Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

OPENBAAR MINISTERIE & POLITIE

Versie:
Status:
Datum:

1.0
def
21 mei 2012

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

INHOUDSOPGAVE
INLEIDING
Afbakening
Methode
Opzet

3
4
4

ONDERZOEKEN

1

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9

5
7
8.
10
11
11
12
13
14

1.1
1.2
1.3
2

3

4

Sturing & intelligence
Aanpak in 2011
Landelijk Parket en Nationale Recherche
Arrondissementsparketten en regiokorpsen
Bovenregionale recherche
Gezamenlijke aanpak
FP & Bijzondere Opsporingsdiensten
Internationale samenwerking
Financiële aanpak

VERVOLGINGSRESULTATEN

17

3.1
3.2
3.3
3.4

17
18
19
20

Landelijk parket
Arrondissementsparketten
Functioneel Parket
Afnemen

CONCLUSIES EN TOEKOMST PERSPECTIEF

22

4.1
4.2
4.3
4.4

22
23
24
25

Conclusies
Toekomst Perspectief
Ondermijning en Afpakken
De Verantwoording vanaf 2012

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 201.1 —gh/ym

2

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

1

Inleiding

De aanpak van georganiseerde criminaliteit behoort tot de kerntaken van politie eri.
Openbaar Ministerie. Georganiseerde criminaliteit trekt zich weinig aan van regio- 6flandsgrenzen en kenmerkt zich door zijn heimelijke aard en ondermijnende karakter doâi
de verwevenheid van onderwereld met bovenwereld. Van politiekorpsen en OMonderdelen vergt dit dat zij hun informatie- en sturingsprocessen goed op orde hebben,
ten behoeve van de juiste keuzes in het proces van opsporing en vervolging. Verdéi
betekent het dat samenwerking gezocht moet worden met opsporings- fr
vervolgingsinstanties in binnen- en buitenland. Maar de aard van georganiseerd&
criminaliteit vergt ook interventies van andere partners, zowel binnen de overheid als
daarbuiten. Een uitsluitend strafrechtelijke aanpak kan nooit effectief zijn. Voor OM en
politie betekent dit dat actief de samenwerking met die andere (keten)partners wordt
gezocht.
In deze rapportage leggen het College van procureurs-generaal en de Board Opsporing
van de Raad van Korpschefs verantwoording af over de inspanningen die in 2011 zijn
geleverd binnen de aanpak van de georganiseerde criminaliteit. Hiertoe worden de
concrete resultaten qua aantallen projectmatige onderzoeken en vervolgingsresultaten
gegeven en wordt daarnaast ingegaan op de investeringen in de samenwerking met
(keten)partners.
Naast de strafrechtelijke onderzoeken die korpsen en parketteri in 2011 hebben
uitgevoerd, zijn binnen politie en OM ook een aantal algemene ontwikkelingen door- en
ingezet die een relatie hebben met de aanpak van de georganiseerde en ondermijnende
criminaliteit. Dit geldt bijvoorbeeld voor intelligence en de sturing op onderzoeken, voor
het bevorderen van een geïntegreerde of programmatisch aanpak bij georganiseerde en
ondermijnende criminaliteit en (als logisch vervolg daarop) voor het afpakken van
crimineel vermogen in de meest ruime zin. Nieuw voor dit jaar is, dat de gegeven van
het Functioneel Parket en de Bijzondere Opsporingsdiensten nu zijn opgenomen. Dat
maakt vergelijking van 2011 met voorgaande jaren niet vanzelfsprekend.

1.1

Afbakening

De speerpunten die door de Ministers van (toen nog) Justitie en Binnenlandse Zaken zijn
vastgesteld op basis van het Nationaal Dreigingsbeeld 2008-2011 dienen als
uitgangspunt voor de rapportage. Dit zijn de volgende thema’s:
• Smokkel van- of grensoverschrijdende handel in cocaïne of heroïne;
• Smokkel van- of grensoverschrijdende handel in mensen;
• Productie van- of (nationale en internationale) handel in synthetische drugs;
• Ideologisch gemotiveerde zware en georganiseerde misdaad, waaronder terrorisme en
extreme vormen van activisme;
• Witwassen van wederrechtelijk verkregen vermogen;
• Grootschalige hennepteelt.
Ten behoeve van de vergelijkbaarheid is net als in voorgaande jaren ook het thema
smokkel van- of grensoverschrijdende handel in vuurwapens en explosieven
meegenomen. Strikt genomen behoort dit thema sinds 2009 niet meer tot de prioriteiten
op basis van het NDB.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

3

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

De in het programma “Nederland Veiliger” van het demissionair kabinet Rutte-Verhagen
genoemde prioriteiten bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit, komen voor een
groot deel overeen met bovengenoemde thema’s. En de in Nederland Veiliger niet met”
name genoemde thema’s zijn zeker ook te beschouwen als ondermijnend.
Opvallendste verschil is, dat in Nederland Veiliger het thema zware miIieucriminalitelf
nadrukkelijk wordt genoemd. Het thema is daarom voor het eerst in deze rapportage
meegenomen, vanuit het perspectief van het Functioneel Parket, binnen het OM het
onderdeel dat voor de aanpak van deze vorm van criminaliteit verantwoordelijk is.
De keuze voor een thematische benadering bij de aanpak van georganiseerd”
criminaliteit houdt in dat de werkelijkheid eenvoudiger wordt voorgesteld dan die is.
Immers, een CSV en de daarin opererende criminelen, facilitators en de verbanden
waarin en waarmee zij samenwerken zijn veelvuldig actief op meer dan één van deze
thema’s. Geld dat wordt verdient met de ene vorm van criminaliteit wordt gebruikt om
andere criminele activiteiten te financieren.
De thematische keuze betekent verder dat niet alle vormen van georganiseerde
criminaliteit worden meegenomen in deze rapportage. Dat geldt bijvoorbeeld voor
overvallen, kinderporno, ladingdiefstal of andere vormen van High Impact Criminaliteit
die vaak (maar niet altijd) een georganiseerd karakter hebben. In “Nederland Veiliger”
hebben deze vormen van (High Impact) criminaliteit ook hoge prioriteit omdat ze
regionaal of lokaal tot zoveel publieke onrust of gevoelens van onveiligheid leiden. Dat
betekent dat de schaarse opsporingscapaciteit ook hierop moet worden ingezet.

1.2

Methode

Voor deze rapportage zijn de parketten en politieregio’s, alsmede de Nationale
Recherche, het Landelijk Parket en het Functioneel Parket bevraagd over de
projectmatige onderzoeken en over de ad-hoc onderzoeken (Teams Grootschalige
Opsporing) naar aanleiding van bijvoorbeeld liquidaties in het criminele circuit die door
hen zijn uitgevoerd in 2011. Alle korpsen en parketten hebben gegevens aangeleverd ten
behoeve van de rapportage. Door het Bureau Ontnemingswetgeving OM (BOOM) zijn
gegevens gegenereerd over de ontnemingsresultaten in 2010. Verder is informatie over
de Bovenregionale Recherche verkregen van het stafbureau van het Bovenregionaal
Recherche Overleg (BRO).

1.3

Opzet

De rapportage geeft eerst een algemeen, cijfermatig beeld van de projectmatige
onderzoeken die in 2011 zijn uitgevoerd, opgesplitst naar de verschillende speerpunten
binnen de georganiseerde misdaad. Vervolgens wordt ingegaan op de resultaten van de
aanpak. Daarna wordt aandacht besteed aan de samenwerking in de programmatische
aanpak. Tot slot volgen in een afrondend hoofdstuk de conclusies en een doorkijk naar
de ontwikkelingen in 2012 rondom de verantwoording georganiseerde criminaliteit.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

4

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

2

Onderzoeken

politie en OM houden verschillende onderdelen zich bezig met de aanpak
georganiseerde criminaliteit. Net zoals georganiseerde criminaliteit zich weinig aantrekt
van regio- of landsgrenzen, houden eenheden op de verschillende territoriale niveaus
in nauwe samenhang en in afstemming met opsporings- en vervolgingsinstantie
zich
bezig met de aanpak van deze vormen van criminaliteit. Voor d,
in het buitenland
Nationale Recherche en het Landelijk Parket vormt de aanpak van (inter)national,
georganiseerde criminaliteit de kern van het werk. De regionale korpsen en parketten en
(KMar)
Koninklijke
Marechaussee
voeren
onderzoeken
naar
criminele
de
samenwerkingsverbanden uit als onderdeel van hun veel bredere takenpakket.
Daarnaast leveren de Bijzondere Opsporingsdiensten en het Functioneel Parket een
belangrijke bijdrage aan de aanpak van georganiseerde criminaliteit en organisatiecriminaliteit op het gebied van witwassen van crimineel verkregen vermogen (en
verwerving van vastgoed) , georganiseerde milieucriminaliteit en arbeidsuitbuiting. De
Bovenregionale Recherche tot slot draait, onder gezag van de arrondissementsparketten,
ook onderzoeken op een van de speerpunten op basis van het NDB.
vahi

Binnen

—

—

2.1

Sturing & intellîgence

De aanpak van georganiseerde criminaliteit begint bij het verkrijgen van zicht op
aangrijpingspunten voor de aanpak van het fenomeen. Daarvoor is in de eerste plaats
een goede informatiepositie noodzakelijk.
NIM 2.0
Het NIM gaat over sturing op- en sturing met informatie. Het NIM kent drie
sturingsniveaus: lokaal, regionaal en nationaal. Op ieder sturingsniveau kan op drie
manieren gestuurd worden: strategisch (beslissingen over beleid), tactisch (beslissingen
over capaciteit en aanpak) en operationeel (beslissingen over uitvoering). Sturing is
vooral van belang om de beschikbare capaciteit en kwaliteit zo goed mogelijk in te zetten
en daarmee de gewenste resultaten te behalen. Dat betekent dat er op elk niveau keuzes
moeten worden gemaakt over de inzet van de politie. Op tactisch niveau worden deze
keuzes gemaakt door stuurploegen, die bestaan uit vertegenwoordigers van het OM en
de politie (en bij de integrale aanpak zijn ook andere ketenpartners zoals het bestuur den
de fiscus betrokken). Stuurploegen functioneren onder het gezag van de driehoek.
In 2012 en de jaren erna transformeert de politie van afzonderlijke korpsen naar één
Nationale Politie. Tegelijkertijd wil de politie slagvaardiger en meer als eenheid optreden.
Het ontwerp van de Nationale Politie markeert daarin intelligence als een belangrijk
operationeel proces dat medewerkers en leidinggevenden in de operatie ondersteunt en
dat samenhang aanbrengt in het korps. Binnen het OM wordt (door een sterke
positionering van de informatie officier) extra aandacht besteedt aan een betere
informatiepositie ten behoeve van het keuze- en sturingsproces.

