Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

20 454

Voortgangsrapportage uitvoering wetten
oorlogsgetroffenen

Nr. 150

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 5 november 2019
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft op
3 oktober 2019 overleg gevoerd met de heer Blokhuis, Staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over:
– de brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport d.d. 11 juni 2019 inzake beantwoording vragen
commissie over de evaluatie Uitkeringsregeling Backpay en
subsidieregeling collectieve erkenning Indisch en Moluks
Nederland (Kamerstuk 20 454, nr. 146);
– de brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport d.d. 25 september 2019 inzake antwoorden op vragen
commissie over beantwoording vragen commissie over de
evaluatie uitkeringsregeling Backpay en subsidieregeling
collectieve erkenning Indisch en Moluks Nederland (Kamerstuk 20 454, nr. 146) (Kamerstuk 20 454, nr. 148);
– de brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport d.d. 25 september 2019 inzake reactie op verzoek
commissie inzake klacht Indisch Platform 2.0 over handelwijze
Ministerie van VWS t.a.v. Indische gemeenschap en voorgang
beleid oorlogsgetroffenen (2019D37355);
– de brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport d.d. 5 mei 2019 inzake extra middelen voor 75 jaar
vrijheid (Kamerstuk 20 454, nr. 144);
– de brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport d.d. 3 juni 2019 inzake 75 jaar vrijheid (Kamerstuk
20 454, nr. 145);
– de brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport d.d. 25 september 2019 inzake voortgangsrapportage
oorlogsgetroffenen (Kamerstuk 20 454, nr. 147).

kst-20454-150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

2

Voorzitter: Lodders
Griffier: Clemens
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Agema, Pia Dijkstra, Van
Gent, Van Gerven, Kerstens, Lodders en Renkema,
en de heer Blokhuis, Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport.
Aanvang 14.01 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag, allemaal. Hartelijk welkom bij het algemeen overleg van de
vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
voortgang van het beleid voor oorlogsgetroffenen. Uiteraard een hartelijk
welkom aan de Staatssecretaris en zijn ondersteuning. Welkom aan onze
Kamerleden en uiteraard hartelijk welkom aan u hier in de zaal. Maar dat
geldt natuurlijk ook voor de mensen die dit debat op een andere manier
volgen: zeer hartelijk welkom!
Dit debat staat gepland van 14.00 uur tot 16.00 uur. Ik kondig alvast aan
dat er tussentijds een stemming plaatsvindt in de plenaire zaal, maar het
is op dit moment nog niet exact duidelijk hoe laat dat zal zijn. Ik denk dat
dat op z’n vroegst over een halfuur of drie kwartier zal zijn. Als de bel
gaat, zal ik de vergadering schorsen.
We hebben met elkaar een spreektijd van maximaal drie minuten
afgesproken. Ik wil u voorstellen dat ik in de eerste termijn twee interrupties jegens elkaar toesta. Dat zijn korte en bondige vragen om efficiënt
gebruik te kunnen maken van de tijd.
Ik geef als eerste de heer Kerstens het woord. Hij spreekt namens de
fractie van de Partij van de Arbeid. Ik moet ten slotte nog melden dat de
heer Slootweg zich heeft moeten verontschuldigen, omdat hij het woord
voert bij de Algemene Financiële Beschouwingen die nu plaatsvinden. Hij
kan niet op twee plaatsen tegelijk zijn.
Meneer Kerstens gaat uw gang.
De heer Kerstens (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Dit en het komend jaar vieren we 75 jaar bevrijding.
Onze bevrijders – toen jonge jongens en nu broze oude mannen, maar
met het vuur nog in hun ogen – worden daarbij als helden onthaald. En
terecht! Ver van huis en haard stelden zij hun leven in de waagschaal en
velen van hun kameraden gaven hun leven in landen die ze niet kenden
voor mensen die ze niet kenden, maar die hun wel voor altijd dank
verschuldigd zijn, ook als ze er straks niet meer zijn. En dat moment komt
elke dag dichterbij. Het is dus zaak te borgen dat we blijven herdenken, wij
en de generaties na ons, die zelf de verschrikkingen van de Tweede
Wereldoorlog niet hebben meegemaakt.
Vorig jaar vertelde ik hier hoe men dat doet rond de Biesbosch met het
verhaal van de liniecrossers die overdag gewone huisvaders, schilder,
ambtenaar of onderwijzer waren, maar ’s nachts helden. Mannen die,
terwijl de kogels rond hun oren floten in gammele bootjes heen en weer,
tussen bevrijd en bezet gebied, door de Biesbosch voeren met medicijnen,
eten en orders de ene kant op en met gestrande of gewonde geallieerde
militairen weer terug. Het monument dat aan hen herinnert, wordt elk jaar
geadopteerd door leerlingen van groep 7 van de lokale basisschool. De
mensen in Lage Zwaluwe – daar staat dat monument – zijn blij en vereerd
dat de Staatssecretaris is ingegaan op mijn uitnodiging om de herdenking
dit jaar bij te wonen. Ik dank hem daarvoor.
Hoewel ik er geen gewoonte van zal maken, heb ik nog een verzoek aan
de Staatssecretaris: maak om te beginnen volgend jaar van 5 mei een
nationale feestdag, een vrije dag, een dag om onze vrijheid te vieren en
om onze bevrijders te eren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

3

En dan, voorzitter, minder vrolijk, Nederlands-Indië. Deze week bepaalde
het gerechtshof dat de aansprakelijkheid van de Nederlandse Staat voor
martelingen en moorden die in Nederlands-Indië hebben plaatsgevonden,
niet is verjaard. Wat betekent dat voor de houding richting slachtoffers en
nabestaanden, vraag ik aan de Staatssecretaris.
Ten slotte, voorzitter, de zogenaamde backpayregeling. Die is bedoeld als
achterstallig salaris voor hen die tijdens de Japanse bezetting, die ze vaak
in een concentratiekamp, een jappenkamp, doorbrachten, militair of
ambtenaar in dienst van ons land waren. Tijdens het rondetafelgesprek
afgelopen maandag hoorden we ontroerende maar vooral ook schrijnende verhalen van wat altijd een beetje vaag wordt omschreven als
ervaringsdeskundigen. Een man die vijf jaar in verschillende concentratiekampen zat, daarna afgekeurd werd en met 35 gulden en een extra stel
kleren op de boot naar Nederland werd gezet en daarna nooit meer iets
van onze overheid heeft gehoord. Een weduwe wier echtgenoot het niet
meer kan navertellen. En een zoon wiens beide ouders en een broertje en
een zusje in het kamp werden vastgezet en die vertelde dat dat tot ver na
de oorlog het wel en wee van zijn familie heeft bepaald.
Wat daarbij opnieuw aan de orde kwam – we hebben het er hier ook al
eens eerder over gehad – is de harde, kille afwijzing, omdat er niet altijd
papieren bewijzen zijn. Ik vraag de Staatssecretaris – daarmee sluit ik ook
af – met een gewetensvraag: wat vindt hij nou erger, iemand die 75 jaar
na door niemand betwiste verschrikkingen er misschien tussendoor slipt
en ten onrechte een uitkering krijgt of iemand die «m na al die jaren ten
onrechte niet ontvangt?
De voorzitter:
Hartelijk dank voor uw inbreng. Dan geef ik nu graag het woord aan de
heer Van Gerven. Hij spreekt namens de fractie van de SP. Gaat uw gang.
De heer Van Gerven (SP):
Voorzitter. Weduwe Hoogveld vertelde haar verhaal over haar overleden
man: geen backpay en geen erkenning. Dat was één van de verhalen
tijdens het rondetafelgesprek met mensen uit de Indische gemeenschap.
Ik heb met bezwaard gemoed geluisterd naar al die verhalen van mensen
die zeer gegriefd zijn en teleurgesteld in de Nederlandse regering én de
Nederlandse politiek. Want na 74 jaar is er nog steeds niet de volmondige
erkenning dat Indische Nederlanders systematisch benadeeld en
gediscrimineerd zijn. Terecht voelen zij zich tekortgedaan.
De onderdanen die in overheidsdienst waren, zijn nauwelijks gecompenseerd voor het loon dat ze niet hebben ontvangen. De backpaygerechtigden konden daarnaar fluiten. De Indische gemeenschap heeft ook veel
geleden door de Japanners. Er is de betrokkenen veel ontnomen door de
overheersers: moord, roof, onteigening. Nooit heeft de regering
volmondig de gevolgen erkend van de backpaykwestie en verantwoordelijkheid genomen voor oorlogsschade, roof en rechtsherstel in Indonesië.
De verantwoordelijkheid werd afgeschoven op de Nederlands-Indische
regering en de Japanse bezetter.
Er zijn akkoorden gekomen, maar zonder een deugdelijk moreel
draagvlak: geen als eerlijk te beschouwen compensatie en de backpay
slechts voor een hele kleine groep. Kijk naar het gebaar in 2001: 40.000
joden kregen 14.000 gulden per persoon, 700 zigeuners kregen 32.852
gulden en de 100.000 Indische oorlogsslachtoffers 3.000 gulden. Voelt u
de discriminatie? Hoe kwam dat? Minister Borst wilde, naar verluidt, een
ruimhartiger beleid, maar boekhouder Zalm lag dwars. Het kabinet
vertelde uiteindelijk dat dit het finale gebaar was en dat men maar verder
nergens op moest rekenen.
Ik heb de rapporten van Meijer en Keppy maar weer eens meegenomen.
Deze rapporten verschenen in 2005 en 2006 en hadden het fundament
kunnen vormen voor een als eerlijk beleefde erkenning van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

4

aangedane onrecht – rechtsherstel voor de Indische gemeenschap. Als de
motie (20 454, nr. 104) van de leden Dijkstra, Eijsink, Voortman,
Wiegman-van Meppelen Scheppink, Ouwehand en Van der Staaij niet op
30 juni 2011 met een uiterst pijnlijke stemverhouding van 73 voor en 75
stemmen tegen was verworpen, had het er misschien anders uitgezien.
Toen kwam Van Rijn met de backpayregeling, veel te laat, veel te weinig
en voor veel te weinig mensen.
Nu zitten we hier weer in de wetenschap dat het kabinet en een politieke
meerderheid in de Tweede Kamer weigert te erkennen dat we de Indische
gemeenschap groot onrecht hebben aangedaan en tot rechtsherstel
zouden moeten komen. Maar ik ga het weer proberen. Is de Staatssecretaris bereid om de backpay uit te breiden naar nog levende weduwen? En
ten tweede, is de Staatssecretaris bereid om op basis van de resultaten en
conclusies in de rapporten van Keppy en Meijer en de impactanalyses van
de SVB te komen tot een finaal gebaar naar de Indische gemeenschap?
Driemaal is scheepsrecht.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Renkema en
de heer Renkema spreekt namens de fractie van GroenLinks. Gaat uw
gang.
De heer Renkema (GroenLinks):
Voorzitter, dank u wel. De Deense denker Kierkegaard zei: het is beslist
waar dat het leven naar achteren moet worden begrepen, maar het leven
moet naar voren worden geleefd. Terugblikken, begrijpen, vooruitkijken,
leven: daar gaat het over vandaag, want in 2020 vieren we 75 jaar
bevrijding en die 75 jaar vrede en vrijheid in Nederland is geen vanzelfsprekendheid.
Terecht noemt de Staatssecretaris de Tweede Wereldoorlog een ijkpunt in
onze geschiedenis. Hoe we hierop terugkijken en hoe we toekomstige
generaties de herinnering hieraan meegeven, is van groot belang, ook
voor het behoud van vrede en vrijheid in de toekomst. Maar we moeten
als samenleving ook terugkijken op onze eigen verhouding tot de
geschiedenis van Nederlands-Indië en de komst van Indische Nederlanders. Afgelopen maandag sprak ik de dochter van een oorlogsgetroffene uit voormalig Nederlands-Indië en zij vertelde mij dat haar vader
zich tot aan zijn dood in 1996 niet gezien voelde door de regering en
daarmee niet erkend. Afgelopen maandag hadden we hier ook een
rondetafelgesprek en daar viel in dit verband de term «geërfd leed».
Voorzitter. Het gaat hierbij niet primair om financiële schade. Het gaat om
emotionele schade: niet gezien worden, niet erkend worden, moeten
zwijgen. Ik denk dat we als samenleving hier te laat en te sober zijn
geweest en in de uitvoering van de regelgeving vaak te terughoudend en
te hartvochtig. Dat is een heel pijnlijke constatering.
Voorzitter. Ik wil ook vooruitkijken. Hoe borgen wij deze geschiedenis, hier
en in Nederlands-Indië in ons collectieve geheugen? De Staatssecretaris
kondigt in zijn brief aan extra te willen investeren in educatie over de
Tweede Wereldoorlog. Zowel de geschiedenis in Europa als die in
Nederlands-Indië is volgens zijn brief in deze projecten verwerkt. Mijn
vraag hierover: wat is nou de verhouding tussen het lesmateriaal over de
geschiedenis in Europa en materiaal over onze koloniale geschiedenis in
deze nieuwe projecten? Hoe wordt het beschreven doel om leraren zo veel
mogelijk te helpen dit verhaal goed te vertellen uitgevoerd? Want wat mij
betreft leggen we die verantwoordelijkheid niet bij individuele scholen of
leraren. Dan wordt het namelijk volstrekt vrijblijvend. Uit onderzoek van
de Stichting Leerplanontwikkeling en het Nationaal Comité 4 en 5 mei uit
respectievelijk 2015 en 2017 blijkt klip-en-klaar dat de koloniale geschiedenis, de geschiedenis van de Tweede Oorlog maar dan in Nederlands-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

