Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 701

Intrekking van de Wet werk en inkomen
kunstenaars

Nr. 7

NADER VERSLAG
Vastgesteld 22 juni 2011
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft naar
aanleiding van de nota naar aanleiding van het verslag d.d. 6 juni 2011
besloten tot het uitbrengen van een nader verslag over het wetsvoorstel.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

1

Samenstelling:
Leden: Gent, W. van (GL), voorzitter, Hamer,
M.I. (PvdA), Ham, B. van der (D66), Sterk,
W.R.C. (CDA), Smeets, P.E. (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink, I. (VVD), Hijum, Y.J. van
(CDA), Omtzigt, P.H. (CDA), Koşer Kaya, F.
(D66), Ulenbelt, P. (SP), Ortega-Martijn, C.A.
(CU), Dijck, A.P.C. van (PVV), ondervoorzitter,
Spekman, J.L. (PvdA), Vermeij, R.A. (PvdA),
Ouwehand, E. (PvdD), Dijkgraaf, E. (SGP),
Azmani, M. (VVD), Jong, L.W.E. de (PVV),
Klaver, J.F. (GL), Huizing, M.E. (VVD), Straus,
K.C.J. (VVD), Besselaar, I.H.C. van den (PVV)
en Vacature, SP.
Plv. leden: Voortman, L.G.J. (GL), Heijnen,
P.M.M. (PvdA), Pechtold, A. (D66), Uitslag, A.S.
(CDA), Klijnsma, J. (PvdA), Neppérus, H.
(VVD), Biskop, J.J.G.M. (CDA), Smilde, M.C.A.
(CDA), Dijkstra, P.A. (D66), Kooiman, C.J.E.
(SP), Schouten, C.J. (CU), Fritsma, S.R. (PVV),
Çelik, M. (PvdA), Dijsselbloem, J.R.V.A. (PvdA),
Thieme, M.L. (PvdD), Staaij, C.G. van der
(SGP), Aptroot, Ch.B. (VVD), Klaveren, J.J. van
(PVV), Sap, J.C.M. (GL), Houwers, J. (VVD),
Harbers, M.G.J. (VVD), Mos, R. de (PVV) en
Gesthuizen, S.M.J.G. (SP).

kst-32701-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Doelstelling en strekking van de WWIK
3. Intrekking van de WWIK
4. Financiële effecten

blz.
1
3
3
4

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de PvdA-fractie hebben kennis genomen van de nota naar
aanleiding van het verslag over het voorstel van de regering om de Wet
Werk en Inkomen Kunstenaars (WWIK) in te trekken. Deze leden zijn niet
overtuigd door de regering en blijven achter het idee staan van de WWIK,
namelijk dat startende kunstenaars tijd nodig hebben om zich te oriënteren op de kunstpraktijk en om zich daarin een positie te verwerven. Deze
leden vinden het onbegrijpelijk dat de regering er voor kiest om de
succesvolle WWIK in te trekken.
In de beantwoording stelt de regering dat de overheid het particulier
initiatief in de cultuursector heeft overgenomen en dat de regering meer
ruimte wil geven aan dit particuliere initiatief. Waarom kiest de regering
dan juist voor het afschaffen van de WWIK, als blijkt uit de cijfers dat 94%
van de gebruikers na gemiddeld twee jaar uitkeringsonafhankelijk is? De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 701, nr. 7