Hoewel het zicht op de georganiseerde criminaliteit steeds beter wordt met de
versterking van het intelligence proces, hadden en hebben politie en OM geen totaal zicht
alle georganiseerde criminaliteit. Niet helemaal verbazingwekkend, gezien de
heimelijke aard van georganiseerde criminaliteit en de grote diversiteit van de
die door criminele samenwerkingsverbanden worden ontplooid. Informatie
anderen (bestuur,
breder
completer beeld. Overigens
breder zicht
kwalitatief beter
de georganiseerde criminaliteit ook voor
op

activiteiten

fiscus)

van

zorgt

een

en

zorgen

voor

een

en

op

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

5

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

een
op het eerste gezicht
tegenstrijdig beeld: Hoe meer men weet en kent, hoe
duidelijker het wordt hoeveel er niet bekend is. Er is nog steeds ruimte voor verbetering
op dat vlak, ook al zal het zicht op ondermijnende criminaliteit per definitie nooit volIedi’
kunnen zijn. En zal er altijd sprake zijn van witte vlekken.
—

—

Goede sturing: voorwaarde voor effectieve aanpak
Informatie
en weegstructuur. Deze structuur dient als basis om de integraal
stuur
verzamelde informatie te analyseren en via preweegdocumenten in te brengen in hetl
keuzeproces bij de te vormen integrale stuurploeg. De verwachting is dat door nauwë•
samenwerking met de ketenpartners meer en op maat gesneden projectmatigè
onderzoeken en interventies kunnen worden verricht.
-,

-,

Er wordt in toenemende mate door OM, politie en het bestuur toegewerkt naar integrale
sturing: Enerzijds de klassieke stuurploegen binnen de opsporing, anderzijds de integrale
weeg- en stuurploegen op het niveau van de Landelijke Eenheid, De Regionale Eenheden
en binnen de (nieuwe) districten voor de programmatische of integrale aanpak van die
vormen van criminaliteit (onder meer ondermijnende en high impact criminaliteit)
waarbij die aanpak het meest geëigend is. Integrale sturing en overleg’ wordt de
komende jaren verder ontwikkeld, ook het LIEC en de RIEC’s spelen daarbij een
belangrijke rol.
Onverminderd geldt dat op basis van de beschikbare capaciteit keuzes moeten worden
gemaakt bij de aanpak van de verschillende CSV’s die landelijk of in een regio actief zijn.
Feitelijk geldt het zelfs sterker, omdat het plafond van wat mogelijk is met de gegeven
capaciteit in beeld komt. Die keuzes komen gedurende het jaar vaak nog verder onder
druk te staan, door andere en soms nieuwe prioriteiten zoals de overvallenproblematiek,
kinderporno, criminele jeugdgroepen, aanpak van High tech Cybercrime, 1% motorclubs,
internationale misdrijven, piraterij, koperdiefstal (LP), of
—niet planbare “breng” zaken, zoals liquidaties die aanleiding zijn voor het inrichten
van TGO’s.
De praktijk is dat lopende onderzoeken naar criminele samenwerkingsverbanden steeds
vaker (al dan niet tijdelijk of gedeeltelijk) moeten worden stilgelegd of op een laag pitje
gezet omdat er acuut een ander onderzoek moet worden gedraaid, zoals een TGO naar
een moord of een ander ernstig misdrijf of een plotseling opkomend “korte klap
”
2
onderzoek, Over het algemeen zijn het de regionale recherches waaruit geheel of
gedeeltelijk de rechercheurs voor de bezetting van TGO’s vandaan moet komen. Een
sprekend voorbeeld is de Amsterdamse zedenzaak die een fors beslag heeft gelegd op de
opsporings- en vervolgingscapaciteit in de regio. Met dit besef in het achterhoofd, is een
goed weeg- en sturingsproces (welke zaken doen we en doen we de gekozen zaken
goed) en Organisatie (doen we het efficiënt en effectief) een cruciale voorwaarde voor
een zo optimaal mogelijke aanpak van georganiseerde criminaliteit. Hetzelfde geldt voor
het bewust nadenken over een mix van korte klappen en projectrnatige onderzoeken, het
inzetten op interventies door andere partners, en de afweging om (in een TGO) naast
onderzoek naar een liquidatie, ook verder onderzoeken te doen. Maar ook het besef bij
bestuurders en andere ketenpartners dat nieuwe prioriteiten kunnen leiden tot
heroverweging van bestaande prioriteiten.
-

Ook wel interventie overleg of veiligheidsoverleg genoemd
Als er informatie binnenkomt dat er de volgende dag in een pand kilo’s (hard)drugs worden afgeleverd, is het
geen optie om niet op te treden en onderzoek te doen.
2

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

6

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Het keuzeproces
Tussen de regio’s zijn nog verschillen in de wijze waarop vanuit de speerpunten./
prioriteiten gekomen wordt tot concrete onderzoeken. Landelijk is het keuzeproces bij de
politie en de sturing daarop door het OM nog niet overal optimaal georganiseerd. EE:,
wordt verder geïnvesteerd in het op orde brengen van de informatieorganisatie van de,
politie, zodat wordt gewerkt van prioriteit naar beeld, van beeld naar CSV-/ of Top X-lijst
(zie ook hieronder) en vervolgens via pre-weeg documenten naar projectvoorstellen. Op
basis van een projectvoorstel (of soms al vanuit het pre-weeg document) wordt gekozen:
welke onderzoeken daadwerkelijk worden opgepakt.

Zo kan bijvoorbeeld de reguliere ruiming van een hennepplantage leiden tot een groot en
projectmatig onderzoek waarbij het hele traject en alle betrokkenen worden
uitgerechercheerct En zo kan ook de keuze om rondom een TGO ivm een liquidatie heen
te rechercheren mooie resultaten opleveren.
Keuzes hebben niet alleen te maken met aantallen onderzoeken, maar ook met de:
doelstelling ervan. Gaan we voor een korte klap waarbij een aantal wat minder cruciale
subjecten aan te pakken zijn, of juist voor een diepgaand onderzoek op een aantal
kernfiguren. Willen we de (drugs)markt verstoren of primair onze informatiepositie op
een specifieke vorm van criminaliteit versterken. Richten we ons op een financiële.
aanpak of op geïntegreerde aanpak? Is er misschien al sprake van (een beweging
richting) geïntegreerd sturen en wegen? En hoe strak letten we op de duur van het
onderzoek? Allemaal afwegingen die te maken hebben met effectiviteit en efficiëntie in
de context van schaarse politie en OM capaciteit. In veel regio’s spelen deze aspecten in
toenemende mate een rol bij het wegen en sturen. Simpel gezegd wordt binnen de
aanpak van georganiseerde criminaliteit continu gezocht naar cle beste manier om
betekenisvolle interventies uit te voeren. In 2011 is wat dit betreft veel in beweging
gezet. In het vervolg van deze rapportage komen aspecten hiervan ook nog aan de
orde.
Bij het FP worden De resultaatafspraken worden periodiek vastgelegd in handhavings
arrangementen die met de vakdepartementen en BOD-en worden afgesloten. Daarmee
vormen de handhavingsarrangementen in feite de mix van het beleid van
vakdepartementen en OM. In die arrangementen worden afspraken gemaakt over welk
type delicten prioritair in de aanpak zijn en over de aantallen op te sporen zaken. De zgn.
intelligence-agenda maakt deel uit van de handhavingsarrangementen en is bedoeld om
al vroeg in het keuzeproces focus aan te brengen. De handhavingsarrangementen zijn
leidend voor de keuze van zaken. Daarnaast zijn er vaste criteria voor de weging en
intake vastgesteld. De persoon van de dader, de ernst van de feiten en zaken als recidive
zijn daarbij bepalend, maar ook of de feiten in georganiseerd verband zijn gepleegd.

