Tijdelijk experiment vervroegde
inzet no-riskpolis Ziektewet
Onderzoek naar bekendheid, gebruik en
ervaringen vervroegde no-riskpolis

Projectnummer P0048
Onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Auteurs: Lennart de Ruig (De Beleidsonderzoekers)
© 11 December 2018 | De Beleidsonderzoekers | www.beleidsonderzoekers.nl
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt via druk, fotokopie of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming.

2

Inhoud
Samenvatting en conclusie

4

1

9

2

3

4

5

Inleiding: het experiment
1.1

Achtergrond van het onderzoek

9

1.2

Vraagstelling van het onderzoek

11

1.3

Uitwerking condities voor effectiviteit

12

1.4

Methoden en opzet van het onderzoek

12

Doelgroep van de vervroegde no-riskpolis

15

2.1

Werk zoeken

15

2.2

Persoonskenmerken

16

2.3

Gezondheid

17

2.4

Tussenconclusie

20

Kennis van en houding tegenover de no-riskpolis

21

3.1

Kennis van de no-riskpolis

21

3.2

Houding tegenover de no-riskpolis

24

3.3

Tussenconclusie

26

Gebruik van no-riskpolis bij zoeken van werk

27

4.1

Zoeken van werk en begeleiding

27

4.2

Bespreken gezondheid

30

4.3

Vermelden no-riskpolis

32

4.4

Tussenconclusie

36

Ervaring met no-riskpolis en vinden van werk

39

5.1

Ervaringen met de no-riskpolis

39

5.2

Kenmerken van werkenden

42

5.3

Tussenconclusie

43

Bijlage 1:

Excerpt cases

45

3

Samenvatting en conclusie
Dit rapport doet verslag van een onderzoek naar de condities voor effectiviteit van de vervroegde no-riskpolis voor (voormalig) ZW-gerechtigden. Aanleiding is het ‘Tijdelijk Besluit experiment vervroegde inzet no risk polis Ziektewet’. Binnen dit experiment heeft UWV aan 2.500 ZW-gerechtigden na de
Eerstejaars Ziektewetbeoordeling een vervroegde no-riskpolis verstrekt. Een
steekproef van de experimentgroep heeft een jaar na de start van het experiment een vragenlijst ingevuld met vragen over onder meer de bekendheid,
het gebruik en de ervaringen met de no-riskpolis. Daarnaast zijn tien (voormalig) ZW-gerechtigden geïnterviewd.

Doelgroep voor de vervroegde no-riskpolis
Een conditie voor effectiviteit van de vervroegde no-riskpolis is beschikbaarheid van de
doelgroep voor de arbeidsmarkt. Wanneer mensen niet naar werk zoeken, kan de noriskpolis werkgevers niet over de streep trekken. Het blijkt dat de helft van de experimentgroep niet op zoek is naar werk. We noemen hen niet-werkzoekenden. Een kwart
van de experimentgroep heeft werk gevonden of had al werk en nog eens een kwart
zoekt nog naar werk.
Niet-werkzoekenden zijn niet beschikbaar voor de arbeidsmarkt vanwege hun slechte gezondheidssituatie, wat tot uiting komt in een groot aandeel met een arbeidsongeschiktheidspercentage van meer dan 35 (35-plussers), relatief veel gezondheidsaandoeningen
en een negatieve gezondheidsbeleving. Daarnaast zijn de kansen van niet-werkzoekenden op de arbeidsmarkt – afgaande op hun persoonskenmerken – relatief klein. Nietwerkzoekenden zijn ouder dan werkenden en werkzoekenden en vaker laag opgeleid.
Ten slotte blijkt dat (ex-)kankerpatiënten niet vaker of minder vaak werk hebben dan mensen met andere gezondheidsaandoeningen.

Kennis en houding vervroegde no-riskpolis
Een andere conditie voor effectiviteit is bekendheid van de no-riskpolis bij de doelgroep.
Uit ons onderzoek blijkt dat slechts minder dan de helft van de experimentgroep de noriskpolis kent, ondanks de brief over de no-riskpolis die de experimentgroep via UWV
heeft ontvangen. Door de onbekendheid van de no-riskpolis én doordat veel mensen

4

niet op zoek zijn naar werk, kan de no-riskpolis bij slechts een kwart van de experimentgroep in theorie impact hebben.
Kennis van de no-riskpolis hangt samen met arbeidsmarktpositie, werkzoekgedrag, met
opleidingsniveau, met het ontvangen van begeleiding, met het arbeidsongeschiktheidspercentage en met de zichtbaarheid van gezondheidsklachten. Uit ons onderzoek ontstaat de indruk dat de no-riskpolis bekender is bij mensen die open staan voor werk, hetzij door intrinsieke motivatie, hetzij door extrinsieke prikkels. (Ex-)kankerpatiënten zijn niet
vaker of minder vaak bekend met de no-riskpolis dan mensen met andere gezondheidsaandoeningen.
Een volgende conditie voor effectiviteit die is onderzocht, is de houding van de experimentgroep tegenover de no-riskpolis. We veronderstellen dat de no-riskpolis effectief
kan zijn als mensen het nut inzien van het instrument. We zien dat een relatief groot deel
van de mensen zonder werk verwacht dat de no-riskpolis weinig invloed zal hebben op
de kansen op een betaalde baan. Ook weten relatief veel mensen niet wat de invloed van
de no-riskpolis zal zijn. Dit geldt met name voor vijftigplussers, die hun kansen op een
baan als gevolg van hun leeftijd en gezondheidssituatie laag inschatten. (Ex-)kankerpatienten hebben niet een positievere of negatievere houding ten opzichte van de no-riskpolis dan mensen met andere gezondheidsaandoeningen.

Werk zoeken en gebruik vervroegde no-riskpolis
We hebben ook onderzocht of de experimentgroep sollicitatiegesprekken voert met
werkgevers of door een begeleidende instantie in contact zijn gebracht met werkgevers.
Ook dit kan beschouwd worden als een conditie voor effectiviteit. Een vijfde van de experimentgroep kent de no-riskpolis en heeft na de Eerstejaars Ziektewetbeoordeling een
sollicitatiegesprek gehad. Tijdens sollicitatiegesprekken komt de gezondheidssituatie van
de doelgroep vaak ter sprake, ofwel omdat mensen hierover zelf iets vertellen, ofwel omdat de begeleidende organisatie dat doet of omdat de werkgever vragen stelt.
De helft van de mensen die de no-riskpolis kennen én in contact is gekomen met werkgevers, heeft de werkgever verteld dat zij onder de no-riskpolis vallen. Omgerekend is dat
nog net geen tiende van de experimentgroep. Dit laat zien dat de vervroegde no-riskpolis een beperkt bereik heeft.
Er is een aantal kenmerken dat positief samenhangt met het vermelden van de no-riskpolis. Mensen die het nut niet inzien van de no-riskpolis, vertellen significant minder vaak
aan werkgevers dat de no-riskpolis van toepassing is. Mensen die hun gezondheid bespreken met werkgevers vermelden in ruim twee derde van de gevallen ook dat zij onder

5

de no-riskpolis vallen. Tevens zien we dat lager opgeleiden vaker tegen de werkgever
vertellen dat zij onder de no-riskpolis vallen. De diagnose kanker heeft geen significant
verband met het vermelden van de no-riskpolis.
Mensen vermelden de no-riskpolis niet omdat ze denken dat dat hun kansen juist verkleint. Een zekere vrees voor stigmatisering lijkt hierbij een rol te spelen. Een belangrijk
motief om de no-riskpolis wel te vermelden is het verminderen van prestatiedruk en
schuldgevoel. Ook leven mensen zich in de werkgever in en zien ze de financieel-economische voordelen.

Ervaringen met vervroegde no-riskpolis
De no-riskpolis komt in de meerderheid van de gevallen voor of tijdens het sollicitatiegesprek ter sprake. De ervaringen met de no-riskpolis lijken zich te concentreren rond het
sollicitatieproces. Ervaringen met het feitelijk gebruik van de no-riskpolis rond ziekte zijn
wij niet veel tegenkomen. Dat komt doordat niet alle werknemers ziek zijn geworden en
niet alle werknemers de werkgever op de hoogte hebben gebracht van de no-riskpolis.
De werkgever is volgens werknemers vaak niet op de hoogte van de no-riskpolis bij het
aannemen. De doelgroep zelf denkt tevens in meerderheid dat de no-riskpolis geen of
een beperkte rol speelt bij het vinden van werk. Mensen denken dat hun capaciteiten en
de klik met de werkgever belangrijker zijn.
De grootste aandelen mensen met werk worden gevonden onder de groepen met een
kansrijke positie op de arbeidsmarkt. De no-riskpolis is in onze analyses geen onderscheidend kenmerk, net als de diagnose kanker. Wel blijkt dat mensen die de no-riskpolis kennen en mensen die de no-riskpolis vermelden tijdens sollicitaties vaker werk hebben.
Oorzaak en gevolg zijn hierbij echter niet uit elkaar te halen.

Conclusie
De vervroegde no-riskpolis is niet zonder meer effectief. Uit ons onderzoek blijkt dat niet
altijd aan de condities voor effectiviteit wordt voldaan. De doelgroep is vaak niet beschikbaar voor de arbeidsmarkt, kent de no-riskpolis niet altijd en is ook niet altijd bereid om
de no-riskpolis te vermelden bij sollicitaties. Bij slechts 9 procent van de experimentgroep
wordt aan alle condities voldaan. Dit is weergegeven in figuur S1 op de volgende pagina.
Er zijn maar weinig werkgevers die door de vervroegde no-riskpolis over de streep hadden kunnen worden getrokken.

6

Figuur S.1

Condities voor effectiviteit en percentages van de experimentgroep

Door afronding tellen de percentages niet overal op tot 100%

7

8

1

Inleiding: het experiment
Dit rapport doet verslag van een onderzoek naar de bekendheid en de rol
van de no-riskpolis bij het vinden van werk door (voormalig) ZW-gerechtigden. In dit hoofdstuk gaan we nader in op de achtergrond en opzet van het
onderzoek.