1

leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom de regering enerzijds wil
dat minder kunstenaars een beroep doen op de overheid en dat er een
cultuuromslag noodzakelijk is en anderzijds de regeling die kunstenaars
juist brengen naar uitkeringsonafhankelijkheid af wil schaffen?
De regering geeft in de beantwoording aan dat de kunstenaar die gebruik
maakt van de WWIK veelal op eigen kracht een beroepspraktijk als
kunstenaar kan opbouwen, soms in combinatie met inkomsten buiten het
vakgebied. De leden van de PvdA-fractie constateren dat kunstenaars die
gebruik maken van de WWIK voldoen aan de toegangscriteria van de
bijstand, dus onvoldoende inkomsten hebben om in hun bestaan te
kunnen voorzien. Volgens deze leden is de WWIK juist bedoeld om
kunstenaars de gelegenheid te geven om een eigen beroepspraktijk als
kunstenaar op te bouwen. Is de regering het met deze leden eens dat dit
een stuk moeilijker is als kunstenaars daarnaast buiten het werkgebied
hun inkomsten moeten genereren? Is er niet een enorm risico dat
kunstenaars juist een beroep gaan doen op de bijstand en de stimulans
om binnen een aantal jaar een eigen culturele onderneming op te zetten
wegvalt, waardoor de doelstelling van de regering om kunstenaars meer
subsidieonafhankelijk te maken niet wordt gehaald?
De leden van de PVV-fractie hebben met aandacht kennis genomen van de
nota naar aanleiding van het verslag. De leden staan achter de maatregelen met betrekking tot de Wet werk en inkomen kunstenaars.
De leden van de CDA-fractie danken de regering voor de beantwoording
in de nota naar aanleiding van het verslag. Zij stellen met genoegen vast
dat de succesvolle ondersteuning van kunstenaars, die met cursussen en
trainingen worden begeleid om zich als ondernemer te ontwikkelen
gewoon door kan gaan, nu de regering heeft aangegeven dat de middelen
voor het aan de WWIK verbonden flankerend beleid, vallen onder
verantwoordelijkheid van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW), en dat deze bij de intrekking van de regeling
behouden blijven ter bevordering van ondernemerschap in de culturele
sector.
Voorts vinden deze leden het van belang dat de regering bevestigt dat
kunstenaars na afschaffing van de WWIK, net als andere zelfstandigen
nog wel kunnen vallen onder het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen.
Een extra vraag die deze leden nog willen stellen is of beginnende
kunstenaars gebruik kunnen maken van microkrediet.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de beantwoording
van de regering op de gestelde vragen. De SP-fractie heeft naar aanleiding
van de antwoorden aanvullende vragen.
Zo vragen zij of de regering van mening is dat het afschaffen van de
WWIK de kortste weg is voor de door de regering gewenste cultuuromslag? De regeling is immers succesvol in het zelfstandig maken van
creatieven (94% bereikt uitkeringsonafhankelijkheid na gemiddeld 2 jaar),
zodat zij geen beroep meer hoeven te doen op de overheid.
De regering acht de WWIK succesvoller dan de WIK (de voorganger van
de WWIK). Kan de regering ook aangeven hoe de WWIK scoort (94%
bereikt uitkeringsonafhankelijkheid) ten opzichte van de Wet Werk en
Bijstand (WWB) en andere regelingen in de sociale zekerheid die
uitkeringsonafhankelijkheid tot doel hebben?
De leden van de SP-fractie stellen dat kunstenaars in de WWIK zonder
uitzondering onvoldoende inkomsten hebben om in hun bestaan te
kunnen voorzien. Waarop baseert de regering de conclusie dat «de
kunstenaar veelal op eigen kracht een beroepspraktijk als kunstenaar kan
opbouwen» en «kunstenaars veelal in staat zijn te werken»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 701, nr. 7

2

De leden van de ChristenUnie-fractie danken de regering voor de
beantwoording van de gestelde vragen in de nota naar aanleiding van het
verslag. Ten aanzien van het verwachte weglekeffect willen genoemde
leden een paar nadere vragen stellen die deels nog niet beantwoord zijn.
Deze vragen komen later in het verslag aan bod.
2. Doelstelling en strekking van de WWIK
De leden van de SP-fractie constateren dat de regering stelt dat kunstenaars niet uniek zijn ten opzichte van andere beroepsgroepen. Is het
echter niet zo dat onder creatieven als enige beroepsgroep het aantal
zelfstandigen rond de 50% ligt, wat vele factoren hoger is dan bij welke
andere beroepsgroep dan ook? Maakt deze eigenschap niet dat zij op een
heel andere markt opereren dan andere beroepsgroepen waardoor een
uitzonderingspositie gerechtvaardigd is?
3. Intrekking van de WWIK
De leden van de PvdA-fractie maken zich ernstige zorgen over de
uitspraak van de regering dat de intrekking van de WWIK leidt tot
vermindering van de culturele activiteiten van de kunstenaar. Daarbij
opgeteld de bezuinigingen op de cultuursubsidies die de regering
voorstelt, de verhoging van de Belasting Toegevoegde Waarde (BTW)
voor toegangskaartjes en beeldende kunst en het verdwijnen van de
cultuurkaart voor jongeren maakt de culturele kaalslag in Nederland een
feit. Is de regering het met deze leden eens dat de stapeling van al deze
bezuinigingen in de culturele sector tot verschraling en verarming van de
cultuur in Nederland zal leiden? Zo nee, hoe denkt de regering dit te
voorkomen?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering geen onderbouwing geeft van het te verwachten weglekeffect van 65%. De regering
spreekt over «niet alle WWIK-ers», «een ander deel van de WWIK-ers» en
van gemeentelijk beleid. Daarmee is volgens deze leden het weglekeffect
van 65% van WWIK naar de bijstand volstrekt arbitrair. Kan de regering
een betere onderbouwing geven van de cijfers en kan de regering
aangeven wat de consequenties zijn als het percentage WWIK-ers dat een
beroep gaat doen op de bijstand hoger uitvalt dan 65% en wie daarvoor
de rekening krijgt gepresenteerd?
Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie op welke termijn de
regering met een nadere uitwerking van de plannen omtrent het huidige
flankerend beleid bij de WWIK komt.
De leden van de SP-fractie vragen of het volgens de regering denkbaar is
dat de kunst en cultuursector op het huidige niveau is te handhaven
zonder enkele steun van de overheid. Kan de regering aangeven welke
gevolgen de intrekking van de WWIK heeft voor de kwaliteit en kwantiteit
van de kunst en cultuursector? Kan de regering de stelling onderbouwen
dat «van verschraling bij het wegvallen van de WWIK voor individuele
kunstenaars en voor de samenleving geen sprake is»? Hoeveel kunstenaars zullen door het intrekken van de WWIK hun kunstenaarsfunctie niet
meer kunnen uitoefenen?
Blijft, met het behouden blijven van de middelen uit het flankerend beleid
ter bevordering van ondernemerschap in de culturele sector, de succesvolle ondersteuning van kunstenaars door middel van cursussen,
trainingen en begeleiding gegarandeerd?
De regering stelt een weglekeffect van 65% reëel te vinden. Kan de
regering met cijfers onderbouwen hoe zij aan dit percentage komt? Uit de
evaluatie blijkt dat vanuit de WWIK 94% van de kunstenaars uitkeringsonafhankelijkheid bereikt. Hoe verhoudt dit feit zich tot de mening van de
regering dat de kunstenaar dit doel ook op eigen kracht kan bereiken en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 701, nr. 7

