Evaluatie The Model’s
Health Pledge
Ervaringen & Impact in beeld

Joke Kruiter &
Janneke Schilder
Sardes, februari 2020

Evaluatie The Model’s Health Pledge.
Ervaringen en Impact in beeld
Ervaringen & impact in beeld

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting .............................................................................................................. 5
Aanleiding ........................................................................................................................................ 5
Het onderzoek ................................................................................................................................. 5
Samenvatting en conclusies ............................................................................................................. 6
1.

Inleiding ................................................................................................................................... 8

1.1

onderzoeksvragen ............................................................................................................... 8

1.2

Het onderzoek ..................................................................................................................... 9

1.3

Leeswijzer ............................................................................................................................ 9

2.

Deskresearch ......................................................................................................................... 11

2.1

De gezondheid van de mode-industrie .............................................................................. 11

2.2

Activiteiten en maatregelen voor het verbeteren van de mode-industrie ......................... 12

3.

Doelen en activiteiten van TMHP ........................................................................................... 14

3.1

Doelen ............................................................................................................................... 14

3.2

Activiteiten en maatregelen .............................................................................................. 14

4.

De gezondheid van de Nederlandse mode-industrie.............................................................. 17

4.1

Algemene gezondheid van de mode-industrie ................................................................... 17

4.2

Juridische werkomstandigheden van modellen ................................................................. 19

4.3

Begeleiding en werkomstandigheden van modellen ......................................................... 20

4.4

Internationaal.................................................................................................................... 28

5.

Veranderingen en verantwoordelijkheden ............................................................................ 31

5.1

Veranderingen sinds 2016 ................................................................................................. 31

5.2

Wie is verantwoordelijk voor gezondheid in de mode-industrie ........................................ 32

6.

De rol en betekenis van TMHP ............................................................................................... 35

Evaluatie TMHP

3

Sardes, 2020

6.1

Bekendheid met TMHP ...................................................................................................... 35

6.2

Invloed van TMHP ............................................................................................................. 36

6.3

Bijdrage aan het verbeteren van de mode-industrie.......................................................... 38

6.4

Wat kan TMHP doen om (nog) beter te voldoen aan de beoogde doelstellingen .............. 40

7.

Beantwoording van de onderzoeksvragen ............................................................................. 42

Bijlage 1: Respons vragenlijst ......................................................................................................... 46
Referenties .................................................................................................................................... 48

Evaluatie TMHP

4

Sardes, 2020

Managementsamenvatting
Het ministerie van VWS heeft Sardes gevraagd evaluatieonderzoek naar The Model’s Health
Pledge (TMHP) uit te voeren. In deze managementsamenvatting presenteren we de belangrijkste
uitkomsten van dat onderzoek.

Aanleiding
Zo’n tien jaar geleden stelden verschillende landen een minimumnorm op voor de BMI (Body
Mass Index) van modellen. Het ministerie van VWS beraadde zich, samen met betrokkenen uit de
mode-industrie, op de opties voor Nederland: het invoeren van wetgeving, en/of regulering door
de mode-industrie zelf. Naar aanleiding van die verkenning werd in 2016 The Model’s Health
Pledge (TMHP) bij het programma Alles is Gezondheid1 getekend. Daarop volgend werd in 2017
Stichting The Model’s Health Pledge opgericht: een online platform en meldpunt voor gezonde
werkomstandigheden voor modellen en de mode-industrie. Vanuit de gedachte dat de modeindustrie veel impact heeft op de manier waarop er gekeken wordt naar gewicht, heeft het team
Gezond Gewicht van het ministerie van VWS TMHP drie opeenvolgende opdrachten gegeven.
Staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS) zegde de Tweede Kamer in 2018 toe TMHP te evalueren.

Het onderzoek
In het onderzoek staat de volgende vraag centraal: : Hoe ziet de inzet van The Model’s Health
Pledge er uit, en wat zijn de resultaten van die inzet?
Uit deze hoofdvraag hebben we zes onderzoeksvragen afgeleid (zie paragraaf 1.2), die we als
volgt hebben onderzocht.
1. Startgesprekken met opdrachtgever en TMHP;
2. Deskresearch;
3. Aanpassing vragenlijst voor mode-industrie en afnemen van die vragenlijst;
4. Secundaire analyses op de vragenlijsten voor modellen (afgenomen in 2018);
5. Interviews met 10 stakeholders (modellen, modellenbureaus, fotografen,
modeontwerpers, stylisten, casting directors);
6. Achtergrond interviews met drie flankerende organisaties;
7. Interview met TMHP;
8. Analyse en rapportage.

1

Zie: https://www.allesisgezondheid.nl/over-aig/

Evaluatie TMHP

5

Sardes, 2020

Samenvatting en conclusies
Nederlandse mode-industrie wordt langzaam gezonder
De Nederlandse mode-industrie is volgens de deelnemers aan het onderzoek “gezonder” dan in
veel andere landen. Er is steeds meer sprake van diversiteit, zowel in maten als huidskleur. De
eisen zijn hier minder streng dan in andere landen en de werksfeer wordt in grote lijnen als goed
omschreven. Wel zijn de eisen die aan modellen gesteld worden zwaar, zowel fysiek als mentaal.
Vooral de maten van modellen die in de high fashion werken worden, in de wereld buiten de
mode-industrie en ook steeds vaker daarbinnen, als niet gezond gezien2. Daarnaast is ook de
mentale druk op modellen groot, zijn de werkomstandigheden zwaar (lange dagen) en soms
oncomfortabel (denk bijv. aan gebrek aan kleedruimtes) en gaat het voor een aanzienlijk deel om
minderjarige modellen. Op deze punten kan wel verbetering bereikt worden, en dat gebeurt soms
ook al.
Er zijn zowel positieve als negatieve veranderingen
Positieve veranderingen zijn het toegenomen bewustzijn ten aanzien van verbeterpunten in de
mode-industrie en de toegenomen diversiteit in leeftijd, maten en gender. Er zijn steeds meer
merken die (ook) met grotere maten werken, en de branche voor plussize modellen neemt toe.
Deze veranderingen ontstaan door meer bewustzijn in de mode-industrie leidend tot meer
diversiteit en betere werkomstandigheden, door afspraken (Nederland) en wet- en regelgeving
(buitenland) over minimum leeftijden voor modellen en door bewegingen als #metoo, The Model
Alliance (VS) en TMHP.
Negatieve punten zijn de steeds extremere eisen ten aanzien van de maten bij sommige merken,
de verminderde carrièrekansen doordat merken steeds weer nieuwe gezichten willen zien en de
enorme toename van het aantal modellenbureaus en scouts zonder dat er enige controle is op
hoe zij hun werk uitvoeren.
De doelen van TMHP sluiten aan bij de behoeften in de mode-industrie
TMHP richt zich op behoeften in de mode-industrie, door te werken aan bewustwording (bijv.
workshops voor modellenbureaus, regelmatige aandacht voor TMHP in de media), het maken van
ondersteunende tools (bijv. richtlijnen, checklists en stappenplannen) en door het ondersteunen
van modellen (bijv. The Model Task Force Lunch, Het Model Support Team). Daarbij hanteert
TMHP een inclusieve strategie: ze richt zich niet alleen op óf werkgevers óf werknemers, óf
opdrachtgevers óf opdrachtnemers, maar iedereen die betrokken is bij de mode-industrie.
Partijen werken zo niet tegen elkaar maar met elkaar.
TMHP richt zich op beschermen modellen en verbeteren gezondheid mode-industrie
De activiteiten van TMHP bieden bescherming aan modellen en verbeteren de gezondheid van de
mode-industrie. Deze activiteiten zijn rechtstreeks af te leiden van de doelen van TMHP, en zullen
daar dus ook aan bijdragen.
TMHP draagt bij aan bewustwording en handelen in de mode-industrie
Verbeteren van de gezondheid van de mode-industrie begint bij bewustwording. Die
bewustwording neemt langzaamaan toe en dat komt mede door de inspanningen van TMHP en
vergelijkbare initiatieven in andere landen. TMHP levert tools en activiteiten om handelen te
ondersteunen. Binnen de gegeven financiële middelen, tijd en menskracht doen ze daar in wat
maximaal mogelijk is; veel gebeurt op basis van vrijwilligerswerk. Daarin zetten ze in op de juiste

2

https://www.voedingscentrum.nl/nl/afvallen/bmimeter.aspx?gclid=Cj0KCQiAsvTxBRDkARIsAH4W_j_6AAO1G6PVX8_Ejh_hl2qhVb12Rc4qZePEmb8bZcg_qql-nkp3KrEaAhm9EALw_wcB

Evaluatie TMHP

6

Sardes, 2020

activiteiten. TMHP kan vooral helpen bij de eerste stappen, en kan de weg wijzen naar experts
voor de vervolgstappen.
Werken aan bewustwording blijft van belang
TMHP kan voortgaan op de ingeslagen weg, haar rol in de bewustwording in de mode-industrie
wordt erkend en gewaardeerd. TMHP kan echter niet alles zelf en hoeft dat ook niet; ook anderen
in de mode-industrie, waaronder modellenbureaus en modeontwerpers, kunnen hiervoor
verantwoordelijkheid nemen.

Evaluatie TMHP

7

Sardes, 2020

1.

Inleiding
Zo’n tien jaar geleden stelden verschillende landen een minimumnorm op voor de BMI (Body
Mass Index) van modellen. Het ministerie van VWS beraadde zich, samen met betrokkenen uit de
mode-industrie, op de opties voor Nederland: het invoeren van wetgeving, en/of regulering door
de mode-industrie zelf. Naar aanleiding van die verkenning werd in 2016, na een gesprek tussen
de MarVie Foundation en het ministerie van VWS, The Model’s Health Pledge (TMHP) bij het
programma Alles is Gezondheid3 getekend. Daarop volgend werd in 2017 Stichting The Model’s
Health Pledge opgericht: een online platform en meldpunt voor gezonde werkomstandigheden
voor modellen en de mode-industrie. Vanuit de gedachte dat de mode-industrie veel impact heeft
op de manier waarop er gekeken wordt naar gewicht, heeft het team Gezond Gewicht van het
ministerie van VWS TMHP drie opeenvolgende opdrachten gegeven. Waar de aandacht bij
‘gezond gewicht’ vaak uitgaat naar overgewicht, kan ook ondergewicht tot de nodige
gezondheidsproblemen leiden.
Met de drie opeenvolgende opdrachten die TMHP van het ministerie van VWS kreeg was in totaal
een bedrag van €80.2424 gemoeid, waarvoor aan de volgende opdracht moest worden voldaan:
het maken van afspraken, en het opzetten van de benodigde procedures en structuren voor de
uitvoering van TMHP, waaronder:
• het werven en beoordelen van nieuwe ondertekenaars;
• het opzetten, inrichten en onderhouden van een BackOffice met vertegenwoordiging
en/of draagvlak van de ondertekenaars.
• het opzetten en uitvoeren van een meldpunt voor misstanden;
• het opbouwen en onderhouden van een netwerk met partijen die beschikbaar zijn voor
nadere advisering op het gebied van bijvoorbeeld lichamelijke en psychische gezondheid,
en financiële en juridische zaken.
• het monitoren van de uitvoering;
• de communicatie over de uitvoering van de pledge.

Staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS) zegde de Tweede Kamer in 2018 toe TMHP te evalueren. Het
ministerie van VWS heeft Sardes gevraagd dit evaluatieonderzoek uit te voeren. In dit rapport
doen wij verslag van dat onderzoek.

1.1 onderzoeksvragen
De hoofdvraag in dit onderzoek is: Hoe ziet de inzet van The Model’s Health Pledge er uit, en wat
zijn de resultaten van die inzet?

3
4

Zie: https://www.allesisgezondheid.nl/over-aig/
1. Realisatie Platform + Meldpunt TMHP + lancering:
2. Opdracht VWS toetsing werking meldpunt + werving:
3. Vervolg opdracht werving nieuwe ondertekenaars:

Evaluatie TMHP

€45.000,€15.000,€20.242,-

8

Sardes, 2020

Deze hoofdvraag vertalen we in de volgende onderzoeksvragen.
1. Hoe ziet de huidige situatie er uit in de Nederlandse mode-industrie?
a. Hoe gezond is de mode-industrie nu?
b. Op welke punten kan verbetering bereikt worden?
2. Welke veranderingen hebben zich sinds 2016 voorgedaan in de Nederlandse mode-industrie?
a. Waardoor zijn die veranderingen geïnitieerd?
b. Wat waren succesfactoren en knelpunten bij die veranderingen?
3. Sluiten de door TMHP beoogde doelen voldoende aan bij de ontwikkelingen en behoeften in
de mode-industrie?
4. Welke activiteiten en maatregelen worden door TMHP uitgevoerd sinds 2016?
a. Hebben deze activiteiten en maatregelen betrekking op het bieden van bescherming
aan modellen?
b. Hebben deze maatregelen betrekking op het verbeteren van de gezondheid van de
mode-industrie?
c. Passen de ingezette maatregelen en activiteiten voldoende bij de doelen? M.a.w. is
het logisch om te verwachten dat de maatregelen en activiteiten bijdragen aan de
doelen (doel-middel relatie)?
5. In hoeverre dragen deze activiteiten en maatregelen bij aan het verbeteren van de
gezondheid van de mode-industrie?
a. Is er onderscheid te maken tussen verschillende typen maatregelen en activiteiten?
M.a.w. werken bepaalde maatregelen en activiteiten beter dan andere?
b. Wat zijn de succesfactoren en knelpunten van die activiteiten en maatregelen?
6. Wat kan TMHP doen om (nog) beter te voldoen aan de beoogde doelstellingen?

1.2 Het onderzoek
Om de onderzoeksvragen te beantwoorden hebben we de volgende onderzoeksactiviteiten
uitgevoerd:
9. Startgesprekken met opdrachtgever en TMHP;
10. Deskresearch;
11. Aanpassing vragenlijst voor mode-industrie en afnemen van die vragenlijst;
12. Secundaire analyses op de vragenlijsten voor modellen (afgenomen in 2018);
13. Interviews stakeholders:
a. Modellen (2 bekend met TMHP, 2 niet bekend met TMHP);
b. Organisaties in de mode-industrie, te weten modellenbureaus, fotografen,
modeontwerpers, stylisten en casting directors (2 aangesloten bij TMHP, 4
bekend met TMHP);
14. Achtergrond interviews met flankerende organisaties (2 bekend met TMHP, 1 niet bekend
met TMHP);
15. Interview met TMHP;
16. Analyse en rapportage.

1.3 Leeswijzer
In dit rapport beginnen we met een samenvatting van de deskresearch die we hebben uitgevoerd.
Hierin beschrijven we wat er uit internationaal onderzoek bekend is over de gezondheid van de
mode-industrie. Daarna beschrijven per onderzoeksvraag de uitkomsten van het onderzoek. Dat
Evaluatie TMHP

9

Sardes, 2020

doen we aan de hand van de uitkomsten van de vragenlijsten en de interviews. Om duidelijk
onderscheid te maken tussen de uitkomsten van de vragenlijst en die van de interviews gebruiken
we voor de invullers van de vragenlijst de term ‘respondenten’ en voor de mensen die
meewerkten aan de interviews ‘geïnterviewden’. We eindigen dit rapport met conclusies ten
aanzien van de onderzoeksvragen.