2.2

Aanpakin 2011

Over het algemeen kan gesteld worden dat in 2011 de speerpunten op basis van het NDB
leidend zijn geweest bij de aanpak van zware georganiseerde criminaliteit. In een aantal
regio’s krijgt mensenhandel een speciaal accent. Twee regio’s geven aan dat naast
thema’s ook een aantal knooppunten/haarden of fenomenen prioriteit hebben ivm de
aanpak van georganiseerde misdaad. In Rotterdam kent de haven zijn eigen dynamiek
en problematiek, in Utrecht is de afspraak om in 2012 in te zoomen op haarden van
misdaad,
wordt
georganiseerde
gedacht
aan
specifieke
winkelstraten
of
bedrijventerreinen. De geïntegreerde aanpak is daarbij uitgangspunt. Als knooppunten
of fenomenen worden vanuit deze regio’s vastgoed, vuurwapens en growshops genoemd.
verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

7

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Terroristische/ideologische incidenten hebben zich gelukkig weinig voorgedaan. Op dat-.
thema zijn dus ook weinig onderzoeken uitgevoerd. Als zulke incidenten zich wel.
voordoen, worden die vanzelfsprekend met voorrang opgepakt. In de meeste regio’s
worden door OM en politie afspraken gemaakt over het aantal projectmatige
onderzoeken of het aantal aan te pakken CSV’s. Soms gebeurt dat expliciet op éé
0
thema, zoals rnensenhandel. De afspraken worden veelal vastgelegd in meerjaren
beleidsplannen, regionale veiligheidsstrategieën of korpsjaarplannen.
Begrip CSV en persoonsgerichte benadering
Inmiddels is de overtuiging dat criminele samenwerkingsverbanden geen statische erri
hiërarchische organisaties zijn, of althans lang niet allemaal, maar gelegenheidscoalities
of fluïde netwerken waarin een aantal sleutelfiguren steeds weer opduiken en ook steeds
in verband met andere criminele activiteiten. Hetzij als het brein achter de criminele
activiteiten, hetzij als feitelijk uitvoerder. Daaromheen opereren een aantal anderen die
worden ingeschakeld om al dan niet bewust het werk van deze netwerken mogelijk te
maken, de facilitators. Dit kunnen accountants zijn of financiële deskundigen of
notarissen, maar ook vastgoedhandelaren, klusjesmannen, verhuurders van panden en
vele anderen. Dit inzicht noopt tot een andere aanpak, waarbij de subjecten centraler
staan dan de CSV’s zelf. NR en LP werken met een dergelijke persoonsgerichte
benadering. In veel regio’s wordt gewerkt met Top-X lijsten, soms op een thema maar.
vaker over de hele breedte. Daarbij worden vaak ook facilitators aangepakt. Bekend
voorbeeld is de Amsterdamse aanpak van ABC-ers. In Haarlem in is 2011 een project
gedraaid op basis van een Top X van facilitators ivm de georganiseerde hennepteelt. In
de regio Utrecht is de aanpak van beroepscriminelen uit Midden-Nederland een van de
pijlers van de aanpak van GM.

2.3

Landelijk Parket en Nationale Recherche

De Nationale Recherche en het Landelijk Parket staan voor een belangrijk deel voor de
aanpak van georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit op een groot aantal thema’s,
waaronder die van het Nationaal Dreigingsbeeld. Ook de Koninklijke Marechaussee en de
FIOD voeren onderzoeken uit onder het gezag van het Landelijk Parket, m.n. op de
thema’s mensensmokkel, synthetische drugs en witwassen van crimineel vermogen. De
Rijksrecherche (integriteit) en de Inspectie —SZW (niet-seksuele uitbuiting) voeren ook
onder gezag van het LP opsporingsonderzoeken uit.
In 2011 zijn onder gezag van het Landelijk Parket de volgende onderzoeken opgestart
dan wel afgerond. Ter vergelijking worden ook de aantallen van 2009 en 2010 gegeven.
Het betreft onderzoeken op de aandachtsgebieden van het NDB, alsmede de aanpak van
belangrijke subjecten in de Nederlandse georganiseerde criminaliteit (Hollandse
netwerken).

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

8

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Aandachtsgebied
Cocaïne
en
heroïne
Mensenhandel
mensenen
3
smokkel
Synthetische
4
drugs
witwassen
Ideologisch
Hennep
Vuurwapens
en explosieven
Hollandse
netwerken/
nationaal
belang
totaal

2011
Start
41

2011
af
26

2010
start
47

2010
af
47

2009
start
43

2009
af
38

23

15

32

28

13

12

20

14

24

23

19

13

41
18
4
2

9
18
2

16
18
1
6

10
18
1
4

13
22
0
3

7
15
0
1

2

5

10

2

10

9

151

89

154

133

123

95

-

Opvallend is dat het aantal gestarte onderzoeken t.o.v. 2010 ongeveer gelijk is gebleven
en ten opzichte van 2009 een flinke stijging laat zien. Verder springt in het oog het
gedaalde aantal afgeronde onderzoeken, ook ten opzichte van 2009. Inzoomend op
mensenhandel/
springen
mensensmokkel
thema’s
eruit.
en
hennep
Op
mensenhandel/mensensmokkel is niet alleen het aantal gestarte, maar ook het aantal
afgeronde onderzoeken gedaald ten opzichte van 2010. Ten opzicht van 2009 is wel
sprake van een stijging, zowel in het aantal gestarte als in het aantal afgeronde
onderzoeken. Hoewel het zwaartepunt van de aanpak van de georganiseerde hennepteelt
overduidelijk in de regio’s ligt, lijkt die met de start van 4 onderzoeken ook op het niveau
van LP en DNR daadwerkelijk van de grond te komen.
De cijfers geven geen totaal beeld van de onderzoeksportefeuille van DNR/LP. In de
portefeuille van DNR/LP bevonden zich in 2011 309 verschillende onderzoeken op de
bovenstaande thema’s, waaronder gestarte opsporingsonderzoeken, afgeronde
doorlopende opsporingsonderzoeken
onderzoeken,
en
onderzoeken
in
de
vervolgingsfase. Veel onderzoeken duren vaak langer dan een jaar en zijn dus in een
eerder jaar al eens geteld (bij start onderzoek) en lopen in een volgend jaar door zonder
dat ze inzichtelijk zijn gemaakt in deze tabel. Deze categorie “lopende zaken” belopen
een belangrijk deel van de totale onderzoeksportefeuille (en dus workload) van DNR/LP.
De onderzoeksportefeuille van de DNR is dermate gegroeid dat alleen
opsporingsonderzoeken worden gestart die ofwel zeer kansrijk zijn met relatief beperkte
capaciteitsinzet of wel noodzakelijk zijn om uit te voeren. De overvolle
onderzoeksportefeuille van de DNR heeft ertoe geleid dat er steeds scherper gekozen
diende te worden bij de keuze voor nieuwe opsporingsonderzoeken.

Van de opgestarte mensenhande)- en mensensmokkelonderzoeken werden er 7 uitgevoerd door de KMar, van
de afgeronde onderzoeken 6.
Van de opgestar-te witwasonderzoeken werd er 1 uitgevoerd door de FIOD. Van de gestarte onderzoeken op
het thema synthetische drugs werden er 10 uitgevoerd door de FIOD, van de afgeronde 6.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

9

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Naast de projectmatige opsporingsonderzoeken, voert het LP ook rechtshulpverzoekqn
uit. Deze variëren in omvang, de daarmee gemoeide capaciteit is moeilijk te bepalen. De.
rechtshulpverzoeken, voor zover daarmee tactische capaciteit van DNR is gemoeid, zijr
opgenomen in de tabel.
In de tabellen zijn niet de onderzoeken weergegeven op de andere thema’s van het LP,
zoals High Tech Crime, internationale misdrijven, piraterij, corruptie en kinderporno.
Afnemen crimineel vermogen
Het LP en de KLPD hebben in 2011 extra aandacht gehad voor de financiële componenti
van de aanpak van georganiseerde criminaliteit. Er zijn combi teams opgericht van DNR
en FIOD en binnen de DNR is er een specialisatie doorgevoerd waardoor ook meer ruimte
is gekomen voor witwasonderzoeken (o.a. in het thema Hollandse Netwerken). Hieruit
voortvloeiend is eind 2010 bij het KLPD het HARM team opgericht (Hit And Run Money),
dat zich richt op de contante geldstromen binnen het criminele milieu en dat al snel
resultaat heeft behaald met inbeslagnames van grote sommen cash geld, in onderzoeken
naar ‘money pick-ups’ en ‘underground banking’.

2.4

Arrondîssementsparketten en regiokorpsen

Profectmatige onderzoeken
In 2011 hebben de regio’s de volgende aantallen projectmatige onderzoeken
gerapporteerd op de verschillende NDB thema’s. Dit betreft de optelsom van
onderzoeken die ofwel in de opsporingsfase ofwel in de vervolgingsfase waren eind 2011
(met andere woorden, er is geen sprake van overlap). Ter vergelijking worden ook de
onderzoeken over 2009 en 2010 getoond.
Aandachtsgebied
Cocaïne en heroïne
Mensenhandel en
mensensmokkel
Synthetische
drugs
Witwassen
Ideologisch
Grootschalige
hennepteelt
Vuurwapens
en
explosieven
Tot. NDB thema’s

2011
47
76

2010
51
82

2009
48
63

15

10

10

57
4
56

57
1
51

42
2
46

4

4

6

259

256

217

Er is sprake van een geringe stijging van het aantal onderzoeken. Die kan na de grote
stijging van vorig jaar en gezien de relatief geringe aantallen strafzaken/onderzoeken
evengoed als stabilisering van het aantal onderzoeken beschouwd worden.
(2010: stijging projecten 18% en stijging TGO’s 81°h)
In de aantallen onderzoeken per thema zijn geen grote verschuivingen te zien. Het
aantal onderzoeken op georganiseerde hennepteelt is nog wat verder gestegen. De flinke
stijging van het aantal witwasonderzoeken is gestabiliseerd. Mensenhandel en
mensensmokkel nemen nog altijd een eerste plaats in.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

10

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Teams Grootschalige Opsporing (TGO’s)
In 2011 is vanuit de regio’s in 52 TGO’s een verband gerapporteerd met georganiseerde
criminaliteit, bijvoorbeeld de (grootschalige) handel in harddrugs of de grootschalige,
hennepteelt. Dat zijn er iets minder dan in 2010, maar nog steeds veel meer dan
2009.

TGO totaal

2011
52

2010
56

2009
31

Zoals eerder opgemerkt, is het aantal TGO’s niet of nauwelijks te plannen en te sturen.
Het gaat bijvoorbeeld om liquidaties, ripdeals waarbij slachtoffers vallen, ontvoeringen of
gijzelingen tussen criminele groeperingen onderling, afpersing, etc.

