Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

847
Vragen van de leden Van Gerven en Leijten (beiden SP) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over lip filler behandeling bij meisjes onder
de 18 door «cosmetisch» artsen (ingezonden 17 november 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 22 december 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 692.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het gegeven dat het in Nederland relatief gemakkelijk is
voor een meisje onder de 18 om een lip filler behandeling te krijgen?1
Antwoord 1
Dit vind ik een zorgelijk signaal.
Vraag 2
Wat is het aantal meldingen gedurende de afgelopen jaren bij de Inspectie
voor de Gezondheidszorg (IGZ) wat betreft ongeoorloofde cosmetische
behandelingen van jeugdigen onder de 18 jaar?
Antwoord 2
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft mij gemeld dat er bij de
inspectie geen meldingen bekend zijn van fillers die zijn gezet bij personen
onder de 18. De inspectie neemt de informatie uit de uitzending mee als
melding in haar toezicht en zal in dat kader de klinieken bezoeken en de
klinieken en artsen in kwestie ter verantwoording roepen.
Vraag 3
Vindt u dat de IGZ in deze problematiek voldoende toezicht houdt, aangezien
een van de «cosmetisch» artsen die in de uitzending over de schreef ging
onder verscherpt toezicht staat? Kunt u dit toelichten?

1

ah-tk-20162017-847
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Kassa. Zaterdag 12 november 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De IGZ houdt toezicht op particuliere klinieken, en daarmee ook op cosmetische (invasieve) behandelingen2. Dit toezicht is vanaf 2015 geïntensiveerd,
mede naar aanleiding van de IGZ-rapporten: «Toezicht particuliere klinieken
2014: de schouders eronder!» en «Het resultaat telt: particuliere klinieken
2014» (te vinden op www.igz.nl). Het toezicht vindt plaats door middel van
het uitvragen van risico-indicatoren, onaangekondigde bezoeken, onderzoek
naar meldingen en/of calamiteiten en gericht onderzoek naar bijvoorbeeld het
operatief proces en infectiepreventie.
Net als bij het toezicht op andere sectoren ziet de IGZ bij particuliere klinieken
die cosmetische behandelingen aanbieden, toe op de naleving van geldende
wet- en regelgeving (zoals de Wet kwaliteit, klachten en geschillen en de Wet
op de beroepen in de individuele gezondheidszorg) en veldnormen, waaraan
de bestuurders en professionals zich dienen te houden. De leeftijdsgrens van
18 jaar is een voorbeeld van een veldnorm, opgesteld door de betrokken
koepels, die de IGZ ook actief uitvraagt als indicator. Constateert de IGZ dat
deze regels niet worden nageleefd dan handhaaft zij.
Zoals in het antwoord op vraag 2 ook wordt aangegeven heeft de IGZ tot
dusver geen meldingen binnengekregen waaruit blijkt dat de leeftijdsnorm is
overschreden. De IGZ bekijkt of naar aanleiding van de uit de uitzending
verkregen informatie moet worden gehandhaafd. Dit geldt ook voor de kliniek
die een half jaar onder verscherpt toezicht heeft gestaan (t/m 4 juni 2016),
waaraan overigens een andere reden aan ten grondslag lag dan het niet
naleven van de leeftijdsnorm. Ten tijde van de uitzending was dit verscherpt
toezicht reeds opgeheven.
Vraag 4
Gaat de IGZ de artsen die over de schreef zijn gegaan melden bij het
Tuchtcollege? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 4
Zoals in het antwoord op vraag 3 wordt aangegeven, onderzoekt de IGZ
momenteel de informatie uit de uitzending van Kassa, en worden de
betreffende klinieken en artsen ter verantwoording geroepen. Dat de IGZ een
zaak aanspant bij de tuchtrechter kan daarbij een mogelijke uitkomst zijn.
Vraag 5
Werkt de IGZ met zogenaamde «mistery guests» bij die privéklinieken die
cosmetische chirurgie aanbieden, zoals ook Kassa heeft gedaan? Zo neen, is
het dan niet wenselijk dat dit wel wordt gedaan, te meer aangezien bij
cosmetische chirurgie niet zozeer de medische noodzakelijkheid, als wel het
verdienen aan cosmetische ingrepen voorop staat?
Antwoord 5
De inzet van mystery guests moet niet lichtvaardig ingezet worden, als het
om een minderjarigen gaat, in dit verband ook wel «lokjongeren» genoemd.
Dit levert strijd op met het legaliteitsbeginsel. Andere overheidsinstanties met
praktijkervaring op dit punt hebben recentelijk deze conclusie getrokken,
waaronder de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de gemeente
Utrecht bij het toezicht op de Warenwet.
Vraag 6
Is het waar dat de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie de
noodklok heeft geluid over complicaties bij cosmetische behandelingen door
(snijdende) basisartsen?3
Antwoord 6
Ja, de Inspectie heeft mij laten weten een brief ontvangen te hebben van de
Nederlandse Vereniging van Plastisch Chirurgen (NVPC) en deze als melding
in behandeling genomen te hebben.