5

Indië, de bersiapperiode, de uitzending van Nederlandse dienstplichtigen,
maar ook de komst van Indische Nederlanders slechts marginaal aan de
orde komt. Wat vindt de Staatssecretaris van die conclusies?
Bovendien wordt die geschiedenis, zo blijkt ook uit dat onderzoek, enkel
vanuit Europees of Nederlands perspectief verteld. Ik heb het onderzoek
meegenomen en de letterlijke titel daarvan is «Welk verhaal telt?». Wordt
straks, wanneer de ooggetuigen niet meer leven, nog gesproken over
deze geschiedenis, nog gesproken over erkenning, nog gesproken over
geërfd leed? Laten we de gehele geschiedenis begrijpen waarbij ieders
verhaal moet tellen, want pas dan kunnen we samen naar voren leven.
Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Pia Dijkstra
en mevrouw Dijkstra spreekt namens de fractie van D66. Gaat uw gang.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Dank u wel, voorzitter. We vieren dit jaar en volgend jaar 75 jaar vrijheid.
Daarbij herdenken we uiteraard ook al die mensen die voor die vrijheid
hebben gestreden en die daar ook enorm onder geleden hebben. Mijn
collega van GroenLinks heeft het al heel mooi gezegd: we kijken naar het
verleden, maar we moeten leven naar de toekomst. Dat deel ik heel sterk,
maar ik denk dat het ook heel belangrijk is dat wij ons realiseren dat er
nog steeds mensen zijn die enorm lijden onder wat zij hebben meegemaakt in die verschrikkelijke Tweede Wereldoorlog.
Bij de rondetafel afgelopen maandag – waarbij ik zelf overigens niet
aanwezig kon zijn, maar die ik wel tot mij heb genomen – hebben de
ervaringsdeskundigen dan ook aangrijpende verhalen verteld. Deze
mensen, zo werd duidelijk, voelen zich niet erkend en niet begrepen. Nou
heeft deze week het gerechtshof in Den Haag zich uitgesproken over een
aantal zaken van geweld, marteling en executies in Nederlands-Indië. Het
hof heeft bepaald dat die zaken niet verjaard zijn. De backpayregeling ging
hier natuurlijk niet over, maar dat gevoel van onrecht en gebrek aan
erkenning speelt dan wel weer heel erg op bij de Nederlands-Indische
gemeenschap. Ik zou aan de Staatssecretaris willen vragen of hij al iets
kan zeggen over de mogelijke gevolgen van deze uitspraak.
Afgelopen maandag gaf mevrouw Ferdinandus van de Stichting Pelita aan
dat uitvoerende mensen in, zoals dat heet, de contextgebonden zorg vaak
signalen opvangen van mensen die zich onheus bejegend voelen bij
aanvragen van andere oorlogsregelingen, bijvoorbeeld de Wubo, de Wuv
en de WIV, om maar even de afkortingen allemaal te gebruiken. Maar
volgens mij weet iedereen hier in deze zaal waar het over gaat. De
stichting kaart dit ook aan in haar gesprekken met de SVB, de Sociale
Verzekeringsbank. Ik zou de Staatssecretaris willen vragen of hij kan
aangeven wat er met die signalen gebeurt. Zijn er overeenkomsten te
vinden in waar mensen tegen aanlopen? En hoe kunnen we Pelita verder
ondersteunen in het doorgeven van die signalen en ook bijvoorbeeld bij
de opties om bezwaar te maken? Zou het mogelijk en wenselijk zijn om bij
deze regelingen, net als bij de backpay, een hardheidsclausule op te
nemen?
Een tweede vraag, een vraag waar we al eerder in onze overleggen over
gesproken hebben. Hoe zorgen we dat de geschiedenis van NederlandsIndië een standaardonderdeel wordt van wat onze kinderen leren over
onze geschiedenis? Mijn collega naast mij van GroenLinks had het daar
uitvoerig over. De heer Renkema heeft al eerder gezegd dat het in het
curriculum moet en de Staatssecretaris gaf aan dat hij daar niet op die
manier op kon en wilde sturen. Van mijn collega Paul van Meenen, die
onderwijs doet, hoor ik ook altijd: laat dat aan het onderwijs over. Maar
dan willen we natuurlijk wel dat het gebeurt. Weten we nou iets meer over
hoe het daarmee staat? Als ik mijn collega hoor, gaat het niet zo best.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

6

Maar worden bijvoorbeeld bij de Sophiahof na de opening ook schoolklassen ontvangen, zoals wij dat ook hier in de Tweede Kamer doen?
Voorzitter, ik zie u kijken. Ten slotte! Ik noemde al die 75 jaar vrijheid, maar
de levende getuigen ontvallen ons langzaamaan en we moeten steeds
meer leunen op dagboeken, foto’s, documenten en ander materiaal. De
Staatssecretaris heeft daarvoor extra geld vrijgemaakt. Mijn vraag
daarover is: kan hij al iets meer zeggen over de toekenning? Ik heb
begrepen dat eergisteren de subsidieregeling is opengesteld door het
Mondriaan Fonds, maar wat worden de criteria? Ik vroeg me verder af of
er ook aandacht is voor gemeentelijke initiatieven. Ik zal daarover verder
niet uitweiden, voorzitter, want ik zie u kijken.
Ten slotte, voorzitter. In de brief van 5 mei schrijft de Staatssecretaris dat
hij bij de vieringen en herdenkingen ook buitenlandse gasten uit zal
nodigen. Aan wie denkt hij dan?
De heer Van Gerven (SP):
Mevrouw Dijkstra gaf terecht aan dat uit het rondetafelgesprek van
afgelopen maandag bleek dat er toch nog heel veel gevoelens van grief en
wrok leven over de kwestie van rechtsherstel voor de Indische gemeenschap. In mijn bijdrage heb ik eraan gerefereerd dat mevrouw Dijkstra
samen met een heleboel anderen een motie heeft ingediend die met 73
voor en 75 tegen is verworpen. We kunnen ons dat allemaal herinneren,
want het was een enorm emotionele tijd en ook een enorm emotionele
bijeenkomst. Eigenlijk vind ik dat die motie nog steeds van kracht is. We
zien namelijk dat er met de rapporten van Keppy en Meijer nog steeds
eigenlijk niet echt iets gedaan is. Mijn vraag is of het niet een idee is om
die motie opnieuw in te dienen en om die weg nog eens te bewandelen.
Dat wil zeggen dat een onafhankelijke commissie mede op basis van die
rapporten tot een oordeel komt.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik moest natuurlijk ook aan die motie denken bij de voorbereiding van dit
algemeen overleg. Het had maar niks gescheeld of die motie was
aangenomen en dan was er inderdaad een commissie ingesteld om daar
een oordeel over te geven. Ik vond dat toen heel belangrijk, maar
inmiddels hebben we natuurlijk wel een ontwikkeling doorgemaakt.
Staatssecretaris Van Rijn heeft immers een regeling getroffen, ook in
overleg met het Indisch Platform.
Ik kan me nog als de dag van gisteren herinneren dat wij hier in het
algemeen overleg over die maatregel van de toenmalige Staatssecretaris
hebben gesproken en dat er door sommige Kamerleden zelfs emotioneel
werd gereageerd op het feit dat er nu eindelijk een regeling was. We
waren daar eigenlijk vrijwel commissiebreed ontzettend blij mee. We
waren de Staatssecretaris daar allemaal dankbaar voor. Ik snap dat het
een lang antwoord is, maar ik zeg toch nog even tegen de heer Van
Gerven dat ik niet helemaal zeker weet of die commissie van wijzen, als
wij die in 2010 hadden ingesteld, met een heel ander resultaat was
gekomen dan Staatssecretaris Van Rijn heeft bereikt. Dat is een wild guess
en als de heer Van Gerven die motie opnieuw wil indienen, zal ik heel
goed moeten nadenken of het realistisch is om te denken dat er nu nog
iets anders uit zou komen.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Van Gerven.
De heer Van Gerven (SP):
Ik zou «m natuurlijk graag met zo veel mogelijk mensen indienen, omdat
we gezien de voorgeschiedenis vooral moeten zoeken naar oplossingen
en mogelijkheden. Ik wil toch nog iets meegeven aan mevrouw Dijkstra.
Wat was de uitkomst na het verwerpen van die motie? Dat is natuurlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

7

eigenlijk heel mager. Een heel principieel punt is wel dat er een backpayregeling is gekomen, want dat is historisch gezien wel nieuws. Maar dat
betreft natuurlijk een kleine groep, terwijl de Indische kwestie een veel
grotere kwestie is. Het gaat eigenlijk om alle mensen die die tijd hebben
meegemaakt en nu nog leven. Laat ik het dan zo vragen: zou het dan in
ieder geval een idee zijn om de backpayregeling uit te breiden naar de
weduwen? Dan zetten we toch weer een stap vooruit. En over die andere
punten moet ik ook anderen horen om te weten of zij daarin mee willen
gaan, want het gaat dan natuurlijk niet alleen om D66.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
De heer Van Gerven vraagt mij iets waarover ik op dit moment... Ik snap
dat die vraag gesteld wordt en ik snap dat die ook komt vanuit de Indische
gemeenschap. Tegelijkertijd denk ik: hier is ook over gesproken toen die
regeling-Van Rijn is gesloten. Daarover is overeenstemming bereikt, maar
ik ben graag bereid om weer naar die motie te kijken. Maar ik kan hier niet
toezeggen dat ik die steun, want dat is iets wat ik met mijn fractie moet
bespreken.
Ik vind het heel lastig om te zeggen, maar ik vraag me ook altijd af:
kunnen we dit ooit goed afsluiten? We hadden indertijd de hoop dat dat
met die regeling zou gebeuren. Er is toen gesproken over de criteria en er
is ook overleg geweest met het Indisch Platform. Ik vind het lastig om te
zeggen: maar nu hebben we het moment bereikt waarop afdoening is
gegeven. Ik vind het ook heel belangrijk dat we erkennen wat de mensen
is aangedaan en dat wij daar in Nederland heel lang veel te weinig oog
voor hebben gehad. Daar is wat mij betreft geen twijfel over.
De voorzitter:
Dank u wel. Een vraag van mevrouw Agema.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik wil heel graag even terug met mevrouw Dijkstra naar dat «akkoord» van
Van Rijn. Dat kwam er met redelijk wat steun van de Kamer. Het was ook
een opluchting in de Kamer, maar ik vraag me af of mevrouw Dijkstra zich
voldoende heeft gerealiseerd dat de Sociale Verzekeringsbank op dat
moment zei dat het om 1.020 mensen ging en er uiteindelijk maar 594
mensen als rechthebbende zijn aangemerkt, omdat zij te maken kregen
met een hele bewijslast. Zij moesten 70 jaar na dato met bewijzen komen!
Dat is natuurlijk heel erg bizar. Ik bedoel: ik bewaar niet eens de bonnetjes
van de boodschappen van gisteren, maar van die mensen wordt wel
verwacht dat ze kunnen bewijzen dat ze geen salaris hebben gehad. Hoe
bewijs je de afwezigheid van een loonstrookje? Mijn vraag aan mevrouw
Dijkstra is of zij zich realiseert dat er in de uitvoering, althans naar mijn
mening, toch wel andere dingen zijn gebeurd dan dat de verwachting
was.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik heb daar ook mijn vragen bij, maar ik heb ook de antwoorden gelezen
van de Staatssecretaris. Ik heb gezien dat ook als er geen duidelijk
papieren bewijs is, er wel degelijk andere manieren zijn om dat aan te
geven. Dat is gehonoreerd en tot op de dag van vandaag kan er,
misschien wel door getuigenissen van anderen, indirect bewijs geleverd
worden. Het wordt dan ook op die manier uitgevoerd. Ik kan mij heel erg
goed voorstellen dat als je geen papieren hebt en het voor jezelf 100%
duidelijk is dat je dan... Je weet alleen zelf wat je daar hebt gedaan, hè.
De vraag die de heer Kerstens heeft gesteld is natuurlijk wel een interessante. Hoe erg is het als je een keer onterecht een uitkering geeft als je
daardoor wel terecht een uitkering geeft aan de mensen die de uitkering
zeker moeten krijgen en die niet mogen worden overgeslagen? Tegelijkertijd begrijp ik ook dat je niet wilt dat er misbruik wordt gemaakt van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

8

een regeling. Dat er enige vorm is van duidelijk maken hoe het is geweest,
moet natuurlijk wel worden gecheckt. Ik bedoel... Ik deel het ongemak
hierover!
De voorzitter:
Afrondend, mevrouw Agema.
Mevrouw Agema (PVV):
Mijn vraag was wel iets specifieker. De Sociale Verzekeringsbank komt
natuurlijk niet zomaar uit op 1.020. Dat is bijvoorbeeld gebaseerd op
archiefonderzoek. Er zijn een heleboel archieven die betrekking hebben op
deze kwestie. En dan verlangt de Nederlandse regering toch van die 1.020
mensen dat ze zelf gaan bewijzen dat ze 70 jaar geleden in dienst waren
van de KNIL. Het is natuurlijk eigenlijk een heel vreemde gang van zaken
dat je moet gaan bewijzen wat er 70 jaar geleden is gebeurd terwijl je dat
misschien niet kan. We hebben daarvan natuurlijk verschillende
voorbeelden gezien.
Een positief voorbeeld is die mevrouw en haar plunjezak. Die kon
daardoor aantonen dat ze daar was geweest en kreeg daardoor uiteindelijk de coulanceregeling ook toegekend. Maar mevrouw Van de
Laar-Van Beekom werd gebeld door de Staatssecretaris, maar niet om te
gaan luisteren naar haar getuigenis over de tijd dat ze werkte bij de
geheime dienst. Hij belde haar alleen maar op om te vertellen dat er geen
bewijsmateriaal was en dat ze de backpay dus niet ging krijgen! Dat laat
volgens mij zien dat de uitvoering van de regeling gewoon niet goed is
gegaan. Als de Sociale Verzekeringsbank op basis van archieven en noem
maar op op 1.020 uitkomt, waarom verlangt de overheid dan na 70 jaar
alsnog een heleboel bewijs? Heeft u zich dat toen gerealiseerd? Dat was
mijn vraag! Heeft u zich toen gerealiseerd dat dat zo zou gaan?
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Hebt u zich dat voldoende gerealiseerd? Ik heb me niet tot in detail
gerealiseerd hoe dat uitgevoerd zou worden. Dat is waar. Maar het is,
denk ik, ook vrij normaal dat dat zo is. Als we nu vaststellen dat het niet
goed uitgevoerd is, dan moeten we daar natuurlijk wat aan doen. Alleen
zie ik in de beantwoording van de Staatssecretaris toch wat andere
beelden. Ik krijg daardoor een ander beeld en ik krijg daardoor ook de
indruk – maar misschien kan de Staatssecretaris daar zelf nog eens op
ingaan – dat als mensen daar door speurwerk in de archieven of door wat
dan ook recht op blijken te hebben, hun aanvraag kan worden gehonoreerd. Wat mij betreft zou dat dan ook moeten. De SVB heeft geschat dat
het om 1.020 mensen zou gaan en als blijkt dat daarvan een aantal in de
archieven terug te vinden zijn, dan lijkt het mij logisch dat die een
uitkering krijgen. Maar dat hoor ik dus ook graag van de Staatssecretaris.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zag als eerste de heer Renkema gebaren dat hij wilde
interrumperen, maar de heer Kerstens wil op dit punt door en daarom
geef ik eerst de heer Kerstens de gelegenheid.
De heer Kerstens (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Dijkstra kwam net even terug op de vraag
die ik aan de Staatssecretaris stelde. Het is een gewetensvraag en dus een
heel ingewikkelde vraag, maar ik denk ook dat het eigenlijk een hele
eenvoudige vraag is. Wat zou u nou erger vinden? Vindt u het erger dat
iemand er ten onrechte tussendoor slipt en een uitkering krijgt of dat
iemand ten onrechte die uitkering niet zou krijgen? Ik weet het antwoord
zelf wel: ik zou het tweede veel erger vinden dan het eerste. Als ik de
vraag aan mevrouw Dijksta zou stellen, hoe zou zij daar dan op
antwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