Evaluatie TMHP

10

Sardes, 2020

2.

Deskresearch
Voor een eerste beeld van de gezondheid van de mode-industrie hebben we naar beschikbare
onderzoeken gekeken: een beknopt overzicht van eerdere onderzoeken en publicaties over de
gezondheid in de mode-industrie, zowel in Nederland als in het buitenland.
Methode
Voor de deskresearch hebben we relevante zoektermen, zowel in het Engels als in het
Nederlands, ingevoerd in Google Scholar5. Daarnaast hebben we gebruik gemaakt van de
sneeuwbalmethode; relevante referenties die in de gevonden onderzoeken genoemd werden zijn
ook meegenomen in dit onderzoek. We onderscheidden hierbij twee onderzoeksuitkomsten:
• Primair: de gezondheid van de modellen zelf
• Secundair: de effecten van het ideaalbeeld uit de mode-industrie op de publieke
gezondheid.
Wij focussen met name op het primaire effect en zijn secundaire effecten grotendeels buiten
beschouwing gelaten.

2.1 De gezondheid van de mode-industrie
Over de bredere gezondheid van modellen en de werkomstandigheden in Nederland is geen
recent ander onderzoek gedaan dan het eerdere onderzoek van The Model’s Health Pledge in
2018 (Schilder & Kruiter, 2018). Samenvattend bleek uit dit onderzoek dat een aanzienlijk deel
van de modellen wel eens een vervelende situatie meemaakt en/of negatief denkt over zijn/haar
lichaam. Minderjarige modellen voelden zich vaker onveilig in een situatie dan meerderjarige
modellen. Modellen die wel eens gevraagd waren om extreem te sporten of af te vallen voor een
opdracht scoorden hoger op de eetstoornis gerelateerde vragen. Verder had een deel van de
minderjarigen wel eens een topless/naakt opdracht gedaan. Ook wist bijna de helft van de
modellen die wel eens een naakt/topless shoot hadden gedaan vooraf niet dat het om een
naakt/topless opdracht ging. Degenen die dit niet wisten hadden ook aanzienlijk vaker spijt
achteraf van het meewerken aan de opdracht, en zij stonden er vaker niet achter dan degenen die
wel van tevoren wisten dat het om een naakt/topless opdracht ging. Een derde van de modellen
had niet voldoende tijd gekregen om te overwegen of zij mee wilden doen aan een dergelijke
opdracht. Modellen waarderen de omstandigheden in Nederland positiever op meerdere
aspecten (zoals hoge lichaamseisen, veilige werksfeer, keuzevrijheid) wanneer zij dit vergelijken
met de werkomstandigheden in het buitenland. Een andere Nederlandstalige studie naar de
psycho-emotionele gezondheid van modellen werd uitgevoerd in Vlaanderen (De Laet, 2011). In
deze studie werd onderzocht of de focus op een slank lichaam, zoals tegenwoordig de algemene
verwachting is in de mode-industrie, leidt tot een verminderd welzijn. De uitkomsten bevestigden
deze verwachting niet. Met name modellen die al succesvol waren in het modellenwerk en
erkenning kregen voor hun schoonheid bleken geen lager welzijn te rapporteren.
Ook in het buitenland is naar de gezondheid van de werkomgeving van modellen weinig tot geen
onderzoek uitgevoerd. Wel wordt er op moment van schrijven een grootschalig longitudinaal
onderzoek uitgevoerd onder meer dan 600 modellen bij de Fashion Weeks in Parijs, Milaan, New
York en Londen (Jestratijevic, exp. 2021). Deze studie, waarvoor gegevens zijn verzameld over een
5

“Health, healthy work environment, conditions, fashion, runway, industry, models, modelling, body image, eating disorders,
occupational requirements, policy”

Evaluatie TMHP

11

Sardes, 2020

langere periode (2012-2018), beoogt inzicht te geven in de gezondheid van zowel mannelijke als
vrouwelijk modellen en linkt de gezondheid aan beleidsmaatregelen die in de tussentijd genomen
zijn. De onderzoeksresultaten zijn nog niet gepubliceerd, maar verdienen de aandacht wanneer
deze gepubliceerd worden.
Een probleem waar toenemende aandacht voor is, is de uitbuiting van minderjarigen in de modeindustrie. Deze minderjarige modellen (jonger dan 18) zijn extra kwetsbaar voor de keerzijde van
de industrie zoals uitbuiting in werkvoorwaarden, werktijden en uitbetaling, maar ook op het
gebied van seksuele intimidatie. Aangezien regels voor minderjarigen in de mode industrie
wereldwijd verschillen zou het belangrijk kunnen zijn om internationale afspraken te maken over
bescherming van de modellen in de industrie. Met name de werkomstandigheden en
voorwaarden zouden hierbij de aandacht verdienen. Ook een beweging vanuit de modellen zelf,
zoals The Model’s Health Pledge en de Model Alliance, zou hier een bijdrage aan kunnen leveren
(Paccione, 2016).
Overige onderzoeken die zich richten op de gezondheid van modellen kijken uitsluitend naar het
BMI van modellen. Ondanks dat het BMI niet voldoende is als enige indicator voor gezondheid,
geeft het wel degelijk enige informatie over de gezondheid. De World Health Organization (WHO),
geeft aan dat mensen met een optimale gezondheid een BMI hebben tussen de 18.5 en 24.9.
Mensen die daar (ver) boven of onder zitten hebben vaker gezondheidsklachten en overlijden
eerder. Ter illustratie, modellen die bekend staan als ‘Paris thin’ hebben gemiddeld genomen een
BMI van 166. Ondanks dat het BMI een arbitraire grens heeft, wordt er vanuit verschillende
hoeken gepleit voor een maatregel die een minimum zou stellen aan het BMI van modellen, blijkt
uit een publicatie van Record & Austin, 2016.

2.2 Activiteiten en maatregelen voor het verbeteren van de mode-industrie
De in de literatuur meest genoemde maatregel om de gezondheid van modellen te bevorderen is
het stellen van een minimum BMI. Heeft het stellen van een minimum BMI zin? Een studie of een
dergelijk minimum de gezondheid van modellen beïnvloed is niet bekend, wel is al langer bekend
dat een (te) dun ideaal zorgt voor meer ontevredenheid over het eigen lichaam bij meisjes en
vrouwen (bijv. Soltis, 2009). Ondanks de discussie over de zin of onzin van het instellen van een
minimum BMI, stelden verschillende landen al een minimum in. Spanje stelde een minimum BMI
in van 18 voor modellen die deelnamen aan de Fashion Week. Italië volgde daarna ook met een
minimum BMI van 18,5 en een minimumleeftijd van 16 jaar, en ook Israël stelt een verbod in op
modellen met een BMI onder de 18,5. Ook Unilever sloot zich aan bij ditzelfde minimum van 18,5
voor modellen die zij gebruiken in hun campagnes. Tot slot volgde ook Frankrijk met een landelijk
ingesteld minimum BMI voor modellen. De Fashion Week Londen gaf aan het idee van een
minimum BMI onwerkbaar te vinden (Molk, 2011). Modellen zelf geven overigens ook aan dat zij
geen effect verwachten van een dergelijke maatregel (Rodgers et al. 2017).
De Council of Fashion Designers in Amerika koos bewust niet voor een verbod op een laag BMI
maar stelde in samenwerking met de industrie gezondheidsrichtlijnen op om aandacht te vragen
voor meer bewustzijn van gezondheidsproblemen bij modellen. Daarnaast roept zij op tot een
verbod op modellen van jonger dan 16 jaar in een modeshow (Molk, 2011). Dit sluit aan bij een
steeds duidelijker signaal dat de minderjarige groep modellen kwetsbaar is (bijv. Schilder &
Kruiter, 2018; Paccione, 2016). De Council of Fashion Designers in Amerika roept de industrie op
om zelf de verantwoordelijkheid te nemen en grote modenamen op de Fashion Week gaven hier
6

Dit komt bijv. overeen met een gewicht van 51 kg bij een lengte van 1,79

Evaluatie TMHP

12

Sardes, 2020

gehoor aan. Een soortgelijke beweging is zichtbaar in Nederland, waarbij The Model’s Health
Pledge (TMHP) de industrie en de modellen vraagt om samen te werken aan de gezondheid van
de mode-industrie.
Om te kijken welke beleidsmaatregelen volgens modellen effectief zouden zijn vroegen Rodgers
en collega’s (2017) aan 85 modellen wat het verwachtte effect zou zijn van zeven
beleidsvoorstellen. Minder druk vanuit het bureau zou volgens modellen helpen. Modellen die
een hoge mate van druk ervaarden van hun bureau waren vaker geneigd om ongezonde wijzen
van gewichtsverlies toe te passen. Het verplicht maken van het beschikbaar stellen van (gezond)
eten en een pauze van op zijn minst dertig minuten bij werkzaamheden van langer dan zes uur
werd door de modellen gezien als een werkbare en effectieve maatregel. Restricties opstellen
voor het BMI werd door de modellen beoordeeld als minst effectief. Gezonde
werkomstandigheden en bescherming van de werknemer werd het vaakst aangewezen door de
modellen als effectieve beleidsmaatregelen. Dit komt overeen met de bevindingen in ons eerdere
onderzoek. Modellen zeiden baat te hebben bij ondersteuning vanuit hun bureau bij gezondheid
en goede informatie over het modellenwerk. Ook de modellen in ons onderzoek ervaarden een
lager welzijn wanneer er hoge lichamelijke eisen werden gesteld door hun bureau. Wel geven
modellen in meerderheid aan dat zij vinden dat de verantwoordelijkheid voor de eigen
gezondheid met name bij henzelf ligt (Schilder & Kruiter, 2018).

Evaluatie TMHP

13

Sardes, 2020

3.

Doelen en activiteiten van TMHP
In dit hoofdstuk beschrijven we de doelen en activiteiten zoals TMHP die zelf op haar website en
in haar documenten heeft benoemd.

3.1 Doelen
De missie van TMHP Luidt als volgt:
“The Model’s Health Pledge streeft naar een zo gezond mogelijke werkomgeving voor
modeprofessionals. De gezondheid van modellen staat daarbij centraal. Zonder ethiek, geen
esthetiek – dat is ons motto.”
Deze missie is de richtlijn waarop TMHP zichzelf doelen stelt. Namelijk;
• Het inspireren van andere (toekomstige) vakmensen door het vertellen van persoonlijke
verhalen van modeprofessionals.
• Het bieden van toegang tot experts op het gebied van sport, voeding, het modevak,
persoonlijke ontwikkeling en business.
• Het bieden van een meldpunt voor zorgwekkende situaties voor modellen, aspirant-modellen
en hun families, maar ook andere modeprofessionals en geïnteresseerden.
• Gezamenlijk zorgen voor een ethische én esthetische mode-industrie.

3.2 Activiteiten en maatregelen
De doelen resulteren in de uitvoering van verschillen activiteiten. TMHP presenteert jaarlijks een
rapport met de uitgevoerde activiteiten. Wanneer we de activiteiten van TMHP analyseren zien
we dat de activiteiten onder te verdelen zijn in vijf categorieën:
• Inhoudelijke tools & activiteiten
• Opstellen & aanscherpen van richtlijnen
• Monitoring van de gezondheid van de mode-industrie
• Media & zichtbaarheid
• Onderhoud & uitbreiding netwerk
Hieronder zullen we van elke categorie kort een beschrijving geven van de uitgevoerde
activiteiten7.
Inhoudelijke tools & activiteiten
Vanaf 2017 heeft TMHP meerdere inhoudelijke bijeenkomsten georganiseerd. Zo was er The
Model Task Force lunch, waarin modellen met elkaar problemen signaleerden en identificeerden
en waren er vier inhoudelijke workshops. De onderwerpen werden gekozen op basis van signalen
uit het werkveld en de uitkomsten van de nationale modellen enquête. De workshops werden
met name gehouden voor modellenbureaus zodat zij hun modellen beter konden ondersteunen
met de onderwerpen eetstoornissen en mentale weerbaarheid. Een workshop was voor modellen
zelf en was gericht op hormonen, lifestyle en voeding. Opvallend is dat TMHP dergelijke
bijeenkomsten bijna altijd opvolgt met een praktische tool. Zo is het Model Support team
7

Voor een uitgebreide beschrijving, zie jaarrapport 2017/2018 en het jaarrapport 2018/2019.

Evaluatie TMHP

14

Sardes, 2020

opgestart waar modellen terecht kunnen met allerlei vragen over de modellenwereld en kwamen
er stappenplannen voor modellenbureaus over hoe om te gaan en beter te ondersteunen bij
eetstoornissen en voor het versterken van mentale weerbaarheid. Ook werden er meerdere blogs
over deze en aanverwante onderwerpen geschreven die op de website te lezen zijn.
Opstellen & aanscherpen van richtlijnen
TMHP heeft sinds 2017 de richtlijnen in de pledge een aantal keer verduidelijkt, aangescherpt of
elementen toegevoegd. Uit een samenwerking met de Amsterdam Fashion Week ontstond een
checklist gezonde modellen voor alle betrokken partijen bij de Amsterdam Fashion Week. Andere
organisaties die aangesloten zijn bij de pledge gaven aan dat zij behoefte hadden aan duidelijke
richtlijnen. Naar aanleiding hiervan werden op basis van de pledge duidelijke Company Codes
opgesteld die beschikbaar zijn voor alle pledge ondertekenaars. Tot slot is er nog een richtlijn
toegevoegd aan de al bestaande pledge. Deze heeft betrekking op naaktfotografie en stelt een
leeftijdsgrens van minimaal 18 jaar en ook een schriftelijk akkoord en leeftijdsverificatie zijn
onderdeel van het proces.

Monitoring van de gezondheid van de mode-industrie
TMHP ziet het als haar taak om te monitoren hoe het staat met de gezondheid van de modeindustrie. Om deze reden is er in 2018 in samenwerking met Sardes een Nationale Modellen
Enquête uitgevoerd onder 299 modellen. Uitkomsten van de enquête zijn gebruikt om activiteiten
op te zetten en richtlijnen aan te scherpen. In 2019 is opnieuw een enquête uitgezet onder de
mode-industrie8. Beide keren was ook het eigen functioneren van TMHP onderwerp van aandacht
in de vragenlijst.

8

Dit onderzoek is in overleg met het ministerie van VWS en TMHP gecombineerd met het nu voorliggende onderzoek.