2
3

Toezichtplan cosmetische sector, Kamerstuk 31 765, nr. 113
https://www.nvpc.nl/nieuws_detail.php?nieuws_id=277

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 7
Klopt het dat 80% van de plastisch chirurgen in Nederland maandelijks
patiënten ziet met ernstige complicaties als gevolg van ondeskundig
handelen, of fouten door «cosmetische» basisartsen?
Antwoord 7
Dit cijfer is gebaseerd op een enquête door en onder de leden van de NPVC.
Afgaande op de meldingen die de inspectie binnenkrijgt herkent de inspectie
dit beeld niet.
Vraag 8 en 9
Klopt het dat de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC)
zich om kwalitatieve en medisch inhoudelijke redenen heeft teruggetrokken
uit het overleg met onder andere de Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Geneeskunde, om te komen tot een verantwoorde opleiding van
cosmetische geneeskunde? Zo ja, wat is hiervan de reden?
Klopt het dat dat de NVPC zich heeft terug getrokken uit de Nederlandse
Stichting Esthetische Geneeskunde (NSEG), omdat zij niet gehoord werd en
kwaliteit en veiligheid van patiënten niet geborgd zag in een consortium
waarin artsen aanwezig zijn die zich cosmetisch chirurg noemen van de
Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Chirurgie (NVVCC) en tevens lid
zijn van de NVCG?
Antwoord 8 en 9
In maart 2016 is de NVPC uit de Nederlandse Stichting voor Esthetische
Geneeskunde (NSEG)4, waarin o.a. de Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Geneeskunde (NVCG) zit, gestapt. Door VWS is eind 2014 aan de NSEG
gevraagd om kwaliteitsnormen op te stellen, waaruit blijkt wanneer een arts
bekwaam is om een cosmetische ingreep uit te voeren. Deze kwaliteitsnormen zijn nog in ontwikkeling en over hoe deze normen eruit zouden moeten
zien verschillen de NSEG en NVPC van mening. Inmiddels is gebleken dat de
verschillende partijen (NSEG en NVPC) onderling niet tot normen kunnen
komen. De Minister zal verzoeken het onderwerp op de meerjarenagenda bij
het Zorginstituut te plaatsen. Het Zorginstituut kan, bij in gebreke blijven van
veldpartijen, doorzettingsmacht inzetten.
Vraag 10
Klopt het dat de NVPC stelt dat het geld dat u aan de NSEG ter beschikking
heeft gesteld niet verantwoord is gebruikt, omdat het opgestelde opleidingsplan volledig tekort schiet in de borging van de kwaliteit en veiligheid? Zo ja,
deelt u deze mening? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 10
De NVCG heeft een curriculum ontwikkeld waarvoor door VWS subsidie is
verleend. Met deze subsidie wordt een kwaliteitsslag gemaakt in de cosmetische sector. Het curriculum biedt (cosmetisch) artsen de gelegenheid om een
gerichte opleiding op het gebied van cosmetische handelingen te kunnen
volgen van 2 jaar. De activiteiten om tot een curriculum te komen zijn
conform subsidie-aanvraag uitgevoerd. De NVCG biedt de opleiding sinds
begin dit jaar aan. Ik heb begrepen dat het curriculum tot stand is gekomen
in samenwerking met de leden van de NSEG, waar op dat moment ook de
NVPC nog in was vertegenwoordigd.
Vraag 11
Is het niet een verkeerde route om (een groep van) artsen die zich bedient
(bedienen) van een niet geregistreerde titel zo’n belangrijke stempel te geven
om te komen tot een opleiding voor cosmetische geneeskunde? Zo neen,
waarom niet?

