Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 III

Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie
van Algemene Zaken (IIIA), de begrotingsstaat van het
Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van
de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2023

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

5

1.

Leeswijzer

5

2.
2.1

Beleidsagenda
Ministerie van Algemene Zaken

6
6

3.
3.1

Beleidsartikel
Ministerie van Algemene Zaken

9
9

4.
4.1
4.2
4.3

Dienst Publiek en Communicatie
Begroting van baten en lasten
Kasstroomoverzicht
Overzicht doelmatigheidsindicatoren

14
14
17
18

5.
A.
B.
C.
D.
E.

Kabinet van de Koning
Algemene doelstelling
Rol en verantwoordelijkheid
Beleidswijzigingen
Budgettaire gevolgen van beleid
Toelichting op de financiële instrumenten

21
21
21
21
21
21

6.

Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten
Algemene doelstelling
Rol en verantwoordelijkheid
Beleidswijzigingen
Budgettaire gevolgen van beleid
Toelichting op de financiële instrumenten

23
23
23
23
23
24

Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingshoofdstuk
Bijlage 2: Moties en toezeggingen
Bijlage 3: Uitwerking Strategische Evaluatieagenda

25
25
27
28

A.
B.
C.
D.
E.
7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en nietbeleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal € 89.857.000,-

1. Eenheid van het
algemeen regeringsbeleid

82,8

2. Kabinet van de Koning

3,0

3. Commissie van
Toezicht op de
Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten

4,1

0

25

50

75

100

Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en nietbeleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal € 7.631.000,-

1. Eenheid van het
algemeen regeringsbeleid

4,7

2. Kabinet van de Koning

3,0

3. Commissie van
Toezicht op de
Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten

0

0

1

2

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

4

5

6

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van
de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld en worden de verplichtingen, ontvangsten en
uitgaven van verplichtingen-kasagentschappen voor het onderhavige jaar
vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden
toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van
toelichting en wel in de paragraaf inzake de agentschappen.
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken

M. Rutte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

4

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Deze memorie van toelichting betreft de begrotingsstaten voor het jaar 2023
van het Ministerie van Algemene Zaken (inclusief die van het agentschap
Dienst Publiek en Communicatie), van het Kabinet van de Koning en van
de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.
Bedoelde begrotingen komen in de hoofdstukken 2 tot en met 6 aan de orde.
Achtereenvolgens wordt aandacht besteed aan het beleid van het ministerie
(hoofdstuk 3) en het agentschap Dienst Publiek en Communicatie
(hoofdstuk 4). Daarna wordt in hoofdstuk 5 ingegaan op het Kabinet van
de Koning en in hoofdstuk 6 op de Commissie van Toezicht op de Inlich­
tingen- en Veiligheidsdiensten. Voor wat betreft het verstrekken van beleids­
informatie wordt opgemerkt dat de begroting van het Ministerie van
Algemene Zaken, gelet op de aard van de werkzaamheden en het ontbreken
van een specifiek beleidsveld, beperkt aanknopingspunten biedt tot het
verstrekken van beleidsinformatie. Dit neemt niet weg, dat in de AZbegroting ieder jaar zo goed en zo concreet als mogelijk inzicht wordt
gegeven in de activiteiten. Waar mogelijk en zinvol zijn deze gevat in outputindicatoren. In deze begroting zijn alle begrotingsartikelen ingevuld volgens
de actuele Rijksbegrotingsvoorschriften, exclusief het voorschrift voor een
centraal apparaatsartikel. De apparaatsuitgaven maken – met instemming
van de Minister van Financiën – onderdeel uit van de programma-artikelen.
Motie Schouw
In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt
er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond van
de nationale hervormingsprogramma's een eigenstandige plaats krijgen in
de departementale begrotingen. In de begroting van het Ministerie van
Algemene Zaken wordt niet ingegaan op de motie-Schouw omdat het een
beleidsarme departementale begroting betreft.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van vorig jaar zijn er geen significante wijzigingen opgenomen
in de begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

5

2. Beleidsagenda
2.1 Ministerie van Algemene Zaken
2.1.1 Beleidsprioriteiten
Voor het Ministerie van Algemene Zaken en de Minister-President staan,
overeenkomstig artikel 45 van de Grondwet, het algemene regeringsbeleid
en de bevordering van de eenheid daarvan, centraal. In 2023 zijn in dat kader
de grote uitdagingen waar het kabinet voor staat, zoals het tegengaan van
klimaatverandering, de stikstofcrisis, de gevolgen van de corona-crisis, de
inflatie en de implicaties van de oorlog in Oekraïne, waaronder het migratieen energievraagstuk, relevant.
Meer in het bijzonder zijn voor het Ministerie van Algemene Zaken gezien
de rol van de Minister-President de volgende onderwerpen relevant.
Veiligheid
Nederland dient zich in toenemende mate te verhouden tot nationale en
internationale ontwikkelingen die de veiligheid van ons land direct raken.
Dreigingen voor de nationale veiligheid nemen toe in complexiteit en
veranderlijkheid. Ook groeit de verwevenheid tussen internationale
conflicten en de nationale veiligheid. Met de oorlog in Oekraïne is een
conflict in Europa ontstaan met grote gevolgen voor de internationale
veiligheid waarvan ook Nederland direct de gevolgen ondervindt. Tegelij­
kertijd zijn ook andere dreigingen aan de buitengrenzen van Europa, voort­
vloeiend uit instabiliteit in het Midden-Oosten en Noord-Afrika,
onverminderd aanwezig. Nationale en internationale veiligheid raken
steeds meer verweven. Daarom besluit het kabinet tot instelling van de
Nationale Veiligheidsraad (NVR), wat een directe uitwerking is van het
coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’. De
NVR is een nieuwe onderraad en vormt een aanvulling op de reeds
bestaande Raad Veiligheid en Inlichtingen (RVI) en de Raad Defensie en
Internationale, Nationale en Economische Veiligheid (RDINEV). De NVR
biedt ruimte voor strategische en verdiepende multidisciplinaire analyses.
Een terroristische aanslag in Nederland blijft voorstelbaar, want de dreiging
is aanzienlijk. Een gezamenlijk overheidsoptreden blijft daarom essentieel.
Dat reikt van onderkennen van dreigingen, strafvervolging, detentie tot
begeleiding, deradicalisering en re-integratie.
Digitale processen zijn tegenwoordig onmisbaar voor het ongestoord en
naar behoren functioneren van onze maatschappij. De digitale en fysieke
wereld zijn meer dan ooit met elkaar verweven. Cyberaanvallen op onze
digitale infrastructuur tasten het functioneren van onze samenleving dan
ook aan en kunnen zelfs leiden tot verlamming ervan. Digitale weerbaarheid
blijft dus ook voor onze nationale veiligheid van groot belang. Hetzelfde
geldt voor economische veiligheid. Het is ons nationale belang om de
verworvenheden van de interne markt, het multilaterale handelsstelsel en
de vrijheid van onderwijs en onderzoek overeind te houden, maar tegelij­
kertijd te werken aan onze weerbaarheid ten aanzien van de kwetsbaar­
heden die een open economie en vrije kenniscultuur met zich meebrengen.
Misbruik daarvan mag niet leiden tot aantasting van onze nationale
veiligheid. Ongewenst kennisverlies, oneigenlijke concurrentie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