1.1

Achtergrond van het onderzoek

1.1.1

Aanleiding
Per 15 maart 2017 is het Tijdelijk Besluit experiment vervroegde inzet no risk polis Ziektewet in werking getreden. Dit besluit regelt dat, bij wijze van experiment, tijdelijk afgeweken mag worden van een aantal wettelijke bepalingen over de inzet van de no-riskpolis.
Doel van het experiment is te onderzoeken of de vervroegde inzet van de no-riskpolis –
na één jaar Ziektewet – de arbeidsparticipatie van mensen met een Ziektewetuitkering
(vangnetters) bevordert.
De directe aanleiding voor het besluit is de aanbeveling door de werkgroep Kanker &
Werk om een experiment te starten met de no-riskpolis. De werkgroep signaleerde dat
het moeilijk is voor (ex-)kankerpatiënten die geen werkgever meer hebben om weer werk
te vinden bij een andere werkgever. Om de arbeidsmarktpositie van deze mensen te verbeteren, heeft de werkgroep geopperd om voor hen een no-riskpolis in het leven te roepen. De werkgroep veronderstelt dat, door het wegnemen van het risico van loondoorbetaling bij ziekte bij de werkgever, de kans op het verkrijgen van werk voor deze personen
wordt vergroot. Potentiële werkgevers zouden hierdoor over de streep worden getrokken om een dienstverband met hen aan te gaan. Bij een no-riskpolis betaalt UWV immers
het ziekengeld. Hierdoor wordt de werkgever financieel gecompenseerd voor zijn financiele lasten ingeval van ziekte van zijn werknemer. Vanwege privacy en medisch geheim
bleek het voor UWV onderzoekstechnisch niet mogelijk om specifiek de doelgroep (ex)
kankerpatiënten te selecteren. Het experiment is daarom verbreed naar alle langdurig
zieke vangnetters zonder werkgever.
Gedurende het experiment zijn twee onderzoeken uitgevoerd. UWV onderzocht of de
vervroegde beschikbaarheid van de no-riskpolis voor (voormalig) ZW-gerechtigden de kans

9

verhoogt op het verkrijgen van werk.1 De Beleidsonderzoekers voerden onderzoek uit on-

der de experimentgroep. Daarbij wordt ingegaan op de condities voor de effectiviteit van
de vervroegde no-riskpolis, zoals de bekendheid van het instrument en het gebruik van
de no-riskpolis bij sollicitaties.

1.1.2

Wat we weten over de no-riskpolis
De no-riskpolis is vaker onderwerp geweest van onderzoek. Een recente studie besteedt
aandacht aan de bekendheid en effectiviteit van het instrument.2 Uit het onderzoek blijkt
dat de no-riskpolis in een kwart van de gevallen effectief is in het over de streep trekken
van werkgevers om sollicitanten met een arbeidsbeperking aan te nemen. Ongeveer
driekwart van deze sollicitanten zou sowieso worden of zijn aangenomen, ook zonder dat
er sprake zou zijn van een no-riskpolis. Dit blijkt zowel uit een rechtstreekse bevraging
van werkgevers die een sollicitant met een no-riskpolis hebben aangenomen als uit een
vignettenanalyse waarbij werkgevers een keuze moesten maken uit fictieve kandidaten
met en zonder no-riskpolis. Een cruciale voorwaarde voor deze hoofdconclusie is dat
werkgevers weten dat de no-riskpolis bij een specifieke sollicitant of werknemer van toepassing is. Echter, slechts 16% van de werknemers met een arbeidsbeperking weet dat ze
onder de no-riskpolis vallen. Iets meer dan de helft van de werkgevers kent het instrument. Eenzelfde percentage werd eerder door het SCP gevonden.3
Uit recent onderzoek van UWV blijkt tevens dat er sprake is van ondergebruik van de noriskpolis.4 Ondergebruik wil zeggen dat de werkgever niet voor alle ziekmeldingen een
beroep op de no-riskpolis bij UWV doet. Voor de groep Wajongers declareert de werkgever naar schatting 60% van de ziekmeldingen, voor de groep WGA’ers naar schatting
50%. Voor WAO’ers en WIA 35-minners liggen de geschatte percentages veel lager (en
dus is er meer ondergebruik), te weten 17 respectievelijk 14%. Een eerste verklaring van
het ondergebruik is de hierboven genoemde onbekendheid met de no-riskpolis bij werkgevers en werknemers. Een andere mogelijke reden is dat een werkgever bij kort verzuim
niet altijd een Ziektewet-uitkering aanvraagt.

1
Deursen, C. van en Schreuder, F. (2018). Vaker aan het werk met een no-riskpolis? Evaluatie experiment vervroegde toekenning no-riskpolis. UWV: Amsterdam.
2
Ruig, de L., Heyma, A., Scholte, R. en Berg, E. van den (2018). Bekendheid en effectiviteit no-riskpolis artikel 29B
Ziektewet. De Beleidsonderzoekers en SEO Economisch Onderzoek: Leiden/Amsterdam.
3
Echtelt, P. van en Voogd-Hamelink, M. de (2017). Arbeidsmarkt in kaart: werkgevers 2017. Sociaal en Cultureel
Planbureau.
4
Rijnsburger, P. (2018). De no-riskpolis in kaart gebracht. Het gebruik van de no-riskpolis door werkgevers voor
werknemers met een arbeidsongeschiktheidsuitkering en minder dan 35% arbeidsongeschikten. Kenniscentrum
UWV: Amsterdam.

10

1.2

Vraagstelling van het onderzoek
Het onderzoek moet inzicht geven in condities voor de effectiviteit van de vervroegde inzet van no-riskpolis en de ervaringen van de doelgroep met de no-riskpolis. Met condities
bedoelen we voorwaarden en omstandigheden waarvan de aan- of afwezigheid mede
bepalend is voor de effectiviteit, zoals de kenmerken van de doelgroep en de bekendheid en het gebruik van de no-riskpolis.
Dit leidt tot de volgende centrale vraagstelling voor het onderzoek:
Welke condities spelen een rol bij de effectiviteit van de vervroegde inzet van de
no-riskpolis voor (voormalig) ZW-gerechtigden en welke ervaringen hebben zij met
de no-riskpolis?
Het onderzoek geeft antwoord op de volgende onderzoeksvragen:
1

Weten mensen uit de experimentele groep of de no-riskpolis op hen van toepassing
is?

2

Welke organisaties helpen mensen uit de experimentele groep bij het vinden van
werk?

3

Melden mensen uit de experimentele groep – indien zij werk zoeken – aan werkgevers dat de no-riskpolis op hen van toepassing is? Op welk moment? Bij sollicitaties,
tijdens de proefperiode, na afloop van de proefperiode?

4

Waarom melden mensen uit de experimentele groep al dan niet dat de no-riskpolis
op hen van toepassing is?

5

Weten werkgevers ten tijde van het aangaan van een dienstbetrekking dat de no-riskpolis van toepassing is?

6

Hoe weten werkgevers dat?

7

Onder welke condities is de no-riskpolis volgens werkgevers en werknemers doorslaggevend (een motivatiefactor) of randvoorwaardelijk (een hygiënefactor) voor het
aangaan van een dienstverband? Welke rol spelen factoren als de aard van het
dienstverband, de diagnose, de achtergrond/uitkeringssituatie (35-, ERD ZW, zieke
WW’er, dienstverlening UWV, et cetera)?

8

Welke specifieke rol speelt de diagnose kanker bij het antwoord op de onderzoeksvragen?

Onderzoeksvragen 5 en 6 worden indicatief beantwoord, omdat het onderzoek niet voorziet in dataverzameling onder werkgevers, behoudens enkele interviews.

11

1.3

Uitwerking condities voor effectiviteit
In het onderzoek kijken we naar verschillende condities voor effectiviteit. Op de eerste
plaats kijken we naar condities die gerelateerd zijn aan de doelgroep van de no-riskpolis.
Het gaat dan bijvoorbeeld om leeftijd, opleidingsniveau, arbeidsongeschiktheidspercentage, gezondheidssituatie en de beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt.
Op de tweede plaats kijken we naar condities die gerelateerd zijn aan de kennis van en
houding tegenover de no-riskpolis. Bekendheid van het instrument bij de doelgroep is
een essentiële randvoorwaarde voor effectiviteit. Tevens moet de doelgroep het nut inzien van de no-riskpolis, anders zullen zij de no-riskpolis mogelijk niet ter sprake brengen
bij werkgevers.
Op de derde plaats kijken we naar condities die betrekking hebben op de bemiddeling
naar werk en interactie tussen de doelgroep en (potentiële) werkgevers. Condities zijn
bijvoorbeeld ondersteuning van een bemiddelende organisatie en het vermelden van de
no-riskpolis tijdens contacten met (potentiële) werkgevers.
Op de vierde plaats kijken we naar de ervaringen van werknemers met de no-riskpolis bij
het over de streep trekken van werkgevers.

1.4

Methoden en opzet van het onderzoek

1.4.1

Enquête doelgroepen no-riskpolis
Het onderzoek bestond uit een online enquête onder mensen die vallen onder de experimentele groep van de no-riskpolis. Deze enquête is uitgevoerd in de maanden mei en
juni 2018. Met deze enquête beogen we inzicht te geven in de ervaringen van de doelgroep met het vinden en behouden van werk; de bekendheid van de no-riskpolis en de
rol die de no-riskpolis speelt bij het vinden en behouden van werk.
UWV heeft een steekproef getrokken van 2.470 natuurlijke personen waarvan het adres
bekend is. Personen uit de steekproef ontvingen een brief waarin zij werden uitgenodigd
om naar een internetadres te gaan en daar de online vragenlijst in te vullen. De vragenlijst
is ingevuld door 594 personen (24% respons). Omdat de respons met name onder jongeren relatief laag was en onder ouderen relatief hoog, is de steekproef herwogen op basis
van de relatieve omvang van de leeftijdsgroepen in de totale populatie. De verhouding
tussen 35-plussers en 35-minners is daarbij gelijk gehouden (50-50). Op basis van de

12

steekproef kunnen we uitspraken doen over de totale populatie met een maximale foutenmarge5 van 3,5% bij 95% betrouwbaarheid.
In tabel 1.1 zijn de steekproef-, respons- en weeggegevens weergegeven.
Tabel 1.1

