluit 2012 wordt gewijzigd. Door niet
het concept-Bouwbesluit 2012 te wijzigen maar met een veegbesluit te
werken, kan het Bouwbesluit 2012 volgens de planning in augustus in het
Staatsblad worden gepubliceerd zodat iedereen daar vanaf dat moment
kennis van kan nemen.
Naast een aantal kleinere aanpassingen van het Bouwbesluit 2012 bevat
het concept-veegbesluit vooralsnog:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

11

–

mede naar aanleiding van wensen van de Kamer, wijzigingen die
voortvloeien uit het overleg met de zorgsector over de brandveiligheidsvoorschriften die op gebouwen met een gezondheidszorgfunctie
en bij woon/zorg-projecten van toepassing zullen zijn;
– wijzigingen die voortvloeien uit de recente inwerkingtreding van de
Europese verordening bouwproducten;
– wijzigingen die voortvloeien uit de reactie van de sloopbranche op de
voorschriften van het concept-Bouwbesluit 2012 over slopen, en
– wijzigingen die voortvloeien uit de reactie van de horecasector op de
voorschriften van het concept-Bouwbesluit 2012 over de voor hotels
verplichte doormelding van een brandmeldinstallatie naar de regionale
alarmcentrale van de brandweer.
Zoals uit de antwoorden op de voorgaande vragen van de Kamer blijkt,
konden ook enkele opmerkingen van de leden van de Kamer worden
meegenomen in het concept-Bouwbesluit 2012 die is voorgelegd aan de
Raad van State, namelijk over de hoeveelheid lux, over het toepassen van
kwaliteitsverklaringen en keurmerken door private opdrachtgevers, over
de opwarming van gebouwen in zomermaanden en over de ventilatiecapaciteit.
Het concept-veegbesluit zal in het kader van een voorhangprocedure naar
verwachting begin september 2011 aan de Eerste en de Tweede Kamer
worden voorgelegd.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 757, nr. 4

12