3

dat kunstenaars veelal in staat zijn om met werk in de kosten van het
bestaan te voorzien?
De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten hoe groot de regering
het risico schat dat het weglekeffect alsnog hoger uitvalt dan het door de
regering verwachte weglekeffect van 65 %. Welke gevolgen heeft dit
vervolgens voor de verwachte besparing op de begroting aangezien de
marge tussen de verwachte opbrengst en extra uitgaven met 10 miljoen
relatief klein is?
4. Financiële effecten
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering in de berekeningen is uitgegaan van de situatie in 2009. De leden van de PvdA-fractie
constateren dat volgens Cultuur en Ondernemen de actuele situatie een
compleet andere is. De regering gaat uit van 2300 WWIK uitkeringen,
terwijl volgens Cultuur en Ondernemen er op dit moment sprake is van
3200 WWIK uitkeringen. Hierdoor zou de bezuiniging wel eens 8 miljoen
euro lager kunnen uitvallen. De leden van de PvdA-fractie ontvangen
graag de actuele cijfers van de regering. Hoeveel kunstenaars maken op
dit moment gebruik van de WWIK en hoeveel jaar maken zij daar al
gebruik van? Actuele cijfers zijn ook van groot belang omdat de uitvoering
naar de gemeente gaat en de uitvoeringskosten kunnen een stuk hoger
uitvallen dan de regering begroot. Deze leden ontvangen graag een
reactie en ook hierbij actuele cijfers en berekening van de kosten op basis
van actuele cijfers.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering een nieuwe berekening
kan overleggen van de kosten c.q. besparingen van de intrekking van de
WWIK gebaseerd op het actuele aantal WWIK-uitkeringen (op dit moment
3200 uitkeringen)? Is het de regering bekend dat van de 18 miljard omzet
in kunst en cultuur niet meer dan 5 miljard afkomstig is van gesubsidieerde instellingen, zoals de staatssecretaris van OCW stelt in zijn
beleidsvisie van 10 juni 2011? Hoe verhoudt dit zich tot de stelling van de
regering dat de overheid het particulier initiatief in de cultuursector heeft
overgenomen en dat er meer ruimte moet zijn voor de samenleving en
particulier initiatief? Deelt de regering de mening dat dit een zwaar
overtrokken beeld is?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat diverse andere
organisaties zoals de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
verwachten dat de intrekking van de WWIK meer geld zal kosten dan het
zal opleveren. Deze leden vragen waarop dit verschil van inzicht
gebaseerd is en waarom deze verwachting volgens de regering niet klopt.
Daarnaast willen de leden van de ChristenUnie-fractie weten waarom de
regering de berekening van de bezuiniging baseert op het gemiddeld
aantal WWIK uitkeringen van 2009 en niet op basis van actuelere cijfers.
Welke financiële consequenties zijn er voor de ingecalculeerde bezuiniging als er met actuelere cijfers wordt gerekend?
De voorzitter van de commissie,
Van Gent
De adjunct-griffier van de commissie,
Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 701, nr. 7

4