9

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik heb «m niet voor niets zo goed gememoreerd. Toen u die vraag stelde,
dacht ik: daar zit iets in. Als u zegt dat de gewetensvraag is of ik dat erg
vind, dan zou ik in eerste instantie zeggen: dat vind ik niet erg, maar als ik
niet weet om hoeveel onterechte uitkeringen het eventueel gaat, vind ik
het weer lastig worden. Ik worstel hier met enerzijds de persoonlijke
opvatting dat dat niet zo ingewikkeld is en dat het dus een eenvoudig te
beantwoorden vraag is, maar anderzijds met de politieke verantwoordelijkheid die we hebben om zo’n regeling goed te laten werken en goed
uitgevoerd te laten worden. Dan zul je toch op z’n minst een aantal zaken
moeten weten.
De voorzitter:
Afrondend, meneer Kerstens.
De heer Kerstens (PvdA):
Ik hoor mevrouw Dijkstra zeggen: ik zou de vraag op dezelfde manier
beantwoorden. Ik zou het erger vinden dat iemand het ten onrechte niet
krijgt dan dat iemand het ten onrechte wel zou ontvangen, maar het hangt
voor mij ook af van de grootte van de groep. Nou is die groep bekend.
Mevrouw Agema heeft net aangegeven dat er 1.020 mensen in beeld
waren. Er is destijds ook geld opzijgezet voor de regeling. Als het nou zo
is dat bij het toekennen van de backpayregeling aan die mensen, die nu
een aanvraag afgewezen hebben gezien, een uitkering wordt verstrekt
binnen de middelen die daar destijds voor zijn vrijgemaakt, hoe zou
mevrouw Dijkstra de vraag dan beantwoorden?
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik heb daarnet ook al aangegeven dat ik daar op dit moment geen
antwoord op kan geven, want dat heeft een politieke consequentie die ik
eerst moet proberen te overzien. Maar ik begrijp wat u vraagt.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Renkema heeft ook een vraag.
De heer Renkema (GroenLinks):
Dat is een heel ander punt. Ik ben blij dat mevrouw Dijkstra van D66 ook
aandacht vraagt voor het onderwijs. Ze vraagt bijvoorbeeld aan de
Staatssecretaris of er ook groepen naar het Sophiahof et cetera kunnen
gaan voor educatieve projecten. Ze heeft ook aangegeven dat ik vandaag
net als in eerdere debatten heb aangegeven dat het eigenlijk een plek
verdient in het verplichte deel van het curriculum voor alle kinderen die
geschiedenis krijgen. Zij verwees even naar haar collega in de fractie die
onderwijswoordvoerder is, maar ik ben gewoon nieuwsgierig wat
mevrouw Dijkstra hier nu zelf van vindt.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik vind dat op alle scholen voldoende aandacht moet worden besteed aan
dit deel van onze geschiedenis en dat vindt mijn fractie ook. Tegelijkertijd
hechten we heel veel waarde aan de vrijheid van onderwijs en de
mogelijkheid van scholen om daar zelf invulling aan te geven. We hebben
al heel veel in de kerndoelen opgenomen en op een gegeven moment
moet je je dan ook gaan afvragen of scholen dit wel allemaal voor hun
rekening kunnen nemen. Ik zou dus heel graag de vrijheid bij de scholen
laten, maar tegelijkertijd zou ik het wel heel fijn vinden als er, bijvoorbeeld
via de rapporten van de inspectie, eens gekeken wordt naar hoeveel
aandacht eraan wordt besteed. De inspectie kijkt natuurlijk vooral naar de
kerndoelen, maar ze kan wat mij betreft best vragen meenemen over hoe
dat in het geschiedenisonderwijs plaatsvindt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

10

De voorzitter:
Dank u wel. Kort afrondend, meneer Renkema.
De heer Renkema (GroenLinks):
Ik erken die overladenheid van het curriculum. Gelukkig wordt daar ook
veel aan gedaan, maar we moeten ons in het kader van burgerschap
tegelijkertijd verhouden tot onze gezamenlijke geschiedenis als we samen
naar de toekomst toe willen. Ik vind het dan wat teleurstellend als iemand
zegt «laat het over aan de scholen», want de vrijblijvendheid die daar
altijd mee gepaard gaat, kan ertoe leiden dat sommige leerlingen echt niet
weten wat er in Nederlands-Indië is gebeurd. Is mevrouw Dijkstra bereid
om die vrijblijvendheid met haar collega echt te heroverwegen, want bij
de onderwijswoordvoerders speelt dit breder?
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Daar ben ik absoluut toe bereid, want ik vind het heel belangrijk dat dit
aan de orde komt. Ik begrijp de overwegingen van de onderwijscollega’s,
maar ik heb er natuurlijk helemaal niks op tegen om dat nog eens
opnieuw met hem door te akkeren en te laten blijken hoeveel belang ik
daaraan hecht.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan kijk ik nu in de richting van de heer Van Gent, en geef
hem het woord maar niet dan nadat ik heb aangeven dat wij om 14.40 uur
gaan stemmen. Het woord is aan de heer Van Gent en de heer Van Gent
spreekt namens de fractie van de VVD. Gaat uw gang.
De heer Van Gent (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Mijn bijdrage valt in twee delen uiteen, eerst de
Indische kwestie en dan 75 jaar vrijheid.
Afgelopen maandag waren we hier aanwezig voor een rondetafelgesprek
over de Indische kwestie. We hoorden onder andere enkele zeer indringende verhalen van ooggetuigen. Die maakten diepe indruk. Het gaf eens
temeer weer hoe de ervaringen en het leed van 70, 80 jaar terug nog
steeds tot op de dag van vandaag doorwerken. Het is ook goed om ons te
realiseren dat dat niet alleen voor die generatie geldt, maar ook voor de
tweede en derde generatie. Ik moest daarbij ook onmiddellijk denken aan
de prachtige toespraak die Ellen Deckwitz hield bij de herdenking op
15 augustus bij het Indië-monument. We konden op die rondetafelconferentie ook ervaren dat de Indische gemeenschap heel breed en heel divers
is – het gaat om 2 miljoen mensen – maar op bepaalde punten ook
verdeeld. Ik wil de Staatssecretaris in ieder geval oproepen om met de
Indische gemeenschap in gesprek te blijven over alle noden, wensen en
verlangens, en ons ook over de voortgang van die gesprekken te blijven
informeren.
Dan 75 jaar vrijheid. Wij zijn blij dat het herdenkingsjaar 75 bevrijding zo
mooi van start is gegaan in Terneuzen met aandacht voor de vergeten
slag om de Schelde. We waren ook heel blij dat daar heel veel bewindslieden en internationale gasten aanwezig waren. Wat dat betreft heb ik
nog wel een opmerking over de aanwezigheid van Kamerleden en het
uitnodigingsbeleid, maar ik weet ook dat dit niet het moment daarvoor is.
Maar ik kom daar in de volgende pv-vergadering – ik kondig dat alvast aan
– op terug.
Ik heb nog een vraag aan de Staatssecretaris over 75 jaar bevrijding. Zal
daarbij inderdaad voldoende aandacht worden besteed aan de strijd in
Azië? Hoe loopt dat? We lazen dat de Staatssecretaris meer geld, extra
middelen, beschikbaar heeft gesteld, maar worden die middelen voor
onderzoek en musea ook gebruikt om aandacht te geven aan de strijd in
Azië? Ik denk dan met name aan de bersiapperiode, waarover nog heel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

11

vragen zijn. Het zou heel goed zijn als daar veel onderzoek naar zou
worden gedaan.
We zien gelukkig – dat was ook het doel – dat er als gevolg van de hele
manifestatie 75 jaar vrijheid ook heel veel aandacht is op de tv en in de
media. Ik denk dat dat heel goed is, want daardoor krijgt die belangrijke
gebeurtenis uit onze geschiedenis aandacht van een breed publiek en van
veel mensen. Maar ik heb, ten slotte, nog wel een vraag aan de Staatssecretaris: hoe gaan we er nu voor zorgen dat die aandacht die we allemaal
heel belangrijk vinden na dat jubileumjaar blijvend gemaakt kan worden,
zodat we ook in de jaren hierna aandacht zullen blijven besteden aan de
herdenking van de Tweede Wereldoorlog?
De voorzitter:
Hartelijk dank. Ik zie de heer Renkema gebaren, maar ik kijk ook naar de
klok. Ik zou het op prijs stellen als mevrouw Agema nog voor de schorsing
ruimschoots de gelegenheid heeft om haar eerste termijn te doen. Dus
graag een korte vraag, meneer Renkema.
De heer Renkema (GroenLinks):
Het kan kort. Ik heb een vraag over het punt waarop ik mevrouw Dijkstra
ook heb bevraagd. De heer Van Gent is historicus en heeft volgens mij in
het hoger onderwijs gewerkt. Ik wil graag een reflectie van hem op het
punt van vrijblijvendheid en collectief geheugen.
De heer Van Gent (VVD):
En dat in twee minuten! Als oud-geschiedenisdocent zal je altijd zeggen:
er is te weinig aandacht voor geschiedenis. Aan de andere kant heb ik zelf
nog eindexamen gedaan over de Indische periode. Toen was er wel
degelijk heel veel aandacht voor de Indische periode. Maar nogmaals, het
is een heel belangrijk onderwerp. Ons collectieve geheugen en onze
geschiedenis zijn vaak veel breder dan we denken. Die beperkt zich echt
niet alleen tot Europa en dan moet je inderdaad ook kijken naar de West.
Het is inderdaad heel goed dat er breed aandacht voor is. Maar nogmaals,
ik heb ook mijn collega naast mij gehoord en zij zei terecht dat de vrijheid
van onderwijs belangrijk is. Maar het is goed dat we ons voortdurend
bezighouden met de vraag hoe ons curriculum eruitziet en of het beeld
dat wij in het verleden hadden, nog wel juist is en of we naar de toekomst
kijkend niet een breder beeld moeten ontwikkelen.
De voorzitter:
Dank u wel. Vragen aan de heer Van Gent wellicht nog in de tweede
termijn, want ik wil nu mevrouw Agema het woord geven. Zij spreekt
namens de fractie van de PVV. Gaat uw gang.
Mevrouw Agema (PVV):
Dank u wel, voorzitter. We hadden afgelopen maandag een zeer intensieve
hoorzitting over voormalig Nederlands-Indië tijdens de oorlogsperiode en
de Indische kwestie. Het allermeest is mij de bijdrage tijdens de
hoorzitting van meneer de Chauvigny de Blot bijgebleven. Hij is nu 92 jaar
en heeft vijf jaar in een concentratiekamp gezeten en werd indertijd
weggestuurd met 35 gulden en een set schone kleren. Verder nooit meer
wat van de Nederlandse overheid vernomen! Wat mij zo trof was dat hij er
aan de ene kant heel boos over was, maar toch zei: ik ben 92; ik wil geen
boos mens zijn. Dat trof mij zo. Ik heb die grote bescheidenheid ook zo
vaak gezien bij de betrokkenen uit de Indische gemeenschap, de mensen
die die weerzinwekkende dingen allemaal hebben moeten meemaken.
Maar dat is een groot verschil met de verantwoordelijkheid van de
regering. De regering moet de losse eindjes aan elkaar knopen. De
regering moet daar waar nodig genoegdoening geven. De regering moet
er eigenlijk voor zorgen dat een meneer van 92 niet meer boos hoeft te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

12

zijn. Dat vond ik het meest treffend, want het is wel zo dat de Indische
kwestie van losse eindjes aan elkaar hangt. Zo was er die ambtenaar van
VWS die na de NIOD-rapporten langs alle Kamerleden is gegaan om te
vertellen dat die NIOD-rapporten bevestigden dat het Indisch Platform, het
oude Indisch Platform, ongelijk had. Een paar jaar later bleek dat de
rapporten juist bevestigen dat ze gelijk hadden! Dat is op zich iets wat tot
op de dag van vandaag niet is uitgezocht. Het is een los eindje, maar een
heel kwalijk eindje!
Er is het losse eindje van de 594 van de 1.020 rechthebbenden die
uiteindelijk de backpay hebben gekregen. De plunjezak is dan een
positieve uitzondering, maar ik had een paar weken geleden ook een
zoon, zelf ook al op leeftijd, op bezoek op mijn kamer. Zijn vader had alle
bewijsstukken opgeleverd, maar per ongeluk ook de loonstroken van na
de oorlog. En dat was dus voor de SVB een reden om die meneer af te
wijzen, want de loonstroken waren van na de oorlog! Maar hij had
natuurlijk geen loonstroken van in de oorlog, want ze hadden helemaal
geen loon gekregen! Dat zijn heel ergerlijke losse eindjes.
Ik noem ook maar de groep die 62.000 mensen groot is geweest. Voor die
mensen moeten ook nog heel veel dingen gebeuren. Sommige archieven
zijn nog niet openbaar, maar er wordt al wel een backpayregeling
gesloten. We hebben maandag ook horen spreken over de dwangprostitutie, maar ook de ophanden zijnde vernietiging van bijna 5.000 particuliere dossiers van ondernemers met betrekking tot het Traktaat van
Wassenaar. Er is maandag over gesproken dat het echt onwenselijk is om
die te vernietigen. De collectieve erkenning is ook nog zo’n los eindje, net
als de pleisterplaats Sophiahof. Het woord «collectief» wordt niet
helemaal door iedereen gedragen, maar er is ook de ongelijke verdeling
van subsidies.
Voorzitter. Ik denk dat het dus goed is dat er een commissie van wijzen
wordt ingesteld om deze eindjes tot een goed einde te brengen. Die
commissie moet met adviezen komen aan de Tweede Kamer, want
volgend jaar is het het jaar van 75 jaar bevrijding en 75 jaar herdenken.
Dat moeten we met z’n allen doen! Dat moeten we niet met z’n allen
doen, behalve een deel van de Indische gemeenschap. Mijn vraag aan de
Staatssecretaris is om die commissie van wijzen in te stellen en die
commissie ook ruimschoots op tijd te laten adviseren aan de Tweede
Kamer, zodat we volgend jaar met z’n allen kunnen herdenken. Ik zeg dat
ook tegen mijn collega-woordvoerders van de coalitie, want we moeten
dat echt doen. We moeten met z’n allen het jaar van 75 jaar bevrijding
vieren.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste
termijn. We gaan nu heel snel doen wat de stemmingsbel van ons vraagt.
Ik schors de vergadering voor tien minuten.
De vergadering wordt van 14.41 uur tot 14.56 uur geschorst.
De voorzitter:
Als ik van iedereen weer de aandacht mag hebben: hartelijk dank. Wij zijn
heel abrupt gestopt met het einde van de eerste termijn. Mevrouw Agema
heeft haar inbreng kunnen afronden, waarvoor nogmaals dank; dat zeg ik
bij dezen.
Mevrouw Dijkstra heeft aangegeven dat zij nog een vraag heeft voor
mevrouw Agema, dus ik wil haar die gelegenheid geven. Mevrouw
Dijkstra, u kunt beginnen met uw interruptie.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Mijn vraag aan mevrouw Agema is de volgende. We hebben hier even
gesproken over de motie uit 2010. De PVV wilde of kon die toen niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