2.5

Bovenregionale recherche

De bovenregionale recherche richt zich primair op de aanpak van bovenregionale
middencriminaliteit. In 2011 is door de BR zeer veel capaciteit gestoken in de aanpak van
kinderporno en in de aanpak van overvallenproblematiek. Daardoor was de ruimte voor
het aanpakken van planmatige onderzoeken relatief klein. De BR heeft desalniettemin
ook een bescheiden bijdrage geleverd aan de aanpak van georganiseerde criminaliteit op
de thema’s van het Nationaal Dreigingsbeeld. Deze BR onderzoeken zijn, net als in
voorgaande jaren, meegeteld bij het aantal projectmatige onderzoeken dat vanuit de
regio’s is gerapporteerd en maken dus onderdeel uit van de aantallen die in de tabel in
paragraaf 2.4 staan vermeld.

2.6

Gezamenlijke aanpak

In de aanpak worden verbanden gezocht tussen de activiteiten van (boven)regionale
eenheden en landelijke opsporingsdiensten. CSV’s kunnen vaak effectiever gezamenlijk
worden aangepakt. Ook in 2011 is er in veel onderzoeken samengewerkt met andere
regio’s, bovenregionale recherche of DNR.
In 2011 is in ongeveer 60 van de door de regio’s gerapporteerde onderzoeken
samengewerkt met een of meer andere regio’s, KMar, BR of DNR. In 2010 was dat het
geval in ongeveer 50 onderzoeken. Samenwerking met een andere regio of DNR komt
het vaakst voor. Vanuit Haarlem wordt bijvoorbeeld samenwerking met Amsterdam’
Amstelland en DNR genoemd in een groot onderzoek naar georganiseerde misdaad..
Rotterdam maakt melding van incidentele maar langdurige samenwerking met BR en NR
in grote onderzoeken. En door parket Den Haag en korps Hollands Midden is rondom de
actie in de Doubletstraat in Den Haag (mensenhandel) intensief samengewerkt met het
Team van de Toekomst van de NR en met andere regiokorpsen. Utrecht geeft als
voorbeeld een mensenhandelzaak waarin al in een vroeg stadium informatie is
overgedragen aan de NR. Die informatie heeft vervolgens tot een strafrechtelijk
onderzoek bij de NR geleid. De bestuurlijke component is opgepakt door OM en Politie.
Utrecht.
Ook structurelere vormen van samenwerking vonden in 2011 plaats. Vanuit Limburg,
Twente en lisselland wordt m.n. gewezen op structurele samenwerking met de BR. In de
B5-samenwerking vinden de Brabantse regio’s, de BRZN en de DNR (en andere
partners!) elkaar, met name rondom de aanpak van de georganiseerde hennepteelt. In
G5-verband is een verdeling gemaakt m.b.t. de aanpak van een aantal belangrijke
.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

11

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

subjecten in de Nederlandse georganiseerde misdaad, de zgn. Hollandse Netwerken. l-Içt.,
Landelijk Parket en de DNR geven aan dat daarnaast, afhankelijk van het thema, mçL.
andere regio’s wordt samengewerkt. Waar met mensenhandel de G5 en Antwerpen voor.
de hand liggen, vinden LP/DNR rond het thema hennep juist de samenwerking met
zuidelijke provincies. Vrij nieuw en door veel regio’s en LP/DNR genoemd is d,e,
samenwerking rondom de 1% Motorclubs. Die samenwerking strekt zich uit tot alle
regio’s, waarbij ook het bestuur is aangesloten. Daarbij heeft het LP de landelijke regie
en is er een centrale informatiecel ingericht bij
de DNR. Vanuit het LP worcit
gestimuleerd dat onderzoeken in de regio waarbij leden van 1%MC’s betrokken zijn, ooç
daadwerkelijk worden opgepakt.

2.7

FP & Bijzondere Opsporingsdiensten

Het Functioneel Parket is verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving van.
regelgeving op het gebied van milieu en verticale fraude. Daarbij gaat het om een grote’
verscheidenheid aan criminaliteitsvormen, variërend van bijvoorbeeld beleggingsfraude,
fraude in de zorgsector, faillissementsfraude, mensenhandel (in de zin van overig&
uitbuiting), illegale tewerkstelling tot georganiseerde illegale handel in bedreigde dieren.
Wat die criminaliteitsvormen allemaal gemeen hebben is dat het om financieel gewin
gaat en bij het merendeel van de feiten is dan ook sprake van financieel-economische
criminaliteit. Bij een aanzienlijk deel van die feiten is witwassen van crimineel verkregen
vermogen aan de orde, in bepaalde gevallen ten laste gelegd als zelfstandig delict, maar’
vaak onderdeel uitmakend van een complex aan strafbare feiten.
Binnen de domeinen van de bijzondere opsporingsdiensten (hierna BOD-en) wordt,
beleidsmatig focus aangebracht doordat de betrokken vakdepartementen en
toezichthouders bepaalde beleidsprioriteiten vaststellen. De aanpak van mensenhandel
in de zin van arbeidsuitbuiting
en de aanpak van zware milieucriminaliteit zijn daar,
voorbeelden van, maar ook thema’s als aanpak van belastingfraude en de aanpak van’
illegale arbeid en de daarbij betrokken (illegale) uitzendbureaus. Daarnaast brengt het FP
op basis van eigen beleid focus aan ten aanzien van bepaalde thema’s, te denken valt:
aan horizontale fraude zoals faillissementsfraude, beleggingsfraude etc.
—

—

Voor het eerst kan in deze rapportage ook inzicht worden gegeven in het aantal
onderzoeken in 2011 waarbij het FP betrokken is in de voor deze rapportage relevante
thema’s.
Aandachtsgebied
Financieel-economische
Çriminaliteit
Financieel Economische
Criminaliteit / Witwassen
Financieel Economische
Criminaliteit Zware
Milieucriminaliteit
Mensenhandel
Witwassen
Witwassen / Zware
Milieucriminaliteit
Zware Milieucriminaliteit
Overige
Totaal

Aantal onderzoeken
104
10
2
8
19
2
30
1
176

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

12’

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

De Klimop strafzaak laat zien dat veel van de FP zaken in eerste instantie ver af lijken the.
staan van de traditionele georganiseerde misdaad in Nederland. Bepaalde verdachten zij,
te typeren als werknemers die strafbare feiten begaan in de uitoefening van hun beroepri
Zij zijn weliswaar in een legale sector actief maar maken gebruik van de mogelijkheden
die hun beroep of functie biedt. Als gevolg daarvan ontstaat een vergaande
verwevenheid tussen legaliteit en illegaliteit en een cultuur waarin bijvoorbeeld:,
gemakkelijk corruptie kan ontstaan. Een wetenschappelijk onderzoek naar de grootst
vastgoedfraudezaak typeert dat handelen wel degelijk als georganiseerde misdaad.
Andere spraakmakende zaken van het FP die prominent in het nieuws waren, zijn het
onderzoek naar de brand bij Chemiepack en de Probo-Koala zaak (verwerking/storing
chemisch afval). Omvangrijke strafzaken tegen financiële instellingen, zoals de Palm
Invest zaak en FCIB maken duidelijk dat er georganiseerde verbanden achter grote
fraudezaken zitten.

2.8

Internationale samenwerking

De internationale aard van georganiseerde criminaliteit brengt per definitie internationale
samenwerking met zich mee. Dergelijke internationale samenwerking kan de vorm
aannemen van klassieke rechtshulp, gemeenschappelijke onderzoeken (JIT teams),:
samenwerking met Europol en Eurojust en niet-operationele samenwerking.
Parketten en regiokorpsen
In respectievelijk 2009 en 2010 werd in net iets minder en net iets meer dan de helft van
alle onderzoeken internationaal samengewerkt. Dat beeld lijkt zich te stabiliseren. In.
2011 werd in 134 van de projectmatige onderzoeken internationaal samengewerkt. Dat
is dus net iets minder dan 50%. In 70 onderzoeken betrof dat samenwerking met meer
dan 1 ander land. In 64 onderzoeken werd met 1 land samengewerkt. In totaal werd dus
in 134 onderzoeken internationaal samengewerkt. Dat is dus in bijna de helft van alle
onderzoeken. In 12 gevallen kreeg die samenwerking de vorm van een parallel
onderzoek of een JIT. Verder vond samenwerking plaats middels rechtshulp.
Net als in voorgaande jaren vormen België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk met
afstand de top 3 van landen waarmee is samengewerkt, gevolgd door Spanje, Marokko,
Turkije en Frankrijk, Bulgarije en Roemenië. Ook met landen buiten Europa wordt
samengewerkt. Genoemd worden o.a. Panama, Colombia en de VS (vooral ivm cocaïne),
Zwitserland en Oostenrijk (ivm hennep en witwassen), Hongarije en Polen (
ivm mensenhandel) en verder Tsjechië, Suriname, Brazilië, Griekenland, Australië. De
meeste internationale samenwerking vond plaats in onderzoeken op de thema’s
witwassen en mensenhandel.
Bijzondere vermelding verdienen de Limburgse regio’s. Door de ligging van de provincie:
Limburg is de georganiseerde misdaad hier vaak internationaal georiënteerd. Het Bureau
Euregionale Samenwerking (BES) bevordert de samenwerking met de buurlanden en
verricht onder meer in internationale gemeenschappelijke teams grensoverschrijdende,
onderzoeken naar georganiseerde misdaad.
Tijdens jaarlijkse strategische conferenties worden de prioriteiten voor de opsporing in de
euregio vastgesteld. Op het gebied van georganiseerde misdaad is gekozen voor de
aanpak van mensenhandel en —smokkel en verdovende middelen. De facharbeitskreis
een verzameling van werkgroepen
verzamelt en analyseert de informatie en stelt
preweegdocumenten op voor het euregionaal beslisgremium (EBO) waar een keuze:
wordt gemaakt voor de te starten onderzoeken.
—