Steekproef en respons enquête doelgroepen

Subgroep en arbeidsmarktsituatie

Populatie

Respons

Respons%

Weegfactor

35-min 15-24 jaar

55

3

5%

4,36

35-min 25-34 jaar

365

25

7%

3,47

35-min 35-44 jaar

266

34

13%

1,86

35-min 45-54 jaar

284

72

25%

0,94

35-min 55-64 jaar

278

122

44%

0,54

35-plus 15-24 jaar

38

5

13%

1,81

35-plus 25-34 jaar

222

23

10%

2,11

35-plus 35-44 jaar

245

37

15%

1,57

35-plus 45-54 jaar

336

95

28%

0,84

35-plus 55-64 jaar

409

178

44%

0,55

35-minners

35-plussers

1.4.2

Interviews doelgroepen en werkgevers
Uit de respondenten van de enquête onder de doelgroepen zijn 35 mensen geselecteerd
die de no-riskpolis kennen en bereid waren om deel te nemen aan een verdiepend interview. Daarnaast is getracht om binnen deze groep zoveel mogelijk variëteit te creëren
wat betreft opleidingsniveau, geslacht, leeftijd, et cetera. Slechts 20 mensen reageerden
op de uitnodiging om deel te nemen aan een interview en 10 daarvan waren achteraf
toch niet bereid om deel te nemen. Met de restende 10 mensen is een face-to-face interview uitgevoerd. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen mensen met (6) en zonder (4)
werk. De interviews geven inkleuring aan de kwantitatieve resultaten uit de enquêtes en
geven een verdiepend beeld van de context waarin de vervroegde no-riskpolis al dan
niet effectief kan zijn.
Aan de zes respondenten met werkgever is gevraagd of zij ook hun werkgever wilden benaderen, zodat ook het perspectief van werkgevers gegeven kon worden. Uiteindelijk is
met twee werkgevers een face-to-face interview uitgevoerd. In de andere vier gevallen is
het niet gelukt om de werkgever te spreken, omdat de werknemers liever niet wilden dat

5
De foutenmarge geeft weer hoeveel procent een gevonden antwoord in de steekproef naar boven of naar beneden afwijkt ten opzichte van de totale populatie, gegeven een bepaald betrouwbaarheidsniveau.

13

de werkgever werd benaderd (drie gevallen) of de werkgever niet bereikt kon worden
(één geval).

14

2

Doelgroep van de
vervroegde no-riskpolis
In dit hoofdstuk beschrijven we de doelgroep voor de vervroegde noriskpolis: de experimentgroep. We doen dit aan de hand van het zoekgedrag op de arbeidsmarkt, persoonskenmerken en de gezondheid.

2.1

Werk zoeken
Veel mensen zoeken niet naar werk
We hebben aan de experimentgroep gevraagd of ze op het moment van enquêteren
werkend zijn en zo niet, of ze wel op zoek zijn naar werk. Figuur 2.1 toont dat het aandeel
niet-werkzoekenden bijna de helft bedraagt. Ongeveer een kwart van de experimentele
groep zoekt werkt en een kwart werkt. Dit impliceert dat de no-riskpolis op een zeker moment bij ongeveer de helft van de experimentgroep effect zou kunnen hebben en bij de
andere helft niet, omdat zij niet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
Figuur 2.1

Arbeidsmarktsituatie van de experimentele groep per mei 2018.

26%
49%

24%

Niet-werkzoekend

Werkzoekend

Werkend

15

2.2

Persoonskenmerken
Werkenden jonger dan werkzoekenden en niet-werkzoekenden
De experimentele groep (45 jaar) is gemiddeld wat ouder dan de beroepsbevolking (42
jaar). Dit geldt met name voor niet-werkzoekenden, waarbij de gemiddelde leeftijd 47
jaar is. Werkenden zijn met gemiddeld 41 jaar iets jonger. Dat is ook te zien in figuur 2.2.
De groep in de leeftijdscategorie 25 tot 35 jaar is onder werkenden beduidend groter en
de leeftijdsgroep 55 tot 65 jaar is beduidend kleiner.
Figuur 2.2

Leeftijd van de experimentele groep, naar arbeidsmarktpositie

100%
32%

80%

17%

32%

25%
60%

26%

23%

22%

20%

40%
20%

Niet-werkzoekend
15-24 jaar

37%

18%

18%
3%

0%

19%

25-34 jaar

7%

3%

Werkzoekend

Werkend

35-44 jaar

45-54 jaar

55-65 jaar

Niet-werkzoekenden vaker laagopgeleid
De experimentele groep heeft relatief vaak (42%) een laag opleidingsniveau (t/m VMBO)
ten opzichte van de bevolking (31%). Vooral niet-werkzoekenden hebben vaak een lager
opleidingsniveau. Werkenden zijn meestal middelbaar opgeleid (mbo, havo, vwo).
Figuur 2.2

Opleidingsniveau van de experimentele groep, naar arbeidsmarktpositie

100%
90%

14%

23%

19%

35%

48%

18%

80%
70%
60%

40%

50%

41%

40%
30%
20%

46%

42%

10%

33%

42%

0%
Niet-werkzoekend

Werkzoekend
Laag

Middelbaar

Werkend

Totaal

Hoog

16

2.3

Gezondheid
Mensen zoeken niet naar werk vanwege hun gezondheid
Aan mensen uit de experimentgroep die geen werk zoeken, hebben we gevraagd
waarom dat zo is. Niet-werkzoekenden zijn met name niet op zoek naar werk vanwege
hun gezondheid (65%). Ook noemen niet-werkzoekenden als specifieke reden dat zij inmiddels de WIA zijn ingestroomd (22%). Andere redenen om geen werk te zoeken zijn
onder meer het (bijna) bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, het afwachten van
de resultaten van het re-integratietraject, het afwachten van bezwaar en beroep of het
volgen van een opleiding.

Vaak klachten aan bewegingsapparaat of psychische klachten
De meeste mensen uit de experimentgroep hadden ten tijde van de Eerstejaars Ziektewetbeoordeling naar eigen zeggen klachten aan het bewegingsapparaat of psychische
klachten. Dit zijn ook de medische diagnoses die UWV het vaakst stelt. De verschillen tussen de drie groepen zijn bij de meeste typen klachten niet significant (zie tabel 2.3). Werkenden hebben significant minder vaak hart- en vaatziekten en niet-werkzoekenden hebben significant vaker ziekten aan de longen en luchtwegen of andere klachten.6 Verder is
te zien dat alle drie de groepen vaak met meerdere klachten tegelijk te maken hebben.
Dit geldt met name voor niet-werkzoekenden. Minder dan een tiende van de experimentgroep die de enquête heeft ingevuld, heeft kanker.
Tabel 2.3

Zelfgerapporteerde gezondheidsklachten tijdens Eerstejaars Ziektewetbeoordeling , naar arbeidsmarktpositie experimentgroep (meerdere antwoorden mogelijk)
Niet-werkzoe-

Werkzoekend

Werkend

Totaal

kend
Bewegingsapparaat

58%

61%

51%

57%

Psychische klachten

53%

45%

51%

51%

Kanker

6%

8%

6%

7%

5%

7%

4%

5%

15%
15%*
24%*

16%
7%
9%

5%*
3%
16%

13%
10%
19%

1,5

1,4

1,2

1,4

Zwangerschap of bevalling
Hart- en vaatziekten
Longen en luchtwegen
Anders
Gemiddeld aantal typen
klachten

6
Genoemd zijn ziekten aan de maag of darmen, diabetes, aandoeningen aan de ogen, migraine, neurologische
klachten, MS, Parkinson, evenwichtstoornissen, insomnia, concentratieproblemen, aandoeningen aan de nieren,
stoornissen aan het afweersysteem en chronische vermoeidheid.

17

Gevraagd is of mensen de klachten ten tijde van de enquête nog steeds hadden. Dit
geldt voor 83% van de experimentgroep. Niet-werkzoekenden hebben significant vaker
(96%) nog klachten dan werkzoekenden (81%) en werkenden (62%). Relatief veel mensen
vinden zichzelf dus nog niet hersteld.

Werkenden vaker 35-minner
De steekproef van de experimentgroep bestaat voor de helft uit 35-minners en voor de
helft uit 35-plussers. Het is interessant om na te gaan of het arbeidsongeschiktheidspercentage verschilt tussen de drie groepen. Uit figuur 2.3 blijkt dat het aandeel 35-plussers
onder niet-werkzoekenden twee keer groter is dan onder werkenden. De verschillen tussen de groepen zijn significant.
Figuur 2.3

Arbeidsongeschiktheidspercentage, naar arbeidsmarktpositie

100%
90%
80%

34%

70%

62%

60%

50%
70%

50%
40%
30%

66%

20%

38%

10%

50%
30%

0%
Niet-werkzoekend

Werkzoekend
35 plus

Werkend

Totaal

35 min

Derde experimentgroep heeft negatieve gezondheidsbeleving
Naast de zelfgerapporteerde gezondheidsklachten kan ook gekeken worden naar de gezondheidsbeleving. De gezondheidsbeleving is het oordeel dat iemand in een enquête
geeft over zijn of haar eigen gezondheid. Daarbij worden alle gezondheidsaspecten meegewogen die de persoon zelf relevant vindt. We spreken van een negatieve gezondheidsbeleving als mensen aangeven dat zij hun gezondheidstoestand over het algemeen

18

als ‘slecht’ of ‘zeer slecht’ beleven. Uit onderzoek blijkt dat gezondheidsbeleving bepalender is voor werkhervatting dan objectief vastgestelde beperkingen, ook als wordt gecorrigeerd voor de samenhang tussen beide.7
Meer dan een derde van de experimentgroep heeft een negatieve gezondheidsbeleving.
De grootste groep omschrijft zijn gezondheid met ‘gaat wel’. Ongeveer een vijfde vindt
de gezondheid goed of zeer goed. De verschillen tussen niet-werkzoekenden, werkzoekenden werkenden zijn groot en significant, zoals figuur 2.4 laat zien. Meer dan de helft
van de niet-werkzoekenden heeft een negatieve gezondheidsbeleving. Bij werkzoekenden is dat iets minder dan een derde en bij werkenden is dat minder dan een tiende.
Figuur 2.4

Gezondheidsbeleving van de experimentele groep, naar arbeidsmarktpositie

100%

9%

90%
31%

80%
70%

40%

61%

47%

60%
50%

46%

40%

40%

30%
20%

34%

44%
22%

10%
0%

20%

6%
Niet-werkzoekend

Werkzoekend

Zeer goed/goed

Gaat wel

Werkend

Totaal

Slecht/zeer slecht

Een ander relevant aspect van de gezondheid is de mate waarin de gezondheidsaandoening zichtbaar is voor anderen en de mate waarin mensen durven te praten over hun
ziekte. Verondersteld kan worden dat zichtbare klachten of een grote bereidheid van de
werknemer om over zijn of haar ziekte te praten, een opstap vormen voor de werknemer
of werkgever om ook over de no-riskpolis te praten. Andersom kan verwacht worden dat
mensen met ‘onzichtbare’ aandoeningen of mensen die zich schamen over hun ziekte, liever ook niet praten over de no-riskpolis.
Bij iets meer een derde van de experimentgroep is de gezondheidsaandoening zichtbaar. Dit geldt vaker voor mensen die geen werk zoeken. Een kwart van de mensen uit de
experimentgroep praat liever niet over zijn gezondheidssituatie. Mogelijk brengen zij de
no-riskpolis daardoor ook liever niet ter sprake in contacten met werkgevers. Iets meer

7
Rijssen, J. van en Deursen, C. van, ‘Gezondheidsbeleving en arbeidsdeelname’. In: Versantvoort, M. en Echtelt, P.
van (2012). Belemmerd aan het werk. Trendrapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en arbeidsdeelname
personen met gezondheidsbeperkingen. SCP/CBS/TNO/UWV Kenniscentrum, Den Haag.