4

In de Nederlandse Stichting voor de Esthetische Geneeskunde (NSEG) zijn vertegenwoordigd:
de NVMKA (Nederlandse Vereniging voor Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie), de
NVKNO (Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde), de NVDV (Nederlandse
Vereniging voor Dermatologie en Venereologie), het NOG (Nederlands Oogheelkundig Genootschap), de NVCG (Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Geneeskunde) en de NvvCC
(Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Chirurgie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Nee. De NVCG vertegenwoordigt de (basis) artsen die cosmetische ingrepen
uitvoeren en zich veelal cosmetisch arts noemen. Deze artsen richten zich met
name op injectables en licht/laser behandelingen. De medisch specialisten
(plastisch chirurgen, kno artsen, etc.) actief in de cosmetische sector richten
zich met name op de chirurgie. Zoals ik hierboven heb aangegeven, heb ik
vernomen dat het curriculum tot stand is gekomen in samenwerking tussen
de basisartsen en de medisch specialisten.
Van de NVCG heb ik begrepen, dat zij een beschermde titel willen voor
cosmetisch artsen en hiervoor een profielaanvraag hebben ingediend. Ik
draag dit een warm hart toe. De verantwoordelijkheid voor de beoordeling
van profielaanvragen ligt bij het College Geneeskundige Specialismen (CGS).
Vraag 12
Is het waar dat in Frankrijk cosmetische chirurgie alleen mag plaatsvinden
door of onder begeleiding van een plastisch chirurg? Zo ja, wat zijn daarvoor
de argumenten? Zo neen, hoe zit het dan precies?5
Antwoord 12
Nee. In Frankrijk bestaat een medisch specialisme «plastische chirurgie,
reconstructief en cosmetisch». De chirurg moet gekwalificeerd zijn in de
plastische chirurgie, reconstructief of cosmetisch of in een van de volgende
specialismen: kaakchirurgie (gezicht en mondholte), chirurgie van het
aangezicht en de hals, stomatologie, oorheelkunde, KNO en halschirurgie,
oogheelkunde, verloskunde en gynaecologie en urologie.
Kleine chirurgische ingrepen worden vaak gedaan door dermatologen. Het is
echter niet verboden voor generalisten om dit soort ingrepen te plegen.
Vraag 13
Is er inmiddels een aanvraag gedaan door de NVCG bij het College Geneeskundige Specialismen (CGS) om te komen tot een profielerkenning «cosmetisch arts»?
Zo ja, wat behelst deze profielerkenning? Wat mogen «cosmetisch artsen» in
dat profiel voor handelingen verrichten? Wat is uw oordeel daarover?
Antwoord 13
Graag verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 11.
Vraag 14
Is het om redenen van kwaliteit en veiligheid niet voor de hand liggend en
aangewezen om de NVPC en de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie
en Venerologie (NVDV) het voortouw te geven, om te komen tot een
verantwoorde opleiding; ervan uitgaande dat cosmetische ingrepen in
principe voorbehouden moeten zijn aan medisch specialisten, zoals plastisch
chirurgen dan wel dermatologen? Zo neen, waarom niet? Zo ja, welke
stappen gaat u hiertoe ondernemen?
Antwoord 14
Graag verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 11.
Vraag 15
Wat vindt u van het voorstel om binnen de Federatie van Medisch Specialisten, waaronder bijvoorbeeld plastisch chirurgen, dermatologen, oogartsen en
KNO-artsen, een adviesorgaan samen te stellen om te voorkomen dat de
industrie «cosmetisch’artsen van invasieve en vaak onveilige fillers of energy
based devices bedient, zoals nu is gebeurd met de zogenaamde threadlifts
die de NVPC verboden heeft voor haar leden?6

5

https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/strijd-om-de-cosmetischemarkt.htm
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3454

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4

Antwoord 15
De IGZ houdt toezicht op particuliere klinieken, en daarmee ook op cosmetische (invasieve) behandelingen7. Fillers vallen onder het Besluit medische
hulpmiddelen en moeten CE-gemarkeerd zijn. Artsen mogen fillers zonder
CE-markering niet toepassen. Per 1 januari 2015 is het verboden permanente
fillers (o.a. bioAlcamid, PMMA) toe te passen voor cosmetische doeleinden.
Daar waar de inspectie op de hoogte is dat artsen dit nog wel toepassen,
treed de inspectie op. Energy based devices kunnen ook onder de medische
hulpmiddelenwetgeving vallen, maar dat is alleen zo als ze een medisch doel
hebben. Als ze alleen een cosmetisch doel hebben, vallen ze hier niet onder
en daarmee ook niet onder het toezicht van de inspectie. Met de komst van
de nieuwe verordeningen voor medische hulpmiddelen zal dergelijke
apparatuur met een cosmetisch doel wel onder de hulpmiddelenwetgeving
en onder het toezicht van inspectie vallen.
Vraag 16
Is het waar dat de British Association of Aesthetic Plastic Surgeons (BAAPS)
het standpunt van haar Nederlandse collega’s heeft overgenomen?8
Antwoord 16
Nee. Na navraag bij de BAAPS is gebleken dat zij hun leden slechts geïnformeerd hebben over het standpunt van hun Nederlandse collega’s.
Vraag 17
Zijn er inmiddels meldingen over complicaties door de toepassing van
threadlifts bij de IGZ? Zo ja, kunt u dit toelichten?
Antwoord 17
De IGZ heeft tot op heden geen meldingen over complicaties van threadlifts
ontvangen.
Vraag 18
Gaat de IGZ naar aanleiding van de laatste berichtgeving en de signalen
vanuit de NVPC haar beleid ten aanzien van klinieken of artsen die cosmetische behandelingen uitvoeren nog veranderen en/of aanscherpen? Kunt u dit
toelichten?
Antwoord 18
De Inspectie neemt het signaal uit de uitzending van Kassa mee in haar
risicotoezicht. Zie ook de antwoorden op vragen 2 en 3.

7
8

Toezichtplan cosmetische sector, Kamerstuk 31 765, nr. 113
http://baaps.org.uk/about-us/press-releases/2342-dutch-plastic-surgery-society-position-onthreadlifts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

5