Evaluatie TMHP

15

Sardes, 2020

Media & zichtbaarheid
TMHP heeft zich sinds het ontstaan ingezet voor een brede bekendheid van het platform. Zo werd
er aandacht besteed aan TMHP bij RTL Late night, Elle, Harpers Bazaar, Het Parool, Talkies
Magazine, Linda, Grazia, NOS op 3, NPO Radio 1, RTL Boulevard en Nieuwsuur. Ook was TMHP
aanwezig op meerdere congressen om ervaringen te delen en nieuwe samenwerkingen op te
doen. Daarnaast is er in het afgelopen jaar een nieuwe website en campagne gelanceerd en zijn
nieuwe ambassadrices ingesteld om meer bekendheid te genereren. In 2018 zei al ongeveer de
helft van de modellen die de enquête invulden TMHP te kennen.
Onderhoud & uitbreiding netwerk
Om het netwerk te onderhouden en uit te breiden zijn er in de afgelopen jaren pledge
ondertekenbijeenkomsten georganiseerd9 en waren er tussentijdse intakes en tussentijdse
gesprekken. Als organisaties zich aan willen sluiten bij TMHP vullen zij een intake formulier in. Op
basis hiervan wordt bepaald of zij in voldoende mate voldoen aan de beloftes in de pledge, en
waar nog aan gewerkt moet worden. Jaarlijks belt de vertrouwenspersoon van TMHP met alle
pledge-houders. Aan de hand van het intakeformulier wordt nagegaan in hoeverre (nog) wordt
voldaan aan de beloftes.
Ook vond er elk jaar een jaarevent plaats waarop plannen en mijlpalen gedeeld werden.
Daarnaast waren er samenkomsten met de raad van advies en vindt er jaarlijks een Netwerk
bijeenkomst plaatst voor pledge-houders. Bovendien is er een wederkerige samenwerking
gerealiseerd met de Amsterdam Fashion Week.

9

In 2019 zijn er 61 ondertekenaars.

Evaluatie TMHP

16

Sardes, 2020

4.

De gezondheid van de Nederlandse mode-industrie
Vanuit de monitorfunctie van TMHP is een online vragenlijst uitgezet via sociale media.
Professionals die in de mode-industrie werken maar zelf geen model zijn10, werden uitgenodigd
om de vragenlijst in te vullen. De vragenlijst is in zowel het Engels als in het Nederlands verspreid
om het bereik te vergroten, en er ook op de Nederlandse markt verschillende Engelssprekende
professionals werkzaam zijn. De respons op de vragenlijst beschrijven we in bijlage 1.
Naast de vragenlijst zijn verschillende stakeholder geïnterviewd. Uitspraken uit de interviews zijn
in het rapport gebruikt om de cijfers te duiden en verder in te kunnen kleuren.

4.1 Algemene gezondheid van de mode-industrie
Gezondheid van de mode-industrie
We vroegen de respondenten om een rapportcijfer (1-10) te geven voor de algemene gezondheid
van de mode-industrie. Het laagste cijfer wat gegeven werd was een drie, en het hoogste cijfer
een 8. Gemiddeld scoort de gezondheid van de mode-industrie een 6,2 (SD =1,25). Het meest
genoemde rapportcijfer (door meer dan een derde van de respondenten) was een 7.
Tabel 4.1. Rapportcijfer voor de gezondheid van de mode-industrie
Cijfer
Aantal (N)
Percentage (%)
3
3
4,9
4
3
4,9
5
9
14,8
6
16
26,2
7
24
39,3
8
6
9,8
Totaal
61
100
Ook in de interviews vroegen we naar de gezondheid van de mode-industrie, zonder daarbij om
een rapportcijfer te vragen. De meeste geïnterviewden geven aan dat de branche, in elk geval op
onderdelen, niet gezond is. Een geïnterviewde die op de set werkt noemt de mode-industrie voor
modellen toxisch: er is sprake van grote commerciële belangen, verschillende
machtsverhoudingen en minderjarige modellen. De modellen zouden veel beter beschermt
moeten worden’. ‘Ik geloof dat ik het niet gezond vind. Vroeger waren de modellen wat voller,
maar het modebeeld is veranderd’, vertelt een geïnterviewde. Een model benoemt het als volgt:
‘de druk waar je als model mee te maken krijgt moet je aankunnen. De eisen zijn niet normaal,
niet realistisch en niet gezond’.
Daarbij wordt door een aantal geïnterviewden de nuancering meegegeven dat het wel van
persoon tot persoon verschilt wat wel en niet gezond is: ‘wij kijken naar elk model aan sich; wat is
haalbaar voor dit model’. Een model verwoordt het als volgt: ‘Voor mij is de gezondheid in de
mode-industrie prima, ik let wel op eten en ik sport zodat ik op de maten blijf. Verder heb ik een
nuchtere blik. Laatst had ik een fitting en toen paste ik het niet, het was maat 32. Daar sta ik dan
nuchter in. Als ik het niet pas dan pas ik het niet’.
10

Denk bijv. aan fotografen, stylisten, modellenbureaus, bookers, mode-ontwerpers, casting directors, etc.

Evaluatie TMHP

17

Sardes, 2020

Verbeterpunten
We vroegen de respondenten welke punten volgens hen verbeterd zouden kunnen worden wat
betreft de gezondheid in de mode-industrie. Er werden in totaal 128 verbeterpunten genoemd,
die we hebben ingedeeld in negen categorieën. De meest genoemde verbeterpunten zijn
verbeteringen rondom de werkomstandigheden op de set, betere contracten en betalingen en
meer diversiteit, realisme en gezondheid wanneer we het hebben over de huidige eisen die aan
de maten van de modellen gesteld worden.
Tabel 4.2. Genoemde verbeterpunten voor de gezondheid in de mode-industrie
Categorie
Aantal (N) Percentage (%)
Werkomstandigheden zoals lange dagen, wachttijden en
23
20,7
aanwezigheden eten
Betere contracten/betaling
18
16,2
Diversiteit/realisme/gezondheid huidige maten
18
16,2
Vriendelijke/respectvolle behandeling van modellen
14
12,6
Transparantie/malafide bureaus/gevaarlijke locaties
11
9,9
Kennis en educatie over gezondheid
9
8,1
Aandacht voor milieu
7
6,3
Aandacht mentale gezondheid
6
5,4
(Te) jonge leeftijd van modellen
5
4,5
Totaal in categorie
111
100
Eenzelfde beeld komt naar voren uit de interviews. Ook hierin worden de eisen genoemd die aan
modellen worden gesteld, met name in de high fashion (termen als inhumaan en onmenselijk
worden daarbij meerdere keren genoemd). Een modellenbureau legt uit: ‘Er zijn globaal gezien
twee verschillende takken: de commerciële en de high fashion tak. Daartussenin zit ook een grote
middengroep. De fashion kant is relatief gezien ongezonder, daar zie ik extremen en uitbuiting
van modellen'.
Daarnaast worden de mentale druk die op modellen ligt, en het gebrek aan regulering van
modellenbureaus, scouts en bijv. voedings- en beweegdeskundigen in meerdere interviews
benoemd. Beide modellenbureaus die we spraken benoemen dat iedereen een modellenbureau
kan beginnen of zichzelf scout kan noemen. Lang niet altijd staat het belang van het model daarbij
voorop: ‘Het is een verdienmodel van mensen die niks met de mode-industrie hebben’. Er worden
ook geen eisen aan bureaus of scouts gesteld, terwijl ze wel met minderjarigen werken.
Voldoen aan behoeften
Wanneer we vragen of het respondenten lukt om te voldoen aan hun behoeften voor een
gezondere mode-industrie zegt het merendeel (51,1%) dat dit hen lukt, met of zonder hulp van
anderen.
Tabel 4.3. Kunnen voldoen aan de behoefte voor meer gezondheid in de mode-industrie
Aantal (N)
Percentage (%)
Ja, dit lukt zelf
11
24,4
Ja, met hulp van TMHP
8
17,8
Ja, met hulp van anderen
4
8,9
Nee
12
26,7
Anders/ geen antwoord
10
22,2
Totaal
45
100,0
Evaluatie TMHP

18

Sardes, 2020

In de interviews wordt juist veelal benoemd dat het heel moeilijk is om de branche van binnenuit
te veranderen. Je kunt bepalen hoe je zelf in je werk staat en daar zo goed mogelijk naar
handelen, maar tegelijkertijd heb je ook zakelijke belangen waardoor het niet makkelijk is
anderen aan te spreken. ‘Er staat vaak een grote roze olifant op de set. Maar je kunt het hier
tijdens een shoot niet over hebben, je kunt niet de shoot diskwalificeren’, zegt een van de
geïnterviewden. De meeste geïnterviewden geven aan dat een organisatie als TMHP wel dingen
aan de kaak kan stellen, omdat er geen directe belangen in de mode-industrie (meer) zijn. Al blijft
het lastig in een internationale branche waarin miljarden omgaan, merkt een van de
geïnterviewden op.

4.2 Juridische werkomstandigheden van modellen
We vroegen respondenten of zij contracten en/of werkovereenkomsten afsluiten met modellen.
Ongeveer drie kwart van de respondenten sluit contracten en/of werkovereenkomsten af met
modellen. Zij hebben vervolgvragen gekregen over de inhoud van de contracten.
Wanneer we vragen naar de duur van de contracten blijkt dat het grootste van de respondenten
tijdelijke contracten afsluit met modellen (76,9%). 15,4% van de respondenten geeft vaste
contracten en 7,7% geeft zowel vaste als tijdelijke contracten. Ook worden werkovereenkomsten
afgesloten; ongeveer even vaak voor een bepaalde opdracht (55,6%) als voor een bepaalde
tijdsduur (50,0%).
Tabel 4.4. Afsluiten van contracten en/of werkovereenkomsten
Aantal (N)
Ja, contracten via een modellenbureau,
20
tussenpersoon of agent
Ja, contracten met modellen zelf
15
Ja, werkovereenkomsten via een modellenbureau, 12
tussenpersoon of agent
Ja, werkovereenkomsten met modellen zelf
10
Nee
14
Weet ik niet
3
Totaal
62

Percentage (%)
32,3
24,2
19,4
16,1
22,6
4,8
100

Nb. Bij de vraag konden respondenten meerdere antwoorden geven. De som van het aantal gekozen categorieën ligt hierdoor hoger
dan het totaal aantal respondenten dat deze vraag beantwoordde (N=62).

Bij bijna de helft van de tijdelijke contracten en overeenkomsten gaat het om een periode van een
jaar of meer (45,9%). Bij bijna een even groot percentage gaat het echter om een looptijd van een
maand of minder (43,2%).

Evaluatie TMHP

19

Sardes, 2020

Tabel 4.5. Duur van tijdelijke contracten en/of werkovereenkomsten
Aantal (N)
Percentage (%)
<1 maand
16
43,2
1-5 maanden
6-12 maanden
4
10,8
1 jaar
7
18,9
2 jaar
4
10,8
> 2 jaar
6
16,2
Totaal
37
100,0
We hebben de respondenten die contracten en/of werkovereenkomsten afsluiten met modellen
enkele stellingen voorgelegd over het afsluiten en de inhoud van die
contracten/werkovereenkomsten. Bij elke stellingen kon aangegeven worden of dit wel, niet of
soms voorkomt. De meest gekozen categorie is telkens dikgedrukt. Dit lijkt niet helemaal overeen
te komen met de reacties van modellen op hun contract (Schilder & Kruiter, 2018), waarin het
merendeel (79,2%) zegt dat zijn/haar belangen worden behartigd in het contract, tegenover iets
minder dan de helft van de respondenten in het huidige onderzoek. De modellen zelf hebben dus
vaker de indruk dat hun belangen in contracten worden behartigd dan de werkgevers in de modeindustrie.
Tabel 4.6. Gang van zaken rondom contracten en/of werkovereenkomsten
Ja
Soms
Nee
% (N)
% (N)
% (N)
De modellen krijgen een week of meer de tijd 63,6 (21)
15,2 (5)
21,2 (7)
om over het contract/werkovereenkomst na
te denken
Ook de belangen van het model worden
48,3 (14)
34,5 (10) 17,2 (5)
vastgelegd in het contract/werkovereenkomst
De contracten/werkovereenkomsten zijn door 44,8 (13)
24,1 (7)
31,0 (9)
de modellen op te zeggen met een maand of
minder opzegtermijn
De contracten/werkovereenkomsten geven
51,9 (14)
11,1 (3)
37,0 (10)
de modellen ook ruimte voor werkzaamheden
buiten ons bureau
In de contracten/werkovereenkomsten is
67,9 (19)
21,4 (6)
10,7 (3)
opgenomen dat de modellen zelf ook
zeggenschap hebben over de werkzaamheden
die ze uitvoeren
In de contracten/werkovereenkomsten staan 30,0 (9)
26,7 (8)
43,3 (13)
eisen opgenomen over postuur/maten

Totaal
% (N)
100 (33)

100 (29)
100 (29)

100 (27)

100 (28)

100 (30)

4.3 Begeleiding en werkomstandigheden van modellen
Begeleiding
We hebben de respondenten gevraagd welke diensten/begeleiding zij bieden ter ondersteuning
van modellen. Daarnaast vroegen we hen welke diensten/begeleiding modellen het vaakst
gebruiken.
Evaluatie TMHP

20

Sardes, 2020

In het onderzoek onder modellen zei ongeveer de helft van de modellen gebruik te kunnen maken
van begeleiding (50,4%). Dit lijkt te kloppen wanneer we kijken naar de begeleiding die de
respondenten bieden aan modellen. Opvallend is dat bijna een derde van de modellen zeiden dat
ze gebruik konden maken van gezondheids check-ups (32,7%), terwijl in het huidige onderzoek
slechts 14,5% van de respondenten dit zegt te bieden. Dit is des te meer opvallend omdat dit een
van de vormen van begeleiding was waar modellen die hier gebruik van hadden gemaakt het
meest tevreden over waren.
Tabel 4.7. Aangeboden diensten en begeleiding ter ondersteuning van modellen (N= 62)
Aantal (N)
Percentage (%)
Schriftelijke overeenkomst naaktopdrachten
32
51,6
Communicatie over de inhoud van de opdracht
32
51,6
voorafgaand aan de opdracht
Tijdige bevestiging van opties
32
51,6
Gezonde catering
30
48,4
Begeleiding door een ouder bij minderjarigen
29
46,8
Per 8 uur een lunch/dinerpauze
29
46,8
Een aparte omkleedruimte voor modellen waar niet 28
45,2
gefilmd/gefotografeerd wordt
Coaching
28
45,2
Per twee uur tijd om water te drinken
27
43,5
Voedingsadvies
22
35,5
Psychische ondersteuning
21
33,9
Loopbaanadvies
19
30,6
Financieel advies
19
30,6
Personal trainer
18
29,0
Diëtist
17
27,4
Sportschema's
16
25,8
Juridisch advies
16
25,8
Gezondheids check-up
9
14,5
Tabel 4.8. Afgenomen diensten en begeleiding ter ondersteuning van modellen (N= 62)
Aantal
Percentage
(N)
(%)
Communicatie over de inhoud van de opdracht voorafgaand aan de 24
38,7
opdracht
Per 8 uur een lunch/dinerpauze
23
37,1
Per twee uur tijd om water te drinken
21
33,9
Tijdige bevestiging van opties
21
33,9
Gezonde catering
19
30,6
Een aparte omkleedruimte voor modellen waar niet
19
30,6
gefilmd/gefotografeerd wordt
Coaching
19
30,6
Begeleiding door een ouder bij minderjarigen
14
22,6
Loopbaanadvies
12
19,4
Schriftelijke overeenkomst naaktopdrachten
10
16,1
Psychische ondersteuning
10
16,1
Voedingsadvies
10
16,1
Evaluatie TMHP

