Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 159

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
en enige andere wetten in verband met
aanvulling van bepalingen over de verdachte, de
raadsman en enkele dwangmiddelen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 16 april 2015
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

II.

ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
2. Uitvoering rechtsbijstandvoorziening
3. Nadere regeling van het verhoor
4. Actualisering van de regeling van aanhouding van verdachten
5. Aanpassing van de regeling van het ophouden voor onderzoek
6. Financiële paragraaf
ARTIKELSGEWIJS DEEL

1
1
3
6
8
10
11
13

I. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten
in verband met aanvulling van bepalingen over de verdachte, de
raadsman en enkele dwangmiddelen (hierna: het wetsvoorstel). Zij
constateren dat dit veel raakvlakken heeft met het wetsvoorstel ter
implementatie van richtlijn nr. 2013/48/EU van het Europees parlement en

kst-34159-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

1

de Raad van 22 oktober 2013 betreffende het recht op toegang tot een
advocaat in strafprocedures en in procedures ter uitvoering van een
Europees aanhoudingsbevel en het recht om een derde op de hoogte te
laten brengen vanaf de vrijheidsbeneming en om met derden en
consulaire autoriteiten te communiceren tijdens de vrijheidsbeneming
(PbEU L294) (Kamerstuk 34 157) (hierna: het wetsvoorstel recht op
toegang tot een advocaat in strafprocedures), dat tegelijkertijd naar de
Tweede Kamer is gezonden. Zij hebben, naast de vragen die zij reeds over
dat wetvoorstel hebben gesteld, nog enkele aanvullende vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij begrijpen dat de wijzigingen die voortvloeien uit
onderhavig wetsvoorstel noodzakelijk zijn als gevolg van de implementatiewetgeving van de richtlijn betreffende het recht op toegang tot een
advocaat in strafprocedures. Tevens begrijpen deze leden dat wetgeving
die die noodzaak niet heeft, wordt meegenomen in het grote project dat
het Wetboek van Strafvordering (Sv) moet herzien. Zal de regering in de
toekomst op dezelfde manier omgaan met wijzigingen van het Wetboek
van Strafvordering? Betekent dit dat de regering, naast wetgeving ten
behoeve van het project strafvordering, nog slechts wijzigingen van het
Wetboek van Strafvordering zal voorstellen die noodzakelijk zijn voor de
implementatie van Europese wetgeving? Welke Europese wetgeving dient
nog geïmplementeerd te worden en noodzaakt daarom nog tot wijziging
van het Wetboek van Strafvordering?
Voornoemde leden erkennen de noodzaak om de voorgestelde wijzigingen door te voeren. Zij willen echter nog enkele vragen stellen en
opmerkingen maken.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel, maar hebben nog wel veel vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel en hebben daar enkele vragen over, niet in de laatste plaats
over de bekostiging daarvan.
Evenals ten aanzien van het wetsvoorstel recht op toegang tot een
advocaat in strafprocedures hebben zij met enige verbazing kennisgenomen van het voornemen om de kosten van het recht op een raadsman
bij het verhoor, te financieren uit het bedrag à 105 mln. euro dat het
kabinet ter beschikking heeft gesteld bij de presentatie van haar regeerakkoord voor het versterken van de recherche en «meer blauw op straat».
Deze leden komen hier later op terug bij de bespreking van de financiële
paragraaf.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Naar aanleiding daarvan hebben deze leden enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel om de wet aan te vullen met enkele bepalingen die zien
op de verdachte, de raadsman en enkele dwangmiddelen. Zij hebben een
aantal vragen dienaangaande.
Consultatie
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Afdeling advisering van de
Raad van State op de komende herziening van het Wetboek van Strafvordering wees. De regering stelt dat het wetboek ook tussentijds, vooruitlopend op de modernisering, zal worden gewijzigd wanneer dit nodig is
ter uitvoering van internationale verplichtingen zoals de implementatie
van EU-richtlijnen. De aan het woord zijnde leden begrijpen dit. Zij vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

2

wanneer de aangekondigde herziening en modernisering van het Wetboek
van Strafvordering naar de Kamer zal worden gestuurd.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering in hoeverre opsporingsbelangen en behoeften en/of ervaringen in de huidige praktijk argumenten
vormen voor de regering om wijzigingen in de vrijheidsbenemende
dwangmiddelen zo snel mogelijk te regelen, in plaats van te wachten tot
de aangekondigde modernisering van het wetboek en op de herstructurering van het voorbereidend onderzoek die daarvan deel uitmaakt. Zij
vragen de regering deze vraag ook concreet toe te passen op het voorstel
om de gevallen waarin aanhouding buiten heterdaad kan plaatsvinden,
aldus te verruimen dat aanhouding buiten heterdaad bij verdenking van
elk misdrijf plaats kan vinden, in plaats van, zoals nu het geval is, alleen
bij verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is
toegelaten. Graag vernemen deze leden hierop een reactie.
De leden van de D66-fractie constateren dat het voorliggende
wetsvoorstel direct verband houdt met het wetsvoorstel recht op toegang
tot een advocaat in strafprocedures. Deze leden achten het een positieve
ontwikkeling dat meer ruimte wordt geboden voorafgaand aan het
verhoor een advocaat te consulteren en een raadsman bij het verhoor
aanwezig te hebben. Voornoemde leden constateren dat aanvullende
bepalingen in het Wetboek van Strafvordering nodig zijn ten behoeve van
de implementatie van de richtlijn. Zij constateren tevens dat een algehele
modernisering van het Wetboek van Strafvordering gaat plaatsvinden en
delen in dat verband de opvatting van de Afdeling advisering van de Raad
van State dat een fragmentarische herziening van essentiële onderdelen
van strafvordering onwenselijk is. De aan het woord zijnde leden hechten
er aan dat de voorliggende aanvullingen zich dan ook beperken tot
hetgeen noodzakelijk is teneinde tot uitvoering van de implementatie van
de richtlijn te komen. Zij kunnen zich zodoende vinden in het besluit om
enkel voorstellen uit het wetsvoorstel te schrappen en mee te nemen bij
de modernisering van het Wetboek van Strafvordering.
2. Uitvoering rechtsbijstandvoorziening)
Inleiding
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de nieuwe wetgeving met
betrekking tot de rechtsbijstand voor verdachten bij het eerste politieverhoor noopt tot een andere werkwijze bij de Raad voor Rechtsbijstand
(RvR) en de advocaten. De RvR heeft toegezegd zich fors in te zullen
spannen om alle organisatorische voorzieningen te treffen die nodig zijn.
Kan worden uitgelegd welke (forse) inspanning de RvR (nog) moet
treffen? Zijn er kosten verbonden aan deze inspanningen en wie zal die
kosten dragen?
Het is belangrijk dat er snel een raadsman aanwezig is om de verdachte
bij te staan. Hiertoe wordt onderzocht, middels een pilot, of raadslieden
standaard aanwezig kunnen zijn op het politiebureau. Waar wordt deze
pilot gehouden? Wanneer zijn de resultaten van deze pilot bekend? Als de
pilot succesvol blijkt zal er dan in de toekomst standaard continue een
raadsman op ieder politiebureau aanwezig zijn? Zo nee, hoe worden
politiebureaus waar wel een raadsman aanwezig zal zijn geselecteerd?
De regering is van mening dat met name bij jeugdige verdachten het
verblijf op het politiebureau zo kort mogelijk moet worden gehouden. De
aan het woord zijnde leden vragen of deze gedachte ook geldt voor
andere kwetsbare verdachten zoals personen met een psychiatrische
stoornis of verstandelijke beperking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