19

dan de helft spreekt hierover ‘een beetje makkelijk’ en ongeveer een zesde heeft geen
moeite om zijn gezondheidssituatie te bespreken.

2.4

Tussenconclusie
De helft van de experimentgroep is, althans één jaar na de toekenning van de no-riskpolis, niet op zoek naar werk (niet-werkzoekenden). Bij deze groep kan de no-riskpolis dus
geen effect hebben. De slechte gezondheidssituatie van (voormalig) ZW-gerechtigden
speelt een grote rol bij de beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt. De slechte gezondheidssituatie komt tot uiting in een groter aandeel 35-plussers, meer gezondheidsaandoeningen en een negatieve gezondheidsbeleving bij niet-werkzoekenden. Daarnaast
zijn de kansen van niet-werkzoekenden op de arbeidsmarkt – afgaande op hun persoonskenmerken – relatief klein. Niet-werkzoekenden zijn ouder dan werkenden en werkzoekenden en vaker laag opgeleid.
Werkenden hebben een betere gezondheidssituatie dan niet-werkzoekenden, wat blijkt
uit een kleiner aandeel 35-plussers, minder gezondheidsaandoeningen en een positievere gezondheidsbeleving. Ook lijken hun kansen op de arbeidsmarkt groter afgaande
op hun persoonskenmerken. Werkenden zijn jonger en minder vaak laagopgeleid. Naast
werkenden onderscheiden we ook (voormalig) ZW-gerechtigden die werk zoeken. Werkzoekenden nemen wat betreft gezondheid, leeftijd en opleidingsniveau een positie in tussen werkenden en niet-werkzoekenden.

20

3

Kennis van en houding
tegenover de no-riskpolis
In dit hoofdstuk kijken we naar de kennis van de no-riskpolis en de houding
tegenover de no-riskpolis.

3.1

Kennis van de no-riskpolis

3.1.1

No-riskpolis bij minder dan de helft bekend
De experimentgroep heeft tussen maart en juni 2017 een brief van UWV ontvangen
waarin staat dat zij een no-riskpolis krijgen. Ongeveer een jaar later hebben wij in de enquête gevraagd of zij weten dat zij onder de no-riskpolis vallen. Het blijkt dat minder dan
de helft van de experimentgroep (45%) de no-riskpolis kent. Werkenden kennen de noriskpolis beduidend vaker (60%) dan werkzoekenden (41%) en niet-werkzoekenden
(39%).
Om een beeld te krijgen bij welk deel van de experimentgroep de no-riskpolis een effect
zou kunnen hebben, laten we in figuur 3.1 zien welk aandeel de no-riskpolis al dan niet
kent en één jaar na toekenning van de no-riskpolis al dan niet werkt of op zoek is naar
werk. Hieruit blijkt dat de no-riskpolis bij slechts 26% van de experimentgroep impact zou
kunnen hebben, omdat zij werken of op zoek zijn naar werk én de no-riskpolis kennen. De
overige 74% is niet op zoek naar werk en/of kent de no-riskpolis niet. Bij driekwart van de
experimentgroep kan de no-riskpolis werkgevers dus niet over de streep trekken, tenzij
de werkgever op een andere manier te weten komt dat de no-riskpolis van toepassing is.

21

Figuur 3.1

Kennis van de no-riskpolis, naar arbeidsmarktpositie

16%
30%
10%
11%
14%

19%

Niet-werkzoekend, kent NRP niet

Niet-werkzoekend, kent NRP

Werkzoekend, kent NRP niet

Werkend, kent NRP niet

Werkzoekend, kent NRP

Werkend, kent NRP

Om een beter inzicht te krijgen in de achtergronden van de beperkte kennis van de vervroegde no-riskpolis, hebben we een zogeheten classificatieboomanalyse uitgevoerd.
Deze analyse laat zien welke groepen de no-riskpolis vaker of minder vaak kennen dan
gemiddeld. In deze analyse wordt het bestand respondenten na invoering van de afhankelijke en onafhankelijke variabelen steeds automatisch opgesplitst in zo homogeen mogelijke groepen (‘nodes’) die het meest van elkaar afwijken op een afhankelijke variabele,
in dit geval kennis van het recht op de no-riskpolis. Het resultaat van deze analyse is uit te
beelden als een diagram met een boomstructuur. Ten behoeve van de analyses is kennis
van de no-riskpolis (ja/nee) als afhankelijk variabele ingevoerd. De ingevoerde onafhankelijke variabelen zijn: geslacht, leeftijd (in verschillende categorieën), opleidingsniveau,
arbeidsmarktpositie, diagnose kanker, ontvangen van begeleiding, gezondheidsbeleving, arbeidsongeschiktheidspercentage, gemak praten over gezondheid, zichtbaarheid
gezondheidsklachten.
De resultaten zijn weergegeven in figuur 3.2.
Uit de analyse blijkt dat de arbeidsmarktpositie van de experimentgroep het meest onderscheidende kenmerk is. Dit is het eerste kenmerk waarop de classificatieboom wordt
opgesplitst. Zoals ook hierboven bleek, kennen werkenden de no-riskpolis significant vaker dan werkzoekenden en niet-werkzoekenden.8 In de analyse zijn deze drie groepen
opnieuw opgesplitst op basis van het volgende kenmerk dat het meest onderscheid is.

8
De percentages in de classificatieboom wijken iets af van figuur 3.1 omdat de classificatieboom gemaakt is op
basis van ongewogen gegevens.

22

Figuur 3.2

Classificatieboom kennis van de no-riskpolis

Voor werkenden is opleidingsniveau het volgende meest onderscheidende kenmerk.
Werkende middelbaar opgeleiden kennen de no-riskpolis vaker dan werkende hoog- of
laagopgeleiden. Voor werkzoekenden is het ontvangen van begeleiding het meest onderscheidende kenmerk. Wanneer werkzoekenden begeleiding ontvangen, kennen ze
de no-riskpolis vaker. Voor niet-werkzoekenden zijn er twee onderscheidende kenmerken. Allereerst is dat de mate van arbeidsongeschiktheid. 35-minners kennen de no-riskpolis vaker dan 35-plussers. Ten tweede is de zichtbaarheid van de gezondheidsaandoening onderscheidend voor 35-plussers. Niet-werkzoekende 35-plussers kennen de noriskpolis vaker als hun gezondheidsaandoening onzichtbaar is voor anderen.
Ten slotte kunnen we constateren dat de diagnose kanker geen rol speelt in de analyses.
(Ex)kankerpatiënten kennen de no-riskpolis niet significant vaker of minder vaak dan mensen met andere gezondheidsaandoeningen.
Uit deze resultaten komt een gemengd beeld naar voren. Kennis van de no-riskpolis
hangt samen met veel verschillende factoren. Wellicht spelen hierbij zowel de kenmerken
van de vangnetter een rol, zoals opleidingsniveau en het graag willen werken, als externe
prikkels, zoals het ontvangen van begeleiding, de (financiële) noodzaak voelen om te

23

moeten werken (gezien de positie als 35-minner) en de gepercipieerde kansen op de arbeidsmarkt (gezien de zichtbaarheid van gezondheidsklachten).

Brief van UWV belangrijkste bron
De brief van UWV is de belangrijkste bron voor kennis over de no-riskpolis (zie tabel 3.1).
We zien hierbij geen verschillen tussen werkenden en (niet-)werkzoekenden. Daarnaast
zijn medewerkers van UWV een informatiebron, vooral voor werkzoekenden en niet-werkzoekenden. Een klein deel van de werkenden weet via de werkgever dat zij in aanmerking
komen voor de no-riskpolis. Het is niet uit te sluiten dat een deel van de experimentgroep
al voor het experiment over de no-riskpolis heeft gehoord. Sommige mensen uit de experimentgroep hebben in het verleden ook een uitkering gehad en hebben op grond daarvan recht op de no-riskpolis.
Tabel 3.1

Niet-werkzoekend

Werkzoekend

Werkend

Totaal

Brief UWV

81%

80%

80%

80%

Medewerker UWV

14%

17%

8%

13%

.

.

6%

2%

Anders

1%

2%

.

1%

Weet niet

4%

2%

5%

4%

100%

100%

100%

100%

Werkgever

Totaal (n=270)

3.2

Bron voor kennis no-riskpolis, naar arbeidsmarktpositie

Houding tegenover de no-riskpolis
Kwart denkt dat no-riskpolis kansen vergroot
Naast kennis van de no-riskpolis, is ook de houding tegenover het nut van de no-riskpolis
een conditie voor effectiviteit. Wanneer de doelgroep het nut van het instrument niet inziet, vermelden zij mogelijk niet aan werkgevers dat zij onder de no-riskpolis vallen. Aan
mensen die de no-riskpolis kennen en geen baan hebben (zowel werkzoekenden als nietwerkzoekenden), is gevraagd in hoeverre ze denken dat deze hun kansen vergroot op
een betaalde baan (zie figuur 3.3). Omdat we relatief grote en significante verschillen zien
tussen mensen jonger en ouder dan vijftig jaar, presenteren we de resultaten naar leeftijdsgroep.9 (Ex-)kankerpatiënten hebben niet een positievere of negatievere houding ten
opzichte van de no-riskpolis dan mensen met andere gezondheidsaandoeningen.

9
Deze verschillen zijn veel groter dan de verschillen naar werkzoekgedrag, gezondheidsbeleving of mate van arbeidsongeschiktheid.