21

Sardes, 2020

Personal trainer
Financieel advies
Juridisch advies
Diëtist
Sportschema's
Gezondheids check-up

10
9
8
6
5
4

16,1
14,5
12,9
9,7
8,1
6,5

Als we aan respondenten vragen welke vorm van ondersteuning ze nog niet bieden, maar wel
zouden willen bieden dan wordt het vaakst genoemd:
1. financieel advies (37,5%),
2. psychische ondersteuning (29,2%),
3. gezondheids check-up (29,2%),
4. loopbaanadvies (29,2%),
5. voedingsadvies (25,0%),
6. sportschema’s (25,0%),
7. diëtist (25%),
8. personal trainer (20,8%)
9. juridisch advies (20,8%).
Ook in de interviews wordt aangegeven dat er behoefte is aan de begeleiding van modellen, en
dat daar door bureaus ook op wordt ingezet, al verschillen bureaus daar sterk in. In verschillende
interviews wordt het belang van gezond afvallen benoemd. En vooral hoe je als model kunt
bepalen wat wel en wat geen goed advies is: ‘Er wordt heel veel om heen geroddeld, over wat wel
en niet goed voor je is. Maar een agent of een trainster, wat weten die van voeding?’. Een ander
model benoemt een voorbeeld waarin ze wel goed geholpen is op het gebied van voeding: ‘Wat ik
prettig vond was dat er een keer iemand met me mee keek en die zei: we gaan bijhouden wat je
eet en dan gaan we samen kijken wat daar uitkomt. Dan kun je jezelf daarna afvragen, wat moet
ik laten liggen om de maten te halen. Vind ik dit goed bij mij passen en word ik er ongelukkig van
als ik iets laat liggen? Zo zouden ze samen met je moeten kijken wat haalbaar is en waar je
gelukkig van wordt. Dat het bureau gesprekken met mij heeft gevoerd heeft wel geholpen om
over te stappen van high fashion naar commercieel.’
Ook het belang van begeleiding bij de mentale druk waar modellen onder staan wordt
verschillende keren benadrukt: Vooral voor jonge modellen is het belangrijk om te weten dat ze
een vangnet hebben als het zwaar wordt, want zwaar gaat het worden. Het is niet voor iedereen
weggelegd: het is echt heel hard werken. Jonge modellen zijn nog niet opgewassen tegen de
volwassen wereld waar ze in terecht komen Je hebt dan echt goede begeleiding nodig. Vaak
zorgen modellenbureaus daar wel voor of dat ouders bijvoorbeeld meegaan. Maar die ouders
kunnen dat ook niet eeuwig volhouden, die moeten ook werken’. Toch wordt ook in een aantal
interviews gewezen op het gebrek aan begeleiding voor met name jonge modellen: ‘Alle
minderjarigen zouden eigenlijk een begeleider mee moeten hebben. Maar dat is vaak niet zo. Ik
zie ook bijna nooit ouders’. Daar sluit een van de (oudere) modellen zich bij aan: ‘Sowieso zouden
jonge meisjes meer begeleid moeten worden. Al die jonge meisjes die niet weten wat ze moeten
doen tijdens een show; daar word ik ook alleen maar zenuwachtig van. Moet ik ze gaan
begeleiden’. Aan de andere kant wordt ook aangegeven dat modellen de geboden begeleiding
niet altijd accepteren: ‘wij zetten veel in op begeleiding, maar dat moet een meisje ook willen. En
als ze dat niet wil, stop je dan met haar als model? Vaak lopen ze dan naar een ander die minder
inzet op begeleiding; het gaat om jonge mensen met heel veel ambitie. Dat is het moeilijke’.
Evaluatie TMHP

22

Sardes, 2020

Werkomstandigheden
We vroegen de respondenten om te reageren op verschillende stellingen die te maken hebben
met de werkomstandigheden voor de modellen. Sommige stellingen gaan over de voorwaarden
die de respondenten zelf creëren, anderen over de algemene werkomstandigheden van
modellen. Opvallend is dat de hoogste score behaald wordt op de stelling over de eigen
organisatie: Mijn organisatie zorgt voor veilige werksituaties voor modellen (M= 4,7), maar
wanneer gevraagd wordt naar de werkomstandigheden die modellen over het algemeen
tegenkomen zien we de stelling bij een van de laagste gemiddelden terugkomen (M= 3,7)
Ook zijn er enkele stellingen die we kunnen vergelijken met de reacties hierop van modellen. De
volgende stellingen werden door de modellen negatiever beoordeeld dan door de respondenten
nu: Er is meestal voldoende eten op de set, er is meestal voldoende gezond eten op de set en er
zijn over het algemeen voldoende afgesloten ruimtes beschikbaar waar modellen zich om kunnen
kleden. Een stelling waar modellen en de huidige respondenten het over eens lijken te zijn is dat
modellen elkaar over het algemeen niet als concurrent zien. Dit lijkt dan weer wel in tegenstelling
tot de interviews waarin met name de grote mate van concurrentie tijdens Fashion Weeks
benoemd wordt. Buiten deze weken lijkt de sfeer vriendschappelijker. ‘Het modellenwerk is niet
zoals mensen soms denken, of hoe het bijvoorbeeld wordt neergezet bij America’s next Top
Model. Dit soort beelden zijn schadelijk voor onze industrie en niet de werkelijkheid’, zegt een van
de modellen. En een ander: ‘In Nederland zijn modellen heel sportief tegenover elkaar en heel
vriendelijk en ondersteunend naar elkaar toe. Als je bijvoorbeeld samen voor een opdracht gaat
en de ander krijgt de opdracht, dan ben je ook blij voor elkaar. En als je ergens mee zit dan kun je
goed met elkaar praten’.
Tabel 4.9. Gemiddelde scores op stellingen over gezonde en veilige werkomstandigheden van 1=
helemaal niet mee eens tot 5= helemaal mee eens.
Gemiddelde (M) Afwijking (SD) Aantal (N)
Mijn organisatie zorgt voor veilige
4,7
0,7
48
werksituaties voor modellen
Wij zetten er op in om modellen een
4,6
0,8
45
realistisch beeld te geven van wat ze te
wachten staat
Mijn organisatie zorgt er voor dat modellen
4,5
1,0
44
weten bij wie ze terecht kunnen als ze zich niet
veilig voelen
Volgens mij moet er in de meeste landen nog
4,5
0,8
46
wel wat werk verzet worden om tot een
gezonde mode-industrie te komen
Volgens mij vinden modellen hun baan over
4,2
0,8
46
het algemeen leuk
Er is meestal voldoende eten op de set
4,1
1,0
45
De werkbelasting die van modellen wordt
4,0
0,9
46
gevraagd is reëel
Mijn organisatie heeft in een protocol
3,9
1,2
37
vastgelegd hoe we handelen als modellen ons
vertellen over onveilige werksituaties
Er is meestal voldoende gezond eten op de set 3,8
1,2
44

Evaluatie TMHP

23

Sardes, 2020

Er wordt bij een klus doorgaans streng op toe
gezien dat modellen onder de 18 geen alcohol,
drugs en/of sigaretten gebruiken
Volgens mij zijn de werkomstandigheden van
modellen meestal goed
Er zijn over het algemeen voldoende
afgesloten ruimtes beschikbaar waar modellen
zich om kunnen kleden
Volgens mij is de mode-industrie in Nederland
gezond
Volgens mij zien modellen elkaar vooral als
concurrenten

3,8

1,4

36

3,7

1,0

45

3,7

1,2

44

3,6

0,8

45

2,7

1,2

42

We legden de respondenten verschillende stellingen voor over de werkomstandigheden binnen
de eigen organisatie. In vergelijking tot het onderzoek onder modellen is er een groot verschil met
de stelling: Mijn organisatie let er op dat er geen alcohol/drugs en of sigaretten op de werkvloer
worden gebruikt en spreken zo nodig de gebruikers daar op aan. Respondenten in het huidige
onderzoek zijn het er hier bijna allemaal (helemaal) mee eens terwijl het merendeel van de
modellen vond dat er doorgaans niet heel streng op wordt toegezien dat modellen onder de 18
geen alcohol, drugs en/of sigaretten gebruiken (55,2%).
Tabel 4.10. Gemiddelde scores op stellingen over gezonde en veilige werkomstandigheden binnen
de eigen organisatie van 1= helemaal niet mee eens tot 5= helemaal mee eens.
Gemiddelde (M)
Afwijking (SD) Aantal (N)
Mijn organisatie let er op dat de
4,7
0,8
40
verschillende betrokkenen zich prettig
voelen tijdens het uitvoeren van een
opdracht
Mijn organisatie zorgt voor gezonde
4,6
0,9
39
werksituaties in de mode-industrie
Mijn organisatie zet zich actief in voor een 4,5
0,9
39
gezonde mode-industrie
Mijn organisatie let er op dat er gezond
4,5
0,9
39
eten is tijdens opdrachten en spreken zo
nodig de verantwoordelijke daarop aan
In mijn organisatie is er breed draagvlak
4,5
1,0
40
voor het creëren van een gezonde modeindustrie
In mijn organisatie is iedereen zich bewust 4,4
1,0
42
van het belang van een gezonde modeindustrie
Mijn organisatie zet zich in voor een
4,3
0,9
37
gezonde mode-industrie, ook als dat
betekent dat we onze producten,
campagnes of uitstraling moeten
aanpassen
Mijn organisatie weet tot welke gevoelens 4,3
0,9
34
een campagne bij de uiteindelijke klanten
leidt

Evaluatie TMHP

24

Sardes, 2020

Mijn organisatie let er op dat er geen
alcohol/drugs en of sigaretten op de
werkvloer worden gebruikt en spreken zo
nodig de gebruikers daar op aan
Mijn organisatie zet zich in voor een
gezonde mode-industrie, ook als dat
betekent dat we minder geld verdienen
Mijn organisatie ziet modellen als
rolmodellen voor de uiteindelijke klanten
Mijn organisatie zet modellen ook in om
een maatschappelijke boodschap over te
brengen aan de uiteindelijke klanten

4,2

1,2

33

4,2

1,1

39

4,1

1,1

39

3,8

1,1

39

In de interviews wordt over het algemeen negatiever gesproken over de werkomstandigheden
van modellen dan uit de vragenlijst naar voren komt. Er wordt vaak gesproken over harde eisen,
hard werken, weinig eten, machtsverhoudingen en vooral grote mentale druk. ‘Bookers en
agentschappen zijn soms drukker met klanten werven en tevreden houden dan met de
gezondheid van hun modellen’.
Daarbij wordt ook benoemd dat dat in de Internationale branche erger is dan in de Nederlandse.
Verschillende geïnterviewden merken op dat er in de Nederlandse mode-industrie steeds meer
ruimte komt voor diversiteit, ook in maten. Een van de geïnterviewden benoemt: ‘wij streven er
naar om te werken met gezonde maten. Als de gemiddelde Nederlandse maat 40-plus is, dan is
het vreemd om kleding te tonen in maatje 34, want dit geeft een vertekend beeld’.
Ook wordt benoemd dat de sfeer in de mode-branche vaak juist ook heel goed is: ‘de mensen die
in de industrie werken zijn ook zulke vriendelijke en mooie mensen. Het is heel divers en iedereen
is anders en dat accepteert iedereen. Dat is een heel mooie kant van de modellenwereld en zie je
niet veel op andere plekken.’
Vervelende situaties
Het aantal respondenten dat aangeeft dat er wel eens een model is geweest dat bij hun/hun
organisatie een vervelende situatie heeft gemeld is laag. Slechts 8 van de 48 respondenten die
deze vraag beantwoordden (16,7%) geeft aan dat dit wel eens is gebeurd. Bijna drie kwart zegt
dat dit niet zo is (70,8%) en de rest geeft aan dit niet te weten (12,5%). We hebben degenen die
aangaven dat een model wel eens iets gemeld heeft gevraagd om deze situatie in algemene
bewoordingen toe te lichten. Onderwerpen die genoemd zijn omvatten: misbruik van
machtsverhoudingen, seksuele intimidatie/aanranding van het model, ongemak bij naaktshoots
en uitputtende werkomstandigheden.
In de interviews wordt een aantal keer gewezen op de machtsverhoudingen binnen een show of
een shoot. Er zijn veel verschillende mensen die iets over een model “te zeggen hebben”. Voor
modellen is het dan soms moeilijk om daar tegenin te gaan. ‘Je komt als model sowieso in dat
soort situaties waar je nee moet kunnen zeggen terecht, maar het gaat erom hoe je ermee om
kunt gaan. Je moet daarvoor wel stevig in je schoenen staan. Je wordt bijvoorbeeld in je eentje
met een korte rok en hoge hakken door de banlieus van Frankrijk gestuurd op je 16e. Je bent ook
altijd alleen onderweg. Het is belangrijk dat je als model weet of leert hoe je ermee om moet gaan
en nee moet kunnen zeggen’. Een van de geïnterviewden geeft aan dat gezamenlijk meer
verantwoordelijkheid genomen moet worden om vervelende situaties te voorkomen: ‘Er zijn
fotografen die seksueel met modellen omgaan, zowel bij jongens als bij meisjes. Ze gaan dan over
Evaluatie TMHP