3

De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of men
in de rechtspraktijk problemen ondervindt van het onderscheid dat in het
Wetboek van Strafvordering wordt gemaakt tussen enerzijds door de RvR
aangewezen raadslieden die onder de piketregeling worden opgeroepen
en anderzijds door de raad op grond van het Wetboek van Strafvordering
toegevoegde raadslieden. Deze leden vragen of de regering het risico kan
uitsluiten dat de voorgestelde gelijktrekking in het wetboek leidt tot
misverstanden en/of misbruik in de praktijk over de aanspraak die kan
worden gemaakt op gesubsidieerde rechtsbijstand.
De gekozen raadsman
De leden van de SP-fractie constateren dat de verdachte zijn gekozen
raadsman in beginsel zelf moet betalen. Wat als iemand in aanmerking
komt voor gefinancierde rechtsbijstand? Klopt het dat de verdachte dan
zelf een aanvraag moet indienen? Hoe zit het met kwetsbare mensen die
een gekozen raadsman willen? Als er wordt gekozen uit het lijstje van de
RvR is de bijstand in principe kosteloos. Wat is kosteloos? Hoeft een
verdachte dan ook geen eigen bijdrage te betalen zoals normaal is
wanneer sprake is van een toevoeging?
Bekostiging rechtsbijstand
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de bekostiging van de
rechtsbijstand van een verdachte in eerste instantie voor rekening komt
van de overheid, tenzij (later) blijkt dat de verdachte in staat is de kosten
zelf te dragen. In dat geval moeten deze kosten terug worden betaald. Met
de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak (NVvR) en de Raad voor de rechtspraak (Rvdr) delen
deze leden de zorg dat een verdachte zal afzien van rechtsbijstand als hem
duidelijk wordt gemaakt dat hij eventuele vergoeding voor de rechtsbijstand terug moet betalen. In hoeverre is geborgd dat de verdachte zich
voldoende bewust is van de gevolgen als hij afziet van bijstand door een
raadsman? Is de regering van mening dat het aan de hulpofficier van
justitie is om met hem de gevolgen te bespreken van zijn beslissing om af
te zien van bijstand omdat hij bang is voor de kosten? Of zal op zijn minst
dit gesprek moeten plaatsvinden tussen de verdachte en een raadsman, al
dan niet telefonisch, zonder op de inhoud van de zaak in te gaan? Kan de
regering het antwoord toelichten en daarbij uitgebreider ingaan op de
bezwaren van de hierboven genoemde organisaties?De aan het woord
zijnde leden begrijpen dat artikel 49 Sv een dode letter in de wet is. Wat
was de achterliggende gedachte van dit artikel en waarom werd het in de
praktijk niet gebruikt?
De leden van de SP-fractie lezen dat rechtsbijstand kosteloos is, behalve
als na een onherroepelijke veroordeling blijkt dat de verdachte financieel
voldoende draagkrachtig is. De NVvR en de NOvA maken zich volgens
deze leden terecht zorgen over het mogelijke gevolg dat verdachten zich
in minder gevallen zullen laten bijstaan door een aangewezen raadsman,
omdat zij vrezen dat de kosten naderhand op hem zullen worden
verhaald. De regering geeft aan dat dat niet zal gebeuren, omdat een
verdachte dan toch financieel draagkrachtig genoeg is. Voor mensen die
net boven de inkomensgrenzen van de Wet op de rechtsbijstand (Wrb)
zitten is het gemiddelde bedrag van 1.160 euro ook veel geld, voornamelijk omdat in dit geval ook geen rekening zal zijn gehouden met
eventuele schulden. Wat is de verhouding tot de wetsvoorstellen tot
wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de eigen
bijdrage van veroordeelden aan de kosten van de strafvordering en de
slachtofferzorg (Kamerstuk 34 067) en tot wijziging van de Penitentiaire
beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikkinggestelden, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