—

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

13

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Landelijk Parket & Nationale Recherche
In onderzoeken van het Landelijk Parket en de DNR vindt veel internationalg-,
samenwerking plaats en is er sprake van nauwe contacten met de opsporingsdiensten in-,
het buitenland. Dat is een logisch gevolg van het feit dat DNR en LP met name actief zijn
in de bestrijding van de georganiseerde misdaad op nationaal en internationaal niveau.
Er zijn geen precieze gegevens beschikbaar over het aantal onderzoeken waarin
internationale samenwerking heeft plaatsgevonden. Er is echter geen reden om aan t,
nemen dat het substantieel zou afwijken van de ruim 60% die over 2009 is’
gerapporteerd. Bij de thema’s (in/uitvoer van) heroïne, synthetische drugs en bij
mensenhandel ligt dat percentage in ieder geval hoger, gelet op de aard van de delicten..
De samenwerking had meestal de vorm van (uitvoering van) rechtshulpverzoeken. In
ieder geval acht keer was sprake van een parallel onderzoek en drie maal van een JIT
(met België, Bulgarije en het Verenigd Koninkrijk). In de meeste gevallen was sprake van
samenwerking met meer dan 1 land per onderzoek, oplopend tot 5 a 10 landen per,
onderzoek. Er werd samengewerkt met landen over de hele wereld: de VS, Zuid-Amerika
(o.a. Peru, Colombia, Brazilië), Azië (o.a. Dubai, Filippijnen, Thailand, Hongkong),
Australië en Zuid-Afrika. De landen waarmee het meest wordt samengewerkt zijn België,
Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en Spanje. Maar ook Turkije, Marokko,
Bulgarije, Roemenië, Hongarije, Litouwen, Griekenland, Zwitserland en Noorwegen
worden genoemd.

2.9

Financiële aanpak

Afpakken
Vanuit de gedachte dat strafrechtelijke interventies het grootst mogelijke effect moeten
hebben, in de zin dat criminele samenwerkingsverbanden daadwerkelijk een klap moeten
krijgen, is in 2011 ook fors ingezet op het afpakken in de meest ruime zin van
wederrechtelijk verkregen vermogen. Dit afpakken kan (onder meer) langs de weg van
een ontnemingsprocedure, door fiscale maatregelen, schadevergoedingen
aan
slachtoffers en/of terugbetaling en stopzetten van uitkeringen, toeslagen ed. of door
civiele procedures.
Door expliciet te sturen op het opstarten van onderzoeken waarbij gekeken wordt naar
(de herkomst van) dubieuze vermogensbestanddelen worden de criminelen geraakt waar
het hen echt pijn doet. Hiermee wordt gepoogd de motivatie om zich bezig te houden
met georganiseerde criminaliteit weg te nemen: misdaad loont niet.
Door de invloed van de financiële versterkingsprogramma’s binnen politie en OM (20082011) is het inmiddels gemeengoed dat in de projectplannen van onderzoeken een
financiële paragraaf wordt opgenomen. Bij elk op te starten onderzoek moet expliciet
stilgestaan worden bij de mogelijkheden om crimineel vermogen af te pakken.
Door deze programma’s is ook meer capaciteit met financieel-economische kennis
beschikbaar gekomen. Deze capaciteit zal voor de komende jaren vastgehouden moeten
worden om de gewenste effecten in het kader van het programma “afpakken” te
realiseren.
In de meeste regio’s wordt extra aandacht besteed aan het leggen van conservatoir
beslag en het ontnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel.
Inmiddels wordt ook gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een SEO (Strafrechtelijk
Executie Onderzoek) uit te voeren. Een SEO biedt de mogelijkheid om in de fase van de
Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

14

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

tenuitvoerlegging van een ontneminguitspraak ofwel in de executiefase, financieqL,
onderzoek te verrichten met als doel inzicht te verkrijgen in het verhaalbare vermogeç.
van de veroordeelde.
De financiële aanpak vertaalt zich echter niet alleen naar de projectmatige onderzoeke,
maar wordt ook breder ingezet. Voorbeeld daarvan is dat bij een verkeerscontrole niet
alleen wordt gevraagd naar het rijbewijs, eventueel alcoholgebruik en de technische staat
van een auto maar ook wordt nagaan of de bestuurder de auto wel legaal betaald kai
hebben en/of er BPM is betaald (bij personen die in Nederland ingezetene zijn en rijder),.
met een auto met buitenlands kenteken).
De financiële aanpak is ook een belangrijk speerpunt binnen het FP. Er zijn witwasteams
bij de FIOD die door het FP worden aangestuurd. Er is tevens een combiteam,
samengesteld uit FIOD en NR, bedoeld voor de aanpak van o.a. facilitators en zgn. “cash
cows”. Een zgn. S&S overleg o.a. bestaande uit FP en LP, is bedoeld voor de aansturing
van de witwasteams en het combiteam bij de FIOD en de NR. Aan de projectvoorstellen
en/of preweegdocumenten van BOD-en en politie moet standaard een financiële
paragraaf zijn toegevoegd zodat een gefundeerd besluit genomen kan worden over de
wijze waarop crimineel vermogen kan worden afgepakt en/of op welke wijze financieel
rechercheren kan worden ingezet. Overigens streeft het FP er naar om in samenspraak
met andere handhavingpartijen andere vormen van afpakken van crimineel vermogen,.
aanslagen, te stimuleren. De,
zoals bijvoorbeeld via fiscale naheffingen of
programmatische aanpak van criminaliteit biedt daarvoor een kader.
Om afpakken binnen het FP goed te borgen is tenslotte binnen het FP een intern
programma gestart dat er op is gericht om de afpakresultaten van het FP verder te
verbeteren.
Bij deze ambities moet wel aangetekend worden dat de capaciteit voor de bijzondere
opsporing en de politiemilieutaak evenals die voor andere opsporingstaken, onder druk
staat, mede als gevolg van reorganisaties en inkrimping. Recente rapportages tonen aan
dat er sprake is van een handhavingstekort. Dat handhavingstekort doet zich ook binnen
de FP domeinen voor
-

Financieel rechercheren
In het licht van de beschikbare recherchecapaciteit anders en slimmer inzetten wordt er
ook meer gebruik gemaakt van financieel rechercheren: niet alleen voor het achterhalen
van crimineel vermogen, maar ook om bewijs te vergaren voor de onderliggende
strafbare feiten en het in kaart brengen van CSV’s. Waarom kiezen voor een bewerkelijke
telefoon tap of de inzet van een observatieteam als ook door een geldstroomanalyse een
crimineel samenwerkingsverband in kaart gebracht kan worden.
(zie ook H 4 over de programmatische aanpak)
Het VIC
Waar het gaat om de aanpak van vastgoedfraude heeft de samenwerking tussen
Belastingdienst, FIOD, FIU, Politie en OM binnen het Vastgoed Intelligence Center zich in
2011 opnieuw verder ontwikkeld. In 2011 zijn door het VIC bijdragen geleverd aan het
afpakprogramma, Fundament (het programma aanpak vastgoed van de Belastingdienst)
en de RIEC’s. Daarnaast is informatie geleverd voor lopende onderzoeken of ten behoeve
van de CIE, waarbij zowel van de kant van de politie, de Belastingdienst en de FIOD
gevraagd wordt om bepaalde vermogensposities in kaart te brengen.
Het VIC maakt ook de zogenoemde themascans. Hierin wordt van een bepaald gebied of
bepaalde sector een scan gemaakt van alle panden en hun risico’s. Vandaar uit kan
worden ingezoomd op de eigenaar, gebruiker of financier van die panden met verhoogd

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

15

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

risico. Voor dit product is veel interesse bij bestuur, RIEC’s en politie, Zo is gebruiç,
gemaakt van de scan om de vastgoedsituatie in een aantal provincies van Nederland i,
kaart te brengen en bepaalde risico’s daarbinnen met betrekking tot (georganiseerde)..
criminaliteit. Met behulp van vastgoed risico-indicatoren wordt dan een selectie gemaakt.
van hoog risicovolle subjecten. Door het VIC aangeleverde intelligence producten hebbeçï
geleid tot witwasonderzoeken op diverse plaatsen in het land.
Verder zijn door het VIC alle hypothecaire leningen in kaart gebracht die door
buitenlandse (rechts)personen zijn verstrekt op vastgoed in Nederland, alle bezit vap-,
Nederlands vastgoed door buitenlandse (rechts) personen en onderhandse leningen,
vanuit het buitenland. Dat bestand is een belangrijke bron voor het in beeld brengen va
witwasbewegingen en fiscale delicten. Conform de afspraken met de landelijk officier
witwassen is een aantal casusposities, o.a. betreffende facilitators, aangeleverd ter
voeding van de witwasteams van Nationale Recherche en de F100. Ook zijn casusposities
aangeleverd aan de Belastingdienst t.b.v. gerichte fiscale controle onderzoeken.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

16

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

3

Vervolgingsresultaten

Een deel van de projectmatige onderzoeken en TGOs die in 2010 in de vervolgingsfase
zaten, hebben reeds tot concrete vervolgingsresultaten geleid. Voor het overige deej
geldt, dat in deze trajecten de vervolgingsfase nog niet is afgerond. In dit hoofdstuj
worden de behaalde vervolgingsresultaten uiteengezet. Gegevens over het aantal vanuit
projectmatige onderzoeken aangeleverde verdachten zijn niet beschikbaar; deze cijfers
kunnen dus niet tegen elkaar worden afgezet.
Hieronder worden alleen de aantallen strafopleggingen voor vrijheidsstraffen ez.
taakstraffen gegeven. Andere strafopleggingen, zoals transacties en geheel
voorwaardelijke vrijheidsstraffen, zijn buiten beschouwing gelaten. Hetzelfde geldt voor
En ook voor diverse mogelijke financiële maatregelen. Ten
vrijspraken en sepots.
aanzien van de resultaten (in afgepakte bedragen) uit het ketenprogramma ‘Afpakken”
wordt sepa raat verantwoording afgelegd.

