~ ������������
����������

BIJLAGEN

�

��������

Colofon

Het ontwerp-stroomgebiedbeheerplan Maas
is een uitgave van het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat. De totstandkoming is mogelijk geworden
dankzij de bijdragen van de Nederlandse provincies,
waterschappen, het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu.
Het ontwerp-stroomgebiedbeheerplan Maas
is te downloaden op www.kaderrichtlijnwater.nl.

Uitgegeven door:

Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Meer informatie
en bestellen:

Helpdesk Water

Telefoon:

0800-659 28 37

E-mail:
Coördinatie drukwerk:

Vormgeving:
Fotografie:
Druk:

contact@helpdeskwater.nl
Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Directoraat-Generaal Water
Ministerie van Verkeer en Waterstaat en
Trichis, Communicatieadvies, vormgeving BNO
en publishing, Rotterdam
Henri Cormont, kaft
Trichis, Rotterdam

Oplage:

375

Datum:

December 2008

Dit document is gedrukt op chloorvrij papier.
Aan dit document kunnen geen rechten ontleend worden.

INHOUDSOPGAVE
........................................................................................

Bijlage A

Internationaal afstemmingsdocument Maas

3

Bijlage B

Koppelingstabel SGBP en bijlage VII KRW

5

Bijlage C

PlanMER Cumulatie effecten
stroomgebiedbeheerplan Maas

7

Bijlage D

Beschrijving watertypen Maas

31

Bijlage E

Goede chemische toestand oppervlaktewateren

36

Bijlage F

Afleiding biologische doelen voor vrijwel
ongestoorde, sterk veranderde en
kunstmatige waterlichamen

40

Bijlage G

Milieukwaliteitseisen voor overige relevante stoffen

43

Bijlage H

Toelichting op afleidingsmethodiek drempelwaarden
en toetswaarden voor toestandbepaling grondwater 49

Bijlage I

Richt- en streefwaarden voor oppervlaktewater
bestemd voor de bereiding van voor menselijke
consumptie bestemd water

54

Maatregelen communautaire
waterbeschermingswetgeving

58

Bijlage K

Maatregelen bescherming drinkwater

74

Bijlage L

Overzichtstabel uitvoeringsprogramma diffuse
bronnen – voortgang rijk

75

Bijlage M

Maatregelen prioritaire stoffen

81

Bijlage N

Overzicht aanvullende generieke maatregelen

83

Bijlage O

Basisgegevens per beheergebied

89

Bijlage P

Toelichting maatregelen per beheergebied

102

Bijlage Q

Register gedetailleerde programma’s
en beheerplannen Maas

104

Samenstelling klankbordgroep Maas

106

Bijlage J

Bijlage R

4

ONTWERP STROOMGEBIEDBEHEERPLAN MAAS

1

2

Bijlage A

Internationaal afstemmingsdocument
Maas

........................................................................................

Overkoepelend Deel Beheerplan Maas; stand van zaken internationale
coördinatie
1. Inleiding
Voor het internationale stroomgebieddistrict Maas hebben de landen
gezamenlijk het rapport ‘Overkoepelend Deel van het BeheerPlan’
(ODBP) opgesteld. Op basis van de gezamenlijke beschrijving en
beoordeling van milieueffecten is door de landen in het
Maasstroomgebied een lijst gemaakt van de belangrijke
grensoverschrijdende beheerskwesties en is afgesproken dat de
internationale afstemming zich vooral zou richten op deze problemen.
2. Werkproces
In de Internationale Maas Commissie (IMC) werken Frankrijk,
Luxemburg, België (Wallonië, Vlaanderen, Federaal België), Duitsland
en Nederland samen aan de bescherming van de Maas. De
belangrijkste taak van de IMC in de afgelopen jaren vormde het
opstellen van het Overkoepelend Deel van het Beheerplan (ODBP).
Informatie voor het ODBP Maas wordt door de landen via de
bestaande project- en werkgroepen onder de IMC aangeleverd. Op de
Plenaire Maas Vergadering van 29 november 2008 is een versie van
het ODBP Maas vastgesteld dat voor publieke consultatie voorgelegd
kan worden. Exemplaren van dit document zijn te vinden op zowel de
website http://www.kaderrichtlijnwater.nl als op http://www.cipmicbm.be/ page.asp?id=35&langue=NL (zie onder ‘kaderrichtlijn water’).
3. Inhoud ODBP Maas
3.1 Update toestandbeschrijving
In 2005 verscheen het door het IMC opgestelde Overkoepelend Artikel
5-Rapport van de Maas. In 2007 is het gezamenlijke rapport over
monitoring uitgebracht. Het ODBP Maas neemt beide rapporten als
uitgangspunt en vult waar nodig aan, met name de opname van
stroomgebiedspecifieke stoffen in het ODBP Maas.
3.2 Belangrijke beheerkwesties
In het internationale stroomgebieddistrict Maas zijn de volgende
belangrijke water beheerkwesties vastgesteld:
• Hydromorfologische wijzigingen
• Waterkwaliteit (klassieke en overige verontreiniging)
• Waterkwantiteit, onderverdeeld in hoogwater, watertekort en
duurzaam beheer
• Grondwater.

1

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

3

3.3 Doelstellingen
In het internationale stroomgebieddistrict Maas zullen naar verwachting
veel oppervlaktewateren de milieudoelstellingen in 2015 niet bereikt
hebben. De meeste landen zullen gebruik maken van de mogelijkheid
van faseren. De toepassing van een minder strenge doelstelling blijft in
deze eerste planperiode een uitzondering.
Het indammen van de nutriëntenbelasting is een belangrijke kwestie in
het internationale stroomgebied van de Maas, onder meer vanwege het
halen van doelstellingen in de kustwateren. Er zijn geen concrete
reductiepercentages vastgesteld, of een verdeling gemaakt naar
bijdrage van de verschillende partijen in de Maas. Momenteel wordt in
delen van het stroomgebied de zuivering van stedelijk afvalwater sterk
verbeterd. Het is daarom nu moeilijk aan te geven of, en zo ja hoeveel,
de nutriëntenbelasting nog omlaag moet wanneer alle partijen aan de
verplichtingen van de richtlijn stedelijk afvalwater, de nitraatrichtlijn, en
de IPPC-richtlijn voldoen.
3.4 Maasrelevante stoffen
De stroomgebiedspecifieke stoffen in de Maas zijn koper, zink en PCB.
Fluoride was als kandidaat opgenomen in de artikel 5-rapportage
vanwege drinkwaterbelangen, maar is afgevallen toen bleek dat de stof
in praktijk bij geen van de partijen tot problemen leidt. Ook cichloorvos
en pyrazon bleken niet langer als stroomgebiedspecifiek te hoeven
worden aangemerkt. De volgende stoffen hebben op internationaal
niveau in de Maas de aandacht van de landen:.
Prioritaire stoffen

Cadmium en zijn verbindingen
Lood en zijn verbindingen
Diuron
Isoproturon
Polycyclische aromatische
koolwaterstoffen
(Benzo(a)pyreen)
(Benzo(b)pyreen)
(Benzo(g,h,i)peryleen)
(Benzo(k)fluoroantheen)
(Indeno(1,2,3-cd)pyreen)
Chloorpyrifos

Algemene parameters
ondersteuning ecologische
kwaliteit

Ntot

Specifieke parameters
ondersteuning ecologische
kwaliteit

Koper

P tot
Chemisch Zuurstofverbruik-CZV
Zink
PCB (101,118,138,153,180,28 en 52)

3.5 Maatregelen
De afstemming van de maatregelen heeft zich voor een groot deel
beperkt tot het gezamenlijk overzicht van maatregelen (-scenario’s) die
de partijen in overweging nemen voor de eigen beheersplannen. Hierbij
is specifiek gekeken naar het type maatregelen en de voorziene
uitvoeringstermijnen.

4

2

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

5

5. een lijst van de overeenkomstig artikel 4 vastgestelde milieudoelstellingen
voor oppervlaktewateren, grondwater en beschermde gebieden, met inbegrip van
in het bijzonder aanduiding van de gevallen waarin gebruik is gemaakt van artikel
4, leden 4, 5, 6 en 7, en de overeenkomstig dat artikel voorgeschreven, daarmee
verband houdende informatie;
6. een samenvatting van de economische analyse van het watergebruik zoals
voorgeschreven in artikel 5 en bijlage III;
7. een samenvatting van het overeenkomstig artikel 11 vastgestelde
maatregelenprogramma, met inbegrip van de wijze waarop de overeenkomstig
artikel 4 vastgestelde doelstellingen daardoor moeten worden bereikt;

3. vermelding en kaarten van beschermde gebieden zoals voorgeschreven in
artikel 6 en bijlage IV;
4. een kaart van de voor de doeleinden van artikel 8 en bijlage V gevormde
monitoringsnetwerken en een presentatie in kaartvorm van de resultaten van de
monitoringsprogramma's die uit hoofde van die bepalingen zijn uitgevoerd voor
de toestand van:

2. een overzicht van de significante belastingen en effecten van menselijke
activiteiten op de toestand van oppervlakte- en grondwater, met inbegrip van:

1. Een algemene beschrijving van de kenmerken van het stroomgebiedsdistrict
zoals voorgeschreven in artikel 5 en bijlage II. Deze moet bevatten:

Stroomgebiedbeheerplannen dienen de volgende elementen te omvatten:

Voorwaarden KRW-Bijlage VII

7.1. een samenvatting van de maatregelen die vereist zijn om de communautaire
waterbeschermingswetgeving toe te passen;
7.2. een verslag over de praktische stappen en maatregelen die zijn genomen om
het beginsel van de terugwinning van de kosten van watergebruik in
overeenstemming met artikel 9 toe te passen;
7.3. een samenvatting van de maatregelen die zijn genomen om aan de
voorschriften van artikel 7 te voldoen;

4.1. oppervlaktewater (ecologisch en chemisch);
4.2. grondwater (chemisch en kwantitatief);
4.3. beschermde gebieden;

- een raming van de verontreiniging door puntbronnen;
- een raming van de verontreiniging door diffuse bronnen, met inbegrip van een
overzicht van het bodemgebruik;
- een raming van de druk op de kwantitatieve toestand van het water, met
inbegrip van onttrekkingen;
- een analyse van de andere gevolgen van menselijke activiteiten op de
watertoestand;

1.1. voor oppervlaktewateren:
- kaarten met de ligging en de grenzen van de waterlichamen,
- kaarten van de ecoregio's en typen oppervlaktewaterlichamen in het
stroomgebied,
- bepaling van de referentieomstandigheden voor de typen
oppervlaktewaterlichamen;
1.2. voor grondwater:
- kaarten met de ligging en de grenzen van de grondwaterlichamen;

Bijlage B: Koppelingstabel Stroomgebiedbeheerplan en bijlage VII KRW

6.5

6.3

6.2

6

2

I

H

13-21

4

13-15/18-19
16-17/20-21

8-12

1.4

4.2
4.3
4.4
3.3 - 3.6

9a

5.1.4 / 5.1.5 /
5.2.4 / 5.2.5
5.1.6 / 5.2.1

7
2

3, 4
5

1-7

Kaartenatlas

22-23
2

E, M

E

B

Bijlagen

5.1.2 / 5.2.3
5.1.3 / 5.2.2

5

1.3

3.3

1.2

1

Hoofdtekst

Behandeld in stroongebiedbeheerplan in

6

8. een register van alle meer gedetailleerde programma's en beheersplannen voor
het stroomgebiedsdistrict, die betrekking hebben op specifieke
deelstroomgebieden, sectoren, aangelegenheden of watertypen, alsmede een
samenvatting daarvan;
9. een samenvatting van de maatregelen inzake voorlichting en raadpleging van
het publiek, de resultaten daarvan alsmede de planwijzigingen die daarvan het
gevolg zijn;
10. een lijst van de bevoegde autoriteiten in overeenstemming met bijlage I;
11. de contactpunten en procedures om de achtergronddocumentatie en de in
artikel 14, lid 1, bedoelde informatie te verkrijgen, met name nadere gegevens
over de in overeenstemming met artikel 11, lid 3, onder g) en i), vastgestelde
beheersingsmaatsregelen en de in overeenstemming met artikel 8 en bijlage V
verzamelde concrete monitoringsgegevens.

7.4. een samenvatting van de beheersingsmaatregelen voor wateronttrekking en opstuwing, met inbegrip van een verwijzing naar de registers en vermelding van
de gevallen waarin vrijstelling is verleend overeenkomstig artikel 11, lid 3, onder
e);
7.5. een samenvatting van de beheersingsmaatregelen welke zijn vastgesteld
voor puntbronlozingen en andere activiteiten die de watertoestand beïnvloeden,
in overeenstemming met artikel 11, lid 3, onder g) en i);
7.6. aanduiding van de gevallen waarin toestemming is verleend voor directe
lozing in grondwater, in overeenstemming met artikel 11, lid 3, onder j);
7.7. een samenvatting van de in overeenstemming met artikel 16 in verband met
prioritaire stoffen genomen maatregelen;
7.8. een samenvatting van de ter voorkoming of beperking van de gevolgen van
accidentele verontreiniging genomen maatregelen;
7.9. een samenvatting van de maatregelen volgens artikel 11, lid 5, voor
waterlichamen die waarschijnlijk de doelstellingen van artikel 4 niet kunnen
bereiken;
7.10. nadere gegevens over de bijkomende maatregelen die noodzakelijk worden
geacht om de vastgestelde milieudoelstellingen te bereiken;
7.11. nadere gegevens over de maatregelen in overeenstemming met artikel 11,
lid 6, om toename van de verontreiniging van mariene wateren te voorkomen;

9
8 (procedures) en 9
(contactpunten)

8

7

6.16

6.15

6.14

6.13

6.12

6.11

6.8

6.6

O

O

L, N

K

Bijlage C PlanMER
Cumulatie effecten stroomgebiedbeheerplan Maas

Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Definitief rapport
10 november 2008

7

A COMP ANY OF

HASKONING NEDERLAND B.V.
RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Barbarossastraat 35
Postbus 151
6500 AD Nijmegen
+31 (0)24 328 42 84

Telefoon

024-3604737

Fax

info@nijmegen.royalhaskoning.com

E-mail

www.royalhaskoning.com

Internet

Arnhem 09122561

KvK

PlanMER stroomgebiedbeheerplan

Documenttitel

Cumulatieve effecten
stroomgebiedbeheerplannen
Status

Definitief rapport

Datum

10 november 2008

Projectnaam

PlanMER Nationaal Waterplan

Projectnummer

9T4834.C0

Opdrachtgever

Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Directoraat Generaal Water
Dhr. J. van Dalen
9T4834.C0/R001/902609/Nijm

Referentie

Auteur(s)

Xenia Hageman

Collegiale toets

Christiaan Elings

Datum/paraaf
Vrijgegeven door
Datum/paraaf
8

Erik Zigterman

SAMENVATTING
Om de waterkwaliteit in de planperiode tot 2015 te verbeteren zijn in vier stroomgebiedbeheerplannen (SGBP’s), Eems, Maas, Rijndelta en Schelde, doelen en maatregelen
opgenomen op het gebied van inrichting, beheer, waterketen en immisiebeperking. De
SGBP’s zijn formele bijlagen bij het Nationaal Waterplan. De gebiedsgerichte
waterkwaliteitsdoelen en -maatregelen die in de SGBP’s zijn opgenomen zijn
totstandgekomen via een bottom-up proces. Ze zijn verankerd in de
waterhuishoudingplannen of omgevingplannen van provincies, in de waterbeheerplannen
van waterschappen en in het beheerplan voor de rijkswateren van Rijkswaterstaat.
Met het oog op de bevordering van duurzame ontwikkeling dient het milieu bij de
besluitvorming over plannen van de overheid volwaardig te worden meegewogen. Daarom
kennen verscheidene van de zojuist genoemde plannen een eigen planmer-procedure met
(indien nodig) daaraan gekoppeld een passende beoordeling. Ook voor de besluitvorming
over het Nationaal Waterplan, waarvan de SGBP’s onderdeel uitmaken, is de planmerprocedure gevolgd. Het SGBP is een compilatie van maatregelen van bovengenoemde
provinciale plannen en waterbeheerplannen en het beheerplan van Rijkswaterstaat. Op het
niveau van deze planMER wordt volstaan met een beoordeling van de cumulatieve effecten
van de maatregelen per stroomgebiedbeheerplan. De reden hiervan is dat op alle geëigende
niveaus reeds planMERren zijn gemaakt en indien nodig is daaraan een passende
beoordeling gekoppeld.

Alle maatregelen uit de SGBP’s dienen ertoe de chemische waterkwaliteit (grond- en
oppervlaktewater) en de ecologische kwaliteit van het watersysteem te verbeteren. Ook
worden maatregelen getroffen waarbij de waterkwantiteitsdoelen (grondwater) in
beschermde gebieden (natuur en drinkwatergebieden) worden gediend. Alle SGBP’s leveren
daarmee een positieve bijdrage aan natuur, de waterkwaliteit en waterkwantiteit. Ook de
veiligheid, het landschap, de beleving en recreatie worden in de verschillende
stroomgebieden over het algemeen positief beïnvloed. Waar maatregelen ten bate van
natuur worden getroffen, kunnen echter lokaal wel negatieve effecten voor andere
gebruiksfuncties optreden, zoals de landbouw.

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
10 november 2008

9

).(/5$3/0'!6%



).,%)$).'





!ANLEIDING
0LAN-%2 VOOR DE 3'"0S
0LANMER PROCEDURE
,EESWIJZER









342//-'%")%$"%(%%20,!..%.

!CHTERGROND EN CONTEXT

)NHOUD VAN DE 3'"0S

2ELATIE MET ANDERE PLANNEN








7%2+7)*:%

4OTSTANDKOMING MAATREGELENPAKKETTEN EN ALTERNATIEVEN

!ANPAK

"EOORDELINGSKADER EN WAARDERINGSSYSTEMATIEK








342//-'%")%$ -!!3

2EFERENTIESITUATIE

-AATREGELEN

#UMULATIEVE EFFECTEN








#/.#,53)%



4#2.IJM
10

 NOVEMBER 

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding
Voorliggend document geeft een beschrijving van de cumulatieve (milieu)effecten van de
maatregelen die opgenomen zijn in het stroomgebiedbeheerplan (SGBP) Maas. Het SGBP
komt voort uit de verplichting van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) om voor elk
stroomgebied onder meer een gebiedsbeschrijving, economische analyse, doelstellingen en
maatregelen ten aanzien van de kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterlichamen te
rapporteren aan de Europese Commissie. Het SGBP is een bijlage bij het Nationale Waterplan
en dit document is onderdeel van een bijlage bij het planMER over het Nationaal Waterplan.

Het Nationale Waterplan
Om ook de volgende generaties van Nederland te laten genieten van een veilig en welvarend
waterland, zullen nu antwoorden moeten worden geformuleerd op ontwikkelingen ten aanzien
van klimaat, demografie en economie en investeringen in een duurzaam waterbeheer. Een
goede bescherming tegen overstromingen, het zoveel mogelijk voorkómen van wateroverlast
en droogte en het bereiken van een goede waterkwaliteit zijn basisvoorwaarden voor welvaart
en welzijn. Nederland heeft verworvenheden die voor een belangrijk deel te danken zijn aan
het water en aan haar gunstige ligging. Haar uitstekende zoetwatervoorziening is van groot
belang voor de vele vormen van watergebruik.
Het Nationaal Waterplan is het formele beleidsplan van het Rijk op het gebied van water, dat
eens in de zes jaar wordt opgesteld. Het plan is de opvolger van de 4e Nota
Waterhuishouding. Het plan beschrijft het beleid voor de periode 2010-2015 en geeft een
doorkijk naar de decennia daarna. Het Nationaal Waterplan is een wettelijk verplicht plan op
grond van artikel 3 van de Wet op de waterhuishouding respectievelijk artikel 4.1 van de
toekomstige Waterwet. Ten aanzien van de ruimtelijke aspecten van het waterbeleid is het
plan tevens een structuurvisie zoals bedoeld in de Wet ruimtelijke ordening.

De KRW is onder meer gericht op het verbeteren van de chemische en ecologische
oppervlaktewaterkwaliteit en de chemische grondwaterkwaliteit binnen Europa. Om deze
verbetering in het jaar 2015 te realiseren kent de KRW een aanpak op het niveau van
internationale stroomgebieden van rivieren. Alle landen binnen een stroomgebied moeten
gezamenlijk bepalen hoe zij een goede grondwater- en oppervlaktewaterkwaliteit kunnen
realiseren. De Nederlandse wateren behoren tot vier stroomgebieden, namelijk die van Eems,
Maas, Rijn en Schelde. De vier SGBP’s zijn formele bijlagen bij het Nationaal Waterplan en
moeten uiterlijk op 22 december 2009 vastgesteld zijn.
De gebiedsgerichte chemische en ecologische waterkwaliteitsdoelen en -maatregelen die in de
SGBP’s zijn opgenomen, zijn totstandgekomen via een bottom-up proces. Ze worden
verankerd in het beheerplan voor de rijkswateren van Rijkswaterstaat, de provinciale
waterhuishouding- of omgevingsplannen en de waterbeheerplannen van de waterschappen.
Daarnaast leggen gemeenten hun waterbeleid ten behoeve van de KRW vast in het
Gemeentelijk Rioleringsplan, een gemeentelijke structuurvisie en/of waterplan of nemen hier
een raads- en of collegebesluit over.
In de onderliggende bijlage bij het planMER worden de cumulatieve effecten van de
maatregelen uit de SGBP’s beschouwd. Het gaat hierbij alleen om delen van de

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
-1-

10 november 2008

11

stroomgebieden die in Nederland liggen. Maatregelen uit beheerplannen van aangrenzende
landen zijn in deze beoordeling niet meegenomen. Als er in aangrenzende landen KRWmaatregelen worden genomen, zal het effect hiervan benedenstrooms(ondermeer in
Nederland), altijd in meer of mindere mate positief zijn voor de waterkwaliteit

1.2

PlanMER voor de SGBP’s
Milieu dient ter bevordering van een duurzame ontwikkeling bij de besluitvorming over plannen
en programma’s volwaardig te worden meegewogen. Het gaat hierbij om plannen waarin
keuzes worden gemaakt, die uiteindelijk kunnen leiden tot activiteiten (waarvoor concrete
projectbesluiten en/of vergunningen noodzakelijk zijn) met mogelijk gevolgen voor het milieu.
Sinds 2004 is het op grond van Europese Richtlijn 2001/42/EG verplicht voor dergelijke plannen
een strategische milieubeoordeling uit te voeren. In 2006 is deze richtlijn in Nederland
geïmplementeerd in de Wet milieubeheer en het hieraan gekoppelde Besluit
milieueffectrapportage 1994 (Besluit m.e.r. 1994). Daarmee is de procedure voor de
milieueffectrapportage voor plannen (planmer) geïntroduceerd, naast de al eerder bekende
milieueffectrapportage voor projectbesluiten (projectmer). De bijbehorende
milieueffectrapporten heten respectievelijk planMER en projectMER. Voordat een overheid
besluiten neemt over bepaalde plannen, waarvoor een planmer-plicht geldt, is zij verplicht de
planmer-procedure te doorlopen. Dit betekent onder meer dat op het moment dat een plan ter
inzage wordt gelegd, het daarop betrekking hebbende planMER gereed moet zijn. Een planmer
is nodig voor wettelijk of bestuursrechtelijk verplichte plannen die:
1.
2.

het kader vormen voor toekomstige projectmer-plichtige of projectmerbeoordelingsplichtige besluiten, of
waarvoor een passende beoordeling nodig is op grond van de Natuurbeschermingswet
1998.

Het Nationaal Waterplan is op grond van het Besluit m.e.r. 1994 een planmer-plichtig plan.
Hoewel de SGBP’s niet expliciet in het Besluit m.e.r. worden genoemd, zijn ze wel planmerplichtig. Als bijlage zijn de vier SGBP’s immers formeel onderdeel van het Nationaal Waterplan,
dat een planmer-plichtig plan is. Daarnaast bevatten de SGBP’s een pakket maatregelen
waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd ze uit te voeren. De SGBP’s vormen zo het
formele kader voor toekomstige projectmer-plichtige of projectmer-beoordelingsplichtige
besluiten over waterkwaliteitsmaatregelen.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
12 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
-2-

Cumulatieve effecten SGBP’s

1.3

Planmer-procedure
De planmer-procedure van het Nationaal Waterplan bestaat uit een aantal stappen:
1.

2.

3.
4.

Openbare kennisgeving. Door middel van een publicatie in de Staatscourant heeft de
overheid in augustus 2008 aangegeven hoe zij omgaat met de verdere voorbereiding van
het Nationaal Waterplan.
Raadplegen van bestuursorganen. In september 2008 zijn de betrokken bestuursorganen
geraadpleegd over de beoogde reikwijdte en het detailniveau van het planMER voor het
Nationaal Waterplan.
Opstellen van het planMER voor het Nationaal Waterplan.
Start formele besluitvormingsprocedure planMER en ontwerp Nationaal Waterplan:
- Terinzagelegging;
- Inspraak;
- Raadplegen van betrokken lidstaten bij grensoverschrijdende effecten;
- Toetsing door de Commissie m.e.r. voor wat betreft natuuraspecten, indien het plan
een kader vormt voor projectmer-plichtige activiteiten binnen de ecologische
hoofdstructuur (EHS) en/of voor het plan een passende beoordeling nodig is. De
toetsing betreft het hele plan;
- Motiveren van de gevolgen van het planMER, de inspraak, de raadpleging van
buurlanden en het advies van de Commissie m.e.r. in het definitieve Nationaal
Waterplan;
- Bekendmaking van het Nationaal Waterplan;
- Monitoring en evaluatie van de milieueffecten na vaststelling van het Nationaal
Waterplan.

De Minister van Verkeer en Waterstaat is belast met de voorbereiding van het Nationaal
Waterplan, inclusief de vier SGBP’s en het opstellen van het planMER. Het Nationaal
Waterplan, inclusief de SGBP’s worden uiteindelijk vastgesteld door Onze Ministers, die
daarmee het bevoegd gezag zijn voor de plannen.
De vier ontwerp-SGBP’s worden op 22 december 2008 voor een half jaar tot en met 21 juni
2009 ter inzage gelegd. De duur van de inspraakperiode is een verplichting die vanuit de KRW
wordt opgelegd. Het ontwerp-Nationaal Waterplan zal gedurende de laatste zes weken van die
periode, dat wil zeggen vanaf 11 mei 2009 tot en met 21 juni 2009, voor inspraak ter inzage
wordt gelegd. Het ontwerp-Nationaal Waterplan zal wel vanaf 22 december 2008 tot en met
11 mei 2008 kunnen worden ingezien, maar de formele ter inzagelegging is dan nog niet
begonnen.

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
-3-

10 november 2008

13

De procedureplanning van de betreffende ontwerpen is in onderstaande figuur 1.1 samengevat.
Vaststelling
ontwerp-SGBP’s

december 2008

22 december 2008

april 2009
Vaststelling
ontwerp-NWP

Ter inzage legging
ontwerp-SGBP’s
+
Bijlage cumulatieve
effecten SGBP’s bij
planMER NWP
(6 maanden)

11 mei 2009
Ter inzage legging
Ontwerp-NWP
+
planMER NWP
(6 weken)
21 juni 2009

21 juni 2009

Figuur 1.1 Planning ter inzage legging ontwerp-NWP en ontwerp-SGBP’s

1.4

Leeswijzer
Dit rapport kent de volgende opbouw. Hoofdstuk 2 beschrijft de achtergrond en context van de
SGBP’s, geeft een beknopte uitleg over de inhoud van de SGBP’s met de belangrijkste
maatregelen en de relatie tot andere plannen. Hoofdstuk 3 gaat in op de voor de cumulatieve
beoordeling gehanteerde werkwijze: de totstandkoming van de maatregelenpakketten, de
beoordelingswijze en de beoordelingssystematiek. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 de
referentiesituatie, de voor dat gebied belangrijkste maatregelen uit het SGBP en de
cumulatieve milieubeoordeling daarvan beschreven. Hoofdstuk 5 sluit af met een conclusie.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
14 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
-4-

Cumulatieve effecten SGBP’s

2

STROOMGEBIEDBEHEERPLANNEN

2.1

Achtergrond en context
De Europese doelstellingen die betrekking hebben op het bereiken en instandhouden van een
goede ecologische en chemische waterkwaliteit en voor het instandhouden van natuurwaarden
in vogel- en habitatgebieden zijn verankerd in de Europese Kaderrichtlijn Water en Natura
2000. In Nederland werken deze Europese kwaliteitsdoelstellingen door in het beleid van
Rijkswaterstaat, de provincies, de waterschappen en de gemeenten.
Sinds een paar jaar is Nederland op grote schaal bezig met het voorbereiden van een groot
aantal water(beheer)plannen op alle schaalniveaus. Deze verschillende processen verlopen
parallel aan elkaar. Doel is om op 22 december 2009 te voldoen aan de Europese eis om voor
ieder stroomgebied een beheerplan vastgesteld te hebben. De resultaten van deze
stroomgebiedbeheerplannen (SGBP’s) zijn dan verankerd in bestaande en nieuwe wettelijke
planvormen. Daartoe moeten het Nationaal Waterplan, de provinciale waterhuishoudingplannen
1
of de provinciale omgevingsplannen en de waterbeheerplannen van de waterschappen
worden opgesteld of herzien. Onder regie van het Rijk zijn in de afgelopen jaren hierover
afspraken gemaakt met de afzonderlijke overheden, ondermeer in het Landelijk Bestuurlijk
Overleg Water. Een groot deel van die afspraken zijn ook opgenomen in de Decembernota
2005 en 2006 en het werkprogramma KRW/WB21 2008-2009. Gezien de in de SGBP’s
voorgestelde maatregelenpakketten, zullen op drie niveaus strategische
milieueffectrapportages worden opgesteld, namelijk op het waterschapsniveau, het provinciale
niveau en het Rijksniveau.

2.2

Inhoud van de SGBP’s
Nederland is verdeeld in vier stroomgebieden: Eems, Maas, Rijndelta en Schelde. In de
SGBP’s worden per stroomgebied doelen met bijbehorende maatregelen vastgesteld ten
aanzien van de oppervlaktewater- en grondwaterkwaliteit. De in de SGBP’s geformuleerde
maatregelen voor de periode eind 2009- eind 2015 dienen ook binnen deze planperiode
uitgevoerd te worden. Hiervoor geldt een resultaatverplichting.
In de SGBP’s wordt een aantal vaste elementen behandeld. Beschreven worden de algemene
kenmerken van het stroomgebied en van de grond- en oppervlaktewaterlichamen, de
belangrijkste economische sectoren in het stroomgebied, de invloed van deze sectoren op het
water en de toekomstige ontwikkelingen. Er wordt een overzicht gegeven van de afgeleide
milieudoelstellingen voor de waterlichamen en de belangrijkste menselijke activiteiten c.q.
ingrepen in de waterlichamen, die ten grondslag liggen aan een ontoereikende kwaliteit van het
oppervlakte- en grondwater. Deze belastingen vormen de aanknopingspunten voor te nemen
maatregelen, waarvan tevens een overzicht wordt gegeven. Daarnaast worden de meetnetten
voor oppervlaktewater en grondwater beschreven en wordt aangegeven wat op basis van die
meetnetten de huidige toestand is van de waterlichamen. Een overzicht wordt gegeven van alle
plannen en besluiten waarin de doelen en maatregelen in het stroomgebied zijn vastgelegd en
aangegeven wordt wie de bevoegde autoriteiten zijn in het stroomgebied. Ten slotte wordt

1

Gemeentelijke plannen zijn geen wettelijk verplichte plannen bij de implementatie van de KRW. Dit
betekent dat het formeel niet noodzakelijk is de plannen uiterlijk in 2009 te herzien. De in de SGBP’s
opgenomen gemeentelijke maatregelen zijn vastgesteld in een college- en/of raadsbesluit, in
gemeentelijke rioleringsplannen, in gemeentelijke structuurvisies of stedelijke waterplannen.
PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
-5-

10 november 2008

15

beschreven op welke wijze bij de totstandkoming van het SGBP in het stroomgebied invulling is
gegeven aan participatie en inspraak door maatschappelijke organisaties en burgers.

