Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 199

Beleidsdoorlichting Justitie en Veiligheid

Nr. 32

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 november 2019
Hierbij ontvangt uw Kamer de beleidsdoorlichting van het begrotingsartikel 37.3
«De Terugkeer van Vreemdelingen» van het Ministerie van Justitie en
Veiligheid (JenV)1. Tegelijk ontvangt u ook het oordeel van de onafhankelijke deskundige die de kwaliteit van de doorlichting heeft beoordeeld2.
Deze doorlichting volgt op de beleidsdoorlichting over het begrotingsartikel 37.2, die in december 2018 aan uw Kamer is aangeboden.3
In deze beleidsdoorlichting gaat het om de effectiviteit (doeltreffendheid)
en de efficiëntie (doelmatigheid) van het beleid om de terugkeer van
vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf uit Nederland te stimuleren.
Begrotingsartikel 37.3 stelt dat: «Het terugkeerbeleid erop is gericht om
illegaal verblijf van vreemdelingente voorkomen en tegen te gaan.
Vreemdelingen die niet (langer) in Nederland mogen blijven, dienen
Nederland te verlaten. Het uitgangspuntis dat vreemdelingen zelf
verantwoordelijk zijn voor het realiseren vanhun vertrek uit Nederland».
Deze doorlichting heeft als startpunt 1 juli 2011 en eindigt op 31 december
2017. De reden voor deze startdatum is dat op die datum de toenmalige
Minister voor Immigratie en Asiel de brede beleidsinzet voor het
terugkeerbeleid in de daarop volgende jaren aan uw Kamer stuurde.4
De mening van de onafhankelijke expert
Prof. dr. Leerkes (verbonden aan de Universiteit van Maastricht, aan de
Erasmus Universiteit en aan het WODC) trad op als onafhankelijk expert.
Ik verwijs hierbij graag naar zijn oordeel zoals toegevoegd aan deze brief.
Hij concludeert in zijn brief dat «al met al het rapport een goed overzicht
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 33 199, nr. 2.
4
Kamerstuk 19 637, nr. 1436 en bijlage.
2
3

kst-33199-32
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

1

geeft van verschillende beleidsaspecten betreffende terugkeer, trends op
het gebied van aantoonbaar vertrek, de kosten van het Nederlandse
terugkeerbeleid in nauwe zin, en wat er bekend is over de effecten van het
– weerbarstige – terugkeerbeleid. Het rapport stelt terecht dat het lastig is
om uitspraken te doen over de doeltreffendheid en doelmatigheid van dat
beleid en geeft bovendien enkele nuttige aanbevelingen voor nader
onderzoek naar de doeltreffendheid van het terugkeerbeleid». Een andere
opmerking van prof. dr. Leerkes is dat het vertrek van vreemdelingen een
integrale aanpak vergt, waarbij het nodig is om met alle betrokken actoren
nauw samen te werken. In de integrale migratieagenda, die in maart 2018
met u is gedeeld en waarvan u recent de stand van zaken heeft
ontvangen, is hier aandacht voor.5
De Kamerbrief uit 2011
De Kamerbief uit 2011 toont op welke beleidsmaatregelen de overheid
heeft ingezet. In deze brief gaat het om de volgende maatregelen:
– Maatregelen om het zelfstandig vertrek van vreemdelingen te
bevorderen;
– De invoering of aanpassing van terugkeermaatregelen om gedwongen
vertrek mogelijk te maken. Hierbij hoort het bieden van sober
onderdak aan gezinnen met minderjarige kinderen in gezinslocaties
waar zij aan hun vertrek kunnen werken, maar ook het plaatsen van
vreemdelingen in bewaring voorafgaand aan gedwongen vertrek.
Hierbij is het belangrijk op te merken dat bewaring alleen als ultimum
remedium is ingezet en dat er minder restrictieve alternatieven
bestaan;
– Inzet om samen met Europese Lidstaten de relatie met herkomstlanden te verbeteren. Een verbeterde relatie met herkomstlanden is onder
meer nodig bij het verkrijgen van reisdocumenten om gedwongen
vertrek mogelijk te maken;
– Inzet op verbetering van het proces van de uitvoering van het
terugkeerbeleid.
Een domein continu in beweging
Bij het vertrek van vreemdelingen uit Nederland is er sprake van drie
typen vertrek. Bij zelfstandig vertrek gaat het om vreemdelingen die, vaak
met ondersteuning, zonder dwangmiddelen van de overheid zijn
vertrokken. In het Nederlandse beleid is zelfstandig vertrek de meest
gewenste oplossing. Het zelfstandig vertrek van de vreemdeling uit
Nederland wordt ondersteund door de Internationale Organisatie voor
Migratie (IOM) en/of de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V). Als
zelfstandig vertrek niet aan de orde is, komt gedwongen vertrek in beeld.
Wanneer aan de juiste voorwaarden is voldaan kan de DT&V vreemdelingen uitzetten naar het land van herkomst of naar een land waarvan is
aan te nemen dat hij of zij daar toegang tot heeft. Zelfstandig en
gedwongen vertrek worden samen aantoonbaar vertrek genoemd. Tot slot
kunnen vreemdelingen zelfstandig vertrekken zonder toezicht. De
bestemming van de vreemdeling is dan niet bekend. Dit betekent dat het
onbekend is of zij daadwerkelijk Nederland hebben verlaten, of zij zijn
teruggekeerd naar het land van herkomst of zijn gemigreerd naar een
ander land.
De doorlichting toont aan dat het aantal vreemdelingen zonder rechtmatig
verblijf dat jaarlijks vertrekt tussen de 16.000 en 25.000 schommelt.
Zichtbaar zijn verschuivingen in het type vertrek. Het aantal vreemdelingen dat zelfstandig zonder toezicht vertrok lag vooral in 2016 en 2017
5