3.1

Landelijk parket

In strafzaken die volgden op onderzoeken onder gezag van het Landelijk Parket op de
geprioriteerde thema’s heeft de rechter in 2011 in 138 gevallen in eerste aanleg een straf
opgelegd in de categorie vrijheidsstraf of werk-/taakstraf, In 2010 betrof het 89
strafopleggingen en in 2009 128.
Net als in voorgaande jaren had het grootste aantal strafopleggingen betrekking op de
grootschalige handel in harddrugs.
1jaar

2-5
jaar
23

5 jaar

totaal

5

Werk?
taak
4

3

1

16

Cocaïne! heroïne

14

1-2
jaar
9

jisenhandel/
Mensensmokkel

3

5

4

Synth. drugs

7

11

8

Witwassen

12

15

8

1

5

41

Totaal

36

40

43

9

10

138

55

26

Het is lastig de fluctuaties in vergelijking met voorgaande jaren te verklaren. De tekst
daarover in paragraaf 3.2 is mutatis mutandis van toepassing op de cijfers van het
Landelijk Parket.

17
Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

b.

3.2 Arrondissementsparketten
De vervolging in het kader van de aanpak op de aandachtsgebieden van het NDB door
arrondissementsparketten heeft in 2011 geresulteerd in 280 strafopleggingen in eerste,
aanleg. In totaal hebben 76 projectmatige onderzoeken (met in elk onderzoek 1 of me,
verdachten) tot positieve vervolgingsresultaten geleid. In de aanpak van aai
georganiseerde criminaliteit gerelateerde TGO’s zijn 15 straffen opgelegd. In 8 TGO’s
zijn positieve vervolgingsresu Itaten geboekt.
Het eerste overzicht betreft vervolgingsresultaten uit projectmatige onderzoeken. Ht1
tweede overzicht ziet op vervolgingsresultaten uit TGO’s met een link naar
georganiseerde criminaliteit.
1
jaar
6

1-2
jaar
33

2-5
jaar
33

jaar
5

Mensen
handel!
mensen
smokkel

8

10

18

3

39

Synthetische drugs

7

8

5

6

26

Witwassen

14

15

3

1

Hennep

43

19

6

Vuurwapens
en
explosieven

7

Totaal

.85.

Cocaïne!
heroïne

5

Werk
of taak

totaal

77

10

43

20

88

Ideologisch

7

85

65

15

30

280

In 2011 zijn 280 straffen opgelegd, tegenover 205 in 2010 en 247 in 2009. De
verhouding tussen het aantal straffen per categorie is overige ongeveer gelijk gebleven.
Hetzelfde geldt voor de verhouding tussen het aantal opgelegde straffen per thema.
Het is lastig om de fluctuaties in vergelijking met voorgaande jaren te verklaren.
Verschillende factoren spelen een rol. Ten eerste is daar de fase waarin onderzoeken zich

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —ghJym

18

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

bevonden. De doorlooptijd van dit soort onderzoeken is vaak lang. Daardoor kan het zijn
dat het in het ene jaar in meer onderzoeken tot een uitspraak komt dan in andere jare.:
Verder spelen de thema’s een rol. In hennepzaken vallen relatief meer veroordelingec
dan in mensenhandelzaken. En de keuzes die gemaakt worden in onderzoeken. Soms
kan die zijn om zich op een lange vrijheidsstraf voor één kernsubject te richten, ande
keren is de focus juist op een bredere groep van betrokkenen. Of op een financiël’é’
aanpak. Tot slot spelen natuurlijk de verkregen bewijspositie, kwaliteit van en sturing op
het onderzoek en tenlastelegging en de uiteindelijke beoordeling van de feiten door ci
rechter een rol. Aangezien het een betrekkelijk kleine verzameling onderzoeken betref,
kunnen bovengenoemde effecten ieder voor zich of in combinatie een schijnbaar groç9
piek of dal veroorzaken.

3.3

Functioneel Parket

De onderzoeken van het FP hebben over het algemeen (door hun aard en complexiteit)
een lange doorlooptijd tussen de start van het opsporingsonderzoek en de datum waarop
het vonnis onherroepelijk is. Dit (en het feit dat veel onderzoeken van het FP, gelet op de
opdracht van het FP en de BOD-en) niet per definitie zien op de aanpak van CSV’s,
maakt dat de vervolgingsresultaten niet aansluiten bij de opgave van het aantal.
opsporingsonderzoeken. De resultaten uit 2011 zijn (door het ontbreken van die
gegevens in voorgaande rapportages) niet vergelijkbaar met voorgaande jaren.
door het FP gerealiseerde
Onderstaande tabel bevat dus nadrukkelijk niet
vervolgingsresultaten.
In de tabel worden alle vonnissen in eerste aanleg verantwoord waarbij (al dan niet
deels voorwaardelijke) gevangenisstraffen zijn opgelegd van 1 jaar of meer en/of een
geldboete is opgelegd van 100.000 euro of meer. (de straffen kunnen gecombineerd
opgelegd worden).
Met enig voorbehoud kan worden gesteld dat bij dergelijke straffen sprake is van
bewezen ernstige (financieel-economische) criminaliteit en/of aanmerkelijk financieel
gewin met een ondermijnend karakter. Niet alle vonnissen zijn onherroepelijk. Bovendien
zijn niet de vonnissen weergegeven die in 2011 in tweede aanleg zijn opgelegd. (er
bestaat dan risico dat veroordelingen “dubbel” worden geteld).
—

—

Aantal veroordeelden 2011
61*

Geldboete< 100.00
10

GS < 1 jaar
52

*totaal is lager omdat geldboete en gevangenisstraf in één geval gecombineerd is
opgelegd.
In 6 zaken zijn in 2011 (via schikkingen en ontnemingtransactieso geidbedragen van
100.000 euro of meer ontnomen. (in de Klimop zaak 12,5 miljoen ten behoeve van
gedupeerde partijen). In 3 zaken is door de rechter een ontnemingsmaatregel opgelegd
van 100.000 euro of meer (in 1 zaak is ruim 2,5 miljoen aan wederrechtelijk verkregen
voordeel ontnomen).

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

19

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

3.4

5
Afnemen

In lijn met de financiële programma’s bij OM en politie de afgelopen jaren heeft de
financiële aanpak van georganiseerde misdaad in 2011 veel aandacht gekregen. Dit ja
hebben verhoudingsgewijs een groot aantal projectmatige onderzoeken van politie en
zich primair gericht op conservatoir beslag en ontnemen. Naast de onderzoeken die zich
primair richtten op de conservatoir beslag en ontnemen, is er ook in een groot aantal van
de regionale onderzoeken parallel een strafrechtelijk financieel onderzoek (SFQ-),
gedraaid. In 3 van de 259 projectmatige onderzoeken was sprake van een financieel
strafrechtelijk onderzoek (dat is 35%). In 2010 waren dat er 71 (28%). In 2009 34j
SFO’s.
Opgelegde maatregelen
Voor het realiseren van de financiële aanpak in de aanpak georganiseerde misdaad gaat
veel aandacht uit naar het ontnemen van wederrechtelijk verkregen vermogen. In 2011
is in 56 projectmatige onderzoeken (22%) een voordeelberekening gemaakt en een
ontnemingsvordering ingediend. In 2010 was dat in 44 projectmatige onderzoeken het
geval (17%), daar was ook een aantal ontnemingsvoorstellen ‘in voorbereiding’ bij. In
2009 waren dat er 60, maar is ook een substantieel aantal ontnemingsvoorstellen ‘in
voorbereiding’ meegeteld.

De uitspraak in de ontnemingzaak en/althans de ontnemingsvordering volgt in grote
zaken in zijn algemeenheid geruime tijd na de uitspraak over de hoofdzaak. Op basis van
gegevens van het BOOM (Bureau Ontnemingswetgeving OM) kan worden geconstateerd
dat ontnemingsmaatregelen zijn opgelegd voor een totaalbedrag van ongeveer 58
miljoen euro, gerelateerd aan de aanpak van georganiseerde criminaliteit volgens de
aandachtsgebieden van het NDB. Het grootste deel van de opgelegde maatregelen
betroffen strafzaken ter zake witwassen (iets meer dan 20 miljoen), gevolgd door
maatregelen ter zake Opiumwetdelicten (ong. 28 miljoen euro). 19 miljoen daarvan
softdrugs en 9.5 miljoen harddrugs. Deelname aan een criminele organisatie: ruim 9
miljoen. Vorig jaar was het vergelijkbaar totaal 35 miljoen.
Bron: gegevens BOOM)
Overigens komen vorderingen ter ontneming van wederrechtelijk voordeel niet alleen
voor in strafzaken waarin een Strafrechtelijk Financieel Onderzoek is gevorderd. Soms
levert het “gewone” strafrechtelijke onderzoek (mcl. financieel rechercheren) al
voldoende informatie op voor het indienen van een vordering ter ontneming. Daarvan is
in een flink deel van de onderzoeken sprake
Beslag
Bij de tenuitvoerlegging van de ontnemingsmaatregel speelt het leggen van
(conservatoir) beslag een grote rol. Het percentage
waarbij de opgelegde
ontnemingsmaatregel wordt gedekt door conservatoir beslag schommelt al jaren rond de
15%. Het verhogen van dit percentage is een belangrijke voorwaarde om de incasso van
opgelegde maatregelen, dus de daadwerkelijke afneemopbrengsten, te verhogen. Over
2011 rapporteren de regio’s dat in 83 van de 259 onderzoeken beslag is gelegd op een
bedrag van in totaal 58,5 miljoen euro. Er is een grote hoeveelheid onroerende en
roerende goederen (auto’s, sieraden) waarvan de waarde niet is aangegeven. Ook is een
aantal gevallen niets gezegd over de omvang! waarde van het beslag. In 2010 was er in

De informatie over arnemen is (door tussenkomst van het BOOM) afkomstig van de regioparketten, FP en LP.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 .gh/ym

