AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Autoriteit Persoonsgegevens
Postbus 93374,2509 AJ Den Haag
BezuidenhoutsewegSO, 2594AV Den Haag
T 070 8888 500 - F 070 8888 501
autoriteitpersoonsgegevens.nl

De Minister van Justitie en Veiligheid
Turfmarkt 147
2500 EH Den Haag

Datum

Ons kenmerk

20 februari 2020

Uw brief van
4 december 2019

Contactpersoon

Uw kenmerk

Onderwerp
Advies consultatie wetsvoorstel tot goedkeuring en uitvoering van het Benelux-politieverdrag

Geachte heer
Bij brief van 4 december 2019 is-de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: AP) gevraagd op grond van het
bepaalde in artikel 36, vierde Ikt, van de Algemene verordening gegevensbescherming (hierna: AVG) en
artikel 35b, eerste lid, van de Wet politiegegevens te adviseren over het wetsvoorstel tot goedkeuring en
uitvoering van het op 23 juli 2018 te Brussel tot gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk België, het
Groothertogdom Luxemburg en het Koninkrijk der Nederlanden inzake politiesamenwerking (Trb. 2018,
160) (hierna: het concept, respectievelijk het Benelux-politieverdrag of het Verdrag).
De AP heeft de volgende opmerkingen bij het concept en adviseert daarmee rekening te houden.
Strekking van het concept

Het concept strekt tot goedkeuring en uitvoering van het Benelux-politieverdrag. Het Beneluxpolitieverdrag vervangt het Verdrag inzake grensoverschrijdend politioneel optreden (Verdrag van
Senningen) uit 2004 tussen de drie landen. Doel van het Verdrag is de samenwerking te intensiveren met

1

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

20 februari 2020

het oog op het voorkomen, de opsporing en het onderzoek van strafbare feiten en met het oog op de
handhaving van de openbare orde en veiligheid.*
Relevant voor de AP zijn met name de nieuwe mogelijkheden voor het uitwisselen van informatie, zoals de
mogelijkheid eikaars databanken rechtstreeks te bevragen binnen gemeenschappelijke politieposten of
tijdens gemengde patrouilles of controles. Ook wordt in het Verdrag de mogelijkheid geboden tot
rechtstreekse bevraging van eikaars bevolkingsregisters. Om deze mogelijkheden effectief in praktijk te
brengen, dienen de nodige uitvoeringsovereenkomsten tot stand worden gebracht.
Advies

HetVerdragbepaalt dat de AVG, de Richtlijn gegevensbescherming opsporing en vervolging^ (hierna: de
Richtlijn), en de respectievelijke uitvoerings- en implementatiewetten van toepassing zijn op de
verwerking van persoonsgegevens krachtens het Verdrag.^
De AP heeft twee opmerkingen over de aansluiting van het Verdrag bij de Richtlijn en de implementatie
daarvan, voor zover hier relevant, in de Wet politiegegevens.
a.

‘Doorverstrekken’ en verder verwerken

Artikel 9 van het Verdrag ziet op ‘doorverstrekking’ aan andere overheidsinstanties die geen ‘bevoegde
dienst’^ zijn in de zin van het Verdrag.^ In artikel 9, tweede lid, van het Verdrag is bepaald dat
doorverstrekking geschiedt met eerbiediging van de Richtlijn en in het bijzonder de artikelen 4, 8 en 9 van

■' Artikel 2 noemt deze doelen van het Verdrag en artikel 4 herhaalt deze als doelen ten behoeve van het uitwisselen van
persoonsgegevens en informatie. Deze doelen zijn gelijk aan de doeleinden vermeld in artikel 1, eerste lid, van de Richtlijn
gegevensbescherming opsporing en vervolging (2016/680), met uitzondering van de doelen "vervolging van strafbare feiten" en
"tenuitvoerlegging van straffen" aangezien deze doelen in de landen niet aan de politiediensten toekomen (Gemeenschappelijke
memorie van toelichting bij het Verdrag, biz. 5). Nota b?ne: Het Benelux-politieverdrag is het eerste Verdrag dat is ingebed in de
institutionele structuur van de Benelux-Unie (vgl. het op 17 juni 2008 te Den Haag tot stand gekomen Verdrag tot instelling van dè
Benelux Unie).
2 Richtlijn 2016/680.
^ Artikel 7, tweede lid, alsmede artikel 9, tweede lid, van het Verdrag.
* 'Bevoegde diensten'zijn voor het Koninkrijk der Nederlanden: het landelijk politiekorps als bedoeld in artikel 25, eerste lid, van de
Politiewet 2012, alsmede de Koninklijke Marechaussee voor zover aangesteld voorde uitvoering van de politietaak, bedoeld in artikel 4
van de Politiewet 2012. Vgl. artikel 1 en bijlage 1 bij het Verdrag. Zij zijn tevens'bevoegde autoriteiten'in de zin van artikel 1 van de
Richtlijn.
^Artikel 9 luidt: 1. De persoonsgegevens en informatie die op basis van dit Verdrag door een bevoegde dienst van één van de
Verdragsluitende Partijen worden verstrekt aan een bevoegde dienst van een andere Verdragsluitende Partij, kunnen door de
ontvangende bevoegde dienst worden doorgezonden aan een andere overheidsinstantie van de Verdragsluitende Partij waartoe zij
behoort die geen bevoegde dienst is in de zin van dit Verdrag, na voorafgaande schriftelijke toestemming daartoe, die in een concreet
geval wordt verleend door de verstrekkende Verdragsluitende Partij. 2 De doorverstrekking zoals bedoeld in dit artikel geschiedt met
eerbiediging van Richtlijn (EU) 2016/680, en in het bijzonder de artikelen 4,8 en 9 van deze richtlijn, of, in voorkomend geval, de
algemene verordening gegevensbescherming, en de respectievelijke implementatiewetten en andere bepalingen ter uitvoering van
deze instrumenten in het nationale recht van de Verdragsluitende Partijen.