6

ongewenste strategische afhankelijkheden moeten waar mogelijk worden
voorkomen. Daartoe wegen we economische en veiligheidsbelangen zowel
op nationaal, Europees als mondiaal niveau.
Buitenland
Nederland is een relatief klein en open land en investeren in internationale
samenwerking is voor ons daarom van cruciaal belang. Ten eerste is dit van
financieel-economisch belang, gezien de nauwe handelsbanden die
Nederland wereldwijd onderhoudt. Daarnaast heeft Nederland interna­
tionaal een boodschap uit te dragen op het gebied van rechtsstaat, mensen­
rechten en verduurzaming. Tot slot heeft Nederland als klein welvarend land
belang bij een stabiele wereldorde, gebaseerd op goed functionerende
multilaterale instellingen. Vanuit deze uitgangspunten zet Nederland in op
een constructieve houding in de VN, de NAVO, de EU en in andere multi- en
bilaterale samenwerkingsverbanden. De oorlog in Oekraïne heeft eens te
meer het belang benadrukt van onze inbedding in deze verbanden. Vooral
de relevantie van de NAVO is weer duidelijk voor het voetlicht gekomen, en
investeringen in Defensie, waar mogelijk in samenwerking met NAVOpartners, zullen de komende jaren vorm moeten krijgen.
Bij veel van de vraagstukken waar Nederland de komende periode voor
staat, speelt de EU een essentiële rol. Denk aan klimaatverandering, digita­
lisering, migratie, interne veiligheid en defensie. Deze vraagstukken blijven
urgent. Daarnaast bevindt Nederland zich nog altijd in de herstelfase van
de COVID-19-pandemie. Het economisch en werkgelegenheidsherstel moet
gepaard gaan met verduurzaming en digitalisering. Voor al deze
uitdagingen geldt dat een handelingsbekwame Unie van groot belang is.
Sterke lidstaten zijn de basis van een sterke Unie. In 2023 zit het tijdelijke
Next Generation EU herstelinstrument en specifiek de Recovery en
Resilience Facility (RRF) volop in de fase waarin lidstaten uitvoering zullen
geven aan goedgekeurde herstelplannen. Voor Nederland blijft het
belangrijk dat lidstaten de benodigde structurele hervormingen daadwer­
kelijk doorvoeren om zo economisch sterker en weerbaarder uit de crisis te
komen. De Green Deal en de digitale strategie van de Europese Commissie
vormen de basis voor de versterking van de concurrentie- en innovatie­
kracht van de Unie. De Unie is sterk als de fundamenten van goed bestuur
en de democratische rechtsstaat stevig zijn verankerd in de lidstaten en de
instellingen, en lidstaten gemaakte afspraken nakomen.
Tegen deze achtergrond zal Nederland zich ervoor blijven inzetten dat in
Europees verband voortgang wordt geboekt op de eigen prioriteiten. Het
gaat daarbij om het realiseren van een slagvaardige migratieaanpak, een
toekomstgerichte agenda voor veiligheid, een sterke en duurzame
economie, een effectief klimaatbeleid, en een EU die de eigen belangen en
waarden verdedigt in de wereld. Nederland zal eveneens aandacht blijven
vragen voor het functioneren van de EU, zowel wat betreft de instellingen
als de lidstaten, zodat concrete resultaten kunnen worden geboekt. Ook zal
Nederland zich waar mogelijk inzetten voor nauwe samenwerking met het
VK.
2.1.2 Openbaarheidsparagraaf
Het Ministerie van Algemene Zaken zet in 2023 de reeds ingezette verbete­
ringen van de informatiehuishouding voort. De middelen hiertoe worden
toegekend in het kader van het programma Rijksinformatiehuis­
houding 'Open op Orde'. De toegekende middelen voor deze operatie
worden besteed aan de inrichting van de projectorganisatie en een verdere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

7

versterking van de personele capaciteit van de organisatie en de
governance. Daarnaast worden de toegevoegde middelen ingezet voor de
verbetering en voorbereiding van emailarchivering en webarchivering. Ook
het agentschap DPC verricht werkzaamheden ter verbetering van de infor­
matiehuishouding. DPC zet deze middelen in om het aantal opgeslagen
documenten op Rijksoverheid.nl te vervangen door links naar het Platform
Open Overheidsinformatie (PLOOI). PLOOI is het portaal op overheid.nl
waarop alle actief openbaar gemaakte overheidsinformatie wordt gepubli­
ceerd. Hiernaast zorgt DPC ervoor dat op Rijksoverheid.nl de voorlooppa­
gina's worden vervangen door overzichtspagina's en wordt er daarnaast
gewerkt aan metadatering van officiële documenten.
2.1.3 Planning Strategische Evaluatie Agenda
Tabel 1 Planning Strategische Evaluatie Agenda
Thema

Type onderzoek

Afronding

Toelichting onderzoek

Begrotingsartikel

Communicatie: campagnes

Evaluatie onderzoek

2023

Jaarevaluatie campagnes 2022

1

Voor een verdere onderbouwing van de strategische evaluatie agenda zie
«Bijlage 3: Uitwerking Strategische Evaluatieagenda».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

8

3. Beleidsartikel
3.1 Ministerie van Algemene Zaken
3.1.1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid
A. Algemene doelstelling
Het Ministerie van Algemene Zaken coördineert het algemene regerings­
beleid. Doel is de Minister-President en de ministerraad adequaat te onder­
steunen door beleidsinhoudelijke voorbereiding en afstemming en de
woordvoering en communicatie hierover.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister-President is als voorzitter van de ministerraad (artikel 45, lid 2 en
3 Grondwet) verantwoordelijk
voor 'het bevorderen van de eenheid van het algemene regeringsbeleid'.
Dat komt op verschillende manieren tot uitdrukking. Zo spreekt de MinisterPresident na afronding van het formatieproces namens het nieuwe kabinet
de regeringsverklaring uit en gaat hij daarover met de Tweede Kamer in
debat. Voorts verantwoordt de Minister-President zich jaarlijks over het
algemene regeringsbeleid tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen
na Prinsjesdag. De Minister-President is ook verantwoordelijk voor het in
stand houden en zo nodig aanpassen van het stelsel van overleg en besluit­
vorming, zoals dat vorm krijgt in de ministerraad en onderraden. Voorts is
de Minister-President verantwoordelijk voor coördinatie van het algemene
communicatiebeleid, zoals het bevorderen van de eenheid in presentatie en
adequate publiekscommunicatie. Daarnaast is de Minister-President verant­
woordelijk voor het in stand houden van de onafhankelijke positie van de
WRR als adviesorgaan voor de langetermijn-ontwikkelingen en vraag­
stukken die de samenleving beïnvloeden. Het Ministerie van Algemene
Zaken ondersteunt de Minister-President in zijn rol als voorzitter van de
rijksministerraad, van de ministerraad en van de onderraden van de minis­
terraad alsmede in zijn rol als lid van de Europese Raad en als verantwoor­
delijke voor de coördinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Tevens heeft de Minister-President de beheersmatige verantwoordelijkheid
voor het onafhankelijk toezicht en toetsing op de veiligheidsdiensten (AIVD
en MIVD) bestaande uit de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten (CTIVD) en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegd­
heden (TIB). De Minister-President heeft een aantal verantwoordelijkheden
op het gebied van buitenlands beleid. Deze houden onder meer verband
met zijn lidmaatschap van de Europese Raad. Voorts vertegenwoordigt de
Minister-President Nederland op diverse internationale bijeenkomsten,
zoals topontmoetingen van de VN en de NAVO. Ook brengt hij, in overleg
met de Minister van Buitenlandse Zaken, bezoeken aan landen en regio’s
indien het bredere Nederlandse belang daarmee is gediend. Verder heeft
de Minister-President een bijzondere verantwoordelijkheid ten aanzien van
het Koninklijk Huis. Alle ministers dragen op grond van artikel 42 van de
Grondwet ministeriële verantwoordelijkheid, maar in de praktijk is het in
de eerste plaats de Minister-President die daarover in de Kamer verant­
woording aflegt, eventueel met één of meer betrokken ministers.
C. Beleidswijzigingen
Niet van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