2.3

Relatie met andere plannen
Voor het waterbeleid zijn de afgelopen jaren velerlei beleidskaders vastgesteld,
maatregelenprogramma’s opgesteld en zijn diverse besluiten genomen. Veel van deze
beleidskaders, besluiten en maatregelenprogramma’s hebben positieve effecten voor het
behalen van de doelen die van de KRW. Een overzicht van de beleidskaders,
uitvoeringsprogramma’s die bijdragen aan het behalen van de doelen wordt gegeven op
pagina’s 17-20. De lijst is niet limitatief omdat er daarnaast nog veel overig waterbeleid is zoals
bijvoorbeeld het waterbeleid ten behoeve van het oppervlaktewater in het stedelijk gebied: de
basisinspanning, het afkoppelbeleid en het waterkwaliteitsspoor. De maatregelen en effecten
van al deze verschillende beleidskaders en uitvoeringsprogramma’s dragen voor een groot deel
bij aan het behalen van de doelen van de KRW.
In het Nationale Waterplan wordt het grootste deel van het bestaande beleid, de bestaande
uitvoeringsprogramma’s en de bestaande bestuurlijke afspraken opnieuw verankerd.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
16 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
-6-

Cumulatieve effecten SGBP’s

3

WERKWIJZE

3.1

Totstandkoming maatregelenpakketten en alternatieven
In deze effectbeschrijving worden de cumulatieve milieueffecten van de vier SGBP’s
beoordeeld. De alternatievenafweging, te weten de keuze voor het type maatregel, de locatie
waar deze genomen moet worden en de motivatie van deze keuzes, was onderdeel van het
proces voorafgaand aan de totstandkoming van de vier SGBP’s.
In Nederland hebben de waterschappen in een proces van drie jaar maatregelenpakketten voor
de regionale watersystemen geformuleerd. Daarbij hebben ze rekening gehouden met de
huidige waterkwaliteitsituatie en de waterkwaliteitdoelen die vanuit de KRW zijn gesteld. Dit
proces kende een opzet van grof naar fijn waarbij eerst naar de typen maatregelen is gekeken
die nodig zijn om bepaalde doelen te behalen. Hierbij speelden de effectiviteit en de
kosteneffectiviteit van maatregelen een belangrijke rol. Vervolgens werden in een volgende
ronde per waterlichaam of per clustering van waterlichamen maatregelenpakketten vastgesteld
en de kosten hiervan bepaald. Deze processen werden door de waterschappen samen met
provincie en gemeenten en vaak ook met Rijkswaterstaat en de ministeries van VROM en LNV
uitgevoerd. Op regelmatige momenten vond terugkoppeling plaats met belangenorganisaties.
De gemaakte keuzes over het soort in te zetten maatregelen en de omvang ervan zijn per
stroomgebied verschillend en vaak gerelateerd aan gebiedskenmerken van het stroomgebied
en aan de uitgangssituatie van de waterkwaliteit. Daarnaast is rekening gehouden met en
aangesloten bij bestaande maatregelenprogramma’s zoals Programma Landelijk Gebied (de
“Reconstructie zandgebieden”), het bestaande waterkwaliteitsbeleid en andere
gebiedsgebonden programma’s die al in gang gezet zijn.
Rijkswaterstaat heeft voor het opstellen van de maatregelenpakketten ten behoeve van de
KRW voor de rijkswateren eveneens een proces gevolgd in meerdere rondes en in meerdere
jaren. Ook Rijkswaterstaat heeft hierover met verschillende bestuursniveaus en
belangenorganisaties afgestemd. De gemaakte keuzes over de in te zetten maatregelen en de
omvang ervan zijn door Rijkswaterstaat per waterlichaam (of per geclusterde waterlichamen)
verschillend ingevuld. Ook hierbij zijn de pakketten gerelateerd aan de gebiedskenmerken van
het waterlichaam en aan de uitgangssituatie van de waterkwaliteit. Daarnaast is veelal
aangesloten bij maatregelenprogramma’s zoals Ruimte voor de Rivier, Nadere Uitwerking
Rivierengebied en de Maaswerken, die al in gang gezet zijn.
Bij de beoordeling van de effecten uit de SGBP’s vormt de huidige situatie het referentiekader.
Hierin is de autonome ontwikkeling niet inbegrepen. De maatregelenpakketten uit de SGBP’s
zijn voor een groot deel gebaseerd op allerlei bestaande uitvoeringsprogramma’s, zoals de
Reconstructieuitvoeringsprogramma’s en de Ruimte voor de Rivier programma’s. Slechts een
beperkt deel omvat nieuwe specifiek voor de KRW uit te voeren maatregelen. Ook de
maatregelen uit deze laatste groep worden vaak onderdeel van een bestaand programma of
beleidskader. Het is bij de effectbeoordeling niet mogelijk deze twee typen pakketten
maatregelen in de SGBP’s van elkaar te scheiden. Daar waar in dit document gesproken wordt
van de referentiesituatie, wordt dan ook de huidige situatie bedoeld.

3.2

Aanpak
De maatregelen uit de vier SGBP’s zijn gericht op het verbeteren van de ecologische en
chemische kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater in het betreffende stroomgebied. In
PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
-7-

10 november 2008

17

totaal zijn ongeveer 7500 maatregelen geformuleerd om de gewenste kwaliteitsverbetering te
kunnen realiseren. Deze maatregelen hebben echter betrekking op de periode van eind 2009
tot eind 2027 en slechts een deel van de maatregelen wordt voor het eind van het jaar 2015
uitgevoerd. Voor het merendeel van de waterlichamen zal het gewenste doelbereik pas in 2027
worden behaald. Voor de beoordeling van de cumulatieve effecten per stroomgebied worden
alleen die maatregelen beoordeeld die aan de Europese Unie worden gemeld en die worden
uitgevoerd in de periode eind 2009- eind 2015. Ook maatregelen die in geringe mate worden
ingezet en een marginaal effect veroorzaken op het aangehouden schaalniveau, zijn niet
meegewogen in de beoordeling. Hierdoor zijn er 3200 maatregelen die ter beoordeling
overblijven.
Om te kunnen bepalen welke maatregelen tot de belangrijkste effecten in een stroomgebied
leiden zijn aan alle 3200 maatregelen individueel scores toegekend. Daarbij is uitgegaan van
2
het effect per eenheid en de omvang van de maatregel. Vervolgens zijn per deelgebied de
meest effectieve maatregelen bepaald. Deze ‘top’ van meest effectieve maatregelen is als tool
voor de effectbeoordeling gebruikt, waarbij gebiedsspecifieke kennis doorslaggevend was. De
beoordeling vond geclusterd plaats op het schaalniveau van elk van de vier stroomgebieden.
De beoordeling is kwalitatief uitgevoerd door expert judgement van specialisten van Royal
Haskoning aan de hand van een aantal thema’s en daarvan afgeleide beoordelingscriteria
(paragraaf 3.4). De wijze van effectbeoordeling en -beschrijving sluit aan bij het
abstractieniveau en het strategische karakter van het planMER voor het Nationaal Waterplan.

3.3

Beoordelingskader en waarderingssystematiek
In voorliggend document worden de cumulatieve (milieu)effecten van de maatregelen uit de
SGBP’s per stroomgebied in beeld gebracht. Dit wordt gedaan door het effect van de
belangrijkste maatregelen te vergelijken met de referentiesituatie (= de huidige situatie).
De effectbeschrijving is op een abstract niveau uitgevoerd en sluit aan bij het abstractieniveau
van het NWP zelf en het bijbehorende planMER, waarvan voorliggend document onderdeel
uitmaakt. Eventuele tijdelijke effecten als gevolg van werkzaamheden voor de uitvoering van de
maatregelen zijn niet bij de beoordeling meegenomen. Door het grote schaalniveau waarop de
effectbeschrijving plaatsvindt, is het mogelijk dat lokaal (zeer) significante effecten op de grote
schaal nauwelijks effect opleveren.
De alternatieven zijn beoordeeld aan de hand van zes thema’s. Elk thema is gesplitst in één of
meer beoordelingscriteria. Het beoordelingskader geldt voor het planMER van het NWP als
geheel en daarom ook voor onderliggende beschrijving van de cumulatieve effecten van de
maatregelen uit de SGBP’s.
In onderstaande tabel is voor elk beoordelingscriterium aangegeven welke vraag aan de orde
is.

2

Nederland is tijdens de beoordeling verdeeld in 200 deelgebieden.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
18 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
-8-

Cumulatieve effecten SGBP’s

thema

beoordelingscriterium

Toelichting
Wordt er gebruik gemaakt van natuurlijke processen of
ontstaan kansen om natuurlijke processen te versterken?

Natuurlijke processen
Wordt er niet gebruik gemaakt van natuurlijke processen of
worden natuurlijke processen verstoord?
Kan een grotere klimaatswijziging makkelijk worden
Klimaat

opgevangen, is het alternatief flexibel?
Robuustheid
Kan een grotere klimaatswijziging moeilijk worden
opgevangen, is het alternatief niet flexibel?
Neemt de afhankelijkheid van techniek en energie af?

Afhankelijkheid van
techniek en energie

Neemt de afhankelijkheid van techniek en energie toe?
Neemt de waterkwaliteit toe?

Waterkwaliteit

Neemt de waterkwaliteit af?

Water
Neemt de waterkwantiteit toe?

Waterkwantiteit

Neemt de waterkwantiteit af?
Ontwikkelt zich natuur die kenmerkend is voor het gebied en
oorspronkelijk voorkomt in het gebied?

Gebieden
Ontwikkelt zich natuur die niet kenmerkend is voor het gebied
en oorspronkelijk niet voorkomt in het gebied?
Worden soorten, waarvoor instandhoudingdoelstellingen zijn
Natuur

opgesteld, positief beïnvloed?
Soorten
Worden soorten, waarvoor instandhoudingdoelstellingen zijn
opgesteld, negatief beïnvloed?
Ontstaan er nieuwe gewenste structuren en gradiënten?
Biodiversiteit
Worden gewenste structuren en gradiënten afgebroken?
Sluit het alternatief aan bij de maat en schaal van het
landschap?

Landschap

Wordt de maat en schaal van het landschap verstoord?
Landschap

Worden cultuurhistorische waarden van het landschap
versterkt?

Cultuurhistorie (incl.
archeologie)

Worden cultuurhistorische waarden van het landschap
aangetast?
Heeft het alternatief een positief effect op de beleving?

Leefomgeving

Beleving
Wordt de beleving van het landschap negatief beïnvloed?
Ontstaan er nieuwe mogelijkheden voor recreatie?
Recreatie
Wordt de recreatie bemoeilijkt of onmogelijk gemaakt?

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
-9-

10 november 2008

19

Zijn er positieve effecten op de volksgezondheid?
Volksgezondheid
Zijn er negatieve effecten op de volksgezondheid?
Kan de bebouwde omgeving intact blijven?
Gebouwde omgeving

Moet er bebouwing verdwijnen of ontstaat er schade,
bijvoorbeeld door kwel?
Ontstaan er kansen voor de landbouw?

Landbouw

Wordt de landbouw beperkt doordat het areaal afneemt of er
onvoldoende zoet water beschikbaar is?
Wordt de drinkwaterwinning vergemakkelijkt?

Drinkwaterwinning
Wordt de drinkwaterwinning bemoeilijkt?
Ontstaan er kansen om duurzame energie te winnen?
Energiewinning
Wordt de winning van duurzame energie bemoeilijkt?
Gebruiksfuncties

Ontstaan er kansen voor de beroepsscheepvaart?
Beroepsscheepvaart
Wordt de beroepsscheepvaart belemmerd?
Ontstaan er kansen voor de beroepsvisserij?
Beroepsvisserij
Wordt de beroepsvisserij belemmerd?
Ontstaan er kansen om delfstoffen te winnen?
Delfstoffenwinning
Wordt de delfstoffenwinning bemoeilijkt?
Ontstaan er kansen voor de luchtvaart?
Luchtvaart
Wordt de luchtvaart bemoeilijkt?

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
20 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
- 10 -

Cumulatieve effecten SGBP’s

4

STROOMGEBIED MAAS

4.1

Referentiesituatie
Het stroomgebied Maas beslaat de gehele provincie Limburg, het grootste deel van NoordBrabant en kleine delen van Zuid-Holland en Gelderland. Het is een zeer gevarieerd gebied:
van het heuvelland in het zuiden met het Maasdal, de zandgronden en het laaglandrivierendeel
in het middendeel tot het polder- en deltagebied in het westelijke deel. Ook de verscheidenheid
aan stedelijke gebieden, grote en kleine natuurgebieden, intensieve landbouw, bevolkingsdichtheid en industrialisatie is groot. In een groot deel van het stroomgebied komen kenmerkende
beken voor. Ook de kanalen, zoals de Zuid-Willemsvaart en het Wilhelminakanaal, zijn
kenmerkend voor het gebied. De Maas voert het overtollige water uit het netwerk van zijrivieren
en beken in het stroomgebied, via het Haringvliet en het Volkerak-Zoommeer, af naar zee.
Knelpunten en opgave voor het gebied
Zowel de chemische waterkwaliteit als de ecologische kwaliteit zijn in de huidige situatie niet op
orde. Er wordt vooral een teveel aan bestrijdingsmiddelen, PAC, nutriënten en zware metalen
geconstateerd. Daarnaast komen bepaalde gewenste soorten waterplanten, waterorganismen
en vis in de meeste wateren onvoldoende voor. In zowel het Haringvliet als het VolkerakZoommeer bestaan problemen met (blauw)algenbloei, onvoldoende dynamiek en onvoldoende
mogelijkheden voor visintrek.
De huidige situatie voor de vijf grondwaterlichamen is ten aanzien van kwantiteit goed. Er is
geen sprake van verdere uitputting van de hoeveelheid beschikbaar grondwater en
onttrekkingen van grondwater worden in voldoende mate aangevuld door het
neerslagoverschot. Wel is er in veel natuurgebieden sprake van verdroging door te lage
grondwaterstanden. Voor wat betreft de kwaliteit van het grondwater is er in drie van de vijf
grondwaterlichamen sprake van problemen met nitraat, zware metalen en
gewasbeschermingsmiddelen.
In het stroomgebied Maas is bij de beoordeling van de effecten onderscheid gemaakt tussen de
volgende drie deelgebieden:
1. het westelijk zeekleigebied;
2. de zandgronden;
3. het heuvelland en de Maasterrassen.
Daar waar nodig wordt dit onderscheid in de effectbeschrijving aangehouden; als de effecten
zich over het gehele stroomgebied uitstrekken, wordt dit onderscheid niet gemaakt.

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
- 11 -

10 november 2008

21

Figuur 4.1: Het Nederlandse deel van het stroomgebied de Maas

4.2

Maatregelen
Westelijk zeekleigebied
De belangrijkste maatregelen in het zeekleigebied zijn het verwijderen van vervuilde bagger uit
het Haringvliet, op waterkwaliteit gericht onderhouds- en maaibeheer op Goeree-Overflakkee
en het uitvoeren van actief visstands- en schelpdierstandsbeheer in het Volkerak.
Zandgronden
De belangrijkste maatregelen in het westelijk deel van de zandgronden, vormen het aanleggen
van speciale leefgebieden voor flora en fauna, het verbreden van watergangen, het aanleggen
van natuurvriendelijke oevers, het hermeanderen van rivieren (beekherstel), het verbreden van
watergangen en het verwijderen van vervuilde bagger. In het middelste deel van de
zandgronden, zijn het verbreden van watergangen en het aanleggen van natuurvriendelijke
oevers en hermeanderen (beekherstel) de belangrijkste maatregelen. In het oostelijk deel van
de zandgronden zijn de op waterkwaliteit gerichte maatregelen ten aanzien van onderhouds- en
maaibeheer, het vispasseerbaar maken van kunstwerken, het verbreden van watergangen, het
hermeanderen van rivieren (beekherstel) en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers de
belangrijkste.
Heuvelland en Maasterrassen
In het heuvelland zijn het verbreden van watergangen, het hermeanderen van rivieren
(beekherstel) en het aanpakken van riooloverstorten de belangrijkste maatregelen.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
22 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
- 12 -

Cumulatieve effecten SGBP’s

Tabel 4.1: Belangrijkste maatregelen stroomgebied Maas per deelgebied

Westelijk zeekleigebied

4.3

•

verwijderen van vervuilde bagger uit het Haringvliet
op waterkwaliteit gericht onderhouds- en maaibeheer op GoereeOverflakkee
uitvoeren van actief visstands- en schelpdierstandsbeheer in het Volkerak

Zandgronden

•
•
•
•
•
•
•

aanleggen van speciale leefgebieden voor flora en fauna
verbreden van watergangen en -systemen
aanleggen van natuurvriendelijke oevers
hermeanderen van rivieren (beekherstel)
verwijderen van vervuilde bagger
op waterkwaliteit gericht onderhouds- en maaibeheer
vispasseerbaar maken van kunstwerken

Heuvelland en Maasterrassen

•
•
•

verbreden van watergangen
hermeanderen van rivieren (beekherstel)
aanpakken van riooloverstorten

•
•

Cumulatieve effecten
Klimaat
De maatregelen die in het stroomgebied genomen worden, hebben in het hele gebied een
gunstige invloed op de natuurlijke processen. Beken worden weer onderdeel van het
rivierensysteem. Getijden komen weer binnen doordat verbindingen verbroken worden, zoals in
de Biesbosch. In het zeekleigebied worden geen maatregelen getroffen die de verzilting in dit
gebied kunnen tegengaan. Op de zandgronden en in het heuvelland leidt de ruim toegepaste
maatregel beekherstel tot een meer natuurlijke stroming in het hele gebied. Op de zandgronden
zijn deze maatregelen slechts marginaal positief voor eventuele gevolgen van de
klimaatverandering. Doordat water in het gebied beter wordt vastgehouden, zullen
neerslagpieken iets beter opgevangen kunnen worden. De aanleg van nevengeulen in de Maas
heeft marginaal effect op de hoogwaterbescherming. In het heuvelland wordt door
hermeanderen bereikt dat water ook hier beter wordt vastgehouden. Het grootste positieve
effect wordt behaald als de afvoerpiek van neerslag niet meer samenvalt met de afvoerpiek van
de Maas. De mate van dit effect is afhankelijk van de bergings- en vasthoudingscapaciteit van
de toeleverende beken. Het huidige maatregelenpakket zal marginaal effect hebben op de
afvoerpiek zelf en daarmee is de situatie nauwelijks verschillend van de referentiesituatie. De
vertraagde afvoer, verondieping en andere watervasthoudende maatregelen van beekherstel
en antiverdrogingsmaatregelen dragen bij aan een beperking van de effecten van verdroging
en komen tegemoet aan de verwachte klimaatveranderingen. Deze maatregelen hebben lokaal
aanzienlijk effect.
Water
De maatregelen hebben een positief effect op de biologische en chemische kwaliteit van het
oppervlaktewater in het gehele Maasstroomgebied. De grondwaterkwaliteit zal in het grootste
deel van dit gebied verbeteren als gevolg van het (generieke) mestbeleid. In het zeekleigebied
verbetert de kwaliteit van het oppervlaktewater door het verwijderen van vervuilde bagger en
het herstel van kreken; de maatregelen hebben in dit deelgebied echter geen invloed op de
waterkwantiteit van grondwater- en oppervlaktewater of op de kwaliteit van het grondwater.
Door de maatregelen op de zandgronden en in het heuvelland ontstaat er meer ruimte voor
water waardoor de kans op wateroverlast vermindert. De maatregelen bieden echter geen
oplossing voor het tekort aan oppervlaktewater in sterk droge zomers, aangezien het water niet
PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
- 13 -

10 november 2008

23

wordt vastgehouden. De antiverdrogingsmaatregelen in natuurgebieden hebben lokaal een
sterk positieve invloed op de kwantiteit van het grondwater.
Natuur
De maatregelen hebben in het gehele Maasstroomgebied een positief effect op natuur en
natuurgebieden. Door de verbetering van de waterkwaliteit verbetert de kwaliteit van het
ecologische systeem binnen het stroomgebied Maas immers aanzienlijk. Zo heeft het baggeren
in het zeekleigebied een positief effect op de Biesbosch, een Natura 2000-gebied. Op de
zandgronden leveren antiverdrogingsmaatregelen kwaliteitsverbeteringen in de natte
natuurparels op. Door de maatregelen worden tevens nieuwe verbindingszones ten behoeve
van de ecologische hoofdstructuur aangelegd. Ook in andere natuurgebieden dan de Natura
2000-gebieden en de ecologische hoofdstructuur hebben de maatregelen een positief effect.
Baggeren en antiverdrogingsmaatregelen, herstel van het natuurlijke watersysteem, het
aansluiten van wetlands en het verbreden van natuurvriendelijke oevers zullen tot gevolg
hebben dat zich (nieuwe) natuur ontwikkelt die het karakter van het gebied versterkt. In het
gehele gebied krijgen flora en fauna meer leefgebied en op de zandgronden en het heuvelland
ontstaat bovenstrooms, als gevolg van vispasseerbare stuwen, een betere toegang tot
bovenlopen. Dit versterkt de kansen voor doelsoorten.
Landschap
Vanwege de kleinschaligheid en beperkte omvang van de ingreep hebben de maatregelen
nergens in het stroomgebied van de Maas effect op de maat en schaal van het landschap. Daar
waar de beekdalen op de zandgronden en in het heuvelland zich kenmerken door open ruimten
in een overigens besloten landschap is wel zorgvuldige inpassing in het beekdal gewenst. Op
de cultuurhistorische waarden van het gebied hebben de maatregelen geen effect, behoudens
de kans dat bij het graven in waterbodems en door hermeandering lokaal wel archeologische
resten kunnen worden beschadigd. Om die reden wordt aan de maatregelen voor archeologie
een beperkt negatief effect toegekend,
Leefomgeving
De beken in het zeekleigebied en in het heuvelland worden beter herkenbaar in een open
landschap. Op de zandgronden is de beleving van beken in het landschap afhankelijk van de
ingreep zelf en de mate van aantasting van de openheid. In het Dommeldal zijn al veel
verbeteringen doorgevoerd; de maatregelen uit de SGBP’s voegen daaraan slechts in beperkte
mate iets toe. Voor de recreatie, volksgezondheid en bebouwde omgeving worden marginale
positieve of negatieve effecten verwacht binnen het stroomgebied. rekening houdend met de
omvang aangegeven in de SGBP periode 2009-2015. Op lokaal niveau kunnen de maatregelen
door een toename van wandelmogelijkheden en aantrekkelijker beken wel degelijk invloed
uitoefenen op de recreatieve mogelijkheden in de beekdalen.
Gebruiksfuncties
De maatregelen leiden nauwelijks tot effecten op de gebruiksfuncties van het gebied. De
landbouw verliest door de maatregelen wel enig grondgebied, maar dit heeft geen invloed op
de opbrengstzekerheid per hectare. Ten aanzien van de beschikbaarheid, de kwaliteit en de
kwantiteit van drinkwater zijn de effecten marginaal.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
24 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
- 14 -

Cumulatieve effecten SGBP’s

5

CONCLUSIE
De SGBP’s komen voort uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De KRW is onder meer
gericht op het verbeteren van de chemische en ecologische oppervlaktewaterkwaliteit en de
chemische grondwaterkwaliteit binnen Europa. De maatregelen die voortvloeien uit de vier
SGBP’s hebben dan ook een positief effect op de ecologische en chemische
oppervlaktewaterkwaliteit van de grondwaterkwaliteit. Ook dienen de maatregelen
kwantiteitsdoelen voor grondwater in beschermde gebieden (natuur- en drinkwatergebieden).
De grondwaterkwaliteit verbetert als gevolg van generiek mestbeleid, de Nitraatrichtlijn, uit de
KRW.
De beoordeling heeft plaatsgevonden op het niveau van het gehele stroomgebied, al dan niet in
deelgebieden. Dit neemt met zich mee dat het mogelijk is dat lokaal (zeer) significante effecten
op deze grote schaal nauwelijks effect opleveren.
Stroomgebied Maas
Het stroomgebied Maas is ten behoeve van de beoordeling verdeeld in het westelijk
zeekleigebied, de zandgronden en het heuvelland en de Maasterrassen. De maatregelen die in
dit stroomgebied genomen worden, hebben in het hele gebied een gunstige invloed op de
natuurlijke processen en kunnen lokaal tot effecten leiden die mogelijke klimaatwijzigingen
opvangen. Op de ecologische en chemische kwaliteit van het oppervlaktewater hebben de
maatregelen in het hele Maasstroomgebied een positief effect. Ook de grondwaterkwaliteit
verbetert in het stroomgebied Maas, vooral door het generieke (mest)beleid. De
antiverdrogingsmaatregelen hebben lokaal een positieve invloed op de kwantiteit van het
grondwater in natuurgebieden. De Biesbosch, een Natura 2000-gebied, de ecologische
hoofdstructuur, en ook de overige natuurgebieden, worden ecologisch versterkt door de
maatregelen. Ook voor flora en fauna betekenen de maatregelen een kans zich te versterken.
Op landschappelijke en cultuurhistorische waarden hebben de maatregelen geen invloed; wel
kunnen bij het graven in waterbodems archeologische vindplaatsen worden beschadigd. De
belevingswaarde van de beken in het zeekleigebied en het heuvelland stijgt; op de
zandgronden is deze afhankelijk van de ingreep zelf en de mate van aantasting van de
openheid. Op lokaal niveau leiden de maatregelen door een toename van de
wandelmogelijkheden en de aantrekkelijker beken tot een positief effect op de recreatieve
mogelijkheden. De landbouw verliest enig areaal, maar dit heeft geen consequenties voor de
landbouwopbrengsten per hectare.

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
- 15 -

10 november 2008

25

Literatuur en bronnen
Aanwijzingsbesluiten Natura 2000-gebieden
Besluit m.e.r. 1994
Europese Commissie (2000), Europese Richtlijn 2000/60/EG tot vaststelling van een kader voor
communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid.
Europese Commissie (2001), Europese Richtlijn 2001/42/EG betreffende de beoordeling van
de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s.
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2008), Stroomgebiedbeheerplan Eems, tweede concept
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2008), Stroomgebiedbeheerplan Maas (2008), tweede
concept
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2008), Stroomgebiedbeheerplan Rijndelta (2008),
tweede concept
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2008), Stroomgebiedbeheerplan Schelde (2008), tweede
concept
Ministerie van VROM (2006), Handreiking milieueffectrapportage van plannen (planmer).
Royal Haskoning (2008), concept-planMER Nationaal Waterplan, versie 29 oktober 2008
Royal Haskoning (2008), Notitie Reikwijdte en detailniveau Nationaal Waterplan, Opgesteld
voor het ministerie van Verkeer en Waterstaat, DG Water.
Wet milieubeheer, artikel 7.10

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
26 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
- 16 -

Cumulatieve effecten SGBP’s

Beleidskader

Relevant beleidskader en wet- en regelgeving
Europese Kaderrichtlijn Water (2000)
en stroomgebiedbeheerplannen
(2009)

De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) richt zich op de
bescherming van water binnen heel Europa. Het doel van de
KRW is het bereiken van een ‘goede ecologische en chemische
toestand’ van het grond- en oppervlaktewater. Voor de periode tot
2015 zijn voor het verbeteren van de kwaliteit van het
oppervlaktewater en grondwater doelen en maatregelen in
vastgesteld en opgenomen in de vier
stroomgebiedbeheerplannen: Eems, Maas, Rijndelta en Schelde.

Europese Zwemwaterrichtlijn (2006)

Deze Europese Richtlijn is nog niet geïmplementeerd in de
nationale wetgeving. Naar verwachting wordt deze richtlijn
geïmplementeerd door een wijziging van de Wet hygiëne en
veiligheid bad- en zwemgelegenheden (Whvbz) en de Wet op de
waterhuishouding wat betreft aanwijzing van locaties. De Richtlijn
is een aanvulling op de Kaderrichtlijn Water en streeft het
behoud, de bescherming en de verbetering van de milieukwaliteit
en de bescherming van de gezondheid van de mens na. Zolang
de implementatie niet heeft plaatsgevonden moeten lidstaten
voldoen aan de oude Zwemwaterrichtlijn.

Europese Nitraatrichtlijn (1991)

Het doel van de Europese Richtlijn is het verminderen en verder
voorkomen van nitraatverliezen uit de landbouw om het aquatisch
milieu te beschermen. De Europese Nitraatrichtlijn is in
Nederland geïmplementeerd in de Meststoffenwet, de Wet
bodembescherming en Wet herstructurering varkenshouderij.

Europese Richtlijn Stedelijk
Afvalwater (1991)

De Europese Richtlijn stedelijk afvalwater heeft als doel het milieu
te beschermen tegen de nadelige gevolgen van de lozing van
stedelijk afvalwater en van het afvalwater van bepaalde
bedrijfstakken. De Europese Richtlijn stedelijk afvalwater is in
Nederland geïmplementeerd via het Lozingenbesluit stedelijk
afvalwater van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Wvo)
en via de Wet milieubeheer (Wm).

Europese Vogel- en Habitatrichtlijn
(1979 en 1992)

Op basis van de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn
worden in Nederland gecombineerd als Natura 2000-gebieden
aangewezen. De aanwijzing van Natura 2000-gebieden wordt in
2008 afgerond. Voor alle gebieden worden beheerplannen
opgesteld en doelstellingen vastgelegd. De richtlijnen zijn in
Nederland verankerd in de Natuurbeschermingswet 1998.

Waterwet (2009)

Naar verwachting treedt in 2009 de nieuwe Waterwet in werking.
Hiermee worden alle wetten die betrekking hebben op
waterbeheer geïntegreerd in één nieuwe wet. Nieuwe

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
- 17 -

10 november 2008

27

beleidsontwikkelingen als integraal waterbeheer en de watertoets
krijgen hierin hun plaats. Het Nationaal Waterplan sluit hier op
aan.
Wet ruimtelijke ordening (2008)

Sinds 1 juli 2008 is de Wet ruimtelijke ordening van kracht. De
wet is opgesteld om efficiëntie ruimtelijke besluitvorming te
bevorderen en procedures te vereenvoudigen. Ruimtelijke
beleidsvoornemens worden vastgelegd in structuurvisies voor het
gehele grondgebied en zijn bindend voor het Rijk. Voor de
Noordzee is het Nationale Waterplan de enige structuurvisie.

Wet Archeologische
Monumentenzorg (2007)

De zorg voor archeologische waarden is verankerd in het
ruimtelijke ordeningsproces, concreet de vaststelling van een
structuurvisie en in het opstellen van een milieueffectrapport. Op
dat moment moet een archeologische afweging worden gemaakt
op basis van voldoende gegevens. In de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg die in september 2007 in
werking is getreden is archeologisch (voor)onderzoek geborgd.
Deze wet voorziet in wijziging van onder meer de
Monumentenwet, de Wet ruimtelijke ordening, de Wet
milieubeheer en de Woningwet. Er is bij de implementatie bewust
gekozen voor een vergaande integratie van de zorg voor
archeologische waarden in de ruimtelijke ordening. Hiermee is
het Europese Verdrag van Valletta geïmplementeerd.
De Nota Ruimte bevat de visie op de ruimtelijke ontwikkeling in
Nederland. Hoofddoel van het nationaal ruimtelijk beleid is het
scheppen van ruimte voor de verschillende ruimtevragende
functies op het beperkte oppervlak dat ons in Nederland ter
beschikking staat. De Nota Ruimte bevat specifieke
beleidsopgaven voor de Kust, Waddenzee, Zuidwestelijke Delta,
het IJsselmeergebied en de Noordzee.

PKB Nota Ruimte (2004)

PKB Derde Nota Waddenzee (2006)

De planologische kernbeslissing voor de Derde Nota Waddenzee
is het ruimtelijke plan voor het beheer van de Waddenzee waarin
de principes voor het beleid van de Waddenzee wordt uitgewerkt.
Hoofddoelstelling is de duurzame bescherming en ontwikkeling
als natuurgebied en het behoud van het unieke open landschap.
Ook plannen, projecten of handelingen buiten het PKB-gebied,
die schadelijke effecten kunnen hebben voor de Waddenzee,
dienen aan de hoofddoelstelling van de PKB te worden getoetst.

PKB Ruimte voor de Rivier (2006)

Met de Planologische Kernbeslissing Ruimte voor de Rivier is
beoogd het Nederlandse Rivierengebied door middel van het
vaststellen van een pakket maatregelen, dat de rivieren meer
ruimte geeft, uiterlijk in 2015 een betere bescherming tegen hoog
water te bieden. Tegelijkertijd wordt daarmee de ruimtelijke
kwaliteit verbeterd. In de PKB Ruimte voor de Rivier staat welke
maatregelen het Kabinet voor deze doelen wil inzetten.

e

e

Waterbeheer 21 eeuw (2000)

De kern van het Waterbeheer 21 eeuw is dat water de ruimte
moet krijgen, voordat het die ruimte zelf neemt. Het water de

9T4834.C0/R001/902609/Nijm

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen

28 10 november 2008

- 18 -

Cumulatieve effecten SGBP’s

ruimte geven betekent dat in het landschap en in de stad ruimte
gemaakt wordt om water op te slaan. In 2003 zijn in het Nationaal
Bestuursakkoord Water afspraken bestendigd over de
maatregelen die nodig zijn om het watersysteem op orde te
brengen en klimaatbestendig te maken. In het kader van WB21
zijn gebiedsprocessen georganiseerd die hebben geresulteerd in
voorstellen voor maatregelen.
Reconstructie Landelijk Gebied
(2005)

In de provincies op de zandgronden zijn Reconstructieplannen
opgesteld Het reconstructieplan beschrijft onder meer de
maatregelen en voorzieningen die worden getroffen ter
voorkoming van vestiging en ter beperking van uitbreiding van
intensieve veehouderij in de begrensde reservaats- en
natuurontwikkelingsgebieden en de bestaande bos- en
natuurgebieden. Het reconstructieplan geeft aan welke
maatregelen en voorzieningen worden getroffen om de
landschappelijke kwaliteit en de cultuurhistorische en
aardkundige waarden binnen het reconstructiegebied met het oog
op identiteit, belevingswaarde en verscheidenheid te behouden of
te verbeteren. De reconstructieplannen zijn in 2005 officieel
vastgesteld. In veel van de reconstructiegebieden omvatten de
maatregelenpakketten belangrijke elementen voor het herstel van
de ecologische en chemische waterkwaliteit.

Nationaal Bestuursakkoord Water
(2003 en 2008)

Het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) is een akkoord uit
2003 tussen het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen
met als doel het om in de periode tot 2015 het watersysteem in
Nederland op orde te krijgen en daarna op orde te houden. Het
gaat daarbij om het aanpakken van de gevolgen van de
zeespiegelstijging, bodemdaling en een veranderend klimaat.
Nederland krijgt hierdoor steeds meer te maken met extreem
natte en extreem droge periodes. Recentelijk, 2008, is het NBWactueel ondertekend. Hierin zijn de eerder gemaakte afspraken
opnieuw bekrachtigd en zijn onder meer afspraken aangaande de
KRW toegevoegd.

Beleidskader Zwakke Schakels in de
Nederlandse Kust (2003)

Onderzocht is of de zeewering voldoet aan de eisen die aan de
kustverdediging worden gesteld. Daarbij bleek dat op tien
plaatsen langs de Nederlandse kust de duinen of duiken in de
periode tot 2020 moeten worden versterkt, omdat ze daarna niet
meer aan de veiligheidsnorm voldoen. Het gaat daarbij om Den
Helder, Kop van Noord-Holland, Hondsbossche en Pettemer
Zeewering in Noord-Holland, Noordwijk, Scheveningen,
Delflandse Kust, het Flaauwe werk en Kop van Voorne in ZuidHolland, Zuidwest Walcheren en West Zeeuws Vlaanderen in
Zeeland. Bij acht van de tien zwakke schakels moet de
versterking van de zeewering samengaan met maatregelen die
natuur, landschap, economische functies en/of de recreatie in de
omgeving ten goede komen.