25

Sardes, 2020

de rand, of veel te ver. Ik schaam me dan voor mijn beroepsgroep. Maar het bureau dat er
modellen naar toe stuurt gaat net zo goed over de rand’.
Modellen benoemen: hoe bekender je bent als model, hoe meer je aan kunt geven wat je zelf
wilt. ‘Als je een van de velen bent, dan loopt je booker liever niet het risico dat de klantrelatie
geschaad wordt’.
Een van de geïnterviewden wijst er ook op dat via social media vervelende situaties kunnen
ontstaan: ‘Als je op Instagram zegt dat je in het buitenland bent voor een shoot dan gaan mensen
je een persoonlijk bericht sturen. Dan sturen ze je vreemde berichten zoals een man die zegt dat
hij bij een groot merk werkt en dat hij je een opdracht kan bezorgen als je met hem naar bed gaat.
Dit zijn mensen van buiten de modellenwereld. Ze doen alsof ze opdrachten kunnen bieden voor
seksuele handelingen. Vooral voor nieuwe modellen is dit goed om te weten. Ze zouden hier
beter over geïnformeerd kunnen worden, zeker als je jong bent en nieuw in de modellenwereld’.
Fysieke en mentale gezondheid
De respondenten kregen stellingen te lezen die betrekking hebben op de fysieke en mentale
gezondheid van modellen. In deze tabel valt op dat de respondenten het doorgaans eens zijn met
de eerste drie stellingen: de eisen aan en mentale druk voor modellen worden als groot gezien en
het valt mensen op dat modellen te weinig eten tijdens een opdracht.
Tabel 4.11. Gemiddelde scores op stellingen over de fysieke en mentale gezondheid van modellen
van 1= helemaal niet mee eens tot 5= helemaal mee eens.
Gemiddelde (M)
Afwijking (SD) Aantal (N)
De eisen die aan het lichaam van een
3,5
1,1
42
model worden gesteld gaan erg ver
De mentale druk die op modellen rust is
3,5
1,3
41
groot
Het valt mij op dat modellen te weinig
3,2
1,3
38
eten tijdens een opdracht
Modellen worden op een negatieve
3,0
1,0
40
manier beoordeeld op hun uiterlijk
Zoals we al eerder benoemden wordt dit beeld herkend in de interviews. Er wordt gesproken over
inhumane of onredelijke fysieke eisen en mentale druk. Dit werk kan niet iedereen; er is meer
voor nodig dan alleen je fysieke kenmerken, wordt verschillende keren aangegeven. ‘Mentale
weerbaarheid, grenzen aan kunnen geven, is essentieel. Een vraag die je je af kunt stellen is ook:
waarom werken we überhaupt met mensen onder de 16e. Dat is de basis voor veel problemen’, zo
benoemt een geïnterviewde. In een ander interview wordt benoemd dat het niet sec om de
maten gaat, maar wat haalbaar is voor een model. ‘Wat voor de een gezond is, is dat voor de
ander niet’.
Naaktshoots
We hebben de respondenten enkele vragen gesteld over de omstandigheden rondom
naakt/topless opdrachten in de mode-industrie.
Ten eerste of zij wel eens aan modellen vragen om topless te poseren. Ruim een tiende (12,2%)
geeft aan dit wel eens te vragen, maar meer respondenten zeggen dat dit wel eens gevraagd
Evaluatie TMHP

26

Sardes, 2020

wordt door iemand waar zij mee samen werken (26,5%). De rest zegt dit niet te doen (57,1%) of
dit niet te weten (4,1%).
Ook vroegen we of de respondenten wel eens aan modellen vragen om compleet naakt te
poseren. Hier zien we lagere aantallen dan bij topless poseren. Slechts 2 respondenten (4,1%)
geven aan dit wel eens te vragen, maar meer respondenten zeggen dat dit wel eens gevraagd
wordt door degene waar zij mee samen werken (14,3%). De rest zegt dit niet te doen (73,5%) of
dit niet te weten (8,2%).
Tot slot vroegen we of modellen achter deze klussen staan, hier vooraf over geïnformeerd
worden en of ze de mogelijkheid kregen om over deze opdracht na te denken. Over deze laatste
twee vragen zijn de respondenten het er merendeels over eens dat modellen vooraf
geïnformeerd zijn en de tijd krijgen om erover na te denken. Op de vraag of modellen achter deze
klussen staan zijn de meningen wat meer verdeeld. Dit komt overeen met de reacties van
modellen. Zij stonden er grotendeels zelf achter dat zij meededen aan deze klus(sen) (62,1%). Een
derde van de modellen zegt dat zij er ‘een beetje’ achterstonden (31,0%) en nog eens 6,9% stond
er niet achter.
Een opvallend verschil tussen de antwoorden van de modellen en de respondenten uit de
industrie is het antwoord op de vraag of modellen vooraf weten dat het om een naakt/topless
shoot gaat. Een grote meerderheid van de huidige respondenten zegt dat modellen dit vooraf
weten terwijl van de modellen een aanzienlijk deel, bijna de helft van de modellen, vooraf niet
wist dat het een naakt of topless opdracht zou zijn (45,8%) of zij wisten het slechts ‘een beetje’
(15,7%). 38,6% wist het wel vooraf. Dit is een belangrijk punt omdat modellen die in dit eerdere
onderzoek aangaven dat zij vooraf wisten dat het om een naakt/topless opdracht zou gaan vaker
achter hun keuze stonden om hieraan mee te doen en hier minder vaak achteraf spijt van hadden.
Tabel 4.12. Gang van zaken rondom naakt/topless opdrachten
Ja
Nee
Een
% (N)
% (N)
beetje
% (N)
Staan de modellen meestal
45,0 (9)
15,0 (3)
20,0 (4)
achter deze klus(sen)?
Weten modellen het vooraf als
89,5 (17)
10,5 (2)
het een naakt/topless opdracht
is?
Krijgen modellen voldoende tijd
84,2 (16)
15,8 (3)
of mogelijkheid om na te denken
of ze naakt/topless willen
poseren?

Weet ik
niet
% (N)
20,0 (4)

Totaal
% (N)

-

100 (19)

-

100 (19)

100 (20)

In een van de interviews wordt aangegeven dat door de vragen in de vragenlijst de suggestie kan
ontstaan dat naakt/topless opdrachten een zwart-wit beeld geven, terwijl het vaak juist om de
nuance gaat. ‘Wij vragen het wel eens, maar nooit aan minderjarige modellen. En als we het
vragen kijken we naar het hele plaatje: wat is de setting, het doel, wie is de fotograaf, wat wordt
er wel en niet getoond/gecoverd, hoe zien voorbeelden er uit, hoe kijkt het model er zelf
tegenaan’. Ook in de pledge van TMHP is opgenomen dat aan minderjarige modellen niet
gevraagd wordt om naakt of topless te poseren.

Evaluatie TMHP

27

Sardes, 2020

Uit de TMHP pledge:
Wij hanteren een leeftijdgrens van 18 jaar en ouder voor (geheel of gedeeltelijke) naaktfotografie en bieden een
besloten plek voor het omkleden op de set. Bij naaktfotografie is expliciete leeftijdsverificatie en een schriftelijke
overeenkomst vooraf onderdeel van het werkproces. Net als de afspraak om melding te maken bij overtreding en de
verplichting om na te gaan of begeleiding van modellenbureaus en/of ouders noodzakelijk is.

Door een van de modellen wordt benoemd dat het niet alleen gaat om topless- of naaktshoots,
maar ook om de omkleedmogelijkheden. ‘Ik heb ook wel eens meegemaakt dat ik opeens topless
liep tijdens een shoot bij het wisselen van kleren. Dat gebeurde gewoon op dat moment. Ik vond
het achteraf niet leuk, maar had er ook niet echt last van. Maar het kan meisjes mentaal wel goed
van het padje af helpen. Het is goed als daar meer aandacht voor is’.
Middelengebruik
We hebben de respondenten enkele vragen gesteld over middelengebruik. Zo kregen ze de
volgende stelling voorgelegd: “Mijn organisatie let er op dat er geen alcohol/drugs en of
sigaretten op de werkvloer worden gebruikt en spreken zo nodig de gebruikers daar op aan.”
Gemiddeld gezien zijn de respondenten het eens met deze stelling (M= 4,2 (schaal 1-5),SD 1,2)
Vervolgens vroegen wij de respondenten naar daadwerkelijk gebruik van middelen tijdens het
werk. In de eerste tabel zijn de resultaten zien voor gebruik van de respondenten zelf, de tweede
tabel laat de aantallen zien voor gebruik van anderen op het werk.
Tabel 4.13. Eigen middelengebruik tijdens het werk
Meestal
Regelmatig
Soms
% (N)
% (N)
% (N)
Alcohol
2,4 (1)
14,3 (6)
Drugs
2,4 (1)
Sigaretten
2,4 (1)
9,5 (4)
7,1 (3)
Tabel X. Middelengebruik door anderen tijdens het werk
Meestal
Regelmatig
Soms
% (N)
% (N)
% (N)
Alcohol
7,1 (3)
26,2 (11)
Drugs
9,8 (4)
Sigaretten
4,8 (2)
21,4 (9)
35,7 (15)

Bijna nooit
% (N)
31,0 (13)
11,9 (5)

Bijna nooit
% (N)
31,3 (14)
7,3 (3)
11,9 (5)

Nooit
% (N)
52,4 (22)
97,6 (41)
69,0 (29)

Nooit
% (N)
33,3 (14)
82,9 (34)
26,2 (11)

4.4 Internationaal
Als we respondenten vragen waar de druk om te presteren het hoogst is, komt de volgende top 3
duidelijk naar voren:
1. Parijs (N= 21, 42,9%)
2. New York (N= 10, 20,4%)
3. Milaan (N= 4, 8,2%)
Deze top drie komt overeen met de top drie die modellen noemden in het vorige onderzoek.
Meer dan een kwart (N= 14, 28,5%) zegt niet te weten waar de druk het hoogst is. Opvallend is
dat de andere geboden opties: Londen en Amsterdam geen een keer genoemd zijn. Ook van de
Evaluatie TMHP

28

Sardes, 2020

categorie ‘op een andere plek, namelijk’ is geen gebruik gemaakt. Het lijkt dus dat de ‘eer’ van de
locatie met de hoogste druk inderdaad toe te schrijven is aan Parijs, New York en Milaan.
Dezelfde top drie van Parijs (48,0%), New York (14,0%) en Milaan (4,0%) zien we als we
respondenten vragen waar de hoogste fysieke eisen worden gesteld aan modellen. Parijs lijkt
hierin een flinke ‘voorsprong’ te nemen op de andere steden. Deze keer wordt ook door een
enkeling Amsterdam gekozen (2,0%), evenals China (2,0%). Ook nu zegt meer dan een kwart (
30,0%) niet te weten waar de fysieke eisen het hoogste zijn.
Tot slot legden we de respondenten situaties voor en vroegen we hen of deze situaties volgens
hen voorkwamen binnen Nederland, maar ook daarbuiten. Opvallend is weer dat net zoals bij
voorgaande vragen de situaties buiten Nederland grofweg genomen minder goed is. Dit sluit aan
bij de eerdere stelling “Volgens mij moet er in de meeste landen nog wel wat werk verzet worden
om tot een gezonde mode-industrie te komen” waar men het grotendeels mee eens was. Met
name bij de eerste twee situaties over het al dan niet weigeren van een klus levert grote
verschillen op. Modellen waren hier overigens positiever over, zij hadden in Nederland in 86,6%
van de gevallen het gevoel dat ze mochten weigeren, tegenover in 61,2% van de gevallen in het
buitenland.
Ook in de interviews wordt bevestigd dat de eisen in Nederland voorzichtig aan minder streng aan
het worden zijn. Er is meer diversiteit, in looks en in maten. ‘Meisjes die minder in het buitenland
werken doen het vaak wel goed in Nederland en Duitsland’. Een van de geïnterviewde signaleert:
‘Nederlandse modellen vormen een lekkere mix, zijn steeds meer van gemixte achtergrond. Niet
alleen blond en blauwe ogen. Er is eindelijk een soort beweging naar meer diversiteit.
Tegelijkertijd ligt de nadruk op de (internationale) runway sterk op androgyn, en op steeds
jongere en dunnere modellen’.
Opvallend is ook de vraag over het op tijd uitbetalen van modellen. Slechts een klein aantal
mensen zegt dat modellen op tijd betaald worden voor hun werk, binnen én buiten Nederland. De
modellen waren hier iets positiever over, ongeveer de helft zegt op tijd betaald te krijgen in
binnen- en buitenland. Ook in de interviews komt dit een aantal keer naar voren. Zowel
modellenbureaus als modellen zeggen dat het veel voorkomt dat klanten pas heel laat of zelfs niet
betalen. ‘Dat is het grootste probleem van de modewereld’, zegt een van de geïnterviewden. ‘In
het buitenland betalen ze nooit zomaar. Je moet er bijna altijd achteraan. Modellen komen
hierdoor in de problemen. Ze kunnen hun huur en hun eten niet betalen’.
Daarnaast zegt meer dan 60% van de deelnemers dat modellen zowel in binnen- als in buitenland
worden gevraagd af te vallen of niet te eten/ extreem te sporten. Dit is noemenswaardig omdat
uit het onderzoek onder modellen bleek dat modellen die wel eens gevraagd zijn om voor een
opdracht af te vallen of niet te eten/extreem te sporten significant hoger scoorden op de
eetstoornis gerelateerd vragen.

Evaluatie TMHP

29

Sardes, 2020

Tabel 4.14. Stellingen over de werkomstandigheden van modellen in binnen- en buitenland,
weergegeven in het percentage en aantal respondenten dat het eens is met de stelling.
in NL
buiten NL
% (N)
% (N)
Volgens mij kunnen modellen een klus weigeren als die niet goed
78,3 (47) 33,3 (20)
uitkomt
Volgens mij kunnen modellen een klus weigeren als ze zich er niet
80,0 (48) 36,7 (22)
prettig bij voelen.
Er wordt modellen wel eens gevraagd voor een opdracht af te
43,3 (26) 60 (36)
vallen of niet te eten/ extreem te sporten
Er wordt modellen wel eens gevraagd om alleen naar een opdracht 61,7 (37) 65 (39)
te gaan
Ik ken modellen die wel eens te maken hebben gehad met seksuele 33,3 (20) 31,7 (19)
intimidatie
Ik ken modellen die wel eens te maken hebben gehad met
38,3 (23) 33,3 (20)
machtsmisbruik
Iemand probeerde het model over te halen om iets te doen wat
26,7 (16) 21,7 (13)
hij/zij niet wilde op basis van zijn/haar positie
Volgens mij worden modellen altijd op tijd betaald voor hun
11,7 (7) 1,7 (1)
modellenwerk.

Evaluatie TMHP

30

Sardes, 2020

5.