24

Figuur 3.3

In hoeverre vergroot de no-riskpolis uw kansen op een betaalde baan,
naar leeftijdsgroep

100%
90%
32%

80%

23%

28%

45%

28%

70%
60%

17%

50%
18%

40%

17%

30%

15%

20%

33%

10%

26%

17%

0%
Tot 50 jaar
(Heel) veel

50 jaar en ouder

Niet veel, niet weinig

Weinig/niet

Totaal
Weet niet

Ongeveer een kwart vindt dat de no-riskpolis hun kansen (heel) veel vergroot. Dit aandeel is groter bij mensen jonger dan vijftig jaar. Respondenten wijzen daarbij op het feit
dat de no-riskpolis financiële risico’s voor werkgevers vermindert (zie box 3.1).
Box 3.1

Voorbeelden van positieve toelichtingen op het antwoord op de vraag
‘In hoeverre vergroot de no-riskpolis uw kansen op een betaalde baan?’

“Ik weet niet of er een bedrijf op mij zit te wachten. Ik hoop natuurlijk van wel en denk dat de kans met
een no-riskpolis toch groter is.”
“Ik denk dat het veel invloed heeft, omdat voor een ondernemer de drempel wordt verlaagd om een
persoon met gezondheidsklachten aan te nemen. De ondernemer loopt minder risico op financieel
vlak. Helaas heb ik daar geen gebruik van kunnen maken.”
“Ik heb vanwege lichamelijke klachten veel uitval gehad waardoor ik een gat in mijn cv heb van vier
jaar. De no-riskpolis kan voor een toekomstige werkgever net die reden zijn om mij toch een kans te
geven op werk, omdat de werkgever dan niet bang hoeft te zijn dat hij voor eventuele ziektekosten op
moet draaien.“

Opvallend is verder dat iets meer dan kwart niet weet of de no-riskpolis invloed heeft op
hun baankansen.

Vijftigplussers minder positief over no-riskpolis
Ongeveer een kwart vindt dat de no-riskpolis weinig of niets doet. Onder vijftigplussers is
dit aandeel ruim anderhalf keer zo groot. Op basis van de toelichtingen op de antwoorden in de vragenlijst ontstaat de indruk dat vijftigplussers hun kansen op een baan zo

25

laag inschatten, dat zij verwachten dat een instrument als de no-riskpolis weinig toevoegt
(zie box 3.2).
Box 3.2

Voorbeelden van negatieve toelichtingen op het antwoord op de vraag
‘In hoeverre vergroot de no-riskpolis uw kansen op een betaalde baan?’

“Werkgevers gaan liever voor jongere mensen, ook als je aangeeft dat je onder deze regeling valt.”
“Gezien mijn leeftijd en mijn gezondheidsklachten zal geen werkgever mij willen.”
“Op mensen van 62 jaar zitten ze niet te wachten.”
“Werkgevers geven de voorkeur aan jonge gezonde mensen die bovendien goedkoper zijn.”
“Het is zeer moeilijk om als 60-jarige werk te krijgen als gevolg van leeftijdsdiscriminatie. De werkgevers hebben liever hoog opgeleide of jonge krachten die ze goedkoop hebben en nog naar hun hand
kunnen zetten.”

3.3

Tussenconclusie
Minder dan de helft van de experimentgroep kent de no-riskpolis, ondanks de brief over
de no-riskpolis die de experimentgroep via UWV heeft ontvangen. Door de onbekendheid van de no-riskpolis en doordat veel mensen niet op zoek zijn naar werk, kan de noriskpolis bij slechts een kwart van de experimentgroep impact hebben.
Kennis van de no-riskpolis hangt samen met arbeidsmarktpositie en werkzoekgedrag,
met opleidingsniveau, met het ontvangen van begeleiding, met de mate van arbeidsongeschiktheid en met de zichtbaarheid van gezondheidsklachten. Hieruit ontstaat de indruk dat de no-riskpolis bekender is bij mensen die open staan voor werk, hetzij door intrinsieke motivatie, hetzij door extrinsieke prikkels. (Ex-)kankerpatiënten kennen de noriskpolis niet significant vaker of minder vaak dan mensen met andere gezondheidsaandoeningen.
Een relatief groot deel van de mensen zonder werk verwacht dat de no-riskpolis weinig
invloed zal hebben op de kansen op een betaalde baan. Ook weten relatief veel mensen
niet wat de invloed van de no-riskpolis zal zijn. Dit geldt met name voor vijftigplussers, die
hun kansen op een baan als gevolg van hun leeftijd en gezondheidssituatie laag inschatten.

26

4

Gebruik van no-riskpolis
bij zoeken van werk
In dit hoofdstuk gaan we in op het gebruik van de no-riskpolis bij het zoeken
van werk. Daarbij komt eerst aan bod of mensen begeleiding ontvangen en
of de gezondheidssituatie onderwerp is van gesprek tussen werkgever en
mensen uit de doelgroep. Vervolgens bespreken we het gebruik van de noriskpolis.

4.1

Zoeken van werk en begeleiding
Derde van experimentgroep heeft sollicitatiegesprek gehad
Ruim een derde van de experimentgroep heeft na de Eerstejaars Ziektewetbeoordeling
een sollicitatiegesprek heeft gehad bij een bedrijf. Vanzelfsprekend hebben vooral werkenden en werkzoekenden een sollicitatiegesprek gevoerd (zie tabel 4.1). Maar ook een
tiende van de mensen die op het moment van enquêteren geen werk zoeken, heeft toch
(eerder) een sollicitatiegesprek gehad.
Een vijfde van de werkenden heeft geen sollicitatiegesprek hoeven te voeren. Dat komt
omdat zij bij dezelfde werkgever zijn gebleven of omdat zij direct zijn bemiddeld naar
werk, zonder gesprek met de werkgever (niet in tabel opgenomen).
Tabel 4.1

Deel experimentgroep dat sollicitatiegesprek heeft gehad, naar
arbeidsmarktpositie
Aandeel binnen

Aandeel binnen

groep

totaal

Werkzoekend, sollicitatiegesprek gehad

46%

11%

Werkzoekend, geen sollicitatiegesprek gehad

54%

13%

Niet-werkzoekend, sollicitatiegesprek gehad

10%

5%

Niet-werkzoekend, geen sollicitatiegesprek gehad

90%

44%

Werkend, sollicitatiegesprek gehad

80%

22%

Werkend, geen sollicitatiegesprek gehad

20%

5%

Totaal

100%

27

Niet alle mensen die een sollicitatiegesprek hebben gehad, kennen de no-riskpolis. Wanneer we inzoomen op het deel dat de no-riskpolis kent, blijkt dat een vijfde van de experimentgroep de no-riskpolis kent én na de Eerstejaars Ziektewetbeoordeling een sollicitatiegesprek gehad bij een bedrijf. Ook dit suggereert dat de no-riskpolis een beperkte impact kan hebben.
Werkenden hebben hun werk met name gevonden door te reageren op een advertentie
voor een vacature (52%). Figuur 4.1 laat verder zien dat ongeveer een vijfde via zijn of
haar netwerk werk heeft gevonden en een vergelijkbaar deel heeft een open sollicitatie
gestuurd.
Figuur 4.1

Wijze waarop werkenden in contact zijn gekomen met hun werkgever

1%
Vacature/advertentie

8%

Via netwerk

19%
52%
20%

Open sollicitatie
Bedrijf heeft
werknemer benaderd
Anders

Vooral werkzoekenden ontvangen begeleiding naar werk
Uit ander onderzoek naar de no-riskpolis blijkt dat begeleidende instanties soms de werkgever wijzen op de no-riskpolis.10 Het is daarom relevant om na te gaan hoeveel mensen
uit de experimentgroep begeleiding hebben ontvangen naar werk. Iets minder dan de
helft van de experimentgroep heeft begeleiding ontvangen bij het vinden van werk (zie
tabel 4.2). De begeleiding is meestal gegeven door een re-integratiebedrijf of door UWV.
Werkzoekenden hebben vaker begeleiding ontvangen dan werkenden en niet-werkzoekenden. Zij ontvangen ook vaker begeleiding van UWV. Werkenden hebben relatief vaak
begeleiding ontvangen van een re-integratiebedrijf.

10

Ruig, de L., Heyma, A., Scholte, R. en Berg, E. van den (2018). Bekendheid en effectiviteit no-riskpolis artikel 29B
Ziektewet. De Beleidsonderzoekers en SEO Economisch Onderzoek: Leiden/Amsterdam.

28

Tabel 4.2

Organisaties die begeleiding hebben gegeven, naar arbeidsmarktpositie
experimentgroep (meer antwoorden mogelijk)
Niet-werkzoekend

Werkzoekend

Werkend

Geen begeleiding

55%

42%*

53%

UWV

20%

35%*

17%

Re-integratiebedrijf

22%

26%

30%

Arbodienst/bedrijfsarts

6%

9%

12%

Anders

5%

6%

8%

De begeleiding bestaat volgens mensen uit de experimentgroep vooral uit persoonlijke
begeleiding en coaching (zie tabel 4.3). Wanneer we de drie groepen vergelijken, zien
we dat werkzoekenden meer typen begeleiding ontvangen (gemiddeld 1,2 typen) dan
werkenden (gemiddeld 0,8 type) of niet-werkzoekenden (gemiddeld 0,6 type). Werkzoekenden worden ook beduidend vaker bemiddeld naar werk en ontvangen vaker scholing
en training. Dat wijst erop dat zij mogelijk als meer kansrijk worden beschouwd dan nietwerkzoekenden. Werkenden hebben relatief vaker persoonlijke begeleiding en competentietests ontvangen.
Tabel 4.3

Type begeleiding, naar arbeidsmarktpositie experimentgroep
(meer antwoorden mogelijk)
Niet-werkzoekend

Werkzoekend

Werkend

Persoonlijke begeleiding/coaching

72%

79%

88%

Vacatures doorgestuurd gekregen

19%

25%

10%

Bemiddeling naar werk

12%

22%

17%

Scholing/training

11%

22%

5%

Proefplaatsing/snuffelstage

8%

18%

11%

Competentietests

8%

24%

24%

Deelname netwerkbijeenkomsten

7%

9%

2%

Gemiddeld aantal typen

0,6

1,2

0,8

Soms bemiddelt de begeleidende instantie mensen uit de experimentgroep naar werk.
Wij hebben aan alle respondenten gevraagd of ze door de begeleidende instantie in contact zijn gebracht met een werkgever (zie tabel 4.4). Minder dan een tiende van de experimentgroep is door een begeleidende instantie in contact gebracht met een werkgever.
Vooral werkzoekenden zijn in contact gebracht met werkgevers. Kennelijk zonder succes,
omdat zij ten tijde van het onderzoek nog geen betaald werk hebben.