Kamerstuk 19 637, nr. 2375, Integrale Migratieagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

2

hoog. Dit aantal steeg van 7.500 in 2016 naar 12.000 vreemdelingen in
2017. Dit gaat om vreemdelingen van wie onbekend is of zij zich nog in
Nederland bevinden of vertrokken zijn naar hun herkomstland of een
ander land. Het zelfstandig vertrek via de IOM was juist in 2017 sterk
gedaald van 6.500 naar minder dan 3.000 vreemdelingen. Het aantal
vreemdelingen dat gedwongen was vertrokken naar het herkomstland,
nam ook toe in 2016 en 2017.
De doorlichting noemt dat het vertrek van vreemdelingen naar hun
herkomstland door meerdere actoren is gekenmerkt als een weerbarstig
proces. De beleidsdoorlichting richt zich op maatregelen die zijn ingezet
met het oog op het wegnemen van de belemmeringen die bestaan voor
het vertrek van vreemdelingen. De belemmeringen zijn zichtbaar op drie
afzonderlijke terreinen: medewerking van de vreemdeling, medewerking
van het land van herkomst en tot slot op de inbedding van de vreemdeling en de ondersteuning van het netwerk in Nederland.
De doorlichting doet uitspraak, voor zover mogelijk, over de effectiviteit
en de efficiëntie van de beleidsmaatregelen die vanuit de rijksoverheid
zijn ingezet om het zelfstandig vertrek, en indien nodig gedwongen
vertrek, van vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf te bevorderen.
Duidelijk is dat of een vreemdeling vertrekt afhankelijk is van veel factoren
en dat beleid slechts beperkt invloed heeft op deze factoren. De beslissing
om te vertrekken is afhankelijk van een samenspel van factoren en wordt
sterk bepaald door de individuele positie van de vreemdeling, zoals zijn of
haar of haar perceptie op de sociaaleconomische of veiligheidssituatie in
het herkomstland, zijn situatie in Nederland (in de illegaliteit) en de
medische conditie van de vreemdeling. Ook bestaan er verschillen tussen
groepen vreemdelingen; deze doorlichting laat zien dat verschillende
doelgroepen andere afwegingen maken bij het nemen van de beslissing
om te vertrekken. Gezinnen zonder rechtmatig verblijf in Nederland
maken een andere beslissing dan bijvoorbeeld alleenstaande mannen.
Duidelijk is dat het vertrek van vreemdelingen maatwerk is. Ook geldt dat
voor vreemdelingen afkomstig uit hetzelfde herkomstland specifieke
redenen kunnen bestaan waarom zij niet vertrekken.
Het terugkeerbeleid richt zich op alle vreemdelingen die moeten
vertrekken uit Nederland. De doorlichting laat zien dat de beleidsinzet in
Nederland vooral is gericht op vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf
die ooit asiel hadden aangevraagd. Er heeft duidelijk minder inzet
plaatsgevonden op vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf die een
reguliere aanvraag, bijvoorbeeld in het kader van gezinshereniging,
hadden ingediend. In deze periode heeft wel enige inzet plaatsgevonden
met betrekking tot het vertrek van reguliere vreemdelingen, onder meer
de inzet op het vertrek van Vreemdelingen in de Strafrechtketen. Deze
pilots hebben zo merkt de doorlichting op niet tot blijvend beleid geleid.
Conclusies over de effectiviteit en efficiëntie van het terugkeerbeleid
Goed is om onderscheid te maken tussen zelfstandig en gedwongen
vertrek. De effectiviteit van het beleid dat is gevoerd om zelfstandig
vertrek te bevorderen, zoals het aanbieden van terugkeerondersteuning
aan vreemdelingen, is moeilijk te meten. Bij gedwongen vertrek, in het
bijzonder als de terugkeermaatregel vreemdelingenbewaring is opgelegd,
zien we dat veel vreemdelingen na hun verblijf in bewaring aantoonbaar
uit Nederland vertrekken.
Deze beleidsdoorlichting laat zien dat het niet goed mogelijk is om de
doeltreffendheid (effectiviteit) en de doelmatigheid (efficiëntie) van
beleidsmaatregelen direct te koppelen aan het aantoonbare vertrek van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