PlanMER stroomgebiebeheerplannen
Cumulatieve effecten SGBP’s

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
- 19 -

10 november 2008

29

Beheerplan Rijkswateren (2009)

Het Beheerplan voor de Rijkswateren (BPRW) beschrijft voor de
periode 2010-2015 waaruit het beheer van de rijkswateren zal
bestaan, welke maatregelen genomen gaan worden en hoe
Rijkswaterstaat het beheer gaat uitvoeren. Het BPRW is de
concretisering van het voorgenomen beleid in het Nationaal
Waterplan, voor zover het Rijk daar als waterbeheerder zelf
uitvoering aan geeft.

9T4834.C0/R001/902609/Nijm
30 10 november 2008

PlanMER stroomgebiedbeheerplannen
- 20 -

Cumulatieve effecten SGBP’s

Bijlage D

Beschrijving watertypen Maas

........................................................................................

Toelichting Nederlandse werkwijze watertypen
Doelen van oppervlaktewaterlichamen worden afgeleid van biologische
referentieomstandigheden. Deze worden per type opgesteld. De typen
worden onderscheiden door descriptoren die het mogelijk maken deze
referentieomstandigheden te onderscheiden. Daarbij kan worden
gekozen tussen verplichte en een niet-limitatieve lijst van facultatieve
descriptoren of een combinatie van beiden (KRW Bijlage II.1.1). In
Nederland is gekozen voor een combinatie en is een enkele descriptor
toegevoegd. De oorspronkelijke typologie is beschreven in Elbersen e.a.
(2003) 1 en later op een aantal punten aangepast.
Bij de categorie Rivieren zijn als descriptoren gehanteerd de
stroomsnelheid, de geologie en de oppervlakte van het stroomgebied
en het optreden van getijdenwerking. De oppervlakte van het
stroomgebied is ook operationeel gemaakt middels de breedte van de
watergang.
Bij de categorie Meren zijn als descriptoren gehanteerd de saliniteit, de
geologie van de ondergrond, de gemiddelde waterdiepte, het
wateroppervlak en de buffercapaciteit.
Bij de categorie Overgangswateren is het getijverschil als descriptoren
gehanteerd.
Bij de categorie Kustwateren zijn de saliniteit en de mate van
beschutting als descriptoren gehanteerd.
Doelen van kunstmatige en sterk veranderde waterlichamen zijn
afgeleid van het type dat daar het meest op lijkt. Voor bepaalde sloten
en kanalen bleek dit in de praktijk niet goed mogelijk. De systemen zijn
soms een combinatie van biologische kenmerken van meren en rivieren
en hebben ook geheel eigen waarden. Om die reden zijn voor deze
wateren aanvullende ‘typen’ opgesteld met doelen die zijn afgeleid uit
een combinatie van bovenstaande meren en rivieren (Evers e.a., 2007) 2.
Voor deze ‘typen’ zijn dezelfde descriptoren gehanteerd als voor de
typen van de categorie Meren, al wijken deze waterlichamen qua vorm
af van de meren.

1

Elbersen, J.W.H., P.F.M. Verdonschot, B. Roels & J.G. Hartholt (2003).Definitiestudie

KaderRichtlijn Water (KRW). I. Typologie Nederlandse Oppervlaktewateren. Alterra-rapport
669. ISSN 1566-7197.
http://library.wur.nl/file/wurpubs/LUWPUBRD_00320649_A502_001.pdf
2

Evers, C.H.M., A.J.M. van den Broek, R. Buskens & A. van Leerdam (2007). Omschrijving

MEP en conceptmaatlatten voor sloten en kanalen voor de Kaderrichtlijn Water.
Projectnummer 9S3656. Referentie 9S3656/R00002/901530/AH/DenB.
http://themas.stowa.nl/Download.aspx?Filename=/uploads/Downloads/Articles/KRWmaatlatten%20sloten%20en%20kanalen%20(2).pdf&DownloadType=1&dID=1871

1

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

31

In onderstaande tabel is aangegeven welke watertypen voorkomen in
het stroomgebied van de Maas. Vervolgens wordt een beschrijving
gegeven van de in het Maasstroomgebied voorkomende watertypen.
Indeling Nederlandse watertypen naar de categorieën meren, rivieren,
overgangswater, kustwater en overig en hun aanwezigheid in het
stroomgebied Maas.

Code

Type

Aanwezig in
stroomgebied
Maas

Meren (n=9)
M12

Kleine Ondiepe zwak gebufferde plassen (vennen)

M14

Ondiepe gebufferde plassen

M20
M21

Matig grote diepe gebufferde meren
Grote diepe gebufferde meren

M23

Ondiepe kalkrijke (grotere) plassen

M27

Matig grote ondiepe laagveenplassen

M30
M31

Zwak brakke wateren
Kleine brakke tot zoute wateren

M32
R4

Permanent langzaamstromende bovenloop op zand

R5
R6

Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand
Langzaam stromend riviertje op zand/klei

R7

Langzaam stromende rivier/nevengeul op zand/klei

R8

Zoet getijdenwater (uitlopers rivier) op zand/klei

R12
R13

Langzaam stromende middenloop/benedenloop op veenbodem
Snelstromende bovenloop op zand

R14
R15

Snelstromende middenloop/benedenloop op zand
Snelstromend riviertje op kiezelhoudende bodem

R16

Snelstromende rivier/nevengeul op zandbodem of grind

R17

Snelstromende bovenloop op kalkhoudende bodem

R18

Snelstromende middenloop/benedenloop op kalkhoudende bodem

Overgangswater (n=1)
Estuarium met matig getijverschil

Kustwater (n=3)
K1
K2

Kustwater, open en polyhalien
Kustwater, beschut en polyhalien

K3

X

Grote brakke tot zoute meren

Rivieren (n=12)

O2

X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

Kustwater, open en euhalien

M1a *

Overig (n=10)*
Zoete sloten (gebufferd)

M1b*
M2*

Niet-zoete sloten (gebufferd)
Zwak gebufferde sloten

M6a *

Grote ondiepe kanalen zonder scheepvaart

M3*

M6b*
M7a *
M7b*
M8*

M10*

Gebufferde (regionale) kanalen
Grote ondiepe kanalen met scheepvaart
Grote diepe kanalen zonder scheepvaart
Grote diepe kanalen met scheepvaart

X
X
X
X
X

Gebufferde laagveensloten
Laagveen vaarten en kanalen

Totaal
21
* Dit betreft watertypen samengesteld uit elementen van watertypen uit de verschillende categorieën.
Het gaat om watertypen voor de kunstmatige oppervlaktewaterlichamen.

32

2

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

Grotere, natuurlijke watertypen
M14 Ondiepe gebufferde plassen
Middelgrote gebufferde zoete wateren in laagveen- of zeekleigebied,
duinen en afgesloten zeearmen. Voeding door regen, grondwater en/of
instromend oppervlaktewater. Waterstandfluctuaties tot 1m, waardoor
omgeven met (grote) vloedvlaktes. Zand-, veen- en/of kleibodem.
Oevers kaal in de golfslagzone.
M20 Matig grote diepe gebufferde meren
Plassen en meren >0,5 km2 en dieper dan 3m. Diverse
verschijningsvormen met bijbehorende hydrologie. Vooral gevoed door
regen- en grondwater. Soms lokale, regionale of rivierkwel. Inundatie
vanuit rivier mogelijk. Bodem overwegend zand, grind of klei. Veen- en
sliblagen mogelijk.
M30 Zwak brakke wateren
Stilstaand water met een redelijk constant tot sterk wisselend
zoutgehalte, dat vooral voorkomt in het zeekleigebied en de duinen,
maar lokaal ook in het laagveengebied. Zeer verschillende vormen en
dimensies, maar bij alle wateren van dit type is de invloed van zout
dominant over andere factoren
R4
Permanent langzaamstromende bovenloop op zand
Meandert met korte bochten door het landschap, tot 2-3m breed.
Dwarsprofiel asymmetrisch met zandbanken en overhangende oevers.
Ook rustig stromende plekken met plaatselijk stroomversnellingen en
bankjes van fijn grind. Gevoed door de regen. Droogvallen alleen in de
zomer.
R5
Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand
Kronkelende, meanderende beek met zandbanken, overhangende
oevers, maar ook rustige plekken met bladpakketten, takken en
boomstammen. Bomen hebben veel invloed op de ontwikkeling en
vorming van de waterloop. Gevoed door snel of langzaamstromende
bovenlopen.
R6
Langzaam stromend riviertje op zand/klei
Sterk meanderend, met zandbanken en plaatselijk overhangende
oevers. Bladpakketten, takken en boomstammen op rustige plekken.
Voeding vanuit de bovenstroomse beken, tevens kwel vanuit diep
grondwater. Vooral in regio’s met enig reliëf op de hogere
zandgronden en uitlopers in het laagveengebied.
R7
Langzaam stromende rivier/nevengeul op zand/klei
Grote rivier met hoofd- en nevengeulen met 5 belangrijke habitats.
1) vast substraat, 2) zand, 3) zand met laagje slib of detritus, 4) slib zo
dik dat onderliggende zandlaag geen macrofauna meer bevat, 5)
snelstromende delen met evt grind.

3

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

33

R8
Zoet getijdenwater (uitlopers rivier) op zand/klei
Rivier, kreek of ander zoetwaterbekken waarin 2x per dag de
stromingsrichting wisselt. Waterpeil schommelt sterk. Buiten bereik van
zout water. Door zeer hoge stroomsnelheden in diepe geulen vorming
van kreken&oeverwallen. Op plaatsen met lagere stroomsnelheden
ontstaan zandplaten, slikken&gorzen.
R13
Snelstromende bovenloop op zand
Weinig meandering, 2-3m breed, op plaatsen met sterk reliëf.
Dwarsprofiel onregelmatig, met veel grindbankjes, overhangende
oevers, aangeslibde tot zandige, rustig stromende tot stilstaande
plekken. Plaatselijk stroomversnellingen met grind&keien. Organisch
materiaal. Voeding uit dieper grondwater.
R14
Snelstromende middenloop/benedenloop op zand
Lichte meandering. Zand- of leembodem. Grindbanken,
zandafzettingen, diepere spoelkommen en stroomversnellingen.
Plaatselijk grote plukken waterplanten en andere organische structuren.
Hoge, tamelijk constante afvoer en stroomsnelheid. Regen-, grond- en
oppervlaktewatergevoed.
R15
Snelstromend riviertje op kiezelhoudende bodem
Meanderend en plaatselijk vlechtend. Breedte>diepte. Onregelmatig
dwarsprofiel. Veel zand, eilandjes, ingevallen bomen,
grindbanken&overhangende oevers. Plekken met slib en met
waterplanten. Bodemtype voornamelijk löss, karstgesteente,
grind&zand. Hoge afvoer. Regen-, grond-&oppervlaktewatergevoed.
R16
Snelstromende rivier/nevengeul op zandbodem of grind
Grote rivier met hoofd- en nevengeulen en hoge waterafvoer, met 4
belangrijke habitats. 1) hard substraat, 2) dammen van dode
boomstammen waarachter materiaal ophoopt, 3) zand, 4) klei- of
leemoevers.
R17
Snelstromende bovenloop op kalkhoudende bodem
Nauwelijks meandering, 2-3m breed. Dwarsprofiel onregelmatig, met
veel grindbankjes&overhangende oevers. Ook rustige plekken met
aanslibbing, plaatselijk stroomversnellingen met grind&keien. Organisch
materiaal. Voorkomen in een sterk reliëf, vaak bosrijk. Gevoed vanuit
dieper grondwater.
R18
Snelstromende middenloop/benedenloop op kalkhoudende
bodem
Licht meanderend. Dwarsprofiel onregelmatig, met zand, plaatselijk
fijne grindbanken&overhangende oevers. Aangeslibde tot zandige
plekken met rustig stromend tot stilstaand water, plaatselijk
versnellingen. Organisch materiaal. Bodem zand of leem (löss) met
grindbanken. Afvoer redelijk constant.

34

4

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

O2
Estuarium met matig getijverschil
Proces van getijdewerking tegenover aanvoer van zoet rivierwater.
Slikkige zandgronden en kleirijke schorbodems langs de randen. Soms
veenpaketten in ondergrond die lokaal aan oppervlakte treden. Erosieen sedimentatieprocessen vormen stroomgeulen, wadplaten/slikken en
schorren/kwelders.
K1
Kustwater, open en polyhalien
Ondiepe randzee met rivierinvloed. Permanent open water&dagelijks
overstroomde zandige kustgebieden&banken. Kunnen zoetwaterbellen
ontstaan. Troebel water, fijn/grof zandbodem. Kenmerkend reliëf van
onderzeese oever met ebdelta’s ter hoogte vd zeegaten van het
getijdengebied, zandbanken&zandgolven.

Kunstmatige watertypen
M1a
Zoete sloten (gebufferd)
Relatief smal lijnvormig water gericht op af- en/of aanvoer. Door
regen- en vooral aanvoer van gebufferd grond- en oppervlaktewater
ontstaat in een deel van het jaar enige stroming. Peilhandhaving.
Vooral in rivier- of zeeklei of op zand. Plantenrijk. Organisch slib, tenzij
geschoond of gebaggerd.
M3
Gebufferde (regionale) kanalen
Kanaalwater bestaat vooral uit oppervlaktewater waarbij de herkomst
wisselend is. In het algemeen stroomt het water niet meer dan enkele
cm/s. Stroomrichting kan gedurende het jaar omkeren. Dwarsprofiel
benadert rechthoek of trapezium met abrupte overgang van land naar
water. Scheepvaart aanwezig.
M6a
Grote ondiepe kanalen zonder scheepvaart
Bestaat vooral uit oppervlaktewater waarbij de herkomst wisselend is.
Periodiek zichtbare stroming: in de buurt van inlaten/gemalen tot wel
meer dan 10 cm/s. In het algemeen niet meer dan enkele cm/s.
Stroomrichting kan gedurende het jaar omkeren. Dwarsprofiel benadert
rechthoek of trapezium.
M6b Grote ondiepe kanalen met scheepvaart
Als M6a, maar dan mét scheepvaart.
M7b Grote diepe kanalen met scheepvaart
Als M6b, maar dieper.

5

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

35

Bijlage E

Goede chemische toestand
oppervlaktewateren

Milieukwaliteitsnormen voor prioritaire stoffen en bepaalde andere verontreinigende stoffen
Tabel 1 Richtwaarden voor goede chemische toestand oppervlaktewaterlichamen (stoffen)

(1)

(2)

Nr.

Naam van de stof

CASnummer

(1)
(2)
(3)
(4)
(5)

Alachloor
Antraceen
Atrazine
Benzeen
Gebromeerde
5
Difenylethers

15972-60-8
120-12-7
1912-24-9
71-43-2
32534-81-9

0,3
0,1
0,6
10
0,0005

(6)

Cadmium en zijn
verbindingen
(afhankelijk van
de waterhard6
heidsklasse)

7440-43-9

 0,08
(klasse 1)
0,08 (klasse 2)
0,09 (klasse 3)
0,15 (klasse 4)
0,25 (klasse 5)

(6
bis)

TetrachloorKoolstof

56-23-5

(7)

C10-13chlooralkanen
Chloorfenvinfos
Chloorpyrifos
(ethylchlorpyriphos)
Cyclodieenbestrijdingsmiddelen:
Aldrin
Dieldrin
Endrin
Isodrin

(8)
(9)

(9
bis)

(9
ter)

(10)

36

7

(3)

(4)

(5)

1

JG-MKN
Landoppervlakteii
wateren (g/l)

(6)
1

JG-MKN
Andere
oppervlakteii
wateren
(g/l)
0,3
0,1
0,6
8
0,0002

(7)
4

4

MAC –MKN
Landoppervlakte2
wateren (g/l)

MAC –MKN
Andere
oppervlakte2
wateren (g/l)

0,7
0,4
2,0
50
niet van
toepassing

0,7
0,4
2,0
50
niet van
toepassing

0,2

 0,45
(klasse 1)
0,45 (klasse 2)
0,6 (klasse 3)
0,9 (klasse 4)
1,5 (klasse 5)

-

12

12

niet van
toepassing

niet van
toepassing

85535-84-8

0,4

0,4

1,4

1,4

470-90-6
2921-88-2

0,1
0,03

0,1
0,03

0,3
0,1

0,3
0,1

=0,01

=0,005

niet van
toepassing

niet van
toepassing

309-00-2
60-57-1
72-20-8
465-73-6

DDT totaal

niet van
toepassing

0,025

0,025

niet van
toepassing

niet van
toepassing

para-para-DDT

50-29-3

0,01

0,01

niet van
toepassing

niet van
toepassing

1,2Dichloorethaan

107-06-2

10

10

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(1)
Nr.

(2)
Naam van de stof

(3)
CASnummer

(4)
1
JG-MKN
Landoppervlakteii
wateren (g/l)

(6)
4
MAC –MKN
Landoppervlakte2
wateren (g/l)

(7)
4
MAC –MKN
Andere
oppervlakte2
wateren (g/l)

20

(5)
1
JG-MKN
Andere
oppervlakteii
wateren
(g/l)
20

(11)

Dichloormethaan

75-09-2

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(12)

Di(2-ethylhexyl)ftalaat
(DEHP)
Diuron

117-81-7

1,3

1,3

niet van
toepassing

niet van
toepassing

330-54-1

0,2

0,2

1,8

1,8

(14)
(15)
(16)

Endosulfan
Fluorantheen
HexachloorBenzeen

115-29-7
206-44-0
118-74-1

0,005
0,1
8
0,01

0,0005
0,1
8
0,01

0,01
1
0,05

0,004
1
0,05

(17)

HexachloorbutaDieen

87-68-3

0,1

8

0,6

0,6

(18)

Hexachloorcyclohexaan

608-73-1

0,02

0,002

0,04

0,02

(19)

Isoproturon

34123-59-6

0,3

0,3

1,0

1,0

(20)

Lood en zijn
verbindingen

7439-92-1

7,2

7,2

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(21)

Kwik en zijn
verbindingen

7439-97-6

0,05

0,07

0,07

(22)

Naftaleen

91-20-3

2,4

1,2

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(23)

Nikkel en zijn
verbindingen

7440-02-0

20

20

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(24)

Nonylfenolen (4(para)-nonylfenol)

104-40-5

0,3

0,3

2,0

2,0

(25)

Octylfenolen
((4-(1,1’,3,3’tetramethylbutyl)
-fenol))
PentachloorBenzeen

140-66-9

0,1

0,01

niet van
toepassing

niet van
toepassing

608-93-5

0,007

0,0007

niet van
toepassing

niet van
toepassing

Pentachloorfenol
Polyaromatische
koolwaterstoffen
9
(PAK)
Benzo(a)pyreen

87-86-5
niet van
toepassing

0,4
niet van
toepassing

0,4
niet van
toepassing

1
niet van
toepassing

1
niet van
toepassing

50-32-8

0,05

0,05

0,1

0,1

Benzo(b)fluoranthe
en

205-99-2

=0,03

=0,03

niet van
toepassing

niet van
toepassing

Benzo(k)fluoranthe
en

207-08-9

Benzo(g,h,i)peryleen

191-24-2

=0,002

=0,002

niet van
toepassing

niet van
toepassing

Indeno(1,2,3cd)pyreen

193-39-5

(13)

(26)
(27)
(28)

8

0,1

8

0,05

8

37

(1)
Nr.

(2)
Naam van de stof

(3)
CASnummer

(4)
1
JG-MKN
Landoppervlakteii
wateren (g/l)

(29)
(29
bis)

Simazine
Tetrachloorethyleen

122-34-9
127-18-4

1
10

(5)
1
JG-MKN
Andere
oppervlakteii
wateren
(g/l)
1
10

(6)
4
MAC –MKN
Landoppervlakte2
wateren (g/l)

(7)
4
MAC –MKN
Andere
oppervlakte2
wateren (g/l)

4
niet van
toepassing

4
niet van
toepassing

(29
ter)

Tetrachloorethyleen

79-01-6

10

10

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(30)

Tributyltinverbin
dingen (Tributyltinkation)

36643-28-4

0,0002

0,0002

0,0015

0,0015

(31)

Trichloorbenzenen

12002-48-1

0,4

0,4

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(32)

Trichloormethaan

67-66-3

2,5

2,5

niet van
toepassing

niet van
toepassing

(33)

Trifluraline

1582-09-8

0,03

0,03

niet van
toepassing

niet van
toepassing

1

De richtwaarden in de kolommen 4 en 5 zijn norm uitgedrukt als jaargemiddelde (JG-MKN). Tenzij anders is
aangegeven, zijn zij van toepassing op de totale concentratie van alle isomeren. Bij de toepassing van de
richtwaarden geldt dat voor elk representatief monitoringspunt voor het waterlichaam het rekenkundig
gemiddelde van de op verschillende tijdstippen in de loop van het jaar gemeten concentraties niet boven de
norm ligt. De berekening van het rekenkundig gemiddelde en de te gebruiken analysemethode geschiedt in
overeenstemming met Besluit QA/QC van de Commissie houdende technische specificaties voor de
chemische controle en kwaliteit van analytische resultaten overeenkomstig de kaderrichtlijn water, met
inbegrip van de wijze waarop een MKN wordt toegepast indien geen passende analysemethode bestaat die
voldoet aan de minimale prestatiekenmerken.
2

Landoppervlaktewateren omvatten rivieren en meren en de bijbehorende kunstmatige of sterk veranderde
waterlichamen.
Andere oppervlaktewateren omvatten kust- en overgangswateren.

3

De richtwaarden (milieukwaliteitsnormen, MKN) worden, met uitzondering van de richtwaarden voor
cadmium, lood, kwik en nikkel uitgedrukt als totale concentratie in het volledige watermonster. Voor
cadmium, lood, kwik en nikkel metalen hebben de MKN betrekking op de opgeloste concentratie. Dit is de
opgeloste fase van een watermonster die wordt verkregen door filtratie over een filter van 0,45 µm of een
gelijkwaardige voorbehandeling.
In het monitoringsprogramma kan worden bepaald dat bij toetsing van de resultaten van de monitoring aan
de richtwaarden een correctie kan worden toegepast, waarbij rekening wordt gehouden met:
a) natuurlijke achtergrondconcentraties voor metalen en hun verbindingen, indien
deze de naleving van de MKN beletten; en
b) de hardheid, de pH of andere waterkwaliteitsparameters die de biologische beschikbaarheid van metalen
beïnvloeden.

4

De richtwaarden in de kolommen 6 en 7 zijn uitgedrukt als maximaal aanvaardbare concentratie (MACMKN). Bij de toepassing van de richtwaarden geldt dat voor elk representatief monitoringspunt voor het
waterlichaam geen enkele gemeten concentratie op enig representatief monitoringspunt in dit water boven
de norm ligt.

5

Voor de groep prioritaire stoffen die vallen onder gebromeerde difenylethers (nr. 5), vermeld in Beschikking
2455/2001/EG, wordt alleen voor de congeneren nr. 28, 47, 99, 100, 153 en 154 een richtwaarde
vastgesteld.

38

6

Voor cadmium en zijn verbindingen (nr. 6) zijn de richtwaarden afhankelijk van de hardheid van het water,
ingedeeld in de volgende klassen: klasse 1: < 40 mg CaCO3/l, klasse 2: 40 tot < 50 mg CaCO3/l, klasse 3:
50 tot < 100 mg CaCO3/l, klasse 4: 100 tot < 200 mg CaCO3/l en klasse 5: 200 mg CaCO3/l.

7

DDT totaal omvat de som van de isomeren 1,1,1-trichloor-2,2-bis(p-chloorfenyl)ethaan (CAS-nummer 5029-3), EU nummer 200-024-3); 1,1,1-trichloor-2-(o-chloorfenyl)-2-(pchloorfenyl)ethaan (CAS-nummer 78902-6), EU nummer 212-024-332); 1,1-dichloor-2,2bis(p-chloorfenyl)ethyleen (CAS-nummer 72-55-9) EU
nummer 200-024-784); en 1,1dichloor-2,2-bis(p-chloorfenyl)ethaan (CAS-nummer 7254-8). EU nummer
200-024-783);

8

Deze milieukwaliteitseis heeft alleen betrekking op directe blootstelling. Er is hierin geen rekening gehouden
met doorvergiftiging.

9

Op de groep prioritaire stoffen die onder polyaromatische koolwaterstoffen (PAK) vallen (nr. 28), is elke
afzonderlijke MKN van toepassing, hetgeen betekent dat de MKN voor benzo(a)pyreen en de MKN voor de
som van benzo(b)fluorantheen en benzo(k)fluorantheen en de MKN voor de som van benzo(g,h,i)peryleen
en indeno(1,2,3-cd)pyreen moeten worden nageleefd.

Tabel 2 Richtwaarden voor goede chemische toestand oppervlaktewaterlichamen (biota)
In aanvulling op de richtwaarden die in tabel 1 voor die stoffen zijn opgenomen, gelden voor de
volgende stoffen tevens richtwaarden die betrekking hebben op biota.
(1)
Nr.

(2)
Naam van de stof

(3)

(4)

CASnummer

MKN
(g/kg)

(16)

Hexachloorbenzeen

118-74-1

20

(17)

Hexachloorbutadieen

87-68-3

10

(21)

Kwik en zijn
verbindingen

7439-97-6

55

10

10

Deze eis geldt voor weefsel van prooidieren (nat gewicht), met dien verstande dat in het
monitoringsprogramma uit vissen, weekdieren, schaaldieren en andere biota de meest passende
indicator wordt gekozen. In het monitoringsprogramma kan met inachtneming van het bepaalde in noot
9 onder bijlage I van de richtlijn prioritaire stoffen worden bepaald dat met het oog op het toezicht op
de naleving van de eis bij de monitoring wordt uitgegaan van een waarde voor de concentratie van die
stof in oppervlaktewater, waarmee hetzelfde niveau van bescherming wordt geboden dat is beoogd met
de milieukwaliteitseis voor biota.

39

BIJLAGE F

Afleiding biologische doelen voor
vrijwel ongestoorde, sterk
veranderde en kunstmatige
waterlichamen
5

10

15

20

25

30

35

40

De milieudoelstellingen voor biologie bestaan uit de
kwaliteitselementen fytoplankton (algen), macrofyten (grote
waterplanten) macrofauna (ongewervelde waterinsecten) en vissen.
Voor deze biologische kwaliteitselementen of onderdelen daarvan zijn
per type water maatlatten ontwikkeld voor het beschrijven van de
toestand van een oppervlaktewaterlichaam. De maatlat geeft de
kwaliteit weer op een schaal van 0 tot 1. Het hiervoor gebruikte getal
wordt de Ecologische Kwaliteitsratio (EKR) genoemd. Bij een EKRwaarde van 0 is het water ecologisch dood en bij een EKR-waarde van
1 heeft het water een zeer hoge ecologische kwaliteit. De EKR-waarde
krijgt een waardering in 5 klassen, te weten de zeer goede ecologische
toestand (nagenoeg ongestoorde staat of referentie), goede toestand
(GET), en de matige, ontoereikende en slechte ecologische toestand.
De maatlatten zijn voor een groot aantal watertypen landelijk
vastgesteld, waarbij de ondergrens van de klasse goed (GET) met het
getal 0,6 de minimaal te bereiken doelstelling beschrijft.
Voor wateren die zijn aangemerkt als kunstmatig of sterk veranderd, is
een aangepaste ecologische doelstelling van toepassing. Deze
doelstellingen worden op dezelfde maatlat als die voor de watertypen
gemeten, maar op een andere manier gewaardeerd. Waar normaal een
EKR van 0,6 de ondergrens van klasse goed is, kan dat voor sterk
veranderde of kunstmatige wateren bij een lagere ecologische score,
bijvoorbeeld 0,4 het geval zijn. Deze maatlat kent vier klassen, het
Goed Ecologisch Potentieel (GEP) en hoger, en het matig, ontoereikend
en slecht ecologisch potentieel. Het GEP wordt in het hiervoor
beschreven voorbeeld bereikt bij een EKR groter of gelijk 0,4. Het
Maximaal Ecologisch Potentieel (MEP) is de best haalbare toestand die
enerzijds wel rekening houdt met de onomkeerbare ingrepen in het
water maar de effecten van deze ingrepen daar waar mogelijk wel
mitigeert, dat wil zeggen verzacht.
De afleiding van de doelstelling, het Goed Ecologisch Potentieel (GEP),
is ingewikkeld en is beschreven in Europese Richtsnoeren. Met name
vanwege de complexiteit en onzekerheden zijn de Europese Commissie
en lidstaten in 2006 een alternatieve manier voor het afleiden van
doelstellingen voor GEP overeengekomen (ook wel Praagse methode
genoemd). In Nederland is deze methode vertaald in de Handreiking
MEP-GEP 1. Kern van beide benaderingen is dat rekening wordt
1

Projectgroep Implementatie Handreiking (2005), Handreiking MEP/GEP, Handreiking voor

vaststellen van status, ecologische doelstellingen en bijpassende maatregelpakketten voor
niet-natuurlijke wateren, RIZA rapport 2006.002, STOWA-rapport 2006-02, ISBN 90-3695708-7

40

5

gehouden met de ecologische effecten van onomkeerbare
(hydromorfologische) ingrepen. De twee benaderingen zijn samengevat
in figuur 1. Beiden zijn in Nederland toegepast voor het afleiden van
ecologische doelen voor sterk veranderde waterlichamen, en leiden
theoretisch tot hetzelfde resultaat.
Figuur 1 Stappen voor het bepalen van GEP gebruik makend van de
alternatieve aanpak (onder) vergeleken met de relevante stappen zoals
beschreven in het Europese Richtsnoer (boven).

10
Bepaal alle mitigerende
maatregelen die geen
significant negatieve
effecten hebben op het
gebruik

Bepaal MEP door
biologische parameters te
schatten indien alle
mitigerende maatregelen
worden uitgevoerd

Identificeer mitigerende
maatregelen die nodig
zijn om GEP te
bereiken

Bepaal GEP als lichte
afwijking van de waarden
van de biologische
parameters geschat voor
MEP

Europese methode uit Richtsnoer

15

20

Bepaal alle mitigerende
maatregelen die geen
significant negatieve
effecten hebben op het
gebruik

Bepaal MEP door
biologische parameters te
schatten indien alle
mitigerende maatregelen
worden uitgevoerd

Sluit mitigerende
maatregelen uit die
samen een geringe
ecologische verbetering
bewerkstelligen

GEP = als de waarde van
de biologische parameters
die worden verwacht op
basis van deze maatregelen

Alternatieve methode (ook wel de ‘Praagse methode’ genoemd).
Groene pijlen geven aanpassingen ten opzichte van de oorspronkelijke
methode weer.
Ingrepen zijn onomkeerbaar als voldaan wordt aan de voorwaarden in
artikel 4.3 uit de richtlijn. Belangrijk daarbij is dat bezien wordt of
ingrepen hersteld kunnen worden, en of een dergelijk herstel tot
significante functieschade zou leiden. In dat geval is de ingreep
onomkeerbaar. Maatregelen die tot functieschade leiden, en waarvoor
geen mogelijke of betaalbare alternatieven zijn, worden in beide

41

methoden niet opgenomen in de uit te voeren maatregelpakketten.
Omdat de functies en de mate van ingrepen per waterlichaam kunnen
verschillen, zijn vaak ook de ecologische doelstellingen voor elk
afzonderlijk waterlichaam bepaald.
5

42

43

33

27
28
29
30
31
32

22
24
25
26

11
14
15
16
17
18
19
20
21

10

5
6
8
9

2
4

95-57-8

89-63-4
88-73-3
121-73-3
100-00-5
89-59-8

107-07-3
59-50-7
90-13-1

92-52-4
302-17-0
57-74-9
79-11-8
95-51-2
108-42-9
106-47-8
108-90-7
97-00-7

98-87-3

2642-71-9
86-50-0
92-87-5
100-44-7

95-85-2
7440-38-2

CAS-nummer

*

3 g/l
29 g/l*
0,55 g/l*
19 g/l*
4 g/l*
1
16 g/l*

0,77 g/l*
,1
0,77 g/l *

155 g/l

*

690 g/l
*
0,54 g/l

1,5 g/l
*
500 g/l
0,002 g/l
*
0,58 g/l

*

4,6 g/l

*

0,6 g/l
310 g/l

10 g/l
32 g/l

milieukwaliteitseis
oppervlaktewater
7,8,9
totaal

Milieukwaliteitseisen voor overige relevante stoffen

2-amino-4-chloorfenol
Arseen (en anorganische
verbindingen daarvan)
Azinfos-ethyl
Azinfos-methyl
Benzidine
Benzylchloride (alfachloortolueen)
Benzylideenchloride
(alfa,alfa-dichloortolueen)
Bifenyl
Chlooralhydraat
Chloordaan
Chloorazijnzuur
2-chlooraniline
3-chlooraniline
4-chlooraniline
Chloorbenzeen
1-Chloor-2,4dinitrobenzeen
2-Chloorethanol
4-Chloor-3-methylfenol
1-Chloornaftaleen
Chloornaftalenen
(technisch mengsel)
4-Chloor-2-nitroaniline
1-Chloor-2-nitrobenzeen
1-Chloor-3-nitrobenzeen
1-Chloor-4-nitrobenzeen
4-Chloor-2-nitrotolueen
Chloornitrotoluenen
(andere dan 4-Chloor-2nitrotolueen)
2-Chloorfenol

EG-Nr. Stofnaam

Bijlage G

35

6,4

0,58
0,2
0,41
0,22

0,0065
0,002

JG-MKN **
Landoppervlakte
wateren (g/l)

3,5

0,64

0,058
0,032
0,065
0,057

0,0013
0,0004

JG-MKN **
Andere
oppervlakte
wateren (g/l)

110

64

10
4,6
1,2

0,011
0,014

MAC-MKN**
Landoppervlakte
Wateren (g/l)

11

6,4

1,0
0,46
0,12

0,0028

MAC-MKN**
Andere
oppervlakte
Wateren (g/l)

44

3-Chloorfenol
4-Chloorfenol

61
63
64
65
66

52
53
54
55
56
57
58
60

Dichlooranilinen
1,2-Dichloorbenzeen
1,3-Dichloorbenzeen
1,4-Dichloorbenzeen
Dichloorbenzidine
Dichloordiisopropylether
1,1-Dichloorethaan
1,1-Dichloorethyleen
(vinylideenchloride)
1,2-Dichloorethyleen
Dichloornitrobenzenen
2,4-Dichloorfenol
1,2-Dichloorpropaan
1,3-Dichloorpropaan-2-ol

Chloropreen (2-Chloor1,3-butadieen)
37
3-Chloorpropeen
(allylchloride)
38
2-Chloortolueen
39
3-Chloortolueen
40
4-Chloortolueen
41
2-Chloor-p-toluïdine
42
Chloortoluïdinen (andere
dan 2-Chloor-p-toluïdine)
43
Cumafos
44
Cyaanuurzuurchloride
(2,4,6-trichloor-1,3,5triazine)
45
2,4-D (en zouten en
esters van 2,4-D)
47
Demeton
48
1,2-Dibroomethaan
49, 50,
Dibutyltin (kation)
51

36

34
35

EG-Nr. Stofnaam

120-83-2
78-87-5
96-23-1

540-59-0
1

104 g/l*

1,4 g/l*

10 g/l
700 g/l

*

3 g/l
250 g/l
250 g/l
250 g/l

1

0,14 g/l

298-03-3
106-93-4
683-18-1
818-08-6
1002-53-5

95-50-1
541-73-1
106-46-7
91-94-1
108-60-1
75-34-3
75-35-4

26 g/l

94-75-7

*

0,1 g/l

310 g/l
310 g/l
310 g/l
36 g/l*
1
6,2 g/l*

56-72-4
108-77-0

95-49-8
108-41-8
106-43-4
615-65-6

0,54
280

6,8

9

0,0000052

0,0033
0,09

0,0034

0,34

107-05-1

4
16

JG-MKN **
Landoppervlakte
wateren (g/l)

0,19

25 g/l
25 g/l

milieukwaliteitseis
oppervlaktewater
7,8,9
totaal

126-99-8

108-43-0
106-48-9

CAS-nummer

0,16
28

0,68

0,9

0,0000052

0,4
0,09

0,00068

0,034

0,19

0,4
3,

JG-MKN **
Andere
oppervlakte
wateren (g/l)

70
1300

n.a.