Veranderingen en verantwoordelijkheden

5.1 Veranderingen sinds 2016
De meeste respondenten vinden dat de omstandigheden in de mode-industrie de afgelopen vijf
jaar zijn verbeterd of gelijk gebleven. Slechts een enkeling vindt de omstandigheden verslechterd.
Tabel 5.1. Veranderingen in de afgelopen vijf jaar wat betreft de gezondheid in de mode-industrie
Aantal (N)
Percentage (%)
Verbeterd
25
41,0
Gelijk gebleven
22
36,1
Verslechterd
2
3,3
Weet het niet
12
19,7
Totaal
61
100,0
Redenen die genoemd worden voor de positieve verandering zijn de toename in afspraken voor
de minimum leeftijden van modellen in Nederland11 en het buitenland, meer bewustzijn in de
industrie, aandacht voor diversiteit en meer aandacht voor beschikbaarheid van eten en privacy
op de sets. Ook de komst van platformen zoals the Model Alliance (Verenigde Staten) en TMHP
worden genoemd, evenals de kracht van (sociale)media om problemen aan te kaarten. Beiden
geven modellen volgens de respondenten meer kracht zodat er naar hen geluisterd wordt door de
industrie.
Uit de interviews komt een genuanceerder beeld naar voren. Enerzijds geven geïnterviewden aan
dat de gezondheid van de mode-industrie de laatste jaren langzaamaan verbetert: er is meer
diversiteit, er is, buiten de high fashion, meer ruimte voor modellen met andere maten, en door
initiatieven als TMHP maar bijvoorbeeld ook de beweging #metoo is er steeds meer aandacht
voor de omstandigheden in de mode-industrie. ‘Ik hoop dat het nu voorzichtig aan de positieve
kant opgaat qua maten, net zoals met diversiteit. Het blijft wel een trend: het kan zo weer
omslaan. Nu is het nog vaak een checklist: we hebben een curvy model op de catwalk, check, dan
hebben we het gehaald. Qua huidskleur is er ook veel verandering op de catwalk’. Een andere
geïnterviewde bevestigt dat er zaken veranderen: ‘Nu is er een hype gaande wat betreft plussize
modellen, maat 44. Die staan ook gewoon op de cover van de vogue. Dit is in al die jaren dat ik
werk echt een verandering: dat ik echt een verschil zie van een melting pot op de catwalk. Het is
niet meer alleen ‘het ideaal plaatje’, maar diversiteit in leeftijd, maten en ook in gender’. Een
model vertelt: ‘Uiteindelijk maakt het in Nederland de meeste klanten niet echt meer uit hoe dun
je precies bent’.
Tegelijkertijd zijn er ook geïnterviewden die niet of nauwelijks veranderingen zien, en wordt
aangegeven dat de eisen die gesteld worden aan de maten van modellen bij bepaalde merken
juist extremer worden en dat het (eet)gedrag dat daarbij hoort dan steeds normaler wordt.
‘Bureaus en bookers moeten zich bewust zijn van de invloed van opmerkingen zoals ‘eet alleen
kleine bordjes’. Als je dat elke dag tegen een 16-jarige zegt, heeft dat echt invloed. Normalisering
van dat soort gedragingen is wel een probleem’. En andere geïnterviewde benoemt: ‘Bij een van
de grote merken werkt niemand meer met heupmaat breder dan 85 centimeter. Dat is bij
11

In Nederland gaat het om door de mode-industrie zelf gemaakte afspraken. Bijvoorbeeld geen naakt onder de 18, geen klussen als model onder de 16,
zoals ook opgenomen in de pledge van TMHP. In een aantal andere landen is er sprake van wettelijke regelgeving.

Evaluatie TMHP

31

Sardes, 2020

bepaalde merken de laatste jaren steeds erger geworden. Zo skinny is echt scary. Maar als het
verkoopt, dan loopt iedereen er achter aan’. Een van de geïnterviewden vat het als volgt samen:
‘Het is een ingewikkelde kwestie. Het gaat om jonge kwetsbare personen, jongens en meisjes.
Maar er spelen grote commerciële en andere belangen’. Een nadeel van de grotere diversiteit is
ook dat er veel meer modellen zijn, geeft een van de geïnterviewden aan. Dat leidt tot meer
vluchtigheid en snellere wisselingen, je kunt steeds moeilijker echt een carrière opbouwen als
model. ‘Het ene moment loop je exclusief voor Prada, het volgende moment kom je niet meer
aan de bak’.
Er is nog lang niet altijd voldoende aandacht voor gezonde werkomstandigheden voor modellen
(denk aan kleedruimtes, voldoende gezond eten, gezonde werktijden en begeleiding van
minderjarige modellen), al zijn hier wel langzaamaan veranderingen in te zien. ‘Ze (high fashion
modellen bureaus. red.) zijn ook wel veranderd in hun denken, mede misschien wel doordat ze
deelnemen aan TMHP. Ze voeren meer het gesprek met modellen: is high fashion wel goed voor
jou of past een ander deel van de modewereld beter?’
Een verandering die een aantal keer genoemd wordt is de enorme toename van het aantal scouts
en modellenbureaus. Iedereen kan zich scout noemen of een modellenbureau beginnen. ‘Dat is
een heel slechte ontwikkeling. Je hoeft geen opleiding te hebben om scout te zijn, en toch vragen
ze er veel geld voor. Vaak ten koste van het model’. Ook worden er internationaal
modellenbureaus opgekocht door grote investeerders die ook de modellen opkopen. Er is dan
nauwelijks sprake meer van een persoonlijke band en begeleiding van de modellen. ‘Grote
multinationals kijken gewoon: wat komt er in en wat gaat er uit. Dit kan ten koste gaan van het
model’.

5.2 Wie is verantwoordelijk voor gezondheid in de mode-industrie
We hebben de respondenten gevraagd wie zij verantwoordelijk vinden voor de gezondheid van
de modellen. De top drie wordt gevormd door modellen, modellenbureaus en ouders/ verzorgers.
Bij anders wordt genoemd: bookers, magazines en sociale media en uitgevers. Deze top drie komt
grotendeels overeen met de top drie van de modellen, alleen zetten zij opdrachtgevers (in huidig
onderzoek: klanten) op drie met 44,1% van de stemmen.
Tabel 5.2. Verantwoordelijkheid voor de gezondheid van modellen, weergegeven in het aantal en
percentage respondenten dat een bepaalde categorie koos (N=47).
Aantal (N)
Percentage (%)
Modellen
43
91,5
Modellenbureaus
43
91,5
Ouders/verzorgers
38
80,9
Fotografen
34
72,3
Klanten
34
72,3
Ontwerpers
31
66,0
Een organisatie zoals TMHP
21
44,7
Anders
3
6,4

Evaluatie TMHP

32

Sardes, 2020

In de interviews hebben we gevraagd wie er verantwoordelijk is voor de eisen die aan modellen
worden gesteld. In meerdere interviews wordt daarover heel duidelijk gezegd: de ontwerpers en
de casting directors. Zij vragen bepaalde maten en eventuele andere kenmerken. ‘De maten zijn
zo klein omdat er maar één sample size is, en die wordt achterlijk klein gemaakt’, zegt een van de
modellen. ‘Ontwerpers en casting directors vormen voor 100 procent het probleem’, benoemt
een van de andere geïnterviewden. Ook een ontwerper zelf benoemt: ‘Als ontwerpers hebben wij
veel invloed hierop. Als wij een show geven met te slanke modellen dan profileer je ook naar de
buitenwereld dat dit de gemiddelde vrouw is. Dit vind ik niet realistisch, en dit is dan wel het
beeld wat je als ontwerper neerzet van een vrouw.’
Moet de verandering dan ook beginnen bij de ontwerpers? Logisch gezien wel, geven
verschillende geïnterviewden aan. ‘Of modeontwerpers kunnen zorgen voor die omslag? Tuurlijk
kunnen modeontwerpers dat veranderen. Het is super als grote merken verschillende modellen
op de catwalk zetten: ook maat 40 en maat 44’. Maar tegelijkertijd gaan heel veel anderen in de
branche wel mee met de wensen van de ontwerpers: modellenbureaus, fotografen, stylisten, etc.
‘Er moet ook door modellenbureaus beter voor modellen worden gezorgd. Hun corebusiness is
toch om die meisjes te ‘verhuren’. Het verdienmodel in de mode-industrie ligt bij het leveren van
wat er op de runway of bij een shoot gevraagd wordt. Een ontwerper die wél met modellen vanaf
maat 38 werkt kon in eerste instantie die modellen moeilijk vinden bij de modellenbureaus. Een
van de geïnterviewden merkt op dat ook de klant het verschil kan maken: ‘Merken moeten ook
zien dat niet iedereen waardeert wat ze doen. Beelden die niet meer verkopen, dat helpt. Als
merken zien dat het niet meer werkt, krijgen we misschien gezondere modellen op de runway’.
Een ander benoemt: ‘Het is toch bizar dat een merk alleen kleine maten op de catwalk heeft
lopen, terwijl ze het meest de grotere maten verkopen’.
Een specifieke groep die in de tabel hierboven wordt genoemd zijn ouders. In de interviews is
verschillende keren benoemd dat deze niet of nauwelijks aanwezig lijken te zijn, ook niet als het
om minderjarige modellen gaat. ‘In al die jaren die ik in de mode-industrie werk, heb ik nog maar
een keer een vader gezien die zijn, meerderjarige, dochter begeleidde’. ‘Bij ons zijn ouders altijd
welkom, ook naar shoots toe. Wij vinden het juist fijn als er een ouder bij is. Toch gebeurt dat
meestal niet. Vaak komen ouders pas als er een probleem is’. Een van de andere geïnterviewden
benoemt ook het dilemma van ouders: ‘Ouders kunnen het begeleiden ook niet eeuwig
volhouden. Zij moeten ook werken’. En, wordt er aangegeven in een van de gesprekken: ‘ouders
hebben ook niet altijd een positieve invloed. Er zijn ouders die hun kinderen pushen omdat zij zo
graag willen dat hun kind model wordt. En modellen kunnen zich anders gaan gedragen tijdens
een shoot of een show als ouders er bij zijn. Zeker bij pubers is de band met ouders nogal eens
complex’.
Eigen bijdrage respondenten
In de vragenlijst hebben we gevraagd wat de respondenten zelf doen om bij te dragen aan een
gezonde mode-industrie. Hieronder geven we de antwoorden gecategoriseerd weer:
•
•
•
•
•
•

Ervoor zorgen dat iedereen op de set zich prettig voelt en met respect behandeld wordt
Een veilige werkplek creëren en hier toezicht op houden
Alleen samenwerken met andere partijen als zij ook voor een veilige en fijne omgeving zorgen
Goede werktijden en voldoende eten en drinken
Bewustzijn rondom gezondheid vergroten en problemen aankaarten
Begeleiding voor modellen zoals personal training en workshops over voeding

Evaluatie TMHP

33

Sardes, 2020

•
•
•
•
•

Altijd openstaan en bereikbaar zijn bij problemen
Transparantie over de werkwijze
Modellen steunen en versterken bij het maken van hun eigen keuze
Promoten van een realistisch en gezond gewicht, ook richting klanten
Ouders aanmoedigen om aanwezig te zijn op de set

Evaluatie TMHP

34

Sardes, 2020

6.

De rol en betekenis van TMHP

6.1 Bekendheid met TMHP
Bijna alle respondenten kennen TMHP (95,6%). Dit is veel meer dan bij de modellen, waar
‘slechts’ 46,6% van de respondenten TMHP kende. Iets minder, maar alsnog het merendeel van
de respondenten zegt ook het meldpunt van TMHP te kennen (ja: 77,8%; nee: 22,2%). Bij
modellen was het meldpunt bij ongeveer een kwart bekend. Bijna een op de vijf zegt wel eens
gebruik gemaakt te hebben van het meldpunt (ja: 17,1%. nee: 82,9%). Ook dit is meer dan onder
modellen, van wie iets minder dan 10% het meldpunt wel eens gebruik had.
Grafiek 6.1. Percentage respondenten dat TMHP kent

Kent TMHP (%, N= 45)
4,4

95,6
Ja

Nee

Op de vraag of respondenten het meldpunt zouden gebruiken als ze een onveilige of vervelende
ervaring tegenkomen, antwoordt het merendeel dat ze dit zouden doen (71,1%, N= 32), of
misschien zouden doen (22,2%, N= 10). Een enkeling zegt het meldpunt niet te willen gebruiken
(6,7%, N= 3). Ongeveer hetzelfde patroon zien we wanneer we respondenten vragen of ze
anderen zouden wijzen op het meldpunt wanneer ze horen over een onveilige/onprettige situatie
(ja: 86,4%; misschien: 11,4%; nee: 2,3%).

Evaluatie TMHP

35

Sardes, 2020

Grafiek 6.2. Percentage respondenten dat anderen op het meldpunt zou wijzen

Zou anderen op het meldpunt wijzen (%, N= 44)
11,4
2,3

86,4
Ja

Nee

Misschien

De respondenten kregen ook enkele vragen over de pledge die TMHP heeft afgesloten. De
respondenten die de pledge niet kennen, ontvingen een link waarmee zij de inhoud van de pledge
konden inzien. Het merendeel (86,7%) zei de pledge te kennen. Een iets kleiner aantal zei ook te
weten welke organisaties deelnemen aan de pledge van TMHP (71,1%).
Wanneer we vragen naar de inhoud van de pledge vindt het merendeel dat er geen beloftes
toegevoegd hoeven te worden aan de huidige pledge (95,5%). Twee deelnemers noemden
beloftes die ze graag toegevoegd willen zien, maar die zijn al opgenomen in de pledge.

6.2 Invloed van TMHP
Over de pledge
De respondenten kregen naast de vragen over de bekendheid met TMHP ook vragen die
betrekking hebben op de invloed die de TMHP volgens hen heeft op de gezondheid in de modeindustrie. De meningen hierover zijn verdeeld. 40,5% vindt de pledge voldoende, 28,6% vindt dat
wet- en regelgeving nodig is en bijna een derde (31,0%,) zegt niet te weten of de pledge
voldoende is om de gezondheid in de mode-industrie te verbeteren.