9

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid art.1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

83.713

83.033

82.815

81.723

81.363

84.127

84.125

Uitgaven

77.550

83.033

82.815

81.723

81.363

84.127

84.125

1.1 Coördinatie van het algemeen
communicatie- en regeringsbeleid (RVD)

1.653

2.375

2.425

2.425

2.440

5.224

5.224

720

594

594

594

594

594

594

43.580

47.901

48.722

47.628

47.802

47.789

47.787

855

1.503

1.804

1.804

1.804

1.804

1.804

1.5 Dienst Publiek en Communicatie

30.742

30.660

29.270

29.272

28.723

28.716

28.716

Ontvangsten

4.401

5.837

4.672

4.672

4.672

4.672

4.672

1.2 Bijdrage aan de lange termijn
beleidsontwikkeling (WRR)
1.3 Apparaatsuitgaven
1.4 Toetsingscommissie Inzet
Bevoegdheden (TIB)
Bijdrage aan agentschap

Budgetflexibiliteit
Het grootste deel van de uitgaven bij het Ministerie van Algemene Zaken
zijn apparaatsuitgaven. Op het totaal begrote bedrag van € 89,9 miljoen
(inclusief KvdK en CTIVD) is een relatief klein bedrag van € 3 miljoen voor
het jaar 2023 opgenomen als programma-uitgaven, wat neerkomt op 3,4%
van de totale begroting van het Ministerie van Algemene Zaken. In verband
met het beleidsarme karakter van het Ministerie van Algemene Zaken vindt
er geen verdere uitsplitsing plaats naar geschatte budgetflexibiliteit.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
De hogere uitgaven in 2022 en 2023 hangen onder andere samen met de
verbetering van de informatiehuishouding en de uitgaven door DPC voor
de piekbelasting op Rijksoverheid.nl.
In 2022 vindt er een kasschuif plaats van € 3,2 miljoen naar 2023 in verband
met de huisvestingskosten van het Ministerie van Algemene Zaken. De
hogere stand in het budget voor het jaar 2023 ten opzichte van het jaar 2024
wordt voornamelijk verklaard door deze kasschuif.
De bijdrage voor het categoriemanagement vakliteratuur en abonnementen
voor de periode 2021-2025 is overgeheveld naar de begroting van het
Ministerie van Financiën: in 2021 € 0,6 miljoen en vanaf 2022 t/m 2025
€ 2,7 miljoen. Dit verklaart het verschil tussen het budget in de jaren 2025
en 2026.
1.1. Coördinatie van het algemene communicatie- en regeringsbeleid
Algemeen Regeringsbeleid
Beraadslaging en besluitvorming over het algemene regeringsbeleid en
de bevordering van de eenheid van beleid is de taak van de ministerraad.
Deze staat onder voorzitterschap van de Minister-President. Het Kabinet van
de Minister-President ondersteunt de Minister-President in deze taak in
nauwe samenwerking met de Rijksvoorlichtingsdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

10

Uit het oogpunt van taakverdeling en efficiënte besluitvorming worden
voorstellen waarover de ministerraad dient te besluiten veelal eerst
voorgelegd aan een onderraad van de ministerraad. Een dekkend stelsel van
onderraden bestrijkt het gehele terrein van rijksbeleid. De Minister-President
is voorzitter van alle onderraden. Naast de ministerraad functioneert de
ministerraad van het Koninkrijk (de zogeheten rijksministerraad). Aan de
vergaderingen van de rijksministerraad nemen naast de leden van de minis­
terraad gevolmachtigde ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten deel.
In de vergadering van de rijksministerraad komen alle aangelegenheden
van het Koninkrijk aan de orde die meer dan één van de landen raken.
Gemeenschappelijk Communicatiebeleid
De woordvoering van de Minister-President en de ministerraad is een taak
van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD). Daarnaast werkt de RVD intensief
samen met de directies Communicatie van de ministeries om het gemeen­
schappelijke communicatiebeleid van de Rijksoverheid vorm te geven en uit
te voeren. De directeuren Communicatie en de directeur van de Dienst
Publiek en Communicatie (DPC) komen hiertoe tweewekelijks samen in de
Voorlichtingsraad (VoRa).
De VoRa ontwikkelt initiatieven op het vlak van overheidscommunicatie, is
verantwoordelijk voor de coördinatie en uitvoering van interdeparte­
mentale communicatie-activiteiten en bundelt de uitvoering via het
agentschap DPC. De Rijksvoorlichtingsdienst coördineert het algemeen
communicatiebeleid van de Rijksoverheid.
Rijks- en kabinetsbrede communicatie
Het communicatiebeleid is geënt op drie kernbegrippen: eenduidigheid (in
vorm en inhoud), herkenbaarheid en toegankelijkheid. Deze kernbegrippen
krijgen concreet vorm in bijvoorbeeld de afstemming tussen publieks- en
persvoorlichters, persberichten over ministerraadsbesluiten, het beheer
van de rijksbrede huisstijl, het informeren van het algemeen publiek en
specifieke doelgroepen via publiekscampagnes en de verdere ontwikkeling
en het beheer van de rijksbrede website Rijksoverheid.nl.
In 2021 heeft de VoRa besloten zijn jaarprogramma met ingang van 2022 te
vervangen door een meerjarig communicatieprogramma. Hiervoor is
gekozen omdat het realiseren van de meeste ambities een langere adem
vergen dan één jaar. Het VoRa-werkprogramma draagt bij aan efficiënte en
effectieve communicatie van kabinet en Rijksoverheid. De volgende
uitgangspunten staan hierbij centraal: duidelijke communicatie over
kabinetsbeleid, een behulpzame overheid die informatiebehoeften van
mensen centraal zet en een participerende en minder hiërarchische Rijks­
overheid die vaker naast andere partijen staat en minder erboven en
maatschappelijke initiatieven de ruimte geeft.
In het VoRa-werkprogramma 2022-2025 staan verschillende projecten die
onder de verantwoordelijkheid van de VoRa en via daaronder ressorterende
interdepartementale werkgroepen worden uitgevoerd. Denk hierbij aan
inclusieve(re) overheidscommunicatie, meer communiceren vanuit levens­
gebeurtenissen en het versterken van de interne en corporate communi­
catie. Het project ‘Alles begint bij contact’ bestaat uit enkele actielijnen die
de Rijksoverheid en het kabinet ondersteunen bij het betekenisvol in contact
zijn met de samenleving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