13

steunen. Daardoor heeft die motie het niet gehaald. Mijn vraag aan
mevrouw Agema is: als wij met terugwerkende kracht naar het verleden
kijken – dat doen we veel, ook in dit opzicht – hebt u er dan spijt van dat
het toen niet is gelukt?
Mevrouw Agema (PVV):
Ik ben destijds op het verkeerde been gezet door een ambtenaar van VWS.
Dat is het kwalijke van de zaak. Dat is tot op de dag van vandaag niet tot
op de bodem uitgezocht. Ik denk dat u daar eens vragen over moet
stellen.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik begrijp dat mevrouw Agema dit zegt. Ik heb in die tijd, want ik maakte
geen deel uit van de coalitie, nooit contact gehad met ambtenaren van
VWS die mij op een verkeerd been zetten, dus ik kan daar ook niet over
oordelen. Het is natuurlijk wel goed, ook als je deel uitmaakt van een
coalitie, om zelf te blijven nadenken – dat probeer ik nu ook te doen – over
de manier waarop je dan met deze onderwerpen omgaat. Ik begrijp dat
mevrouw Agema er wel spijt van heeft, maar zegt: ik kan er niks aan doen.
Mevrouw Agema (PVV):
Heeft mevrouw Dijkstra wel naar mij geluisterd? Er is indertijd een
ambtenaar geweest van VWS. Die ging niet alleen bij coalitiepartijen
langs, want het was al daarvoor. Zij is bij alle woordvoerders oorlogsgetroffenen langsgegaan om hen bij te praten over de Wubo en noem maar
op. Daar is zij zijdelings begonnen over het oude Indisch Platform en de
claim die zij zouden hebben. Zij noemde die mensen «gekkies», die een
claim en noem maar op wilden. De rapporten van Meijer en Keppy zouden
de claim van Het Indisch Platform ontkrachten. Toen ik in 2012 weer
woordvoerder oorlogsgetroffenen werd, heb ik mijn medewerker
gevraagd: dat hele verhaal zit mij niet lekker, dus zou jij tijdens het
komende reces die rapporten eens kunnen lezen, want ik wil ze niet
zomaar weggooien. Hij kwam met een tegenovergesteld verhaal. Hij zei: je
moet ze toch lezen, want Meijer en Keppy bevestigen juist de claim van
Het Indisch Platform. Wij zijn indertijd door een ambtenaar van VWS dus
op het verkeerde been gezet. Er is een geheime vergadering geweest van
Kamerleden in de Oudkamer, waarbij alleen de heer Van Gerven en ik het
er, toen al, niet mee eens waren om die rapporten niet te bespreken. Dat is
een van die losse eindjes waar eens een keertje onderzoek naar gedaan
moet worden.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Gerven heeft ook een vraag.
De heer Van Gerven (SP):
De PVV heeft destijds verdeeld gestemd over de motie van 30 juni 2011;
dat even voor de geschiedenisboeken. Maar als ik nou vooruitkijk, zo
begrijp ik uit de woorden van mevrouw Agema, dan steunt ze het idee van
een commissie van wijzen die aan de hand van de rapporten gaat kijken.
Dat is eigenlijk de motie zoals die er toen lag. Zij zou het ook positief
voorleggen aan haar fractie. Is het een idee om te kijken of daar toch een
Kamermeerderheid voor te vinden is? Want ik vind dat we niet weer een
stemverhouding van 73–75 moeten hebben als we een dergelijke motie
opnieuw indienen. Daarmee doen we eigenlijk voor niemand iets goeds.
Is mevrouw Agema het daarmee eens?
Mevrouw Agema (PVV):
Ik ging door met mijn bijdrage terwijl de stemmingsbel ging. Het is wel
een beetje jammer dat bij meneer Van Gerven kennelijk niet is overgekomen dat dat nou juist mijn pleidooi was. Er zijn zo veel losse eindjes in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

14

dit dossier, dat ik vind dat de Staatssecretaris moet toezeggen een
commissie van wijzen in te stellen. Als je die losse eindjes niet aan elkaar
knoopt, hebben we, vind ik, volgend jaar een hele gênante situatie bij 75
jaar bevrijding. Want je moet dat jaar eigenlijk met z’n allen ingaan en het
moet niet zo zijn dat een deel van de Indische gemeenschap zegt: het is
zonder ons.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Van Gerven.
De heer Van Gerven (SP):
Zeker mee eens, maar wat ik niet wil, is de interne discussie, zal ik maar
zeggen, die er kennelijk destijds was tussen u en een ambtenaar over wat
er staat in de rapporten van Keppy en Meijer. Het gaat er mij om de
inhoud van die rapporten en de conclusies daaruit te betrekken bij de
vraag hoe we daar nu mee verdergaan, omdat dat nooit echt volledig en
goed gebeurd is. Laat ik het zo vragen: is mevrouw Agema het daarmee
eens? Want dat vind ik het wezenlijke.
Mevrouw Agema (PVV):
Hoor eens even, meneer Van Gerven, u was er toch bij in de Oudkamer, in
die geheime vergadering van Kamerleden? U hebt net gezegd dat u de
enige was, samen met mij, die het niet accepteerde dat die rapporten,
onbesproken, onder de tafel werden geveegd. U was daarbij.
De voorzitter:
We kunnen niet ingaan op een bijeenkomst waar we niet allemaal kennis
van hebben. Het wordt wel heel ingewikkeld om het debat daarover te
voeren.
Mevrouw Agema (PVV):
Het is nogal ernstig. Er is namelijk in al die jaren maar één keer een
ambtenaar van VWS bij mij geweest om mij bij te praten. Er is maar één
keer een ambtenaar van VWS geweest die mij op het verkeerde been
heeft gezet. Er is maar één keer een geheime vergadering geweest van
Kamerleden over dit onderwerp, en dat was in de Oudkamer.
De voorzitter:
Mevrouw Agema, mag ik u vragen om antwoord te geven op de laatste
vraag van de heer Van Gerven? Ik zie dat mevrouw Dijkstra nog een vraag
heeft.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik was het met hem eens, toch?
De voorzitter:
Mevrouw Dijkstra heeft een punt van orde, begrijp ik?
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik vind het inderdaad zeer onaangenaam dat wij hier moeten praten over
ambtenaren. Dat is ook niet wat we hier doen; we praten hier over het
beleid van het kabinet en niet over de ondersteuners. Ik zou mevrouw
Agema via u, voorzitter, willen vragen om hiermee op te houden. We
maken hier mensen verdacht waar wij helemaal niet de verantwoordelijkheid voor dragen, want dat doet de bewindspersoon.
De voorzitter:
Uw punt is duidelijk. Nee, mevrouw Agema, u krijgt niet nogmaals het
woord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

15

Mevrouw Agema (PVV):
Gaat u mij nu afkappen nu? Onder geen beding laat ik mij door iemand
nogmaals het woord ontnemen over wat er is gebeurd met betrekking tot
Het Indisch Platform en de ambtenaar van VWS. Nogmaals: niet, nooit
laat ik mij het woord ontnemen over dit grote onrecht dat deze mensen is
aangedaan, het jarenlang laten liggen van die rapporten door een hoge
ambtenaar van VWS, die alle woordvoerders langsgegaan is, en de
geheime bijeenkomst van Kamerleden die plaatsgevonden heeft in de
Oudkamer. Nooit en te nimmer, mevrouw Dijkstra, laat ik iemand mij
daarover het woord ontnemen. Dat recht heeft u niet. Ik ben niet de
persoon om zaken onder het tapijt te vegen. Dat wilt u. Ik zal het nooit op
uw commando doen.
De voorzitter:
Mevrouw Agema...
Mevrouw Agema (PVV):
Nooit!
De voorzitter:
... ik denk dat uw punt is gemaakt. Wij kunnen hier niet over een
onderwerp spreken waar we niet allemaal bij zijn geweest. Mevrouw
Agema, mag ik u verzoeken? Ik heb u in de eerste termijn ruimschoots de
gelegenheid gegeven.
Ik zou willen concluderen dat we aan het einde zijn van de eerste termijn
van de zijde van de Kamer. Ik wil graag de Staatssecretaris de gelegenheid
geven voor de beantwoording van de gestelde vragen. Ik wil met de
Kamerleden afspreken dat zij maximaal twee interrupties doen.
Het woord is aan de Staatssecretaris.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter, dank u wel. In de troonrede heeft onze Koning benadrukt dat
we al 75 jaar lang in vrede, vrijheid en veiligheid met elkaar mogen leven.
Ook in de diverse media wordt bijzonder veel aandacht geschonken aan
het verhaal van 75 jaar vrijheid. Maar met de zwarte schaduw uit het
verleden staat de vreugde over die vrijheid in scherp contrast met het
verlies en het verdriet over wat is geweest en is verloren. Dat geldt voor
alle slachtoffers en nabestaanden in onze samenleving en zeker ook voor
de Indische gemeenschap. Daarvan ben ik mij terdege bewust. Ik zag daar
gisteren trouwens ook een illustratie van in het dorp Putten, waar de
razzia van Putten werd herdacht. Dat was op 2 oktober 75 jaar geleden. In
Putten viert de oude generatie 5 mei niet als Bevrijdingsdag. Daar is de
wond die de oorlog heeft geslagen zo diep, dat men het heel moeilijk
vindt om Bevrijdingsdag te vieren. Wat 4 mei is voor Nederland, dat is
2 oktober in Putten. Ik realiseer me dus heel goed hoe diep de wonden
kunnen zijn die geslagen zijn in een gemeenschap. Dat kan zelfs zo’n
zwarte schaduw over het gebeuren werpen dat vrijheid vieren heel
moeilijk wordt.
Om naar de toekomst te kunnen kijken is het echter ook van belang om te
herdenken en te vieren. De bevrijding van het zuiden van Nederland is
dan ook groot gevierd, met onder andere de herdenking van de Slag om
de Schelde in Terneuzen, waar de heer Van Gent aan refereerde, en de
bevrijding van Mesch. De Operatie Market Garden is ook groots herdacht.
Ik voel mij vereerd dat ik enkele van deze herdenkingen heb mogen
bijwonen. Ik word er in het bijzonder door geraakt dat daarbij nog vele
veteranen aanwezig zijn, vaak mannen van diep in de negentig. Mede
dankzij hen leven wij nu al 75 jaar in vrijheid.
De aandacht die de oorlogsgetroffenen en de herinnering aan de Tweede
Wereldoorlog krijgen in de jubileumjaren 2019 en 2020 is zeer terecht en
ook essentieel. Het verhaal van de Tweede Wereldoorlog moeten we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

16

steeds relateren aan het heden, om het belang van onze waarden en
grondrechten, onze fundamentele vrijheden en de democratische
rechtsstaat actief uit te dragen en te onderhouden. Zowel met de opening
van het Museum Sophiahof als het Nationaal Monument Oranjehotel in
Den Haag is de basis voor het duurzaam vertellen verder verbreed. Om
het verhaal blijvend te kunnen vertellen, heeft dit kabinet 15 miljoen euro
extra beschikbaar gesteld voor musea, onderzoek en het toegankelijk
maken van digitale bronnen en archieven. Ik ben dan ook blij om te
kunnen melden dat de subsidieregeling daarvoor deze week is vrijgesteld.
Daar werd aan gerefereerd. Ik ga straks in op specifieke vragen daarover.
Op deze manier zal ook na de jubileumjaren het verhaal van de Tweede
Wereldoorlog worden verteld op een manier die ook komende generaties
blijft aanspreken. Onze vrijheid moeten we blijven koesteren. Ik vind het
van groot belang om dat te onderstrepen. Ook nu de eerste generatie
wegvalt, is het van belang dat we het verhaal blijven vertellen, dat we
archieven ontsluiten, goed onderzoek doen en investeren in het interactief
maken van musea zodat ook de jongste generatie daar goed bij kan
aansluiten.
Voorzitter. Dit was mijn inleidende deel. Ik wil nu ingaan op de thema’s die
aan de orde zijn gesteld. In de eerste plaats zijn er enkele vragen gesteld
over de viering en herdenking rond 75 jaar vrijheid. Daarna behandel ik
vragen over de Indische kwestie, met de Uitkeringsregeling Backpay als
individuele regeling en de collectieve erkenning daarnaast. Tot slot
behandel ik de overige vragen.
Voorzitter. Eerst de viering rond 75 jaar vrijheid. Mevrouw Dijkstra heeft in
dat kader gevraagd hoe het zit met de hoogwaardigheidsbekleders, de
vertegenwoordigers van andere landen. Zijn die daarbij? Worden die
uitgenodigd? Over uitnodigingen voor de vijf grote nationale herdenkingen in het kader van 75 jaar vrijheid vindt op dit moment overleg plaats
tussen departementen, met het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Voor de
herdenking in Terneuzen – dat was zo’n grote – was een groot aantal
buitenlandse gasten uitgenodigd. Zoals mevrouw Dijkstra wellicht weet,
waren daarbij onder anderen de Koning en de Koningin van België
aanwezig. Staatshoofden worden door ons staatshoofd uitgenodigd; op
dat niveau wordt uitgenodigd. Regeringsleiders worden door onze
premier uitgenodigd. Via Buitenlandse Zaken worden de ambassadeurs
benaderd. De uitnodigingen aan buitenlandse vertegenwoordiging op de
komende nationale evenementen, voor zover relevant, zijn nog niet
bekend. Het streven is er wel op gericht om daar zo veel mogelijk
buitenlandse vertegenwoordiging bij te hebben. Voor de nationale
dodenherdenking op 4 mei geldt dat geen enkele buitenlandse vertegenwoordiging wordt uitgenodigd, dus ook komend jaar niet. Wat betreft de
regionale herdenkingen, zoals bijvoorbeeld die in Mesch of de herdenking
van Market Garden of die in Putten, geldt dat de plaatselijk organiserende
partijen over de uitnodigingen gaan. Ik was gisteren in Putten. Daar waren
bijvoorbeeld vier vertegenwoordigingen uit Duitsland, die kransen legden.
Bij deze regionale herdenkingen kunnen dus ook Duitse vertegenwoordigers aanwezig zijn.
Voorzitter. De heer Van Gent heeft in dit kader gevraagd naar de aandacht
voor Nederlands-Indië in het programma 75 jaar vrijheid. Het nationaal
programma 75 jaar vrijheid is opgebouwd uit die vijf grote nationale
evenementen, met telkens een andere invalshoek. De nationale
herdenking van het eind van de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië op
15 augustus 2020 is een van de vijf grote nationale evenementen. Deze
herdenking zal uitgebreider zijn dan andere jaren. Er zal een passend
avondprogramma in Rotterdam worden georganiseerd, met ook aandacht
voor de aankomst van Indische Nederlanders in Nederland na 1945.
Rondom 15 augustus 2020 zullen er vele lokale herdenkingen zijn
vanwege Nederlands-Indië.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