Evaluatie TMHP

36

Sardes, 2020

Grafiek 6.3. Percentage respondenten dat de pledge wel/niet voldoende vindt

De pledge is voldoende, er is geen aanvullende weten regelgeving nodig (%, N= 42)

31
40,5

28,6
Eens

Niet eens

Weet het niet

Wanneer we de vraag iets anders stellen, namelijk: ‘Vind jij dat de beloftes in de pledge
voldoende bijdragen aan de behoeften in de mode-industrie?’, is meer dan de helft het hiermee
eens (55,8%). Een enkeling vindt dat de beloftes niet bijdragen aan de behoeften van de modeindustrie (7,0%). De volgende redenen worden genoemd: 1) niet voldoende transparant, 2) te
weinig deelnemende organisaties maar het is een goede start, en 3) TMHP is enkel gericht op
modellen terwijl de problemen in de mode-industrie breder zijn.
In de interviews wordt aangegeven dat de pledge in elk geval belangrijk is om bij te dragen aan
veranderingen in de mode-industrie. Het zorgt voor bewustzijn ten aanzien van dingen die
verbeterd kunnen (moeten) worden, en partijen committeren zich aan de afspraken. Net als in de
vragenlijst wordt ook in de meeste interviews aangegeven dat wetgeving, zeker als het om BMI
gaat, niet direct als oplossing wordt gezien. ‘Een maatregel zoals een minimum BMI vind ik
absurd. Ieder model is anders’. ‘Sommige meiden zijn nou eenmaal rank en licht en hebben een
BMI dat ver onder de ‘gezonde range’ ligt. Dat zegt echter nog niks over hoe gezond ze mentaal
en fysiek zijn’. In het buitenland hebben de geïnterviewden al ervaren dat wetgeving rondom BMI
en gezondheidsverklaringen makkelijk te omzeilen zijn, en dus onvoldoende helpen. ‘Als ik even
bel, dan krijg ik de gezondheidsverklaring gewoon. Ze zouden beter kunnen checken of meisjes
nog ongesteld worden en of ze haaruitval hebben. En het is bovendien ook niet reëel om te
verwachten dat je als 18-plusser nog het lijf van een meisje van 12 hebt’. Een ander vertelt: ‘voor
een gezondheidscheck word je gewoon vertelt: trek morgen bij het doktersbezoek wijde kleding
aan, drink één liter water en je krijgt een verzwaarde bh aan. Wetgeving ten aanzien van BMI is
symptoombestrijding. Het aanpassen van het systeem met goede begeleiding en regulering is veel
belangrijker’.
Er wordt dan ook en aantal keer benoemd dat áls er wetgeving zou moeten zijn, dat die zich beter
zou kunnen richten op regulering van de branche dan op het gewicht van modellen. Op dit
moment kan iedereen een modellenbureau starten of zichzelf scout noemen, terwijl er vaak wel
met minderjarige jongens en meisjes wordt gewerkt. Regelgeving daaromtrent zou volgens een
aantal geïnterviewden bij kunnen dragen aan een gezondere mode-industrie. ‘Minimale
regelgeving voor wie wel en niet een agency of scout mogen zijn is wel nodig. We werken wel met
kinderen’. Een aantal geïnterviewden noemt ook concrete aspecten van die regulering: ‘Ik ben

Evaluatie TMHP

37

Sardes, 2020

voorstander van de vrije markt. Maar als verbetering van de branche niet vanzelf gaat, dan moet
het opgelegd worden. Modellen onder de 18: er is altijd een begeleider bij’.
TMHP als vertegenwoordiger
Op de vraag of respondenten vertrouwen hebben in TMHP als vertegenwoordiger voor een
gezonde mode-industrie antwoordt de grote meerderheid instemmend (Ja: 75,6%, misschien:
15,6%,). Een enkeling heeft geen vertrouwen in TMHP als vertegenwoordiger (2,2%) of zegt het
niet te weten (6,7%). De groep respondenten heeft vaker vertrouwen in TMHP dan de modellen.
Van hen gaf ruim de helft (57,1%) aan vertrouwen te hebben in TMHP en ruim een derde
misschien (39,3%).
Wanneer we vragen wat TMHP voor de organisatie van de respondenten zou kunnen doen wordt
met name gezegd: doorgaan waar jullie mee bezig zijn en de industrie scherp houden op het
belang van een gezonde mode-industrie. Daarnaast wordt genoemd: informatie verschaffen voor
(het werken met) jonge modellen, de ontwikkeling van een keurmerk voor bureaus die het beste
voor hebben met modellen en meer organisaties aan laten sluiten zodat je in de toekomst enkel
werkt met organisaties die meedoen. Hiervoor is volgens sommigen wel een strengere screening,
controle en transparantie nodig zodat mensen die tekenen voor de pledge zich ook daadwerkelijk
houden aan de beloftes. Tot slot wordt het uitbreiden van presentaties, werkbezoeken,
workshops en andere vormen van educatie genoemd om de bijdrage aan een gezonde modeindustrie te vergroten.
Grafiek 6.4. Percentage respondenten dat vertrouwen heeft in TMHP als vertegenwoordiger

Vertrouwen in TMHP als vertegenwoordiger van de modeindustrie (%, N=45)
6,7
15,6

2,2

75,6

Ja

Nee

Misschien

Weet ik niet

Bijdrage aan het verbeteren van de mode-industrie
Ruim drie kwart van de respondenten vindt dat TMHP ook daadwerkelijk bijdraagt aan de
gezondheid in de mode-industrie (68,2%), of is het hier gedeeltelijk mee eens (11,4%). Redenen
die men noemt voor de invloed van TMHP zijn onder andere dat TMHP een boegbeeld vormt voor
de industrie, een platform geeft aan modellen, een meldpunt heeft opgezet, zorgt voor
bewustzijn en aandacht en het ontstaan vanuit de mode-industrie zelf met een positieve insteek
en een krachtig doel.

Evaluatie TMHP

38

Sardes, 2020

Kritische kanttekeningen die genoemd worden zijn de aanwezigheid van modellenbureaus bij
TMHP waarvan de werkwijzen en/of belangen zouden concurreren met die van TMHP, het gebrek
aan capaciteit om te controleren of deelnemers aan de pledge zich ook daadwerkelijk aan de
afspraken houden en dat deelname van alle organisaties nodig is als je echt de hele industrie wil
veranderen.
Grafiek 6.5. Percentage respondenten dat vindt dat TMHP bijdraagt aan gezondheid van de mode-industrie

TMHP draagt bij aan de gezondheid in de mode-industrie (%,
N= 44)
18,2

11,4
2,3
68,2

Ja

Nee

Een beetje

Weet ik niet

Ook in de meeste interviews wordt benoemd dat TMHP (of een organisatie zoals TMHP) van
belang is voor de gezondheid van de mode-industrie. ‘TMHP geeft een stem aan de modellen die
het vaak zonder boe of bah doen, omdat het allemaal jonge meisjes zijn’.
Dat belang zit, zoals ook uit de vragenlijsten kwam, in de eerste plaats in een vergroot bewustzijn
van de verbeterpunten in de mode-industrie en in voortdurende aandacht daarvoor. ‘Dit is de
enige groep die dit structureel ter sprake kan brengen. Niemand gaat dat bij een shoot doen, dat
gaat tegen ieders belangen in. Zo gauw je uit die tegenstrijdigheid bent, kun je het hier wel over
hebben. Ik juich dat toe, en er mag nog wel meer aandacht aan gegeven worden’. En ander geeft
aan: ‘Er moet iets veranderen in hoe er met modellen wordt omgegaan, bijvoorbeeld ze bij
castings urenlang laten wachten zonder eten en drinken. Het moet humaner worden. Maar de
merken hebben zoveel keus, dat er altijd wel modellen zijn die doen wat ze willen. TMHP kan
helpen om dit naar buiten te krijgen. Slechte media kan helpen, is al eerder gebleken’.
Ook het meldpunt wordt een aantal keer genoemd: het is belangrijk dat er een punt is waar
misstanden, indien gewenst anoniem, gemeld kunnen worden. Die anonimiteit kan echter ook
lastig zijn als de vertrouwenspersoon van TMHP contact met je opneemt over een klacht, heeft
een van de geïnterviewden ervaren: ‘het was zo anoniem, dat ik er eigenlijk niks mee kon’. En,
vraagt een van de geïnterviewden zich af, ‘Mag je van TMHP verwachten dat zij een volledig
onafhankelijk meldpunt kunnen vormen? Wellicht kan de overheid daar een verantwoordelijkheid
in nemen’.
Andere activiteiten van TMHP die de geïnterviewden van belang vinden voor de gezondheid van
de mode-industrie zijn de vragenuurtjes voor nieuwe modellen (via social media), het maken van
handige checklists voor de mode-industrie en het zorgen voor afgeschermde kleedruimtes. ‘Ik was
Evaluatie TMHP

39

Sardes, 2020

pas met Michelle (den Hollander van TMHP, red) op een shoot. Zij zei dat er echt meer dan een
kledingscherm moest komen, zodat modellen niet helemaal bloot in de ruimte hoefden staan. We
hebben toen gezorgd voor een afgeschermde ruimte waar de modellen zich om konden kleden.
Dat werkte heel goed’.
Een van de geïnterviewden zegt: ‘Het zal echt in kleine stapjes moeten gaan. Hun (TMHP, red)
bestaan als grondlegger voor deze veranderingen is heel goed en belangrijk. Blijven pushen en je
expertise blijven aanbieden zal uiteindelijk zijn vruchten afwerpen. Maar we kunnen niet
verwachten dat dit in een keer gaat. Er komt een moment dat de verandering er is en dat mensen
het licht zien: What the f*** zijn we aan het doen’. Een ander ziet die verandering al ontstaan:
‘Organisaties zoals TMHP, The Model Alliance en Model Maffia ontstaan nu omdat er behoefte
aan is. Er is een collectief bewustzijn ontstaan. Oudere modellen willen graag helpen bij meiden
die net beginnen, zodat ze niet dezelfde dingen mee hoeven maken’.

6.3 Wat kan TMHP doen om (nog) beter te voldoen aan de beoogde
doelstellingen
In de interviews worden verschillende zaken genoemd die TMHP die nog zou kunnen doen. Het
gaat dan bijvoorbeeld om (meer) voedingsadvies, weerbaarheidstraining, kijken naar
pensioenopbouw bij modellen, modellen coachen zodat ze vanuit hun eigen kracht hun werk
kunnen doen. ‘Meer kracht in die meiden, en ook voor anderen in de industrie zou dit goed zijn’.
Modellenbureaus en bookers trainen, zodat ze op een gezonde en positieve manier met hun
modellen om kunnen gaan.
Ook wordt een aantal keer genoemd dat TMHP er over na moet denken of iedereen zich moet
kunnen aansluiten, of juist dat aansluiting bij TMHP verplicht zou moeten voor alle
modellenbureaus (TMHP als keurmerk). In beide gevallen draait het er om of de beloftes die zijn
gedaan ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. ‘Wij dachten eigenlijk dat TMHP als een keurmerk
zou gaan gelden. Maar er zijn ook instellingen die aansluiten waarvan wij denken: nou die doen
het nog helemaal niet zo goed’. In de praktijk werkt het zo dat partijen die zich aan willen sluiten
een startgesprek krijgen waarin de afspraken uit de pledge worden doorlopen en er gekeken
wordt waar al aan wordt voldaan en waar nog aan gewerkt moet worden. Dit wordt vastgelegd in
het intakeformulier. De vertrouwenspersoon van TMHP heeft jaarlijks telefonisch contact met elk
van de ondertekenaars, waarbij aan de hand van het intakeformulier de voortgang wordt
besproken. Dat heeft er ook toe geleid dat ondertekenaars zijn afgevloeid. Er is dus wel enige
controle op de ondertekenaars, maar er zijn bijvoorbeeld geen verwachte of onverwachte
inspecties op locatie zoals in andere branches gangbaar is. Er is ook nooit afgesproken dat TMHP
dat zou gaan doen, en op dit moment ontbreken daar de middelen en de menskracht voor. Wel is
in de pledge opgenomen dat ondertekenaars organisaties aanspreken als ze
ongezonde/ongewenste situaties zien. Iedere ondertekenaar heeft hier dus ook een eigen
verantwoordelijkheid in. Deze situaties kunnen ook bij TMHP gemeld worden, waarna er door de
vertrouwenspersoon actie zal worden ondernomen richting de betreffende pledge-houder. Een
van de geïnterviewden twijfelt er aan of dat wel gaat gebeuren: ‘Hoe gaat een modellenbureau
tegen zijn klant zeggen dat die het model verkeerd behandeld?’.

Evaluatie TMHP

40

Sardes, 2020

Uit de TMHP pledge:
Wij spreken elkaar aan bij het signaleren van een ongezonde/ongewenste situatie.

Verschillende geïnterviewden geven aan dat het voor ouders fijn zou zijn als zij op de website van
TMHP zouden kunnen checken naar welke bureaus en ze hun kinderen met een gerust hart toe
kunnen sturen, en welke scouts te vertrouwen zijn. Suggesties die geïnterviewden geven zijn het
werken met aspirant-lidmaatschap en het toevoegen van een complimentenknop (naast het
meldpunt): met deze speler in de mode-industrie heb ik goede ervaringen.
Tegelijkertijd wordt ook door verschillende geïnterviewden opgemerkt dat het hier om
vrijwilligerswerk gaat. De organisatie wordt geleid en gedraaid door twee personen, die een
aantal ambassadeurs aan zich verbonden hebben. Daar kun je niet van verwachten dat ze als een
groot bedrijf opereren, wordt een aantal keer aangegeven. ‘Ik weet niet hoeveel meer dan wat ze
nu doen we nog bij hen neer kunnen leggen. Waarmee ik bedoel dat er met meer ondersteuning
meer gedaan zou kunnen worden’. Er lijkt voldoende behoefte te zijn aan uitbreiding van de
activiteiten van TMHP, maar daarvoor is wel doorgroei naar een professionele organisatie (niet als
vrijwilligerswerk) nodig, waar de Nederlandse mode-industrie zich als geheel ook
verantwoordelijk voor voelt, wordt een aantal keer benoemd. ‘Als we willen dat een initiatief
vanuit de industrie zelf werkt, is het bouwen aan een gemeenschapsgevoel wel heel belangrijk.
Dat is nu nog niet altijd aanwezig’. En zoals al eerder aangegeven: de mode-industrie is een
internationale industrie waarin miljarden omgaan. Het is een industrie die al heel lang doet wat
hij doet, en dat kun je niet zomaar in een paar jaar veranderen. Net als in elke soortgelijke
beweging begint het begint bij herkennen van wat er beter kan, dan het erkennen en daarna volgt
veranderen. TMHP is, zo geven verschillende geïnterviewden aan, nu volop bezig met het creëren
van bewustwording, en dat lijkt te lukken. De volgende stap is, en daar zijn ze al mee begonnen,
om tools aan te reiken aan organisaties die daadwerkelijk willen gaan veranderen.

Evaluatie TMHP

41

Sardes, 2020

7.

Beantwoording van de onderzoeksvragen
In dit hoofdstuk beantwoorden we op basis van de deskresearch, de vragenlijsten en de
interviews de onderzoeksvragen.
1. Hoe ziet de huidige situatie er uit in de Nederlandse mode-industrie?
In zowel de vragenlijsten als de interviews wordt aangegeven dat de Nederlandse mode-industrie
“gezonder” is dan in veel andere landen. Er is steeds meer sprake van diversiteit, zowel in maten
als huidskleur. De eisen zijn hier minder streng dan in andere landen en de werksfeer wordt in
grote lijnen als goed omschreven. Toch wordt veelvuldig benoemd, in vragenlijsten en interviews,
dat de eisen die aan modellen gesteld worden zwaar zijn, zowel fysiek als mentaal. Vooral de
maten van modellen die in de high fashion werken worden, in de wereld buiten de modeindustrie en ook steeds vaker daarbinnen, als niet gezond gezien12. Daarnaast is ook de mentale
druk op modellen groot, zijn de werkomstandigheden zwaar (lange dagen) en soms
oncomfortabel (denk bijv. aan gebrek aan kleedruimtes) en gaat het voor een aanzienlijk deel om
minderjarige modellen. Zowel in de interviews als in de vragenlijsten wordt aangegeven dat op
deze punten wel verbetering bereikt kan worden, en soms ook al bereikt wordt. Daarbij is het van
belang om te erkennen dat het om een internationale miljardenindustrie gaat, waar door
individuen weinig invloed op uit te oefenen valt.
2. Welke veranderingen hebben zich sinds 2016 voorgedaan in de Nederlandse modeindustrie?
Er worden zowel positieve als negatieve veranderingen gesignaleerd.
Positieve veranderingen zijn het toegenomen bewustzijn ten aanzien van verbeterpunten in de
mode-industrie en de toegenomen diversiteit in leeftijd, maten en gender. Er zijn steeds meer
merken die (ook) met grotere maten werken, en de branche voor plussize modellen neemt toe13.
Negatieve punten zijn de steeds extremere eisen bij sommige merken, de verminderde
carrièrekansen door grotere ‘omloopsnelheid’ en de enorme toename van het aantal
modellenbureaus en scouts zonder dat er enige controle is op hoe zij hun werk uitvoeren.
De positieve veranderingen zijn volgens de betrokkenen ontstaan door meer bewustzijn in de
mode-industrie leidend tot meer diversiteit en betere werkomstandigheden, door afspraken
(Nederland) en wet- en regelgeving (buitenland) over minimum leeftijden voor modellen en door
bewegingen als #metoo, The Model Alliance (VS) en TMHP.
3. Sluiten de door TMHP beoogde doelen voldoende aan bij de ontwikkelingen en behoeften in
de mode-industrie?
Uit de interviews, vragenlijsten en de deskresearch komen de volgende behoeften naar voren ten
aanzien van de gezondheid van de mode-industrie:
• Bewustwording van organisaties in de mode-industrie;
• Tools om gericht aan verbetering te werken (waaronder een keurmerk);
• Regulering van modellenbureaus en scouts;
• Ondersteuning van modellen, zodat zij op een gezonde manier met hun werk en de eisen die
daarbij gesteld worden om kunnen gaan (t.a.v. maten en werkomstandigheden).
12

https://www.voedingscentrum.nl/nl/afvallen/bmimeter.aspx?gclid=Cj0KCQiAsvTxBRDkARIsAH4W_j_6AAO1G6PVX8_Ejh_hl2qhVb12Rc4qZePEmb8bZcg_qql-nkp3KrEaAhm9EALw_wcB
13
Door een van de geïnterviewden wordt gewezen op de volgende discrepantie: er wordt veel gewezen op de gezondheid van de (dunne) modellen in de
high fashion, maar bij de plussize modellen wordt hier nauwelijks op gelet.