4

Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en enige andere wetten in
verband met de eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting
(Kamerstuk 34 068)? Vreest de regering niet dat door de optelsom van al
deze vorderingen de schulden alleen maar harder oplopen voor deze
mensen? Zijn al deze voorstellen wel in samenhang beoordeeld?
Het grootste bezwaar zit er volgens voornoemde leden echter in dat
volgens de Salduz-uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de
Mens (EHRM) op 27 november 2008 (NJ 2009, 214) verdachten in
bepaalde zaken recht hebben op kosteloze rechtsbijstand, maar dat dit
recht achteraf door deze regering weer wordt afgenomen. Hoe rijmt de
regering deze maatregel met betreffende uitspraak?
De leden van de CDA-fractie ondersteunen van harte het gehanteerde
principe dat wanneer een verdachte draagkrachtig genoeg is, hij zelf zijn
rechtsbijstand dient te financieren, bijvoorbeeld de kosten die zijn
gemaakt voortvloeiende uit een vrijheidsontneming van de verdachte.
Deze leden vragen de regering zekerheidshalve wat het peilmoment is
waarop de draagkracht wordt vastgesteld. Met de RvdR vragen deze leden
of dat dit de pleegdatum van het delict is, de datum van de veroordeling
of het moment dat verhaal wordt gehaald. Op welk van deze momenten is
volgens de regering de kans het grootst dat de kosten ook daadwerkelijk
geïnd kunnen worden, alsmede wat het moment is dat toekenning van
onterecht verleende gesubsidieerde rechtsbijstand zoveel mogelijk
vermeden kan worden? Deze leden vragen de regering ook te reageren op
de opmerking van de RvdR dat het in theorie voor zou kunnen komen dat
na vele jaren een veroordeelde een last tot verhaal betekend zou kunnen
krijgen. Deelt de regering de mening dat dit niet wenselijk zou zijn en het
van belang is sneller kosten terug te vorderen? Hoe gaat de regering dit
proces bespoedigen? Graag vernemen deze leden hierop een reactie.
De leden van de CDA-fractie vragen ook waarom de mogelijkheid die het
huidige artikel 49 Sv biedt niet wordt benut in de praktijk.
Deze leden vragen of ten aanzien van de beoordeling of een verdachte
niet draagkrachtig genoeg is, wordt meegewogen in hoeverre diens
directe omgeving (partner, familie, vriendenkring) wel in staat is en ook
bereid is voor de gemaakte kosten van rechtsbijstand op te draaien. Hoe
staat de regering tegenover de gedachte eerst via deze weg de kosten te
verhalen en de verdachte/veroordeelde op dit idee te brengen, dan wel de
mogelijkheden hiertoe verplicht te onderzoeken?
De leden van de PVV-fractie merken op dat indien in verband met de
onmiddellijk ingaande vrijheidsbeneming van de verdachte niet van hem
kan worden gevergd dat hij zelf voorziet in rechtsbijstand, een raadsman
wordt aangewezen ongeacht de inkomenspositie van de verdachte.
Voorgesteld wordt de kosten van rechtsbijstand die zijn gemoeid met de
aanwijzing van een raadsman voor de verdachten wiens vrijheid is
benomen, na een onherroepelijke veroordeling op hem te verhalen indien
hij voldoende draagkrachtig is. De regering merkt zelf op dat een
dergelijke mogelijkheid al bestaat in artikel 49 Sv. Waarom wordt van deze
mogelijkheid in de praktijk geen gebruik gemaakt en waarom wordt
verwacht dat men in de praktijk wel gebruik zal gaan maken van het
voorgestelde artikel?
De leden van de D66-fractie constateren ten aanzien van de resterende
voorstellen dat de kosten van rechtsbijstand die zijn gemoeid met de
aanwijzing van een raadsman voor de verdachte, na een onherroepelijke
veroordeling op hem kunnen worden verhaald. Deze maatregel zou dan
plaatsvinden naast een tevens mogelijk in te voeren eigen bijdrage voor
strafvordering en voor eventueel verblijf in een penitentiaire inrichting.
Waarom is dit voorstel voor bekostiging van rechtsbijstand niet meege-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

5

nomen of genoemd in de wetsvoorstellen tot eigen bijdragen? In hoeverre
heeft de regering de stapelingsgevolgen van deze drie verhalingsvoorstellen bezien en kan zij voorrekenen wat in het licht van alle drie de
wetsvoorstellen minimaal en maximaal in financiële zin de gevolgen
kunnen zijn voor een verdachte die onherroepelijk veroordeeld wordt?
Waarop is de verwachting gebaseerd dat ongeveer tachtig procent van de
veroordeelden in staat zal zijn om de kosten voor rechtsbijstand te
voldoen? Kan de Kamer de impact analyse hiervan ontvangen? Waar
vloeit de verwachte jaaropbrengst van 1,9 mln. euro straks naar toe? Komt
dat ten goede aan het budget rechtsbijstand op de begroting?
Ten aanzien van het voorstel tot versterking van de positie van de
hulpofficier van justitie lezen de leden van de D66-fractie in reactie op de
Afdeling advisering van de Raad van State dat de regering meent dat
hulpofficieren van justitie over de nodige professionaliteit en distantie
beschikken om ook bij uitbreiding van bevoegdheden nog steeds
voldoende objectief een weging te kunnen maken. Deze leden vragen of
de regering kan toelichten hoe zij meent dat bij een ruimere toekenning
van bevoegdheden daarmee voldoende is gewaarborgd dat de hulpofficier van justitie tot een objectieve weging van belangen kan komen in
het geval hij in een zaak met opsporing is belast.
3. Nadere regeling van het verhoor
De leden van de PvdA-fractie hebben met enige verbazing kennisgenomen van het feit dat sinds de invoering van het Wetboek van Strafvordering geen regels zijn opgenomen die sturing moeten geven aan de
verslaglegging van het politieverhoor. Deze leden zijn daarom blij met het
herstel van deze omissie. Zij begrijpen dat gestreefd moet worden naar
een volledige weergaven van het verhoor in het proces-verbaal (PV). Dit
komt de verdere opsporing van het misdrijf en het vinden van ont- of
belastende informatie ten goede. Voornoemde leden verwelkomen deze
manier van verslaglegging. Wat hier echter ontbreekt en wat niet aan het
licht komt als er geen audiovisuele registratie van het verhoor is, is de
non-verbale druk die kan worden uitgeoefend op de verdachte. In
hoeverre is het mogelijk een aantekening in het proces-verbaal te (laten)
zetten waaruit blijkt dat er non-verbale druk is ervaren door de verdachte?
De aan het woord zijnde leden achten dit met name bij kwetsbare
verdachten, zoals jongeren, personen met een verstandelijke beperking of
een psychisch stoornis, van groot belang omdat deze verdachten niet
altijd gedragingen en gezichtsuitdrukkingen van anderen weten te duiden.
Of kunnen deze leden ervan uit gaan dat deze kwetsbare groep nooit
alleen in een verhoor zitten, maar wordt bijgestaan door een raadsman of
een begeleider?
Op advies van de politie is besloten af te zien van de plicht om verhoren
op te nemen als er (nog) geen raadsman beschikbaar is. Dit zou een te
grote investering zijn. Spreekt de politie in haar voorstel over audioregistratie of over audiovisuele registratie? Welke waarborgen biedt dit
wetsvoorstel de verdachte in het geval er geen advocaat aanwezig is ten
aanzien van het recht dat hij op basis van de richtlijn heeft betreffende het
recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures?
De leden van de SP-fractie vinden het een wenselijke ontwikkeling dat er
een nadere regeling komt van de weergave van het verhoor van de
verdachte in het proces-verbaal. Op dit moment is het mogelijk om in
bepaalde gevallen die zijn vermeld in de Aanwijzing van het College van
procureurs-generaal verhoren op te nemen. Wat kan een overweging zijn
voor de politie om te besluiten ook verhoren op te nemen die niet onder
deze aanwijzing vallen? Deelt de regering de mening dat alle verhoren
opgenomen dienen te worden om onder andere zoveel mogelijk misverstanden te voorkomen? Zo nee, waarom niet? Deze leden vinden het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

