Internationaal Beleid

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW

Van
Persoonl jke levenssfeer - besche

Datum
05 juni 2023
Referentie
1403764
Bijlagen
3

Verzenden Position Paper - EU Leermobiliteitskader aan
de Tweede Kamer en de Europese Commissie

Intern OCW afgestemd
IB

Aanleiding
Tijdens het debat over de werving van internationale studenten van 30 jan jl.
heeft MOCW toegezegd om de Nederlandse positie rond studentenmobiliteit in
Europa onder de aandacht te brengen. Bij de OJCS-Raad van 7 maart jl. heeft
MOCW in een bilateraal gesprek met Eurocommissaris Gabriel positief gereageerd
op de uitnodiging de Nederlandse inzet op leermobiliteit met de Commissie de
delen in voorbereiding van het aankomende Commissievoorstel voor een nieuw
EU Leermobiliteitskader. De Nederlandse positionering rondom het EU
leermobiliteit is samengebracht in een position paper.
U heeft recent akkoord gegeven op het concept position paper (zaak 1393825) en
gaf daarbij nog twee opmerkingen mee om te adresseren in het paper: NL als
positief voorbeeld neerzetten en iets positievere overall toon; en passage dat
mobiliteit geen doel op zich is nuanceren. Deze opmerkingen zijn verwerkt in de
definitieve versie van het position paper. Zie bijlage 3. U vindt in de bijlage ook in
PDF de eerdere versie met de aanpassingen in track changes.
Via deze nota wordt uw akkoord gevraagd op de inhoud van de oplegbrief aan de
Tweede Kamer en een aanbiedingsbrief aan de Europese Commissie. Ook vragen
wij uw akkoord om de brieven te verzenden.

Geadviseerd besluit
•

Indien u akkoord bent met de inhoud van de oplegbrief aan de Tweede
Kamer, is het advies deze te ondertekenen en mede namens de minister
van Primair en Voortgezet Onderwijs te verzenden aan de Kamer. Dit zal
via Kamercontacten gebeuren.

•

Indien u akkoord bent met de inhoud van de aanbiedingsbrief aan de
Europese Commissie, is het advies deze te ondertekenen en te verzenden
aan Vice-Voorzitter Margaritis Schinas van de Europese Commissie. Dit zal
via de Permanente Vertegenwoordiging voor de EU in Brussel gebeuren.

Kernpunten
•

U had in maart jl. een gesprek met Eurocommissaris Gabriel waarbij u
aangaf dat u input zou leven op de voorbereidingen van het nieuwe
Commissievoorstel voor een leermobiliteitskader.
Pagina 1 van 2

Datum
5 juni 2023

•

•

Eurocommissaris Gabriel is recent afgetreden, en Vice-Voorzitter
Margaritis Schinas neemt haar dossiers waar. In de aanbiedingsbrief
schetst u de context van het delen van een position paper.
In het position paper roept u EU lidstaten op om actieve maatregelen te
treffen om balans te brengen in leermobiliteitsstromen middels het
opstellen van actieplannen. Ook geeft u aan dat mobiliteit een middel is
om leeruitkomsten te bevorderen, en geen doel op zich moet zijn.

Toelichting
•

•
•
•
•
•

De Europese Commissie (CIE) heeft begin dit jaar een consultatie uitgezet
waarmee stakeholders uit het veld en overheden input kunnen geven
richting het CIE-voortel voor een EU leermobiliteitskader.
Eind 2023 zal de Commissie het definitieve voorstel publiceren. Nederland
zal dan een kabinetsappreciatie opstellen via het gebruikelijke BNC-fiche.
Het doel is dat de Raad het voorstel begin 2024 behandelt en formeel
aanneemt in de OJCS-Raad.
Het position paper zal vanuit de Permanente Vertegenwoordiging EU in
Brussel verzonden worden.
Conform de afspraken rondom EU-informatievoorziening wordt het
position paper ook met de Tweede Kamer gedeeld.
Het position paper is interdepartmentaal afgestemd met BZ, SZW, VWS
en FIN. Binnen OCW is er afgestemd met IB, PO, VO, MBO en HO&S.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Bijlagen

[1] Aanbiedingsbrief – Margaritis Schinas, Europese Commissie
[2] Oplegbrief – Tweede Kamer
[3] Position Paper – EU Leermobiliteitskader (nieuwe versie) + PDF met
aanpassingen t.o.v. vorige versie in track changes

