2010D24285

Namens de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer verzoek ik u ter schriftelijke voorbereiding op de
aankomende Milieuraad de Kamer zo spoedig mogelijk doch in elk geval
ruim voorafgaand aan deze Milieuraad antwoord te geven op de vragen
en opmerkingen zoals door de verschillende fracties hieronder ingebracht.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie willen dit schriftelijk overleg ter voorbereiding op de Milieuraad beginnen met een wat meer procedurele vraag.
De minister meldt dat de geannoteerde agenda is gebaseerd op de
concept-agenda van 6 januari 2010 en dat wijzigingen in de agenda nog
aan de orde kunnen zijn. De leden willen graag de zekerheid dat eventuele
nieuwe agendapunten voorafgaand aan de Milieuraad aan de Kamer
worden gemeld, evenals de Nederlandse inzet bij die agendapunten. Zij
zien op dit punt graag een toezegging van de minister tegemoet.
Het verslag van de Milieuraad van 15 maart 2010 meldt dat de richtlijn
voor bodem mogelijk weer op de agenda komt op 11 juni. De Nederlandse
regering heeft met steun van de leden van de CDA-fractie steeds betoogd
dat een Europese richtlijn niet voldoet aan de eisen van subsidiariteit en
proportionaliteit en dat een dergelijke richtlijn er dus niet moet komen. Er
is tot tevredenheid van de leden nog steeds een blokkerende minderheid
tegen de komst van een richtlijn. Wat zou de strekking van het opnieuw
agenderen kunnen zijn? Graag ontvangen de leden de bevestiging dat het
Nederlandse standpunt onverminderd afwijzend zal zijn en dat Nederland
zich inzet een blokkerende minderheid te houden.
De leden van de CDA-fractie kunnen zich vinden in de uitgangspunten die
de minister formuleert ten aanzien van het advies dat de Commissie
Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa heeft uitgebracht over indirecte
veranderingen van landgebruik (ILUC). De leden hechten er daarbij aan te
benadrukken dat zij met de minister van oordeel zijn dat bindende
maatregelen uitsluitend in EU-verband genomen moeten worden. Met de
minister zijn zij van oordeel dat een bestemmingsheffing op brandstoffen
niet de weg is voor financiering van programma’s voor bescherming en
beheer van biodiversiteit. De leden kunnen zich ook niet voorstellen dat de
Europese Commissie met voorstellen in deze richting zou komen en zien
dat graag door de minister van VROM bevestigd.
De leden van de CDA-fractie hebben enkele vragen en opmerkingen bij de
geannoteerde agenda.
In de eerste plaats herinneren zij de minister aan de eerder gedane
toezegging ten aanzien van de biocidenverordening. Toegezegd is een
impact-assessment. De leden zijn benieuwd naar de stand van zaken en
maken een voorbehoud ten aanzien van verdere stappen door de
Nederlandse regering op dit onderwerp in afwachting van de uitkomsten
van het toegezegde assessment. De leden hebben eerder gepleit voor een
uniform Europees systeem in plaats van de bestaande nationale toelatingen. Stapeling zou in alle gevallen voorkomen moeten worden. De
leden zijn nog steeds niet overtuigd van de inzet van de Nederlandse
regering die het systeem van nationale toelatingen als uitgangspunt wil
nemen.
De leden van de CDA-fractie willen graag ruim voor 11 juni de vraag
beantwoord zien welke conclusies voorliggen in de Milieuraad omdat zij
zich, gegeven de gebrekkige informatie over de consequenties van de
verordening, niet kunnen voorstellen dat een politiek akkoord bereikt kan