6

tevens goed om te lezen dat de zittingsrechter de gelegenheid krijgt
kennis te nemen van de geregistreerd verhoren. Op welke manier worden
zij dan in de gelegenheid gesteld? Krijgen zij meer tijd en dus meer geld?
In hoeverre wordt en is de kritiek van de procureur-generaal meegenomen
als het gaat om de kwaliteit van processen-verbaal?
Tevens willen voornoemde leden een reactie van de regering op het
voorstel van de NOvA die voorstelt om opmerkingen van verdachten over
het proces-verbaal en die niet hebben geleid tot de aanpassing van de
tekst van dat proces-verbaal er toch aan te hechten. Dit ten behoeve van
een zo volledig mogelijke weergave van het verhoor.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering de stellingname dat
verbalisanten zich in de praktijk bij het opnemen en redigeren van de
verklaringen van verdachten sterk laten leiden door de bruikbaarheid van
de verklaring voor bewijs van het strafbare feit en minder door het streven
naar een kale weergave van het relaas van de verdachte, enkel baseert op
de onderzoeken van A.A. Franken en C. Kortlever of dat zij daartoe meer
indicaties heeft. Deze leden vragen de regering ook of, indien deze
stellingname (gedeeltelijk) juist blijkt te zijn, zij van mening is dat dit een
onwenselijke praktijk is. Indien dat het geval is, vragen deze leden de
regering aan te geven wat volgens haar de taken en de doelstellingen van
de opsporingsambtenaren zijn. Zoals het woord «opsporingsambtenaren»
al aanduidt, lijkt het de leden van de CDA-fractie alsof zij zich in de eerste
instantie bezig zouden moeten houden met de opsporing van en
onderzoek naar strafbare feiten en van hen niet gevergd zou moeten
worden interesse te tonen in alle persoonlijke opinies, gedachten en
(non-verbale) uitingen die verdachten uiten tijdens het verhoor. Graag
vernemen deze leden de opinie van de regering op dit punt.
Voornoemde leden vragen of de regering met onderhavig wetsvoorstel
daadwerkelijk beoogt opsporingsambtenaren een woordelijk verslag te
laten optekenen van het verhoor in het proces-verbaal. Deze leden vragen
de regering te inventariseren bij de nationale politie hoeveel tijd een
opsporingsambtenaar dit gemiddeld extra zal kosten, bovenop de huidige
administratieve verplichtingen die voortvloeien uit het opmaken van een
proces-verbaal van het verhoor. Zij vragen de regering ook naar de logica
hiervan, gelet op een toenemend digitaliserend tijdperk en de audiovisuele ontwikkelingen ten aanzien van het verhoor door de politie.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering in dit kader ook te
reageren op de opmerkingen die de heer van de Kamp, voorzitter van de
politievakbond ACP, maakte in reactie op een enquête onder Nederlandse
strafrechtadvocaten over de juistheid van door politieambtenaren
opgestelde processen-verbaal. Van de Kamp stelde: «Alles is onwaarschijnlijk complex geworden. En ja, dan worden er fouten gemaakt.» Van
de Kamp zoekt de oorzaak onder meer in de bezuinigingen en de snel
veranderende wet- en regelgeving. «Alles bij elkaar gaat dat ten koste van
de waarheidsvinding.» (http://politiek.thepostonline.nl/2014/12/07/
advocaten-processen-verbaal-politie-structureel-onbetrouwbaar/). De aan
het woord zijnde leden vragen of de regering deze uitlatingen zo
beoordeelt dat binnen de politiepraktijk de uitkomst van de enquête wordt
bevestigd, namelijk dat de betrouwbaarheid van processen-verbaal een
groot probleem vormt. Deze leden vragen de regering ook te reageren op
het verband dat Van de Kamp legt tussen de bezuinigingen op de
nationale politie en wetgevingsprocessen enerzijds en slordigheden in het
opmaken van het proces-verbaal anderzijds.
De leden van de PVV-fractie merken op dat wordt voorgesteld te bepalen
dat in het proces-verbaal van verhoor een meer realistische weergave
wordt opgenomen van de door de verdachte afgelegde verklaring door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

7

een betere weergave van het vraag- en antwoordspel dat de essentie van
ieder verhoor vormt. Nu al is in artikel 29, derde lid, Sv bepaald dat de
verklaring van de verdachte in het proces-verbaal van het verhoor zoveel
mogelijk in zijn eigen woorden wordt opgenomen. Deze leden vragen
waarom dit derde lid niet voldoende is. Als nu niet aan dit artikel wordt
voldaan, waarom zal het nieuwe artikel met als enige toevoeging dat het
in vraag- en antwoord-vorm moet hier dan verandering in brengen?
4. Actualisering van de regeling van aanhouding van verdachten
Het geldende recht
De leden van de VVD-fractie hebben nog enkele vragen over het recht op
een advocaat bij het politieverhoor. Dit is primair relevant voor het
wetsvoorstel recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures, maar
heeft ook relevantie voor het onderhavige wetsvoorstel. Bovendien
constateren deze leden dat de regering beide wetsvoorstellen graag
gelijktijdig wil behandelen. Daarom voelen zij zich vrij deze vragen te
stellen.
De aan het woord zijnde leden begrijpen uit de memorie van toelichting
dat het recht om zich te laten bijstaan door een raadsman niet reeds
begint bij de staandehouding van een verdachte. Het begint pas bij de
voorgeleiding. Dit gebeurt over het algemeen in het politiebureau. Op dat
moment wordt de verdachte gewezen op zijn zwijgrecht en op zijn recht
op bijstand van een raadsman. Voordat de verdachte op die rechten is
gewezen, mag hem enkel naar zijn personalia worden gevraagd. Deze
leden begrijpen dat op overige vragen betrokkene dus geen antwoord
hoeft te geven. Bovendien mag betrokkene niet worden ondervraagd over
het strafbare feit waarvoor hij is staande gehouden voordat hij is gewezen
op zijn zwijgrecht en op zijn recht op bijstand van een raadsman.
Wat voornoemde leden niet helemaal begrijpen, is wat het recht op een
advocaat bij het politieverhoor dan toevoegt. Een verdachte heeft toch nu
al recht op rechtsbijstand? Hem mag enkel naar zijn personalia worden
gevraagd, maar verder niks. Welke rechten heeft de verdachte dan straks
bij een politieverhoor die hij nu nog niet heeft?
Verder herhalen de aan het woord zijnde leden graag de vraag die zij ook
al bij het wetsvoorstel recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures hadden gesteld. Kwam het vaak voor, voor het Salduz-arrest, dat
aangehouden verdachten bij een politieverhoor belastende verklaringen
deden, mede op basis waarvan zij later werden veroordeeld? Als het
Salduz-arrest nooit zou zijn gewezen, zou de regering dan alsnog met een
soortgelijk wetsvoorstel zijn gekomen? Welk probleem wordt nu eigenlijk
geprobeerd op te lossen?
De voorgestelde regeling
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering voornemens is
de taak van de hulpofficier te versterken. Dit sluit aan bij de in het
implementatiewetsvoorstel opgenomen versterking van zijn positie om bij
de voorgeleiding na aanhouding de rechten van de verdachte te
waarborgen. Volgens de regering past bij deze taakuitbreiding ook de
bevoegdheid van de hulpofficier om de aanhouding te bevelen. Tegen
deze uitbreiding maken de NOvA en de Rvdr bezwaar. Zij staan kritisch
tegenover deze keuze omdat de politie daardoor zelfstandig tot toepassing
van dit vrijheidsbenemende dwangmiddel kan beslissen zonder tussenkomst van de officier van justitie. De regering verdedigt deze beslissing
door te schrijven dat dit past binnen de uitbreiding van bevoegdheden die
de hulpofficier heeft gekregen in het implementatiewetsvoorstel. De leden
van de PvdA-fractie menen dat dit een te magere onderbouwing is van
een vrij fundamentele wijziging. Kan de regering onderbouwd en voorzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