2/5

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

20 februari 2020

deze richüijn, of, in voorkomend geval, de AVG, en de respectievelijke implementatie- en
uitvoeringswetten.®
Artikel lo van het Verdrag werkt het principe van de doelbinding uit en bepaalt, aldus de toelichting, welk
gebmik van de gegevens mag worden gemaakt: Uitgangspunt van dat artikel is dat verstrekte
persoonsgegevens gebmikt mogen worden voor alle doelen die in artikel 2 van het Verdrag zijn
opgenomen.'^
In de gemeenschappelijke memorie van toelichting bij het Verdrag en de memorie van toelichting bij het
concept wordt naar het oordeel van de AP niet duidelijk onderscheiden tussen het verder verwerken van
persoonsgegevens door dezelfde of een andere verwerkingsverantwoordelijke ten behoeve van enerzijds
de doeleinden binnen artikel 2 van het Verdrag en anderzijds ten behoeve van andere doelen dan die als
bedoeld in artikel 2.
De Richtlijn maakt namelijk onderscheid tussen (a) persoonsgegevens die door een bevoegde autoriteit
zijn verzameld voor een van de doelen als bedoeld in artikel i, eerste lid,® en vervolgens door dezelfde of
een andere verwerkingsverantwoordelijke voor een ander doel binnen de doelen van de richtlijn verder
worden verwerkt® en (b) persoonsgegevens die door bevoegde autoriteiten zijn verzameld en vervolgens
voor doeleinden buiten de richtlijn verder worden verwerkt.^°
Voor de situatie onder (a) houdt artikel 3, derde lid, van de Wet politiegegevens" in dat gegevens die zijn
verkregen voor, kort samengevat, de uitvoering van een van de politietaken, kunnen worden verwerkt voor
een ander doel binnen de politietaak voor zover deze wet of Unierecht uitdrukkelijk daarin voorziet en de
verwerking voor dat andere doel noodzakelijk is en in verhouding staat tot dat doel.
Voor het verder verwerken in de situatie onder (b) stelt artikel 9, eerste lid, van de Richtlijn dat
persoonsgegevens die door bevoegde autoriteiten voor de in artikel 1, eerste lid, omschreven doeleinden
worden verzameld, niet worden verwerkt voor andere doeleinden, tenzij die verwerking krachtens het
Unierecht of het lidstatelijke recht is toegestaan. Wanneer persoonsgegevens voor zulke andere
doeleinden worden verwerkt, is de AVG van toepassing. Artikel 3, vierde lid, van de Wet politiegegevens
® De Richtlijn is van toepassing als de verwerking plaats heeft door (a) een bevoegde autoriteit met het oog op (b) een van de in de
Richtlijn genoemde doelen (artikel 2, eerste lid, Richtlijn). Indien persoonsgegevens dooreen bevoegde autoriteit in de zin van de
Richtlijn zijn doorverstrekt aan een overheidsinstantie dieneer?bevoegde autoriteit is in de zin van de Richtlijn, is niet de Richtlijn van
toepassing, maar de AVG (artikel 2, tweede lid, onderdeel d, AVG).
^Artikel 10, eerste lid, luidt: Persoonsgegevens en informatie die op basis van dit Verdrag door een bevoegde dienst van één van de
Verdragsluitende Partijen worden verstrekt aan een bevoegde dienst van een andere Verdragsluitende Partij, kunnen door de
bevoegde diensten van deze laatste en elke andere overheidsinstantie waaraan ze met inachtneming van artikel 9 van dit Verdrag
werden doorverstrekt, gebruikt worden voor alle doeleinden bedoeld in artikel 2 van dit Verdrag in de mate dat deze doeleinden tot de
taken behoren van deze diensten of overheidsinstanties. Artikel 10, tweede, derde, en vierde lid bevatten uitzonderingen op het
uitgangspunt dat verstrekte persoonsgegevens gebruikt mogen worden vooralle doelen die in artikel 2 van het Verdragzijn
opgenomen.
s De doelen van de Richtlijn zijn het voorkomen, het onderzoek, de opsporing of de vervolging van strafbare feiten of de
tenuitvoerlegging van straffen, met inbegrip van de bescherming tegen en de voorkoming van gevaren voor de openbare veiligheid.
’ Vgl. artikel 4, tweede lid, van de Richtlijn en artikel 3, derde lid. Wet politiegegevens.
Vgl. artikel 9 van de Richtlijn en, onder meer, artikel 3, vierde lid, van de Wet politiegegevens.
" Ter implementatie van artikel 4, tweede lid, van de Richtlijn.