3

vreemdelingen. Zoals hierboven gemeld, wordt het vertrek van vreemdelingen uit Nederland beïnvloed door veel factoren, waar de Nederlandse
overheid via de inzet van beleid slechts deels invloed op heeft. De impact
van deze factoren op de beslissing werkt ook nog eens verschillend door
voor iedere vreemdeling. Vertrek is maatwerk en is sterk afhankelijk van
de persoonlijke karakteristieken, zoals nationaliteit, leeftijd en gezinssamenstelling, van de vreemdeling die uit Nederland moet vertrekken.
Beleidsmaatregelen genomen ter bevordering van zelfstandig vertrek
Voor het bevorderen van zelfstandig vertrek is in de periode 2011–2017
een aantal beleidsmaatregelen genomen. Ten eerste kwam in de
doorlichting aan bod of terugkeerondersteuning (inclusief ondersteuning
bij herintegratie) het zelfstandig vertrek van vreemdelingen bevordert. Er
is geconcludeerd dat bij vreemdelingen die reeds nadenken over vertrek
terugkeerondersteuning een rol speelt in de beslissing om uit Nederland
te vertrekken. Het aanbieden van terugkeerondersteuning speelt minder
een rol voor vreemdelingen voor wie vertrek nog niet in beeld is of die
besloten hebben koste wat het kost in Nederland te willen blijven.
Daarnaast is in deze periode ingezet om de communicatie met de
vreemdeling over zelfstandig vertrek te verbeteren. Hiertoe is binnen de
DT&V gebruik gemaakt van een nieuwe methodiek: Werken in gedwongen
kader (Wigk). Daarnaast zijn vanuit de overheid organisaties gefinancierd,
zoals Vluchtelingenwerk Nederland en de IOM om informatie over vertrek
aan vreemdelingen over te brengen. Medewerkers van deze partijen
blijken goed in staat om informatie over zelfstandig vertrek aan vreemdelingen te verspreiden. Hierbij is de positieve invloed van native counselors
genoemd; dit zijn personen afkomstig uit dezelfde herkomstlanden als de
vreemdeling. Of dit heeft geleid tot een effectiever en efficiënter terugkeerbeleid met als resultaat dat meer vreemdelingen zijn vertrokken na
inzet van extra middelen, is niet te zeggen. Ook is geconstateerd dat
vreemdelingen eerder bereid zijn na te denken over vertrek als zij het
gevoel hebben dat zij een rechtvaardige procedure hebben doorlopen en
dat zij geen kans meer maken op verblijfsvergunning. Daarnaast is
benadrukt dat de duur van de procedure en de duur van het verblijf een
rol speelt bij de beslissing van de vreemdeling om terug te keren.
Beleidsmaatregelen genomen ter bevordering van gedwongen vertrek
Wanneer zelfstandig vertrek niet slaagt, komt gedwongen vertrek in beeld.
De doorlichting laat zien dat in deze periode een aantal terugkeermaatregelen is genomen, waaronder vreemdelingenbewaring. Belangrijk is dat
deze maatregel alleen in beeld komt als ultimum remedium. Wat opvalt in
de vertrekcijfers, is dat van de vijf verschillende terugkeermaatregelen die
zijn ingezet zowel absoluut, als relatief de meeste vreemdelingen
vertrekken vanuit vreemdelingenbewaring. Dit is dus een effectief
instrument ter bevordering van aantoonbaar vertrek.
Om gedwongen vertrek mogelijk te maken, zijn vanuit Nederland en
Europa diverse maatregelen ingezet om de relaties met de herkomstlanden van vreemdelingen te verbeteren. Medewerking van herkomstlanden is nodig bij gedwongen vertrek wanneer vreemdelingen geen
reisdocumenten meer hebben. Het meest kenmerkende aan de inzet in
deze periode is de Strategische Landenbenadering Migratie (SLM).
Kenmerkend van de SLM is dat de samenwerking bij terugkeer onderdeel
is van een integrale benadering, waarbij kabinetsbreed én in EU-verband
gekeken wordt waar mogelijkheden liggen ter bevordering van
medewerking aan terugkeer. Onderdeel hiervan is conditionaliteit. Zowel
positieve als negatieve prikkels worden ingezet om landen van herkomst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