90

0,058

0,0033
n.a.

0,0034

3,4

n.a.

400
89

MAC-MKN**
Landoppervlakte
Wateren (g/l)

7
130

n.a.

9

n.a.

n.a.
n.a.

0,00068

0,34

n.a.

40
18

MAC-MKN**
Andere
oppervlakte
Wateren (g/l)

45

67
68
69
70
72
73
74
75
78
79
80
81
82
(82)
86
87
88
89
90
91
93
94
95
97
98
(99)
(99)
(99)
100
(100)
101
(101)
(101)
(101)
(101)
(101)

1,3-Dichloorpropeen
2,3-Dichloorpropeen
Dichloorprop
Dichloorvos
Diethylamine
Dimethoaat
Dimethylamine
Disulfoton
Epichloorhydrine
Ethylbenzeen
Fenitrothion
Fenthion
Heptachloor
Heptachloorepoxide
Hexachloorethaan
Isopropylbenzeen
Linuron
Malathion
MCPA
Mecoprop-p
Methamidophos
Mevinfos
Monolinuron
Omethoate
Oxydemeton-methyl
Benz(a)anthraceen
Fenantreen
Chryseen
Parathion
Parathion-methyl
PCB (en PCT)
PCB-101
PCB-118
PCB-138
PCB-153
PCB-180

EG-Nr. Stofnaam

1,2 g/l
0,035 g/l
0,03 g/l
0,3 g/l
0,9 g/l
0,005 g/l
0,011 g/l
8 g/kg d.s.
10
8 g/kg d.s.
10
8 g/kg d.s.
10
8 g/kg d.s.
10
8 g/kg d.s.

37680-73-2
31508-00-6
35065-28-2
35065-27-1
35065-29-3

10

0,016 g/l*

4,2 g/l*
0,25 g/l
0,013 g/l

370 g/l
0,009 g/l
0,003 g/l
0,0005 g/l
0,0005 g/l

7,5 g/l*
0,082 g/l

20 g/l*

8 g/l

milieukwaliteitseis
oppervlaktewater
7,8,9
totaal

67-72-1
98-83-8
330-55-2
121-75-5
94-74-6
93-65-2
10265-92-6
26718-65-0
1746-81-2
1113-02-6
301-12-2
56-55-3
85-01-8
218-01-9
56-38-2
298-00-0

542-75-6
78-88-6
120-36-5
62-73-7
109-89-7
60-51-5
124-40-3
298-04-4
106-89-8
100-41-4
122-14-5
55-38-9
76-44-8

CAS-nummer

0,00017
0,15

1,4
18

0,44

0,65

0,07

1,0
0,0006

0,18

JG-MKN **
Landoppervlakte
wateren (g/l)

0,000017
n.a.

0,14
1,8

0,067

0,065

0,07

0,13
0,00006

0,018

JG-MKN **
Andere
oppervlakte
wateren (g/l)

0,017
0,15

15
160

1,4

6,5

0,7

7,6
0,0007

51

MAC-MKN**
Landoppervlakte
Wateren (g/l)

0,0017
n.a.

1,5
16

0,28

n.a.

0,7

0,76
0,00007

5,1

MAC-MKN**
Andere
oppervlakte
Wateren (g/l)

46

1,2,4,5Tetrachloorbenzeen
1,1,2,2-Tetrachloorethaan
Tolueen
Triazophos
Tributylfosfaat
Trichloorfon
1,1,1-Trichloorethaan
1,1,2-Trichloorethaan
2,4,5 trichloorfenol
2,4,6-trichloorfenol
1,1,2Trichloortrifluorethaan
Trifenyltinacetaat

Trifenyltinchloride

Trifenyltinhydroxide

Vinylchloride
(chloorethyleen)
11
xylenen

Bentazon
Titaan
Borium
Uranium
Tellurium
Zilver

109

110
112
113
114
116
119
120
122
122
123

126

127

128

132
A
B
C
D
E

129

125

108

PCB-28
PCB-52
Foxim
Propanil
Pyrazon (Chloridazon)
2,4,5-T (en zouten en
esters van 2,4,5-T)
Tetrabutyltin

(101)
(101)
103
104
105
107

EG-Nr. Stofnaam

108-38-3, 9547-6, 106-42-3
25057-89-0
7440-32-6
7440-42-8
7440-61-1
13494-80-9
7440-22-4

75-01-4

76-87-9

639-58-7

900-95-8

79-34-5
108-88-3
24017-47-8
126-73-8
52-68-6
71-55-6
79-00-5
95-95-4
88-06-2
76-13-1

95-94-3

1461-25-2

7012-37-5
35693-99-3
14816-18-3
709-98-8
1698-60-8
93-76-5

CAS-nummer

2,5

,6

20 g/l*
,6
650 g/l*
,6
1 g/l*
*,6
100 g/l
2,6
0,08 g/l*

0,005 g/l
3,5
0,0009 g/l
2,5
0,005 g/l
3,5
0,0009 g/l
2,5
0,005 g/l
3,5
0,0009 g/l

3,7 g/l*

13 g/l*
0,001 g/l

1,6 g/l
3
0,017 g/l
24 g/l

2

8 g/kg d.s.
10
8 g/kg d.s.
0,082 g/l
0,07 g/l*
73 g/l
9 g/l

10

milieukwaliteitseis
oppervlaktewater
7,8,9
totaal

73

2,44

0,09

21
22
0,13
0,26

8,0
74
0,001

JG-MKN **
Landoppervlakte
wateren (g/l)

7,3

0,24

0,09

2,1
2,2
0,13
0,26

0,8
7,4
0,0001

JG-MKN **
Andere
oppervlakte
wateren (g/l)

450

24,4

n.a.

54
300
2,6
32

84
550
0,02

MAC-MKN**
Landoppervlakte
Wateren (g/l)

45

4,88

n.a.

5,4
190
2,0
3,2

8,4
55
0,002

MAC-MKN**
Andere
oppervlakte
Wateren (g/l)

47

F

Carbendazim
Chloorprofam
Chloortoluron
Chroom
Deltamethrin
Diazinon
Dimethanamid-P
Dithianon
Dodine
Esfenvaleraat
Fenamiphos
Fenoxycarb
Fluoriden
Heptenofos
Imidacloprid
Lambda-cyhalothrin
Metsulfuron-methyl
Kobalt
Koper
Metazachloor
Methabenzthiazuron
Metolachloor
Molybdeen
Pirimicarb
Pirimifos-methyl
Propoxur
Pyridaben
Pyriproxyfen

Octamethyltetrasiloxaan
Abamectine
Ammonium-N
Antimoon
Barium
Beryllium
Captan

EG-Nr. Stofnaam

133-06-2
10605-21-7
101-21-3
15545-48-9
7440-47-3
52918-63-5
333-41-5
163515-14-8
3347-22-6
3-10-2439
66230-04-4
22224-92-6
72490-01-8
16984-48-8
23560-59-0
138261-41-3
91465-08-6
74223-64-6
7440-48-4
7440-50-8
67129-08-2
18691-97-9
51218-45-2
7439-98-7
23103-98-2
29232-93-7
114-26-1
96489-71-3
95737-68-1

556-67-2
71751-41-2
14798-03-9
7440-36-0
7440-39-3
7440-41-7

CAS-nummer

3,6

0,01 g/l

0,09 g/l

3,1 g/l
3,8 g/l
34 g/l
1,8 g/l
0,2 g/l

1,5 F mg/l*

0,037 g/l

3,3 g/l

7,2 g/l

1,2 g/l*
0,5 g/l

milieukwaliteitseis
oppervlaktewater
7,8,9
totaal

0,0017
0,00003

0,00094
n.a.

n.a.

n.a.

7,2
0,0005

0,0002
0,0036
n.a.
n.a.
n.a.

n.a.
n.a.
n.a.
n.a.
n.a.
n.a.

0,04
0,6
n.a.

n.a.

n.a.
n.a.
n.a.

0,0000035
n.a.

JG-MKN **
Andere
oppervlakte
wateren (g/l)

0,002
0,067
0,00005
0,01
0,089

0,13
0,097
0,44
0,0001
0,012
0,0003

0,4
3,4
0,0000031

0,6

9,3
0,0092
0,34

0,001
11
0,304

JG-MKN **
Landoppervlakte
wateren (g/l)

0,0062
0,026

0,0016

116

0,02
0,2
0,00047
0,03
1,36

1,6
0,36
2
0,00085
0,027
0,026

2,3
0,00031

-

148
0,813
0,34

0,018
11
0,608

MAC-MKN**
Landoppervlakte
Wateren (g/l)

0,0012
n.a.

n.a.

n.a.

0,002
0,36
n.a.
n.a.
0,21

n.a.
n.a.
n.a.
n.a.
n.a.
n.a.

0,23
n.a.
n.a.

n.a.

n.a.
n.a.
n.a.

0,0009
n.a.

MAC-MKN**
Andere
oppervlakte
Wateren (g/l)

48

7782-49-2
100-42-5
5915-41-3
7440-28-0
7440-31-5
57018-04-9
83121-18-0
7440-62-2
7440-66-6

CAS-nummer

5,1 g/l

570 g/l
*
0,19 g/l

milieukwaliteitseis
oppervlaktewater
7,8,9
totaal

7,8

0,013
0,6
1,2
0,0012

0,052

JG-MKN **
Landoppervlakte
wateren (g/l)

3

n.a.
n.a.
n.a.
n.a.

n.a.

JG-MKN **
Andere
oppervlakte
wateren (g/l)

15,6

0,76
36
1,2
0,0017

24,6

MAC-MKN**
Landoppervlakte
Wateren (g/l)

n.a.

0,34
n.a.
n.a.
n.a.

2,6

MAC-MKN**
Andere
oppervlakte
Wateren (g/l)

2

Milieukwaliteitseis geldt voor individuele stoffen uit de groep.
Milieukwaliteitseis geldt voor zoete oppervlaktewateren.
3
Milieukwaliteitseis geldt voor zoute oppervlaktewateren.
5
Milieukwaliteitseisen geldt voor de som van trifenyltinverbindingen.
6
Bij de milieukwaliteitseis dient de lokale achtergrondconcentratie te worden opgeteld.
7
De getalswaarden voor de totale concentratie in water gelden voor een zwevende stof concentratie van 30 mg/l. Zie voor de methode van standaardisatie bijlage 9 en
bijlage 8 van het CIW-rapport ‘Normen voor het waterbeheer’ van mei 2000.
8
De getalswaarden voor de totale concentratie in water zijn gebaseerd op een standaard samenstelling van zwevende stof van 20% organische stof en 40% lutum.
9
In het monitoringsprogramma kan worden bepaald dat met het oog op het toezicht op de naleving van de milieukwaliteitseis oppervlaktewater totaal voor een stof bij de
monitoring wordt uitgegaan van de waarde voor de concentratie van die stof in zwevend stof, die overeenkomt met het maximaal toelaatbaar risico (MTR), waarmee
hetzelfde niveau van bescherming wordt geboden dat is beoogd met de milieukwaliteitseis oppervlaktewater totaal. Dit is toegestaan in situaties waarin de monitoring van de
totale concentratie van die stof in oppervlaktewater onvoldoende waarborgen biedt dat betrouwbare en nauwkeurige informatie wordt verkregen die bruikaar is voor het
toezicht op de naleving van de milieukwaliteitseis en de monitoring van concentraties van de stof in zwevend stof betrouwbaarder of nauwkeuriger informatie oplevert.
10
Deze eis betreft een milieukwaliteitseis voor zwevend stof. De getalswaarde voor zwevend stof is gebaseerd op een standaard samenstelling van zwevend stof van 20%
organische stof en 40% lutum. In het monitoringsprogramma kan worden bepaald dat met het oog op het toezicht op de naleving van de milieukwaliteitseis zwevend stof voor
PCB’s bij de monitoring wordt uitgegaan van een waarde oppervlaktewater totaal, waarmee hetzelfde niveau van bescherming wordt geboden dat is beoogd met de
milieukwaliteitseis zwevend stof. Dit is toegestaan indien voldoende waarborgen bestaan dat met de monitoring betrouwbare en nauwkeurige informatie wordt verkregen die
bruikaar is voor het toezicht op de naleving van de milieukwaliteitseis.
11
Deze eis is uitgedrukt in mg N/l (NH4-N + NH3-N) en geldt bij een pH van 7,7 en een temperatuur van 15 C. In het monitoringsprogramma wordt bepaald dat bij toetsing van de
resultaten van de monitoring aan de richtwaarden een correctie wordt toegepast, waarbij rekening wordt gehouden met de actuele pH en temperatuur.

1

n.a.
niet afgeleid, geen/onvoldoende gegevens
*
de weergegeven kwaliteitseis geldt voor de stof in opgeloste vorm
**
Voor definities van de begrippen JG-MKN en MACMKN en toelichting wordt verwezen naar de definities en toelichting die hieromtrent zijn opgenomen in bijlage E. De MKN
worden, met uitzondering van de richtwaarden voor metalen uitgedrukt als totale concentratie in het volledige watermonster. Voor metalen hebben de MKN betrekking op de opgeloste
concentratie. Dit is de opgeloste fase van een watermonster die wordt verkregen door filtratie over een filter van 0,45 µm of een gelijkwaardige voorbehandeling.

Selenium
Styreen
Terbutylazine
Thallium
Tin
Tolclofos-methyl
Teflubenzuron
Vanadium
Zink

EG-Nr. Stofnaam

Bijlage H

Toelichting op afleidingsmethodiek drempelwaarden en toetswaarden voor toestandbepaling
grondwater

Toelichting methodiek drempelwaarden1
De methodiek voor het afleiden van drempelwaarden is ontwikkeld binnen vier
randvoorwaarden. De methodiek waarmee de vast te stellen drempelwaarden zijn afgeleid,
bestaat uit een basismethodiek aangevuld met enkele verfijningen (zie onder). Aanvullende
acties in de loop van 2008 en op de langere termijn zijn nodig om de methodiek te
optimaliseren en toe te passen op meer stoffen.
Randvoorwaarden
De methodiek voor de afleiding van drempelwaarden voor grondwater is (en wordt verder)
ontwikkeld binnen de volgende vier randvoorwaarden.
1. Drempelwaarden representeren een algemeen beschermingsniveau (basiskwaliteit) voor
grondwaterlichamen
Het gaat erom dat de Nederlandse grondwaterlichamen als geheel kwalitatief gezien in een
zodanige staat verkeren, dat de voor de KRW en GWR relevante receptoren – aquatische en
grondwaterafhankelijke terrestrische ecosystemen en de mens – in algemene zin voldoende
zijn beschermd. Anders gezegd streven we voor grondwaterlichamen als geheel naar een
basiskwaliteit, die in de drempelwaarden tot uitdrukking moet komen.
Specifieke bescherming waarbij een hogere kwaliteit dan de basiskwaliteit is vereist,
bijvoorbeeld drinkwaterbronnen in grondwaterbeschermingsgebieden, wordt gerealiseerd met
specifieke (beschermings)maatregelen en normen (BKMW-normen én een minimaal
gelijkblijvende en zich op termijn verbeterende kwaliteit van het voor de drinkwaterbereiding
ingenomen ruwwater bij het innamepunt).
2. Drempelwaarden representeren het daadwerkelijke gevaar voor de receptoren
De receptoren zouden ultiem beschermd worden als de normen waaraan de kwaliteit van de
receptor zelf wordt afgemeten, ook als drempelwaarden zouden worden gehanteerd. Het
grondwater is voor de receptoren dan inherent veilig. Aangezien de grondwaterkwaliteit van
invloed kan zijn op zeer uiteenlopende receptoren, maar het niet logisch is dat één enkele
receptor bepalend is voor de kwaliteitseis van de omvangrijke grondwaterlichamen, wordt hier
niet voor gekozen. Gekozen wordt voor drempelwaarden die het daadwerkelijke risico voor de
relevante receptoren representeren. Daarbij moet ook vastlegging, afbraak en verdunning van
stoffen op het pad tussen bron en receptor worden verdisconteerd in de hoogte van de
drempelwaarden.
3. Een houdbare implementatie van drempelwaarden, van grof naar fijn
Het afleidings- en vaststellingsproces van drempelwaarden kost tijd, geld en capaciteit, waarbij
de totaal benodigde doorlooptijd en de totaal benodigde middelen met name afhankelijk zijn
van het aantal stoffen waarvoor drempelwaarden worden afgeleid. Daarom wordt gewerkt
van grof naar fijn, waarbij wordt gestart met drempelwaarden voor stoffen waarvoor het
afleiden en vaststellen van drempelwaarden echt noodzakelijk is. In casu: stoffen die maken
dat grondwaterlichamen de goede chemische toestand niet zouden kunnen bereiken. Andere
stoffen volgen (eventueel) later, waarbij de stoffen in bijlage II, deel B van de
Grondwaterrichtlijn voorrang hebben.
1

Zie voor een uitgebreidere beschrijving van de methodiek het rapport Advies voor drempelwaarden, Verweij et al. RIVM
60730005, 2008

1

49

4. Afleidingswijze drempelwaarden is zoveel mogelijk in overeenstemming met de Europese
guidance
In de guidance ‘Groundwater Chemical Status and Threshold Values’ wordt een
afleidingsmethodiek geschetst die uitgaat van de strengste (grondwaterafhankelijke) humaan
of ecologisch bepaalde receptor. Vervolgens worden hiervoor drempelwaarden bepaald die
worden vergeleken met de achtergrondconcentraties voor die stoffen in het grondwater. De
hoogste van die twee waarden wordt aangemerkt als de uiteindelijke drempelwaarde.
Nederland wil hier uiteindelijk enigszins van afwijken door niet uit te gaan van de strengste
receptor, maar van de meest relevante receptor. Hiervoor is wel meer inzicht vereist in de
grondwaterafhankelijkheid van oppervlaktewaterlichamen. Voor de korte termijn hanteert
Nederland daarom de hieronder beschreven methodiek, waarbij eveneens van de strengste
receptor wordt uitgegaan.
De basismethodiek voor het afleiden van drempelwaarden wordt schematisch weergegeven in
onderstaande figuur.
Overigens geldt dit schema voor natuurlijke stoffen. Voor synthetische stoffen geldt dat de
achtergrondconcentratie in de basismethodiek op ‘nul’ wordt gesteld. Om tot een
drempelwaarde voor een synthetische stof te komen worden de MTR humaan
(drinkwaternorm) en de MTR eco vergeleken, waarna de laagste prevaleert en in beginsel
wordt gedeeld door 100 om uit te komen op verwaarloosbaar risico (VR).
Uit het schema blijkt het belang van het selecteren van stoffen (in beginsel alleen stoffen die
maken dat een grondwaterlichaam de goede chemische toestand niet kan bereiken), alsmede
van de achtergrondconcentratie van een stof: de uiteindelijke drempelwaarde van een
natuurlijke stof kan nooit lager zijn dan de achtergrondconcentratie.
Verfijningen
Er zijn drie verfijningen op de beschreven methodiek van toepassing, die de komende jaren
verder worden uitgewerkt:
1. Methode bepaling achtergrondconcentraties
In het gezamenlijke project ‘Verkenning indicatieve drempelwaarden’ zijn drie methoden
onderzocht voor het bepalen van achtergrondconcentraties in grondwater: (1) Een door het
RIVM toegepaste methode die voor wat betreft de keuze van de mediaan aansluit op het
advies van de TCB (50 percentiel hanteren). (2) Een variant op een methode die in een
Europese guidance wordt aanbevolen, waarbij onderscheid wordt gemaakt in aërobe en
anaërobe situaties en waarbij wordt uitgegaan van de ondergrens van het
betrouwbaarheidsinterval. (3) Een variant op een methode van TNO, ontwikkeld voor
stroomgebied Rijn-West in het kader van het Europese project BRIDGE, waarbij onderscheid
wordt gemaakt in zoete en zoute situaties en waarbij wordt uitgegaan van de ondergrens van
het betrouwbaarheidsinterval.
De achtergrondconcentraties, die zijn gebruikt voor het met behulp van de basismethodiek
afleiden van de drempelwaarden, zijn het resultaat van voornoemde methoden 3 of 1: per stof
is gekeken welke achtergrondconcentratie van beide methoden het hoogste is en die
achtergrondconcentratie is vervolgens gebruikt als input voor de basismethodiek.
2. Stofkeuze: arseen, cadmium, nikkel, lood, chloride en fosfaat wel; boor en N-totaal niet
Voorshands zijn drempelwaarden afgeleid voor de stoffen: arseen, cadmium, nikkel, lood,
chloride en fosfaat. Uit monitoringsgegevens blijkt namelijk dat deze stoffen er voor zouden
kunnen zorgen dat grondwaterlichamen de goede chemische toestand niet tijdig kunnen
bereiken.

50

2

Stofselectie

Stof

Receptor Menselijk gebruik

Receptor Ecosystemen

Leidt de MTR humaan af van de
drinkwaternorm en vergelijk deze met
de achtergrondconcentratie (AC):

Natuurlijke stoffen*: leidt de MTC af**.

•

Als MTR humaan < AC
grondwaterlichaam, MTR humaan = AC
Als MTR humaan > AC

grondwaterlichaam

•

grondwaterlichaam

•

Voor volledig beschikbare stoffen
(chloride, fosfaat***):
• Als MTC < AC grondwaterlichaam,
MTR eco, natuurlijk = AC

grondwaterlichaam, MTR humaan =

drinkwaternorm

Als MTC > AC grondwaterlichaam,
MTR eco, natuurlijk = MTC

Voor de andere stoffen:
• MTR eco, natuurlijk = MTC + AC
grondwaterlichaam

MTR eco, natuurlijk

MTR humaan

Tussenresultaat is de laagste van
beide MTR’s (meest gevoelige functie
beschermd)

Corrigeer het tussenresultaat voor
vastlegging, verdunning & afbraak
(tussenresultaat x 1,5)

Drempelwaarde

*Bij synthetische stoffen is de achtergrondconcentratie per definitie ‘nul’.
** MTC=Maximaal Toelaatbare Concentratie
*** Voor fosfaat is de MTC gedifferentieerd per grondwaterlichaam omdat de werknormen
voor nutriënten in oppervlaktewater dat ook zijn.

3

51

Voorshands zijn geen drempelwaarden afgeleid voor boor en N-totaal, alhoewel
monitoringsgegevens erop wijzen dat ook deze stoffen probleemstoffen zijn.
De reden hiervoor is dat er van boor geen achtergrondconcentraties bekend zijn. Hiernaar
moet eerst onderzoek worden gedaan. Temeer daar bij gebrek aan achtergrondconcentraties
de MTR humaan als input voor de basismethodiek moet worden gebruikt en die norm relatief
streng is als je uitgaat van het willen realiseren van een basiskwaliteit, vooral gezien het feit
dat: (a) boor van nature in zeewater voorkomt en derhalve alle zoute grondwaterlichamen van
nature met boor belast zijn, (b) er belasting van grondwaterlichamen door de grote rivieren
plaatsvindt (boor als bestanddeel van wasmiddelen) en (c) we in Nederland ook vaste bodems
hebben met verhoogde achtergrondconcentraties boor waarvoor eveneens nader onderzoek
nodig is.
Hoewel er voor nitraten een Europese grondwaterkwaliteitsnorm geldt die in de GWR is
opgenomen (50 mg/l), moeten lidstaten een drempelwaarde afleiden en vaststellen als de
Europese grondwaterkwaliteitsnorm niet volstaat voor het beschermen van de receptoren. In
Nederland is dat over het algemeen het geval, wat het afleiden en vaststellen van een
drempelwaarde in principe noodzakelijk maakt. Voor N-totaal kan de basismethodiek voor
drempelwaardenafleiding echter nog niet worden gevolgd, omdat niet bekend is welke
oppervlaktewateren grondwaterafhankelijk zijn en welke niet.
Opgemerkt wordt dat het bovenstaande over nitraten eigenlijk ook geldt voor fosfaat. Voor
fosfaat kan in tegenstelling tot nitraten voorlopig echter niet worden teruggevallen op een
Europese milieukwaliteitsnorm. Omdat nutriënten wel op de GWR-lijst staan en bovendien
Nederland te maken heeft met fosfaatverzadigde bodems is er voor gekozen om een
drempelwaarde voor fosfaat af te leiden. Op termijn zal de drempelwaarde voor fosfaat
worden herzien op grond van het hiervoor bij nitraten genoemde nader onderzoek naar de
grondwaterafhankelijkheid van oppervlaktewateren.
De komende jaren zal de noodzaak worden onderzocht om ook drempelwaarden te bepalen
voor andere stoffen waarvoor in de Grondwaterrichtlijn wordt aanbevolen om
drempelwaarden af te leiden (zie hieronder).
3. Verdisconteren vastlegging, afbraak en verdunning
Voordat het met verontreinigende stoffen belaste grondwater in een grondwaterlichaam de
receptoren bereikt, vindt er vastlegging en afbraak (attenuation / AF) en verdunning (dilution
/ DF) plaats. Theoretisch beschouwd volgt de bepaling van de eindwaarde voor
drempelwaarden uit de formule:
Drempelwaarde = (MTR humaan (drinkwaternorm) of MTR eco) * ( AF / DF)
In de basismethodiek voor afleiding van drempelwaarden wordt hiermee geen rekening
gehouden. De concentratie van een stof bij het meetpunt wordt gelijk verondersteld aan de
concentratie bij de receptor, hetgeen resulteert in een qua risico’s te lage (te strenge) norm bij
het meetpunt. Hierbij komt nog dat belasting van receptoren door stoffen langs meer wegen
dan alleen het grondwater plaatsvindt.
In het ideale geval zijn de vastleggings-, afbraak- en verdunningsprocessen van stoffen op het
pad tussen bron en receptor per grondwaterlichaam in beeld, zodat deze processen op maat
kunnen worden verdisconteerd in drempelwaarden voor stoffen per grondwaterlichaam. Dat is
nu niet het geval en het opbouwen van dit beeld kost onderzoekstijd en -geld. Op maat
rekening houden met vastlegging, afbraak en verdunning is dus iets voor de toekomst.
Zolang het niet mogelijk is om op maat rekening te houden met vastlegging, afbraak en
verdunning wordt voor het verdisconteren daarvan een voorlopig algemeen opslagpercentage
gehanteerd bovenop de drempelwaarde die resulteert uit de basismethodiek. Dit
opslagpercentage is 50%. De vast te stellen drempelwaarden zijn dus de getallen die
resulteren uit de basismethodiek, vermenigvuldigd met 1,5.

52

4

De vermenigvuldigingsfactor van 1,5 is voorzichtig gekozen, uitgaande van een relatief lange
beschermingstermijn voor het grondwater (honderd(en) jaren). De concept Guidance
‘Groundwater Chemical Status and Treshold Values’ (vaststelling is voorzien in juni 2008)
geeft aan dat de factor voor verdunning (DF) kan worden afgeleid door rekening te houden
met de verhouding belastend (landbouw) oppervlak – oppervlak grondwaterlichaam. In
Nederland is globaal 2 mln. hectare van de 3,2 mln. hectare grond(waterlichamen)oppervlak in
gebruik voor de landbouw. Zodoende kan rekening worden gehouden met een factor DF: 1 /
(2/3.2) = 1.6. Dit is afgerond op 1.5, omdat voor de korte termijn geen goede onderbouwing
van de gehanteerde oppervlakten mogelijk is.
Het gedrag van stoffen als gevolg van vastlegging en afbraak hangt samen met de
stofeigenschappen, de eigenschappen van de bodem, de hieruit voortvloeiende
bodemprocessen en de verblijftijd. Naarmate de verblijftijd van stoffen in het grondwater
toeneemt en het dus langer duurt voordat grondwater opkwelt in oppervlaktewater of
aankomt bij onttrekkingspunten voor drinkwater zal er meer vastlegging en afbraak
plaatsvinden. Hierdoor is een hogere factor AF mogelijk. Echter momenteel ontbreekt het
inzicht en wordt voorgesteld de factor voor vastlegging en afbraak AF uit
duurzaamheidoogpunt op 1 te stellen.
Rekeninghoudend met het vorenstaande is besloten om in Nederland uit te gaan van een
factor AF/DF van 1,5.
In algemene termen is de consequentie van het toepassen van hogere factoren dat daarmee
de drempelwaarde zal toenemen en dat minder snel de noodzaak aanwezig is om
risicoanalyses uit te voeren aan de hand waarvan moet worden vastgesteld of de
overschrijding geen nadelige gevolgen heeft voor de receptoren (aquatische en/of
grondwaterafhankelijke terrestrische ecosystemen & menselijk gebruik).
Stoffen waarvoor nog geen drempelwaarde is afgeleid
• Kwik: uit monitoringsresultaten blijkt kwik geen probleem te vormen voor menselijk
gebruik van grondwater.
• Ammonium: komt soms in hoge concentraties voor in Nederlands grondwater, maar
er zijn geen aanwijzingen dat dit komt door antropogene invloed.
• Sulfaat en geleidbaarheid: deze stoffen moeten samen met chloride worden
beschouwd als maat voor geleidbaarheid. Een drempelwaarde is niet nodig omdat in
Nederland de geleidbaarheid hoofdzakelijk wordt bepaald door de hoeveelheid
chloride in het grondwater waarvoor wèl een drempelwaarde is afgeleid.
• Trichloorethyleen en tetrachloorethyleen: deze stoffen vormen naar verwachting geen
bedreiging van het menselijk gebruik van grondwater of ecosystemen op het niveau
van grondwaterlichamen.
Rol van drempelwaarden bij de toestandbepaling grondwater
Volgens het protocol toetsen grondwaterkwaliteit2 is bij een overschrijding van de
drempelwaarde een passend onderzoek noodzakelijk. In dat passend onderzoek wordt
vervolgens gekeken naar de aantallen meetpunten waar een overschrijding van de
drempelwaarde is geconstateerd. In Nederland is afgesproken dat het eindoordeel per stof
ontoereikend is als het aantal meetpunten waar wordt overschreden meer dan 20% bedraagt
van het totaal aantal meetpunten per grondwaterlichaam. Deze norm van 20% is
overgenomen uit de EU guidance3. In de periode tot 2015 zal worden bekeken of er
aanleiding is om dit percentage nader te beschouwen voor het volgende SGBP, mede
ingegeven door de opstelling van andere lidstaten hierin.