8

van een visie uitleggen waarom het juist zo belangrijk is dat de taken van
de hulpofficier verder worden uitgebouwd en daarnaast inhoudelijk in
willen gaan op de bezwaren van de NOvA en Rvdr?
Artikel 53 Sv wordt in die zin gewijzigd dat zowel de officier van justitie als
de hulpofficier de taak hebben te toetsen of een aanhouding rechtmatig is.
Met deze wijziging wordt beoogd een hernieuwde accentuering van de
opvatting dat de voorgeleiding aan de hulpofficier van justitie dient om de
rechtmatigheid van de aanhouding te toetsen. Voornoemde leden kunnen
zich niet aan de indruk onttrekken dat de regering geen visie heeft op
hetgeen hierboven is geciteerd. In de memorie van toelichting roept de
regering de politie op om hun plannen ten aanzien van de uitvoering van
het gewijzigd artikel 53 Sv prijs te geven. In hoeverre is hierover overleg
geweest met de politie? Welke ideeën heeft de regering zelf omtrent
hetgeen hierboven geciteerd is?
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor verdachten die zich
vrijwillig melden voor verhoor en dus niet zijn aangehouden. Zij krijgen
geen kosteloze consultatie- en verhoorrechtsbijstand. Ze worden hier ook
niet over geïnformeerd. Deelt de regering de mening dat ook deze
personen op de hoogte moeten zijn van hun rechten? Wat is de reden dat
er hier vanuit wordt gegaan dat het blijkbaar niet hoeft? Waarom worden
deze verdachten niet ook, dus voor de eventuele aanhouding, gewezen op
hun rechten?
In de praktijk worden aanhoudingen het meest gedaan door opsporingsambtenaren. Niet duidelijk is waarom dat een reden is om géén extra
waarborg in de wet opgenomen te laten en aanhouding buiten heterdaad
alleen op bevel van een officier van justitie plaats te laten vinden
(behoudens spoedgevallen). Deze leden delen de zorgen van de Afdeling
advisering van de Raad van State, de NOvA en de RvdR, nu de expliciete
rol van de officier van justitie vrijwel teniet wordt gedaan. Begrijpen deze
leden het goed dat het bevel nu ofwel door de officier ofwel door de
hulpofficier kan worden afgegeven? Betekent dit in de praktijk dat dit altijd
door de hulpofficier gedaan zal worden en dus buiten het OM omdat dit
gemakkelijker is? Een dergelijke waarborg zoals nu in de wet is
opgenomen wil wat voornoemde leden betreft niet zeggen dat er geen
vertrouwen is in het handelen van opsporingsambtenaren en hulpofficieren, maar is slechts bedoeld als een extra controle. Een aanhouding
grijpt diep in op iemands leven, met name als deze onterecht blijkt. Die
extra waarborg is er dus niet voor de politie en het OM, maar om mensen
in bescherming te nemen waar en indien nodig.
Als het enige argument is om administratieve lasten te verlichten, wordt
er volgens deze leden voorbij gegaan aan het oorspronkelijke doel van
een dergelijke waarborg: de extra controle dat rechtmatig tot aanhouding
kan worden overgegaan. Hoe ziet de regering dit? Zullen de extra
cursussen aan opsporingsambtenaren en hulpofficieren dit voorkomen?
Voorziet de regering geen problemen met schadevergoedingen na
onterechte aanhoudingen? Hoe vaak wordt jaarlijks achteraf geconstateerd dat een aanhouding onterecht was en wat waren daarbij de redenen
dat uiteindelijk geoordeeld werd dat de aanhouding niet rechtmatig was?
Hoeveel schadevergoeding wordt er jaarlijks uitgekeerd? Zal dit niet
toenemen?
Voornoemde leden horen graag wat de onoverkomelijke knelpunten
waren bij het huidige artikel 54 Sv en of er geen andere manieren zijn om
die administratieve lasten te verminderen. Waaruit bestaan deze lasten en
hoeveel tijd nemen deze in beslag? Waar komt dat door?
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat het belangrijk is dat een officier
van justitie, onder wiens gezag een opsporingsonderzoek plaatsvindt, op
de hoogte wordt gehouden van alles wat er speelt. Neemt de regering
met de wijziging van artikel 54 Sv niet een extra mogelijkheid weg voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