11

1.2 Bijdrage aan de langetermijnbeleidsontwikkeling
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) geeft de
regering gevraagd en ongevraagd advies over maatschappelijke vraag­
stukken die onderwerp zijn of kunnen worden van het regeringsbeleid.
Het regeringsbeleid is gebaat bij inzichten in ontwikkelingen en vraag­
stukken die op langere termijn de samenleving beïnvloeden. De WRR draagt
op een wetenschappelijk gefundeerde manier bij aan dergelijke inzichten.
De WRR heeft de taak complexe, weerbarstige onderwerpen en beleidsdi­
lemma’s te agenderen. Soms ‘leeft’ een onderwerp al bij de start van een
WRR-project en hebben de bijdragen van de raad direct en meetbaar
invloed, soms gaat er geruime tijd overheen voordat ze doorwerking
hebben in het beleid of het maatschappelijke debat.
De raad kan zelfstandig en onafhankelijk onderwerpen agenderen die naar
zijn oordeel een grote mate van urgentie en maatschappelijke relevantie
bezitten. Tegelijkertijd staat de raad in nauwe verbinding met de ambtelijke
en politieke instanties die betrokken zijn bij de totstandkoming van het
regeringsbeleid. De raad stelt zijn voorgenomen activiteiten vast in een
werkprogramma, na overleg met de minister-president, gehoord de Minis­
terraad.
Door zijn oriëntatie op de langere termijn, multidisciplinaire aanpak en
focus op sector overstijgende vraagstukken vormt de WRR een verbindende
schakel tussen kennis en beleid en draagt daarmee bij aan de eenheid van
het regeringsbeleid. De WRR houdt zich vanuit dit perspectief bezig met
een aantal brede thema’s die als volgt kunnen worden geformuleerd: 1)
Welvaart en welzijn, 2) Burger en overheid, 3) Nederland in de wereld en 4)
Digitalisering. De WRR concretiseert deze thema’s in zijn werkprogramma.
Werkwijze
De WRR staat in constante verbinding met zijn omgeving die bestaat uit
onder meer burgers, regering en parlement, overheidsorganisaties, univer­
siteiten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en internationale instel­
lingen. Daarbij werkt de WRR met een dynamisch werkprogramma. Er
worden meer suggesties gedaan voor onderwerpen dan de acht parallelle
projecten die de WRR gemiddeld met zijn huidige capaciteit aankan. Ook
zien raad en staf meestal meer relevante onderwerpen dan de capaciteit
toestaat. Dat betekent dat de raad scherpe keuzes moet maken met
betrekking tot zijn werkprogramma en de balans tussen gevraagde en
ongevraagde adviezen moet bewaken.
De WRR hanteert een werkwijze die uitgaat van productdifferentiatie en
maatwerk. Naast advisering via schriftelijke rapportages aan de regering,
verkennende studies, artikelen, essays en internetbijdragen organiseert de
raad ook mondelinge briefings en bijdragen aan een gerichte beleids­
dialoog met het kabinet en de beide Kamers. Niet ieder onderwerp leidt tot
een geschreven advies. Soms kiest de WRR voor een andere vorm, zoals
een bijeenkomst met leden van het kabinet, topambtenaren of experts –
vaak ook in samenwerking met universiteiten, onderzoeksinstellingen,
andere adviesraden en de planbureaus. Ter bevordering van de ‘netwerks­
ynergie’ met de adviescolleges van de Kaderwet Adviescolleges en de
planbureaus, voert de raad regulier overleg met de voorzitters en secreta­
rissen van deze instellingen. Op deze wijze draagt de raad bij aan het
verbinden van de werelden van wetenschap, advisering en beleid, en aan
het actief agenderen van maatschappelijke vraagstukken in het publieke
debat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

12

Voorgenomen activiteiten en prestatiegegevens
Tabel 3 Prestatiegegevens
2023
Rapporten, Verkenningen, Policy Briefings

4

Overige publicaties

5

Mondelinge briefings voor, en gesprekken met bewindslieden en Kamerleden

20

Overige briefings met beleidsmakers

15

Conferenties, workshops, expertmeetings

12

Lezingen en debatten

50

In 2023 gaat een nieuwe raadsperiode van start. Dit betekent dat conform
de dakpanconstructie de huidige raadsleden één voor één zullen stoppen
en nieuwe raadsleden zullen aantreden. De nieuwe raadsperiode valt
samen met het afronden van de vijfjaarlijkse externe evaluatie van de WRR.
De evaluatie over de periode 2018-2022 verschijnt eind 2022. 2023 zal
daarom voor een belangrijk deel in het teken staan van de aanbevelingen
die de evaluatiecommissie doet, de in de zelfstudie geformuleerde ambities
en de strategische keuzes die hieruit voortvloeien. Ook de afspraken
gemaakt in het licht van de herijking MPP (2022) zullen hierin meegenomen
worden. In 2023 verwacht de WRR de adviesrapporten: ‘Onderneming en
Maatschappij’, ‘Onzekerheid en onbehagen’ en ‘Klimaatbeleid’. Daarnaast
wordt de verkenning Klimaatrechtvaardigheid verwacht. Verder zet de WRR
in op activiteiten ten behoeve van de doorwerking van eerder verschenen
rapporten. In de Springerserie Research for Policy verschijnt de vertaalde
uitgave van het rapport ‘Kiezen voor Houdbare Zorg. Mensen, middelen en
maatschappelijk draagvlak’. Tot slot blijft de WRR indien relevant zijn
werkzaamheden met betrekking tot de strategische en lange termijn
gevolgen van de COVID-19-crisis voortzetten.
Voor de inhoudelijke beschrijvingen van de projecten wordt verwezen naar
de website van de WRR: www.WRR.nl.
Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB)
Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv
2017) is er een Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), die belast is
met het toetsen van de rechtmatigheid van de door de Minister van Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties of de Minister van Defensie gegeven
toestemming tot het inzetten van bijzondere bevoegdheden door de
Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) respectievelijk de
Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). De Minister van
Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de TIB.
Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de tijdelijke wet «onderzoek
AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma» is het
budget van de TIB in 2022 verhoogd met € 0,1 miljoen en wordt het budget
van de TIB vanaf 2023 verhoogd met € 0,4 miljoen structureel om het secre­
tariaat uit te breiden. Met deze uitbreiding wordt de TIB in staat gesteld te
voldoen aan de nieuwe wettelijke taken.
Met de TIB zal zoveel mogelijk worden omgegaan als een met de CTIVD
vergelijkbaar college.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

13

4. Dienst Publiek en Communicatie
4.1 Begroting van baten en lasten
Begroting van baten en lasten
De kwaliteit van het rijksbeleid staat of valt met de uitvoering ervan. De
uitvoering van de communicatiediscipline is belegd bij het agentschap
Dienst Publiek en Communicatie (DPC). Het batenlastenagentschap DPC is
belast met:
• ondersteunen van de rijksoverheid bij het gezamenlijk verbeteren van
de communicatie met publiek en professionals;
• ontwikkelen en in stand houden van gemeenschappelijke voorzieningen
ten behoeve van de overheidscommunicatie en
• rijksbreed adviseren, begeleiden en inkoop van communicatiebeste­
dingen als Inkoop Uitvoeringscentrum (IUC) en aankoopcentrale voor
de categorie communicatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