2

Zijp et al (2008) Protocol voor de beoordeling van de chemische toestand van grondwaterlichamen, RIVM briefrapport
607300008/2008
3
Zie guidance on Treshold Values and Chemical Status, draft 2.0, okt 2007

5

53

Bijlage I

Richt- en streefwaarden voor
oppervlaktewater bestemd voor de
bereiding van voor menselijke
consumptie bestemd water

Tabel 1. Richtwaarden voor oppervlaktewater bestemd voor de bereiding van voor
menselijke consumptie bestemd water

54

Parameter

Eenheid

Norm

Zuurgraad

pH

7,0 - 9,0

Kleurintensiteit

mg/l

50

Gesuspendeerde stoffen

mg/l

50

Temperatuur

°C

25 (O)

Geleidingsvermogen voor
elektriciteit

mS/m bij 20°C

100

Geurverdunningsfactor bij 20°C

-

20

Chloride

mg/l Cl

200

Sulfaat

mg/l SO 4

100

Fluoride

mg/l F

1

Ammonium

mg/l N

1,2

Organisch gebonden stikstof

mg/l N

2,5

Nitraat

mg/l NO3

50

Fosfaat

mg/l P

0,3

Zuurstof opgelost

mg/l O 2

5

Chemisch zuurstofverbruik

mg/l O 2
jaargemiddelde

40

Biochemisch zuurstofverbruik

mg/l O2

6

Natrium

mg/l Na

120

IJzer opgelost

mg/l Fe

0,3

Mangaan

g/l Mn

500

Parameter

Eenheid

Norm

Koper

g/l Cu

50 (O)

Zink

g/l Zn

200

Boor

g/l B

1000

Arseen

g/l As

20

Cadmium

g/l Cd

1,5

Chroom (totaal)

g/l Cr

20

Lood

g/l Pb

30

Seleen

g/l Se

10

Kwik

g/l Hg

0,3

Barium

g/l Ba

200

Cyanide

g/l CN

50

Oppervlakte-actieve stoffen die
reageren met methyleenblauw

g/l

200

Met waterdamp vluchtige fenolen

g/l C6H 5OH

5

Minerale olie

g/l

200

Polycyclische aromatische
koolwaterstoffen

g/l

1

Humaan toxicologisch relevante
gewasbeschermingsmiddelen
totaal

g/l

0,5

Gewasbestchermingsmiddelen,
g/l
biociden en hun relevante
afbraakprodukten per afzonderlijke
stof

0,1

Choline-esterase remmers

g/l

1

Bacteriën van de coligroep (totaal)

mediaan per 100 ml

2000

Thermotolerante bacteriën van de
coligroep

mediaan per 100 ml

2000

Faecale streptococcen

mediaan per 100 ml

1000

Algenbiomassa

g/l chlorofyl-a

100

55

Tabel 2: Streefwaarden voor oppervlaktewater bestemd voor de bereiding van drinkwater
Parameter

Eenheid

Norm

Zuurgraad

pH

7,0 – 8,5

Gesuspendeerde stoffen

mg/l

25

Geleidingsvermogen voor
electriciteit

mS/m bij 20 C

0

0

Geurverdunningsfactor bij 20 C

56

100

3

Chloride

mg/l Cl

150

Sulfaat

mg/l SO 4

100

Fluoride

mg/l F

0,7

Ammonium

mg/l N

0,2

Organisch gebonden stikstof

mg/l N

1

Nitraat

mg/l NO3

25

Zuurstof opgelost

mg/l O 2

>6

Chemisch zuurstofverbruik

mg/l O 2

30

Biochemisch zuurstofverbruik

mg/l O 2

3

Natrium

mg/l Na

90

IJzer opgelost

mg/l Fe

0,1

Mangaan

g/l Mn

50

Koper

g/l Cu

20

Zink

g/l Zn

200

Boor

g/l B

1000

Arseen

g/l As

10

Cadmium

g/l Cd

1

Chroom (totaal)

g/l Cr

20

Lood

g/l Pb

30

Seleen

g/l Se

10

Kwik

g/l Hg

0,3

Parameter

Eenheid

Norm

Barium

g/l Ba

100

Cyanide

g/l CN

50

Oppervlakte-actieve stoffen die
reageren met methyleenblauw

g/l

200

Met waterdamp vluchtige fenolen

g/l C6H5OH

5

Minerale olie

g/l

50

Polycyclische aromatische
koolwaterstoffen

g/l

0,2

Gewasbestrijdingsmiddelen totaal

g/l

0,5

Gewasbestrijdingsmiddelen per
afzonderlijke stof

g/l

0,1

Choline-esterase remmers

g/l

1,0

Bacteriën van de coligroep (totaal)

mediaan per 100 ml

50

Thermotolerante bacteriën van de
coligroep

mediaan per 100 ml

20

Faecale streptococcen

mediaan per 100 ml

20

Algenbiomassa

g/l chlorofyl-a

100

57

Bijlage J

Maatregelen communautaire
waterbeschermingswetgeving

........................................................................................

Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van de implementatie
van de communautaire waterbeschermingwetgeving in Nederland. Alle
richtlijnen zijn geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. Per
richtlijn wordt ingegaan op de volgende onderwerpen
• verantwoordelijke partij(en);
• verankering in wetgeving (en plannen);
• maatregelen;
• voortgangsrapportage.
De verschillende wetteksten kunnen gedownload worden via
www.wetten.overheid.nl. Voor meer informatie verwijzen wij u naar
het brondocument generiek beleid op www.kaderrichtlijnwater.nl.

Zwemwaterrichtlijn (Huidige (76/160/EG) en Nieuwe
(2006/7/EG))
Verantwoordelijke partij(en)
• Provincies en Waterbeheerder
• Nationaal primair VROM, samen met VenW
Verankering in wetgeving en plannen
A. Wetgeving
Huidige richtlijn (76/160/EG)
• Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden,
Staatsblad 1984 nr. 470, laatstelijk gewijzigd per 25 februari 2005,
Staatsblad 2005 nr. 81.
o Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en
zwemgelegenheden, Staatsblad 1984 nr. 470, laatstelijk
gewijzigd per 9 februari 2007, Staatsblad 2007 nr. 46.
• Wet op de waterhuishouding, Staatsblad 1989 nr. 285, laatstelijk
gewijzigd per 1 januari 2008, Staatsblak 2007 nr. 277.
o Besluit Kwaliteitseisen en Monitoring Water, Staatsblad 1983 nr.
606, laatstelijk gewijzigd per 1 januari 2008, Staatsblad 2007 nr.
493.
Nieuwe richtlijn (2006/7/EG)
• Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden
• Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden
• Regeling onder de Bhvbz (nog geen titel)
• Wet op de waterhuishouding
B. Plannen
Beide richtlijnen zijn verwerkt in de volgende plannen:
• Nationaal waterplan

58

1

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

• Beheerplan voor de Rijkswateren
• Provinciaal waterplan
• Waterschap: waterbeheersplannen
Maatregelen
Er worden geen specifiek generieke maatregelen getroffen voor de
uitvoering van het zwemwaterbeleid. Gesteld kan worden dat een
groot aantal generieke maatregelen die gericht zijn op de verbetering
van de waterkwaliteit door reductie van emissies en lozingen van punten diffuse bronnen bijdragen aan een goede zwemwaterkwaliteit. Het
gaat ondermeer om:
• Algemeen lozingsverbod en vergunningenspoor Wvo
• Maatregelen in het Besluit inrichtingen
• Verbod voor recreatievaart om direct te lozen in oppervlaktewater
• Maatregelen mestbeleid
• Saneren van risicovolle overstorten nationaal beleid.
Waterlichamen aangewezen als zwemwateren zijn onderdeel van het
register van beschermde gebieden. Nederland heeft in principe alle
zwemwateren opgenomen in het register, dus ook locaties die niet in
een waterlichaam liggen.
Voortgangsrapportage
• Water in Beeld 1 (V&W en LBOW)
• Milieuindicatorrapportage 2 (MNP)

Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en Habitatrichtlijn (92/43/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
LNV, Provincie
Verankering in wetgeving en plannen
A. Wetgeving
• Natuurbeschermingswet 1998 3, Staatsblad 1998 nr. 403, laatstelijk
gewijzigd per 1 juli 2008, Staatsblad 2008 nr. 227.
o
Wijzigingswet Natuurbeschermingswet 1998
(Europeesrechtelijke verplichtingen), Staatsblad 2005 nr. 195, in
werking per 1 oktober 2005, Staatsblad 2005 nr.
o
Besluit vergunningen Natuurbeschermingswet 1998, Staatsblad
2005 nr. 437, in werking per 30 november 2005, Staatsblad
2005 nr. 594.
o
Besluit beperking toegankelijkheid natuurgebieden ex art. 20
Nbwet Natura 2000-gebied Waddenzee en Noordzeekustzone,
Staatsblad 2006 nr. 159, in werking per 1 oktober 2006
Staatsblad 2006 nr. 159.

1

http://www.waterinbeeld.nl/

2

http://www.mnp.nl/nl/publicaties/2008/RealisatieMilieudoelen-

Voortgangsrapport2008.html
3

http://wetten.overheid.nl/cgi-bin/deeplink/law1/title=Natuurbeschermingswet%201998

2

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

59

• Soortgericht: Flora- en Faunawet, Staatsblad 1998 nr. 402, laatstelijk
gewijzigd per 1 augustus 2008 Staatsblad 2008 nr. 287.
o
Besluit aanwijzing dier- en plantensoorten Flora- en faunawet,
Staatsblad 2000 nr. 523, laatstelijk gewijzigd per 23 oktober
2007 Staatsblad 2007 nr. 388.
o
Regeling aanwijzing dier- en plantensoorten Flora- en
faunawet, Staatscourant 2002 nr. 51, in werking per 1 april
2002 Staatsblad 2002 nr. 656.
o
Regeling erkenning jachtexamen en preparateursexamen Floraen faunawet, Staatscourant 2003 nr. 160, laatstelijk gewijzigd
per 11 september 2004, Staatscourant 2004 nr. 173.
o
Regeling tarieven Flora- en faunawet, Staatscourant 2001 nr.
220, laatstelijk gewijzigd per 18 maart 2005 Staatscourant 2005
nr. 53.
o
Regeling vrijstelling beschermde dier- en plantensoorten Floraen faunawet, Staatscourant 2002 nr. 51, laatstelijk gewijzigd
per 1 april 2005 Staatscourant 2005 nr. 60.
o
Regeling zoeken, rapen en beschermen van kievitseieren Flora en faunawet, Staatscourant 2002 nr. 62.
o
Toekenning opsporingsbevoegdheid Flora- en Faunawet aan
buitengewoon opsporingsambtenaren, Staatscourant 2002 nr.
110.
• Aanwijzingsbesluiten Natura 2000-gebieden 4
B. Plannen
Beheerplannen Natura 2000-gebieden 5 (in ontwikkeling, eerste gereed
in 2009/2010).
Maatregelen
In totaal wordt er op het Nederlandse grondgebied 1.117.000 hectare
Natura 2000-gebied (162 Natura 2000-gebieden) in beschermde natte
en droge natuur aangewezen. De instandhoudingsdoelstellingen uit de
aanwijzingsbesluiten geven aan welke natuurwaarden in het Natura
2000-gebied worden nagestreefd. Instandhouding kan bestaan uit
behoud, uitbreiding of verbetering van de aanwezige natuurwaarden.
De instandhoudingsdoelstellingen zijn sturend voor beheer en
bescherming van een Natura 2000-gebied. Activiteiten in of nabij het
beschermde natuurgebied die een negatief effect kunnen hebben op de
natuurwaarden, zijn vergunningplichtig. Centraal in de
vergunningverlening staat de habitattoets. Binnen de habitattoets
kunnen twee routes worden doorlopen: de verslechterings- of
verstoringstoets als er negatieve effecten kunnen optreden en de
passende beoordeling als sterk negatieve (significante) effecten zich
kunnen voordoen. Doel van de habitattoets is vaststellen of en hoe een
menselijke activiteit in en rondom een Natura 2000-gebied kan worden
toegelaten dan wel dient te worden verboden.

4

http://www2.minlnv.nl/thema/groen/natuur/Natura2000_2006/Natura2000.htm

5

http://www.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640321&_dad=portal&_schema=PORTAL

&p_file_id=14837

60

3

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

Binnen drie jaar na aanwijzing van een Natura 2000-gebied moet een
beheerplan worden vastgesteld, waarin staat welke maatregelen nodig
zijn om de instandhoudingsdoelstellingen te bereiken. Zo worden de
natuurwaarden beschermd en versterkt. Voor plannen, projecten en
andere handelingen die schadelijk kúnnen zijn voor de natuur (zoals
uitbreiding van een camping of bouwactiviteiten) moet een vergunning
worden aangevraagd bij de provincie of de minister van LNV. In het
beheerplan staat ook welke activiteiten in en rond het gebied geen
effect hebben op de soorten en habitattypen, waarvoor het gebied is
aangewezen. Voor deze activiteiten is geen vergunning nodig. Het
beheerplan werkt de instandhoudingsdoelstellingen uit in omvang,
ruimte en tijd. Beheerplannen hebben een looptijd van maximaal zes
jaar. Daarna kan het bevoegd gezag het plan verlengen of aanpassen.
Het vaststellen van beheerplannen gaat gepaard met
inspraakmogelijkheden voor belanghebbenden.
Inmiddels zijn er 148 gebieden voor definitieve aanwijzing in procedure
gebracht. De ontwerpbesluiten van deze aanwijzingen hebben in 2007
en 2008 ter inzage gelegen. De procedure voor de resterende gebieden
start in 2009.
Het Landelijk Steunpunt Verdroging 6 ondersteunt alle organisaties die
actief bezig zijn met verdrogingsbestrijding. Het steunpunt is per 1
maart 2007 gestart als een samenwerking tussen de provincies en het
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit met de provincies
als opdrachtgever. Het steunpunt zetelt bij de Dienst Landelijk Gebied
te Utrecht.
In de Gebiedendatabase 7 is informatie over alle beschermde gebieden
van Nederland te verkrijgen. Ook zijn hier de Natura 2000aanwijzingsbesluiten met kaarten en gebiedendocumenten te
vinden. De Habitattypendatabase 8 bevat informatie over de habitats die
worden beschermd door de Natuurbeschermingswet, de
Soortendatabase9 bevat informatie over alle beschermde soorten in
Nederland. Op de site van het Natuurloket 10 is te zien waar de
beschermde soorten in Nederland zich bevinden. De Effectenindicator 11
geeft binformatie over welke activiteiten invloed hebben op welke
soorten en habitats. Met het Toetsingskader ammoniak12 kan worden
beoordeeld of veehouderijbedrijven in de buurt van Natura 2000gebieden, voor zover het de ammoniakuitstoot betreft, mogen
uitbreiden.
Voortgangsrapportage
Geen

6

http://www.landelijksteunpuntverdroging.nl/

7

http://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/

8

http://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=infohabtypen

9

http://www.minlnv.nederlandsesoorten.nl/lnv.db/lnv.db/home.html

10

http://www.natuurloket.nl/

11

http://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/effectenindicator.aspx?subj=effectenmatrix

12

http://www.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640949&_dad=portal&_schema=PORTAL

&p_document_id=110237&p_node_id=445549&p_mode=BROWSE

4

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

61

Drinkwaterrichtlijn (80/778/EEG), zoals gewijzigd bij
Richtlijn 98/83/EG
Verantwoordelijke partij(en)
VROM
Verankering in wetgeving
• Waterleidingwet, Staatsblad 1957 nr. 150, laatstelijk gewijzigd per 1
juli 2008, Staatsblad 2008 nr. 227.
• Waterleidingbesluit, Staatsblad 1960 nr. 345, laatstelijk gewijzigd
per 1 januari 2008, Staatsblad 2007 nr. 496.
• Ministeriële regeling materialen en chemicaliën leidingwater (Stcrt.
2002, 241)
Hierbij moet opgemerkt worden dat de Waterleidingwet en
Waterleidingbesluit binnenkort worden vervangen door Drinkwaterwet
en Drinkwaterbesluit (2008/2009). De Ministeriële regeling materialen
en chemicaliën leidingwater wordt uitgebreid (2008).
Maatregelen
Doelstelling van Richtlijn 98/83/EC is om de gezondheid van de mens
te beschermen tegen verontreinigingen in het water bestemd voor
menselijke consumptie. De richtlijn kent daartoe een algemene
verplichting tot het nemen van alle noodzakelijke maatregelen om te
zorgen dat er geen potentiële gevaren zijn voor de gezondheid.
Daarnaast normeert de richtlijn een minimum pakket van biologische en
chemische parameters. Aan deze normen moet aan de kraan worden
voldaan. In combinatie hiermee kent de richtlijn een systeem van
tijdelijke derogaties. De richtlijn specificeert verder de minimum
monitorverplichtingen (frequentie) en de analysemethoden.
Meetresultaten dienen iedere drie jaar te worden gerapporteerd. De
Richtlijn kent geen specifieke bepalingen ten aanzien van de bronnen
voor de drinkwatervoorziening (grondwater, oppervlaktewater,
zeewater). De algemene verplichting om zorg te dragen voor
“wholesome and clean” drinkwater brengt wel met zich mee dat
lidstaten passende maatregelen nemen om de drinkwaterbronnen te
beschermen. In dat kader hebben provincies o.a. de bevoegdheid
gekregen tot het instellen van grondwaterbeschermingsgebieden en
zijn via het Besluit kwaliteitseisen en monitoring water eisen gesteld aan
de kwaliteit van het in te nemen oppervlaktewater
Voortgangsrapportage
• Kwaliteit van het drinkwater in Nederland 2006. VROM Inspectie en
RIVM. 13

13

62

http://rivm.openrepository.com/rivm/bitstream/10029/16414/1/703719022.pdf

5

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

Richtlijn zware ongevallen (Seveso-richtlijn) (96/82/EG)
Verantwoordelijke partij(en)
De kern van de taakverdeling is dat het bedrijf primair verantwoordelijk
is voor de veiligheid met betrekking tot het omgaan met gevaarlijke
stoffen binnen zijn eigen inrichting (Stand der Veiligheidstechniek).
De overheid (bg Arbo, bg Wm en bg Rampenbestrijding, en ook de
wettelijk adviseur bg Wvo) ziet toe op de naleving van regels en neemt
maatregelen om adequaat te kunnen optreden bij incidenten.
Daarnaast heeft de overheid (bg Rampenbestrijding en bg Wm) eigen
verantwoordelijkheden voor het beheersen van veiligheidsrisico’s.
Daartoe verzamelt en toetst de overheid gegevens tijdens de (BRZO)inspecties. De overheids inspecties worden gecoördineerd (Algemene
Inspectiedienst, brandweer en waterkwaliteitsbeheerder) uitgevoerd.
Verankering in wetgeving
• Wijzigingswet Wet milieubeheer uitvoering EG-richtlijn betreffende
de beheersing van gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke
stoffen zijn betrokken (Seveso-II)) ingaande 19 juli 1999, Staatsblad
1999 nr. 122.
o Besluit externe veiligheid inrichtingen, Staatsblad 2004 nr. 250,
laatstelijk gewijzigd per 1 juli 2008, Staatsblad 2008 nr. 227.
o Regeling externe veiligheid inrichtingen, Staatscourant 2004 nr.
183, laatstelijk gewijzigd per 1 juli 2008, Staatscourant 2008 nr.
122.
• Wet rampen en zware ongevallen, Staatsblad 1985 nr. 88, laatstelijk
gewijzigd per 30 maart 2007, Staatsblad 2007 nr. 102.
o Besluit Risico’s Zware Ongevallen, Staatsblad 1999 nr. 234,
laatstelijk gewijzigd per 21 december 2007, Staatsblad 2007 nr.
525.
o Regeling risico’s zware ongevallen, Staatscourant 1999 nr. 133,
laatstelijk gewijzigd per 1 oktober 2008, Staatscourant 2008 nr.
136.
o Besluit informatie inzake rampen en zware ongevallen, Staatsblad
1994 nr. 463, laatstelijk gewijzigd per 1 juni 2008, Staatsblad
2008, 160.
Maatregelen
Het BRZO (Besluit Risico’s Zware Ongevallen) stelt eisen aan de meest
risicovolle bedrijven in Nederland ten aanzien van de preventie en de
beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke
stoffen betrokken zijn. Daarnaast wordt de wijze waarop de overheid
daarop moet toezien geregeld. Provincies en gemeenten spelen hier als
coördinerend bevoegd gezag ingevolge de Wet milieubeheer (Wm) een
centrale rol. De rol van de waterbeheerders is veel beperkter (adviseur
van het Wm-bevoegd gezag om afstroomscenario’s bij ongevallen te
beoordelen in relatie tot oppervlaktewater en RWZI's).

6

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

63

Uitgangspunt bij generieke maatregelen is dat de bedrijven voldoen aan
de Stand der Veiligheidstechniek 14 (CIW-nota). Er is geen direct effect
op de verbetering van de waterkwaliteit. Het gaat erom om de risico’s
van ongevallen zoveel mogelijk te beperken (o.a. voor water). Na het
nemen van generieke maatregelen worden de rest-risico's geanalyseerd
en beoordeeld.
RWS heeft begin 2008 een uitvoeringskader vastgesteld hoe zij haar
taak in het kader van BRZO gaat invullen. Dit heeft geleid tot een
implementatieplan waarin wordt voorgesteld om een landelijk
specialistenteam op ter richten (ca. 4 fte) dat alle BRZO-taken van de
RD’s van RWS gaat uitvoeren. Het RWS uitvoeringskader en de
vorming van de landelijk specialistenteam is afgestemd op de BRZO
werkwijze en de inspectie methodiek.
Voortgangsrapportage
• 3-jaarlijks wordt aan de EC gerapporteerd

Milieueffectrapportage richtlijn (85/337/EEG) en
(2001/42/EG)
Verantwoordelijke partij(en)
VROM, samen met LNV en OCW
Verankering in wetgeving
• Wet Milieubeheer (Wm). Wet van 5 juli 2006 tot wijziging van de
Wet milieubeheer in verband met de uitvoering van richtlijn nr.
2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de
gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's
(PbEG L 197) (milieu-effectrapportage plannen), Staatscourant 2006
nr. 336. In werking per 28 september 2006, Staatsblad 2006 nr.
389.
• Besluit milieu-effectrapportage 1994 (Besluit mer). Besluit van 16
augustus 2006 tot wijziging van het Besluit milieu-effectrapportage
1994 (uitvoering richtlijnen nrs. 2001/42/EG en 2003/35/EG),
Staatscourant 2006, nr. 388. In werking per 28 september 2006,
Staatsblad 2006 nr. 389.
Maatregelen
De gevallen waarvoor een m.e.r. moet worden toegepast, staan
vermeld in het Besluit m.e.r. 1994. Het besluit bevat een aantal bijlagen
waaronder de C- en D-lijst. De C-lijst bevat activiteiten en besluiten
waarvoor een milieu-effectrapport (MER) verplicht is, de D-lijst de
activiteiten en besluiten waarvoor een artikel 7.8a/7.8d-procedure
nodig is. Aan de hand van deze procedures moet het bevoegd gezag
beoordelen of de voorgenomen activiteiten belangrijke nadelige
gevolgen voor het milieu kunnen hebben en al of niet mer-plichtig zijn.

14

64

http://www.helpdeskwater.nl/algemene_onderdelen/kennisdesk/?ActItmIdt=1427

7

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

Voortgangsrapportage
Er is van de projectmerrichtlijn een door de EC opgedragen member
state study uit 2007, opgesteld door Technopolis.

Zuiveringsslibrichtlijn (86/278/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
LNV (Algemene Inspectie Dienst) en VROM (VROM-inspectie)
Verankering in wetgeving
Deze richtlijn is omgezet in het Besluit kwaliteit en gebruik overige
organische meststoffen, Staatsblad 1998 nr. 86, laatstelijk gewijzigd bij
Staatsblad 2001 nr. 479 (BOOM). Per 1 januari 2006 is het BOOM
overgeheveld naar het uitvoeringsbesluit Meststoffenwet, Staatsblad
2005 nr. 645, de toetsingswaarden en gebruiksnormen zijn
overgeheveld naar het Bestluit gebruik meststoffen, Staatsblad 2005 nr.
548.
• Staatsblad 2005 nr. 645. Besluit van 9 november 2005, houdende
regels ter uitvoering van de Meststoffenwet (Uitvoeringsbesluit
Meststoffenwet).
• Staatsblad 2007 nr. 251 Besluit van 4 juli 2007, houdende wijziging
van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet, het Besluit gebruik
meststoffen en het Lozingenbesluit open teelt en veehouderij
(overheveling Meststoffenwet 1947 en Besluit kwaliteit en gebruik
overige organische meststoffen)
• Staatscourant 2005 nr. 226 Regeling van de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 4 november 2005, nr.
TRCJZ/2005/3295, houdende regels ter uitvoering van de
Meststoffenwet (Uitvoeringsregeling Meststoffenwet). Laatstelijk
gewijzigd bij Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit van 28 januari 2008, nr. TRCJZ/2008/148
houdende wijziging van de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet
(wijziging uitvoeringdregeling Meststoffenwet(
• Staatsblad 2005 nr. 548. Besluit van 26 oktober 2005, houdende
wijziging van het Besluit gebruik meststoffen, het Besluit kwaliteit en
gebruik overige organische meststoffen en het Lozingenbesluit open
teelt en veehouderij (aanscherping gebruiksregels meststoffen).
• Regeling van de Minister van Landbouw,Natuur en Voedselkwaliteit
van 12 december 2007, nr. RCJZ/2007/3737, houdende regels ter
uitvoering van het Besluit gebruik meststoffen Uitvoeringsregeling
gebruik meststoffen)
Maatregelen
• Slechts een beperkte hoeveelheid schoon slib uit rioolwaterzuiveringsinstallaties in de industrie wordt nu nog toegepast als meststof
en/of bodemverbeteraar (anti-stuifmiddel) in de landbouw. Soms
gebeurt dit in combinatie met compost of dierlijke mest.
• Zuiveringsslib mag alleen op landbouwgrond gebruikt worden als
het voldoet aan de zware metaal normen (toetsingswaarden), zoals
gesteld in het Besluit gebruik Meststoffen (Bgm).

8

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

65

Voortgangsrapportage
LNV en VROM zijn beide verantwoordelijk voor de 3 jaarlijkse
voortgangsrapportage opgestelds tbv de zuiveringsslibrichtlijn. De
laatste voortgangsrapportage is voor de periode van 2004-2006
opgesteld door VROM (uitvoeringsorganisatie Senter Novem).

Richtlijn behandeling stedelijk afvalwater (91/271/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
• VROM: inzameling van stedelijk afvalwater
• V&W: behandeling van stedelijk afvalwater
Verankering in wetgeving
• Wet van 2 november 1994, houdende wijziging van de Wet
milieubeheer (Wm) en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren
(Wvo), Staatsblad 1994 nr. 798.
o Besluit van 24 februari 1996, houdende regels voor het lozen van
stedelijk afvalwater (Lozingenbesluit stedelijk afvalwater),
Staatsblad 1996 nr. 140.
o Regeling van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer van 27 februari 1996 nr.
MJZ96010091 houdende regels over het ontwerpen, bouwen,
aanpassen en onderhouden van openbare riolen, Staatscourant
1996 nr. 43.
Maatregelen
De Europese richtlijn 91/271/EEG inzake de behandeling van stedelijk
afvalwater is qua uitvoering voor Nederland vooral van betekenis waar
het de verwijdering van nutriënten betreft. De verwijdering van
zuurstofbindende stoffen in biologische rioolwaterzuiveringsinstallaties
was hier al bij de publicatie van de richtlijn in 1991 algemene praktijk.
Mede naar aanleiding van implementatie van richtlijn 91/271/EEG in
Wm en Wvo zijn in 1994 en 1998 uitvoeringsprogramma’s opgesteld
betreffende de behandeling van stedelijk afvalwater.
De rioleringsgraad in Nederland is bijzonder hoog. In 2004 was slecht
1,4% van de huishoudens niet aangesloten op de gemeentelijke
riolering.
De eutrofiëringsproblemen in onze kustwateren en de omstandigheid
dat heel Nederland daarop afwatert hebben tot het besluit geleid om
de maatregelen voor kwetsbare gebieden op het gehele Nederlandse
grondgebied toe te passen. Daarbij heeft Nederland gekozen voor de
eis dat het minimumpercentage van de vermindering van de
getotaliseerde vracht voor alle rwzi’s in Nederland tenminste 75% voor
totaal fosfor en 75% voor totaal stikstof bedraagt.
Sinds 2006 voldoet Nederland aan de verwijderingsopgave voor
nutriënten volgens richtlijn 91/271/EEG. De milieudoelstellingen van de
KRW en de Kaderrichtlijn marien kunnen regionaal aanleiding geven tot

66

9

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

het nemen van aanvullende maatregelen ter verhoging van de
zuivering.
Voortgangsrapportage
‘Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland,
situatie per 31 december 2004’ (VROM, mei 2006). Dit rapport is het
vijfde situatierapport in de reeks.

Richtlijn gewasbeschermingsmiddelen (91/414/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
LNV
Verankering in wetgeving
• Wet van 17 februari 2007, houdende regeling voor de toelating, het
op de markt brengen en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Wet gewasbeschermingsmiddelen en
biociden, Staatsblad 2007, nr. 125)
o Besluit van 5 september 2007, houdende nadere regels omtrent
gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden, Staatsblad 2007, nr. 334).
o Regeling van 26 september 2007, houdende nadere regels
omtrent gewasbeschermingsmiddelen en biociden (regeling
gewasbeschermingsmiddelen en biociden, Staatscourant van 28
september 2007, nr. 188/pag. 16)
Maatregelen
Het gewasbeschermingsbeleid is vastgelegd in de Nota Duurzame
gewasbescherming (Tweede Kamer, 2003-2004, 27858, nr. 47).
In de Nota is aangegeven wat onder duurzame gewasbescherming
wordt verstaan, welke de doelstellingen zijn voor 2010 en hoe deze
doelstellingen te bereiken. De milieudoelstelling is uitgedrukt in een
reductiepercentage van de milieubelasting t.o.v. het referentiejaar
1998. Voor 2005 is het reductiepercentage 75%, voor 2010 is dat
95%. Daarnaast zijn operationele doelstellingen opgenomen voor de
drinkwaterkwaliteit, voedselveiligheid en arbeidsbescherming.
Randvoorwaarde is dat er sprake is van behoud van economisch
perspectief voor de sector. De maatregelen waarop wordt ingezet zijn
als volgt in te delen:
• Bevorderen van innovatie en verbeteren van management. Hierbij
gaat het om het bevorderen van geintegreerde gewasbescherming
op het bedrijf.
• Stimuleren van duurzaam produceren en consumeren
• Bevorderen van een effectief en duurzaam middelenpakket
• Bevorderen van een goede naleving door controle en handhaving.
Hiervoor is, op grond van het concept programmatisch handhaven,
een meerjarig handhavingsprogramma opgesteld.
Begin 2007 heeft het NMP een tussenevaluatie van de nota Duurzame
gewasbescherming naar de Twee Kamer gezonden (Tweede Kamer
27858, nr. 60). Uit deze evaluatie blijkt dat de belasting van het

10

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

67

oppervlaktewater in 2005 met 86% is verminderd t.o.v. 1998. Dat
betekent dat de doelstelling die voor 2005 was vastgesteld op 75%
ruimschoots is gehaald. Om ook de doelstellingen voor 2010 te kunnen
halen is aanvullend beleid aangekondigd (TK, 2006-2007, 27 858, nr
61). Dit aanvullend beleid is gericht op de stoffen die de grootste
problemen vormen voor het milieu en de drinkwaterwinning.
Voortgangsrapportage
Tussenevaluatie 2007 Nota Duurzame gewasbescherming (Tweede
Kamer 27858, nr. 60)

Nitraatrichtlijn (91/676/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
LNV en VROM (Uitvoering en handhaving door LNV).
Verankering in wetgeving
• Derde Actieprogramma Nitraatrichtlijn (2004 – 2009). Third Dutch
Action Programme (2004-2009) concerning the Nitrates Directive
(91/676/EEC). Bijlage bij brief van de Staatssecretaris van VROM
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 11
april 2005 (BWL/2005 034 369).
• Meststoffenwet Staatsblad 1986 nr. 598, laatstelijk gewijzigd bij wet
van 14-02-2006, Staatsblad 2006, nr. 64.
o Besluit van 26 oktober 2005, houdende wijziging van het Besluit
gebruik meststoffen, het Besluit kwaliteit en gebruik overige
organische meststoffen en het Lozingenbesluit open teelt en
veehouderij (aanscherping gebruiksregels meststoffen).
Staatsblad 2005 nr. 548.
o Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet, Staatsblad 2005 nr. 645,
laatstelijk gewijzigd bij besluit van 18-01-2008, Staatsblad 2008,
nr. 30).
o Uitvoeringsregeling Meststoffenwet, Staatscourant 2005 nr. 226,
laatstelijk gewijzigd bij regeling van 28-01-2008, Staatscourant
2008, nr. 21)
Maatregelen
Op dit moment is in Nederland het 3e Nitraatactieprogramma van
kracht. Hoofdpunten van het 3 e Actieprogramma zijn:
• Invoering van een stelsel van gebruiksnormen voor stikstof en
fosfaat
• Het realiseren van de nitraatnorm van 50 mg NO 3/1 in het
bovenste grondwater: de stikstofgebruiksnormen in 2009 moeten dit
(met 1-2 jaar naijling) mogelijk maken.
• Het geleidelijk verminderen van de fosfaatoverschotten en realiseren
van evenwichtsbemesting voor fosfaat in 2015
• Een (geleidelijke) overgang van najaarsbemesting met dierlijke mest
naar voorjaarsbemesting op kleigronden
• Het efficiënter gebruik van dierlijke mest met een toenemende mate
van benutting van de daarin aanwezige stikstof (van 45% in 2006
naar 60% in 2009)

68

11

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

• Het aanleggen van 5m mestvrije zones langs ecologisch kwetsbare
beken(natuurlijke waterlopen).
De ministeries van LNV en VROM zijn inmiddels gestart met de
voorbereiding van het 4e nitraatactieprogramma (2010-2013). Het zal
eind 2008 worden vastgesteld. Over verlenging van de derogatie zullen
in 2009 met de Europese Commissie onderhandelingen worden
gevoerd. De inhoud van het vierde actieprogramma zal mede de
uitkomst hiervan bepalen.
In 2007 is de meststoffenwet geëvalueerd. Op 3 december 2007 is
door de minister van LNV een brief naar de Tweede Kamer gestuurd,
mede namens de minister van VROM en de staatssecretaris van VenW
Die is op 6 december jl. in een Algemeen Overleg (AO) met de Tweede
Kamer besproken. In de brief zijn een aantal maatregelen opgenomen
ter verdere invulling van het derde Nitraatactieprogramma (tot 2009).
Het gaat hierbij voornamelijk om de invulling van de stikstofgebruiksnormen op zand- en lössgronden voor 2008 en 2009, de fosfaatgebruiksnormen voor 2009 en de stikstofgebruiksnormen op klei.

