Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3282
Vragen van het lid Van der Ham (D66) aan de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over berichten over middelbare scholen die sjoemelen met
cijfers (ingezonden 26 juli 2010).
Antwoord van staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart (Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap), mede namens de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (ontvangen 8 september 2010).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Middelbare scholen sjoemelen met
cijfers»?1
Antwoord 1
Navraag bij de in het artikel geciteerde personen leert dat inhoud en strekking
van hun beider boodschap genuanceerder zijn geweest. Er is geen sprake van
een groeiend aantal klachten van leraren over bestuurlijke druk of van
gesjoemel met cijfers in het voortgezet onderwijs, volgens de heer Dresscher.
Hem zijn hiervan geen specifieke aantallen of concrete voorbeelden bekend.
Navraag bij de inspectie heeft duidelijk gemaakt dat daar geen signalen
bekend zijn van gesjoemel met cijfers zoals geschetst in het artikel.
In het gesprek met de journalist heeft de heer Dresscher er op gewezen dat
het voorkomt dat het verschil tussen het gemiddelde cijfer voor het school
examen (SE) en voor het centraal examen (CE) groter is dan wenselijk. Op de
opbrengstenkaart, die de Inspectie van het Onderwijs jaarlijks voor elke
school voor voortgezet onderwijs publiceert op haar website, wordt dit
verschil tussen het SE en CE weergegeven. Dit verschil mag niet meer dan
0,5 punt zijn. Deze norm garandeert dat scholen hun schoolexamens op het
juiste niveau afnemen en dat diploma’s een solide civiel effect hebben. Op
een aantal scholen is dit verschil op dit moment groter dan 0,5 punt. Met
deze scholen volgt een gesprek. Indien dit verschil langdurig te groot is of als
er sprake is van andere risicosignalen zal dit leiden tot nader onderzoek. De
ervaring leert dat het te grote verschil de betreffende scholen, ook in verband
met de publicatie van dit verschil op het internet, aanzet tot het zelf nemen
van maatregelen.
In het artikel in het AD wordt de indruk gewekt dat scholen docenten onder
druk zetten om de eindcijfers van leerlingen in niet-eindexamenjaren
kunstmatig hoog te maken. Gezien de opzet van het waarderingskader zoals
1

ah-tk-20092010-3282
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Algemeen Dagblad, 24 juli 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

de inspectie dit hanteert bij het toezicht is het ook niet aantrekkelijk op deze
wijze het aantal zittenblijvers te minimaliseren. De inspectie bepaalt de
opbrengsten van een school (afdeling) namelijk aan de hand van een viertal
indicatoren:
1
Het onderbouwrendement (zitten de leerlingen in het derde leerjaar op
het niveau dat het advies van de basisschool aangaf in de tijd die er
voor staat?).
2
Het bovenbouwrendement (halen de leerlingen hun diploma zonder te
blijven zitten?).
3. Het gemiddelde eindexamencijfer.
4. Het verschil tussen het gemiddelde eindexamencijfer en het schoolexamencijfer.
Uitgaande van de in het artikel geschetste situatie zou dit het volgende
betekenen: de leerlingen waarvan het cijfer kunstmatig hoog wordt gemaakt
opdat zij overgaan naar het volgende leerjaar, zullen naar alle waarschijnlijkheid het jaar daarna in de problemen komen. Ook de kans dat het eindexamen met succes wordt afgelegd is minder groot. Dit betekent dat de school
over het geheel van de vier punten alsnog negatief scoort indien de school
zou proberen op deze manier te «sjoemelen met de cijfers».
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de stelling die wordt betrokken door de voorzitter van de
Algemene Onderwijsbond (AOb) dat leraren in het middelbaar onderwijs
onder druk komen te staan van het schoolbestuur om hogere cijfers uit te
delen? Wat is uw reactie op de stelling dat de huidige wijze van financiering
dit soort gedrag zou uitlokken?
Antwoord 2
Zie mijn antwoord op vraag 1.
Vraag 3
Wat kunt u zeggen over de omvang van het probleem?
Antwoord 3
Er zijn bij de heer Dresscher van de AOb en bij de Inspectie van het Onderwijs geen concrete voorbeelden bekend van gesjoemel met cijfers in het
voortgezet onderwijs.
Vraag 4
Bent u bereid op in overleg te treden met de AOb en de onderwijsinspectie
om de bij de AOb bekende misstanden te onderzoeken en aan te pakken?
Antwoord 4
Naar aanleiding van het artikel is er contact geweest met de AOb en de
Inspectie van het Onderwijs. Uit deze gesprekken is naar voren gekomen dat
er geen aanleiding is een onderzoek hiernaar te starten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2