29

Tabel 4.4

Deel experimentgroep dat bemiddeld is naar werk, naar arbeidsmarktpositie
Aandeel binnen groep

Aandeel binnen totaal

Werkzoekend, bemiddeld naar werk

16%

4%

Werkzoekend, niet-bemiddeld naar werk

84%

20%

Niet-werkzoekend, bemiddeld naar werk

6%

3%

Niet-werkzoekend, niet-bemiddeld naar werk

94%

47%

Werkend, bemiddeld naar werk

4%

1%

Werkend, niet-bemiddeld naar werk

96%

26%
100%

Totaal

4.2

Bespreken gezondheid
Bij veertig- en vijftigplussers komt gezondheid vaak ter sprake
Uit eerder onderzoek blijkt dat de gezondheid van mensen uit de doelgroep voor de noriskpolis tijdens de contacten met (potentiële) werkgevers vaak ter sprake komt. Dit is ook
het geval bij de experimentele groep. De helft van de mensen uit de experimentgroep
die een sollicitatiegesprek heeft gehad bij een werkgever, heeft op eigen initiatief iets
verteld over de (vroegere) gezondheidsklachten of -aandoening. We zien hierin geen significante verschillen naar achtergrondkenmerken zoals arbeidsmarktpositie, arbeidsongeschiktheidspercentage of gezondheidsbeleving. Wel nemen veertigplussers significant
vaker initiatief om hun gezondheid ter sprake te brengen bij potentiële werkgevers (zie
figuur 4.2). Dat geldt ook voor veertigplussers die geen gezondheidsklachten meer ervaren (niet in figuur opgenomen).
Figuur 4.2

Heeft de respondent zelf initiatief genomen om over gezondheid te spreken?

100%
80%

42%

49%

58%

51%

40 jaar en ouder

Totaal

59%
60%
40%
20%

41%

0%
Tot 40 jaar

Ja

Nee

30

Niet alleen de doelgroep, maar ook de begeleidende organisatie kan aan de (potentiële)
werkgever vertellen over de gezondheidssituatie van mensen uit de doelgroep. Wanneer
mensen door een intermediaire organisatie in contact worden gebracht met een (potentiele) werkgever, vertelt die organisatie de werkgever in 43% van de gevallen over de gezondheid van de werknemer (zie figuur 4.3). Bij vijftigplussers is dit aandeel twee derde
en daarmee significant hoger dan bij mensen jonger dan vijftig jaar.
Figuur 4.3

Heeft de begeleidende organisatie aan de (potentiële) werkgever verteld over
gezondheidsklachten?

100%
33%

80%

57%
60%

89%

40%

67%
43%

20%
0%

11%
Tot 50 jaar

50 jaar en ouder
ja

Totaal

nee

Werkgever stelt vaker vragen over gezondheid aan mensen met
negatieve gezondheidsbeleving
Ook de werkgever kan vragen stellen over de gezondheidssituatie van de doelgroep. Dit
gebeurt bij de helft van de mensen die een sollicitatiegesprek hebben gehad. We zien
geen significante verschillen naar leeftijd, arbeidsmarktpositie, zichtbaarheid van de gezondheidsaandoening of arbeidsongeschiktheidspercentage. Wel blijkt er samenhang te
zijn met de gezondheidsbeleving (zie figuur 4.4). Mensen met een negatieve gezondheidsbeleving krijgen significant vaker vragen van de werkgever over hun gezondheid
dan mensen met een neutrale of positieve gezondheidsbeleving. Dat komt doordat hun
gezondheidsaandoening beter zichtbaar is en niet doordat ze vaker zelf het initiatief nemen om over hun gezondheid te spreken.

31

Figuur 4.4

Heeft de werkgever vragen gesteld over uw gezondheidssituatie?

100%
90%
80%

34%
52%

53%

70%

73%

60%
50%
40%
30%

66%
48%

47%

20%

27%

10%
0%

Negatieve
Neutrale
Positieve
gezondheidsbeleving gezondheidsbeleving gezondheidsbeleving

Ja

Totaal

Nee

Bijna alle mensen (99%) geven antwoord op vragen van de werkgever over hun gezondheid (niet in figuur opgenomen). We zien hierin geen verschillen naar achtergrondkenmerken van de doelgroep.

4.3

Vermelden no-riskpolis
Lager opgeleiden vermelden no-riskpolis vaker
De no-riskpolis kan alleen gebruikt worden als de doelgroep de no-riskpolis kent én in
contact komt met werkgevers. We zagen eerder dat dit geldt voor een vijfde van de experimentgroep. De helft hiervan, dus ongeveer een tiende van de experimentgroep, heeft
de werkgever verteld dat zij onder de no-riskpolis vallen. We zien hierbij geen significante
verschillen naar arbeidsmarktpositie, de diagnose kanker, gezondheidsbeleving of leeftijd.
Het gebruik van de no-riskpolis hangt samen met opleidingsniveau. Lager opgeleiden
vermelden de no-riskpolis significant vaker (60%) dan middelbaar (49%) of hoger opgeleiden (25%) (niet in figuur of tabel opgenomen). Waarschijnlijk solliciteren lager opgeleiden op functies waar ze verwachten dat de werkgever het verzuimrisico zwaarder laat
meewegen dan andere zaken, zoals opleidingsniveau, kennis of vaardigheden.

32

Mensen die hun gezondheid bespreken met werkgevers, vermelden vaak ook no-riskpolis
Relatief grote verschillen zien we ook tussen mensen die wel of niet het initiatief hebben
genomen om over hun gezondheid te spreken (zie figuur 4.5). Mensen die tijdens een
sollicitatiegesprek zelf over hun gezondheidssituatie vertellen, vermelden significant vaker dat zij onder de no-riskpolis vallen. Door de no-riskpolis te benoemen, compenseren
deze mensen voor hun verhoogde risico op ziekteverzuim.
Figuur 4.5

Heeft u de werkgever verteld over de no-riskpolis, naar gezondheidssituatie zelf
als eerste benoemd

100%
80%

32%
51%
72%

60%
40%

68%
49%

20%

28%

0%
Gezondheid zelf
benoemd

Gezondheid zelf niet
benoemd
Ja

Totaal

Nee

Gebruik no-riskpolis hangt samen met positieve houding
Ten slotte zien we grote verschillen tussen mensen met een positieve of negatieve houding tegenover de no-riskpolis. Mensen die weinig invloed verwachten van de no-riskpolis of niet weten of ze invloed mogen verwachten, vertellen significant minder vaak (17%20%) tegen werkgevers dat ze onder no-riskpolis vallen dan mensen die verwachten dat
de no-riskpolis veel invloed heeft (65%). Het verwachte nut van de no-riskpolis is dus ook
een conditie voor effectiviteit.

33

Figuur 4.6

Heeft u de werkgever verteld over de no-riskpolis, naar gepercipieerd nut van de
no-riskpolis

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

35%
54%
80%

83%

65%
46%

Hoog of neutraal
gepercipeerde
effect

20%

17%

Laag
gepercipeerde
effect

Weet niet

ja

Totaal

nee

Werkgever stelt zelden vragen over no-riskpolis tijdens sollicitatie
Niet alleen de werknemer, maar ook de werkgever kan de no-riskpolis ter sprake brengen. Dit gebeurt zelden. Bijna een tiende van de werknemers (9%) zegt dat de werkgever
gevraagd heeft naar no-riskpolis en ongeveer acht tiende van de werknemers (83%) zegt
dat de werkgever niet gevraagd heeft naar no-riskpolis. In de gevallen dat de werkgever
gevraagd heeft naar de no-riskpolis, had de werknemer ook al verteld over de no-riskpolis.

Niet vermelden no-riskpolis komt onder meer door vrees stigmatisering
Mensen die niet aan de werkgever vertellen dat zij onder de no-riskpolis vallen, doen dat
vooral omdat ze denken dat dat hun kansen op werk verkleint (40%), omdat ze er niet aan
gedacht hebben (25%) of omdat ze het niet belangrijk vinden om dit te vertellen (17%).
Box 4.1 bevat een aantal treffende toelichtingen van mensen op de vraag waarom ze niet
over de no-riskpolis hebben verteld.

34

Box 4.1

Toelichting op de vraag waarom mensen de werkgever niet hebben
verteld over de no-riskpolis.

“Ik ben bang dat als ik mijn ziektegeschiedenis vertel, ik anders bekeken word. Ofwel je bent voor het
bedrijf een risicofactor”
“Ik weet niet of het noemen van een no-riskpolis je kansen vergroot. Ik wil zelf beoordeeld worden op
mijn kennis en vaardigheden en pas als ik vastloop een verklaring geven. Dat omdat ik vind dat je allereerst een mens bent en daarnaast een diagnose hebt waarmee je aan de slag bent gegaan. De
kans is dat je jouw kansen op ontwikkeling verkleint als je niet meer uit je comfortzone komt. Ik wil in
ieder geval niet als patiënt gezien worden door een werkgever maar als werkkracht.”
“Ik mocht de no-riskpolis niet gebruiken van de re-integratiemedewerker. Volgens hem zou dat mijn
kansen verpesten.”
“Ik ben blij met deze baan. Ik heb niets gezegd over mijn gezondheid, want ik denk dat ik dan niet
aangenomen was. Ik heb ook niets gezegd over de no-riskpolis. Ik ben op leeftijd, dus ik ben blij dat ik
aangenomen ben.”

Kennelijk is een deel van de doelgroep bang voor een stigmatiserende werking van de
no-riskpolis. Daarbij speelt voor een deel van de doelgroep mee dat ze liever door de
werkgever beoordeeld willen worden op andere zaken dan het van toepassing zijn van
de no-riskpolis.