nds-tk-2010D24285

1

worden. Zij ontvangen graag een toezegging van de minster dat de
minister in dat geval zonder mandaat van de Kamer spreekt.
Ten aanzien van de RoHS-richtlijn (restriction of the use of certain
hazardous substances in electrical and electronic equipment) waarderen
de leden van de CDA-fractie de voortgang die lijkt te worden geboekt. Zij
zien graag een aanscherping van de inzet van de Nederlandse regering.
Gesteld wordt dat overlap met REACH zoveel mogelijk moet worden
voorkomen. De woorden «zoveel mogelijk» zouden geschrapt moeten
worde. Graag een toezegging van de minister.
De leden van de CDA-fractie waarderen de inspanningen van de minister
om te komen tot ambitieuze korte- en lange termijn CO2-normen voor
bestelauto’s. Helaas krijgt het Nederlandse pleidooi kennelijk nog te
weinig bijval. De leden zijn benieuwd te vernemen welke landen met
name dwarsliggen en moedigen de minister van harte aan de ingezette
lijn door te zetten.
Ten aanzien van het onderwerp klimaatverandering is een beleidsdebat
voorzien. Gemeld wordt dat commissaris Hedegaard heeft uiteengezet dat
een reductiedoelstelling van 30% technisch haalbaar en economisch
betaalbaar is. Betreft dit een mondiale taakstelling of een Europese en
beschikt de minister over de informatie waarop de commissaris zich
beroept en kan deze informatie aan de Kamer beschikbaar worden
gesteld?
Verder kunnen de leden van de CDA-fractie zich vinden in de hoofdlijnen
om te komen tot een nieuw VN-klimaatakkoord. Zij leggen daarbij enkele
accenten zoals het prioriteit geven aan de uitvoering van de gemaakte
afspraken in plaats van het steeds opnieuw ter discussie stellen van
geformuleerde doelen en verdergaande ambities. De leden steunen de
Nederlandse regering in de ambities om snel te komen tot een uniform
systeem van meten, rapportage en verificatie, evenals de realisatie van
financieringsvoorstellen voor de korte termijn.
Wel vragen de leden van de CDA-fractie om een verduidelijking van de
inzet rond het groene klimaatfonds. Waaraan wordt concreet gedacht als
gesproken wordt over de rol van de private sector, inclusief de koolstofmarkt en innovatieve financieringsbronnen? Wat wordt precies bedoeld
met de opmerking dat voor de «EU-bijdrage op lange termijn Nederland
een rol ziet voor de EU-begroting?
Tot slot op het thema klimaat willen de leden van de CDA-fractie het
belang van een goed functionerende mondiale koolstofmarkt beklemtonen. De indruk bestaat dat dit niet de prioriteit heeft of krijgt die het zou
moeten hebben. De uitbreiding naar niet- EU-lidstaten is van groot belang
evenals een beter werkend ETS-systeem binnen de EU. Recente onderzoeken en publicaties tonen aan dat dit systeem nog steeds allesbehalve
goed werkt en er winsten worden gemaakt die onbedoeld zijn. Een niet
goed werkend Europees systeem zet naar het oordeel van de leden van de
CDA-fractie de deur open voor tal van wellicht goed bedoelde maar
ondermijnende en minder effectieve nationale maatregelen. Zij vragen
nadrukkelijk naar de stand van zaken en een reactie van de minister op
alle bovengenoemde punten. Zij vragen de minister tevens het belang van
een mondiale koolstofmarkt en goed werkend Europees ETS systeem toe
te voegen aan de prioriteiten en dit tijdens de Milieuraad van 11 juni ook
expliciet te bepleiten.
Kan de minister uiteenzetten wat de stand van zaken is met betrekking tot
het al dan niet op Europees niveau veilen van emissierechten en de
discussie over de besteding van de veilingopbrengsten? De leden van de
CDA-fractie hebben daarbij steeds twee uitgangspunten geformuleerd: er
kan geen sprake zijn van het oormerken van opbrengsten op Europees
niveau en de opbrengsten moeten op een innovatieve manier terug-