9

een officier op de hoogte te blijven van wat er gebeurt? Of zien deze leden
dit verkeerd?
De leden van de PVV-fractie merken op dat er een regeling wordt
voorgesteld om daadwerkelijk meer inhoud te geven aan de voorgeleiding
aan zowel de hulpofficier van justitie als de officier van justitie. OM en
politie onderschrijven de noodzaak van deze regeling. Aangegeven wordt
dat de regering in het verlengde hiervan graag kennis zal nemen van de
plannen die binnen de politie worden ontwikkeld teneinde hieraan
concrete uitvoering te geven. Is hier door de regering al kennis van
genomen zo vragen deze leden?
5. Aanpassing van de regeling van het ophouden voor onderzoek
Knelpunten in de praktijk
De leden van de CDA-fractie vragen de regering toe te lichten dat
inverzekeringstelling in de praktijk plaatsvindt doordat een verhoor niet
binnen de gestelde termijn kan worden afgerond en dus het gevolg zou
zijn van logistieke problemen bij de voorbereiding van het verhoor. Deze
leden vragen de regering om een bevestiging dat indien zich contraindicaties voordoen tijdens het verhoor, dat wil zeggen dat indien uit het
verhoor (hoe kort ook) blijkt dat een eventuele inverzekeringstelling niet
noodzakelijk zal zijn in het belang van het onderzoek, hier ook niet toe
wordt overgegaan in de praktijk.
De voorgestelde regeling
De leden van de VVD-fractie merken op dat het mogelijk wordt om
verdachten negen uur vast te houden bij verdenking van een strafbaar feit
waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is. Momenteel is die termijn
maximaal zes uur. De verlenging is nodig om het mogelijk te maken om
een raadsman te regelen voor het politieverhoor. Dit is geregeld in het
voorgestelde artikel 56a Sv.
De Rvdr wil dat de maximale aanhoudingsduur voor alle feiten naar
negen uur wordt verlengd, niet alleen voor lichtere feiten. De regering
stelt dat een algemene verlenging van de termijn niet noodzakelijk
voorkomt, mede omdat op rechtsbijstand bij verdenking van strafbare
feiten waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten, in het algemeen
aanmerkelijk minder vaak een beroep wordt gedaan dan bij misdrijven
waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. De aan het woord zijnde
leden vinden dit niet bij voorbaat overtuigend. Wat nu als iemand wel een
raadsman wil bij het politieverhoor, ook al is er slechts een verdenking
voor een strafbaar feit waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten?
Lukt het dan wel om binnen zes uur een raadsman te regelen? In het
voorgestelde artikel 56b Sv staat dat het mogelijk is om de termijn van zes
uur te verlengen met nogmaals zes uur als blijkt dat het niet mogelijk is
om op tijd een raadsman te regelen. Dan is de volledige termijn dus
twaalf uur, terwijl die voor de zwaardere zaken (waarvoor dus wel
voorlopige hechtenis mogelijk is) negen uur is. Is dat niet vreemd? Kan de
regering hier dieper op ingaan?
De leden van de SP-fractie snappen dat de huidige termijn van zes uur
voor het ophouden voor onderzoek wordt verlengd naar negen uur, in
verband met de extra taken en dus tijd die politie kwijt zijn in verband met
de invoering van de verhoor- en consultatierechtsbijstand. Zal deze
termijn echter op maximaal zes uur blijven als de verdachte weloverwogen besluit afstand te doen van rechtsbijstand? Zo nee, waarom niet?
Hoe wordt ondanks de langere termijn nog beter rekening gehouden met
de belangen van jeugdige en kwetsbare verdachten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

10

6. Financiële paragraaf
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering de impactanalyses aan
de Kamer kan toesturen in het kader van de toetsing welke elementen uit
deze analyses de basis hebben gelegd voor de financiële onderbouwing in
onderhavig wetsvoorstel en het implementatiewetsvoorstel.
Investeringen politie
De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de kosten. In de
financiële paragraaf lezen zij dat voor de financiering dekking is gevonden
binnen de 105 mln. euro die voor de nationale politie is gereserveerd. Kan
de regering iets duidelijker aangeven hoe dit wordt gefinancierd? Hoe
groot is de greep die uit deze pot geld wordt genomen? Was het vanaf het
begin al de bedoeling om de 105 mln. euro mede te besteden aan dit
wetsvoorstel? Zo nee, welke andere investeringen kan de nationale politie
niet doen nu het geld hiervoor wordt gebruikt? Gemakshalve verwijzen de
aan het woord zijnde leden naar de soortgelijke vragen die zij hebben
gesteld bij het hiermee samenhangende wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie constateren dat de 4 mln. euro extra kosten die
uit onderhavig wetsvoorstel voortvloeien worden gedekt binnen de 105
mln. euro die voor de nationale politie zijn gereserveerd. Ten koste
waarvan gaat deze 4 mln. euro? Deze leden zijn van mening dat de kosten
voor een zorgvuldige strafprocedure niet ten koste zou moeten gaan van
het budget van de politie. Graag een reactie hierop van de regering.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering het tijdspad kan
schetsen ten aanzien van hetgeen zij verwacht van de nationale politie
met betrekking tot de uit onderhavig wetsvoorstel voortvloeiende
investeringen in opleidingen, aanpassingen van verhoorruimtes,
aanpassingen van administratieve processen en ICT-infrastructuur. Deze
leden vragen ook of er sprake is van een ICT-project van meer dan € 5
mln. euro en of de regering overeenkomstig de aanbevelingen in het
eindrapport van de parlementaire commissie naar ICT-projecten bij de
overheid «Naar grip op ICT» (Kamerstukken 2013/2014, 33 326, nr. 5), een
starttoets heeft laten uitvoeren en ook de overige aanbevelingen van deze
commissie ter harte heeft genomen.
De regering geeft aan dat onderhavig wetsvoorstel tot een verhoogde
inzet van 60 fte’s leidt en dat deze ruimte gevonden moet worden binnen
de huidige operationele sterkte. De leden van de CDA-fractie vragen of
deze verhoogde inzet komt bovenop of onderdeel uitmaakt van de 135
extra benodigde fte, voortvloeiend uit het implementatiewetsvoorstel nr.
34157. Zij vragen de regering dientengevolge op welke onderdelen en
binnen welk afdelingen de benodigde fte vrijgemaakt gaat worden en
welke veiligheidsrisico’s dit behelst. Voornoemde leden vragen ook hoe
deze verhoogde inzet zich verhoudt tot de conclusie van de nationale
politie (op basis van de impactanalyses uit 2011) dat de investeringen een
bedrag vergen vancirca 28–34 mln. euro en dat op jaarbasis 420 fte hierop
moet worden ingezet.
De regering geeft aan dat onderhavig wetsvoorstel een incidentele
kostenpost oplevert van 4 mln. euro. De leden van de CDA-fractie vragen
of dit bedrag inclusief of exclusief de incidentele kosten is zoals die
voortvloeien uit het implementatiewetsvoorstel nr. 34157, te weten 8 mln.
euro. Deze leden vragen de regering waarom gekozen is de uit deze
wetsvoorstellen voortvloeiende kosten te financieren uit het aan de
nationale politie jaarlijkse extra verstrekte bedrag van 105 mln. euro. Deze
leden vragen op welk moment de regering heeft besloten de kosten die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

