Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2020

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE EN STAATSSECRETARIS
VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 oktober 2019
Hierbij bieden wij u het eerste inspectierapport aan van de Inspectie
Veiligheid Defensie (IVD)1. De IVD is vorig jaar opgericht als interne
toezichthouder binnen Defensie, ofwel de vierde line of defence zoals
omschreven in het Plan van Aanpak «Een veilige defensieorganisatie». De
IVD kijkt met een integrale blik naar de taakuitvoering op het gebied van
veiligheid bij Defensie. Systeemonderzoek, thematisch onderzoek en
voorvallenonderzoek zijn instrumenten van toezicht die de IVD toepast. Op
21 januari 2019 hebben wij u het werkprogramma 2019 van de IVD
toegestuurd (Kamerstuk 35 000 X, nr. 84).
In haar inspectierapport is de IVD aan de hand van een reconstructie
nagegaan hoe de besluitvorming over het niet meer gebruiken van de
private schietinrichting Het Markiezaat is verlopen, inclusief de communicatie hierover met de verschillende betrokkenen, en in hoeverre daarbij de
mogelijke blootstelling van medewerkers aan schietgassen is meegewogen. Dit onderzoek is op 9 oktober 2018 door de Staatssecretaris
tijdens het vragenuur aangekondigd (Handelingen II 2018/19, nr. 10,
item 2).
De inspectie trekt op basis van het onderzoek een aantal conclusies en
komt tot een tweetal aanbevelingen. We onderschrijven deze conclusies
en nemen de aanbevelingen over. In deze brief gaan wij hier nader op in.
Conclusie: Het besluit Het Markiezaat niet meer te gebruiken berust op
informatie die daarvoor niet bestemd was en niet meer actueel was.
Conclusie: Het KCT is niet betrokken bij en geïnformeerd over het besluit
Het Markiezaat niet meer te gebruiken.
De eerste twee conclusies hebben betrekking op de interne communicatie
en afstemming bij Defensie.
1

kst-35300-X-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 X, nr. 7

1

Uit het onderzoek blijkt allereerst dat de betrokkenen bij hun handelen
oog hadden voor gezondheidsrisico’s. Uit het onderzoek blijkt verder dat
de informatiepositie van de betrokkenen te wensen over liet. Dit is een
direct gevolg van een versnipperde informatievoorziening en onduidelijke
verantwoordelijkheidsverdeling in de Ministeriele Publicatie 40-30. Dan is
de interne communicatie des te belangrijker en dat schoot tekort. Wij
onderschrijven dat dit beter kan en moet en gaan hier verderop in de brief
op in.
Conclusie: Het lijkt niet waarschijnlijk dat medewerkers van Defensie,
nadat de afzuiginstallatie in 2016 was vervangen, structureel zijn
blootgesteld aan te hoge concentraties schietgassen.
Als werkgever hechten we het grootste belang aan de gezondheid van
onze medewerkers. Dat de IVD concludeert dat het «niet waarschijnlijk» is
dat de gezondheid van onze medewerkers in het geding is geweest, stemt
ons dan ook voorzichtig positief. Eerder had het Coördinatiecentrum
Expertise Arbeidsomstandigheden en Gezondheid (CEAG) op aanvraag
van een verantwoordelijk commandant, onderzoek uitgevoerd naar
schietgassen. Hierbij werden gemeten luchtconcentraties vergeleken met
de vastgestelde grenswaarde voor lood. In 2008, 2013 en 2014 zijn de
bloedwaardes van een aantal schietinstructeurs die werkzaamheden
verrichtten op Het Markiezaat gecontroleerd op loodgehalte. In alle
gevallen bleven de waardes onder de norm. Aanvullend op de constateringen van de IVD sterkt dit ons in de gedachte dat ook na het verbeteren
van de afzuiginstallatie in 2016 de wettelijke grenswaarden niet zijn
overschreden.
Conclusie: De «status» van schietinrichtingen is niet transparant voor
gebruikers.
Aanbeveling: De Inspectie beveelt daarom aan dat Defensie de informatie
over de schietinrichtingen bijeenbrengt en toegankelijk maakt voor alle
betrokkenen.
Bij het veilig gebruiken van een schietinrichting voor Klein Kaliber Wapens
(KKWs) zijn meerdere partijen betrokken. Zo ziet de Commandant der
Strijdkrachten (CDS) toe op het schietbeleid met daarin aanwijzingen en
instructies voor trainingen en oefeningen. De Militaire Commissie
Gevaarlijke Stoffen (MCGS) is verantwoordelijk voor het beoordelen van
de schietinrichting. Het CEAG adviseert desgevraagd verantwoordelijke
commandanten over eventuele gezondheidsrisico’s van bepaalde
oefeningen.
In het plan van aanpak «Een veilige defensieorganisatie» is beschreven
dat we de lines of defence bij risicoprocessen daar waar nodig aan het
inrichten zijn. Het naleven van en het toezicht op vigerend beleid is de
third line of defence. Uit het rapport blijkt dat dit ten aanzien van het
schieten nog niet voldoende is ingericht. Dit wordt opgepakt onder andere
door het toezicht op de naleving neer te leggen bij een nog op te richten
centrale (Joint) kwaliteitsbewaker. De benodigde informatie om veilig te
schieten met KKWs wordt eenvoudig toegankelijk gemaakt voor alle
gebruikers op één centrale locatie. Dit zal naar verwachting nog een aantal
maanden duren. In de toekomst wordt een op te richten centraal (Joint)
kenniscentrum verantwoordelijk voor het ontsluiten van de benodigde
informatie.
Conclusie: De Ministeriele Publicatie 40-30 is verouderd.
Aanbeveling: De Inspectie beveelt daarom aan dat Defensie de Ministeriele Publicatie 40-30 zo spoedig mogelijk aanpast en waarborgt dat
regelingen en procedures actueel blijven. Dit houdt in dat Defensie deze
direct aanpast en publiceert als de veiligheid daarom vraagt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 X, nr. 7

2

De huidige versie van de MP 40-30 is in 2010 gepubliceerd. Eerder
informeerden wij u dat de MP 40-30 in het tweede kwartaal van dit jaar
gereed zou zijn (Kamerstuk 35 000 X, nr. 81). De schietinstructie voor
speciale eenheden – waaronder het aanpassen van de regels voor
CQB-schietinrichtingen – hebben we eerder dit jaar ingevoerd. Dit wordt
verwerkt in de MP 40-30. Daarnaast zijn we bezig met het harmoniseren
van het schietbeleid tussen de verschillende krijgsmachtdelen. Dit moet
zorgvuldig gebeuren en dat kost tijd. Dit maakt dat de MP 40-30 op een
later moment dan voorzien wordt vastgesteld. Dit voorschrift wordt ook
gepubliceerd op een eenvoudig vindbare centrale locatie.
Tot slot
Wij danken de IVD voor het heldere rapport. De veiligheid bij Defensie is
gebaat bij een goed functionerende onafhankelijke inspectie.
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 X, nr. 7

3