14

Tabel 4 Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2023 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2021

Vastgestelde
begroting
2022

2023

2024

2025

2026

2027

- Omzet

148.059

107.937

134.836

133.220

132.696

132.689

132.689

waarvan omzet moederdepartement

29.838

28.410

29.270

29.272

28.723

28.716

28.716

waarvan omzet overige departementen

104.876

47.495

68.318

66.700

66.725

66.725

66.725

waarvan omzet derden

Baten

13.345

32.032

37.248

37.248

37.248

37.248

37.248

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Vrijval voorzieningen

17

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

61

0

0

0

0

0

0

148.136

107.937

134.836

133.220

132.696

132.689

132.689

42.921

Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten

40.838

37.766

44.359

43.875

42.989

42.999

- Personele kosten

20.419

18.883

22.179

21.937

21.494

21.499

21.461

waarvan eigen personeel

17.463

17.883

21.179

20.937

20.494

20.499

20.461

waarvan inhuur externen

2.090

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

866

0

0

0

0

0

0

126.526

89.662

113.265

111.890

111.809

111.797

111.836

5.754

8.733

10.425

8.870

8.870

8.870

8.870

0

0

0

0

0

0

0

120.772

80.929

102.840

103.021

102.940

102.928

102.967

Rentelasten

0

0

0

0

0

0

0

Afschrijvingskosten

0

0

0

0

0

0

0

- Materieel

0

0

0

0

0

0

0

waarvan apparaat ICT

0

0

0

0

0

0

0

waarvan overige materiële
afschrijvingskosten

0

0

0

0

0

0

0

- Immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

Overige lasten

6

0

0

0

0

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

0

0

0

0

0

waarvan bijzondere lasten

6

0

0

0

0

0

0

146.951

108.545

135.444

133.828

133.304

133.297

133.297

1.185

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

0

0

0

0

0

0

0

1.185

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

waarvan overige personele kosten
- Materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO's
waarvan overige materiële kosten

Totaal lasten
Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening
Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Totaaloverzicht Baten/Lasten
De omzet van DPC stijgt in 2023 met € 27 miljoen ten opzichte van 2022. Op
grond van de planning van campagnes die ministeries hebben opgesteld
verwacht DPC dat met name de mediabestedingen zullen stijgen. Bij het
opstellen van de begroting 2023 en verder is er vanuit gegaan dat de activi­
teiten en de bedrijfsvoering weer grotendeels op het niveau van voor
COVID-19 uit zullen komen.
Baten
Omzet moederdepartement
Dit betreft de vergoeding c.q. bijdrage van het moederdepartement voor
opdrachten voortkomend uit de uitvoering van gemeenschappelijke taken
voor de (in de VoRa) samenwerkende departementen. Deze post bevat de
bijdrage voor producten die gefinancierd worden vanuit de zogenaamde
taakbijdrage voor de gemeenschappelijke communicatiediensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

15

Tabel 5 Taakbijdrage per product (bedragen x €1.000)
Product

2023

Door POK en WAU gefinancierde projecten

740

Realisatie 2021
0

Professionalisering

1.796

1.374

Beeldadvies

1.899

1.324

Campagnes

1.956

1.782

Communicatiecapaciteit

726

856

Communicatieonderzoek

2.335

1.779

Inkoopadvies

1.757

1.483

Media-inkoop

0

0

Online advies

10.492

10.888

Redactie Rijksoverheid.nl

3.505

4.769

Rijksportaal

579

759

Vraagbeantwoording

3.485

4.824

Totaal

29.270

29.838

Omzet overige departementen
De omzet bevat tevens de media-inkoop van de overige departementen, die
via DPC plaatsvindt. Het gaat hierbij om een geraamd bedrag van
€ 68,3 miljoen in 2023. Dit betreft dus geen reguliere bijdragen van de
departementen. De kosten die hiermee samenhangen zijn terug te vinden
binnen de materiële kosten.
Omzet derden
Naast de departementen en de daaronder ressorterende organisaties
kunnen ook zbo’s, rwt’s, staatsdeelnemingen en medeoverheden gebruik
maken van de complete mediadienstverlening. Het aandeel in de totale
mediaomzet van deze derden bedraagt ongeveer de helft van het totale
volume van circa € 74 miljoen.
Lasten
Personele kosten
De post personeelskosten omvat de kosten van ambtelijk personeel en
uitzendkrachten. De formatie van DPC zal naar verwachting in 2023 233,4 fte
bedragen.
Materiële kosten
Het grootste deel van de materiële kosten wordt bepaald door de inkoop
van mediaruimte. De dienst is grotendeels gehuisvest in panden van het
Ministerie van Algemene Zaken. De uitgaven voor de gebruikerszaken lopen
via de begroting van dit ministerie en worden voor een deel aan het
moederdepartement betaald via de vergoeding voor ontvangen diensten.
Saldo van baten en lasten
DPC heeft diverse investeringen in de ICT-infrastructuur moeten doen ten
behoeve van de crisisvoorlichting rond COVID-19 op Rijksoverheid.nl. De
structurele kosten daarvan lopen ook in 2023 door. Omdat crisisvoorlichting
nog geen structureel gefinancierde taak van DPC is, moet voor deze
structurele kosten van ca. € 0,6 miljoen nog dekking worden gevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

16

4.2 Kasstroomoverzicht
Tabel 6 Kasstroomoverzicht over het jaar 2023 (bedragen x € 1.000)
2021 Stand
2022 Vastge­
slotwet stelde begroting
1. Rekening
courant RHB
1 januari +
depositorekeningen

2023

2024

2025

2026

2027

38.312

27.272

26.664

26.056

25.448

24.840

24.232

+/+ totaal
ontvangsten
operationele
kasstroom

157.090

107.937

134.836

133.220

132.696

132.689

132.689

-/- totaal uitgaven
operationele
kasstroom

156.612

108.545

135.444

133.828

133.304

133.297

133.297

2. Totaal
operationele
kasstroom

478

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

‒ 608

-/- totaal
investeringen

0

0

0

0

0

0

0

+/+ totaal
boekwaarde
desinvesteringen

0

0

0

0

0

0

0

3. Totaal
investeringskasstroom

0

0

0

0

0

0

0

-/- eenmalige
uitkering aan
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige
storting door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