4

te bewegen tot het terugnemen van onderdanen. Hierbij zijn o.a. het
verstrekken of onthouden van OS-gelden, maar ook het verstrekken of
weigeren van visa voor inwoners, in het bijzonder voor overheidsbeambten en hooggeplaatsten, van het betreffende land, of het verstrekken
of intrekken van landingsrechten voor vluchten vanuit dat land, mogelijke
drukmiddelen. Een ander aspect van SLM is dat in alle contacten met
overheden van herkomstlanden Nederlandse bewindspersonen en hoge
ambtenaren terugkeer ter sprake brengen. Om de medewerking van
herkomstlanden te verbeteren zijn Terug- & Overnameovereenkomsten
(T&O’s) en Memoranda of Understanding (MoU’s) afgesloten.
Of de maatregelen ingezet in deze periode tijdens SLM een positieve
impact hebben op het aantal vreemdelingen dat is teruggekeerd naar hun
herkomstland valt niet te zeggen. Onderzoek van de Adviescommissie
voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) laat zien dat het instrument conditionaliteit nog maar mondjesmaat is ingezet en ook dat bewindspersonen van
andere ministeries (naast Buitenlandse Zaken en JenV) niet altijd het
thema terugkeer opbrengen in de bilaterale gesprekken met vertegenwoordigers van het herkomstland.6 De ACVZ noemt de inzet van JenV en
BZ effectief omdat die er toe heeft geleid dat het belang dat Nederland
hecht aan terugkeer nadrukkelijker in beeld is gebracht bij herkomstlanden.
De uitvoering van het terugkeerbeleid
In de beleidsdoorlichting is gewezen op een aantal verbeteringen die zijn
ingevoerd in de uitvoering van het terugkeerbeleid. Zo is geïnvesteerd in
een heldere overlegstructuur. Deze is ingericht met als doel dat alle
partijen die zijn betrokken bij het vertrek van vreemdelingen elkaar weten
te vinden. Zo komen in de Lokale Terugkeeroverleggen (LTO’s) partijen
aan het woord die de belangen van vreemdelingen vanuit meerdere
perspectieven naar voren kunnen brengen. Dit is noodzakelijk om te
komen tot een gedragen oplossing voor de toekomst van de vreemdeling.
Het terugkeerproces heeft hierbij aan doelmatigheid gewonnen. Niet
duidelijk is of het terugkeerbeleid doeltreffender is.
Een ander voorbeeld is dat in de terugkeergesprekken met vreemdelingen
zonder rechtmatig verblijf aandacht is voor de specifieke situatie waarin zij
verkeren. Hiervoor is in deze periode een speciale manier van werken, het
al genoemde Wigk, geïntroduceerd voor de medewerkers van de DT&V.
Wigk reikt handvatten aan medewerkers van de DT&V aan om de
betrokken, zodat tijdens de gesprekken een gedragsverandering kan
worden bewerkstelligd. Over de doeltreffendheid en doelmatigheid van
Wigk zijn geen uitspraken te doen. Zichtbaar is dat er is ingezet op
dataverzameling en op het beter toegankelijk maken van deze data via de
ontwikkeling van nieuw tools. Hierdoor is actuele informatie over de
vreemdeling altijd online en real-time beschikbaar voor medewerkers uit
de migratieketen. Juist het snel kunnen zien of er redenen bestaan die het
vertrek van de vreemdeling belemmeren, denk hierbij bijvoorbeeld aan
medische redenen, maakt de uitvoering efficiënter. Duidelijk is dat
terugkeerproces aan doelmatigheid heeft gewonnen. Niet duidelijk is of
het terugkeerbeleid doeltreffender is geworden is door deze inzet op
dataverzameling.