2

vloeien naar de bedrijfssectoren die de emissierechten moeten kopen.
Graag een bevestiging van de minister dat dit nog steeds de Nederlandse
inzet is.
De overige onderwerpen geven de leden van de CDA-fractie geen
aanleiding tot het maken van opmerkingen anders dan dat zij met de
minister geen voorstander zijn van een aparte EU-richtlijn ten aanzien van
watergebruik van gebouwen. Zij rekenen erop dat de minister dit
standpunt met kracht uitdraagt en rekenen erop dat een dergelijk voorstel,
als het al zou worden overwogen, snel van tafel gaat.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie zijn over het algemeen tevreden met de inzet
die Nederland kiest op de diverse terreinen, zoals het blijven vasthouden
aan de norm van 175 g CO2/km voor bestelauto’s in 2020.De leden hebben
wel nog een aantal vragen over het klimaatbeleid en het biobrandstoffenbeleid.
De leden hebben met instemming kennisgenomen van de opvatting van
Eurocommissaris Hedegaard van milieu om de reductiedoelstelling voor
de EU van 20% bij te stellen naar 30% in 2020. Het kabinet geeft geen
volledige helderheid over de precieze opstelling hierover. De leden van de
PvdA-fractie pleiten ervoor dat Nederland zich hier achterschaart als
inderdaad blijkt dat de stelling van commissaris Hedegaard klopt dat de
doelstelling technisch haalbaar en economisch betaalbaar is.
Wanneer komt hier duidelijkheid over en kan de minister uiteenzetten of
zij het standpunt van de leden overneemt?
Wat betreft het beoordelen van de indirecte effecten (ILUC) van biobrandstoffen en vloeibare biomassa zijn de leden erg tevreden met het
uitgebrachte advies van de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken
Biomassa (CDB). De leden vinden het op zichzelf verstandig om de hoogte
van de ILUC-waarde zorgvuldig te bepalen en daarbij af te wachten wat er
uit de verschillende onderzoeksprojecten komt. Maar de leden vragen zich
wel af wanneer die resultaten beschikbaar zijn en welke ILUC-factor er in
Californië wordt toegepast en waar deze op gebaseerd is.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie zijn zeer terughoudend als het gaat om
toepassing van Biomassa. Het energetisch- en klimaatrendement is laag
en de concurrentie met voedselproductie en natuur is groot. De duurzame
herkomst van de biomassa is dan ook lastig, zo niet geheel onmogelijk,
aan te tonen. Kan de minister in de Milieuraad voorstellen om de 10%
bijmengverplichting los te laten totdat we als Europa in staat zijn alle
benodigde biomassa zelf te produceren? In landen van herkomst en met
name op het zuidelijk halfrond is rond de land use discussie ook de vraag
opgeworpen wat precies de wastelands zijn die benut moeten worden.
««Wastelands to who?» is dan de wedervraag. Wie bepaalt wat de
braakliggende/marginale gronden zijn? De pampas in Zuid-Brazilië en
Equador bijvoorbeeld zijn in onze ogen misschien leeg en kaal. Voor de
lokale bevolking is het de bakermat van de Gaucho-cultuur die daar
eeuwenlang domineerde, tot ze voor de eerste keer werden gekolonialiseerd. Kan de minister inbrengen dat de lokale bevolking wél een
belangrijke stem krijgt in het bestemmen van de land use?
In aanvulling op deze discussie willen de leden van de SP-fractie ook de
financiële inzet van Europa op klimaatadaptatie bezien. Kan de minister in
haar betoog ingaan op het belang van steun aan kleinschalige projecten

