Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 549

Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in
verband met nationale visa en enkele andere
onderwerpen

Nr. 8

DERDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 18 februari 2010
Het wetsvoorstel wordt als volgt gewijzigd:
1. Artikel I, onderdeel D, wordt gewijzigd als volgt:
Onderdeel j komt te luiden:
j. de vreemdeling in Nederland verblijf heeft gehouden, anders dan op
grond van artikel 8.
2. Na artikel I, onderdeel E, wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ea
Na artikel 17 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 17a
1. Een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd als bedoeld in artikel 14 wordt niet afgewezen met
toepassing van artikel 16, eerste lid, onderdeel j, indien het betreft:
a. de vreemdeling die direct voorafgaand aan de aanvraag rechtmatig
verblijf heeft gehad op grond van artikel 8, onder j;
b. de vreemdeling die in aanmerking komt voor verblijf onder een
beperking als bedoeld in artikel 15;
c. de vreemdeling die minderjarig en alleenstaand is;
d. de vreemdeling die als slachtoffer of getuige-aangever als bedoeld in
artikel 17, eerste lid, onder d, direct voorafgaand aan de aanvraag verblijf
heeft gehad op grond van artikel 8, onder a, en in aanmerking komt voor
verblijf onder een andere beperking.
2. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen andere categorieën
worden aangewezen waarin de aanvraag, bedoeld in het eerste lid, niet
wordt afgewezen, op grond dat de toepassing van artikel 16, eerste lid,
onder j, van een onevenredige hardheid zou kunnen getuigen.

KST140997
0910tkkst31549-8
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 549, nr. 8

1

Toelichting
Tijdens de voorbereiding van de plenaire behandeling van het wetsvoorstel zijn vragen gerezen over de voorgestelde, ongeclausuleerde
toepassing van de afwijzingsgrond inzake «illegaal verblijf». De opneming
van deze afwijzingsgrond in de wet geeft een bevoegdheid om een
aanvraag af te wijzen, doch geen verplichting. Niettemin zou ongelimiteerde toepassing daarvan voor bepaalde groepen vreemdelingen van
een onevenredige hardheid kunnen getuigen of jegens hen in strijd
kunnen zijn met internationale of communautaire verplichtingen. Dat is
niet de bedoeling. Zodanige gevolgen of strijd zijn ook niet beoogd. Deze
nota van wijziging strekt ertoe de afwijzingsgrond met betrekking tot
illegaal verblijf te preciseren en het gebruik ervan te reguleren, teneinde
daarmee recht te doen aan de belangen van bijzondere groepen vreemdelingen ten aanzien van welke onverkorte toepassing van deze afwijzingsgrond een onevenredige hardheid zou kunnen betekenen.
Ten eerste is de tekst van artikel 16, eerste lid, onderdeel j, gepreciseerd.
Gepreciseerd is met name dat eerder illegaal verblijf in met name
genoemde of nader te noemen gevallen niet wordt tegengeworpen.
Daartoe zijn de woorden «hield of houdt» vervangen door «heeft gehad».
Het is immers niet de bedoeling om met artikel 16, eerste lid, onder j,
actueel illegaal verblijf tegen te werpen. Actueel wil in dit verband zeggen:
direct voorafgaand aan de voorliggende aanvraag. In die gevallen volstaat
immers in de regel de bestaande afwijzingsgrond, bedoeld in artikel 16,
eerste lid, onder a, zijnde: de vreemdeling beschikt niet over een geldige
machtiging tot voorlopig verblijf die overeenkomt met het verblijfsdoel
waarvoor de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd wordt aangevraagd.
Bij gevallen waarin de afwijzingsgrond «illegaal verblijf» zal kunnen
worden gebruikt, kan bijvoorbeeld worden gedacht aan dat waarin een
uitgeprocedeerde asielzoeker, na uit ons land te zijn verwijderd (al dan
niet na stapeling van asiel- en reguliere procedures), vanuit het buitenland
alsnog een machtiging tot voorlopig verblijf aanvraagt voor een regulier
verblijfsdoel. Een ander geval kan zijn dat waarin de vreemdeling illegaal
in Nederland heeft verbleven, aantoonbaar is verwijderd (naar het land
van herkomst) en vervolgens een aanvraag (mvv) indient voor een tijdelijk
verblijfsdoel, omdat op grond van het procedureverleden aanleiding
bestaat om aan te nemen dat niet de intentie bestaat om na afloop van het
beoogde tijdelijk verblijf naar het land van herkomst terug te keren.
Derde voorbeeld is dat waarin de vreemdeling na afloop van zijn visum
Nederland niet heeft verlaten, maar langer in ons land verblijft en
vervolgens wordt aangetroffen door een ambtenaar belast met het
toezicht op vreemdelingen, aantoonbaar wordt verwijderd en vervolgens
een reguliere aanvraag indient. Vierde voorbeeld is dat waarin de
vreemdeling wordt aangetroffen tijdens illegale tewerkstelling, waarbij
tevens blijkt dat hij geen rechtmatig verblijf heeft en ook nimmer heeft
gehad. De vreemdeling wordt in bewaring gesteld en vervolgens
verwijderd naar het land van herkomst. Vervolgens dient de vreemdeling
een reguliere aanvraag in.
Ten tweede is het toepassingsbereik van artikel 16, eerste lid, onderdeel
j, begrensd door invoeging van een nieuw artikel 17a.
Met artikel 17a, eerste lid, onder a, is bewerkstelligd dat eerder illegaal
verblijf niet wordt tegengeworpen aan vreemdelingen die, gelet op hun
gezondheidstoestand direct voorafgaand aan de aanvraag, niet tot reizen
in staat waren en van wie het verblijf op die grond moet worden aanvaard
op basis van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd. In artikel
17, eerste lid, onder b, is opgenomen de vreemdeling die in aanmerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 549, nr. 8