Voortgangsrapportage
• EU-Voortgangsrapportage 2004-2007 Nitraatactieprogramma.
• Derogatierapportage maart 2007, Kamerstuk II, 28385 nr. 83.
• Evaluatie Meststoffenwet; Brief minister evaluatie van de
Meststoffenwet 2007, Kamerstuk 2007-2008, 28385, nr. 93,
Tweede Kamer

Richtlijn geïntegreerde preventie en bestrijding van
verontreiniging (96/61/EG)
Verantwoordelijke partij(en)
• Voor de wateraspecten: Rijkswaterstaat en waterschappen
• Voor de overige milieu-aspecten: provincies en gemeenten
Verankering in wetgeving
• Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren,
Wet van 16 juli 2005, Staatsblad 2005 nr. 432.
o Inrichtingen en vergunningenbesluit, Besluit van 15 september
1997, Staatsblad 1997 nr. 418, Besluit van 8 oktober 2005,
Staatsblad 2005 nr. 527.
o Uitvoeringsbesluit verontreiniging rijkswateren, Besluit van 24
augustus 1999, Staatsblad 1999 nr. 397.
o Regeling Aanwijzing BBT-documenten van 23 november 2007,
Staatscourant 2007 nr. 228.
Maatregelen
• De IPPC-richtlijn die in 1996 werd gepubliceerd en momenteel
wordt herzien, heeft als doel milieuverontreiniging door industriële
activiteiten en intensieve veehouderij te voorkomen en te bestrijden.
Het belangrijkste instrument van de richtlijn is de milieuvergunning.

12

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

69

• Om een milieuvergunning te krijgen, moet een bedrijf de best
beschikbare technieken toepassen om milieudruk op alle thema’s
(water, lucht, afval, etc.) te voorkomen dan wel zo ver mogelijk te
reduceren.
• Om te bepalen wat de beste beschikbare technieken zijn, maken
vergunningverleners en bedrijven onder meer gebruik van Europese
referentiedocumenten voor beste beschikbare technieken, afgekort
BREF’s
• De Nederlandse overheid reguleert grote milieuvervuilende bedrijven
middels een integrale vergunning gebaseerd op de beste
beschikbare technieken (BBT).
De Europese Commissie heeft op 21 december 2007 een voorstel
gelanceerd voor een vernieuwde IPPC-Richtlijn. Naar verwachting
treedt deze ‘Richtlijn inzake industriële emissies’ in 2012 in werking.
Het voorstel voor de 'Richtlijn inzake industriële emissies' omvat een
integratie van de IPPC-Richtlijn met zes andere (Richtlijn grote
stookinstallaties, de Afvalverbrandingsrichtlijn, de Oplosmiddelenrichtlijn en drie Richtlijnen voor de titaniumdioxide-industrie). Hiermee
wordt de reikwijdte uitgebreid ten opzichte van de oorspronkelijke
IPPC-Richtlijn (96/61/EG, gecodificeerd 08/01/EG): de gemeenschappelijke bepalingen (hoofdstuk I nieuw) gelden ook voor de
activiteiten uit de bijzondere bepalingen, namelijk stookinstallaties
(Hoofdstuk III nieuw), afvalverbrandings- en –meeverbrandingsinstallaties (Hoofdstuk IV nieuw), installaties waarin en activiteiten
waarbij organisch oplosmiddelen worden gebruikt (Hoofdstuk V nieuw)
en installaties voor de productie van titaandioxide (Hoofdstuk VI
nieuw). Daarnaast is er geprobeerd beter af te stemmen met een aantal
andere Richtlijnen (zoals de kaderrichtlijnen afval en water).
Voortgangsrapportage
• Rapportage IPPC-richtlijn, stand van zaken oktober 2007 15

Richtlijn lozingen gevaarlijke stoffen (2006/11/EG,
voorheen 76/464/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
V&W en VROM
Verankering in wetgeving
• Wet verontreiniging oppervlaktewateren en Wet Milieubeheer
o
Regeling milieukwaliteitseisen gevaarlijke stoffen
oppervlaktewateren, Staatscourant 2004 nr. 247, laatstelijk
gewijzigd per 17 oktober 2007, Staatsblad 2007 nr. 386.
Maatregelen
De richtlijn gevaarlijke stoffen bevat in de bijlage twee lijsten met
families en groepen van stoffen, Lijst-I en Lijst II; het gaat hierbij in
15

http://www.infomil.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/infomil/xdl/page&ItmIdt=186456&SitIdt=

111&VarIdt=82

70

13

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

totaal om 132 stoffen, waarvan er 17 onder Lijst-I en de overige onder
Lijst II vallen. Art. 2 van richtlijn 76/464/EEG (nu art.3 van Richtlijn
2006/11/EG) legt de lidstaten de verplichting op alle passende
maatregelen te treffen om de verontreiniging door lozingen van onder
Lijst-I vallen de stoffen te beëindigen. Art. 2 van Richtlijn 76/464/EEG
(nu art. 3 van Richtlijn 2006/11/EG) legt de Lidstaten de verplichting
op om verontreiniging door lozingen van onder Lijst-II vallende stoffen
zoveel mogelijk te verminderen. Met het vaststellen van de KRW is de
lijst van 132 stoffen vervangen door bijlage X van KRW.
In Nederland is van oudsher gekozen voor een emissie gerichte aanpak
van lozingen. De stoffen op de lijst van 132 zijn aangemerkt als
zogenaamde ‘zwarte-lijst-stoffen’. Voor deze stoffen moeten de beste
bestaande of best uitvoerbare technieken worden toegepast om
emissies terug te dringen. In de bedrijfstakstudies van CIW (voorheen
CUWVO) is vastgelegd welke technieken beschouwd worden als best
bestaande of best uitvoerbare techniek. In 2000 is door CIW een
Algemene Beoordelingsmethodiek vastgelegd waarmee een relatie
gelegd kan worden tussen de eigenschappen van stoffen en de
beleidsmatig gewenste saneringsinspanning.
De waterkwaliteitsnormen voor diverse stoffen zijn in de Nota’s
waterhuishouding opgenomen waarbij in algemene zin is aangegeven
hoe verontreiniging van water door gevaarlijke stoffen moet worden
tegengegaan.
In 2004 zijn de normen wettelijke vastgelegd in de Regeling
milieukwaliteitseisen gevaarlijke stoffen.
Normen voor prioritaire (gevaarlijke) stoffen en overige
verontreinigende stoffen worden in 2009 vastgelegd in het Besluit
Kwaliteitseisen en Monitoring Water 2009 (AMvB-doelstellingen).
Voortgangsrapportage
Rapportage over de gevaarlijke stoffenrichtlijn gebeurt onder de
overkoepelende rapportagerichtlijn. De laatste rapportage betrof de
periode 2002-2003 en 2004.

Grondwaterrichtlijn (80/86/EEG)
Verantwoordelijke partij(en)
VROM
Verankering in wetgeving
• Wet milieubeheer en Wet bodembescherming
o
Lozingenbesluit bodembescherming, Staatsblad 1997 nr. 649,
laatstelijk gewijzigd per 1 januari 2008, Staatsblad 2007 nr.
468.
 Uitvoeringsregeling lozingenbesluit bodembescherming,
Staatscourant 1997 nr. 243, in werking per 15 januari 1998,
Staatscourant 1997 nr. 649.

14

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

71

o

o

o
o

Stortbesluit bodembescherming, Staatsblad 1993 nr. 55,
laatstelijk gewijzigd per 8 mei 2002, Staatsblad 2002, 206.
 Uitvoeringsregeling Stortbesluit bodembescherming,
Staatscourant 1993 nr. 37, laatstelijk gewijzigd per 15 juli
2001, Staatscourant 2001 nr. 133 en Staatscourant 2002 nr.
53.
Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer
(Activiteitenbesluit) 16, Staatsblad 2007 nr. 415, laatstelijk
gewijzigd per 1 januari 2008, Staatsblad 2008 nr. 326.
Besluit glastuinbouw, Staatsblad 2002 nr. 109, laatstelijk
gewijzigd per 1 juni 2008, Staatsblad 2008 nr. 160.
Besluit landbouw milieubeheer, Staatsblad 2006 nr. 390,
laatstelijk gewijzigd per 16 september 2008, Staatsblad 2008 nr.
326.

Maatregelen
Lozingen vinden plaats door middel van een zuiveringssysteem en
infiltratievoorziening conform het Lozingenbesluit bodembescherming.
Omdat in huishoudelijk afvalwater geen dan wel slechts
verwaarloosbare hoeveelheden en concentraties van lijst-I stoffen
zitten, zijn geen ontheffingen verleend in de zin van de
Grondwaterrichtlijn.
Lozingen van overige vloeistoffen in de zin van het Lozingenbesluit
bodembescherming vinden plaats vanuit de agrarische sector.
Ontheffingen voor wat betreft lijst I -stoffen mogen blijkens artikel 25
van het Lozingenbesluit bodembescherming slechts worden verleend
indien sprake is van een zodanig geringe toxiciteit, persistentie, en (bio)
accumulatie, dat zowel op de korte als op de lange termijn geen gevaar
voor verontreiniging van de bodem ontstaat
Voortgangsrapportage
Nederlandse rapportage Unie-Waterrichtlijnen Verslagperiode 20022004 – Rapportage Grondwater (80/68/EEG)

16

Het Activiteitenbesluit is per 1 januari 2008 inwerking getreden en vervangt de volgende twaalf
algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s):

72

15

•

Besluit bouw- en houtbedrijven milieubeheer;

•

Besluit detailhandel en ambachtsbedrijven milieubeheer;

•

Besluit horeca-, sport- en recreatie-inrichtingen milieubeheer;

•

Besluit inrichtingen voor motorvoertuigen milieubeheer;

•

Besluit jachthavens;

•

Besluit opslaan in ondergrondse tanks 1998;

•

Besluit opslag- en transportbedrijven milieubeheer;

•

Besluit tandartspraktijken milieubeheer;

•

Besluit tankstations milieubeheer;

•

Besluit textielreinigingsbedrijven milieubeheer;

•

Besluit voorzieningen en installaties milieubeheer;

•

Besluit woon- en verblijfsgebouwen milieubeheer.

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

Biocidenrichtlijn (98/8/EG)
Verantwoordelijke partij(en)
VROM
Verankering in wetgeving
• Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden, Staatsblad 2007, nr.
125.
• Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden, Staatsblad 2007,
nr. 334.
• Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden, Staatscourant
2007, nr. 188.
Maatregelen
Het biocidenbeleid is geheel gebaseerd op de biocidenrichtlijn
(98/8/EG). Deze kent een systeem van toelatingen. Geen toelating
voor biociden die niet voldoen aan de normen die zijn gesteld voor de
bescherming van mens en milieu. Geen onaanvaardbare effecten op
water en waterorganismen zijn acceptabel.
Het beleid omvat de toelating, beoordeling, handel en het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Voortgangsrapportage
Geen.

16

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

73

Bijlage K Maatregelen bescherming drinkwater
Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van de maatregelen die in Nederland worden
genomen voor de bescherming van drinkwater, voor meer informatie verwijzen wij u naar het
brondocument generiek beleid op www.kaderrichtlijnwater.nl
Waterleidingwet
•
Hierin is vastgelegd dat waterleidingbedrijven de plicht hebben voor de levering van deugdelijk
leidingwater, in het Waterleidingbesluit is vastgelegd wat deugdelijk leidingwater is.
•
De ruimtelijke aspecten van de drinkwatervoorziening zijn vastgelegd in het Beleidsplan drink- en
industriewatervoorziening.
•
De drinkwaterbedrijven stellen periodiek een plan op dat gaat over de wijziging, uitbreiding, het gebruik
en de bescherming van watervoorzieningswerken.
•
Jaarlijks wordt een verslag uitgebracht over de kwaliteit van het leidingwater.
•
Op afzienbare termijn zal de Drinkwaterwet de vigerende Waterleidingwet vervangen. De Drinkwaterwet
sluit nauw aan op de Waterleidingwet. In het kader van artikel 7 van de KRW zijn enkele nieuwe punten
van betekenis:
o Zorgplicht bestuursorganen duurzame veiligstelling openbare drinkwatervoorziening
o Bijzonder beschermingsbeleid voor waterwingebieden door provincies, gemeenten en
waterleidingbedrijven
Wet bodembescherming
•
In een aantal AMvB’s is een aantal preventieve maatregelen vastgelegd. Het betreft onder andere
samenstellings- en emissie-eisen voor bouwstoffen en toe te passen grond en bagger en ontvangende
bodem, criteria voor sanering of vergunning, het gebruik van meststoffen of andere organische
meststoffen op of in de bodem, het lozen van huishoudelijk afvalwater, koelwater en andere vloeistoffen
in de bodem.
•
Infiltratiebesluit bodembescherming verbindt voorschriften aan de voor infiltratie benodigde vergunning
om verontreiniging van het grondwater te voorkomen.
•
Saneringsplicht voor bedrijven
Grondwaterwet
•
Provinciale Milieuverordening: geen vergunning voor het infiltreren van oppervlaktewater als er gevaar
bestaat voor het daardoor verontreinigd raken van het grondwater
Meststoffenwet en Meststoffenwet 1947
•
Vermindering van de hoeveelheid mest d.m.v. gebruiksnormen
•
Verbetering kwaliteit mest
•
Mineralen Aangifte Systeem
•
Mestcontracten
Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden
•
Toelatingssysteem: verbod op het in de handel brengen of toepassen van middelen die niet zijn
toegelaten
Wet verontreiniging oppervlaktewater
•
Vergunningenstelsel: verbod op het lozen van afvalstoffen, verontreinigende of schadelijke stoffen in
oppervlaktewater
Wet gemeentelijke watertaken
•
Zorgplicht gemeente voor afvalwater, hemelwater en grondwater
Wet milieubeheer
•
Beschermingsgebieden voor bestaande en toekomstige waterwingebieden worden vastgelegd in
Streekplan provincie en Bestemmingsplannen gemeenten;
•
Maatregelen ter voorkoming bodem- en grondwaterverontreiniging door afvalwater via lekke riolen
•
Richtwaarden voor het onttrokken water
•
Streefwaarden als richtpunt voor de vereiste geleidelijke verbetering van de waterkwaliteit om het
zuiveringsniveau op termijn te verlagen
•
Milieuvergunning voor inrichtingen die nadelige gevolgen voor het milieu, waaronder het grondwater,
kunnen veroorzaken
•
Regels voor bedrijven die geen milieuvergunning nodig hebben
Rioleringsbeleid
•
Verbod op lozingen op of in de bodem.
• Voorschriften voor toestaan lozingen

74

75

Nee

onbekend

Gewasbe-

Doelbereik
gerelat. aan
2027 tenzij
PG-stof.
Wsl. geen
doelbereik
Wsl. geen
doelbereik

PCB’s

PAK
Benzofluorantheen,
Benzoapyree
n, Antraceen,
Fluorantheen

Cadmium

Probleemstof

V&W

VROM

3 Volgen ratificeren Scheepsafvalstoffenverdrag
(SAV) voor o.a. bilgewater en ladingresten

4 Onderzoek invloed veranderde brandstofmix
op emissies (07); brandstofsamenstelling incl.
toeslagstoffen en motor(luchtemissies

V&W

12 Implementatie beslisboom voor de toelating op

11.Schrootbedrijven; onderzoek naar emissies

VROM/

VROM

7 Binnenvaart-convenant/innovatie (’06-’09)
V&W
8 Onderzoek ontwikkeling keurmerk binnenvaart V&W/
(’07-’08); voorbeeldfunctie
9 Onderzoek binnenvaart in groen beleggen
VROM,
V&W
10 Preventie-actie met alternatieve vorm van
V&W
voortstuwing recreatievaart*

6 Smeermiddelen; voorbeeldfunctie

5 Run off van wegen in AMVB voorbeeldfunctie V&W
(’07)

V&W

LNV

Trekker

2 Verbod steenkoolteer binnenvaart (’96)
internationale maatregelen (’07-...)

1 Ondersteunt EU-initiatief voor aanscherping

Maatregel Rijk

Voortgang acties Rijk

1

Aansluiting wordt gezocht bij een initiatief van HISWA en enkele marktpartijen om een sloep te laten varen met een
brandstofcel. Dit wordt gedaan als pilot om praktische ervaring op te kunnen doen, maar ook om deze innovatieve wijze van
voortstuwing op het water onder een breder publiek onder de aandacht te brengen. Toepassing van de brandstofcel in de
pleziervaart behoort tot één van de kansrijke mogelijkheden en kan een positieve bijdrage leveren aan de kwaliteit van
recreatiewateren. In A’dam gaat in 2008 een rondvaartboot met een brandstofcel als demonstratie varen in opdracht van Fuel
Cell Boat (Weesp). Binnenkort zullen de marktpartijen door HISWA worden uitgenodigd met als doel te komen tot een
gemeenschappelijk projectvoorstel dat ingediend zou kunnen worden voor de tender van het innovatieprogramma ‘KRW’.
Oorzaak eventuele PCB-emissies gelegen in acceptatie door schrootbedrijven van met PCB’s verontreinigd schroot
(bijmenging met afvalolie); aan de voorkant oplossen door goede handhaving acceptatie; actiehouders VROM-inspectie en
Wm-bevoegd gezag.
In 2006 eerste versie gereed gekomen; verdere ontwikkeling in 2007-2009, inclusief inbreng in EU. Verantwoordelijkheid

Wordt opgenomen in RWS-verbetervoorstellen ”Hand in eigen boezem”/diffuse bronnen. Omvat RWS-brede monitoring en
aan de hand van de monitoringsresultaten probleemsituaties in kaart brengen en aanpakken als sprake is van ontoelaatbare
belasting van de omgeving.
Belegd in LBOW-werkgroep Scheepvaart. DGTL heeft onderzoek uitgevoerd in 2007. In de vergadering van maart 2008 zal
het rapport en de vervolgacties gezamenlijk worden vastgesteld.
Wordt vanuit de voorbeeldfunctie opgenomen in RWS-verbetervoorstellen ”Hand in eigen boezem”/diffuse bronnen. Doel is
om voor RWS met een duidelijke handreiking te komen wanneer milieuvriendelijke smeermiddelen ingezet kunnen worden en
wanneer niet. Handreiking moet de bereidheid tot toepassen aanmerkelijk vergroten
Dit jaar besluitvorming over invulling en uitvoering innovatieprogramma binnenvaart
Onderzoek in overleg met branche en instituten in volle gang; besluitvorming verwacht in 2008. Duurzaam beheer schepen
V&W onder andere door te werken met scheepsmilieuplannen.

Belegd in LBOW-werkgroep Scheepvaart. Het eindrapport zal februari 2008 worden opgeleverd. In de werkgroepvergadering
van maart 2008 zal het rapport en eventuele vervolgacties gezamenlijk worden vastgesteld. Indruk is vooralsnog dat, gelet op
alle maatregelen die reeds internationaal zijn getroffen, er geen nut en noodzaak is om Nederlands verbod steenkoolteer
binnenvaart internationaal te regelen.
Van de verdragspartijen dient alleen België nog te ratificeren. Dit krijgt naar verwachting deze voorzomer z’n beslag.
Nederland implementeert het verdrag via het Scheepsafvalstoffenbesluit. Conform de huidige planning treedt e.e.a. medio
2009 in werking. De in NL betrokken handhavingsdiensten bereiden zich momenteel in goed onderling overleg hierop voor,
onder meer door de verzorging van gerichte opleidingen.
Onderzoek RIVM in opdracht van VROM/ DGM naar effecten milieu van biobrandstoffen is gaande.

Vergt internationale bronaanpak. Tevens nalevering uit de bodem.

Stand van zaken

Bijlage L Overzichtstabel uitvoeringsprogramma diffuse bronnen

76

Nee

Nee
onbekend

Doelbereik
2015 lijkt
mogelijk

Onbekend

Nee

Atrasine
Glyfosaat en
andere
middelen op
verhardingen

Isoproturon

Diuron

Stikstof

Doelbereik
gerelat. aan
2027 tenzij
PG-stof.

TBT

schermingsmiddelen en
biociden

Probleemstof

VROM,
LNV

LNV

14. Reactie Kabinet op nota Evaluatie duurzame
gewasbescherming

15. Informatieverspreiding praktijkervaringen
landbouw
16. Handhaving

LNV
VROM

LNV

24. 3e Actieprogramma N-rl (’06-’09

LNV

LNV
VROM,
V&W

V&W

21. Project schone bronnen onderzoekt
mogelijkheden reductie
* Beslisboom water en drinkwateraspecten in
toelatingsaspecten, incl. drainageaspecten
(’07)
22. Innovatieonderzoek voor speciale teelten
23. Biocidenbeleid, ook naar EU (2015

* Voorbeeldfunctie, opdrachtgeverschap

19. NL zet in op EU-verbod
20. Onderzoek naar certificering (’07)bij gebruik
op verhardingen

18 Handhaving

17 Ratificatie IMO-verdrag NL (’07)

VROM,
LNV

13 beslisboom voor de toelating op aspect
waterorganismen, die KRW-proof is

LNV,
VROM
V&W

LNV

Trekker

aspect winning drinkwater uit oppervlaktewater.

Maatregel Rijk

•

•

In het najaar 2007 is de Evaluatie Meststoffenwet uitgebracht. Daaruit blijkt dat de nitraatconcentraties blijven
dalen.
Op basis van de Evaluatie Meststoffenwet is invulling gegeven aan de stikstofgebruiksnormen voor akker- en
tuinbouwgewassen op zand- en lossgronden. Deze waren nog niet ingevuld. Inmiddels is de Tweede Kamer
akkoord met aanscherpen van deze gebruiksnormen.

Volgens LNV geen sprake (meer) van ontheffingen.
Inmiddels is een communicatieplan opgesteld dat zo spoedig mogelijk ten uitvoer zal worden gebracht. Tevens is één
aanspreekpunt ingesteld, de helpdesk biociden bij het CTGB. Deze moet het bedrijfsleven en gebruikers beter informeren.

2

Op 17 september 2007 heeft Panama als 25ste land het verdrag aanvaard en daarmee het wereldhandelstonnage op 38.11%
gebracht. Het verdrag zal derhalve in werking treden op 17 september 2008. Ratificatie door Nederland vóór 1 april 2008.
Ook nalevering vanuit (water)bodem.
IVW: Certificaten en handhaving TBT-verbod
RWS: Na 2012/2013 TBT-eisen - gericht op afwezigheid – bij scheepswerven. Ondertussen monitoren emissies bij
scheepswerven.
Er is een nationaal verbod. Buitenlandse bronnen grotendeels het probleem
In opdracht van VROM is afgelopen jaar door SMK (Stichting Milieukwaliteit) gewerkt aan een certificeringsmogelijkheid.
Dit wordt in maart 2008 verwacht. Voordat alle uitvoerders (vnl. hoveniers) gecertificeerd kunnen zijn, gaan echter enkele
maanden heen. Spuitseizoen 2008 is daarom overgangsjaar.
Onderdeel van afspraken met RGD. Rijkshuisvestingsberaad moet hier nog haar fiat aan geven. Voor V&W wordt dit
opgenomen in RWS-verbetervoorstellen ”Hand in eigen boezem”/diffuse bronnen.
NL werkt op EU-niveau aan een nieuw coherent beoordelingssysteem

In juli 2007 is reactie naar de Tweede Kamer gestuurd. De daarin aangekondigde acties zoals het maken van nieuwe normen
voor 20 stoffen door RIVM is in gevorderde staat. Op basis van nieuwe normen beslissen of en zo ja welke maatregelen
moeten worden genomen om emissies terug te dringen. Het project Schone Bronnen faciliteert hierbij. Het project Telen met
Toekomst TmT) , dat een brug slaat tussen onderzoek (WUR) en praktijk, zal ook de komende 4 jaar worden voortgezet.
WUR doet i.o.v LNV onderzoek naar verbeteren en ontwikkelen van innovatieve geïntegreerde gewasbescherming.

Project gestart in 2006; voorstel gereed in 2009; inbreng in EU in 2008/2009; implementatie in toelating na 2010.

Stand van zaken

77

Nee

30 Onderzoek fosfaat in vaatwasmidd./EUdetergentia
Nee
31. AMVB’s WM/WVO
Doelbereik
Inrichtingen (’07)
mede afh. van
Huishoudens (’07)

Fosfaat

Zink

LNV,
VROM

25. Aanpassing AMVB-Glastuinbouw (‘09)

3 Actieprogramma N-rl (’04-’09)

Aanpassing AMVB Glastuinbouw (‘09)

Innovatieve pilots LNV (’07-’15) t.b.v.
fosfaatlekkende gronden*







e

V&W,
LNV,
VROM
VROM.
V&W
VROM

LNV,
VROM

LNV

LNV

LNV,
VROM

28. Innovatieonderzoek afvalwater stallen* (’08)

29. Evenwichtsbemesting in 2015

VROM,
LNV

27. Aanpassen maatlat duurzame veehouderij

26 Innovatieve pilots LNV (’07-’15) o.a. in
V&W,
gebieden met grote uitspoeling en waar 50
LNV,
mg/l nitraat ontoereikend is om de ecol. doelen VROM
te halen etc.*

Trekker

Maatregel Rijk

Doelbereik
gerelat. aan
2027 tenzij
PG-stof.

Probleemstof

Opstellen Vierde Actieprogramma Nitraatrichtlijn 2010-2013; stikstof en fosfaatgebruiksnormen en
middelvoorschriften.
Voor nitraat resteert een beleidsopgave omdat de grondwaternorm in het zandgebied (m.n. Limburg, Brabant en
Oost-Gelderland) niet wordt gehaald. Deze beleidsopgave zal onderdeel zijn van de onderhandelingen met de
Europese Commissie over het Vierde Actieprogramma Nitraatrichtlijn dat het mestbeleid uitzet voor de periode
2010-2013.

AMvB’s per 1-1-2008 in werking
Uiterlijk 2009 besluitvorming emissie-eisen in regelgeving

Zie stikstof.

Bijbehorend acceptabel onvermijdbaar fosfaatverlies is nog niet bepaald (range 0 - 5 kg P2O5/ha).
Mesteval. ’07 geeft aan wat max. is voor P-evenwicht
Bodem levert na. Zie voor het overige opmerkingen bij actie 24 en 26.

3

Innovatieve pilots om tot kosteneffectieve maatregelen te komen om de doelen van de Kaderrichtlijn Water voor
nutriënten te behalen. Deze pilots vallen binnen de scope van het Innovatieprogramma KRW. VenW met de uitvoering
van dit programma gestart. Het geld dat hiervoor beschikbaar is wordt in de periode 2008-2011 weggezet via een
tenderregeling. De ingediende innovatieve pilots concurreren daarbij met de andere ingediende innovatieprojecten.
Projecten met de beste kosten-batensaldo's en de meeste innovatiekracht worden gehonoreerd.

V&W, VROM en LNV zijn gestart met de ontwikkeling van een aanpak voor deze sector die is gericht op de
geïntegreerde implementatie van zowel de Nitraatrichtlijn als de Kaderrichtlijn Water.Die aanpak is gepland medio 2008
gereed te zin. Over de contouren daarvan valt nog niets te zeggen.

•

•

Stand van zaken

78

Doelbereik
gerelat. aan
2027 tenzij
PG-stof.
def.
normstelling
en nalevering
(water)bodem

Nee
Doelbereik
mede afh. van
def.
normstelling
en nalevering
(water)bodem

Probleemstof

Koper

VROM,
V&W
LNV
LNV,
VROM

V&W

V&W
VROM

33 Voorbeeldfunctie, opdrachtgeverschap

34. NL zal een EU-initiatief voor aanscherping
normen in veevoer steunen
35. Onderzoek met sector naar
reductiemogelijkheden veevoer

36 Wegmeubilair en anodes voorbeeldfunctie

37 Run off voorbeeldfunctie
38 Innovatieonderzoek autobanden

LNV/VRO
M

VROM/V&
W

V&W,
VROM

39 Onderzoek met sector naar
reductiemogelijkheden koperbaden gericht
voorkomen hoefproblemen en alternatieve
middelen LTO meerjarenprogramma

40 innovatieonderzoek remvoeringen*

41 Innovatieonderzoek bovenleiding railverkeer

Opmerkingen bij en actie 31, 32 en 33 van
toepassing

VROM

Buiten-inrichtingen (’07)

Trekker

32. Ontw. handreiking incl. emissiecijfers,
biobeschikbaarheid (’07-‘09)

-

Maatregel Rijk

4

Uit inmiddels door Prorail verricht onderzoek komt naar voren dat geen sprake zou zijn van onaanvaardbare milieubelasting;
bovendien zijn er geen echte alternatieven voorhanden. De verwachting is dat emissies (verder) afnemen met de ontwikkeling

Hangt van belangstelling en kwaliteit projecten voor tweede tender innovatieprogramma af

Toelatingsbeleid diegeneesmiddelen relevant voor altern. Kopersulfaat

Voorbereidingen getroffen voor Stimuleringsprogramma Agrobiodiversiteit en Duurzaam Bodemgebruik in de Landbouw
(SPADE). SPADE gaat 13 maart 2008 officieel van start. Bewustwording van boeren en het tegengaan van het gebruik van
koper in voetbaden is een onderdeel van SPADE.
LTO zoekt op dit moment naar de benodigde financiering.
Wordt opgenomen in RWS-verbetervoorstellen ”Hand in eigen boezem”/diffuse bronnen. Bedoeling is aan de hand van een
integrale afweging (LCA en kosten-batenanalyse) duidelijkheid te verschaffen over nut en noodzaak van alternatieven voor
verzinkte vangrails langs de rijkswegen.
M.b.t. anodes wordt duidelijkheid verschaft over de lijn die RWS volgt voor toepassing van anodes (welke materialen in welke
situaties), d.w.z. zo milieuvriendelijk mogelijk tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten en risico’s.
Wordt opgenomen in RWS-verbetervoorstellen ”Hand in eigen boezem”/diffuse bronnen; zie verder punt 5.

Voor V&W: wordt opgenomen in RWS-verbetervoorstellen ”Hand in eigen boezem”/diffuse bronnen.
(m.b.t. toepassing bouwmaterialen). Voor VROM: onderdeel van afspraken met RGD. Rijkshuisvestingsberaad moet hier nog
haar fiat aan geven

Handreiking sinds mei 2008 beschikbaar, besluitvorming emissiebeleid bouwmetalen in/na de zomer, incl. omgaan
biobeschikbaarheid

Stand van zaken

79

Doelbereik
gerelat. aan
2027 tenzij
PG-stof.

Ja

kwantitatief
doel nvt.

Onbekend

Geen
normering

Geen
normering

Probleemstof

Lood

MBTE en
ETBE

Chloride

Diergeneesmi
ddelen

Geneesmidde
ln

V&W

VROM/V&
W
VROM,
V&W
V&W

43 Innovatieonderzoek alt. voor koperhoudende
antifouling

44 Verspreiden/update duurzame jachthaven

50 Humaan medicijngebruik-onderzoek (en
pilots) en maatregelprogramma

49 Diermedicijn-onderzoek en
maatregelprogramma

48 Voor zover relevant; aandacht bij
vergunningverlening

47 Brononderzoek

46 Bepalen herstelrichtwaarde, art. 13 Wbb

45 Uitfasering vislood 2012 of verbod

VWS,VRO
M,V&W

LNV,
VROM

V&W

)VROM

V&W/VRO
M

42 Internationale inzet voor koperhoudende
antifouling

Voorbeeldfunctie, opdrachtgeverschap

Trekker

Maatregel Rijk

5

In de 2e helft van de jaren ’90 is in de werkgroep ‘Visloodoverleg’ een aantal alternatieven voor het lood in de sportvisserij
verkend en ontwikkeld. Niet voor alle toepassingen bleken bruikbare alternatieven voorhanden en op korte termijn te
ontwikkelen. Sindsdien werkt de Nederlandse Vereniging van Sportvissersfederaties (NVVS) aan bewustwording om het
gebruik van lood terug te dringen. Nu 10 jaar na dato is opnieuw een verkenning gewenst o.a. naar het totale gebruik van
vislood, de beschikbare alternatieven en (beleidsmatige) initiatieven in het buitenland om de belasting van het
oppervlaktewater met lood te verminderen. Deze verkenning is belegd in jaarplan 2008 van WD. In Decembernota 2005 staat
vermeld dat wanneer de vrijwillige reductie van het gebruik van lood in de sportvisserij tot 2009 niet effectief is, vanaf 2012 er
een wettelijk verbod gaat gelden.
Naaar verwachting publicatie Circulaire met herstelrichtwaarden in juli, monitoringsverplichting via Activiteitenbesluit in
werking per 1-1-2009
Onderzoek werking preventieve voorzieningen voor eind 2008 afgerond

Zie opmerkingen bij zink en koper.

VROM was in verleden altijd verantwoordelijk voor dossier koperhoudende antifouling. In 2007 heeft TNO Industrie en
Techniek in opdracht van VROM, V&W en Senter/Novem een inventarisatie afgerond naar technologieën of producten die de
aangroei op de scheepswand van pleziervaartuigen kunnen weren. In totaal zijn 17 coatings en 21 niet-coatings onderscheiden.
Verdere ontwikkeling van milieuvriendelijke alternatieven gaat gepaard met te hoge kosten voor alleen de pleziervaart als
doelgroep. Het gevolg is dat wordt meegelift met de antifoulingsystemen voor de zeevaartsector. Technologieën/producten die
niet in aanmerking komen voor de zeevaart, maar wel in principe voor de pleziervaart in zoet oppervlaktewater worden niet
verder opgepakt.
In 2007 zijn in 3 jachthavens praktijkproeven met ultrasone apparatuur uitgevoerd ter voorkoming van aangroei op
pleziervaartuigen. Het resultaat was wisselend. Onduidelijk is of deze proeven in 2008 nog een vervolg krijgen.

van het nieuwe bovenleidingsysteem (B4).