20

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

82 van de 256 onderzoeken beslag gelegd. De waarde was toen niet aangegeven. IrrJ.
2009 zijn er over beslag geen cijfers gerapporteerd. Bij het gerapporteerde beslag zijn q,
grootste bedragen en/of meeste goederen in beslag genomen in het kader van
onderzoeken naar handel in cocaïne of naar grootschalige henriepteelt, op afstançi,
gevolgd door onderzoeken naar witwassen of naar mensenhandel.
De pilots van het politie versterkingsprogramma FINEC op regionaal, bovenregionaal en
nationaal niveau laten een forse toename van het beslagresultaat zien. Het gelegce,
beslag bedraagt € 68 miljoen euro, tegen 58 miljoen aan ontnemingsmaatregelen. Qe
beslagratio’s liggen daarmee substantieel hoger dan in de rest van het land. Een deel vii,
dit beslagresultaat is gelegd ten behoeve van derden. Daarbij valt op dat vooral de
bovenregionale rechercheteams in het kader van de fraudebestrijding veel beslag
overdragen aan derden. Enkele kenmerkende Boven Regionale Recherche onderzoeken
met een hoog resultaat zijn die op gebied van Persoons Gebonden Budget fraude (BR
Zuidwest) en autoruit verzekeringsfraude (BR Noord- en Oost Nederland). In diverse
onderzoeken zijn notarissen naar voren gekomen die een faciliterende rol vervullen
tussen de zogenoemde onder- en bovenwereld.
Naast de harde beslagresultaten levert financieel opsporen tevens een bijdrage aan het
opsporingsonderzoek in TGO’s. Deze bijdrage is in het kader van de FINEC intensivering
nader geconcretiseerd en wordt opgenomen in de standaard werkwijze rond TGO’s.
informatie- en
De pilots zijn verder inmiddels structureel versterkt in recherche
bestuurskundige functies, waarvoor ook mensen van buiten de politie zijn aangetrokken.
Deze zij-instromers zijn (onder meer) afkomstig uit (onder meer) de vastgoedbranche,
de accountancy, het bankwezen en uit de advocatuur.
-,

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

21

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

4

Conclusies en toekomst perspectief.
4.1.

Conclusies

De aanpak van georganiseerde criminaliteit stelt politie en OM continue voor keuzes.
Keuzes op basis van goede intelligence, waarbij moet worden gekozen tussen CSV’s en
daarop gerichte, mogelijke interventies. Keuzes tussen verschillende soorten onderzoe
waarbij wordt gekeken of een “korte klap” onderzoek, een dadergericht onderzoek xf
toch een CSV benadering het meeste impact zal hebben. Maar ook keuzes voo?
samenwerking met opsporingsinstanties in het buitenland; want hoewel in sommige
gevallen een onderzoek überhaupt weinig kans van slagen heeft zonder internationale
(rechts)hulp, moet in andere onderzoeken de afweging worden gemaakt of het de moeite
waard is te investeren in intensieve rechtshulp of parallel onderzoek. Met zulke
samenwerking kan het betreffende CSV vaak ook in het buitenland een zwaardere slag
toe worden gebracht, maar die samenwerking gaat vaak wel ten koste van de eigen
capaciteit.
Tegen de achtergrond van deze uitdagingen zijn in 2011 door de betrokken
opsporingsdiensten en parketten goede resultaten behaald. Er zijn meer onderzoeken
gedraaid, de mate waarin internationaal wordt samengewerkt is verder gestegen en de
programmatische aanpak begint binnen de aanpak steeds meer een rol van betekenis te
spelen.
Bij het invulling geven aan cie prioriteiten van het Nationaal Dreigingsbeeld blijft het eind
2009 gesignaleerde handhavingstekort onverminderd relevant. Het handhavingstekort
vormt nog steeds een belangrijke factor bij het maken van de keuzes die hierboven staan
genoemd. Van alle CSVs die politie en OM in beeld hebben, kan slechts een (te) klein
deel worden opgepakt. Naast deze algemene capaciteitsbeperking die politie en OM in dit
opzicht ervaren, speelden in 2011 ook andere ontwikkelingen die de slagkracht van
politie en OM onder druk hebben gezet.
De beschikbare opsporingscapaciteit wordt niet alleen ingezet voor de aanpak van de
georganiseerde en/of ondermijnende criminaliteit door middel van projectmatig
onderzoek maar ook voor andere prioriteiten zoals de aanpak van High Impact Crime
(kinderporno, roofovervallen, criminele jeugdgroepen etc.). Er worden ook “korte klap”
zaken gedraaid en TGO’s die verhoudingsgewijs vaak een link naar de georganiseerde
criminaliteit hebben. Veel van deze zaken zijn “breng” zaken waarbij de inzet van
capaciteit niet of nauwelijks is te plannen. Daarnaast worden ook nog zaken gedraaid op
de niet-geprioriteerde thema’s (bv. vuurwapens).
Vanuit een probleemgerichte benadering wordt het beoogde effect leidend: Niet alleen
meer boeven achter de tralies, maar proberen vast te stellen welke interventies het
meest doeltreffend zijn bij de aanpak van een probleem.
Dit kan betekenen dat aan de voorkant informatie moet worden uitgewisseld en een
interventie strategie moet worden bepaald. Dat kan dus ook betekenen dat ander dan
strafrechtelijk ingrijpen prevaleert. Daarvoor is het van belang gebruik te maken van de
kennis van ketenpartners, gezamenlijk overleg, een aanpak ontwikkelen met behulp van
een barrièremodel (verstoren van het businessmodel op die vorm van criminaliteit door
het opwerpen van barrières). Dit staat of valt met de wil tot informatiedeling en
ketensamenwerking.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

22

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Voor 2012 en verder zal het strafrecht een belangrijk instrument blijven bij de aanp,
van georganiseerde criminaliteit, maar de capaciteit is beperkt en het strafrecht is oj.
niet altijd het geëigende middel om tot het gewenste resultaat te komen. De ruimte om
tot verdubbeling van het aantal aangepakte CSV’s te komen zit ook in het toepassen v,
andere (niet strafrechtelijke) interventies en in preventieve- en/of tegenhoy
maatregelen.
In 2011 liepen er 568 projectmatige onderzoeken naar CSV’s (309 van het LP en de Flf
en 259 van de regio’s en de regioparketten) en 52 TGO’s met een link naar
georganiseerde criminaliteit. Daarnaast waren er 176 onderzoeken onder het gezag vij
het FP.
De cijfers uit de regio’s over 2011 laten een lichte stijging zien ten opzichte van de
resultaten van 2010 van het aantal projectmatige onderzoeken. Ten opzichte van 2009
is er sprake van een stijging van 20 procent.
De cijfers van het LP/DNR laten t.o.v. 2010 een stabilisatie zien van het aantal
opgestarte onderzoeken en een daling van het aantal afgeronde onderzoeken. In de
toelichting bij de cijfers wordt hiervoor een verklaring gezocht.
Ten opzichte van 2009 is er een stijging met een kleine 20 procent van het aantal
opgestarte onderzoeken.
De cijfers voor het FP zijn nieuw en laten zich derhalve niet vergelijken met de cijfers
over eerdere jaren.

4.2. Toekomst perspectief
In de jaren 2008-2011 is er binnen de OM intensiveringsprogramma’s Aanpak
Cybercrime, Aanpak Georganiseerde Misdaad (hennepteelt, kinderporno, mensenhandel
en —uitbuiting) en aanpak financieel-economische criminaliteit en binnen de politie
versterkingsprogramma’s Finec, aanpak Cybercrime, Mensenhandel en Mensensmokkel,
Intelligence en Aanpak Georganiseerde hennepteelt geïnvesteerd in de programmatische
aanpak van georganiseerde (en ondermijnende) criminaliteit enerzijds en in opbouwenen delen van kennis anderzijds.
In de bovengenoemde programma’s is ingezet op een nieuwe werkwijze, de
programmatische of geïntegreerde aanpak. Om duurzame resultaten te boeken is een
gecombineerde en onderling samenhangende inzet nodig van preventieve, bestuurlijke,
fiscale en strafrechtelijke maatregelen. Ook private partners spelen een belangrijke rol in
de identificatie en aanpak van bepaalde vormen van criminaliteit (bijvoorbeeld
kinderporno, financieel-economische criminaliteit of cybercrime).
Vanuit een probleemgerichte benadering wordt de programmatische aanpak toegepast
en verder ontwikkeld in samenwerkingsverbanden met de ketenpartners. In die
samenwerkingsverbanden (proeftuinen) wordt met andere partijen, vooral bestuur en
belastingdienst, criminaliteit probleemgericht aangepakt. Ook is er samenwerking met
private partijen zoals energiemaatschappijen, de hotelbranche, de internetbranche,
Deze aanpak, waarbij op basis van een goede
verzekeraars en banken.
aan de ‘voorkant’ van een crimineel
informatieverzameling en informatieanalyse
fenomeen met andere partners een interventie(strategie) wordt bepaald, lijkt het meest
effectief.
23
Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