3

die de lokale bevolking direct in hun belang dienen? Te denken valt
bijvoorbeeld aan de projecten als de kleinschalige waterbuffering in
Afrika. Zo helpt de regering de lokale bevolking zelf bepalen hoe zij het
land inrichten en op welke wijze en in wiens belang zij haar land inzet.
Ten aanzien van de geannoteerde agenda van de Milieuraad hebben de
leden van de SP-fractie de volgende opmerkingen en vragen.
Biocidenverordening
De leden kunnen zich goed vinden in de opstelling van de regering.
«Europa» moet niet gaan bepalen wat wel en niet kan worden toegepast
per land. Generiek kan Europa natuurlijk wel algemene verboden op
productie en toepassing opstellen.
Kan de minister aan de discussie het probleem van de import van
bestrijdingsmiddelen toevoegen die Nederland binnenkomt als bewust
toegepaste gassing van containers? Deze brengt ernstige gezondheidsrisico’s met zich mee voor werknemers en consumenten. Een gezamenlijke
aanpak in alle havens in Europa zou een duidelijk signaal afgeven aan
exporterende landen om alternatieve wijze van ongediertebestrijding toe
te passen. Verhitting is zo’n alternatief.
RoHS-richtlijn en WEEE-richtlijn
De leden van de SP-fractie zijn het eens met de inzet van de regering. Met
name het in stand houden van specifieke doelstellingen per product.
Verordening CO2-normen bestelauto’s
Juist in Nederland, maar uiteindelijk voor heel Europa, is voor het halen
van de doelstellingen generiek bronbeleid, als uitstootnormen aan auto’s,
belangrijk. De leden steunen de opstelling van de regering hierin en zien
graag dat de regering haar standpunten stevig blijft uitdragen, met of
zonder steun van andere landen.
Klimaatverandering
De leden van de SP-fractie onderschrijven dat een realistische doelstelling
geformuleerd moet worden. Waarbij wel moet worden gekeken naar de
(historisch bepaalde) taakstelling die Nederland en Europa op zich moet
nemen. Europa stoot veel CO2 uit en is economisch ook best in staat de
reductie te bekostigen. Afwentelen op minder draagkrachtige regio’s is
niet fair. De 95% reductie in 2050 is ambitieus. Een goede voorbereiding
daarop is zeker wenselijk.
Kan de minister een wat minder voorzichtige positie innemen ten aanzien
van carbon leakage? De minister moet er voor waken dat ze zich te
gemakkelijk laat chanteren met het dreigement dat bedrijven dan wel weg
zullen trekken. Het is ook in hun lange termijnbelang dat zij een transitie
doormaken naar een energiezuinige en op duurzame energie draaiende
bedrijfsvoering. Zij moeten in dat voorbereidingsproces meegenomen
worden, niet als opponent maar als belangrijke speler in de reductie. Dat
kan alleen als we streng en duidelijk zijn.

4

Waterschaarste en droogte
De leden onderschrijven de opstelling van de regering. Zij vragen zich af
of de regering in haar standpunt steun heeft van andere landen in het
stroomgebied van Rijn, Maas en Schelde en of ze samen optrekt met die
landen?
Bosbescherming
De leden van de SP-fractie zien het groenboek «Bosbescherming» met
belangstelling tegemoet. Kan de minister de Kamer verzekeren dat het
van belang is dat bosbeheer niet alleen in het teken staat van houtproductie maar ook in het teken van biodiversiteit? Kan de minister zich er
tevens voor inzetten dat het van belang is dat het Europese beleid ten
aanzien van bosbeheer op zijn minst aansluit bij de eisen en verwachtingen die wij stellen aan landen buiten Europa als het gaat om
bescherming van biodiversiteit en oerbossen?
Bioveiligheid
De leden van de SP-fractie zijn ervoor het voorzorgsprincipe toe te passen
op gemodificeerde organismen. Het is goed dat wordt nagedacht over
juridische aansprakelijkheid. Zij vragen de minister om zich vooral in te
zetten om te voorkomen dat genetische gemanipuleerde dieren en
planten schade veroorzaken. Dat kan door streng toelatingsbeleid. Niet
toelaten als risico’s niet bekend zijn. Een risico-analyse hoeft wat de leden
betreft pas serieus opgesteld te worden voor genetisch gemanipuleerde
planten en dieren die iets maatschappelijks toevoegen dat met gangbare
planten en dieren niet kan. Dan pas heeft toelating immers ook echt zin.
Kan de minister uitdragen in de Milieuraad dat bedrijfseconomische
motieven nooit een reden zijn voor toelating van genetisch gemanipuleerde dieren en planten? In wiens belang wordt dan immers het risico
genomen?
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de agenda voor
dit schriftelijk overleg ter voorbereiding op de Milieuraad van 11 juni 2010.
Zij hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de reductie van 30% uitstoot
in 2020 haalbaar is. Daarbij maken de leden zich zorgen over het wereldwijde level playing field. Wat vindt de minister hiervan?
De leden van de VVD-fractie zien dat de minister het doel om tot een
alomvattend juridisch bindend instrument te komen ondersteunt, maar
dat de minister ook realistisch is over de kansen om dat te bereiken. Is de
minister al of niet in samenwerking met haar Europese collega’s
voornemens om eventueel een eenzijdige verklaring over zo’n juridisch
bindend instrument af te leggen? De leden van de VVD-fractie vragen zich
dit af met betrekking tot de doctrine van Pactus sunt servanda in het
volkenrecht.
Daarnaast vragen de leden zich af hoe het gaat met het onderzoek naar
het IPCC. De leden zien dat Nederland in Cancun een workshop over de
rekenregels gaat organiseren. Verwacht de minister nog conclusies uit het
onderzoek naar het IPCC en worden eventuele conclusies meegenomen in
de voorbereiding van die workshop? Is men nog waakzaam op eventuele
nieuwe fouten en niet slechts op de reeds geconstateerde fouten?