17

Dat zijn wat mij betreft de antwoorden op vragen over het thema 75 jaar
vrijheid, voorzitter. Dan wil ik overstappen op het blokje educatie. Sorry, ik
vergat dat als apart blokje op te noemen. De heer Renkema en anderen
hebben vragen gesteld over educatie. Daar wilde ik nu op ingaan.
De voorzitter:
Er is een vraag van de heer Kerstens. Graag kort.
De heer Kerstens (PvdA):
Dit kan een hele korte vraag zijn, voorzitter. Ik heb de Staatssecretaris net
als vorig jaar een verzoek gedaan, nu niet om ergens een herdenking bij te
wonen, maar om 5 mei als nationale feestdag aan te merken, als vrije dag
om onze vrijheid te vieren en onze bevrijders blijvend te eren. Ik weet dat
hij daar al eens iets over gezegd heeft.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dit is dan gelijk de beantwoording van het blokje overig. Daar ben ik dan
gelijk mee klaar. 5 mei kan ook, maar dat heeft dan hopelijk een langere
werkingsduur dan de viering van die 75 jaar, want dat is een lustrumjaar.
Dat is ook een groots feest.
Ik ben er zelf een warm voorstander van dat 5 mei niet alleen een
nationale feestdag is – dat is het al, daar heeft het kabinet al lang geleden
toe besloten – maar ook een nationale vrije dag. Dat heb ik ook publiekelijk gezegd, voor de radio. Het ingewikkelde is alleen dat ik daar niet
over ga, althans niet over de materialisering daarvan. Dat is aan de sociale
partners. Wat mij betreft wordt dit hoog op de agenda gezet. Die invloed
heb ik wel. Ik zou dit thema hoog op de agenda willen zetten, omdat ik ook
weet dat dit heel breed leeft. Tegelijkertijd is het complex, want het
inruilen van een andere feestdag roept gelijk vragen op. Sommige
feestdagen vallen op een vaste dag in de week, maar 5 mei is steeds een
wisselende dag. Ik wil de heer Kerstens graag toezeggen dat ik mijn
uiterste best zal doen om dit hoog op de agenda te zetten. Ik sta daarin
niet alleen. De Minister van Binnenlandse Zaken heeft een oproep gedaan
aan de sociale partners, die hier dus over gaan in hun cao’s, om dit te
regelen en om hier werk van te maken. Dat wordt dus breder vanuit het
kabinet ingezet.
De voorzitter:
De heer Kerstens, afrondend.
De heer Kerstens (PvdA):
Ik ga het niet hebben over welke dag er dan eventueel wel of niet
ingeleverd zou moeten worden. Ik begreep eerder dat de Staatssecretaris
blijkbaar geen fan is van alle meubelboulevards die je op Tweede
Pinksterdag zou kunnen bezoeken. De Staatssecretaris zegt dat hij zijn
best gaat doen, dat hij zich ervoor gaat inzetten en dat dat ook geldt voor
de Minister van Sociale Zaken. Bestaat die inzet uit meer dan een oproep
aan sociale partners om dit in hun cao te zetten? Ik moet dan steeds
denken aan Konings- of Koninginnedag. Die dag zal ongetwijfeld ook z’n
plek moeten krijgen in cao-afspraken, maar eigenlijk is dat nauwelijks een
discussie aan de cao-tafels omdat we er met z’n allen als land en als volk
heel duidelijk over zijn dat dat gewoon een vrije dag is. Ik vind dat we dat
ook met z’n allen zouden moeten regelen voor 5 mei.
Staatssecretaris Blokhuis:
Maar om in het jargon van vandaag te blijven: de primaire en koninklijke
route is wel dat het aan de cao-tafel wordt beslist. Zoals de heer Kerstens
weet, is het ook zo dat op Koningsdag mensen werken. Daar zijn ook in de
cao’s afspraken over gemaakt. De doorsnee-Nederlander is wel vrij op die
dag. De primaire, koninklijke route is die van de cao, dus dat werkgevers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

18

en werknemers dat met elkaar afspreken. Ik vind het al een hele
handreiking dat het kabinet ook actief sociale partners ertoe oproept om
daar werk van te maken. Laat ik het dan wat breder formuleren en zeggen
dat ik wil nagaan op welke manier we er nog meer aandacht aan kunnen
besteden om dit breder op de agenda te krijgen.
Voorzitter. De heer Renkema heeft vragen gesteld over educatie. Daar
heeft hij vorig jaar ook een motie over ingediend. Het is nog steeds een
actuele zaak. Hoe worden leraren geholpen om de geschiedenis van
Nederlands-Indië te onderwijzen? Als ik de heer Renkema vrij mag
vertalen, gaat het daarbij dan om het goede verhaal. Er zitten hier
verschillende historici in de zaal. Volgens mij is de heer Van Gent een
historicus en ondergetekende ook. Misschien zijn er nog wel meer, van
wie ik het niet weet. Ik weet ook dat Minister Slob historicus is. Die
hechten allen zeer veel belang aan educatie en geschiedenis, maar dan
wel aan het goede verhaal. Ik steun daarom ook op diverse manieren
educatieprojecten over Nederlands-Indië, zodat het voor leraren makkelijk
en aantrekkelijk is om over die periode les te geven. Daarvoor is ook een
subsidie beschikbaar om goede pakketten beschikbaar te krijgen. Jaarlijks
is er via de subsidieregeling Collectieve erkenning van Indisch en Moluks
Nederland geld beschikbaar voor onder andere educatieprojecten over
Nederlands-Indië. Dat is een apart spoor. Via de educatiemiddelen in het
kader van 75 jaar vrijheid voert het Nationaal Comité twee educatieprojecten uit over Nederlands-Indië. Ik subsidieer ook gastlessen op scholen
van mensen die de oorlog in Nederlands-Indië hebben meegemaakt. Dit
zijn getuigenenverhalen uit de eerste hand. Het verhaal van de eerste
generatie wordt gefilmd om dat voor toekomstige generaties te
behouden.
Dat is niet het hele verhaal, want de heer Renkema wil het eigenlijk meer
verankerd hebben in het curriculum. Daar hebben we het volgens mij ook
eerder over gehad. Ik weet dat op dit moment de laatste hand wordt
gelegd aan de totstandkoming van het curriculum. Mevrouw Dijkstra wees
er terecht op dat haar collega ook zijn opvattingen heeft over de vrijheid
van onderwijs. Je moet niet op detailniveau sturen vanuit de overheid.
Het feit is wel dat de laatste hand wordt gelegd aan de curriculumherziening. Als ik goed ben geïnformeerd, gaat de Kamer daar ook over in
gesprek. De Kamer mag er wat van vinden. Ik denk dat dat een heel goed
podium is om ditzelfde verzoek te herhalen. Dat is niet bedoeld om een en
ander af te schuiven, maar daar wordt dit echt beslist, wat mij betreft met
een positieve aanbeveling van mij erbij.
De heer Renkema (GroenLinks):
Ik heb waardering voor het creëren van een soort van educatieve
infrastructuur rondom scholen, want musea, ontsluiting van digitale
bronnen en gastlessen zijn allemaal instrumenten die je in kunt zetten. Het
punt dat ik vanmiddag probeer te maken, is dat je afhankelijk bent van de
vrijblijvendheid en het initiatief van leraren en scholen als er in het
onderwijs niet op de een of andere manier in het curriculum is geborgd
dat deze geschiedenis een plek krijgt. Zonet zei de Staatssecretaris: op
detailniveau wil ik niet voorschrijven wat er in scholen gebeurt. Ik vind dit
geen detail. Ik vind dit iets wat we als samenleving met elkaar moeten
borgen. Ik heb ook dat Curriculum.nu-proces gevolgd; 10 oktober komen
daar de volgende resultaten uit. In hoeverre is de Staatssecretaris bereid
om, als die uitkomsten er zijn, vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid voor
de geschiedenis en het herinneren ervan te kijken wat hij ervan vindt,
mogelijk ook met SLO? Ik bedoel dus vanuit de eigen verantwoordelijkheid.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ook hier is het wel de zuivere route dat de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs met u het debat aangaat over het curriculum. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

19

vind ik wel de plek om dit gesprek te voeren. Ik ga me daar niet via
zijwegen zo mee bemoeien dat ik dat ga invullen. Ik heb de heer Renkema
wel beloofd dat ik me er sterk voor wil maken dat er aandacht voor is. Ik
noem de aandacht voor de Indische kwestie in het onderwijs niet een
kleine zaak. Met «niet op detailniveau sturen» bedoel ik dat ik individuele
leerkrachten niet ga voorschrijven hoe ze het verhaal vertellen, maar wel
dat het goed geagendeerd is en ook dat het goede verhaal wordt verteld.
De voorzitter:
Heel kort afrondend.
De heer Renkema (GroenLinks):
Ik heb er vorig jaar een motie over ingediend. Die vroeg eigenlijk om, in
samenspraak met de Minister, onder de aandacht van de onderwijsorganisaties te brengen dat dit belangrijk is. Die motie is ontraden en vervolgens
ook weggestemd. Dat vind ik jammer, want dat betekent dat op dit punt
wordt gezegd: we laten dat toch over aan het onderwijs. Vanuit de
rijksoverheid is de Staatssecretaris ervoor verantwoordelijk dat het
herinneren een goede plek krijgt.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik hoor geen vraag. Het is een opmerking en ik heb gezegd wat ik heb
gezegd. Waar het gaat om het onder de aandacht brengen van het belang,
vindt de heer Renkema in mij een bondgenoot. Nogmaals, het debat over
de vaststelling van het curriculum vindt plaats na 10 oktober met de
Minister voor Onderwijs.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Er zijn ook vragen gesteld over de criteria die worden
gekoppeld aan de extra middelen, die 15 miljoen, de invulling via het
Mondriaan Fonds, onder andere door mevrouw Dijkstra. Welke criteria
gelden er? Sowieso vind ik het heel mooi dat er zo’n breed draagvlak is
voor het toekennen van die 15 miljoen, om daarmee met elkaar een
impuls te geven aan de drie functies, namelijk educatie of onderzoek,
musea toegankelijker maken voor jeugd en het ontsluiten van archieven.
Wij hebben daar inderdaad criteria aan gekoppeld, maar niet op detailniveau. Het Mondriaan Fonds is zeer goed geëquipeerd om te selecteren
welke projecten daarvoor in aanmerking komen. Maar we hebben daarbij
wel een aantal criteria gehanteerd. Grofweg gaat het om de volgende
criteria: toegankelijkheid, duurzaamheid – het moet niet voor één jaar zijn
– en de verbinding met waarden als democratie en rechtsstaat. Ik heb ook
criteria die meer op detailniveau zitten. Die hebben wij wel degelijk
geformuleerd. Denk bijvoorbeeld aan de maximale bedragen die
toegekend kunnen worden. Als de Kamer daar behoefte aan heeft, wil ik
die sturen. Ik wil ze ook voorlezen. Maar ze zijn er wel.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik heb daar nog één toevoeging bij. Komen gemeenten ook in aanmerking
voor dergelijke subsidies? Ik zie namelijk dat in gemeenten soms aandacht
wordt besteed aan het vastleggen van getuigenissen van mensen die de
oorlog nog hebben meegemaakt, vooral in de eigen omgeving. Dat is
soms wel moeilijk op te brengen voor de gemeenten.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik had de vraag inderdaad genoteerd; excuus dat ik die niet beantwoordde. Mijn primaire reactie zou zijn dat ik het niet het meest logisch
vind dat lokale overheden in dat kader ook subsidie aanvragen. 15 miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

20

klinkt als heel veel, maar dat is nog geen euro per Nederlander. Dat
verdunt dan heel snel over gemeenten, terwijl wij juist projecten willen
die ook bovenlokaal van toepassing zijn en invloed hebben. Het feitelijke
antwoord heb ik even niet. Ik wil er in de tweede termijn op terugkomen.
Als ik het antwoord dan nog niet heb, zal ik het schriftelijk melden.
De voorzitter:
Afrondend, mevrouw Dijkstra.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Maar lokale initiatieven die niet zozeer van de gemeentelijke overheid zijn,
komen wel in aanmerking.
Staatssecretaris Blokhuis:
Die worden niet bij voorbaat uitgesloten. Als u dat bedoelt, is dat het
antwoord op de vraag.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Nou nee, maar ik kan me voorstellen dat gemeenten dan op die manier
iets... Maar goed, dat is een andere kant. Dank u wel.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ja.
De voorzitter:
Ik zag ook nog een vraag van de heer Van Gent, maar het blokje educatie
is nog niet afgerond. De Staatssecretaris.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik heb hier inderdaad de vraag van de heer Van Gent liggen. Hoe borg je
dat de aandacht voor het belang van vrijheid, de democratische rechtsstaat, het vieren van vrijheid en het herdenken fors op de agenda blijft?
Het mooie van die impuls van 15 miljoen is dat wij die nu kenbaar maken
en dat we die als gebaar naar de samenleving koppelen aan het jubileumjaar, 75 jaar, maar dat de hele afhandeling van de subsidierondes in
twee etappes gebeurt. Voor een groot deel gaat de invulling van de inzet
na dat jubileumjaar gestalte krijgen. Denk bijvoorbeeld aan een museum
dat verbouwingsplannen heeft of een educatieve ruimte wil koppelen aan
zijn setting. Dat museum kan een beroep doen op deze subsidieregeling,
natuurlijk in de hoop dat het wordt gehonoreerd. Dat heeft een effect voor
jaren daarna. Wat mij betreft dient het de agenda dat wij juist na zo’n
groots jubileumjaar dit thema breed op de agenda houden. Dat geldt
natuurlijk ook voor onderzoek en archiefontsluiting. Dat ziet juist op het
gegeven dat wij het betreuren dat de eerste generatie langzaam wegvalt.
Wij willen die verhalen levend houden door onderzoek en archiefontsluiting en door museale functies beter te ontsluiten.
De voorzitter:
Is dit het einde van het blokje?
Staatssecretaris Blokhuis:
Volgens mij... Nee, ik weet nu waarvoor de heer Van Gent wilde interrumperen. Zijn vraag heb ik hier ook staan. Die gaat ook over voldoende
middelen om inzicht te geven in de strijd om Azië. Het antwoord op die
vraag is heel simpel en bevestigend. Onder die 15 miljoen kan ook
onderzoek vallen dat betrekking heeft op het gebeuren in Azië en de
Indische gemeenschap. Ik wil daar nog wel aan koppelen dat op dit
moment het NIOD bezig is met een groot dekolonisatieonderzoek. Dat
wordt echt heel groots opgezet en wordt opgeleverd in 2021. Dat staat los
van de 15 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