-/- aflossingen op
leningen

0

0

0

0

0

0

0

+/+ beroep op
leenfaciliteit

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

38.790

26.664

26.056

25.448

24.840

24.232

23.624

4. Totaal
financieringskasstroom
5. Rekening
courant RHB
31 december +
stand
depositorekeningen
(=1+2+3+4)

Toelichting
Het kasstroomoverzicht geeft inzicht in de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
en geeft aan hoeveel kasmiddelen in de verslagperiode beschikbaar komen
c.q. zijn gekomen (de herkomst van middelen) en op welke wijze gebruik
wordt of is gemaakt van deze kasmiddelen (de besteding van middelen).
De ontvangsten operationele kasstroom en de uitgaven operationele
kasstroom hangen grotendeels samen met de media-inkopen en mediaverkopen van de departementen en derden die via DPC lopen. Hoewel DPC
hierop niet direct kan sturen, vormen zij een belangrijk onderdeel van de
totale omzet van DPC alsmede van de operationele kasstroom, die om die
reden gelijk wordt verondersteld aan de omzet. Het liquiditeitssaldo wordt
veroorzaakt doordat het saldo van de nog te betalen facturen aan mediaexploitanten neerslaat bij DPC als liquide middelen. Daarnaast leidt een
vaak relatief hoge media-omzet in het vierde kwartaal tot een hoger liqui­
diteitssaldo. Dit effect loopt echter weg in de eerste maand van het daarop
volgende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

17

4.3 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 7 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
2021 Stand
slotwet

2022 Vastge­
stelde
begroting

2023

Saldo van baten en lasten (%)

0,8%

‒ 0,6%

‒ 0,5%

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

180,4

195

233,4

Ziekteverzuimpercentage

3,8%

2,6%

2,6%

182.784

190.000

190.000

Omschrijving Generiek Deel

Omschrijving Specifiek Deel
Aantal beantwoorde vragen per telefoon
Service niveau telefonie
Burgertevredenheid telefonie
Aantal beantwoorde vragen per e-mail
Service niveau e-mail
Burgertevredenheid e-mail

80% binnen 40 80% binnen 40
64.8%
sec.
sec.
4,4

4,0

4,0

151.860

80.000

80.000

43.8%

95% binnen
2 werkdagen

95% binnen
2 werkdagen

3,2

3,0

3,0

28,1%

25,0%

25,0%

Media-index Interactieve Media

13,6%

10,0%

10,0%

Media-index Print

20,6%

17,5%

17,5%

74%

75%

75%

Media-index RTV

Technisch-functionele toegankelijkheid Platform
Rijksoverheid Online
Beschikbaarheid Platform Rijksoverheid Online
Aantal bezoeken Rijksoverheid.nl

100%

99,90%

99,90%

354.064.350

74.000.000

78.000.000

Bezoekerstevredenheid Rijksoverheid.nl

5,9

7,0

7,0

Toegankelijkheid content Rijksoverheid.nl

86%

75%

75%

185.835.684

97.000.000

109.000.000

Aantal bezoeken platformwebsites

Toelichting
Naast de generieke indicatoren geven de specifieke indicatoren inzicht in
de dienstverlening van DPC met het grootste deel van de totale omzet.
Saldo van baten en lasten
Het saldo van baten en lasten als percentage van de totale baten. DPC streeft
ernaar kostendekkend te zijn. Het saldo van ‒ 0,5% is het gevolg van de extra
structurele kosten van € 608.000 die voortkomen uit de investeringen die
zijn gedaan om Rijksoverheid.nl blijvend te kunnen inzetten voor crisisvoor­
lichting. Omdat crisisvoorlichting geen structureel gefinancierde taak van
DPC is, moet voor deze kosten van circa € 0,6 miljoen nog structurele
dekking worden gevonden.
Fte-totaal (exclusief externe inhuur)
Deze indicator geeft aan hoe de ambtelijke formatie van DPC zich in fulltime
equivalenten (fte) ontwikkelt en geeft het maximum aantal in te zetten fte
weer. Naast inzet van ambtelijke fte’s is tevens sprake van externe inhuur.
Ziekteverzuimpercentage
Het ziekteverzuim wordt uitgedrukt in een voortschrijdend jaargemiddeld
percentage per kalenderjaar. DPC streeft ernaar om onder de Verbaannorm
te blijven.
Aantal beantwoorde vragen per telefoon
Deze indicator geeft het aantal beantwoorde vragen voor het kanaal
telefonie. Hiervoor geldt geen norm, alleen een verwachting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

18

Serviceniveau telefonie
Deze indicator geeft aan welk percentage van de telefonische gesprekken
binnen 40 seconden is opgenomen.
Burgertevredenheid telefonie
Resultaat van het burgertevredenheidsonderzoek. In dit onderzoek wordt
de kwaliteit van de telefonische vraagbeantwoording vanuit burgerper­
spectief beoordeeld.
Aantal beantwoorde vragen per e-mail
Deze indicator geeft het aantal beantwoorde vragen voor het kanaal e-mail.
Hiervoor geldt geen norm, alleen een verwachting.
Service niveau e-mail
Deze indicator geeft aan welk percentage van de via e-mail gestelde vragen
binnen twee werkdagen correct afgehandeld dient te worden.
Burgertevredenheid e-mail
Resultaat van het burgertevredenheidsonderzoek. In dit onderzoek wordt
de kwaliteit van de vraagbeantwoording via e-mail vanuit burgerperspectief
beoordeeld.
Media-index RTV
Deze index geeft het netto inkoopvoordeel weer dat behaald wordt door
het collectief inkopen van mediaruimte op radio en televisie in plaats van
per individuele opdrachtgever. De tarieven voor individuele opdrachtgevers
worden bepaald op basis van een benchmark, waarover het rijksmedia­
bureau beschikt.
Media-index Interactieve Media
De index interactieve media geeft het netto inkoopvoordeel weer dat
behaald wordt door het collectief inkopen van mediaruimte op alle interac­
tieve media. Er wordt geen inkoopvoordeel behaald wanneer mediaruimte
is verkregen door middel van een veiling, omdat het tarief in dit geval door
vraag en aanbod wordt bepaald.
Media-index Print
Deze index geeft het bruto inkoopvoordeel weer, dat behaald wordt door
het collectief inkopen van mediaruimte in alle printtitels en op out-of-home
elementen (o.a. muppie, billboard, abri) ten opzichte van de situatie waarbij
op individueel niveau media zou zijn ingekocht. Beide mediumtypen
hanteren nog steeds een (bruto-)tariefkaart als uitgangspunt voor de tarief
bepaling, waardoor het rijksmediabureau het behaalde voordeel kan
bepalen.
Technisch-functionele toegankelijkheid Platform Rijksoverheid
DPC laat het Platform Rijksoverheid Online jaarlijks, en bij significante
wijzigingen, op toegankelijkheid inspecteren door een kundige en onafhan­
kelijke partij. De bevindingen uit deze inspecties worden omgaand
verholpen. Een 100% score is in de praktijk niet mogelijk en niet iedere
webpagina kan getest worden.
Beschikbaarheid Platform Rijksoverheid Online
Deze indicator staat voor de beschikbaarheid van het Platform Rijksoverheid
Online en daarmee de toegang tot informatie voor de bezoekers op het
Platform. Hierop staan Rijksoverheid.nl en vele websites van de ministeries
inclusief uitvoeringsorganisaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