2

komt voor verlening van een verblijfsvergunning wegens familie- of
gezinsleven met een in Nederland verblijvende vreemdeling. Afwijzing
van een daartoe strekkende aanvraag louter wegens eerder illegaal
verblijf zou in strijd kunnen komen met de richtlijn 2003/86/EG en ook
artikel 8 van het EVRM. Dat is onwenselijk.
Het eerste lid, onder c, strekt ertoe om alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (amv) niet tegen te werpen dat zij illegaal in Nederland
hebben verbleven. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen vormen
een kwetsbare doelgroep. Ongeacht hun verblijfsstatus wordt bij amv’s
ingezet op het voorkomen van illegaal verblijf. Als onderdeel van de
terugkeer van amv’s geldt bovendien dat er sprake moet zijn van adequate
opvang in het land van herkomst. Eerder illegaal verblijf wordt niet
tegengeworpen in geval van een verblijfsrechtelijke aanvraag. In geval de
vreemdeling slachtoffer of getuige-aangever is van mensenhandel (of
mensensmokkel), in het bezit is gesteld van een verblijfsvergunning onder
een beperking die daarmee verband houdt en de vreemdeling aansluitend
in aanmerking komt voor verblijf onder een andere beperking, dient aan
die vreemdeling niet te worden tegengeworpen dat hij eerder illegaal in
ons land verbleef. Dat is veiliggesteld in het eerste lid, onder d.
In het tweede lid is de mogelijkheid geopend om bij algemene
maatregel van bestuur andere categorieën vreemdelingen aan te wijzen,
ten aanzien van welke tegenwerping van eerder illegaal verblijf van een
onevenredige hardheid zou getuigen, omdat het niet doelmatig is om alle
thans denkbare groepen in de wet te expliciteren en telkens wanneer zich
een nieuwe groep aandient tot aanpassing van de wet over te moeten
gaan. Voor de goede orde wijs ik erop dat ook «een ieder verbindende
bepalingen van verdragen of van besluiten van internationale organisaties» aan toepassing van deze afwijzingsgrond in de weg kunnen staan.
Dat volgt uit artikel 94 van de Grondwet.
De aan te wijzen categorieën die ik thans op het oog heb, zijn: de
vreemdeling die in het land van herkomst is achtergelaten, alsmede de
vreemdeling die huiselijk dan wel eergerelateerd geweld heeft ondervonden. Voorts de vreemdeling die buiten zijn schuld niet kan terugkeren
naar zijn land van herkomst omdat de autoriteiten van het land van
herkomst daaraan niet meewerken. Ook de vreemdeling jegens wie, met
toepassing van artikel 3.71, vierde lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000,
ervan wordt afgezien tegen te werpen dat hij niet over een geldige
machtiging tot voorlopig verblijf beschikt die overeenkomt met het doel
waarvoor de verblijfsvergunning wordt aangevraagd, op grond dat die
tegenwerping zou leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.
Mede namens de minister van Buitenlandse Zaken,
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 549, nr. 8

3