21

De heer Van Gent (VVD):
Toch nog even ter aanvulling. Ik weet dat het onderzoek plaatsvindt, maar
ik heb qua criteria niets gehoord over lacunes in kennis. Gelukkig weten
we op zich heel veel over de oorlog. Er zal natuurlijk altijd kennis zijn die
ons ontbeert, maar juist als het gaat om Azië – ik noemde ook specifiek de
bersiapperiode – zijn er echt nog lacunes. Is dat dan een van de criteria? Ik
kan me voorstellen dat je – middelen zijn altijd beperkt – juist ook in dat
soort onderzoek extra investeert, omdat er gewoon nog weinig kennis
over is.
Staatssecretaris Blokhuis:
Op dit moment hebben wij dat niet geformuleerd als een extra criterium.
De vraag is ook even of wij, als er een verzoek wordt ingediend voor een
onderzoek, die inhoudelijke toets aan de voorkant al moeten neerzetten. Ik
kan mij namelijk niet voorstellen dat iemand een onderzoek wil doen naar
iets wat wij allang weten. Ik neem dus aan dat het Mondriaan Fonds
meeweegt wat de toegevoegde waarde van het onderzoek is. Ik hoor
zojuist dat het een onderscheidend criterium is – het wordt nog mooier
gemaakt – dat het een toegevoegde waarde moet hebben ten opzichte van
al bestaand onderzoek. Voor de volledigheid voeg ik eraan toe dat het
onderzoek dat betaald wordt met die 15 miljoen zich niet uitstrekt tot de
periode ver na de Tweede Wereldoorlog. Dit is specifieke gerelateerd aan
de gebeurtenissen tijdens en heel kort na de Tweede Wereldoorlog. Het
dekolonisatieonderzoek van het NIOD richt zich natuurlijk op de periode
daarna; dat staat ook los van die 15 miljoen.
Voorzitter. Ik kom bij de Indische kwestie en wil eerst ingaan op vragen
over de backpay. Verschillende woordvoerders hebben weer dat getal van
1.020 personen genoemd dat steeds geventileerd is. Die vraag is trouwens
eerder gesteld; ook in het schriftelijk overleg is die aan de orde geweest.
Volgens mij staat daar klip-en-klaar hoe dat cijfer van 1.020 tot stand is
gekomen. Dat is niet tot stand gekomen zoals sommigen misschien
denken, door daar namen en rugnummers aan te koppelen in de zin van
«dit moeten die mensen zijn en dat is het dan». Dan is het inderdaad heel
gek dat je uiteindelijk op nog geen 600 toekenningen komt. Zo is het dus
niet gegaan. In voorbereiding op de regeling heeft de Sociale Verzekeringsbank een uitvoeringstoets gedaan en op dat moment was er geen
specifieke informatie voorhanden over het mogelijk aantal rechthebbenden. De Sociale Verzekeringsbank heeft daarom op basis van
aannames een schatting gemaakt. Het aantal van 1.020 was dus een
schatting. Ik geef gelijk toe dat dat een gek getal is voor een schatting,
want dan zou je zeggen «ongeveer duizend».
Ik zal uitleggen hoe die 1.020 tot stand is gekomen. Dat aantal was
gebaseerd op aannames over het aantal op 15 augustus 2015 nog in leven
zijnde personen uit voormalig Nederlands-Indië, die ten tijde van de
oorlog de leeftijd hadden voor een relevant dienstverband. Dat is één.
Binnen die groep betreft het het mogelijk aantal personen met een
dienstverband bij KNIL of gouvernement. Ook werd door de SVB rekening
gehouden met een mogelijk aantal personen dat niet bij de SVB bekend
was. Dus dat was gewoon gissen. Men heeft rekening gehouden met een
aantal personen dat niet bekend is.
In de praktijk bleken minder mensen nog in leven te zijn op 15 augustus
2015 dan vooraf was ingeschat. Dat wist men niet. Van de personen die
nog in leven waren bleken minder mensen een dienstverband te hebben
gehad bij het KNIL of het gouvernement. Er was dus een schatting
gemaakt, maar het waren er minder. Het grootste aantal afwijzingen is dus
ook gerelateerd aan de overlijdensdatum; mensen die niet meer in leven
waren op 15 augustus 2015. Het aantal van 1.020 mogelijk rechthebbenden was een optelsom. Ik zal aangeven hoe we bij die 1.020 zijn
gekomen via de SVB. Dit aantal is een schatting op basis van onder
andere 600 ambtelijke toekenningen en 320 retour gestuurde formulieren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

22

Er waren 400 formulieren verstuurd en wij gingen uit van 20%
niet-respons. We gingen ervan uit dat 80% van de mensen die formulieren
kregen, een aanvraag zou indienen. Dat verklaart dat gekke getal van 20.
Als je ervan uitgaat dat 20% van 400 mensen het niet doet, dan kom je uit
op 320 mensen die naar onze inschatting de formulieren zouden terugsturen. Daarnaast zouden er 100 aanvragen binnenkomen van personen
die niet in bestaande bestanden voorkwamen. Dat staat ook in de
schriftelijke antwoorden. Ik zeg het nog even voor de duidelijkheid: het is
de optelsom van 600 ambtelijke toekenningen, 320 naar verwachting
teruggestuurde formulieren en 100 aanvragen van personen. Dat is 1.020.
Dat verklaart dan ook dat het aantal dat is toegekend, niet hetzelfde is. Ik
ben net als anderen teleurgesteld dat er best een groot gat tussen zit.
Toch denk ik dat dit zorgvuldig is gegaan. Ik wil daar ook op ingaan, want
onder anderen de heer Kerstens heeft dat gevraagd; hij heeft mij «de
gewetensvraag» gesteld. Overigens meen ik mij te herinneren dat hij mij
dezelfde gewetensvraag vorig jaar bij het algemeen overleg stelde: moet
je daar niet ruimhartiger naar kijken? Mijn antwoord daarop is als volgt.
Het klopt dat de aanvraagtermijn, die is vastgelegd in artikel 6 van de
backpayregeling, al geruime tijd is verstreken. Vanwege juridische
procedures en mogelijke herzieningsverzoeken is de regeling nog niet
ingetrokken. De regeling bestaat formeel dus nog. Daarnaast heb ik
volgens artikel 4 van de regeling de bevoegdheid tot ambtshalve
toekenning. Dat doe ik dan via de Sociale Verzekeringsbank. Als zich nu
iemand meldt met bewijs, zou je formeel kunnen stellen dat hij aanvrager
is in de zin van artikel 6 van de regeling. Dat klinkt allemaal heel technisch,
maar dan zou hij moeten worden afgewezen wegens het verstrijken van
de aanvraagtermijn. De backpayregeling is echter een morele genoegdoening. Daarom kan ik ambtshalve een uitkering laten toekennen als die
persoon voldoet aan bepaalde criteria. Gelet op de geest van de regeling
lijkt het mij verstandig om deze benadering te kiezen.
Voor mensen die zich nu nog zouden melden, is die weg dus nog steeds
open, als er een nieuwe aanvraag wordt ingediend of als er nieuwe
informatie is. De kans dat iemand onterecht een uitkering krijgt is niet
keihard nihil, maar in antwoord op die gewetensvraag heb ik mij laten
informeren over een paar casussen die hier genoemd zijn, ook vorig jaar
in het debat. De mensen van de SVB hebben mij gezegd: als er ergens
geen twijfel over bestaat, is het dat dit geen voorbeelden zijn die in
aanmerking komen voor de backpay. Het merendeel van de gevallen
betrof, zoals ik net zei, personen die overleden waren, waarbij een
weduwe of een nabestaande, een kind, de aanvraag deed. Maar er zaten
ook situaties bij dat de betreffende persoon bijvoorbeeld leidinggevenden
noemde, waarbij duidelijk was dat het over de periode na de oorlog ging.
Ook heb ik steeds gezegd dat als er geen keihard schriftelijk bewijs was,
mensen dan ook met ander materiaal, waarmee aannemelijk kon worden
gemaakt dat ze wel degelijk een dienstverband hadden, daarvoor in
aanmerking konden komen. Dat is ook gebeurd. Daar is de SVB ruimhartig
mee omgegaan. Ik noem als voorbeeld een foto waarvan iemand zegt: ik
ben die militair die daar staat, ik heb dat uniform aan. Dat is een bewijs.
Althans, dat is gezien als bewijs, zonder verdere schriftelijke documenten.
In het algemeen geldt dat de SVB, ook als er andere documenten waren
die erop zouden kunnen duiden dat men in aanmerking kwam, of als aan
de hand van enkele getuigenverklaringen plausibel was dat men
inderdaad dat dienstverband had, daar dan niet moeilijk over deed. Ik heb
mij dus ook op basis van individuele documenten laten vergewissen: als
er een afwijzing plaatsvond, dan is men daarbij niet over één nacht ijs
gegaan. Dat is niet met een ruw hart gegaan, maar er is gewoon gezegd:
het is een regeling, dus er zijn regels; we gaan niet iedereen die een
aanvraag doet, rücksichtslos een uitkering geven. Er is zeer zorgvuldig
naar gekeken, en volgens mij echt ruimhartig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

23

Voorzitter. Dan kom ik bij de vraag van de heer Van Gerven. Is de
Staatssecretaris bereid de backpay uit te breiden naar onder anderen
weduwen? Die vraag is ook in het debat eind 2015 en begin 2016 aan de
orde gesteld. Ik geef op die vraag geen ander antwoord dan mijn
ambtsvoorganger, Staatssecretaris Van Rijn: de backpayregeling is met
een zeer breed draagvlak in de Kamer vastgesteld. Verschillende
woordvoerders hebben eraan herinnerd dat er zeer veel waardering was
voor het werk van Staatssecretaris Van Rijn. Destijds is er ook met
instemming van het Indisch Platform, met een breed draagvlak, voor
gekozen om dit de regeling te laten zijn. Ik heb er ook wel behoefte aan
om mijn ambtsvoorganger te citeren. In het plenaire debat begin 2016
sprak hij de volgende woorden in de richting van dezelfde woordvoerder,
de heer Van Gerven: «Ik ben mij zeer bewust van het feit dat alles wat wij
verzinnen, nooit kan compenseren wat deze mensen hebben meegemaakt. Wij kunnen wel iets doen aan de backpay. Samen met de gemeenschap wil ik bekijken hoe we die erkenning en die verankering kunnen
laten plaatsvinden». Ook zegt hij: «Nogmaals, daarbij besef ik dat bij al die
mensen die dit leed hebben ondergaan, die geschiedenis nooit en nooit
en nooit zal kunnen verdwijnen «. En hij vond dat het in het licht van de
hele voorgeschiedenis, van al die debatten die we erover hebben gehad,
misschien ook een keer goed zou zijn om naar voren te kijken. We hebben
een individuele regeling getroffen; dat is de backpay. Ik heb net aangegeven dat wat mij betreft die route nog steeds niet helemaal afgesneden
is. We hebben een individuele regeling en we hebben daarnaast een
collectieve regeling, die uit een vast en uit een flexibel deel bestaat. Dat is
een structurele regeling. Laten we alsjeblieft ook naar de toekomst kijken
en proberen te voorkomen dat we verwachtingen gaan wekken die we
niet kunnen waarmaken. Ik denk dat het managen van verwachtingen een
morele plicht is die de overheid ook heeft. We moeten geen verwachtingen wekken die we niet waarmaken. Als we steeds opnieuw de
discussie aangaan, denk ik dat we daarmee de pijn in stand blijven
houden.
Voorzitter. Dit is wat mij betreft het eind van dit deel.
De voorzitter:
Einde blokje backpay. Ik zag allereerst de heer Kerstens. Gaat uw gang.
De heer Kerstens (PvdA):
De Staatssecretaris had het over de vraag die ik hem vorig jaar stelde.
Maar dat was een wat andere vraag. Dat was de vraag: kijk eens vanuit
een andere bejegening, vanuit een andere manier van omgaan met
mensen die een aanvraag indienen, naar afgewezen aanvragen, en kijk
dan eens naar een manier die meer past bij wat de Staatssecretaris zelf
«het morele karakter» van de regeling noemt, bij de verschrikkingen die
hebben plaatsgevonden en bij de tijd waarop de regeling ziet. De vraag
die ik hem dit jaar stel, is een andere. Die doet misschien nog meer een
appel op het morele karakter. Wat vind je nou erger: iemand die ertussendoor slipt en ten onrechte een uitkering krijgt, of iemand die er
eigenlijk recht op heeft maar die ten onrechte niet ontvangt? Die vraag
heeft de Staatssecretaris niet beantwoord. Maar ik dacht wel dat ik hem
hoorde zeggen dat hij – dat zijn dan mijn woorden, overigens – er zijn
handen voor in het vuur zou steken dat de afgewezen aanvragen terecht
zijn afgewezen, dat daar echt helemaal geen twijfel over zou bestaan. Die
stelligheid, dat is nogal wat, vind ik.
Staatssecretaris Blokhuis:
Wij hebben de uitvoering van deze regeling uitbesteed aan de Sociale
Verzekeringsbank. Daar is een team van mensen gespecialiseerd in het
beoordelen van deze aanvragen. Dat team is inmiddels afgeschaald,
omdat er sinds begin 2018 geen enkele aanvraag meer is binnengekomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

24

die recht heeft gegeven op een backpay-uitkering. Ik heb me er wel van
vergewist dat het supersuperzorgvuldig is gedaan, dat er niet even is
gezegd «nou, we denken van niet» of «dat van die foto geloven we niet».
Ik heb het met de Sociale Verzekeringsbank gehad over de casussen, over
de mensen. Ze zeiden: die zijn in het debat aan de orde geweest, en als we
nou één ding zeker weten, dan is het dat die mensen er niet voor in
aanmerking komen – hoe zuur dat ook is voor die individuele mensen –
omdat die echt niet voldoen aan de criteria. Dat is inderdaad ook heel
zuur: dan heb je een regeling en dan kom je er niet voor in aanmerking. Ik
heb ook gezegd: als iemand is afgewezen, zelfs in een beroepszaak, en als
er dan een nieuw feit opduikt of als er dan toch een document is, dan
staat wat mij betreft die weg nog steeds open. Het is volgens mij in lijn
met de geest van de regeling dat we het willen geven aan mensen voor
wie die regeling ontworpen is. Maar over «handen in het vuur steken» in
de zin van dat ik het zeker weet, zeg ik: de SVB heeft het uitgevoerd en ik
ben er echt van overtuigd dat die het zeer zorgvuldig heeft gedaan.
Sterker nog, in de evaluatie die we hier vorig jaar hebben besproken,
werd dat ook bevestigd.
De voorzitter:
Afrondend.
De heer Kerstens (PvdA):
Ja, afrondend, voorzitter. En als ik de Staatssecretaris vraag om die vraag
van mij eens te beantwoorden, wat zou hij dan erger vinden: iemand die
ten onrechte de regeling wel krijgt of iemand die die ten onrechte niet
krijgt?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik vind het een hele moeilijke vraag. Volgens mij zou iedereen in deze zaal
dat een moeilijke vraag vinden. Als er echt twijfel is, dan kan ik me
voorstellen dat het dubbeltje een kant op valt ten faveure van de
aanvrager. Maar ik meen de heer Kerstens in zijn eerste termijn te hebben
horen zeggen: we zullen ook met de hand over het hart strijken voor
mensen die in beroep zijn gegaan en we zullen het die mensen toch
toekennen. Dat zou de vreemde situatie opleveren dat zelfs mensen voor
wie het is aangevraagd en die zijn overleden voor 15 augustus 2015, een
hard criterium in de regeling, het geld toch zouden krijgen. Als dat de
intentie van de Kamer is, dan hoor ik dat graag. Maar volgens mij hebben
we een regeling met spelregels afgesproken. Daar moeten we ons wel
met z’n allen aan houden.
De heer Van Gerven (SP):
De Staatssecretaris zegt: we moeten geen onterechte verwachtingen
wekken. Dat verhaal horen we al twintig jaar, want ook vorige bewindspersonen hebben dat gezegd. Maar je kunt aan verwachtingen voldoen als je
daartoe de politieke wil hebt. Ik ga terug naar de backpayregeling, want
daar gaat het nu concreet over. Die regeling is er gekomen omdat er toch
breed het besef was dat we de mensen die toen in dienst van de overheid
waren en geen loon hebben gehad, onrecht hebben aangedaan. Er is een
ruim financieel gebaar voor gekomen, in de orde van grootte van
€ 25.000. Dat is toch een erkenning: we hebben toen iets niet goed
gedaan en we compenseren die relatief kleine groep. Is het, daarop
doordenkend, dan toch eigenlijk niet logisch om dan bijvoorbeeld ook de
weduwen daarin te betrekken? U zei «onder anderen», maar ik heb
nadrukkelijk alleen de groep van weduwen genoemd, omdat het voor
iedereen zonneklaar is dat dat een zwarte bladzij in onze geschiedenis is.
Staatssecretaris Blokhuis:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