6

ACVZ (2015). Strategische landenbenadering: Tussen wens en werkelijkheid. ACVZ: Den Haag,
11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

5

De –20% paragraaf
Een vast onderdeel van een beleidsdoorlichting is de verkenning van wat
de effecten zijn van een substantiële budgetaanpassing (–20%). In deze
doorlichting zijn vijf opties opgesomd om te komen tot een besparing van
in totaal € 16.840.000 in 2022. Deze maatregelen richten zich op het
beperken van de REAN Bijdrage, het besparen op vervoerskosten van
vreemdelingen naar Schiphol, het alleen nog bieden van terugkeerondersteuning via de IOM, meer Europese samenwerking en minder intensieve
regievoering door de DT&V. Wanneer ik de voorgestelde maatregelen zie
dan is het mij duidelijk dat er geen simpele manieren bestaan om te
komen tot fundamentele besparing binnen dit begrotingsartikel. In de
beleidsdoorlichting zijn de mogelijke gevolgen opgesomd van deze vijf
besparingsmaatregelen. Wat opvalt bij al deze maatregelen is dat de kans
bestaat dat er meer zelfstandig vertrek zonder toezicht gaat plaatsvinden.
Dat is niet in overeenstemming met de doelstelling van dit begrotingsartikel. Zoals is genoemd in deze doorlichting is ingezet op betere samenwerking in de keten en beter gebruik van data. Of deze verbeteringen
hebben geleid tot meer efficiëntie moet aan bod komen in een volgende
doorlichting.
Reactie op aanbevelingen uit de beleidsdoorlichting
Hieronder treft u de aanbevelingen die voortvloeien uit de beleidsdoorlichting. Deze aanbevelingen richten zich enerzijds op hoe het terugkeerbeleid verbeterd kan worden. Anderzijds gaat het om manieren om beter
inzicht te krijgen in de doelmatigheid en doeltreffendheid van het
terugkeerbeleid.
– Deze doorlichting maakt duidelijk dat de contacten met de belangrijkste spelers in het migratiedomein in de afgelopen jaren zijn geïntensiveerd, zowel op lokaal als op internationaal niveau, dankzij onder meer
de invoering van de Lokale Terugkeeroverleggen. Belangrijk is dat deze
contacten met de actoren in de migratiewereld worden bestendigd en
waar nodig uitgebreid. Hierbij gaat het om actoren op lokaal niveau,
op landelijk niveau en ook elders in Europa en in de herkomstlanden
van migranten. Voor meer informatie hoe ik dit vormgeef, verwijs ik
graag naar de Integrale Migratieagenda die ik in maart 2018 met uw
Kamer heb gedeeld. Zoals ik aangaf tijdens de begrotingsbehandeling
van oktober 2018 rapporteer ik periodiek over de voortgang van de
Integrale Migratieagenda.7
– De doorlichting toont dat er geen volledig beeld is te geven van de
doelmatigheid en doeltreffendheid van het ingezette migratiebeleid in
de migratieketen. Het is nodig om met alle betrokken partijen te kijken
welke gegevens verzameld kunnen worden. Het doel is om de hele
keten integraal met goede indicatoren in beeld te brengen met het oog
op betere aansturing van beleid en uitvoering. Dit was al aangekondigd in de beleidsreactie van begrotingsartikel 37.2 die in december
2018 aan u is aangeboden.8 Deze indicatoren zullen met uw Kamer
worden gedeeld.
– Daarnaast heeft de doorlichting aangetoond dat er op meerdere
terreinen minder bekend is over de effectiviteit en efficiëntie van het in
deze periode ingezette terugkeerbeleid. Dit is ook bevestigd door de
onafhankelijke expert. Op dit terrein lopen momenteel meerdere
onderzoekstrajecten of zijn net afgerond. Het Europees Migratie
Netwerk (EMN) is gestart met een onderzoek naar verschillende
methodes van het voeren van vertrekgesprekken in de verschillende
7
8