5

De leden hebben met interesse kennisgenomen van de analyse van de
kosten en baten voor de emissiereductiedoelstellingen van 20% en 30%.
De leden voorzien problemen met het ETS-systeem, vooral met de carbon
leakage, vooral als Europa zichzelf hogere doelen stelt dan de rest van de
wereld. Daarom vragen zij zich af hoe de minister zich in de Milieuraad op
zal stellen waar het om het ETS-systeem gaat.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe de minister de 30%
reductienorm beziet. Wil de minister het streven naar 30% ook steunen als
blijkt dat de EU unilateraal zich hieraan verbindt, of blijft de minister dan
het oorspronkelijke voornemen van de 20% norm steunen?
Hoe beziet de minister de positie van Nederland en het level playing field
inzake industrie met een hoog verbruik?
Is de minister het met de leden van de VVD-fractie eens dat uit de analyse
duidelijk wordt dat energiezekerheid een van de grote uitdagingen van de
komende decennia gaat worden en dat het in het kader van energiezekerheid en reductie van CO2 uitstoot, kernenergie een uitstekend initiatief
vormt voor energie opgewekt uit fossiele brandstoffen?
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
Voor de aankomende drie jaar is er ruim 300 miljoen euro beschikbaar
voor klimaatmaatregelen in ontwikkelingslanden (fast start climate
finance). De leden van de ChristenUnie-fractie hebben enkele vragen over
de besteding van deze gelden. De leden hebben de indruk dat de focus ligt
op mitigatie middels energieprojecten. Deze leden vragen of het hier in
alle gevallen om «urgente mitigatie» gaat zoals de EU als voorwaarde
stelt.
De leden missen expliciete capaciteitsopbouw en klimaatadaptatie. Zij
vragen hoe dit zich verhoudt met de eerdere uitlatingen van de regering
over financiële steun voor adaptatie in ontwikkelingslanden? Klopt het dat
het grootste gedeelte van de 301 miljoen euro overgeheveld is uit een
fonds van 500 miljoen voor het opzetten van duurzame energieproducten
in ontwikkelingslanden? Zij vragen de minister om de herkomst en de
besteding van de klimaatgelden toe te lichten.
De leden van de ChristenUnie-fractie ondersteunen het voornemen dat
Nederland andere EU-landen gaat stimuleren hier aandacht aan te
besteden, zodat de EU een «gebalanceerd pakket» aanbiedt. Maar zij
vragen of Nederland niet ook zélf meer op adaptatie zou moeten inzetten,
en op water en landbouw, omdat Nederland veel expertise heeft op die
drie gebieden. Volgens de leden zou deze kennis ingezet kunnen worden
en een grote rol kunnen spelen in het adaptatie en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.
De leden vragen de minister welke specifieke doelstellingen Nederland
stelt ten aanzien van de bijdrage aan ontwikkelingslanden op het gebied
van klimaatadaptatie en ten aanzien van de besteding van de middelen
die vrijkomen als nieuwe adaptatiegelden onder de UNFCCC agenda.
Tot slot vragen de leden van de ChristenUnie-fractie aandacht voor het
voorstel van de Derde Kamer om een deel van het geld te besteden aan
kleinschalige opslag van regenwater. Omdat de variabiliteit en extremen
in neerslag in veel Afrikaanse landen zal toenemen en droogtes veroorzaken en 95% van de boeren in dit deel van de wereld afhankelijk is van
regenwater, is adaptatie noodzakelijk.