11

voortvloeien uit het recht op bijstand uit deze beloofde investering in de
nationale politie te betalen. Was dat al bekend op het moment dat het
kabinet haar regeerakkoord presenteerde? Heeft de regering op dat
moment of later ook aan de nationale oolitie en de Kamer kenbaar
gemaakt dat voor deze invulling gekozen zou worden? Kan de regering
aangeven hoe de structurele investering tot op heden concreet is ingevuld
de afgelopen twee jaar en dit schematisch weergeven in de nota naar
aanleiding van het verslag? Kan de regering ook aangeven of het
voornemen om de kosten voor rechtsbijstand zoals uit deze wetsvoorstellen voortvloeit te dekken middels de 105 mln. euro, de nationale politie
belemmert in de huidige besteding van deze 105 mln. euro ten behoeve
van extra blauw op straat en recherche. De leden van de CDA-fractie
merken op dat de Minister van Veiligheid en Justitie tijdens het algemeen
overleg Politie d.d. 9 april 2015 heeft medegedeeld dat het financieren van
het ombouwen van politiekantoren overeenkomstig onderhavig
wetsvoorstel, ook ten goede komt aan de toezegging van «extra blauw op
straat» omdat agenten op deze wijze ook sneller weer op straat actief
kunnen zijn dat wil zeggen. de verhoren sneller zullen verlopen. Deze
leden vragen de regering deze laatste uitleg van deze besteding te
bespreken met de nationale politie en de uitkomsten hiervan aan de
Kamer mee te delen. Is dit ook hun verwachting van de aanpassingen
naar aanleiding van de Salduz-rechtspraak? Is met hen ook gedeeld vanaf
de bekendmaking van de extra impuls van 105 mln. euro jaarlijks
(regeerakkoord 2012) dat dit bedrag mede hieraan besteed zou worden?
Kon de leiding van de nationale politie hiermee instemmen of waren zij
een andere mening toegedaan? Heeft er überhaupt overleg plaatsgevonden hierover en zo ja: op welke wijze? Graag vernemen deze leden op
deze vragen afzonderlijk een reactie.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering met name ook in te gaan
hoe de financiering uit het bedrag van 105 mln. euro zich verhoudt tot de
volgende uitleg van het kabinet met betrekking tot dit bedrag: «De
nationale politie krijgt structureel 105 miljoen per jaar extra. Dat maakt
meer blauw op straat en meer capaciteit voor opsporing mogelijk.»
(http://www.rijksoverheid.nl/regering/regeerakkoord/veiligheid-en-justitie).
Kan de regering toelichten hoe dit «extra blauw op straat» zich vertaalt tot
de kosten die de nationale politie moet maken met betrekking tot het recht
op rechtsbijstand?
De leden van de CDA-fractie vragen ook hoe de toename met in totaal
11,5 miljoen euro aan kosten voor de gefinancierde rechtsbijstand als
gevolg van onderhavig wetsvoorstel zich verhoudt tot het voornemen van
de regering deze kosten in het algemeen juist naar beneden te brengen,
conform de begrotingsstaten van het Ministerie van Veiligheid en Justitie
voor 2015. Deze leden vragen of de voorgenomen besparingen op de
rechtsbijstand van de regering nu verminderd zullen worden met € 9.2
miljoen euro of dat extra besparingen op de gesubsidieerde rechtsbijstand als gevolg van onderhavig wetsvoorstel getroffen zullen worden.
Indien dat laatste het geval is vragen deze leden ten koste van welke
voorziening van rechtsbijstand dit zal gaan. Indien dat niet het geval
vragen deze leden op welke andere wijze de uit onderhavig wetsvoorstel
voortvloeiende kosten gedekt gaan worden.
Verhaal kosten rechtsbijstand
De leden van de SP-fractie lezen dat de regering ervan uit gaat dat
draagkrachtige veroordeelden gemiddeld 1.160 euro aan rechtsbijstandskosten moeten terugbetalen. Net als de Afdeling advisering van de Raad
van State willen deze leden een duidelijkere en financiële onderbouwing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

12

van dat bedrag. Er wordt gesproken over een gemiddelde. Wat zijn dan de
maximum- en minimumbedragen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de verwachtte opbrengsten ten
aanzien van het verhaal van de kosten van rechtsbijstand op draagkrachtige veroordeelden voortvloeien uit de impactanalyses en zo nee,
waar de regering deze inschattingen dan op heeft gebaseerd.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering in de financiële
onderbouwing van onderhavig wetsvoorstel niet heeft opgenomen de
kosten zoals die blijkens het implementatievoorstel voortvloeien uit het
(verruimde) recht op een raadsman, te weten 11.5 mln. euro.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij kan nagaan wat de
geschatte verzwaring van de werkkast bij de rechtbanken zal bedragen.
Deze leden vragen de regering ook hoe de kwalificatie van «lichte»
verzwaring zich verhoudt tot de verwachting dat de veroordeelde in een
groot aantal gevallen gebruik zal maken van de mogelijkheid om bezwaar
en/of beroep aan te tekenen tegen de beschikking die de verplichting tot
betaling van de geldsom vaststelt. Zij vragen ook of de regering kan
aangeven of en zo ja op welke wijze zij het wenselijk acht deze
mogelijkheid zoveel mogelijk te beperken, teneinde misbruik en een nog
grotere administratieve last voor de rechtspraak te voorkomen.
II. ARTIKELSGEWIJS DEEL
Artikel I
Onderdeel B (artikelen 27cda en 27cb)
Artikel 27ca
De leden van de CDA-fractie vragen of de mededeling aan de verdachte
dat hij recht heeft op een raadsman in de huidige praktijk momenteel ook
al schriftelijk geschiedt, of dat dit mondeling gedaan wordt. Indien het niet
meer mondeling mag plaatsvinden als gevolg van onderhavig
wetsvoorstel vragen deze leden welke verhoging van de administratieve
lasten voor de politie het schriftelijke vereiste zal vergen.
Artikel 27cb
De leden van de CDA-fractie vragen welke mogelijke nadelen verbonden
zijn aan een bredere interpretatie van de verhoorruimte, dan enkel het
politiebureau. Deze leden vragen de regering ook aan te geven op welke
wijze thans het recht op een advocaat is geregeld bij verhoren die
plaatsvinden tijdens grote evenementen alsmede in trucks die zijn
ingericht voor alcoholcontroles en in mobiele politieposten. Welke
wijzigingen beoogt de regering hierin concreet met onderhavig
wetsvoorstel en in hoeverre doet dat af aan het opsporingsbelang
alsmede de effectiviteit van handhaving tijdens evenementen en aan de
kant van weg ten aanzien van (alcohol)controles, zo vragen deze leden. Zij
vernemen graag de wijze waarop de regering dit voor zich ziet.
Onderdeel C (artikel 28)
De leden van de PVV-fractie merken op dat de verdachte zich op grond
van het derde lid kan laten bijstaan door meer dan één raadsman, met
dien verstande dat ingevolge de Wet op de rechtsbijstand slechts in
bijzondere gevallen de extra raadsman of raadslieden voor vergoeding
volgens gefinancierde rechtsbijstand in aanmerking komen. Deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