25

Maar als ik me niet vergis, is diezelfde vraag ook aan de orde geweest in
2015, bij de totstandkoming van de backpay. Toen was de Kamer unaniem
van mening: dit is een goede regeling. Een paar fracties, waaronder die
van de heer Van Gerven en DENK, zeiden: het mag wat ons betreft breder.
Daar was geen steun voor. Ik zie nu ook geen steun in de Kamer om het
breder te maken. Dat bedoel ik als ik het heb over verwachtingen wekken.
Als we dat steeds blijven zeggen, dan gaat in de gemeenschap misschien
de gedachte postvatten dat het toch gebeurt. Maar ik denk: we hebben
een regeling en we kijken naar de toekomst, ook met de collectieve
regeling. Ik zal zo nog wat over dat collectieve zeggen. Wat mij betreft
zouden we dan ook met elkaar moeten zeggen: we sluiten het individuele
deel hiermee af, maar we kijken wel naar de toekomst en willen daarin
steeds onze verantwoordelijkheid nemen door het vaste en het flexibele
deel met elkaar ruimhartig in te vullen.
De voorzitter:
Afrondend.
De heer Van Gerven (SP):
Wat daarbij toen ook heel sterk speelde – ik was daar niet bij – waren de
financiën. Zoals altijd: hoe groter je de groep maakt, hoe meer geld ermee
gemoeid is. Nu is uit de uitvoering gebleken dat de groep kleiner is dan
was ingeschat. Die was rond de 1.000. De Staatssecretaris heeft dat
uitvoerig toegelicht. Dus eigenlijk zijn de financiën niet meer het criterium
dat op dit vlak tot een beperking zou moeten leiden. Daarom nogmaals
mijn vraag: is de Staatssecretaris bereid om, als een Kamermeerderheid
het zou steunen, de groep van de weduwen tot de backpayregeling toe te
laten en het dan ook uit te voeren?
Staatssecretaris Blokhuis:
De heer Van Gerven zegt iets heel belangrijks: als een Kamermeerderheid
dat steunt. Ik weet mijn plek. Als de Kamermeerderheid dat vindt, dan ga
ik daarmee naar het kabinet en dan breng ik dat daar in, met uiteraard een
positief advies. Maar dan nodig ik de heer Van Gerven uit om die
Kamermeerderheid te krijgen.
De voorzitter:
Dat is een tegenvraag stellen. Dat zijn we niet gewend. Maar die vraag is
gesteld, dus heel kort de heer Van Gerven.
De heer Van Gerven (SP):
Als die motie er zou komen, zou de Staatssecretaris die dus van een
positief advies voorzien.
Staatssecretaris Blokhuis:
Nee, dat is het omgekeerde. Ik heb steeds gezegd, ook in dit debat, hoe ik
erin zit. De heer Van Gerven vraagt: als er een motie wordt aangenomen,
gaat de Staatssecretaris die dan ook uitvoeren? Ja, volgens mij is dat
gewoon het staatsrecht, spelregel nummer één.
De voorzitter:
U gaat verder met de beantwoording. Het volgende blok.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Er zijn vragen gesteld over de positie van Pelita in relatie tot de
problemen die mensen ondervinden bij de uitvoering van regelingen. Die
pak ik toch even bij het individuele deel, dus niet backpay maar meer
algemeen. Mevrouw Dijkstra vroeg: wat gebeurt er met signalen die Pelita
krijgt van mensen die zich onheus bejegend voelen bij aanvragen van
andere oorlogsregelingen? Zijn er overeenkomsten te vinden in de dingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

26

waartegen mensen aanlopen? Het komt voor dat aanvragers zich onheus
bejegend voelen bij de afhandeling van hun aanvragen bij de Sociale
Verzekeringsbank of bij de Pensioen- en uitkeringsraad. Die zitten in
hetzelfde gebouw. Dit komt het meest voor bij afwijzingen die voor de
aanvrager niet goed te begrijpen zijn, bijvoorbeeld bij toekenningen en
afwijzingen binnen één gezin, waarvan de gezinsleden deels dezelfde
oorlogservaringen hebben of wanneer er sprake is van ernstige klachten
waarbij er geen causaal verband is met de criteria van de betreffende
regeling. Als er klachten of vragen binnenkomen naar aanleiding van een
afwijzing, neemt Pelita het betreffende dossier door. Waar nodig neemt
Pelita dan vervolgens contact op met de Sociale Verzekeringsbank. Dat is
de route die we met elkaar hebben afgesproken. Volgens mij is dat een
infrastructuur die in principe goed zou moeten werken. Als Pelita zegt «we
komen er niet door» of «we hebben daar problemen mee», dan ben ik
direct bereid om daarover met Pelita in gesprek te gaan.
Er was nog een andere vraag over Pelita: hoe zou Pelita nog verder
ondersteund kunnen worden in het doorgeven van signalen en wat betreft
opties om bezwaar te maken? Dat is inderdaad ingewikkeld. Door de
werking van de AVG, de privacyregelgeving, krijgt Pelita niet meer de
beschikkingen toegestuurd; de SVB mag dat niet doen. Ik wil Pelita en de
SVB vragen om daarvoor een oplossing te vinden. Dat mag niet de reden
zijn waarom Pelita zich niet met individuele dossiers van gedupeerden of
van mensen met een klacht kan bemoeien.
De voorzitter:
Ik zie mevrouw Dijkstra.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik had nog gevraagd of het mogelijk en wenselijk is om bij deze regeling
een hardheidsclausule op te nemen, net als bij de backpay.
Staatssecretaris Blokhuis:
Gaat het dan over de Wuv en de Wubo?
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ja, die andere regelingen.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dat heb ik niet paraat. Daar kom ik zo op terug.
De voorzitter:
Ik zie dat de Staatssecretaris naar het een-na-laatste blokje gaat.
Staatssecretaris Blokhuis:
O, het zit er wel bij. Ik had nog niet alle antwoorden gelezen, doordat u te
snel klaar was met de stemmingen. Het antwoord op uw vraag zit wel in
mijn mapje. Zowel voor de Wuv als de Wubo bestaat er een hardheidsclausule. We mogen dus alternatief handelen. Indien nodig wordt hij ook
gebruikt. Er is beleid ontwikkeld voor wanneer hij gebruikt wordt. Het
antwoord is dus bevestigend. Hij bestaat al. Dat maakt de vraag van Pelita
niet minder. Er zijn mensen die zich onheus bejegend voelen. Dat is in het
rondetafelgesprek van afgelopen maandag kennelijk ook aan de orde
geweest.
Voorzitter. De heer Van Gerven heeft gevraagd of er niet toch een finaal
gebaar richting de Indische gemeenschap moet worden gemaakt.
Eigenlijk sluit dit aan bij de opmerking van mevrouw Agema. Zij vroeg of
we niet alsnog een commissie van wijze mensen naar de materie in de
breedte moeten laten kijken. Zoals u weet is de zogenaamde Indische
kwestie in de afgelopen jaren in veel debatten, met opeenvolgende
bewindspersonen, aan de orde geweest. Zij hebben steeds het kabinets-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

27

standpunt over de Indische kwestie bevestigd en op verschillende
manieren erkend wat men heeft doorgemaakt. Ieder debat roept weer
hoop en verwachtingen op. Dit is in lijn met wat ik net zei. Als je pleit voor
een uitbreiding van de groep terwijl daar geen steun voor is, worden er
verwachtingen gewekt die niet worden waargemaakt. In 2015 heeft de
toenmalige Staatssecretaris Van Rijn met brede steun van de Kamer een
nieuwe fase ingericht, gericht op de toekomst. Dat wil ik voortzetten. De
vraag om de agenda weer helemaal open te trekken en een commissie
van wijzen aan te wijzen wil ik dan ook met nee beantwoorden.
De voorzitter:
Ik zie dat de Staatssecretaris nog één vraag heeft in dit blok. Of niet?
Anders eerst mevrouw Agema.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik kom er zo in tweede termijn op terug. Ik ga even de Handelingen erop
naslaan, want volgens mij heeft Staatssecretaris Van Rijn gezegd dat de
backpay niet het eindpunt was.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Ik heb nog een vraag van de heer Kerstens over de uitspraak
van het Haags gerechtshof over de Indische kwestie in de periode na de
oorlog, vanaf 1947. Volgens mij hebben andere woordvoerders die vraag
herhaald en zich erbij aangesloten. Afgelopen dinsdag is die uitspraak
bekend geworden. Vers van de pers, zeg maar. Die uitspraak moeten we
uiteraard eerst bestuderen. Het gaat om het aansprakelijk stellen van de
Nederlandse Staat voor het geweld van het leger in Nederlands-Indië. Dat
is op zich afschuwelijk, verschrikkelijk, maar het is een andere zaak dan de
Indische kwestie waar we het hier over hebben, die betrekking heeft op de
periode in de Tweede Wereldoorlog. Ik zie daarom geen directe relatie met
de agenda van dit overleg en ook geen relatie met de Indische kwestie.
Daarom valt het ook niet onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie
van VWS om dit op te pakken. Natuurlijk gaat het kabinet die uitspraak
wel bestuderen. Ik vind dat het eerst moet worden gekeken naar het
Ministerie van Defensie en het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor
een reactie hierop. Ik neem aan dat ik de vraag ook zo moet uitleggen,
namelijk dat de Kamer verwacht dat het kabinet er een standpunt over zal
innemen. Dat moet via die route, via de ministeries die er primair voor
verantwoordelijk zijn, Defensie en Buitenlandse Zaken. Laat ik vooropstellen dat die uitspraak bevestigt hoe verschrikkelijk die periode is
geweest. Wij kunnen niet anders dan daar met compassie kennis van
nemen.
De heer Van Gent heeft gevraagd of ik in gesprek blijf met de Indische
gemeenschap. Ja, voor mijn beleid op het gebied van oorlogsgetroffenen
spreek ik met veel verschillende organisaties en vertegenwoordigers van
slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, met Joodse organisaties,
vertegenwoordigers van Roma en Sinti en verzetsmensen, en ook met
verschillende vertegenwoordigers uit de Indische gemeenschap. Uiteraard
blijf ik daarmee in gesprek.
Tot slot, voorzitter, één vraag over het collectieve deel, over Sophiahof.
Mevrouw Dijkstra vroeg of er schoolklassen ontvangen kunnen worden. Ik
heb begrepen dat dit inmiddels al gebeurd is, dat er al schoolklassen zijn
langs geweest bij Sophiahof. Verder kijkt Sophiahof samen met andere
organisaties, zoals Museon, of combinatiebezoeken van schoolklassen
mogelijk zijn.
Voorzitter, daar wil ik het bij laten.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste
termijn van de zijde van het kabinet. Ik neem aan dat er behoefte is aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

28

een tweede termijn. Een aantal leden heb ik al horen verwijzen naar een
tweede termijn. Dan geef ik als eerste het woord aan de heer Kerstens.
Een derde van de spreektijd in eerste termijn, dus één minuut. Gaat uw
gang.
De heer Kerstens (PvdA):
Ik dank de Staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen. Ik heb
hem gehoord rondom 5 mei als vrije dag. Daar staat hij positief tegenover.
Ik ook, want anders zou ik het niet voorgesteld hebben. Maar daarmee
hebben we het nog niet voor elkaar. De Staatssecretaris geeft aan dat hij
nog gaat nadenken over hoe hij dat met nog meer gewicht, om het zo
maar te zeggen, ook echt voor elkaar kan krijgen. Dat ga ik zelf ook doen.
Dat leg ik graag een volgende keer aan hem voor. Dat is dan bij het VAO
dat ik aanvraag.
Dan de Indische kwestie. De Staatssecretaris heeft een paar keer aangegeven, ook de vorige keer, dat het zaak is om de regeling naar de geest uit
te voeren. Hij geeft ook aan: met alle informatie die ik heb vanuit degene
die de regeling heeft uitgevoerd, namelijk de SVB, kan ik ervoor staan dat
het ook echt is gebeurd en dat daar geen twijfel over bestaat. Die twijfel is
er bij anderen wel. En hoewel iedereen ernaar snakt om hier een streep
onder te zetten, denk ik toch dat we dat nog niet kunnen doen. Daar
komen wij vast nog over te spreken.
Dan ten slotte over de uitspraak van het hof. De Staatssecretaris zegt dat
het in eerste instantie vooral een kwestie is van Defensie en Buitenlandse
Zaken. Ik hoorde hem ook zeggen dat we die situatie die zich toen in
Nederlands-Indië heeft afgespeeld, met veel compassie moeten bekijken.
Ik laat het voor nu bij de uitspraak dat ik dan ook hoop dat ik die
compassie terugzie in de reactie van de Nederlandse regering, nu de
rechter heeft gesproken.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Gerven, gaat uw gang.
De heer Van Gerven (SP):
Voorzitter. Het blijft onbevredigend. Ik wil toch proberen om een stapje
verder te komen, dus ik wil graag een motie indienen om de backpaygroep uit te breiden naar de weduwen. Maar dan blijft daarna toch nog de
discussie staan rondom een finaal derde gebaar, om het zo maar eens te
noemen. Destijds is dat bij de analyses die Staatssecretaris Van Rijn heeft
gemaakt ook nadrukkelijk in beeld geweest. Er zijn ook analyses gemaakt
van belanghebbenden, van alle nog levenden uit die tijd. Dat is eigenlijk in
lijn met het verzoek om toch nog een commissie van wijzen in te stellen.
Het liefst wil ik dat zoiets gedragen wordt door de hele Kamer, en ook
door de Staatssecretaris. Die rapporten zijn niet in extenso geanalyseerd
en van een commentaar voorzien op een wijze die recht doet aan de
problematiek. Is de Staatssecretaris bereid om, om het maar eens in
parlementaire termen te zeggen, over zijn eigen schaduw heen te
stappen?
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Renkema.
De heer Renkema (GroenLinks):
Ik wil de Staatssecretaris bedanken voor de beantwoording van de
vragen. Ik ga toch nog één keer terug naar het onderwerp onderwijs. Ik
denk dat een samenleving in een curriculum eigenlijk vastlegt wat de
moeite waard is om aan te bieden in het onderwijs. Welke leerinhouden
wil je nou aan leerlingen aanbieden? Wat is waardevol? Het geschiedeniscurriculum definieert voor een belangrijk deel ons collectieve geheugen,
maar daarmee ook onze nationale identiteit. Wie zijn wij eigenlijk? Welk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