Vermelden no-riskpolis vanwege minder schuldgevoel en prikkel
voor werkgever
Mensen die aan de werkgever vertellen dat zij onder de no-riskpolis vallen, doen dat
vooral omdat ze denken dat het hun kansen op werk kan vergroten (59%) of omdat ze het
belangrijk vinden om het te vertellen (57%). Op basis van de interviews met werknemers
is een nadere inkleuring aan deze motieven te geven.
Een belangrijk motief voor werknemers om de no-riskpolis te vermelden is het verminderen van prestatiedruk en schuldgevoel. Sommige werknemers voelen een zekere druk om
te presteren en voelen zich schuldig dat zij zich mogelijk vaker zullen ziekmelden. Ze willen open kaart kunnen spelen en de no-riskpolis helpt hen daarbij. Een ander motief dat
we tegenkomen is financieel-economisch van aard. Sommige werknemers leven zich in
de werkgever in en redeneren langs financieel-economische lijnen. Ze zien de no-riskpolis vooral als een instrument om de werkgever over de streep te trekken.

35

Box 4.2

Toelichting op de vraag waarom mensen de werkgever hebben
verteld over de no-riskpolis.

Motieven die te maken hebben met prestatiedruk en schuldgevoel:
“De no-riskpolis is voor mij een soort van rugdekking. Als ik ziek word en uitval dan kan ik een werkgever altijd zeggen dat ik een no-riskpolis heb en dan hoef ik mij niet schuldig te voelen.”
“Voordat ik een no-riskpolis kreeg had ik echt het gevoel dat ik aan het frauderen zou zijn door te liegen over mijn burn-out. Door de no-riskpolis viel dat schuldgevoel weg.”
Ik denk dat de no-riskpolis tijdens het solliciteren helpt als je heel duidelijk iets niet kan en een zichtbare beperking hebt. Wat dat betreft voel ik me best schuldig want ik wil wel open kaart spelen.”
Motieven die te maken hebben met de financieel-economische voordelen voor de werkgever:
Het was een erg klein bedrijf waar ik toen werkte dus het zou heel moeilijk voor ze worden financieel
als ik blijvend in de ziektewet zou komen.
“Je wordt eigenlijk van tevoren al veroordeeld zonder dat ze je verhaal kennen. In sollicitatiebrieven heb ik daarom altijd de no-riskpolis vermeld.”
“Het stimuleert werkgevers om mensen zoals ik aan te nemen. Je wordt er voor een werkgever goedkoper van”

4.4

Tussenconclusie
Een vijfde van de experimentgroep kent de no-riskpolis en heeft na de Eerstejaars Ziektewetbeoordeling een sollicitatiegesprek gehad. Tijdens sollicitatiegesprekken komt de gezondheidssituatie van de doelgroep vaak ter sprake, ofwel omdat mensen hierover zelf
iets vertellen, ofwel omdat de begeleidende organisatie dat doet of omdat de werkgever
vragen stelt.
De helft van de mensen die de no-riskpolis kennen én in contact is gekomen met werkgevers, heeft de werkgever verteld dat zij onder de no-riskpolis vallen. Omgerekend is dat
een tiende van de experimentgroep. Dit laat zien dat de no-riskpolis een beperkt bereik
heeft en niet veel werkgevers over de streep heeft kunnen trekken.
Er is een aantal kenmerken dat positief samenhangt met het vermelden van de no-riskpolis. Mensen die hun gezondheid bespreken met werkgevers vermelden in ruim twee
derde van de gevallen ook dat zij onder de no-riskpolis vallen. Tevens zien we dat lager
opgeleiden en mensen die een positieve houding hebben ten aanzien van de no-riskpolis, vaker tegen de werkgever vertellen dat zij onder de no-riskpolis vallen.

36

Mensen vermelden de no-riskpolis niet omdat ze denken dat dat hun kansen juist verkleint. Een zekere vrees voor stigmatisering lijkt hierbij een rol te spelen. Een belangrijk
motief om de no-riskpolis wel te vermelden is het verminderen van prestatiedruk en
schuldgevoel. Ook leven mensen zich in de werkgever in en zien ze de financieel-economische voordelen.

37

38

5

Ervaring met no-riskpolis
en vinden van werk
In dit hoofdstuk beschrijven we de ervaringen met de no-riskpolis en het belang van de no-riskpolis bij het vinden van werk ten opzichte van andere factoren. Tevens gaan we in op de kenmerken van mensen die werk hebben
gevonden.

5.1

Ervaringen met de no-riskpolis
Ervaring met vervroegde no-riskpolis vooral rond sollicitatieproces
Aan werkenden die de no-riskpolis kennen en erover hebben gesproken, hebben we gevraagd wanneer de no-riskpolis ter sprake werd gebracht. Twee derde van de werkenden
heeft voor of tijdens het sollicitatiegesprek over de no-riskpolis verteld. In de tien interviews met mensen uit de doelgroep zijn we de volgende varianten tegengekomen:
Benoemen in sollicitatiebrief. Enkele werkenden zeggen dat ze de no-riskpolis noemen
in sollicitatiebrieven.
Benoemen in gesprek met werkgever. Sommige werkenden bespreken de no-riskpolis
in de eerste contacten met werkgevers. Daarbij komt vaak meteen ook hun ziektegeschiedenis aan bod. In enkele gevallen is de no-riskpolis al aan de orde geweest in de contacten die het re-integratiebedrijf van de werknemer had met de werkgever.
Brief UWV laten lezen aan werkgever. Een aantal werkenden die weten dat zij recht
hebben op de no-riskpolis, zeggen dat zij de brief van UWV over het experiment aan de
werkgever hebben laten lezen.
Uit de interviews met de experimentgroep blijkt dat werkgevers de no-riskpolis meestal
niet kennen. Volgens de geïnterviewden zijn werkgevers meestal blij als ze te horen krijgen dat de no-riskpolis van toepassing is. Box 5.1 geeft voorbeelden van de reacties van
werkgevers volgens werknemers.

39

Box 5.1

Toelichting op de vraag of de no-riskpolis tijdens sollicitaties ter sprake
is gekomen en hoe de werkgever reageerde.

“In het [solllicitatie]gesprek heb ik meteen verteld dat ik […] heb en dat ik daardoor geen vulmedewerker kan worden maar wel als kassamedewerker aan de slag kan. Ik heb toen ook de brief van de
no-riskpolis laten zien. Dat kende ze nog niet maar ik kreeg een positieve reactie op de no-riskpolis.”
“Ik ben naar een uitzendbureau hier gegaan voor werk. Daar heb ik meteen open kaart gespeeld over
mijn ziektebeeld en dat er kans op uitval was. Ook de no-riskpolis heb ik toen meteen op tafel gelegd
voor het geval ik inderdaad uit zou vallen. Daar waren ze heel content mee.”
“In mijn brief had ik al uitgelegd dat ik problemen met mijn […] heb . In mijn brief had ik ook al de noriskpolis vermeld en uitgelegd dat als ik weer ziek zou worden en uitvallen het UWV dan verantwoordelijk zou zijn en niet de werkgever. Tijdens het sollicitatiegesprek hebben we mijn gezondheid ook
besproken en hebben we het gehad wat ik door […] niet kon. Ook hebben we toen verder gepraat over de no-riskpolis, de werkgever kende dat nog niet namelijk. Hij was heel positief over de noriskpolis.”
“Het sollicitatiegesprek was heel prettig. Ik heb mijn gezondheidsproblemen zelf ter sprake gebracht
[…]. Ik ben toen zelf ook over de no-riskpolis begonnen en heb de werkgever uitgelegd dat hij geen
risico loopt als ik ziek zou worden, dat het UWV het dan overneemt. De werkgever kende de no-riskpolis nog niet.”
“Bij mijn huidige werkgever heb ik in het sollicitatiegesprek mijn gezondheid besproken. Hij kent mijn
verhaal. Ik kan het tijdens een sollicitatie ook eigenlijk niet niet zeggen. Ik heb fysieke afwisseling nodig in een baan en dat moet een werkgever weten. […] ik heb hem toen ook gelijk over de no-riskpolis verteld. Hij kende het nog niet maar vond het wel interessant.”
“Ik heb in mijn sollicitatiegesprek ook verteld dat ik een no-riskpolis heb en dat als ik ziek word de
werkgever daar dus niet voor hoeft te betalen. Mijn werkgever wist op dat moment nog niet wat een
no-riskpolis inhield. Toen ik in het verleden een no-riskpolis had vertelde ik het niet tijdens sollicitatiegesprekken. Maar dat kwam ook omdat ik toen nog geen diagnose had, dan zit je toch een beetje in
het luchtledige te praten. Zo van ik heb iets maar ik weet niet wat.”

Op basis van de interviews met werknemers ontstaat de indruk dat de ervaringen met de
no-riskpolis zich vooral concentreren rond het sollicitatieproces. Ervaringen met het feitelijk gebruik van de no-riskpolis rond ziekte zijn wij niet veel tegenkomen. Dat komt doordat niet alle werknemers ziek zijn geworden en niet alle werknemers de werkgever op de
hoogte hebben gebracht van de no-riskpolis.
Iets meer dan een kwart van de werkenden zegt dat de no-riskpolis aan de orde is gekomen toen ze enige tijd bij het bedrijf werkten of toen zij voor het eerst ziek werden. Alleen

40

de laatste groep heeft daadwerkelijk ervaring opgedaan met de no-riskpolis. Enkele werkenden vertellen dat er behoorlijk veel inspanningen nodig waren om te regelen dat de
werkgever gecompenseerd werd. Eén persoon vertelt dat zijn werkgever zijn loon bij
ziekte niet betaalde omdat de werkgever dacht dat UWV vanwege de no-riskpolis een
Ziektewetuitkering zal betalen. Formeel is dit juist, maar in de praktijk vindt dit niet plaats.
Dit misverstand is na een aantal weken weggenomen.

Werkgever vaak niet op de hoogte van no-riskpolis bij aanname
In hoofdstuk 4 hebben we gezien dat de no-riskpolis door de helft van de werknemers
niet vermeld wordt en dat de werkgever zelden vragen stelt over de no-riskpolis. Het is
dus niet verwonderlijk dat de werkgever volgens werknemers vaak niet op de hoogte is
van de no-riskpolis bij het aannemen. Van de werkenden die de no-riskpolis kennen,
denkt een vijfde (21%) dat de werkgever op de hoogte was. Twee vijfde (42%) denkt dat
de werkgever niet op de hoogte was van de no-riskpolis en iets minder dan twee vijfde
weet het niet (37%).