Stand van zaken

80

Doelbereik
gerelat. aan
2027 tenzij
PG-stof.
Nvt
V&W,
VROM

52 Regeling vuilwater overige schepen

53 Regeling treintoiletten

VROM

51 Verbod vuilwater recreatievaart/AMvB
huishoudens

VROM

Trekker

Maatregel Rijk

Bovenstaande tabel geeft een overzicht van het
uitvoeringsprogramma diffuse bronnen
waterverontreiniging. Zie voor meer informatie ook
het brondocument generiek beleid op
www.kaderrichtlijnwater.nl

Huishoudelij
k/
Bacteriologis
ch

Probleemstof

6

Is belegd in LBOW-werkgroep Scheepvaart. In 2008 zal strategie vuilwater en plan van aanpak overige binnenvaart worden
opgesteld.
Proef vuilwaterinzameling chartervaart wordt vervolgd. Op Terschelling wordt in april 2008 een vuilwaterinzamelstation in
gebruik genomen.
Proef grote passagierschepen wordt, na enquête van de branche, vormgegeven.
Communicatie/voorlichting aan recreanten over lozingenverbod toiletwater recreatievaart wordt tot 1/1/2009 uitgevoerd.

Stand van zaken

Bijlage M Maatregelen prioritaire stoffen

(1)
(2)
(3)
(4)
(5)

CAS number

Naam prioritaire
stoffen

15972-60-8
120-12-7
1912-24-9
71-43-2
n.a.

Alachloor
Antraceen
Atrazine
Benzeen
Gebromeerde
difenylethers (**)
Pentabroomdife
nylether
(congeneren 28,
47, 99, 100, 153
*
en 154)
Cadmium and
zijn verbindingen
C10-13Chlooralkanen

(6)

7440-43-9

(7)

85535-84-8

(8)
(9)

470-90-6
2921-88-2

(10)

107-06-2

(11)
(12)

75-09-2
117-81-7

(13)
(14)
(15)
(16)

330-54-1
115-29-7
206-44-0
118-74-1

(17)

87-68-3

(18)

608-73-1
58-89-9

(19)
(20)

34123-59-6
7439-92-1

(21)

7439-97-6

(22)
(23)

91-20-3
7440-02-0

(24)

25154-52-3

Chloorfenvinfos
Chloorpyrifos
(chloorpyriphosethyl)
1,2Dichloorethaan
Dichloormethaan
Di(2ethylhexyl)ftalaat
(DEHP)
Diuron
Endosulfan
Fluoroanteen
Hexachloorbenz
een
Hexachloorbutad
ieen
Hexachloorcyclo
hexaan
Gamma-isomeer
Lindaan
Isoproturon
Lood en zijn
verbindingen
Kwik en zijn
verbindingen
Naftaleen
Nikkel en zijn
verbindingen
Nonylfenolen

Prioritair
gevaarlijk

Komt
voor op
bijlage
1
richtlijn
91/414/
N

In NL
toegelaten

Richtlijn
Marketing
and Use
1
76/769/E
EG

Overig

N

X
N

N

X

ja

X
X

Ja

Nee
Ja

EU verbod
voor diverse
toepassingen

Ja

Ja
Ja

X

Nee
Nee

Nee
Nee

X

Nee

Nee

NL standpunt
weekmakers

PAH
5

X

5

X
Nee

X

Ja

Ja

Nee

Nee

Ja

EG kwik
strategie

Ja
X

Ja

1

In de richtlijn stonden de maatregelen om de risico’s van stoffen te verminderen door beperkingen aan
het op de markt brengen of gebruiken van stoffen. De richtlijn is inmiddels vervangen door de REACH
verordening.

81

CAS number

Naam prioritaire
stoffen

(25)

104-40-5
1806-26-4
140-66-9

(26)

608-93-5

(4-nonylfenol)
Octylfenolen
(4-(1,1’,3,3’tetramethylbutyl)f
enol)
Pentachloorbenz
een

(27)
(28)

87-86-5
n.a.

Pentachloorfenol
Polycyclische
aromatische
koolwaterstoffen

50-32-8
205-99-2

(Benzo(a)pyreen)
(Benzo(b)fluorant
een)
(Benzo(g,h,i)pery
leen)
(Benzo(k)fluorant
een)
(Indeno(1,2,3cd)pyreen)
Simazine
Tributyltinverbind
ingen

191-24-2
207-08-9
193-39-5
(29)
(30)

122-34-9
688-73-3

(31)

36643-28-4
12002-48-1
120-82-1

(32)
(33)

82

67-66-3
1582-09-8

Tributyltin-kation
Trichloorbenzene
n
Trichloormethaan
(chloroform)
Trifluraline
Trichloorbenzene
n

Prioritair
gevaarlijk

Komt
voor op
bijlage
1
richtlijn
91/414/

In NL
toegelaten

Richtlijn
Marketing
and Use
1
76/769/E
EG

X

Geen
productie in
EU mogelijk
wel import
Nee

Nee

X

X

Overig

2005/69/EG
verbod PAK
houdende
procesolie in
banden;
strenge eisen
aan emissie
roetdeeltjes/r
oetfilters

Nee
Nee

N,1
nee

X

Ja

Ja
Ja
Ja
Nee

Nee

In EU havens
verboden per
1-01-08
Wereldwijd
verbod na
ratificatie IMO
verdrag

83

Besluit aanwijzing
bevoegdgezaggemeenten Wet
bodembescherming
Activiteitenbesluit

Besluiten
Besluit Bodemkwaliteit

Maatregelen

Per 1 januari 2008 hebben twaalf algemene maatregelen van bestuurs’s (amvb’s) plaatsgemaakt voor één
nieuwe algemene maatregel van bestuur: het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer, beter
bekend als het Activiteitenbesluit. Het gaat om de volgende besluiten:
o Besluit bouw- en houtbedrijven milieubeheer;
o Besluit detailhandel en ambachtsbedrijven milieubeheer;
o Besluit horeca-, sport- en recreatie-inrichtingen milieubeheer;
o Besluit inrichtingen voor motorvoertuigen milieubeheer;
o Besluit jachthavens;
o Besluit opslaan in ondergrondse tanks 1998;
o Besluit opslag- en transportbedrijven milieubeheer;
o Besluit tandartspraktijken milieubeheer;
o Besluit tankstations milieubeheer;
o Besluit textielreinigingsbedrijven milieubeheer;
o Besluit voorzieningen en installaties milieubeheer;
o Besluit woon- en verblijfsgebouwen milieubeheer.
Tijdens deze samenvoeging is ook regelgeving voor lozingen in het Activiteitenbesluit opgenomen die
onder de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Wvo) vallen.
Ten aanzien het lozen in het oppervlaktewater, op of in de bodem of in een voorziening voor de inzameling en
het transport van afvalwater niet zijnde een vuilwaterriool hanteert het Activiteitenbesluit de lijn: de lozing is
verboden, tenzij deze volgens het besluit expliciet is toegestaan.
Voor een directe lozing op of in de bodem geldt een verbod.

-

-

-

Bouwstoffen
Grond en baggerspecie
Kwaliteitsborging (Kwalibo)
Wijst gemeenten aan die voor de toepassing van de Wet bodembescherming worden gelijkgesteld met een
provincie

-

Toelichting

Overzicht aanvullende generieke maatregelen

Wetgevingsinstrumenten

Categorie aanvullende
maatregelen

Bijlage N

Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van de
aanvullende maatregelen op het gebied van bodem- en
waterbeleid, voor meer informatie verwijzen wij u naar het
brondocument generiek beleid op
www.kaderrichtlijnwater.nl

84

-

-

-

Circulaires
Circulaire Bodemsanering

Circulaire streef- en interventiewaarden
bodemsanering

-

-

Regeling uitvoeringskwaliteit
bodembeheer
Vrijstellingsregeling grondverzet

Deze circulaire bevat richtlijnen om bij bodemvervuiling het saneringscriterium toe te passen en de
saneringsdoelstelling vast te stellen. Met het saneringscriterium kunnen gemeenten en provincies vaststellen of
een terrein met spoed gesaneerd moet worden. De circulaire is op 1 mei 2006 in werking getreden en is
gebaseerd op belangrijke wijzigingen - nieuw saneringscriterium (artikel 37) en een nieuwe saneringsdoelstelling
(artikel 38) - in het saneringshoofdstuk van de Wet bodembescherming. Die wijzigingen zijn op 1 januari 2006 in
werking getreden. De circulaire geeft op korte termijn duidelijkheid over hoe beide artikelen in de praktijk moeten
worden toegepast. VROM overweegt op basis van ervaringen met de circulaire een algemene maatregel van
bestuur op te stellen.
De circulaire biedt een overzicht van alle beschikbare interventiewaarden en indicatieve niveaus voor ernstige
bodemverontreiniging, inclusief bijbehorende streefwaarden, meetvoorschriften en parameters voor het bepalen

Regeling van 26 september 2006 die nadere regels bevat en daarmee een nadere concretisering is van de eisen
aan bodemintermediairs in het hiervoor genoemde Besluit uitvoeringskwaliteit bodembeheer.
Op hergebruik van licht verontreinigde grond als bodem is de Vrijstellingsregeling grondverzet van toepassing.
Voor licht verontreinigde grond die volgens de eisen van de Vrijstellingsregeling grondverzet wordt toegepast,
geldt geen verwijderingsplicht. De grond mag dus blijvend deel uitmaken van, en vermengd raken met de
bodem. Hiervoor gelden enkele voorwaarden.

De regeling werkt het Besluit financiële bepalingen bodemsanering 2005. Ze bevat de regels voor het verstrekken
van geld aan de bevoegde overheden voor de Wet bodembescherming, de bedrijvenregeling en collectieve
saneringen.

-

Besluit inspectie vloeistofdichte vloeren
Besluit uitvoeringskwaliteit
bodembeheer
Bouwstoffenbesluit
Stortbesluit bodembescherming

-

Normen voor 130 stoffen
Regels voor het storten van afvalstoffen. In dit besluit staan de zogenoemde IBC-criteria (criteria voor isoleren,
beheersen en controleren) voor het storten van afvalstoffen binnen bedrijven (de wet spreekt van inrichtingen)

-

Besluit financiële bepalingen
bodemsanering 2005

Regelingen
Regeling financiële bepalingen
bodemsanering 2005

Het besluit verplicht een groot aantal bedrijfsgroepen (lijst is opgenomen in het besluit) tot een verkennend
onderzoek naar bodemverontreiniging van bedrijfsterreinen waar op 31 december 1989 een potentieel
verontreinigend bedrijf was gevestigd.
Geeft invulling aan de financiële bepalingen uit de Wet bodembescherming die betrekking hebben op de
budgetverlening aan de bevoegde overheden. Verder zijn de subsidievoorschriften voor de sanering van
bedrijfsterreinen opgenomen in dit Besluit.
Betreft de verplichting tot inspectie en keuring van vloeistofdichte vloeren
Eisen die worden gesteld aan zogenaamde bodemintermediairs.

-

Besluit verplicht bodemonderzoek
bedrijfsterreinen

85

Interreg

Innovatieprogramma Stedelijke
Vernieuwing

Groen beleggen

Budget Investeringen Ruimtelijke
Kwaliteit (BIRK)

Regelt het beleid ten aanzien van de kosten van onderzoek en sanering op grond waarvan veroorzakers en
eigenaren aansprakelijk kunnen worden gesteld.
De richtlijn uit 1997 schrijft preventieve maatregelen voor aan bedrijven om bodemverontreiniging te
voorkomen. Het bevoegd gezag gebruikt de richtlijn voor het opstellen van vergunningen en voor handhaving
van de Wet milieubeheer. De NRB moet een eind aan maken aan de praktijk waarin verschillende
vergunningverleners in gelijke situaties verschillende maatregelen voorschrijven.
Standaard om baggerspecie te beoordelen. Baggerspecie die kan worden gereinigd mag op enkele
uitzonderingen na niet op een stortplaats worden gestort. De specie mag alleen aan speciale stortplaatsen
worden aangeboden. Deze stortplaatsen betalen hierover geen belasting. Ook hebben zij geen verklaringen
nodig dat de baggerspecie onreinigbaar is. Stortplaatsen die ook andere afvalstoffen aannemen, hebben een
baggerspecieverklaring nodig. Zonder die verklaring betalen ze afvalstoffenbelasting over de baggerspecie.

VROM ondersteunde met het Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) ruimtelijke investeringsprojecten die
passen binnen het nationaal ruimtelijk beleid. Met het geld zijn projecten gesteund die anders niet van de grond
kwamen of niet met de gewenste kwaliteit konden worden gerealiseerd. De subsidieregeling is gesloten.
- Sinds 1995 bestaat de mogelijkheid om geld 'groen te beleggen' in zogenaamde groenfondsen. Met het geld uit
deze fondsen worden milieuvriendelijke projecten gefinancierd. Dat gebeurt tegen een lagere rente dan de
marktrente. Toch kan groen beleggen aantrekkelijk zijn en dat komt door een fiscale tegemoetkoming waardoor
het rendement verbetert.
- Om de stedelijke vernieuwing te versnellen en de kwaliteit te bevorderen is van 2001 tot en met 2004 het
InnovatieProgramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV) ingesteld. Het IPSV maakt onderdeel uit van het
Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV). Jaarlijks werd subsidie verleend aan creatieve en vernieuwende
ideeën en projecten voor stedelijke vernieuwing. Nog tot 2009 monitoort VROM de IPSV-voorbeeldprojecten.
Verder wisselt het IPSV ook kennis en ervaringen uit de projecten uit.
- Rijks cofinancieringsregeling Interreg IV (Cetsi)
Het Rijk ruim 10 miljoen euro beschikbaar gesteld voor internationale samenwerkingsprojecten die vallen binnen
Interreg en bijdragen aan de doelstellingen van de Nota Ruimte. Deze projecten kunnen naast Europees geld ook
rijksgeld ontvangen.
- Projectstimuleringsregeling (PSR)
De PSR is een subsidie voor initiatieven van regionale en lokale overheden in het kader van de Interreg IV-B-

-

Minimumverwerkingstandaard (MVS)
Baggerspecie

Economische of fiscale instrumenten

-

-

Beleidsregels
Beleidsregel kostenverhaal

Nederlandse Richtlijn
Bodembescherming bedrijfsmatige
activiteiten

-

Circulaire landsdekkend beeld

van de saneringsurgentie en het saneringstijdstip.
Circulaire van 20 november 2001 die moet leiden tot uniforme en vergelijkbare dataset bij het bevoegd gezag
over de werkvoorraad van gevallen van ernstige bodemverontreiniging.

86

-

-

-

-

Subsidieregeling maatschappelijke
organisaties en milieu (SMOM)

PRoMT

Koplopersloket

SBIR

Milieuconvenanten

Een belangrijk convenant voor de waterkwaliteit is bijvoorbeeld het Convenant Gewasbescherming. Het convenant
richt zich op de hoofdlijnen van het Nederlandse gewasbeschermingsbeleid voor de korte én lange termijn. Doel is
het boeken van milieuwinst door innovatie en verbetering van het management bij telers (bevorderen van duurzame

Convenanten worden sinds de jaren tachtig in uiteenlopende situaties ingezet. De motivatie voor het gebruik loopt
uiteen, maar de belangrijkste reden is om vooruit te lopen op regelgeving. Andere redenen zijn: regelgeving niet
mogelijk, symbolisch beleid of andere redenen. Er zijn meer dan100 milieuconvenanten, voor een overzicht (van
geldende convenanten in 2001) zie brondocument generiek beleid op www.kaderrichtlijnwater.nl.

In onderhandeling tot stand gekomen milieuovereenkomsten

-

Milieu-investeringsaftrek (MIA) en
Willekeuring afschrijvingen Milieuinvesterings-afschrijvingen (Vamil)

-

programma's Noordwest Europa en Noordzeeregio en het Interreg IV-C-programma. Nederlands partners
kunnen het te verlenen maximaal 25.000 euro subsidie krijgen.
Interreg IV-A en IV-C
Het ministerie van Economische Zaken stelt geld beschikbaar voor innovatieprojecten binnen Interreg IV-A en
Interreg IV-C.
MIA en Vamil zijn subsidies op milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen voor ondernemers. MIA staat voor milieuinvesteringsaftrek. Dit is een fiscale aftrekregeling voor ondernemers die investeren in milieuvriendelijke
bedrijfsmiddelen. Vamil staat voor willekeurige afschrijving milieu-investering. De Vamil-regeling biedt
ondernemers een liquiditeits- en rentevoordeel.
Via de SMOM kunnen maatschappelijke organisaties subsidie krijgen voor projecten en werkprogramma's met
een bovenprovinciaal, nationaal of internationaal belang die gericht zijn op milieu of duurzame ontwikkeling.
Alleen maatschappelijke organisaties zonder winstoogmerk komen in aanmerking voor de subsidie.
Het subsidieprogramma milieu en technologie, kortweg ProMT, ondersteunt ondernemers bij
demonstratieprojecten, haalbaarheidsonderzoeken en marktonderzoeken. Projecten die een bijdrage leveren aan
het diffuse bronnenbeleid kunnen een beroep doen op deze regeling.
Het ‘koplopersloket’ ondersteunt ondernemers die tegen specifieke problemen aanlopen bij innovatieve projecten
die zijn gericht op duurzaamheid. Het koplopersloket biedt maatwerk bij financieel en economische kwesties,
maar ook bij vragen rondom regelgeving en vergunningverlening of het in contact komen met mogelijke
projectpartners.
Het Small Business Innovation Research programma (SBIR) is een op innovatieprogramma, speciaal opgezet voor
kleine en middelgrote ondernemingen (MKB). De overheid geeft bedrijven onderzoeks- en
ontwikkelingsopdrachten, gericht op innovatieve oplossingen voor maatschappelijke thema’s. Zo´n opdracht
betreft in eerste instantie een haalbaarheidsonderzoek (fase 1) en mogelijk een R&D-traject (fase 2). Deze fasen
worden volledig door de overheid gefinancierd. Fase 3, het commerciële traject, dient de MKB-ondernemer zelf
te financieren, eventueel met hulp van externe financiers.

87

bevordering van geïntegreerde gewasbescherming, waarbij het gebruik en de emissie van bestrijdingsmiddelen
worden verminderd
vermindering van de milieubelasting (van vooral het oppervlaktewater) met 75% in 2005 en 95% in 2010 ten
opzichte van 1998
beëindiging van de overschrijdingen van het MTR (vooral in oppervlaktewater) en realisatie van een stap in de
richting van het VR-niveau
zoeken van oplossingen voor knelpunten in de drinkwaterwinning (vooral ook uit oppervlaktewater)
een koppeling van de handhavingsactiviteiten krachtens het gewasbeschermingsbeleid met die van
waterbeheerders
gezamenlijke monitoring van de waterkwaliteit onder centrale regie van de Rijksoverheid (VROM en LNV)

Bij WKO wordt de temperatuur van het grondwater gebruikt om gebouwen te verwarmen in de winter en/of af
te koelen in de zomer. Het principe is eenvoudig: grondwater wordt opgepomt en gebruikt voor koeling in de
zomer (boven de grond kan het grondwater eventueel verder worden afgekoeld), waarna het water opnieuw
wordt geïnfiltreerd en in de winter weer wordt opgepomt voor verwarming (boven de grond kan het grondwater
eventueel verder worden opgewarmd).
Voor (open) systemen met een verpompt volume van meer dan 12.000 m3 per kwartaal en een pompcapaciteit
van meer dan 10 m3 per uur moet een vergunning in het kader van de Grondwaterwet worden aangevraagd bij
de provincie. Belangrijke voorwaarden: er moet voldoende bovengrondse warmte-/koude vraag zijn, er mag
geen netto-warmte of koude worden opgeslagen op jaarbasis en de hoeveelheid geïnjecteerd water moet gelijk
zijn aan de hoeveelheid onttrokken water. In gebieden met grondwaterverontreiniging (risico verspreiding) en in
gebieden waar drinkwater wordt gewonnen geven de provincies in beginsel geen vergunning voor WKO af.

Het Rijk (inclusief de daartoe behorende diensten en agentschappen) heeft zich verplicht uiterlijk in 2010 bij 100%
van de rijksaankopen en -investeringen duurzaamheid als zwaarwegend criterium mee te nemen (motie Koopmans -

-

-

Faasen, R., 2003. Landbouw-bestrijdingsmiddelen (gewasbeschermingsmiddelen), Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Rijkswaterstaat. URL:
www.helpdeskwater.nl/aspx/download.aspx?PagIdt=1942&File=01_landbouw_bestrijdingsmiddellen.pdf

1

Duurzaam inkopen

Overige relevante maatregelen

Warmte-/koudeopslag

Kunstmatige aanvulling van watervoerende lagen

-

-

-

-

-

landbouw engeïntegreerde gewasbescherming). Het convenant besteedt bijzondere aandacht aan de
waterkwaliteit1:

88

De Krom nr. 130 29800-XI). De lagere overheden hebben een doelstelling van 50 % uitgesproken.
- De Tweede Kamer wordt elke twee jaar met de Rapportage Duurzame Bedrijfsvoering Overheid geïnformeerd
over de voortgang.
Een aantal voorbeelden zijn:
- Bestrijdingsmiddelen: waar het rijk opdrachtgever is, zal het gebruik van chemische onkruidbestrijdingsmiddelen
worden beperkt. Voor het bestrijden van onkruid op verhardingen zullen RGD en RWS gebruik maken van het
betreffende milieukeurmerk ‘Barometer Duurzaam Terreinbeheer’ waarbij het niveau van ‘Brons’ wordt
geambieerd.
- RWS zal, in het kader van ‘Hand In Eigen Boezem’ de emissies van de eigen vloot tegengaan.
- Run off/afvloeiend hemelwater van wegen: het rijk voert voor eigen werken de beleidsadviezen uit die staan in de
Nota Afvloeiend hemelwater van de voormalige Commissie Integraal Waterbeheer.

Bijlage O

Basisgegevens per beheergebied

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Waterschap Brabantse Delta

Doelen biologische en fysisch-chem ische kwaliteitselem enten

Meren

Overig

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)

18

4,5-8,0

50-100

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL25_51

Chaamse beken

S

0,6

0,6

0,51

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL25_52

Strijbeekse beek

S

0,6

0,6

0,51

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL25_54

Galdersche beek

S

0,55

0,6

0,48

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL25_57

Bijloop - Turfvaart

S

0,6

0,6

0,51

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL25_62

Merkske

S

0,6

0,6

0,51

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R5

NL25_34

Aa of Weerijs

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL25_59

Molenbeek

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL25_13

Boven Mark

S

0,55

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL25_16

Mark en Vliet

S

0,55

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL25_22

Beneden Donge

S

0,55

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120
70-120

%

40

0,51

-

Zuurgraad
(zomergemiddelde)

(maximum waarde)

0,12

0,6

Temperatuur

4

0,6

0C

Doorzicht
(zomergemiddelde)

0,48

S

Meter

0,6

Bavelse Leij

EKR

(zomergemiddelde)

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

0,55

NL25_50

mg Cl/l Chloride

mg N/l Totaal stikstof
(zomergemiddelde)

S

R4

SV/K

Vis
EKR

Bovenloop Donge

Macrofyten
EKR

Rivieren

Type

Macrofauna

Naam waterlichaam

NL25_35

Fytoplankton
waterlichaam

R4

Code
Categorie

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

EKR

Biologische kwaliteitselementen

R8

NL25_49

Oude Maasje

S

0,55

0,55

0,31

2,5

0,14

300

25

6,0-8,5

M14

NL25_30

Tonnekreek complex

S

0,6

0,55

0,52

0,45

1,3

0,09

200

0,9

25

5,5-8,5

60-120

M14

NL25_48

Kruislandse kreken

S

0,6

0,55

0,52

0,45

1,3

0,09

200

0,9

25

5,5-8,5

60-120

M14

NL25_61

Ligne

S

0,6

0,55

0,52

0,45

1,3

0,09

200

0,9

25

5,5-8,5

60-120

M14

NL25_63

Gat van den Ham

S

0,6

0,55

0,52

0,45

1,3

0,09

200

0,9

25

5,5-8,5

60-120

M30

NL25_47

Molenkreek complex

S

0,6

0,55

0,54

0,4

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M6b

NL25_18

Roode Vaart

K

0,6

0,6

0,6

0,6

3,8

0,25

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

89

Motivering Status

Code waterlichaam Naam waterlichaam

Status
S

Waterhuishouding,
bescherming tegen
overstromingen, afwatering

functieschade

NL25_13

Boven Mark

X

NL25_16

Mark en Vliet

X

NL25_22

Beneden Donge

X

NL25_30

Tonnekreek complex

X

NL25_34

Aa of Weerijs

X

NL25_35

Bovenloop Donge

X

NL25_47

Molenkreek complex

X

NL25_48

Kruislandse kreken

X

NL25_49

Oude Maasje

X

NL25_50

Bavelse Leij

X

NL25_51

Chaamse beken

X

NL25_52

Strijbeekse beek

X

NL25_54

Galdersche beek

X

NL25_57

Bijloop - Turfvaart

X

NL25_59

Molenbeek

X

NL25_61

Ligne

X

NL25_62

Merkske

X

NL25_63

Gat van den Ham

X

90

uitvoeringscapaciteit

Naam waterlichaam
Boven Mark
Mark en Vliet
Roode Vaart
Beneden Donge
Tonnekreek complex
Aa of Weerijs
Molenkreek complex
Kruislandse kreken
Bavelse Leij
Chaamse beken
Strijbeekse beek
Galdersche beek
Bijloop - Turfvaart
Molenbeek
Ligne
Merkske
Gat van den Ham

technisch
onhaalbaar

grondverwerving

Code waterlichaam
NL25_13
NL25_16
NL25_18
NL25_22
NL25_30
NL25_34
NL25_47
NL25_48
NL25_50
NL25_51
NL25_52
NL25_54
NL25_57
NL25_59
NL25_61
NL25_62
NL25_63

onevenredig
kostbaar

te hoge lasten

Motivering Fasering

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Waterschap De Dommel

Doelen biologische en fysisch-chem ische kwaliteitselem enten

%

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)

-

Zuurgraad
(zomergemiddelde)

0C

Temperatuur
(maximum waarde)

mg Cl/l Chloride
(zomergemiddelde)

Doorzicht
(zomergemiddelde)

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

Rosep

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_BE_1

Beekse waterloop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_BE_3

Groote waterloop

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_BO_2

Run

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_KD_3

Witte loop/ Peelrijt

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_R_2

Spruitenstroompje/ Roodloop

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_SD_1

Gender

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_SD_2

Ekkersrijt

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_SD_3

Hooidonkse beek

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL27_Z_2

Broekleij

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

Meter

mg N/l Totaal stikstof
(zomergemiddelde)

0,6

NL27_B_3

Vis
EKR

S

R4

SV/K

Macrofyten
EKR

Kleine Beerze

Type

Macrofauna

Naam waterlichaam

NL27_B_2

Fytoplankton
Code waterlichaam

R4

EKR

Categorie
Rivieren

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

EKR

Biologische kwaliteitselementen

R5

NL27_B_1

Groote Beerze

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL27_BO_1

Boven Dommel/ Keersop/ Beekloop

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL27_KD_1

Groote Aa/ Buulder Aa

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL27_L_1

Nieuwe Leij-Pop.L-Rov.L-Voortsestroom

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL27_R_1

Reusel/Raamsloop/Achterste Stroom

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL27_T_1

Tongelreep

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL27_Z_1

Zandleij

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL27_L_2

Essche Stroom

S

0,55

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL99_BRA_01_KD_2

Kleine Dommel/ Sterkselse Aa

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL99_6_BO_BE

Midden- en Beneden Dommel

S

0,55

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

Meren

M20

NL27_R_3

Beekse Bergen

K

0,6

0,6

0,6

0,6

0,9

0,03

200

1,7

25

6,5-8,5

60-120

Overig

M3

NL27_BE_2

Wateraanvoerkanaal St. Oedenrode

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M3

NL27_SD_5

Afwateringskanaal Dommel

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M6B

NL27_SD_6

Beatrixkanaal

K

0,6

0,6

0,6

0,6

3,8

0,25

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M3

NL99_5C_SD_4

Eindhovens Kanaal

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

91

Motivering Status

Waterhuishouding,
bescherming tegen
overstromingen, afwatering

functieschade

Code waterlichaam Naam waterlichaam

Status
S

NL27_B_1

Groote Beerze

X

NL27_B_2

Kleine Beerze

X

NL27_B_3

Rosep

X

NL27_BE_1

Beekse waterloop

X

NL27_BE_3

Groote waterloop

X

NL27_BO_1

Boven Dommel/ Keersop/ Beekloop

X

NL27_BO_2

Run

X

NL27_KD_1

Groote Aa/ Buulder Aa

X

NL27_KD_3

Witte loop/ Peelrijt

X

NL27_L_1

Nieuwe Leij-Pop.L-Rov.L-Voortsestroom

X

NL27_L_2

Essche Stroom

X

NL27_R_1

Reusel/Raamsloop/Achterste Stroom

X

NL27_R_2

Spruitenstroompje/ Roodloop

X

NL27_SD_1

Gender

X

NL27_SD_2

Ekkersrijt

X

NL27_SD_3

Hooidonkse beek

X

NL27_T_1

Tongelreep

X

NL27_Z_1

Zandleij

X

NL27_Z_2

Broekleij

X

NL99_6_BO_BE

Midden- en Beneden Dommel

X

NL99_BRA_01_KD_2

Kleine Dommel/ Sterkselse Aa

X

X
X

X
X

X
X

X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

X

X

X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

NL27_BO_2
NL27_KD_1
NL27_KD_3
NL27_L_1
NL27_L_2
NL27_R_1
NL27_R_2
NL27_R_3
NL27_SD_1

Run
Groote Aa/ Buulder Aa
Witte loop/ Peelrijt
Nieuwe Leij-Pop.L-Rov.L-Voortsestroom
Essche Stroom

X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

X
X

X
X
X
X
X

Reusel/Raamsloop/Achterste Stroom
Spruitenstroompje/ Roodloop
Beekse Bergen
Gender

X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X

X

X

X

Ekkersrijt
Hooidonkse beek

X
X

X
X

X
X

X
X

Afwateringskanaal Dommel
Beatrixkanaal
Tongelreep
Zandleij

X
X
X
X

X
X
X
X

X
X
X
X

X
X
X
X

Broekleij
Kleine Dommel/ Sterkselse Aa

X
X

X
X

X
X

NL27_SD_2
NL27_SD_3
NL27_SD_5
NL27_SD_6
NL27_T_1
NL27_Z_1
NL27_Z_2
NL99_BRA_01_KD_2

X
X

uitvoeringscapaciteit

X
X

Rosep
Beekse waterloop
Wateraanvoerkanaal St. Oedenrode
Groote waterloop
Boven Dommel/ Keersop/ Beekloop

synergie met andere
beleidsvoornemens

X
X

NL27_B_3
NL27_BE_1
NL27_BE_2
NL27_BE_3
NL27_BO_1

Naam waterlichaam

maatschappelijk
draagvlak

Groote Beerze
Kleine Beerze

anders

Anders

te hoge lasten

technisch
onhaalbaar

NL27_B_1
NL27_B_2

Code waterlichaam

92

onevenredig
kostbaar

nalevering / historische
belasting

natuurlijke
om standighe
den

grondverwerving

Motivering Fasering

X

X

X
X

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Waterschap Aa en Maas

Doelen biologische en fysisch-chemische kwaliteitselementen

mg N/l Totaal stikstof
(zomergemiddelde)

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

mg Cl/l Chloride
(zomergemiddelde)

0C

-

%

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)

EKR

Landmeersche Loop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

NL38_2J

Peelsche Loop

K

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

80-120

R4

NL38_2K

Esperloop en Snelle Loop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_3O

Beekerloop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_3P

Kleine Aa

S

0,55

0,6

999

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_3Q

Voordeldonksche Broekloop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_4E

Bakelsche Aa, Oude Aa en Kaweische Loop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_4K

Astensche Aa en Soeloop

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_8J

Tochtsloot

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_8S

Ledeackerse Beek en St Anthonisloop

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_8T

Tovensche Beek

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_8U

Virdsche Graaf en Viltsche Graaf

S

0,55

0,6

999

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL38_8V

Lactariabeek

S

0,55

0,6

0,46

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R5

NL38_1B

Wambergsche Beek

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_1H

Goorloop, Boerdonkse Aa en Aa van Helmond

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_2G

Leigraaf

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_3G

Aa vanaf Eeuwelsche Loop tot Helmond

S

0,55

0,6

0,28

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_3R

Aa benedenstrooms in Helmond

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_3S

Goorloop tot aan Wilhelminakanaal

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_6O

Stads-Aa

S

0,5

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_8I

Graafse Raam, Lage Raam, Peelkanaal ea

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_8P

Oploosche Molenbeek, Oeffeltsche Raam ea

S

0,55

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL38_8Q

St Jansbeek

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL38_1D

Aa van Gemert tot Den Bosch

S

0,55

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

EKR

Macrofyten

Zuurgraad
(zomergemiddelde)

SV/K

EKR

Temperatuur
(maximum waarde)

Naam waterlichaam

R4

Vis

Code
waterlichaam
NL38_2E

Macrofauna

Type
R4

Fytoplankton
Categorie
Rivieren

Overig

Meter Doorzicht
(zomergemiddelde)