29

verhaal telt? Dat heb ik vanmiddag gevraagd. Misschien is het beter om te
zeggen: wíéns verhaal telt? Dat is misschien wel een betere vraag. Ik ken
het onderwijs van binnenuit, en ik denk dat deze vraag niet door individuele scholen en leraren moet worden beantwoord, maar door ons samen
en door de politiek. Dit overlaten aan het eigen initiatief is voor mij veel te
vrijblijvend. Ik vind het jammer dat de Staatssecretaris naar z’n collegaminister Slob wijst. Ik weet ook waar hij over gaat, maar ik zie hier echt
een breder belang. Ik zie de komende curriculumherziening echt als een
moment waarop wij ons hebben te verhouden tot de ingewikkelde vragen
waarover wij het vanmiddag hebben gehad. Ik ga het thema, ook gezien
wat een aantal collega’s hier erover hebben gezegd, wellicht vanuit de
Kamer een vervolg geven. Ik heb met belangstelling geluisterd naar mijn
collega van de SP over de weduwen.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Dijkstra, gaat uw gang.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Voorzitter. Ik kan heel kort zijn. Ik dank de Staatssecretaris voor zijn
antwoorden.
Ik denk dat het heel goed is om ons te realiseren dat wij blijvend aandacht
moeten besteden aan wat mensen hebben meegemaakt, ook in delen van
de wereld die ver weg van Nederland liggen, zoals Nederlands-Indië. En
ook als we op een gegeven moment zeggen dat we materieel niet veel
meer kunnen doen, moeten we toch blijven doorgaan en structureel
aandacht besteden aan wat daar is gebeurd en wat mensen daar hebben
meegemaakt. Dat leeft ook door in de volgende generaties. In die zin sluit
ik me toch ook aan bij mijn collega van GroenLinks. Hij wil iets verder
gaan dan ik als het gaat om de kerndoelen in het onderwijs, maar ik heb
volgens mij ook van de Staatssecretaris gehoord dat hij bereid is om hier
sterk op aan te sturen. En daar houden we hem aan – laat ik het maar zo
zeggen.
Mevrouw Agema (PVV):
Begrijp ik hieruit dat u uw motie uit 2011 over een commissie van wijzen
niet meer gaat indienen?
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Dat begrijpt u goed.
De voorzitter:
Dank u wel. U was aan het einde van uw tweede termijn. Dan geef ik
graag het woord aan de heer Van Gent. Gaat uw gang.
De heer Van Gent (VVD):
Ik wil de Staatssecretaris bedanken voor zijn antwoorden.
Hij heeft ook antwoord gegeven op mijn vraag over het belang om ook
voor na het jubileumjaar te borgen dat er aandacht blijft voor de gebeurtenissen in Wereldoorlog II, zowel in Europa als in Azië. Hij antwoordde
vooral in de trant van: er wordt dus een extra investering gedaan in
musea. Maar ik wil toch ook even wijzen op het belang van het blijven
herdenken, van het organiseren van grote herdenkingen. Kan hij daar nog
even op reageren?
In het verlengde daarvan kan het kabinet daar natuurlijk ook zelf aandacht
aan geven door ruimschoots aanwezig te zijn bij die herdenkingen, net als
buitenlandse gasten. Uit het antwoord van de Staatssecretaris begreep ik
dat hij niet gaat over buitenlandse aanwezigheid bij herdenkingen, maar ik
wil hem toch aanmoedigen om zijn collega’s daarin zo veel mogelijk te
stimuleren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

30

Tot slot. Ik zei het even tussen neus en lippen door, maar ik herhaal het
nog even: bij uitnodigingen moeten wij daar als Kamer ook goed
aandacht aan geven door ruimschoots aanwezig te zijn. Maar ik zal op de
pv-vergadering komen met een voorstel om dat veel beter te coördineren.
Dan wordt het bij ons ook veel bekender wanneer en waar de herdenkingen zijn, en wat er van ons verwacht wordt.
De voorzitter:
Dank u wel. En met de «pv» bedoelt u de procedurevergadering van de
vaste Kamercommissie. Dan mag ik mevrouw Agema het woord geven.
Mevrouw Agema (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik begrijp van de Staatssecretaris dat hij een punt
wil zetten achter de Indische kwestie. Het staat me nog heel helder voor
de geest dat zijn voorganger Van Rijn met de backpayregeling helemaal
niet bezig was met het zetten van een eindstreep, want de Indische
kwestie is natuurlijk veel groter. Het gaat ook om excuses, om erkenning,
om compensatie van oorlogsschade. Het staat me heel helder voor de
geest. Ik moet echt die Handelingen opzoeken voor een volgend debat,
want dan heb ik die alvast onder de arm. Maar het staat me zo helder voor
de geest dat de eindstreep die de Staatssecretaris hier nu zet, niet door de
vorige Staatssecretaris is gezet. Die Indische kwestie is namelijk veel
groter.
Ik heb hem gevraagd om een commissie van wijzen te laten kijken naar al
die losse eindjes die er nog zijn. We moeten volgend jaar namelijk met z’n
allen dat jaar van 75 jaar bevrijding in gaan, maar er is in één dossier nog
zo veel woede over al die losse eindjes. Dan denk ik: waarom zegt de
Staatssecretaris het nou niet toe? Waarom zegt hij nou niet toe dat hij een
commissie van wijzen instelt, die met al die organisaties gaat praten om
dat ten goede te keren? We moeten toch met z’n allen het volgende jaar
in? Waarom stelt hij niet een commissie in die dan nog dit jaar tot een
eindoordeel en tot adviezen aan de Kamer moet komen? Ik snap het
gewoon niet, want volgens mij heeft zijn voorganger echt niet gezegd dat
het met de backpay klaar was.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de tweede
termijn van de zijde van de Kamer. Dat betekent dat ik de Staatssecretaris
graag het woord wil geven, maar ik kijk eerst nog even naar de heer Van
Gerven.
De heer Van Gerven (SP):
Ik heb even een praktisch punt. Wil de Staatssecretaris de vraag over het
niet vernietigen van documenten van Buitenlandse Zaken beantwoorden
in de tweede termijn? Die vraag is namelijk blijven liggen.
De voorzitter:
Dan de Staatssecretaris. Ik kijk ondertussen ook even naar de klok. We
hebben enige uitloop hier in de commissie, maar ik weet natuurlijk niet
hoe het voor de leden zit. De leden die echt strikt om 16.00 uur weg
moeten, verexcuseer ik. Ik zie een aantal mensen die dat betreft. Staatssecretaris, gaat uw gang.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Ik zou in tweede termijn nog terugkomen op de vraag van
mevrouw Dijkstra over gemeentelijke initiatieven. Ik had al iets gezegd
over lokale activiteiten als musea, maar ik kan dat nog wel iets specificeren. Die regeling is niet specifiek bedoeld voor eenmalige lokale
initiatieven, zoals die voor geen enkel eenmalig initiatief bedoeld is. Maar
die regeling staat wel open voor een museum in een gemeente met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

31

vaste collectie over de Tweede Wereldoorlog. Zo’n aanvraag loopt dan
namens het museum lokaal. Als het gemeentelijk archief een relevante
collectie heeft, kan er een aanvraag worden ingediend.
Mevrouw Agema (PVV):
Er verlaten nu mensen uit protest de zaal en ik hoop dat de Staatssecretaris dit signaal serieus neemt, ook met het oog op volgend jaar.
De voorzitter:
De Staatssecretaris is bezig met zijn beantwoording.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dit is inderdaad jammer.
(Opmerkingen vanaf de publieke tribune.)
De voorzitter:
Mevrouw, ik wil u vragen om niet vanaf de tribune te reageren. Dank u
wel, mevrouw. Dit is echt niet de bedoeling.
De Staatssecretaris.
Staatssecretaris Blokhuis:
Het is haast ongepast om het na zo’n emotionele uitbarsting te gaan
hebben over lokale musea. Ik snap wat mevrouw Agema zegt, want dit is
inderdaad een heel naar signaal. Maar ik was wel bezig met het antwoord.
Als het gemeentelijk archief een relevante collectie heeft, kan er een
aanvraag worden ingediend in de categorie «digitalisering». Lokale
initiatiefjes kunnen dus wel degelijk worden betrokken bij die aanvragen.
De buitenlandse dossiers. Hoe zit het met de bijna 5.000 dossiers in het
kader van het Traktaat van Wassenaar? Gaat u voorkomen dat ze worden
vernietigd? We hebben navraag gedaan bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken, want die dragen zorg voor het Bureau Schadeclaims
Indonesië. Het archief is onlangs volgens de daarvoor geldende regels en
procedures opgeschoond en wordt overgedragen aan het Nationaal
Archief.
Mevrouw Agema (PVV):
Wat betekent dat?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik ben geen archivaris en ik weet niet wat «opgeschoond» betekent.
De voorzitter:
Ik wil de Staatssecretaris vragen om zijn beantwoording af te maken.
Wellicht kan er dan dadelijk een toelichting komen.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik heb begrepen dat er een VAO komt. Ik neem aan dat dat op zeer
afzienbare termijn zal zijn en ik stel voor dat ik er dan op terugkom.
De voorzitter:
Dan zou ik willen voorstellen om er daarvoor schriftelijk op terug te
komen, want dan kunnen de leden zich daarop voorbereiden.
Staatssecretaris Blokhuis:
Prima, een briefje naar de Kamer. Die vraag wordt schriftelijk beantwoord.
Voorzitter. In tweede termijn heb ik nog twee vragen gehoord, waaronder
eentje van de heer Van Gent over de grote herdenkingen. Die vallen niet
onder die 15 miljoen, maar die blijven uiteraard zeer belangrijk. Dat het in
de toekomst dezelfde omvang zal hebben als tijdens het 75-jarig jubileum,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

32

kan ik zeker niet beloven. Het zijn ook vaak lokale of regionale initiatieven.
Maar als ik zie hoeveel enthousiasme er in Nederland is om dit te doen en
dat er niet alleen veteranen bij zijn maar ook nabestaanden en zeker ook
kinderen, dan heb ik goede hoop dat die massaliteit blijft. Gisteren was ik
in Putten en daar zijn bij de herdenking op 2 oktober meer mensen
aanwezig dan op 4 mei.
De aanwezigheid van het kabinet. Er wordt volop in geïnvesteerd om zo
veel mogelijk kabinetsleden aanwezig te laten zijn bij alle herdenkingen en
vieringen. De Kamer, waarover de heer Van Gent wat heeft gezegd, gaat
natuurlijk over haar eigen agenda. Er is ons uiteraard veel aan gelegen om
er zo veel mogelijk buitenlandse gasten bij te betrekken.
Voorzitter. Mevrouw Agema heeft nog gerefereerd aan hoe mijn ambtsvoorganger erin zat. Ik heb net gequoot wat hij zei in het VAO van begin
2016. Daarin zei hij dus letterlijk: ik wil een bladzijde omslaan. Hij zegt
inderdaad niet: ik wil de Indische kwestie afsluiten en er een punt achter
zetten. Maar dat zeg ik ook niet! Dat blijkt alleen al uit het feit dat wij met
een collectieve voorziening, ook al vinden sommigen dat niks, door
blijven gaan. Dat is een structurele voorziening op verschillende niveaus,
permanent en flexibel. Beide delen blijven bestaan, juist om die erkenning
op die manier vorm te geven voor de hele gemeenschap.
Voorzitter, daar wou ik het bij laten.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee komen we aan het einde van de tweede termijn. Ik
neem met uw goedvinden de toezeggingen door.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik heb een paar keer gevraagd om een commissie van wijzen in te stellen
en ik krijg daar echt geen antwoord op.
De voorzitter:
Op verschillende momenten is de Staatssecretaris daar op ingegaan. Ik
denk dat u niet nader tot elkaar komt. Dat is ook de reden waarom er
een...
Mevrouw Agema (PVV):
Ik stel die vraag op een normale manier en ik krijg er van de kant van de
bewindspersoon gewoon geen antwoord op!
De voorzitter:
Nee, mevrouw Agema, dat is zeker niet het geval. Ik heb gehoord dat een
aantal andere Kamerleden ook een vraag hebben gesteld. Dat is de reden
waarom er een VAO is aangevraagd en dat is de reden waarom dit debat
in de plenaire zaal wordt afgerond. U kunt daar met moties komen.
Mevrouw Agema (PVV):
Dan ga ik weer mijn vraag herhalen.
De voorzitter:
Ik ga graag de toezeggingen doornemen. Dat zijn er drie.
– De Staatssecretaris zal nagaan hoe het thema van 5 mei als nationale
vrije dag breder op de agenda kan worden gezet. Ik ga ervan uit dat
hierover wordt teruggekoppeld aan de Kamer.
– De Kamer zal via de Ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie een
kabinetsstandpunt ontvangen over de recente uitspraak van het
gerechtshof in Den Haag over het niet-verjaren van geweld door
Nederlandse militairen in 1947 in voormalig Nederlands-Indië.
– De Kamer wordt schriftelijk bericht over het opschonen van de bijna
5.000 dossiers bij de overgang van deze dossiers van Buitenlandse
Zaken naar het Nationaal Archief. Dat zal plaatsvinden, voordat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

33

VAO plaatsvindt. Aangezien we al op donderdag zitten, zal het VAO
waarschijnlijk dinsdag aan de agenda worden toegevoegd. Het zal dus
waarschijnlijk niet volgende week plaatsvinden, maar we kijken ernaar
zodat die brief er in ieder geval kan zijn.
Het VAO heeft als eerste spreker de heer Kerstens. Op die manier zullen
we dit doorgeleiden naar de plenaire Griffie.
Daarmee zijn we aan het einde gekomen van dit algemeen overleg. Ik
dank de Staatssecretaris en zijn ondersteuning voor zijn bijdrage. Ik dank
de Kamerleden voor hun bijdrage en ik dank de mensen hier in de zaal en
de mensen die dit debat op een andere manier gevolgd hebben, hartelijk
voor hun belangstelling en aanwezigheid.
Sluiting 16.06 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 20 454, nr. 150

34