Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 89

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 maart 2014
In mijn brief d.d. 16 mei 2013 (Kamerstuk 33 625, nr. 6) heb ik uw Kamer
geïnformeerd over mijn voornemen om de impasse in de onderhandelingen tussen de EU en de ACS-landen over Economische Partnerschapsakkoorden (EPA’s) te doorbreken. De afgelopen maanden heb ik mij
persoonlijk ingezet om de lopende EPA-onderhandelingen in Afrika vlot te
trekken. In een bemiddelende rol heb ik de belangrijkste struikelblokken,
zorgen en beleidsopties in kaart laten brengen door de organisatie van
stakeholderbijeenkomsten in Zuidelijk Afrika en Oostelijk Afrika.
De stakeholderbijeenkomsten zijn recent voltooid. In deze brief informeer
ik u over mijn bevindingen.
Opzet bijeenkomsten
In het International Centre of Trade and Development (ICTSD), een
onafhankelijke denktank op het gebied van handel en ontwikkeling, heb ik
een onafhankelijke en deskundige partner gevonden om de
EPA-stakeholder bijeenkomsten te faciliteren. Deze bijeenkomsten zijn met
behulp van lokale organisaties uit Zuidelijk- en Oostelijk Afrika (o.a.
Trademark East-Africa, Trade Law Centre for Southern Africa, Trade Policy
Training Centre in Africa en South African Institute of International Affairs)
breed opgezet met vertegenwoordigers vanuit overheden, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld.
De bijeenkomsten ten behoeve van de EPA-regio Oostelijk Afrika vonden
eind oktober 2013 plaats in Kenia en begin februari 2014 in Tanzania. De
discussie ten behoeve van de EPA-regio Zuidelijk Afrika vond eind januari
2014 in Zuid-Afrika plaats. De bijeenkomst met stakeholders in West-Afrika
is komen te vervallen, aangezien de EPA-onderhandelingen met deze
regio onlangs op technisch niveau succesvol werden afgerond.

kst-33625-89
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 625, nr. 89

1

Belangrijkste bevindingen
De drie bijeenkomsten gaven een goed inzicht in de posities van de
betrokkenen in de Afrikaanse landen en hun zorgen met betrekking tot de
onderhandelingen. In alle regio’s lijken de openstaande verschillen
technisch overbrugbaar maar politiek gevoelig. De rode draad in de
discussies is dat Afrikaanse partners EPA’s zien als een instrument voor
regionale economische ontwikkeling.
Daarnaast moeten de akkoorden geen obstakel vormen voor verdere
regionale Afrikaanse economische integratie en handel. De landen in
Zuidelijk Afrika bijvoorbeeld hebben te maken met verschillende
configuraties (SADC, douane-unie SACU, COMESA en het Tripartite FTA),
en er is in Afrika straks mogelijk sprake van vijf verschillende naast elkaar
bestaande EPA’s. De bijeenkomsten maakten duidelijk dat een betere
coördinatie door middel van meer transparantie en informatieuitwisseling over de EPA’s op continentaal niveau nodig is. Belangrijk is
ten slotte dat Afrikaanse landen zelf beleidsvrijheid willen blijven
behouden in relatie tot industriepolitiek en eventuele toekomstige
akkoorden met opkomende economieën, zoals India en Brazilië. Daarvoor
zouden volgens de deelnemers Afrikaanse landen bijvoorbeeld exportbelastingen moeten kunnen blijven inzetten, iets waar de Europese
Commissie in beginsel op tegen is maar waarvoor zij wel uitzonderingsmogelijkheden biedt.
De rol die Nederland inneemt in het proces kon rekenen op waardering
van de betrokkenen. De meerwaarde van mijn rol als bemiddelaar in de
onderhandelingen zit in het op gang brengen van een open en constructieve dialoog en het feit dat in deze regio’s voor het eerst naast onderhandelaars ook maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven mee
konden praten over de lopende EPA-onderhandelingen en de belangrijkste
stakeholders elkaar op hetzelfde moment konden treffen. De bijeenkomsten boden een platform om diverse sleutelspelers met verschillende
belangen van gedachten te laten wisselen. Dit gaf bedrijven en
maatschappelijke organisaties een beter inzicht in het proces, de planning
en inhoudelijke zaken die een rol spelen in de EPA-onderhandelingen. De
bijeenkomsten leverden de onderhandelaars bovendien een beter begrip
van de wensen en zorgen die leven bij bedrijven en maatschappelijke
organisaties. De discussies boden verder de mogelijkheid om inhoudelijk
in te gaan op de kansen en uitdagingen van regionale integratie.
Ik ben er van overtuigd dat de bijeenkomsten bovendien een vruchtbare
bodem voor de onderhandelingspartijen heeft gelegd om de laatste
punten in de onderhandelingen te kunnen beslechten. Met het uitwisselen
van expertise, informatie en verschillende posities is een aantal vooroordelen en mispercepties over de EPA’s weggenomen. Dit heeft meer
duidelijkheid gecreëerd over de mogelijke voordelen die de EPA’s kunnen
opleveren voor economische groei en regionale integratie in de
Afrikaanse regio’s. Uiteindelijk is het aan de bewindspersonen van de
diverse betrokken landen zelf om een besluit te nemen.
Presentatie bevindingen stakeholderbijeenkomsten
Aan de hand van de bevindingen van deze stakeholderbijeenkomsten heb
ik een rapportage op laten stellen over de openstaande punten in de
onderhandelingen, de zorgen die leven bij onze partners en de mogelijke
weg voorwaarts. Bovendien is in deze rapportage inzichtelijk gemaakt wat
de mogelijkheden zijn om – binnen de kaders van de WTO – tegemoet te
komen aan de zorgen van de ACS-landen, daarbij rekening houdende met
de gevoeligheden bij de betrokken partijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 625, nr. 89