Pagina 2 van 2

Internationaal Beleid

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW, MPVO

Van
Persoonl jke levenssfeer - besche

Datum
25 mei 2023
Referentie
1393825
Bijlagen
2

Position paper - EU Leermobiliteitskader

Intern OCW afgestemd
HOenS, IB, MBO
Interdepartementaal
afgestemd
BuZA, Fin, SZW, VWS

Aanleiding
Tijdens het debat over de werving van internationale studenten 1 van 30 jan jl. heeft
MOCW toegezegd om de Nederlandse positie rond studentenmobiliteit in Europa
onder de aandacht te brengen. Bij de OJCS-Raad van 7 maart jl. heeft MOCW in
een bilateraal gesprek met Eurocommissaris Gabriel positief gereageerd op de
uitnodiging de Nederlandse inzet op leermobiliteit te delen door te reageren op de
consultatie 2 ter voorbereiding van het aankomende Commissievoorstel voor een
nieuw EU Leermobiliteitskader. Het kader gaat over álle onderwijssectoren en raakt
daarmee aan de beleidsterreinen van u beiden. Ook het is thema ‘mobiliteit’ in beide
EU-diners uitgebreid besproken met leden uit het Nederlandse onderwijsveld.
Via deze nota wordt uw akkoord gevraagd op de Nederlandse input op de
voorbereidingen van het voorstel van een EU Leermobiliteitskader in de vorm van
een position paper.

Geadviseerd besluit
Graag ontvangen wij uw reactie op de volgende vraag:
•
Bent u akkoord met de weergave van de Nederlandse positie op leermobiliteit
in het position paper?
Zo ja, zal u op korte termijn ook de aanbiedingsbrief aan Vice-voorzitter Margaritis
Schinas en de oplegbrief voor de Tweede Kamer ontvangen ter ondertekening. Vicevoorzitter Schinas is waarnemend dossierhouder onderwijs, cultuur en jeugd na het
aftreden van Eurocommisaris Gabriel 3.

Kernpunten
•

De Europese Commissie (CIE) heeft begin dit jaar een consultatie uitgezet
waarmee stakeholders uit het veld en overheden input kunnen geven richting
het CIE-voorstel voor een EU leermobiliteitskader.

Debat over werven internationale studenten | Tweede Kamer der Staten-Generaal
Zie bijlage 2 ‘Call for Evidence’ voor meer informatie over het voorstel voor een
Leermobiliteitskader en de consultatie.
3
Statement on the resignation of Commissioner Gabriel (europa.eu)
1

2

Pagina 1 van 4

Datum
25 mei 2023

•

•
•
•

Het kader zal zich richten op leermobiliteit binnen álle onderwijssectoren, en
jeugdwerkers en sport staf. Het paper is afgestemd met de onderwijsdirecties
en interdepartementaal o.a. met VWS, SZW, Buza en FIN.
Eind 2023 zal de Commissie het definitieve voorstel publiceren. Nederland zal
dan een kabinetsappreciatie opstellen via het gebruikelijke BNC-fiche.
Het doel is dat de Raad het voorstel begin 2024 behandelt en formeel
aanneemt in de OJCS-Raad.
Het Nederlandse position paper bevat de volgende punten:
o U verwelkomt het nieuw raamwerk en onderstreept de positieve invloed
van leermobiliteit op leeruitkomsten, de persoonlijke en professionele
ontwikkeling van lerenden, het stimuleren van opwaartse convergentie
binnen de EU, het bevorderen van de kenniseconomie en het bestrijden
van kansenongelijkheid.
o U benadrukt het belang van gebalanceerde mobiliteitsstromen binnen
Europa en de noodzaak voor een gezamenlijke aanpak binnen de EU.
Hierbij onderstreept u de urgente van een interventie door aandacht te
brengen aan de gevolgen van disbalans d.m.v. een korte toelichting op de
huidige situatie rondom diplomamobiliteit in het hoger onderwijs en de
negatieve gevolgen voor het Nederlandse onderwijsstelsel.
o U geeft aan dat alle EU lidstaten actief bij moeten dragen aan het
weghalen van barrières voor mobiliteit om balans te creëren in de
mobiliteitsstromen. U roept alle lidstaten op om allemaal een individueel
actieplan op te stellen waarin een nationaal aanpak wordt vormgegeven.
o U erkent dat lidstaten verschillende uitdagingen hebben op het
gebied van mobiliteit, en dat het daardoor nodig is dat elke lidstaat
een individueel plan opstelt met een duidelijke aanpak per
onderwijssector. (Op het gebied van ho, zou Nederland bijvoorbeeld
kunnen nagaan of een financieel compensatiemechanisme met
buurlanden mogelijk zou zijn. Hierbij kan gekeken worden naar de
best practices van de Noordse landen.)
o U nodigt de Commissie uit om met concrete maatregelen en
activiteiten te komen om lidstaten te ondersteunen bij het opstellen,
uitvoeren en monitoren van de actie plannen. De Commissie kan
lidstaten ondersteunen d.m.v. informatievoorziening (begeleidende
nota’s, webinars, etc.) en het organiseren van peer learning
activiteiten.
o U geeft aan dat Nederland graag het voortouw neemt door als eerste
een peer learning activiteit te organiseren.
o U erkent dat de barrières voor leermobiliteit verschillen binnen het
volwassenenonderwijs, ho, mbo, vo, po en dat een gedifferentieerde
aanpak nodig is om gebalanceerde leermobiliteit in alle sectoren te
stimuleren.
o U onderstreept dat fysieke mobiliteit slechts één van de vele middelen is
om lerenden een internationale ervaring te bieden en leeruitkomsten te
bevorderen. U geeft aan dat in de communicatie rondom leermobiliteit het
Pagina 2 van 4