3/5

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

20 februari 2020

bepaalt ter implementatie hiervan onder meer dat politiegegevens voor een ander doel dan de uitvoering
van de politietaak, kunnen worden verwerkt door personen en instanties die bij of krachtens de wet met
het oog op een zwaarwegend algemeen belang ofwetgeving van de Europese Unie zijn aangewezen.'^
Uit de toelichting blijkt naar het oordeel van de AP niet duidelijk hoe de artikelen g en lo inzake
‘doorverstreklcen’ aan een andere overheidsinstantie en verder verwerken voor een ander doel dan
waarvoor de gegevens werden verstrekt, aansluiten bij de artikelen 4 en 9 van de Richtlijn en de
implementatie van die bepalingen in de Wet politiegegevens, en de AVG. Dit geldt in het bijzonder het
geval dat persoonsgegevens die door bevoegde diensten voor de in artikel 2 omschreven doeleinden zijn
verzameld, worden doorverstrekt voor een ander doel dan de doelen van artikel 2.
De AP adviseert in de memorie van toelichting op het voorgaande in te gaan.
b.

Wettelijke basis als grondslag voor verwerken persoonsgegevens

Artikel 4 van het Verdrag ziet op de doelen van uitwisseling van persoonsgegevens. Volgens artikel 4,
derde lid, kunnen de bevoegde diensten elkaar, “in de mate dat het nationale recht van de aangezochte
Verdragsluitende Partij zich hier niet uitdrukkelijk tegen verzet”, op verzoek persoonsgegevens
verstrekken voor de uitvoering van hun wettelijke opdrachten ten behoeve van het treffen van bestuurlijke
maatregelen door overheidsinstanties die daartoe bevoegd zijn ter voorkoming van strafbare feiten en ter
handhaving van de openbare orde en veiligheid.
Volgens artikel 8, eerste lid, van de Richtlijn zorgen lidstaten ervoor dat de verwerking alleen rechtmatig is
indien en voor zover die verwerking noodzakelijk is voor de uitvoering door een bevoegde autoriteit van
een taak voor de in artikel 1, eerste lid, van de Richtlijn bedoelde doeleinden, en dat die verwerking
gebaseerd is op het Unierecht ofhet lidstatelijke recht.’^
In het licht van deze legaliteitseis is de voorwaarde voor verstrekking van persoonsgegevens door
bevoegde diensten in artikel 4 van het Verdrag ‘dat het nationale recht zich hier niet uitdmkkelijk tegen
verzet’ opvallend mim, te meer nu het om gevoelige gegevens in een strafrechtelijke context gaat.
De AP adviseert in de memorie van toelichting in te gaan op de verhouding van artikel 4, derde lid, van het
Verdrag op grond waarvan een verdragspartij op verzoek persoonsgegevens kan verstrekken “in de mate
dat het nationale recht van de aangezochte Verdragsluitende Partij zich hier niet uitdrukkelijk tegen verzet" (..),
tot de grondslag voor rechtmatige verwerking in artikel 8, eerste lid, van de Richtlijn van een wettelijke
basis in het Unierecht of nationaal recht en de implementatie daarvan in de Wet politiegegevens.

'^Ter implementatie van artikel 9, eerste lid, van de Richtlijn.
" Vgl. met name artikel 3, eerste en tweede lid, van de Wet politiegegevens: 1. Politiegegevens worden slechts verwerkt voorzover dit
noodzakelijk is voor de bij of krachtens deze wet geformuleerde doeleinden. 2 Politiegegevens worden slechts verwerkt voorzover dit
behoorlijk en rechtmatig is, de gegevens rechtmatig zijn verkregen en de gegevens, gelet op de doeleinden waarvoor zij worden
verwerkt, toereikend, terzake dienend en niet bovenmatig zijn.

4/5

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

20 februari 2020

Openbaarmaking van het advies

De AP is voornemens dit advies na vier weken geanonimiseerd openbaar te maken op haar website
vmw.autoriteitpersoonsgegevens.nl. Behoudens tegenbericht gaat de AP ervan uit dat hiertegen geen
bezwaar bestaat.

/5

II

PostNL
Port Betaald
Port Payé
Pays-Bas

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

/

O'.
'vO

Postbus 93374,2509 AJ Den Haag

U
'TÜ

FMHaaglanden 1

2 4 FEB. 2020
Ontvangen ^