Deze benadering leidt ertoe dat, zowel bij OM en politie als bij de partners, meer kenris
komt op het gebied van de aanpak van cybercrime, financieel-economische criminalitft
en op de aanpak van mensenhandel en de georganiseerde hennepteelt.
Over het afgelopen jaar kan (wederom) worden geconcludeerd dat de resultaten die zi
geboekt in de samenwerkingsverbanden met ketenpartners aantonen dat en
probleemgerichte aanpak van criminaliteit méér oplevert dan alleen de inzet van het
strafrechtelijk instrumentarium. Dat vergt commitment van alle betrokken partneçs,
waarbij het bestuur, het RIEC/LIEC en de Belastingdienst landelijk, maar ook regionai
een belangrijke rol hebben.
Het OM heeft in “Perspectief op 2015” haar visie geformuleerd op de aanpak van
ondermijnende criminaliteit. De politie heeft haar aanpak en het belang van de aanpak
van ondermijning in het ontwerp van de Nationale Politie beschreven en een prominente
plek gegeven. Om de georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit terug te dringen
moeten meer misdaadgroepen worden aangepakt en moet met de aanpak meer effect
worden bereikt. De strategie is om dit te bereikten door verslechtering van het criminelé
“ondernemingsklimaat”. Naast een grotere inzet op het afpakken van het crimineel
vermogen, dient de samenwerking met andere (keten)partners in de programmatische
aanpak de komende jaren verder te worden geïntensiveerd en in de Organisatie te
worden verankerd. Doel is om effectieve interventiestrategieën gericht op het bestrijden
van allerlei vormen van criminaliteit te vinden en toe te passen. Het maatschappelijk
effect van de toegepaste aanpak staat daarbij centraal.
De ingezette koers past in het programma “Nederland Veiliger” van het demissionaire
kabinet Rutte —Verhagen waarin de aanpak van ondermijnende criminaliteit als een van
de prioriteiten is benoemd. Doelstelling daarin is, naast de aanpak van cybercrime, een
verdubbeling van het aantal aangepakte CSV’s die zich bezig houden met mensenhandel,
witwassen, georganiseerde hennepteelt en financieel-economische- en milieu
criminaliteit. In dit kabinetsprogramma staat ook, vanwege de beperkte capaciteit van de
strafrechtketen, de programmatische of geïntegreerde aanpak centraal.
Dit betekent dat voor de jaren 2011 tot en met 2014, naast de geprioriteerde thema’s uit
het NDB ook rekening gehouden moet worden met de prioriteiten uit “Nederland Veiliger”
die gericht zijn op de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

4.3. Ondermijning en Afpakken
In het OM investeringsprogramma Ondermijning en in de landelijke prioriteiten van de
Politie zijn de activiteiten ondergebracht die zien op realisatie van de
kabinetsdoelstellingen op de aanpak van ondermijning en de aanpak van cybercrime
.
6
In dat programma kiezen politie en OM, samen met andere ketenpartners,
voortbordurend op de eerdere programma’s, blijvend voor de bredere, integrale
benadering bij de aanpak van georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit, vanuit het
besef dat bij een exclusief strafrechtelijke subjectgerichte aanpak van georganiseerde
criminaliteit nooit de gewenste resultaten kunnen worden behaald. Er moeten meer
CSV’s worden aangepakt en op een slimmere, effectievere manier. Binnen het
programma Afpakken” wordt breed geïnvesteerd in de aanpak van crimineel vermogen

6
verdubbeling aantal aangepakte csv’s in 2014 t.o.v. 2009 (nulmeting) en 20 High Tech Cybercrime
onderzoeken per jaar in 2014,

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

24

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

in de meest brede zin, vanuit de invalshoek van een financiële aanpak. Gezien de aard,
van de georganiseerde criminaliteit en het financiële gewin dat er aan ten grondslag ligt.
vormt het afpakken een belangrijke pijler van de aanpak van CSV’s.
De Stuurgroep GOC
m
De interdepartementale Stuurgroep Geïntegreerde aanpak Ondermijnende Criminaliteit
(Stuurgroep GOC) heeft als uitgangspunt geformuleerd dat in de probleemgerichte
benadering
geïntegreerde
van
ondermijnende
criminaliteit
aanpak
de
standaardwerkwijze dient te zijn. Hierbij handelen alle partners vanuit de overtuiging d
deze gezamenlijke aanpak noodzakelijk is om effectief te kunnen optreden. De.e
partners zijn in ieder geval: het Openbaar Ministerie, cle politie, de Belastingdienst en het
bestuur. De geïntegreerde aanpak dient er niet toe om bepaalde onderdelen van de
keten te ontlasten maar om het geheel van preventie, controle/ toezicht, opsporing en
vervolging, te versterken. De samenwerking is gericht op de meest effectieve inzet van
preventieve,
bestuursrechtelijke,
civielrechtelijke,
fiscale
en/of strafrechtelijke
instrumenten ten behoeve van de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Binnen de
aanpak van ondermijnende criminaliteit ligt het accent op de aanpak van
drugscriminaliteit, witwassen en mensenhandel- en smokkel. Vorenstaande laat onverlet
dat er altijd zaken zullen blijven die monodisciplinair zullen worden aangepakt;’
simpelweg omdat het niet bij alle zaken effectief is.
Het departement hanteert de volgende definitie voor de integrale aanpak:
De geïntegreerde aanpak levert een substantiële bijdrage aan de politieke doelstelling
van de verdubbeling van het aantal aangepakte criminele samenwerkingsverbanden
(CSV’s). Hierbij is niet alleen van belang dat de aanpak een CSV daadwerkelijk “pijn”
doet maar tevens dat zij duurzaam is. De afpakstrategie maakt daarbij standaard deel uit
van de geïntegreerde aanpak. Er moet dus inzicht komen in wat de geïntegreerde aanpak
daar concreet aan bijdraagt in termen van betekenisvolle interventies.
Er is
overeenstemming dat alle
betekenisvolle
interventies die bijdragen aan een
wezenlijke aanpak van (subjecten in) CSV’s, mee tellen bij de vaststelling van het aantal
aangepakte CSV’s.
-

-

4.4. De verantwoording vanaf 2012.
Het jaar 2012 is een overgangsjaar. Voor het eerst zullen naast de resultaten van
strafrechtelijke interventies ook de andere interventies worden meegenomen in de totaal
verantwoording over de aanpak van ondermijnende (georganiseerde) criminaliteit. Dat
maakt dat de verantwoording in de toekomst niet alleen ziet op (strafrechtelijke
onderzoeken) op CSV’s, maar een bredere verantwoording zal zijn: Alle betekenisvolle
interventies ciie bijdragen aan de aanpak van CSV’s die zich bezig houden met
ondermijnende criminaliteit op de geprioriteerde thema’s.
LOCG
De resultaten van strafrechtelijke interventies ten aanzien van CSV’s zijn opgenomen in
de jaarlijkse “Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit OM en politie”. Om de
samenhang tussen onderzoeken te stimuleren, en om de stuurploegen in staat te stellen
meer in samenhang te opereren, wordt binnen het OM in de eerste helft van 2012 het
Landelijk Overzicht Georganiseerde Criminaliteit (LOGC) in gebruik genomen. Door
middel van dit landelijke overzicht wordt beoogd meer regie in de sturing aan te
brengen, ook in de relatie tussen het landelijk niveau en cle regio’s. Binnen het systeem
wordt een plotroom functionaliteit ingericht. Op landelijk niveau zullen gegevens worden
verzameld en geanalyseerd, zowel ten behoeve van het weeg- en stuurproces als voor de

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

25

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011

verantwoording Aanpak Georganiseerde Criminaliteit. Het Landelijk overzicht geeft
inzicht in het aantal onderzoeken dat door de politie is gestart en afgerond en geeft
overzicht over het aantal en de aard van het aantal strafopleggingen en andere
7 Verder kan het systeem op iets langere termijn ook inzic
afdoeningsmodaliteiten.
geven in de andere interventies die
in het kader van de integrale aanpak
m
ketenpartners is overeengekomen.
—

—

BOSZ
(D
Om zicht te krijgen op- en stu ring te geven aan opsporingsonderzoeken binnen de keten
(politie-OM) is het systeem BOSZ ontwikkeld. Werkzaamheden van onderzoeken wordeo
in dit systeem van begin tot eind gemonitord, waardoor op basis van actueel overzicht en
inzicht kan worden gestuurd op de onderzoeken. Dit systeem is inmiddels landelijk
uitgerold binnen de politie en in de loop van 2012 zal ook het OM hierop aansluiten.
RIEC/LIEC registratie.
De RIEC’s in de regio ondersteunen de gemeenten bij de bestuurlijk en de integrale
aanpak van ondermijnende criminaliteit binnen de door de driehoek (plus) gegeven
kaders. Daartoe wordt per thema (vorm van ondermijnende criminaliteit) informatie
gedeeld met de verschillende (keten)partners en worden er geïntegreerde interventie
adviezen opgesteld. De resultaten van die andere (geïntegreerde) interventies dienen
ook in beeld te worden gebracht. Daartoe worden deze adviezen besproken met de
partners waarna beslist wordt welke acties door welke partners ondernomen gaan
worden (uitvoering interventieplan). Dit gebeurt in een gremium (interventieoverleg of
veiligheidsoverleg) waarin alle betrokken partners deelnemen en dat door het RIEC wordt
georganiseerd.
Dit overleg zorgt voor monitoring van de vastgelegde
interventiebesluiten. Alle partners koppelen periodiek in het overleg de resultaten van de
uitgevoerde actie(s) terug. Op deze manier wordt via het RIEC zicht verkregen op de
gezamenlijke resultaten en kan door de partners beoordeeld worden of de interventie
daadwerkelijk heeft geleid tot een aangepakte CSV. Dit laat onverlet dat hiernaast de
klassieke weeg- en stuurploeg van Politie en OM
beslist over de keuzes in het
strafrechtelijk onderzoek en de toepassing van strafvorderlijke bevoegdheden.

Over het jaar 2012 zullen de registraties van het RIEC en vanuit het LOGC op
subjectniveau landelijk worden geanalyseerd om een volledig zicht te krijgen op het
aantal (strafrechtelijke- en niet-strafrechtelijke) interventies.
In 2013 wordt nader
bezien op welke wijze aan de rapportageverplichting tegemoet zal worden gekomen.
Uitgangspunt is dat een volledig zicht wordt gegeven op de aanpak van CSV’s op
georganiseerde ondermijnende criminaliteit.

In het programma Afpakken worden de gerealiseerde bedragen aan ontnomen crimineel vermogen in brede
zin (fiscaal, bestuurlijk, slachtoffer, ontnemingsprocedure etc.) verantwoord. Hier alleen de aantallen
interventies.

Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2011 —gh/ym

26