Datum
25 mei 2023

o

o

belangrijk is dat mobiliteit als middel, en niet als doel op zichzelf
weergegeven wordt.
U geeft een positieve appreciatie voor de uitbreiding van het nieuwe
Leermobiliteitskader naar alle onderwijssectoren, het formele en
informele onderwijs, lerenden van alle leeftijden, jeugdwerkers, sport
staff en de verschillende mobiliteitsvormen. U stelt dat inclusie en het
bevorderen van gelijke kansen een essentieel onderdeel is van mobiliteit.
We benoemen dat het voorstel rekening zou moeten houden met de
subsidiariteit en nationale competentie.

Toelichting
•

•

Politieke context: dit position paper is complementair aan de recent
gepubliceerde
Kamerbrief
over
de
beheersing
internationale
studentenstromen in het hoger onderwijs van 21 april 2023 4. Het EU
Leermobiliteitskader dekt echter alle onderwijssectoren, dus het paper
geeft een algemene positionering over leermobiliteit weer. Wel wordt de
urgentie onderstreept door duidelijk te refereren aan gevolgen van
disbalans in mobiliteitsstromen in het ho en dat Nederland recent nieuwe
maatregelen heeft aangekondigd om de stromen te beheersen. Het thema
‘mobiliteit’ is ook aan bod gekomen bij de recente EU-diners
Vervolgstappen:
o De termijn van de Open Public Consultation en de Call for Evidence
is begin mei verstreken, dus het position paper zal direct met de
Commissie gedeeld worden. In afwezigheid van Eurocommissaris
Gabriel, zal het paper met Vice-voorzitter Margaritis Schinas
gedeeld worden.
o Het voorstel wordt in Q4 van 2023 verwacht en de Raadsconclusies
zullen zowel onder het Spaanse als het Belgische EU
Voorzitterschap behandeld worden.
o De Nederlandse positie zal middels de High-Level Group, DGbijeenkomsten en verschillende werkgroepen onder de aandacht
gebracht worden.
o Gesprekken met like-minded landen worden georganiseerd,
waaronder een digitaal overleg in juni (ter voorbereiding van de
High-Level Group op 29-30 juni) en een fysieke bijeenkomst in Den
Haag in oktober.
o Op de consultatie zijn 408 reacties ontvangen op de consultatie,
voornamelijk
van
EU-burgers
(42%)
en
academische/onderzoeksinstellingen (25%). De reacties kwamen
voornamelijk uit Spanje (34%), Duitsland (12%) en Frankrijk
(10%). Het Ministerie van Onderwijs en Wetenschap van

Rijksoverheid (2023) Kamerbrief beheersing internationale studentenstromen in het hoger
onderwijs,https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/04/21/beheersinginternationale-studentenstromen-in-het-hoger-onderwijs
4

Pagina 3 van 4

Datum
25 mei 2023

o

Noorwegen heeft als enige land gereageerd op de consultatie. Wij
zullen nagaan of andere lidstaten een position paper hebben
voorbereid (of aan het voorbereiden zijn).
Er wordt intern uitgezocht hoe de casus van het Noordse financiële
compensatiemechanisme werkt met het oog op mogelijke replicatie
in Nederland.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Bijlagen

1. Position Paper – ‘The Netherlands’ position paper on the European
Learning Mobility Framework’
2. Call for Evidence, 10 November, 2022, Learning opportunities (learning
mobility) abroad in Europe for everyone

Pagina 4 van 4