19

Aantal bezoeken Rijksoverheid.nl
Deze indicator geeft het aantal bezoeken per jaar aan de website Rijks­
overheid.nl, de gemeenschappelijke website van de ministeries met uitleg
over beleid en wet- en regelgeving. Voor het aantal bezoeken geldt geen
norm, alleen een verwachting.
Bezoekerstevredenheid Rijksoverheid.nl
Resultaat van een onafhankelijke meting via het online Burgertevreden­
heidsonderzoek. In dit onderzoek wordt kwaliteit van de website Rijks­
overheid.nl vanuit het perspectief van de bezoeker beoordeeld.
Toegankelijkheid content Rijksoverheid.nl
DPC laat Rijksoverheid.nl jaarlijks, of bij significante wijzigingen, op toegan­
kelijkheid inspecteren door een kundige en onafhankelijke partij. De
bevindingen uit deze inspecties worden omgaand verholpen. Een 100%
score is in de praktijk niet mogelijk en niet iedere webpagina kan getest
worden.
Aantal bezoeken platformwebsites
Deze indicator geeft het aantal bezoeken per jaar aan het Platform Rijks­
overheid Online exclusief de bezoeken aan de website Rijksoverheid.nl. Op
het Platform staat een groot aantal specifieke websites van ministeries
inclusief uitvoeringsorganisaties. Het Platform biedt de verschillende
websites veiligheid, voldoende toegankelijkheid en efficiency. Voor het
aantal bezoeken geldt geen norm, alleen een verwachting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

20

5. Kabinet van de Koning
A. Algemene doelstelling
Ondersteunen van de Koning ten behoeve van de uitoefening van diens
constitutionele taken en fungeren als schakel tussen de Koning en de
overige leden van de regering en bestuurlijke autoriteiten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van
de begroting van het Kabinet van de Koning. Tussen het Ministerie van
Algemene Zaken en het Kabinet van de Koning zijn afspraken gemaakt over
de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering door het ministerie
en de daarop van toepassing zijnde planning & controlcyclus. Het Kabinet
van de Koning valt onder de ministeriële verantwoordelijkheid van de
Minister-President, Minister van Algemene Zaken.
C. Beleidswijzigingen
Niet van toepassing.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8 Budgettaire gevolgen art.2 Kabinet van de Koning (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

2.683

3.013

2.959

2.882

2.871

2.859

2.859

Uitgaven

2.683

3.013

2.959

2.882

2.871

2.859

2.859

Kabinet van de Koning

2.683

3.013

2.959

2.882

2.871

2.859

2.859

Ontvangsten

2.683

3.013

2.959

2.882

2.871

2.859

2.859

Budgetflexibiliteit
Zie «Budgetflexibiliteit» in onderdeel D van hoofdstuk 3.1.1 Eenheid van
het algemeen regeringsbeleid.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Het Kabinet van de Koning is een kleine, eigenstandige overheidsorgani­
satie, die de Koning ondersteunt. De taken van het Kabinet van de Koning
omvatten met name:
– informeren van de Koning ten behoeve van zijn gesprekken met binnen­
landse en buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders; van staats- en
andere buitenlandse bezoeken; bezoeken aan andere landen van het
Koninkrijk en binnenlandse bezoeken. Voorbeelden van ontvangsten zijn
het aanbieden van geloofsbrieven door ambassadeurs van andere
landen en het beëdigen van hoge functionarissen waarvoor in de wet is
vastgelegd dat dit geschiedt ten overstaan van de Koning. Binnenlandse
bezoeken van de Koning omvatten onder meer werkbezoeken met
ministers en staatssecretarissen en streekbezoeken;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

21

–

–
–

–

aan de Koning ter tekening voorleggen van alle door de ministeries en
de Staten-Generaal aangeboden stukken en het verzorgen van de daarbij
behorende correspondentie;
opstellen en overbrengen van boodschappen aan andere staatshoofden
en aan internationale autoriteiten;
behandelen en doorgeleiden van aan de Koning gerichte verzoek­
schriften. Deze brieven worden bij het Kabinet van de Koning aan de
hand van een analyse van de onderhavige problematiek overgedragen
aan de bewindspersoon die verantwoordelijk is voor het beleidsterrein.
Het Kabinet informeert de Koning over de afhandeling van ontvangen
verzoekschriften; en
registreren, bewaren en aan het Nationaal Archief overdragen van
wetten en Koninklijke Besluiten.

De uitgaven van het Kabinet van de Koning worden rechtstreeks doorbelast
naar de begroting van de Koning. Deze doorbelasting leidt tot ontvangsten
op de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

22

6. Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
A. Algemene doelstelling
Het in onafhankelijkheid toezicht houden op de rechtmatigheid van de
uitvoering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv
2017) en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo) door middel van het doen
van onderzoeken en het publiceren van de uitkomsten daarvan, alsmede
het adviseren aan de betrokken ministers over zaken die voortvloeien uit
deze wetten, het behandelen van klachten, en van meldingen over
misstanden.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van
de begroting van de CTIVD. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en
de CTIVD zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van
de bedrijfsvoering door het ministerie en de daarop van toepassing zijnde
planning & controlcyclus.
C. Beleidswijzigingen
Naar verwachting zal per 1 januari 2023 de tijdelijke wet «onderzoek AIVD
en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma» in werking
treden. Dit brengt een belangrijke wijziging met zich mee voor het toezicht
van de CTIVD. Daarbij zal het toezicht van de CTIVD, naast het reguliere
toezicht zoals diepteonderzoeken, worden uitgebreid met toezichtactivi­
teiten tijdens de uitvoering van bijzondere bevoegdheden, met deels
bindende adviezen en zal een hogere beroepsmogelijkheid voor gecreëerd
worden. Om aan deze nieuwe wettelijke taken te kunnen voldoen, wordt
het secretariaat uitgebreid.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9 Budgettaire gevolgen van art.1 Commissie van Toezicht op Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (bedragen
x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

2.228

3.505

4.083

4.028

4.028

4.028

4.028

Uitgaven

2.108

3.505

4.083

4.028

4.028

4.028

4.028

Commissie van Toezicht op de Inlichtingenen Veiligheidsdiensten

2.108

3.505

4.083

4.028

4.028

4.028

4.028

1

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Zie «Budgetflexibiliteit» in onderdeel D van hoofdstuk 3.1.1 Eenheid van
het algemeen regeringsbeleid.
Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de tijdelijke wet «onderzoek
AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma» is het
budget van de CTIVD in 2022 verhoogd met € 0,9 miljoen en wordt het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

23

budget van de CTIVD vanaf 2023 verhoogd met € 1,5 miljoen structureel om
het secretariaat uit te breiden. Met deze uitbreiding wordt de CTIVD in staat
gesteld te voldoen aan de nieuwe wettelijke taken.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv
2017) is er een Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheids­
diensten (CTIVD). De CTIVD bestaat uit een afdeling toezicht en een afdeling
klachtbehandeling.
De afdeling toezicht is belast met:
• het onafhankelijk toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van
hetgeen bij of krachtens de Wiv 2017 en de Wet veiligheidsonderzoeken
(Wvo) is gesteld;
• het gevraagd of ongevraagd inlichten en adviseren van de bij de Wiv
2017 betrokken ministers (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Defensie en Algemene Zaken) aangaande de door de commissie gecon­
stateerde bevindingen;
• het ongevraagd adviseren van de betrokken ministers over het
uitbrengen van verslag aan personen, ten aanzien van wie bepaalde
bevoegdheden zijn uitgeoefend door de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (AIVD) of de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(MIVD) en
• het onafhankelijk toezicht op de toepassing van de bevoegdheid van
artikel 14, vierde lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap door Onze
Minister van Justitie en Veiligheid, waarbij in het bijzonder aandacht
wordt geschonken aan de doelmatigheid en proportionaliteit van de
toepassing van deze bevoegdheid.
De afdeling klachtbehandeling is belast met:
• het onderzoeken en beoordelen van klachten en
• het onderzoeken en beoordelen van een melding van een vermoeden
van een misstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