Kamerstuk 19 637, nr. 2375, Integrale Migratieagenda.
Kamerstuk 33 199, nr. 2, Beleidsreactie van de Staatssecretaris van JenV op de Beleidsdoorlichting Begrotingsartikel 37.2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

6

–

–

–

Lidstaten. Hierbij is ook goed te wijzen op de Commissie Onderzoek
langdurig verblijf van vreemdelingen (Commissie Van Zwol). De
Commissie Van Zwol heeft onderzoek gedaan naar de belemmeringen
voor het vertrek van vreemdelingen die langere tijd in Nederland
blijven nadat hun verzoek om verblijf is afgewezen. Tijdens het
schrijven van deze doorlichting waren de onderzoeksresultaten van de
Commissie van Zwol nog niet bekend. Tot slot wil ik hier ook nog
wijzen op het Programma Flexibilisering Asielketen. In dit programma
komt ook de vraag expliciet naar voren naar een effectief vertrekbeleid.
Als de onderzoeksresultaten van het EMN bekend zijn, evenals als de
resultaten van het Programma Flexibilisering Asielketen, kan ik
aangeven, mede gelet op de aanbevelingen van de Commissie van
Zwol, of er noodzaak bestaat voor nader onderzoek.
Het is daarnaast gewenst om meer te kunnen zeggen over de
effectiviteit van de T&O’s en de MoU’s die Nederland alleen, of in
Benelux-verband of in Europees verband, heeft afgesloten met
herkomstlanden. Niet goed duidelijk is of deze overeenkomsten
hebben geleid tot meer (gedwongen) vertrek en waarom deze
instrumenten bij sommige landen meer succesvol opleverden dan bij
andere landen. Ik ga bezien of, en zo ja in welke vorm, het zin heeft om
een onderzoek te programmeren om hier meer inzicht in te verkrijgen.
Deze doorlichting laat zien dat er veel literatuur beschikbaar is waarom
vreemdelingen niet uit Nederland willen of kunnen vertrekken. Deze
doorlichting maakt tegelijk duidelijk dat jaarlijks een omvangrijke
groep vreemdelingen wel aantoonbaar (zelfstandig en gedwongen) uit
Nederland vertrekt. Onderzoek is gewenst, waarin het gesprek wordt
aangegaan met vreemdelingen die op het punt van vertrekken staan,
bijvoorbeeld op Schiphol, om zodoende te achterhalen waarom zij wel
vertrekken. Deze gesprekken geven inzicht in de succesfactoren van
het terugkeerbeleid. Hiervan kan de migratieketen leren en zodoende
meer inzicht krijgen in hoe de effectiviteit en efficiëntie zijn te
verhogen. Ook hiervoor geldt dat ik de mogelijkheid wil onderzoeken
of het starten van een onderzoek zinnig is. Hierbij zal ik de IOM
betrekken.
Tot slot is het, zoals ook opgemerkt in de doorlichting van het
begrotingsartikel 37.2, goed om aandacht te hebben voor jaarcohorten
vreemdelingen. De cijfers die de migratieketen gebruikt zijn jaarcijfers.
Deze laten zien hoeveel vreemdelingen jaarlijks aantoonbaar en niet
aantoonbaar vertrekken. De huidige manier van rapporteren maakt niet
inzichtelijk wat er gebeurt met het cohort personen dat jaarlijks
aankomt in Nederland. Cohortstudies laten zien hoe het alle vreemdelingen vergaat die in één periode zijn gearriveerd. Zichtbaar is dan of
asielzoekers uit één jaar meerdere malen instromen in de caseload van
de DT&V. Ook over de mogelijkheden om te rapporteren in jaarcohorten zal ik u binnenkort informeren.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 32

7