Evaluatie TMHP

42

Sardes, 2020

In onderstaande model zetten we deze behoeften af tegen de doelen en activiteiten van TMHP.
Tabel 7.1. Behoeften mode-industrie en doelen en activiteiten TMHP
Behoeften gezondere modeindustrie
Bewustwording

Doelen TMHP

Activiteiten TMHP (zie 3.2)

•
•

Inspireren van vakmensen •
Gezamenlijk zorgen voor
ethische en esthetische
mode-industrie

Tools

•

Bieden van toegang tot
experts
Het bieden van een
meldpunt

Geen doel TMHP

Media en zichtbaarheid,
waaronder aandacht voor
TMHP door radio, tv en
schrijvende pers,
presentaties op
congressen, nieuwe
website en campagne
• Monitoring: Nationale
Modellen Enquête (2018)
en Enquête voor de
mode-industrie (2019)
• Onderhoud en uitbreiding
netwerk, waaronder
intake, jaarlijks gesprek
met pledge-houders en
bijeenkomsten voor
pledge-houders
• Inhoudelijke tools en
activiteiten waaronder
checklists,
stappenplannen,
workshops voor
modellenbureaus
• Opstellen en aanscherpen
richtlijnen, waaronder
pledge, company codes
Geen activiteiten TMHP

•

•

•

Regulering modellenbureaus
en scouts
Ondersteuning modellen

•

Bieden van toegang tot
experts
Het bieden van een
meldpunt

Inhoudelijke tools en
activiteiten waaronder
The Model Task Force
Lunch, inhoudelijke
workshops, Model
Support Team, blogs,
overzicht experts op
website.

Uit bovenstaande tabel blijkt dat TMHP zich op drie van de vier behoeften in de mode-industrie
richt. Zowel het bewustmaken van de mode-industrie en anderen (bijv. workshops voor
modellenbureaus, regelmatige aandacht voor TMHP in de media), het maken van
ondersteunende tools (bijv. richtlijnen, checklists en stappenplannen) als het ondersteunen van
modellen (bijv. The Model Task Force Lunch, Het Model Support Team) komen aan bod bij doelen
en activiteiten. Daarbij hanteert TMHP een inclusieve strategie: ze richt zich niet alleen op óf
Evaluatie TMHP

43

Sardes, 2020

werkgevers óf werknemers, óf opdrachtgevers óf opdrachtnemers, maar iedereen die betrokken
is bij de mode-industrie. Partijen werken zo niet tegen elkaar maar met elkaar. Logischerwijs richt
TMHP zich niet op de regulering van de markt. Voor regulering is formele regelgeving en de
daarbij behorende controle op die regelgeving nodig.
4. Welke activiteiten en maatregelen worden door TMHP uitgevoerd sinds 2016?
TMHP heeft sinds 2016 uiteenlopende activiteiten uitgevoerd in de volgende categorieën (zie
paragraaf 3.2 en tabel 7.1):
• Inhoudelijke tools & activiteiten;
• Opstellen en aanscherpen richtlijnen;
• Monitoring van de gezondheid van de mode-industrie;
• Media & zichtbaarheid;
• Onderhoud en uitbreiding netwerk.
De activiteiten hebben betrekking op het bieden van bescherming aan modellen (bijv. door hier
afspraken over te maken in de pledge (o.a. geen naakt onder de 18) en door te werken aan de
weerbaarheid van modellen) en op het verbeteren van de gezondheid van de mode-industrie (o.a.
door het creëren van (media) aandacht en bewustwording en door het maken van praktische
tools en checklists voor de mode-industrie). De activiteiten zijn rechtstreeks af te leiden van de
doelen, en zullen daar dus ook aan bijdragen.
5. In hoeverre dragen deze activiteiten en maatregelen bij aan het verbeteren van de
gezondheid van de mode-industrie?
Verbeteren van de gezondheid van de mode-industrie begint bij bewustwording. Uit de
vragenlijsten en interviews wordt duidelijk dat die bewustwording langzaamaan toeneemt en dat
dat mede komt door de inspanningen van TMHP en vergelijkbare initiatieven in andere landen.
Na bewustwording volgen erkenning van de eigen rol en het handelen daarnaar. TMHP levert, op
bescheiden schaal, tools en activiteiten om dat handelen te ondersteunen. Binnen de gegeven
financiële middelen, tijd en menskracht doen ze daar in wat maximaal mogelijk is; veel gebeurt op
basis van vrijwilligerswerk. Daarin zetten ze, blijkt uit de deskresearch, in op de juiste activiteiten:
het delen van kennis en mogelijkheden voor de mode-industrie en het bijdragen aan de
weerbaarheid van modellen zodat zij beter om kunnen gaan met de eisen die het werk aan hen
stelt. Daarbij is het wel van belang om te erkennen dat TMHP vooral kan helpen bij de eerste
stappen, en de weg kan wijzen naar experts voor de vervolgstappen. TMHP is geen psycholoog of
juridisch of financieel adviseur. Deze experts heeft ze echter wel aan zich verbonden en ze wijst er
indien nodig naar door, ook via de website14.
In dit onderzoek hebben we niet kunnen vaststellen of het ene type activiteiten beter werkt dan
het andere. Wel heeft de nadruk de afgelopen jaren met name gelegen op het creëren van
bewustwording als noodzakelijke voorwaarde voor verandering. Daarnaast blijkt dat modellen
over het algemeen wat makkelijker te bereiken zijn dan andere spelers in de mode-industrie. Dat
heeft er waarschijnlijk mee te maken dat de organisaties in de mode-industrie ook kritisch naar
zichzelf moeten kijken, en door anderen kritisch worden bekeken, als ze zich aansluiten bij TMHP.

14

https://themodelshealthpledge.nl/experts/

Evaluatie TMHP

44

Sardes, 2020

6. Wat kan TMHP doen om (nog) beter te voldoen aan de beoogde doelstellingen?
Het blijven inspireren en werken aan bewustwording blijft ook de komende jaren van belang;
de bewustwording dat de mode-industrie gezonder moet worden kan nog (veel) verder
toenemen. Wat dat betreft kan TMHP voortgaan op de ingeslagen weg, blijkt uit het
onderzoek. Haar rol in de bewustwording in de mode-industrie wordt erkend en
gewaardeerd. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er behoefte is aan weerbaarheidstraining
voor modellen, voedingsadvies en juridisch/financieel advies (bijv. t.a.v. pensioenopbouw) en
trainingen voor modellenbureaus en bookers. Daarbij wordt ook aangegeven dat TMHP niet
alles zelf kan en hoeft doen; ook anderen in de mode-industrie, waaronder modellenbureaus
en modeontwerpers, kunnen hiervoor verantwoordelijkheid nemen.
TMHP houdt nu intakes met organisaties die zich willen aansluiten, en organiseert een
jaarlijks gesprek tussen pledge-houder en vertrouwenspersoon. TMHP functioneert nu echter
(nog) niet als een keurmerk, en wordt in het veld ook (nog) niet echt zo gezien. TMHP zou
kunnen, moeten volgens sommigen, overwegen om door te groeien naar zo’n keurmerk. Dat
vergt echter wel een ander type organisatie dan TMHP nu is met een strengere screening en
gerichte, uitgebreidere controles op locatie. Daar zijn kosten mee gemoeid, die de modeindustrie dan wel op moet willen brengen15. Overigens geven de eigen doelstellingen van
TMHP niet direct aanleiding tot het voeren van een keurmerk, al biedt ‘gezamenlijk zorgen
voor een ethische en esthetische mode-industrie’ daar wel de ruimte voor. Het is echter niet
zo dat TMHP niet aan haar eigen doelstellingen voldoet als ze niet door-ontwikkelt tot een
keurmerk.

15

Ook voor andere keurmerken betalen de deelnemers zelf, door een eenmalig bedrag per keuring te betalen, of bijvoorbeeld door een lidmaatschap.

Evaluatie TMHP

45

Sardes, 2020

Bijlage 1: Respons vragenlijst
In totaal vulden 109 personen de vragenlijst in. Het merendeel van hen vulden de Engelstalige
vragenlijst in (81, 74,3%), nog eens 28 personen vulden de vragenlijst in het Nederlands in
(25,7%). Iets minder dan de helft van de personen vulden alle vragen van de vragenlijst in,
namelijk 43,1% (47), de rest heeft de vragen gedeeltelijk beantwoord (56,9%, 62).
Het merendeel van de personen die de vragenlijst invulden werkt voor een modellenbureau, als
freelancer in de mode-industrie of als modeontwerper.
Tabel b1. Werkzame branche van de respondenten
Aantal (N)
Modellenbureau
42
Freelancer (make-up & haar stylist, fotograaf, 22
booker, model)
Modeontwerper
7
Kledingmerk
6
Mode journalist
5
Studio
4
Geen antwoord
3
Mode keten
2
Warenhuis
1
Anders (make-up & haar stylist, producent van 17
shows, personal trainer)
Totaal
109

Percentage (%)
38,5
20,2
6,4
5,5
4,6
3,7
2,7
1,8
0,9
15,6
100

Van de personen die in een organisatie werken geeft bijna de helft aan de eigenaar te zijn en te
werken binnen de organisatie (46,6%).
Tabel b2. Functie binnen de organisatie van de respondenten
Aantal (N)
Eigenaar, werkend binnen de organisatie
34
Werknemer
18
Manager
13
Eigenaar, niet werkend binnen de organisatie 1
Anders
7
Totaal
73

Percentage (%)
46,6
24,7
17,8
1,4
9,6
100,0

Het grootste deel van de organisaties werkt met meer dan vijftig modellen (43,0%) of tussen de
20 en 50 modellen (21,5%) per jaar.

Evaluatie TMHP

46

Sardes, 2020

Tabel b3. Aantal modellen per jaar waar respondenten mee werken
Aantal (N)
Percentage (%)
<5
8
8,6
5-10
10
10,8
10-20
15
16,1
20-50
20
21,5
>50
40
43,0
Totaal
93
100,0
81 respondenten geven aan dat hun hoofdkantoor gevestigd is in Nederland. Overige landen die
genoemd worden zijn Frankrijk, Duitsland, België, Italië, Servië, Engeland, Noorwegen, Spanje en
de VS. Evenals bij het eerdere onderzoek onder modellen blijkt dat de mode-industrie erg
internationaal werkzaam is. Onder modellen gaf slechts 28,2% aan uitsluitend in Nederland te
werken.
Tot slot is het merendeel van de personen die de vragenlijst invulden meer dan vijf jaar werkzaam
in de mode-industrie. De meest gekozen antwoordcategorie zijn personen die al meer dan 15 jaar
in de industrie werken. Een duidelijk verschil wanneer we kijken naar de respondenten in het
modellenonderzoek, waarbij het meest gekozen antwoord minder dan een jaar werkzaam in de
industrie was (23,7%). Dit verschil werd ook benoemd tijdens de interviews. “Modellen zijn vaak
maar kort in de industrie, dit tegenover klanten en bureaus die vaak lang in de industrie blijven en
meer werken aan een lange termijn band”.
Tabel b4. Aantal jaren werkzaam in de mode-industrie
Aantal jaren
Aantal (N)
<1
1

Percentage (%)
1,8

1
2
4
5 – 10
10- 15
>15
Totaal

1,8
5,5
5,5
30,9
18,2
36,4
100,0

Evaluatie TMHP

1
3
3
17
10
20
55

47

Sardes, 2020

Referenties
De Laet, M. (2011). “Everything ‘s cool as long as I‘m getting thinner": De invloed van extrinsieke
doeloriëntatie op welzijn en relationeel functioneren bij modellen in kaart gebracht.
Jestratijevic, I. (In voorbereiding). The Body to Die for: Appearance Aesthetics, Body
Measurements, and BMI Analysis of Female and Male Runway Models (2012-2018).
Molk, S. (2011). Literature Review for the Health of Models in the Fashion Industry.
Paccione, A. V. (2016). On Trend: Continuing the Effort to Inspire Fashion Industry Reform and
Protect Underage Fashion Models. Seton Hall Legis. J., 41, 413.
Record, K. L., & Austin, S. B. (2016). “Paris thin”: A call to regulate life-threatening starvation of
runway models in the US fashion industry. American journal of public health, 106(2), 205.
Schilder, J. & Kruiter, J. (2018). Naar een gezonde werkomgeving voor modeprofessionals;
Onderzoek naar de gezondheid en werkomstandigheden van modellen. Utrecht: Sardes
Soltis, C. A. (2009). Dying to be a supermodel: Can requiring a healthy BMI be fashionable. J.
Contemp. Health L. & Pol'y, 26, 49.

Evaluatie TMHP

48

Sardes, 2020

Colofon

Titel
Auteur
Versie
Datum
Project

Evaluatie The Model’s Health Pledge. Ervaringen en Impact in beeld
Joke Kruiter & Janneke Schilder
4
29-2-2020
Evaluatie The Model’s Health Pledge (TR1729)

Sardes
Postbus 2357
3500 GJ Utrecht (NL)
T+31(0)30 23 26 200
www.sardes.nl

© Sardes 2019
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, op welke andere
wijze dan ook, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever.

Sardes
Postbus 2357
3500 GJ Utrecht
Lange Viestraat 371
3511 BK Utrecht
(030) 232 62 00
@ secretariaat@sardes.nl
www.sardes.nl
@SardesUtrecht
facebook.com/sardesBV