24

7. Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingshoofdstuk
Artikel 1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid
Tabel 10 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

79.243

75.558

77.703

77.319

80.009

0

Mutatie Nota van Wijziging 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2022

0

0

0

0

0

0

3.258

7.169

4.076

4.100

4.174

4.174

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2022
Nieuwe mutaties
Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

80.007

600

0

0

0

0

0

0

‒ 41

‒ 41

‒ 41

‒ 41

‒ 41

Afrekening P-Direkt >5%afwijking IAR

‒ 15

‒ 15

‒ 15

‒ 15

‒ 15

‒ 15

Kostenverdeelnotitie 2022
Beheer en Exploitatie

‒3

0

0

0

0

0

0

144

0

0

0

0

83.083

82.815

81.723

81.363

84.127

84.125

Piekbelasting Rijksoverheid.nl
DPC
Generieke Digitale
Infrastructuur (GDI)

Additioneel budget
Informatiehuishouding
Stand ontwerpbegroting 2023

Tabel 11 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

4.535

4.535

4.535

4.535

4.535

0

Mutatie Nota van Wijziging 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2022

0

0

0

0

0

0

1.302

137

137

137

137

137

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2022
Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

4.535

5.837

4.672

4.672

4.672

4.672

4.672

Stand ontwerpbegroting 2023

Artikel 2 Kabinet van de Koning
Tabel 12 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

2.712

2.712

2.712

2.712

2.715

0

Mutatie Nota van Wijziging 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2022

0

0

0

0

0

0

301

245

170

159

144

144

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2022
Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

2.715

Additioneel budget
Informatiehuishouding KvdK

0

2

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

3.013

2.959

2.882

2.871

2.859

2.859

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

25

Tabel 13 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1000)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

2.712

2.712

2.712

2.712

2.715

0

Mutatie Nota van Wijziging 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2022

0

0

0

0

0

0

301

245

170

159

144

144

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2022
Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

2.715

Ontvangsten a.g.v. Additioneel
budget Informatiehuishouding
KvdK

0

2

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

3.013

2.959

2.882

2.871

2.859

2.859

Artikel 3 Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
Tabel 14 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

2.502

2.502

2.448

2.448

2.448

0

Mutatie Nota van Wijziging 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2022

0

0

0

0

0

0
1.580

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2022

1.003

1.581

1.580

1.580

1.580

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

2.448

3.505

4.083

4.028

4.028

4.028

4.028

Stand ontwerpbegroting 2023

Tabel 15 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2022

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2022

0

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Stand ontwerpbegroting 2023

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

26

Bijlage 2: Moties en toezeggingen
Tabel 16 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Motie-Sneller verzoekt de regering de regels zodanig aan te passen dat
de Minister-President bij het aantreden van een nieuw kabinet openbaar
maakt wat de
Kamerstukken II 35 925 III, nr. 9.
zakelijke belangen van de aantredende bewindspersonen zijn, hoe zij
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021
hun
zakelijke belangen op afstand hebben geplaatst en dit jaarlijks bij te
werken.

Stand van zaken
Afgedaan per Brief aan de
Tweede Kamer op
15 december 2021,
Kamerstuk 35925-III nr. 12.

De minister van BZK heeft
de Tweede Kamer op 11 juli
2022 geïnformeerd over
Motie-Van Baarle/Leijten over het afdwingbaar maken en sanctioneren Kamerstukken II 35 925 III, nr. 11.
(beoogde} maatregelen van
van de gedragscode voor bewindspersonen.
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021 het kabinet voor het
integriteitsbeleid van
bewindspersonen,
Kamerstuk 36101 nr. 3.

Tabel 17 Door bewindslieden gedane toezeggingen
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister van BZK heeft
de Tweede Kamer op 11 juli
2022 geïnformeerd over
Het kabinet komt met een integrale reactie op het GRECO-advies en zal
(beoogde} maatregelen van
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021
de Kamer hierover informeren.
het kabinet voor het
integriteitsbeleid van
bewindspersonen,
Kamerstuk 36101 nr. 3.
De minister van BZK heeft
de Tweede Kamer op 11 juli
2022 geïnformeerd over
Het kabinet zal bezien of de persoonlijke weerbaarheidsscan die is
(beoogde} maatregelen van
ontwikkeld door Saxion Hogeschool en de gemeente Eindhoven ook kan Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021
het kabinet voor het
worden ingezet bij ministeries.
integriteitsbeleid van
bewindspersonen,
Kamerstuk 36101 nr. 3.

Het kabinet zal bezien of de richtlijnen in het Handboek voor
bewindspersonen omtrent sollicitaties dwingender geformuleerd
moeten worden.

De minister van BZK heeft
de Tweede Kamer op 11 juli
2022 geïnformeerd over
(beoogde} maatregelen van
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021
het kabinet voor het
integriteitsbeleid van
bewindspersonen,
Kamerstuk 36101 nr. 3.

De formateur heeft in het
De Minister-President zal bevorderen dat de formateur van het volgende
constituerend beraad
kabinet in het constituerend beraad afspraken maakt over de reikwijdte
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021 gewezen op de openbare
van op te nemen afspraken in de openbare agenda’s van de
agenda van de
bewindspersonen.
bewindslieden.

De inventarisatie van cao’s waarin 5 mei is opgenomen als vrije dag,
wordt nog dit jaar – en anders begin volgend jaar – aan de Kamer
gezonden.

Afgedaan. De minister van
SZW heeft op 12 september
2022
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021 een brief naar de Kamer
gestuurd (Kamerstukken II
2022Z16680).

Er is geen afvaardiging van
Indien het kabinet besluit tot een afvaardiging aan de Olympische
het kabinet naar de
Begrotingsbehandeling 2022, 14 oktober 2021
Spelen in China, zal de Kamer daarover vooraf worden geïnformeerd.
Olympische Spelen in China
gegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

27

Bijlage 3: Uitwerking Strategische Evaluatieagenda
Tabel 18 Artikel 1 - Eenheid van het algemeen regeringsbeleid
Thema

Type onderzoek

Afronding

Toelichting onderzoek

Communicatie: campagnes

Evaluatie onderzoek

2023

Jaarevaluatie campagnes 2022 1

Begrotingsartikel

Het Ministerie van Algemene Zaken kent geen specifiek beleidsveld, de
begroting van Algemene Zaken is een beleidsarme begroting. Om deze
reden is er geen (uitgebreide) strategische evaluatieagenda opgenomen in
de begroting van Algemene Zaken. Wel wordt ieder jaar gekeken welke
evaluaties met betrekking tot de doeltreffendheid en doelmatigheid van
het uitgevoerde beleid zijn of worden uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is
de jaarlijkse evaluatie van de campagnes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 III, nr. 2

28