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

EKR

Biologische kwaliteitselementen

R6

NL38_6J

Dieze

S

0,45

0,6
p
e maatlat

0,48

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R14

NL38_8F

Halsche Beek en Hooge Raam

S

0,6

0,6

0,55

4

0,14

150

25

5,5-8,5

80-120

M1a

NL38_1C

Dungense Loop

K

0,6

150

25

5,5-8,5

35-120

Biezenloop

K

R5

0,6
p
e maatlat

0,22

NL38_1I

0,6
p
e maatlat

2,4

M1a

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_2C

Kleine Wetering

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_2I

Beekgraaf

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_6F

Nieuwe Loonse Vaart

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_6K

Luisbroeksche Wetering en Hedikhuizensche Maas

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_6P

Bosschesloot en Vlijmensche Hoofdloop

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_7F

Lorregraaf en andere M1 waterlopen

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_7G

Munsche Wetering

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_8G

Lage Raam gegraven

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M1a

NL38_8O

Sambeeksche Uitwatering

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

25

5,5-8,5

35-120

M3

NL38_2H

Groote Wetering tot Kleine Wetering

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M3

NL38_6G

Koningsvliet en Koppelsloot

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M3

NL38_7D

Nieuwe Vliet, Hoefgraaf, Hertogswetering ea

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M3

NL38_8K

Peelkanaal/Defensiekanaal ea

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M6a

NL38_6H

Drongelens Kanaal

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M6b

NL38_5A

Zuid-Willemsvaart Traverse Helmond

K

0,6

0,6

0,6

0,6

3,8

0,25

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M6b

NL38_5D

Zuid-Willemsvaart in Den Bosch

K

0,6

0,6

0,6

0,6

3,8

0,25

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

p

93

Motivering Status

S

94

NL38_1B

Wambergsche Beek

NL38_1D

Aa van Gemert tot Den Bosch

X

NL38_1H

Goorloop, Boerdonkse Aa en Aa van Helmond

X

NL38_2E

Landmeersche Loop

X

NL38_2G

Leijgraaf

X

NL38_2K

Esperloop en Snelle Loop

X

NL38_3G

Aa vanaf Eeuwselse Loop tot Helmond

X

NL38_3O

Beekerloop

X

NL38_3P

Kleine Aa

X

NL38_3Q

Voordeldonkse Broekloop

X

Andere duurzame activiteiten

Waterhuishouding,
bescherming tegen
overstromingen, afwatering

Naam waterlichaam

Scheepvaart of recreatie

Code waterlichaam

Status

Milieu in bredere zin

functieschade

X

NL38_3R

Aa bij Helmond

X

NL38_3S

Goorloop tot aan Wilhelminakanaal

X

NL38_4E

Bakelse Aa, Oude Aa en Kaweise Loop

X

NL38_4K

Astense Aa en Soeloop

NL38_6J

Dieze

X

X

X

NL38_6O

Stads-Aa

X

X

X

NL38_8F

Halsche Beek en Hooge Raam

X

NL38_8I

Graafse Raam, Lage Raam, Peelkanaal ea

X

NL38_8J

Tochtsloot

X

NL38_8P

Oploosche Molenbeek, Oeffeltsche Raam ea

X

NL38_8Q

St Jansbeek

X

NL38_8S

Ledeackerse Beek en St Anthonisloop

X

NL38_8T

Tovensche Beek

X

NL38_8U

Virdsche Graaf en Viltsche Graaf

X

NL38_8V

Lactariabeek

X

X

X
X

Motivering Fasering

NL38_2C
NL38_2E
NL38_2G
NL38_2H
NL38_2I
NL38_2J
NL38_2K
NL38_3G
NL38_3O
NL38_3P
NL38_3Q
NL38_3R
NL38_3S
NL38_4E
NL38_4K
NL38_6F
NL38_6G
NL38_6H
NL38_6J
NL38_6K
NL38_6P
NL38_7D
NL38_7F
NL38_7G
NL38_8F
NL38_8G
NL38_8I
NL38_8J
NL38_8K
NL38_8O
NL38_8P
NL38_8Q
NL38_8S
NL38_8T
NL38_8U
NL38_8V

Peelse Loop
Esperloop en Snelle Loop
Aa vanaf Eeuwselse Loop tot Helmond
Beekerloop
Kleine Aa
Voordeldonkse Broekloop
Aa bij Helmond
Goorloop tot aan Wilhelminakanaal
Bakelse Aa, Oude Aa en Kaweise Loop
Astense Aa en Soeloop
Nieuwe Loonse Vaart
Koningsvliet en Koppelsloot
Drongelens Kanaal
Dieze
Luisbroeksche Wetering en Hedikhuizensche Maas
Bossche Sloot en Vlijmensche Hoofdloop
Nieuwe Vliet, Hoefgraaf, Hertogswetering ea
Lorregraaf en andere M1 waterlopen
Munsche Wetering
Halsche Beek en Hooge Raam
Lage Raam gegraven
Graafse Raam, Lage Raam, Peelkanaal ea
Tochtsloot
Peelkanaal/Defensiekanaal ea
Sambeeksche Uitwatering
Oploosche Molenbeek, Oeffeltsche Raam ea
St Jansbeek
Ledeackerse Beek en St Anthonisloop
Tovensche Beek
Virdsche Graaf en Viltsche Graaf
Lactariabeek

X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

X
X
X
X

X
X
X
X

X

X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X

X

X
X
X
X

X
X
X
X

X

X

X

X

X

X
X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

X

uitvoeringscapaciteit

X
X

synergie met andere
beleidsvoornemens

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

maatschappelijk
draagvlak

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

grondverwerving

Naam waterlichaam
Wambergsche Beek
Dungense Loop
Aa van Gemert tot Den Bosch
Goorloop, Boerdonkse Aa en Aa van Helmond
Biezenloop
Kleine Wetering
Landmeersche Loop
Leijgraaf
Groote Wetering tot Kleine Wetering
Beekgraaf

te hoge lasten

Code waterlichaam
NL38_1B
NL38_1C
NL38_1D
NL38_1H
NL38_1I

technisch
onhaalbaar

afschrijvingstermijnen

onevenredig
kostbaar

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X

X
X
X

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

95

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Waterschap Peel en Maasvallei

Doelen biologische en fysisch-chem ische kwaliteitselem enten

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

NL57_ZOM_01

Aalsbeek en Schelkensbeek

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R5

NL57_GRM_01

Groote Molenbeek

S

0,6

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_HAE_01

Haelensebeek

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_NOM_03

Eckeltse beek

S

0,6

0,6

0,5

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_NOM_05

Lingsforterbeek

S

0,6

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_OLB_02

Oostrumsche beek

S

0,6

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_ROG_01

Roggelse beek

S

0,6

0,6

0,52

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_TUN_01

Tungelroysebeek

S

0,6

0,6

0,57

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_ZWM_01

Everlose beek

S

0,5

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R5

NL57_ZWM_02

Kwistbeek

S

0,6

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R6

NL57_NOM_02

Niers

N

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R14

NL57_NOM_04

Geldernsch Nierskanaal

K

0,6

0,6

0,54

4

0,14

150

25

5,5-8,5

80-120
80-120

%

K

R4

R14

NL57_ZOM_02

Swalm

N

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

5,5-8,5

R4

NL99_BRA_02_3E

Aa, Eeuwelsche Loop en Kievitsloop

S

0,6

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R5

NL99_OLB_01_8R

Loobeek, Afleidingskanaal en Molenbeek

S

0,6

0,6

0,45

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

M1a

NL57_NWM_01

Broekhuizer Molenbeek

K

0,6

0,6

0,6

2,4

0,22

150

M3

NL99_PLK_01_4H

Peelkanalen

K

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,6

25

5,5-8,5

35-120

0,65

25

5,5-8,5

40-120

Naam waterlichaam

Milieu in bredere zin

Waterhuishouding,
bescherming tegen
overstromingen, afwatering

functieschade

NL57_GRM_01

Groote Molenbeek

X

X

NL57_ZWM_01

Everlose beek

X

NL99_BRA_02_3E

Aa, Eeuwselse Loop en Kievitsloop

X

NL57_HAE_01

Haelensebeek

X

NL57_NOM_03

Eckeltse beek

X

NL57_NOM_05

Lingsforterbeek

NL57_OLB_02

Oostrumsche beek

X

X

NL57_ROG_01

Roggelse beek

X

X

NL57_TUN_01

Tungelroysebeek

X

NL57_ZOM_01

Aalsbeek en Schelkensbeek

X

Code waterlichaam

Status

96

Zuurgraad
(zomergemiddelde)

Kroonbeek

-

Naam waterlichaam

NL57_NOM_01

0C

Code waterlichaam

R4

Motivering Status

S

(maximum waarde)

Temperatuur

Doorzicht
(zomergemiddelde)
Meter

mg Cl/l Chloride
(zomergemiddelde)

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

Totaal stikstof
(zomergemiddelde)
mg N/l

Vis
EKR

Macrofauna

Macrofyten
EKR

SV/K

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

Andere duurzame activiteiten

Overig

Type

EKR

Categorie
Rivieren

EKR

Fytoplankton

Biologische kwaliteitselementen

NL57_ZWM_02

Kwistbeek

NL99_OLB_01_8R

Loobeek, Afleidingskanaal en Molenbeek

X

X

X

X
X

X

Motivering Fasering
Anders

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X
X
X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X

X

X

X

X

X
X
X
X
X
X
X
X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X
X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Tungelroysebeek
Aalsbeek en Schelkensbeek
Swalm
Everlose beek
Kwistbeek
Aa, Eeuwselse Loop en Kievitsloop

X
X
X
X
X

anders

X

X

uitvoeringscapaciteit

X

X

X
X

synergie met andere
beleidsvoornemens

X

X

X

X
X
X
X
X
X
X
X
X

maatschappelijk
draagvlak

X
X

X

Haelensebeek
Kroonbeek
Niers
Eckeltse beek
Geldernsch Nierskanaal
Lingsforterbeek
Broekhuizer Molenbeek
Oostrumsche beek
Roggelse beek

grondverwerving

te hoge lasten

NL57_ZWM_02
NL99_BRA_02_3E

technisch
onhaalbaar

afschrijvingstermijnen

NL57_NOM_04
NL57_NOM_05
NL57_NWM_01
NL57_OLB_02
NL57_ROG_01
NL57_TUN_01
NL57_ZOM_01
NL57_ZOM_02
NL57_ZWM_01

Naam waterlichaam
Groote Molenbeek

onevenredig
kostbaar

trage effecten
maatregelen

Code waterlichaam
NL57_GRM_01
NL57_HAE_01
NL57_NOM_01
NL57_NOM_02
NL57_NOM_03

nalevering / historische
belasting

natuurlijke
omstandighe
den

X
X
X
X

97

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Waterschap Roer en Overmaas

Doelen biologische en fysisch-chem ische kwaliteitselem enten

%

0,45

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

S

0,5

0,6

0,49

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL58WRO02

Bosbeek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL58WRO05

Vlootbeek bovenloop

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL58WRO07

Putbeek en Pepinusbeek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R4

NL58WRO10

Middelsgraaf

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

40

18

4,5-8,0

50-100

R5

NL58WRO06

Vlootbeek benedenloop

S

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

5,5-8,5

70-120

R13

NL58WRO03

Rode Beek Vlodrop

N

0,6

0,6

0,6

4

0,12

50

23

6,0-8,0

70-110

R13

NL58WRO40

Rode Beek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

50

23

6,0-8,0

70-110

R15

NL58WRO04

Roer

N

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

5,5-8,5

80-120

R17

NL58WRO18

Keutelbeek

S

0,5

0,6

0,42

4

0,12

50

23

7,0-8,5

70-110

R17

NL58WRO30C

Eyserbeek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

50

23

7,0-8,5

70-110

R17

NL58WRO32

Selzerbeek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

50

23

7,0-8,5

70-110

R17

NL58WRO34

Gulp

N

0,6

0,6

0,6

4

0,12

50

23

7,0-8,5

70-110

R17

NL58WRO41

Caumerbeek

S

0,5

0,6

0,34

4

0,12

50

23

7,0-8,5

70-110

R17

NL58WRO43

Anselderbeek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,12

50

23

7,0-8,5

70-110

R18

NL58WRO27

Worm

S

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

6,5-8,5

80-120

R18

NL58WRO30

Geul

S

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

6,5-8,5

80-120

R18

NL58WRO39

Jeker

S

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

6,5-8,5

80-120

R18

NL58WRO42

Geleenbeek

S

0,6

0,6

0,6

4

0,14

150

25

6,5-8,5

80-120

Motivering Status

Code waterlichaam Naam waterlichaam

Status

98

Waterhuishouding,
bescherming tegen
overstromingen, afwatering

functieschade

S

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)

-

Zuurgraad
(zomergemiddelde)

0C

Temperatuur
(maximum waarde)

mg Cl/l Chloride
(zomergemiddelde)

Doorzicht
(zomergemiddelde)

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

0,6

Maasnielderbeek benedenloop

Meter

mg N/l Totaal stikstof
(zomergemiddelde)

0,6

NL58WRO01B

Vis
EKR

S

R4

SV/K

Macrofyten
EKR

Maasnielderbeek bovenloop

Type

Macrofauna

Naam waterlichaam

NL58WRO01A

Fytoplankton
Code waterlichaam

R4

EKR

Categorie
Rivieren

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

EKR

Biologische kwaliteitselementen

NL58WRO01A

Maasnielderbeek bovenloop

X

NL58WRO01B

Maasnielderbeek benedenloop

X

NL58WRO02

Bosbeek

X

NL58WRO18

Keutelbeek

X

NL58WRO30

Geul

X

NL58WRO30C

Eyserbeek

X

NL58WRO39

Jeker

X

NL58WRO41

Caumerbeek

X

NL58WRO42

Geleenbeek

X

NL58WRO43

Anselderbeek

X

NL58WRO05

Vlootbeek bovenloop

X

NL58WRO06

Vlootbeek benedenloop

X

NL58WRO07

Putbeek en Pepinusbeek

X

NL58WRO10

Middelsgraaf

X

NL58WRO27

Worm

X

NL58WRO32

Selzerbeek

X

NL58WRO40

Rode Beek

X

NL58WRO03
NL58WRO04
NL58WRO05
NL58WRO06
NL58WRO07
NL58WRO10
NL58WRO18
NL58WRO30
NL58WRO30C
NL58WRO32
NL58WRO34
NL58WRO39
NL58WRO40
NL58WRO41
NL58WRO42
NL58WRO43

Maasnielderbeek bovenloop
Maasnielderbeek benedenloop
Bosbeek
Rode Beek Vlodrop
Roer
X

X

X

X

Middelsgraaf
Keutelbeek

X
X

X
X

Caumerbeek
Geleenbeek
Anselderbeek

X
X
X

anders

X
X
X

Anders

anders

technisch
onhaalbaar

X
X

Vlootbeek bovenloop
Vlootbeek benedenloop
Putbeek en Pepinusbeek

Geul
Eyserbeek
Selzerbeek
Gulp
Jeker
Rode Beek

onevenredig
kostbaar

uitvoeringscapaciteit

NL58WRO01B
NL58WRO02

Naam waterlichaam

trage effecten
maatregelen

Code waterlichaam
NL58WRO01A

nalevering / historische
belasting

natuurlijke
omstandighe
den

te hoge lasten

Motivering Fasering

X

X

X

X

X

X

X

X
X
X
X

X
X

X

X

X

X

X
X

X
X

X

X

X

99

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Waterschap Hollandse Delta

Doelen biologische en fysisch-chem ische kwaliteitselem enten

mg N/l Totaal stikstof
(zomergemiddelde)

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

mg Cl/l Chloride
(zomergemiddelde)

Meter

0C

-

%

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)

EKR

Zuiderdiepboezem

S

0,59

0,59

0,59

0,59

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_42

Havenkanaal Goedereede

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_43

Haven van Dirksland

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_44

Haven van Stellendam

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_45

Boezem van Oude-Tonge

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_47

Afwatering Galathee

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_48

Groote Kreek

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_49

Afwatering Het Oudeland van Oude-Tonge

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_50

Afwatering Het Oudeland van Middelharnis

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_51

Afwatering kern Middelharnis

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_52

Afwatering Dirksland

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_53

Afwatering Stellendam

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M30

NL19_54

Afwatering Witte Brug

K

0,6

0,6

0,6

0,6

1,8

0,11

300

0,9

25

6,0-9,0

60-120

M3

NL19_46

Afwatering Den Bommel

K

0,6

0,6

0,6

0,6

2,8

0,15

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

Vis

Macrofauna

Zuurgraad
(zomergemiddelde)

EKR

Temperatuur
(maximum waarde)

SV/K

EKR

Overig

Doorzicht
(zomergemiddelde)

Naam waterlichaam

NL19_41

Type

Macrofyten

Code waterlichaam

M30

Fytoplankton
Categorie
Meren

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

EKR

Biologische kwaliteitselementen

Motivering Status
[PM]
Motivering Fasering

NL19_51

100

Afwatering Galathee
Groote Kreek
Afwatering Het Oudeland van Oude-Tonge
Afwatering Het Oudeland van Middelharnis
Afwatering kern Middelharnis

X
X
X
X

anders

uitvoeringscapaciteit

Anders

maatschappelijk
draagvlak

grondverwerving

Naam waterlichaam
Afwatering Den Bommel

technisch
onhaalbaar

trage effecten
maatregelen

Code waterlichaam
NL19_46
NL19_47
NL19_48
NL19_49
NL19_50

nalevering / historische
belasting

natuurlijke
omstandighe
den

X

X

X

X

X
X
X
X
X

X
X
X
X
X

X

X
X
X

X
X
X
X

X

Stroomgebied
Beheergebied

: Maas
: Rijkswateren

Doelen biologische en fysisch-chemische kwaliteitselementen

Zuurstofverzadiging
(zomergemiddelde)
%

Haringvliet west

S

0,25

nvt

0,35

Rivieren

R7

NL91BM

Bedijkte Maas

S

0,58

0,6

0,40

2,5

0,14

150

25

6,0-8,5

70-120

R7

NL91BOM

Bovenmaas

S

0,50

0,6

0,40

2,5

0,14

150

25

6,0-8,5

70-120

R7

NL91ZM

Zandmaas

S

0,55

0,6

0,56

2,5

0,14

150

25

6,0-8,5

70-120

R8

NL94_1

Haringvliet oost, Hollandsch Diep

S

0,44

0,47

0,56

2,5

0,14

300

25

6,0-8,5

70-120

R8

NL94_10

Brabantse Biesbosch, Amer

S

0,36

0,6

0,46

2,5

0,14

300

25

6,0-8,5

70-120

R8

NL94_5

Beneden Maas

S

0,56

0,6

0,43

2,5

0,14

300

25

6,0-8,5

70-120

R8

NL94_6

Bergsche Maas

K

0,36

0,41

0,43

2,5

0,14

300

25

6,0-8,5

70-120

R16

NL91GM

Grensmaas

S

0,60

0,60

0,58

2,5

0,14

150

25

6,0-8,5

80-120

Volkerak

S

0,47

0,52

0,46

1,3

0,07

450

25

6,5-8,5

60-120

EKR

Macrofyten
EKR

EKR

EKR

Zuurgraad
(zomergemiddelde)
-

NL94_11

0C

Noordelijke Deltakust (kustwater)

O2

Status

Meter Doorzicht
(zomergemiddelde)

mg Cl/l Chloride
(zomergemiddelde)

NL95_2A

Overgangswater

Vis

K1

N

0,54

25

1,7

60

Meren

M20

NL89_volkerak

Overig

M6b

NL90_1

Midden Limburgse en Noord Brabantse kanalen

K

0,6

0,25

0,6

0,6

3,8

0,25

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

M7b

NL91JK

Julianakanaal

K

0,6

0,51

0,35

0,49

3,8

0,25

300

0,65

25

5,5-8,5

40-120

Andere duurzame activiteiten

0,6

Waterhuishouding,
bescherming tegen
overstromingen, afwatering

Categorie

Macrofauna

Naam waterlichaam

Kustwater

Fytoplankton
Code
Type waterlichaam

mg P/l Totaal fosfaat
(zomergemiddelde)

Temperatuur
(maximum waarde)

Fysisch-Chemische kwaliteitselementen

mg N/l Totaal stikstof
(zomergemiddelde)

Biologische kwaliteitselementen

Motivering Status

S

Bedijkte Maas

X

NL91BOM

Bovenmaas

NL91GM

Grensmaas

NL91ZM

Zandmaas

Code waterlichaam

NL94_1

Haringvliet oost, Hollandsch Diep

NL94_5

Beneden Maas

NL89_volkerak

Volkerak

NL94_10

Brabantse Biesbosch, Amer

NL94_11

Haringvliet west

Activiteiten waarvoor water
wordt opgeslagen

NL91BM

Status

Scheepvaart of recreatie

Naam waterlichaam

Milieu in bredere zin

functieschade

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X
X

X

X
X

X

X
X
X

X
X

X

X

X

NL91ZM
NL94_1
NL94_10
NL94_11
NL94_5
NL94_6

X

Volkerak
Bedijkte Maas
Bovenmaas
Grensmaas
Julianakanaal
Zandmaas
Haringvliet oost, Hollandsch Diep
Brabantse Biesbosch, Amer
Haringvliet west
Beneden Maas
Bergsche Maas

anders

X
X
X

uitvoeringscapaciteit

Anders

synergie met andere
beleidsvoornemens

maatschappelijk
draagvlak

Naam waterlichaam

technisch
onhaalbaar

grondverwerving

Code waterlichaam
NL89_volkerak
NL91BM
NL91BOM
NL91GM
NL91JK

onevenredig
kostbaar

te hoge lasten

Motivering Fasering

X
X
X
X
X
X

X
X

X

X
X
X

X

X
X

101

Bijlage P Toelichting maatregelen per beheergebied
Tijdvak

2010-2015

aanpakken riooloverstorten

stuks

overige emissiereducerende maatregelen

ha
stuks

14

4

1

4

9

52

65
3

85

25

saneren verontreinigd(e) landbodems / grondwater
overige brongerichte maatregelen

stuks
stuks

Verwijderen verontreinigde bagger

ha

Verbr. watersyst, aansl. wetland / verlagen uiterwaard

overige inrichtingsmaatregelen

vasthouden water in haarvaten van het systeem

ha
stuks
km
stuks
stuks

WB21 maatregelen
verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water

ha
ha

GGOR maatregelen

ha

aanleg speciale leefgebieden voor vis
aanleg zuiveringsmoeras
uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer

km
stuks
ha
km
stuks

uitvoeren actief visstands- of schelpdierstandsbeheer
overige beheermaatregelen
wijzigen / beperken gebruiksfunctie

geven van voorlichting
aanleg speciale leefgebieden flora en fauna
opstellen nieuw plan
overige instrumentele maatregelen

aanpassen / introduceren (nieuwe) wetgeving
beheren grootschalige grondwaterverontreinigingen

stuks
km
stuks
stuks
stuks

uitvoeren onderzoek

stuks

aanpassen begroeiing langs water

102

4
1

252000

52000

26

1
102

325000
25
1624

2

4

34
102
362
264
2

362
264
2
3
1
36

29

50
111

4
19
103

7
1
143
221

9
6
250

1

250
8
18
20
3

7
18
20
3
70

70
18

18
71
3

57

101

19

6540

2429

78

57

383
3
8969

51

51
2
47
702
3

2
47
702
3
1
3
1

44
34

1
1

21

11

66
1821
20
2

2

3

720
1

3

3

43

45

45

6

66
1821
20
7
720

1

1

2

49

199

2
4
1

1
3
45
1
67

7
9
2
4
2

9

8

5
1
1213

21000
1624

1

Totaal

Provincie Limburg

19
287
3

25

stuks
ha
stuks
onbekend
stuks
jaar
ha
stuks
stuks
ha

1

1213

stuks
ha
km
ha
km
stuks
stuks
stuks
km

4
1

60

1

ha

aanpassen inlaat / doorspoelen / scheiden water
aanpassen waterpeil
vispasseerbaar maken kunstwerk
verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water

74
1

ha
stuks

km
stuks

Art. 11-5

2

stuks

aanleg nevengeul / herstel verbinding

Art. 11-4

23

3
9
24

4

m3
stuks

Art. 11-3i

35

2
24

afkoppelen verhard oppervlak

inrichten mest- / spuitvrije zone

Provincie Noord-Brabant

3
7

verminderen belasting RWZI

verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen

RWS

stuks
jaar

Waterschap Hollandse
Delta

opheffen ongezuiverde lozingen

Waterschap Brabantse
Delta

stuks

Art. 11-3g

Art. 11-3h

Eenheid

Waterschap Aa en Maas

aanpassen / verplaatsen grondwaterwinning

Waterschap De Dommel

Maatregelnaam

Art. 11-3e

Waterschap Peel en
Maasvallei

SGBP

Waterschap Roer en
Overmaas

Waterbeheersgebied

Tijdvak

2016-2027

Art. 11-3h

Art. 11-3i

Art. 11-4

WB21 maatregelen
verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water
GGOR maatregelen
aanleg speciale leefgebieden voor vis
wijzigen / beperken gebruiksfunctie
aanleg speciale leefgebieden flora en fauna

Art. 11-5

aanpassen / introduceren (nieuwe) wetgeving
uitvoeren onderzoek

ha
stuks
stuks
stuks
stuks

11
116
123600
4
63
296
1
4
324
457

123600
4
63
296
1
14

48

217
323

39
106

4
6
29

7

7
33
52
100
577
15822
49
12
0

33
52
42

49

156
13440

100
100
2382

123

108

49
12
0
7138
40
2
5
3

Totaal

Provincie Noord-Brabant

stuks
km
stuks
ha
km
ha
km
ha
stuks

9

16

RWS

overige inrichtingsmaatregelen
aanleg nevengeul / herstel verbinding

2
100

Waterschap Hollandse
Delta

ha
m3
stuks
ha
ha
stuks
stuks
stuks
km

Waterschap Brabantse
Delta

afkoppelen verhard oppervlak
Verwijderen verontreinigde bagger
verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen
inrichten mest- / spuitvrije zone
Verbr. watersyst, aansl. wetland / verlagen uiterwaard
aanpassen inlaat / doorspoelen / scheiden water
aanpassen waterpeil
vispasseerbaar maken kunstwerk
verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water

Waterschap Aa en Maas

Eenheid
stuks

Waterschap De Dommel

Maatregelnaam
verminderen belasting RWZI

Waterschap Peel en
Maasvallei

SGBP
Art. 11-3g

Waterschap Roer en
Overmaas

Waterbeheersgebied

1

7138
40
2
5
4

103

Bijlage Q

Register gedetailleerde programma’s
en beheerplannen Maas
Indien er gemeenten in deze lijst zijn opgenomen die géén plan of
besluit inzake KRW-maatregelen gaan nemen/hebben genomen, dan
zullen deze gemeenten uit de lijst worden verwijderd.
In hoofdstuk 8 wordt een beschrijving gegeven van hoe informatie kan
worden verkregen. De meeste programma’s en beheerplannen kunnen
op de website van de betreffende organisatie gedownload worden.
Voor de aanvraag van kopieën wordt tevens verzocht contact op te
nemen met de verantwoordelijke organisatie. De adresgegevens van de
verantwoordelijke organisaties worden gegeven in hoofdstuk 9 van het
hoofdrapport.

Id-nr

Titel

Planvorm

Voll./
part. 1

Looptijd

Verantwoordelijke
organisatie

Voll.

2010-2015

V&W

Rijk
R1

Nationaal Waterplan

R2

Beheerplan Rijkswateren

R3

Uitvoeringsprogramma
diffuse bronnen

P71

Provinciaal Waterplan
Noord-Brabant 20102015
Waterplan Zuid-Holland
2010-2015
Provinciaal
Omgevingsplan
Limburg (POL)

P69
P72

W9

W38
W25

W27

Waterbeheerplan 20102015, Werken aan een
veilig en schoon
Rivierenland
Waterbeheerplan 20102015
Waterbeheerplan
Waterschap Brabantse
Delta 2010-2015,
Water beweegt
Krachtig Water

1

Nota voor de
waterhuishouding 2
Beheersplan voor de
rijkswateren 3
Programma

Voll.

2010-2015

Rijkswaterstaat

nieuw

2007 e.v.

VROM

Provincies
Waterhuishoudingsplan

Voll.

2010-2015

Provincie NoordBrabant

Waterhuishoudingsplan

Voll.

2010-2015

Provinciaal
Omgevingsplan

Part.

2010-2015

Provincie ZuidHolland
Provincie Limburg

Waterschappen
Waterbeheerplan
Voll.

2010-2015

Waterschap
Rivierenland

Waterbeheerplan

Voll.

2010-2015

Waterbeheerplan

Voll.

2010-2015

Waterschap Aa en
Maas
Waterschap
Brabantse Delta

Waterbeheerplan

Voll.

2010-2015

Waterschap De
Dommel

Voll.  volledige herziening van het plan/programma
Part.  partiele herziening van het plan/programma

104

2

Onder de nieuwe waterwet gaat het hierbij om het nationale waterplan.

3

Onder de nieuwe waterwet gaat het hierbij om een (water)beheerplan.

Id-nr

Titel

Planvorm

W58

Waterbeheersplan
Waterschap Roer en
Overmaas 2010-2015
Waterbeheerplan 20092015
Integraal
Waterbeheerplan Peel
en Maasvallei, Orde in
water, water in orde?
2010-2015

W19
W57

Looptijd

Waterbeheerplan

Voll./
part. 1
Voll.

Waterbeheerplan

Voll.

2009-2015

Waterbeheerplan

Voll.

2010-2015

2010-2015

Verantwoordelijke
organisatie
Waterschap Roer
en Overmaas
Waterschap
Hollandse Delta
Waterschap Peel
en Maasvallei

Gemeenten
De onderstaande lijst geeft een overzicht van de gemeenten in het
stroomgebied van de Maas die in de periode 2010-2015 KRWmaatregelen gaan nemen. In het definitieve SGBP wordt deze lijst
aangevuld met de overige in het stroomgebied gelegen gemeenten.
Asten

Deurne

Heeze Leende

Oirschot

Someren

Bergeijk

Dongen

Helmond

Oisterwijk

Son en Breugel

Bernheze

Eersel

Heusden

Oss

Tilburg

Best

Eindhoven

Hilvarenbeek

Reusel de Mierden

Uden

Bladel

Geertruidenberg

Laarbeek

Roosendaal

Valkenswaard

Boekel

Geldrop Mierlo

Landerd

Schijndel

Veghel

Boxmeer

Gemert-Bakel

Lith

s-Hertogenbosch

Veldhoven

Boxtel

Goirle

Maasdonk

Sint Michielsgestel

Vught

Cranendonck

Grave

Mill

Sint Oedenrode

Waalre

Sint-Anthonis

Woensdrecht

Cuijk

Haaren

Nuenen Gerwen
Nederwetten

Zundert

105

Bijlage R

Samenstelling klankbordgroep Maas

........................................................................................

De Klankbordgroep voor Maas bestaat uit de volgende organisaties:
1. Onafhankelijke voorzitter
2. ANWB
3. Brabantse Milieufederatie
4. Telos
5. Nationaal Park de Biesbosch
6. ECNC European Center for Nat. Conservation/ Brabant
Europees Partnerschap
7. Bosgroep Zuid Nederland
8. Stichting Het Noordbrabants Landschap
9. Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam
10. KvK Brabant
11. BZW Brabants-Zeeuwse Werkgeversvereniging
12. MKB Brabant
13. Bouwend Nederland Regio Zuid
14. Vereniging Industriewater
15. Brabant Water
16. Koninklijke Schuttevaer
17. Recron Brabant
18. Limburgs Landschap
19. Staatsbosbeheer
20. Stichting Milieufederatie Limburg
21. Hengelsportfederatie Limburg
22. Waterleidingmaatschappij Limburg
23. Limburgs Land en Tuinbouw Bond (LLTB)
24. Zuid-Hollandse Milieufederatie
25. Staatsbosbeheer directie West
26. Natuurmonumenten, regio Zuid-Holland en Zeeland
27. Stichting Het Zuid-Hollands Landschap
28. Federatie van hengelsportvereniging Zuidwest Nederland
29. LTO Noord afdeling Goeree Overflakkee
30. Staatsbosbeheer (Bestuur)
31. Vereniging Natuurmonumenten
32. Stichting Reinwater
33. Vogelbescherming Nederland
34. Stichting Natuur en Milieu
35. Wereldnatuurfonds
36. Stichting 'De kleine Aarde'
37. Federatie Particulier Grondbezit
38. KNNV Kon. Ned. Natuurhistorische Ver.
39. ZLTO
40. NVV Ned Vakbond Varkens
41. NMV Ned Melkveehouders Vakbond
42. Recreatiemaatschappij Rivierengebied
43. Hiswa Vereniging
44. Koninklijke Watersportverbond
45. Ver. Van Ned. Chemische Ind. VNCI

106

1

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

46. FME
47. AWVN Algemene Werkgeversvereniging
48. RIWA Maas
49. Evides
50. IVN Consulentschap Brabant

2

STROOMGEBIEDBEHEERPLAN

107

108

Colofon

Het ontwerp-stroomgebiedbeheerplan Maas
is een uitgave van het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat. De totstandkoming is mogelijk geworden
dankzij de bijdragen van de Nederlandse provincies,
waterschappen, het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu.
Het ontwerp-stroomgebiedbeheerplan Maas
is te downloaden op www.kaderrichtlijnwater.nl.

Uitgegeven door:

Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Meer informatie
en bestellen:

Helpdesk Water

Telefoon:

0800-659 28 37

E-mail:
Coördinatie drukwerk:

Vormgeving:
Fotografie:
Druk:

contact@helpdeskwater.nl
Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Directoraat-Generaal Water
Ministerie van Verkeer en Waterstaat en
Trichis, Communicatieadvies, vormgeving BNO
en publishing, Rotterdam
Henri Cormont, kaft
Trichis, Rotterdam

Oplage:

375

Datum:

December 2008

Dit document is gedrukt op chloorvrij papier.
Aan dit document kunnen geen rechten ontleend worden.

������������������������������
������������������������������

�
�
�
�
�
�
�
�

����
����
���������
�������

�����������������������������������������������