6

Inbreng van de leden van de Partij voor de Dieren-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de Milieuraad. Hieronder gaan
zij achtereenvolgens in op de biocidenverordening, het klimaatbeleid op
de lange termijn, de wijzigingen van het Cartagenaprotocol en de
indirecte gevolgen voor landgebruik door biomassa.
Biocidenverordening
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren juichen elke verbetering van de bescherming van het milieu en de biodiversiteit tegen de
impact van biociden toe. Een aanscherping van de huidige regelgeving is
dan ook hard nodig omdat de milieudruk en de risico’s door het gebruik
van deze middelen nog steeds te hoog is. De leden vragen of de minister
meer inzicht kan geven in de overweging om een centraal toelatingssysteem niet te willen steunen? In de geannoteerde agenda wordt
uiteengezet dat Nederland aanvullende eisen wil blijven kunnen stellen. Is
op dit moment het geval dat Nederland strengere eisen stelt aan de
toelating van biociden dan andere lidstaten? Zo ja, kan de minister dit
toelichten? Zo nee, waarom is de minister dan niet bereid een centraal
toelatingssysteem te steunen?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren steunen het idee van
de Europese Commissie om alleen artikelen toe te laten op de markt die
zijn behandeld met een goedgekeurde stof. Dat is naar de mening van
deze leden ook noodzakelijk om gevaarlijke werkzame stoffen buiten het
milieu te houden. Waarom steunt de minister dit voornemen van de
Commissie niet? De leden zijn van mening dat het weren van bepaalde
gevaarlijke stoffen van de markt een positief effect heeft op het milieu, en
innovatie van ongevaarlijke werkzame stoffen aanmoedigt. Deelt de
minister deze mening, en is zij bereid zich hiervoor sterk te maken tijdens
de Milieuraad?
Tevens zijn de leden benieuwd naar hoe het testen op veiligheid bij
biociden gebeurt. Kan de minister inzicht geven in de huidige testmethoden? De leden zijn van mening dat het testen van stoffen niet met
dierexperimenten mag plaatsvinden. Deelt de minister deze mening?
Proefdiervrije technieken zouden de norm moeten zijn; kan de minister
uiteenzetten wat de huidige stand van zaken is in het vervangen van
dierproeven door andere methoden, en welke EU budgetten er
beschikbaar zijn hiervoor?
Klimaatverandering

1

Rogelj, J., et al. Opinion; Copenhagen
Accord pledges are paltry, 22-04-2010, Nature
vol 464, 1126-1128

De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben met
instemming kennisgenomen van de doorkijk naar de inrichting van de
klimaatonderhandelingen in 2010. Zij zien dat Nederland een serieuze
bijdrage wil leveren aan het slagen van de onderhandelingen over
internationale klimaatafspraken en moedigen dat aan. Er moet echter heel
wat gedaan worden om de twee-graden doelstelling in het oog te houden.
Uit een recent opiniestuk in Nature1 bleek dat de afspraken die gemaakt
zijn in Kopenhagen niet ambitieus genoeg zijn om deze doelstelling te
halen. Volgens de onderzoekers is de kans aanzienlijk dat de temperatuur
met de gedane beloftes in 2100 drie graden warmer is. De leden van de
Partij voor de Dieren-fractie maken zich hier zorgen over en zij vragen
naar een reactie van de minister op dit opiniestuk. Is de minister bereid de
zorgen van de onderzoekers in te brengen in de Milieuraad, en dit aan te
grijpen om te pleiten voor een eenzijdige inzet van de EU op 40% reductie
per 2020? De leden zijn van mening dat de EU hoe dan ook haar eigen