13

vragen wat onder bijzondere gevallen wordt verstaan. Worden de
bijzondere gevallen in artikel 16 Wet op de rechtsbijstand bedoeld?
Derde lid
De leden van de CDA-fractie vragen de regering een limitatieve
opsomming te geven van de gevallen waarin volgens de Wrb de kosten
gemaakt voor een extra raadsman of raadslieden voor gefinancierde
rechtsbijstand in aanmerking komen.
Onderdeel F (artikel 29a)
Derde lid
De leden van de CDA-fractie vragen de regering om de bevestiging dat de
bewoording «onverwijld» dus concreet betekent dat de verdachte en
diens raadsman direct na het verhoor hun opmerkingen over de weergave
van het verhoor in het proces-verbaal kunnen plaatsen maar niet meer op
een later tijdstip wijzigingen hierin kunnen voorstellen.
Onderdeel I (artikelen 37 tot en met 48)
Artikelen 37 en 38
De leden van de CDA-fractie vragen de regering naar de situatie dat in de
huidige praktijk klaarblijkelijk familieleden van een verdachte een
voorkeur voor een bepaalde raadsman kenbaar maken. De RvR geeft aan
dat dit in de praktijk veelvuldig het geval is en tot allerlei ongewenste
fricties leidt. Deze leden vragen de regering of zij hier voorbeelden van
kan geven en tevens hoe zij deze mogelijkheid voor familieleden zoveel
mogelijk kan beperken tot aan de inwerkingtreding van onderhavig
wetsvoorstel.
Artikel 41
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering met het benoemen van
laaggeletterden en/of licht verstandig beperkte verdachten een limitatieve
opsomming heeft gegeven van de verdachte die de rechter de
mogelijkheid kan bieden om een last te geven tot aanwijzing van een
raadsman in gevallen waarin de verdachte zich in vrijheid bevindt en geen
raadsman heeft. Indien dat niet het geval is, vragen deze leden de
regering dat alsnog te doen. Zij vernemen hierop graag een reactie van de
regering.
De NOvA schetst een door de regering als onwenselijk beoordeeld
scenario dat een hogere vergoeding kan worden verkregen door
verdachten die op vrijwillige basis op het politiebureau worden verhoord.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of de voorgestelde
wettekst hier klaarblijkelijk de ruimte toe biedt en het om misbruik te
voorkomen niet verstandig is de afwijzing van dit scenario, als zodanig
ook te codificeren.
Onderdelen J en P (artikelen 53, 54 en 95)
De leden van de CDA-fractie vragen de regering in te gaan op het
tijdsbestek tussen de inbeslagname van voorwerpen door een persoon
die geen opsporingsambtenaar is en de overdracht van de betreffende
spullen van de verdachte aan de politie. Ook vragen deze leden naar de
onwenselijkheid van processuele gevolgen die verbonden kunnen zijn
wanneer de persoon die geen opsporingsambtenaar is niet onverwijld,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

14

maar pas na enige tijd deze spullen overhandigt, bijvoorbeeld omdat het
even duurt voordat daadwerkelijk de verdachte is overgedragen aan de
politie.
De leden van de CDA-fractie vragen of het risico van het afnemen van de
voorwerpen van de aanhoudende burger door derden, zich ook in de
praktijk verwezenlijkt en hierop eventueel ook actie wordt ondernomen
door de politie en het OM.
Onderdeel V (artikel 487)
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan bevestiging in
reactie op de opmerkingen van de politie hieromtrent of altijd de ouders
of voogd geïnformeerd dienen te worden, ook als de verdachte anderen
(derden) heeft aangewezen.
De leden van de CDA-fractie vragen of ten aanzien van 12-minners de
regering (wel) een uitzondering beoogt op de regel dat familieleden geen
voorkeur voor een bepaalde raadsman kenbaar kunnen maken.
De leden van de PVV-fractie merken op dat de termijn voor het ophouden
van verdachten van misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is
toegelaten voor onderzoek, wordt verlengd van zes naar negen uur.
Aangegeven wordt dat het wenselijk is dat minderjarigen beneden de
twaalf jaar die van betrokkenheid bij een dergelijk misdrijf worden
verdacht, niet langer dan zes uur worden opgehouden voor onderzoek en
verhoor. Hoe verhoudt dit zich tot de eerder gegeven redenering met
betrekking tot jeugdige verdachten, namelijk dat de verlenging van de
termijn is ingegeven door het extra werk dat door de politie moet worden
verricht voordat het daadwerkelijke verhoor kan beginnen en dat datzelfde
werk moet worden verricht in zaken tegen jeugdigen verdachten? Is dit
extra werk er bij criminelen beneden de twaalf jaar ineens niet meer?
Artikel 43, derde en vierde lid, Wrb
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering de uitzonderingen en
het bijbehorende toetsingskader kan weergeven ten aanzien van het
principe dat alle kosten van gesubsidieerde rechtsbijstand in rekening
worden gebracht die volgen uit de ambtshalve toevoeging van de
raadsman.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 159, nr. 5

15