2

De resultaten van de bijeenkomsten heb ik vandaag beschikbaar gesteld
aan Eurocommissaris voor Handel De Gucht, de betrokken Afrikaanse
onderhandelingsteams en mijn ambtsgenoten in de EU-Lidstaten. U treft
bijgevoegd het ICTSD-rapport aan met de bevindingen en aanbevelingen1. Ik zal de conclusies van het rapport binnenkort ook mondeling
toelichten aan Eurocommissaris voor Handel De Gucht en de hoofdonderhandelaars van de Europese Commissie.
Vervolg van mijn inzet
Met een principeakkoord in West Afrika is een belangrijke stap gezet in het
vlottrekken van de EPA-onderhandelingen in Afrika. Dit akkoord moet nog
op politiek niveau bekrachtigd worden, maar alle technische punten lijken
te zijn afgerond. Dit resultaat betekent een welkome doorbraak in de
langlopende onderhandelingen en kon verwezenlijkt worden doordat de
EU en West-Afrikaanse onderhandelaars de nodige flexibiliteit hebben
getoond. Daarbij heeft de brief die ik samen met een aantal gelijkgezinde
Ministers heb gestuurd aan de Hoge Vertegenwoordiger Ashton en
EU-Commissarissen De Gucht en Piebalgs om meer flexibiliteit te tonen in
de onderhandelingen, mogelijk een rol gespeeld. U heeft deze brief d.d.
december 2013 ontvangen tezamen met de antwoorden met betrekking
tot het schriftelijk Algemeen overleg inzake de Raad Buitenlandse
Zaken/Ontwikkelingssamenwerking.
De komende maanden zijn cruciaal voor de EPA-onderhandelingen. Een
definitief akkoord in Zuidelijk Afrika en Oostelijk Afrika ligt binnen
handbereik. Ik ben daarom positief gestemd over spoedige afronding van
de EPA’s in deze regio’s. In maart vindt een aantal belangrijke onderhandelingsrondes tussen de Europese Commissie en de Afrikaanse onderhandelingsteams plaats. Ook volgt begin april de EU-Afrika top. Ik blijf de
Europese Commissie aanmoedigen om de ingezette koers voort te zetten
in de onderhandelingen met de andere regio’s. Ik spoor de onderhandelingspartners daarbij aan om de bevindingen in mijn rapport te benutten
om oplossingen te vinden die beide partijen tot voordeel strekken.
Hopelijk leveren deze bevindingen een positieve bijdrage aan het dichter
bij elkaar brengen van de partijen om de onderhandelingen in alle regio’s
te voltooien.
Met de onderhandelingspartijen blijf ik in gesprek over mogelijkheden
voor realistische oplossingen om de onderhandelingen tijdig en voor alle
partijen gunstig af te sluiten.
Ook in EU-verband heb ik stappen gezet om een politieke dialoog over
EPA’s te entameren. Daartoe heb ik en marge van de informele Raad
Buitenlandse Zaken over Handel op 27 februari jl. in Athene een informele
ministeriele bijeenkomst over EPA’s met gelijkgezinde collega-Ministers
georganiseerd. Met handelsministers uit Duitsland, Denemarken, Frankrijk
en het Verenigd Koningrijk heb ik informeel van gedachten gewisseld over
de stand van zaken in de EPA-onderhandelingen. Samen met deze
Ministers heb ik de conclusie getrokken dat de Europese Commissie de
benodigde flexibiliteit heeft getoond om tot een doorbraak te komen in
West-Afrika in de hoop dat dit momentum ook in andere regio’s tot een
resultaat kan leiden.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 625, nr. 89

3

Ik houd uw Kamer graag op de hoogte van de verdere ontwikkelingen en
voortgang van de EPA-onderhandelingen in de verschillende regio’s.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 625, nr. 89

4