7

emissies drastisch moet beperken, en dat dit niet kan en mag afhangen
van de inzet van andere landen. De onderhandelingen in Kopenhagen
hebben naar de mening van deze leden laten zien dat de onderhandelingspositie van de EU, waarbij zij haar eigen reductiedoelen afhankelijk
maakt van de doelen van andere landen, niet werkt om andere landen
mee te krijgen, en niet meehelpt om daadwerkelijk een effectief internationaal klimaatbeleid te realiseren. De leden vinden dat de EU kan laten zien
dat een groene economie in staat is zowel economische als ecologische
uitdagingen aan te gaan, en zij roepen de minister op dit gegeven en een
aangescherpte doelstelling van 40% reductie in te brengen in de
Milieuraad. Is de minister hiertoe bereid?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van de initiatieven die Nederland ontplooit in de aanloop naar de
CoP in Cancun. Zij zien hierin een belangrijke bijdrage van Nederland en
ondersteunen deze initiatieven. Tegelijkertijd delen zij de teleurstelling van
de minister dat belangrijke bronnen van broeikasgassen niet zijn
meegenomen in de uitkomsten van Kopenhagen, en vragen de minister
initiatieven te ontwikkelen om hier alsnog vooruitgang bij te boeken. De
leden zijn van mening dat Nederland, zowel unilateraal als in Europees
verband, een belangrijke rol kan en moet spelen bij het terugdringen van
de broeikasgasemissies door aanpassingen aan ons consumptie- en
voedingspatroon. Het eten van meer lokaal voedsel dat op ecologische
wijze is verbouwd en het verminderen van de vleesconsumptie kan en
moet een grote rol spelen in het verminderen van de broeikasgasuitstoot
van welvarende landen. De leden vragen de minister om over deze
thema’s bijeenkomsten te organiseren, naar voorbeeld van de bijeenkomsten die al georganiseerd worden door Frankrijk en Noorwegen over
actie tegen ontbossing. Is de minister daartoe bereid? Zo ja, op welke
wijze is de minister van plan hier invulling aan te geven? Zo nee, waarom
niet?
Bioveiligheid
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hechten groot belang aan
goede regelgeving over bioveiligheid. Zij maken zich zorgen over het
huidige niveau van naleving van het Cartagenaprotocol en vragen de
minister nader in te gaan op haar constatering dat er aanwijzingen zijn dat
het protocol niet door alle partijen even zorgvuldig wordt nageleefd. Een
verbreding van de mogelijkheden om zaken over naleving te starten heeft
dan ook de warme instemming van de leden van de fractie van de Partij
voor de Dieren. Immers, ongecontroleerde verspreiding van genetisch
gemanipuleerde organismen is een groot risico dat te allen tijde
vermeden moet worden. Deelt de minister deze mening? Een streng
aansprakelijkheidsregime is naar de mening van de leden nodig als prikkel
om milieuschade te voorkomen en om ontstane milieuschade te kunnen
verhalen op de vervuilers. Kan de minister nadere toelichting geven over
de raadsconclusies waarmee zij wordt gevraagd in te stemmen? De leden
zijn benieuwd naar de mogelijkheden en beperkingen van het aansprakelijkheidsregime zoals het nu wordt voorgesteld. Hoe beoordeelt de
minister deze? Is het hiermee mogelijk de totaal ontstane schade, ook op
langere termijn, van (grensoverschrijdende) vervuiling met ggo’s te
verhalen op de partij die deze schade heeft veroorzaakt? Op welke manier
wordt er momenteel gedacht over het inhoud geven aan de genoemde
«road map» voor risicoanalyse? Hoever is dit momenteel al gevorderd en
hoe komt deze «road map» tot stand? Zijn hier derde partijen bij
betrokken, en zo ja, welke dan? Is de EU-inzet voor het protocol ook
gericht op het veranderen van de toegang tot de rechter, in overeenstemming met de milieuaansprakelijksheidsrichtlijn? Zo ja, op welke wijze
dan? De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vinden het