No-riskpolis speelt volgens werknemers beperkte rol bij aanname
Aan werkenden die de no-riskpolis kennen, hebben we gevraagd wat de doorslag heeft
gegeven bij het aannemen. Dit is gedaan met behulp van zeven stellingen die de verschillende factoren representeren die een rol kunnen spelen bij de aannamebeslissingen
van werkgevers (zie figuur 5.1).
Figuur 5.1

Stellingen met betrekking tot de rol van verschillende factoren bij de
aannamebeslissing van werkgevers

Het klikte goed met de werkgever

71%

22%

Ik heb de juiste kennis, ervaring en/of
capaciteiten.

76%

13% 8%

6%

Ik heb weinig eisen gesteld aan deze baan

31%

Ik val onder de no-riskpolis

31%

23%

40%

5%

Mijn gezondheid

27%

35%

31%

7%

De begeleiding die ik heb ontvangen

23%

22%

10%

De werkgever wilde mij een kans geven

neutraal

25%

14%

20%

9%

63%

44%

0%
(zeer) grote rol

36%

23%

40%

60%

beperkte/geen rol

80%

100%

weet niet

41

Volgens werknemers speelde vooral de klik met de werkgever en hun kennis, ervaring en
capaciteiten een (zeer) grote rol. Het is overigens een bekend fenomeen dat mensen het
vinden van een baan vooral aan hun eigen kwaliteiten toeschrijven en niet aan externe
factoren. De no-riskpolis, hun gezondheid en de ontvangen begeleiding speelde volgens
veel werknemers een beperkte rol of geen rol. In de interviews met werknemers zien we
dat zij op één na werken bij een werkgever die zij al (via-via) kenden. Respondenten vertellen dat hun ziekte/gezondheidsklachten mede daardoor geen grote drempel vormde.

5.2

Kenmerken van werkenden
Een kwart van de experimentgroep die de enquête heeft ingevuld, had op dat moment
werk. Om een beter inzicht te krijgen in de achtergronden van de groep werkenden, hebben we een zogeheten classificatieboomanalyse uitgevoerd (zie figuur 5.2). We gaan na
welke kenmerken van werkenden onderscheidend zijn, waaronder de no-riskpolis. Als afhankelijke variabele is werk ingevoerd (ja/nee). Onafhankelijke variabelen zijn: geslacht,
leeftijd (in verschillende categorieën), opleidingsniveau, diagnose kanker, ontvangen van
begeleiding, gezondheidsbeleving, arbeidsongeschiktheidspercentage, gemak praten
over gezondheid, zichtbaarheid gezondheidsklachten, kennis no-riskpolis.

Figuur 5.2

Classificatieboom werkt de respondent als werknemer

42

Gezondheidsbeleving is het meest onderscheidende achtergrondkenmerk. Mensen met
een positieve gezondheidsbeleving werken veel vaker dan mensen met een ‘neutrale’ of
negatieve gezondheidsbeleving.
Bij mensen met een negatieve gezondheidsbeleving is het gemak waarmee ze praten
over hun gezondheidssituatie het volgende onderscheidende kenmerk. Mensen die gemakkelijk praten over hun gezondheidssituatie, werken iets vaker dan mensen die niet of
een beetje gemakkelijk praten over hun gezondheidssituatie. Vervolgens zien we dat leeftijd het volgende onderscheidende kenmerk is voor mensen met een negatieve gezondheidsbeleving die niet of een beetje makkelijk over hun gezondheid praten. Binnen deze
groep werken vijftigplussers minder vaak dan vijftigminners.
Binnen de groep met een ‘neutrale’ gezondheidsbeleving is het arbeidsongeschiktheidspercentage het volgende onderscheidende kenmerk. 35-minners werken binnen deze
groep beduidend vaker dan 35-plussers.
Mensen die hebben aangegeven dat ze kanker hebben (gehad), werken niet vaker of
minder vaak dan andere groepen.
Het beeld dat uit deze analyse naar voren komt, is dat mensen met een kansrijke positie
op de arbeidsmarkt - gezien gezondheidsbeleving, arbeidsongeschiktheidspercentage
en leeftijd - vaker werken dan mensen met een minder kansrijke positie. De no-riskpolis is
in deze analyse geen onderscheidend kenmerk. We kunnen hieruit voorzichtig afleiden
dat de kenmerken van de doelgroep mogelijk bepalender zijn voor het vinden van werk
dan de no-riskpolis. Uit een regressie-analyse blijkt dat mensen die de no-riskpolis kennen en mensen die de no-riskpolis vermelden tijdens sollicitaties vaker werk hebben.
Oorzaak en gevolg zijn hierbij echter niet uit elkaar te halen. Deze resultaten zijn dus indicatief.

5.3

Tussenconclusie
De no-riskpolis komt in de meerderheid van de gevallen voor of tijdens het sollicitatiegesprek ter sprake. De ervaringen met de no-riskpolis lijken zich te concentreren rond het
sollicitatieproces. Ervaringen met het feitelijk gebruik van de no-riskpolis rond ziekte zijn
wij niet veel tegenkomen. Dat komt doordat niet alle werknemers ziek zijn geworden en
niet alle werknemers de werkgever op de hoogte hebben gebracht van de no-riskpolis.
De werkgever is volgens werknemers vaak niet op de hoogte van de no-riskpolis bij het
aannemen. De doelgroep zelf denkt tevens in meerderheid dat de no-riskpolis geen of
een beperkte rol speelt bij het vinden van werk. Mensen denken dat hun capaciteiten en
de klik met de werkgever belangrijker zijn.

43

De grootste aandelen mensen met werk worden gevonden onder de groepen met een
kansrijke positie op de arbeidsmarkt. De no-riskpolis is in onze analyses geen onderscheidend kenmerk. Wel blijkt dat mensen die de no-riskpolis kennen en mensen die de noriskpolis vermelden tijdens sollicitaties vaker werk hebben. Oorzaak en gevolg zijn hierbij
echter niet uit elkaar te halen.

44

Werkzoekend

Positief

Positief

Via WIA-aanvraag
in verleden

Via WIA-aanvraag
in verleden

Wil werken als
zelfstandige,
klaagt over
begeleiding door
Toekomstbeeld UWV

Ja, negatief,
vanwege laat
doorbetalen loon

Ervaring met
gebruik noriskpolis

Studeert nog,
hoopt dat noriskpolis na studie
wordt verlengd

Nee
Wil werken bij oude
werkgever, maar
vreest gevolgen van Wil werken als
gezondheidsklachte chauffeur in
n
aangepaste werk

Nee

Nee

Positief, kende no- Positief, kende noriskpolis niet
riskpolis niet
n.v.t.

Positief, kende no- Positief, kende noriskpolis niet
riskpolis niet

Positief

Reactie
werkgever op
no-riskpolis

Solliciteert op
Wil blijven werken, andere functies,
is onzeker of
want contract
contract wordt
wordt niet
verlengd
verlengd

Ja, vond dat er veel
administratie bij
kwam kijken
Nee

Nee

Ja, tijdens
sollicitatiegesprek

Ja, tijdens
sollicitatiegesprek

Ja, tijdens
sollicitatiegesprek

Ja, tijdens
sollicitatiegesprek

Ja, via gemeente in
Ja, gereageerd op contact gebracht Ja, bij oude
vacature(s)
met werkgevers
werkgever

Positief

Via brief UWV

Ja, tijdens
sollicitatiegesprek

Ja, gereageerd op Ja, gereageerd op
vacature(s)
vacature(s)

Positief

Via brief UWV

Burn-out

n.v.t.

Werkend

Casus 6

n.v.t.
Rugklachten,
psychische
klachten

Werkend

Casus 5

Verteld over
gezondheidskla Ja, tijdens
Ja, tijdens
Ja, vermeld in
chten
sollicitatiegesprek sollicitatiegesprek sollicitatiebrief
Ja, brief UWV laten
Verteld over no- Ja, tijdens
zien tijdens
Ja, vermeld in
riskpolis
sollicitatiegesprek sollicitatiegesprek sollicitatiebrief

Gesolliciteerd

Positief

Mening over noriskpolis
Positief

Ja, bij
uitzendbureau

Via brief UWV

cerebrale parese

Werkzoekend

Werkzoekend
Ja, maar opnieuw
uitgevallen
vanwege
gezondheid

Casus 4

Ja, maar opnieuw
Ja, contract niet
uitgevallen vanwege verlengd vanwege
gezondheid
gezondheid
Knieklachten,
Zenuwpijn in arm,
hartritmestoorniss
trombose
en, kanker

Casus 3

Casus 2

Casus 1
Huidige
arbeidsmarktpo
sitie
Werkzoekend
Ja, maar opnieuw
Na start
uitgevallen
Ziektewet
vanwege
gewerkt
gezondheid
PTSD,
Gezondheidsaa agressieprobleme
ndoening
n
Hoe gehoord
van de noriskpolis?
Via brief UWV
Neutraal

Via WIA-aanvraag
in verleden

kanker

n.v.t.

Werkend

Casus 8

Wil blijven werken
bij huidige
werkgever, maar
niet fulltime

Nee

n.v.t.

Nee, waren al
bekend
Ja, brief laten zien
tijdens
sollicitatiegesprek

Positief
Ja, bij werkgever
waar respondent
eerst als
uitzendkracht
werkte

Ja, tijdens
proefperiode

Ja, tijdens
sollicitatiegesprek

Ja, open sollicitatie
bij oud-collega die
nu werkgever is

Positief

Via brief UWV

kanker

rugklachten,
knieklachten

Via brief UWV

n.v.t.

Werkend

Casus 10

n.v.t.

Werkend

Casus 9

Heeft weinig
energie, overweegt Wil graag met
om zich volledig
pensioen, lichaam
ziek te melden
is "op"

Wil blijven werken,
maar vraagt zich af
of dat tot pensioen
lukt

Positief, kende no- Positief, kende noriskpolis niet
riskpolis niet
Positief
Ja, heeft werkgever
bij ziekmeldingen
opnieuw gewezen
op no-riskpolis
Nee
Nee

Nee, uit angst voor Ja, tijdens
niet-aannemen
sollicitatiegesprek

Nee, uit angst voor Ja, tijdens
niet-aannemen
sollicitatiegesprek

Ja, via-via in
Ja, gereageerd op contact gekomen
vacature(s)
met werkgever

Positief

In gesprek met
UWV

Burn-out

n.v.t.

Werkend

Casus 7

Bijlage 1: Excerpt cases

45

De Beleidsonderzoekers
Vestwal 2-4
2312 NP Leiden
071 566 59 47
info@beleidsonderzoekers.nl
46