8

belangrijk dat de toegang van een ieder tot de rechter in verband met
bioveiligheid is gegarandeerd. Kan de minister uiteenzetten of dit het
geval is met de voorliggende EU-inzet? Tevens zijn de leden benieuwd
hoe de EU-inzet voor wijziging van het Cartagenaprotocol samenhangt
met het voornemen van Nederland en de Europese Commissie om te
komen tot beslissingsbevoegdheid van de lidstaten zelf om teelt van ggo’s
toe te laten danwel af te wijzen. De leden zijn van mening dat de informatie in de geannoteerde agenda te summier is om een oordeel over de
voorliggende raadsconclusies te geven en vragen de minister meer
helderheid te verschaffen.
Indirecte veranderingen van landgebruik door biomassa
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben met belangstelling het advies van de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken
Biomassa (CDB) gelezen. Zij waren echter teleurgesteld door de reactie
van het kabinet hierop. De CDB heeft heel concrete en bruikbare adviezen
gegeven, en de leden zouden graag zien dat het kabinet deze adviezen
omarmt en zich ervoor sterk maakt dat dit ook op Europees niveau
gebeurt. Het wachten op meer onderzoeksresultaten kan en mag geen
excuus zijn om nu niet al te handelen om verdringingseffecten van
biomassa tegen te gaan. Wanneer zullen de resultaten van de wetenschappelijke onderzoeken over de hoogte van de ILUC-factor beschikbaar
zijn? De CDB adviseert om nu al de standaardwaarden per gewas zoals
vastgesteld in de Europese richtlijnen op te nemen. De leden van de
fractie van de Partij voor de Dieren zouden graag zien dat de minister dit
advies ter harte neemt en dit inbrengt in de raad. Is zij hiertoe bereid? De
leden maken zich ook zorgen over de effecten van het beleid waardoor tot
2017 geen enkele vorm van biomassa als onduurzaam kan worden
aangemerkt. Deelt de minister de zorg dat dit ernstige gevolgen kan
hebben voor de biodiversiteit en de beschikbaarheid van voedsel? Het kan
toch niet bestaan dat nog zeven jaar lang wordt geïnvesteerd in
onduurzame productie van biomassa? Is de minister bereid dit punt aan te
kaarten in de Milieuraad en de discussie hierover wederom open te
gooien?
De leden hebben ook met instemming kennisgenomen van de ideeën van
de CDB om het voorkomen biodiversiteitverlies te financieren met
heffingen op brandstoffen en andere veroorzakers en bronnen van
afnemende biodiversiteit. De reactie van het kabinet op dit voorstel is
afwijzend, en dat baart de leden zorgen. Het kabinet verwijst in haar
reactie naar het beleidsprogramma «Biodiversiteit Werkt», terwijl is
gebleken dat het programma niet in staat is geweest de afname van
biodiversiteit te stoppen. De leden van de fractie van de Partij voor de
Dieren vragen de minister om het ambitieniveau voor het beschermen
van de biodiversiteit op te schroeven en nieuw beleid te ontwikkelen,
zeker ook in relatie met de indirecte landgebruikverschuivingen in relatie
tot de productie van biomassa. Is de minister bereid haar inzet op dit
aspect meer inhoud te geven dan slechts te verwijzen naar bestaande,
ontoereikende instrumenten? Heffingen zoals voorgesteld door de CDB
zijn naar de mening van de leden daarin een onmisbaar onderdeel. Het
de vervuiler betaalt principe is volgens deze leden altijd een belangrijk
onderdeel van effectief milieubeleid. Deelt de minister deze mening? Zo
ja, is zij bereid de mogelijkheid tot het heffen van een biodiversiteitsbijdrage bij verschillende grondstoffen te onderzoeken? De kabinetsreactie
noemt de wenselijkheid van een onderzoek naar de mogelijkheden van
een kwalificering van biodiversiteitverlies. Zijn er al concrete plannen om
dit onderzoek ook daadwerkelijk op korte termijn te laten plaatsvinden? Zo
ja, hoe wordt dit onderzoek vormgegeven en uitgevoerd? Zo nee, waarom
niet en op welke termijn zal dit onderzoek dan plaatsvinden?

9

Diversenpunten
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren volgen met belangstelling de voortgang van de punten over de milieukwaliteit van het
mariene milieu en de bosbescherming, en vragen de minister uitvoerig in
te gaan op de bespreking van deze punten in het verslag van de
Milieuraad, in zoverre zij inderdaad aan de orde komen tijdens de
Milieuraad. Op beide terreinen pleiten de leden voor een stevige inzet van
Nederland om het hoogst mogelijke beschermings- en ambitieniveau te
realiseren. Het is volgens de leden van groot belang om de bossen in
Europa goed te beschermen, zowel voor de biodiversiteit als in het teken
van klimaatverandering. De leden van de fractie van de Partij voor de
Dieren hechten ook waarde aan de lopende publieke consultatie maar zijn
niet van mening dat de raadsconclusies hierdoor afgeremd hoeven te
worden en vragen de minister haar inzet bij bosbescherming concrete
inhoud en ambitie mee te geven. Is de minister hiertoe bereid?

10