Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

28 676

NAVO

Nr. 87

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2009
Op 11 en 12 juni is er in Brussel een formele bijeenkomst geweest van de
Noord-Atlantische Raad (NAR) in de samenstelling van ministers van
Defensie, waarover ik u met referte heb geïnformeerd. Ik heb met mijn
collega’s gesproken over de operaties die de Navo uitvoert, over het
transformatieproces en over defensie planning. Tevens hebben bijeenkomsten plaatsgevonden van de Euro Atlantische Partnerschapsraad
(EAPR) en de Nucleaire Planninggroep (NPG). Met deze brief informeer ik
u over de resultaten en de genomen besluiten. Tevens geef ik daarmee
invulling aan twee toezeggingen die ik heb gedaan tijdens het Algemeen
Overleg met de Kamer op 9 juni jl. om u te informeren over de ontwikkelingen op het terrein van het Navo-Defensie Planningsproces en over de
gevolgen voor Nederland van de NRF nieuwe stijl. In hetzelfde Algemeen
Overleg heb ik toegezegd de Kamer te zullen informeren over gevolgen
voor de situatie in Afghanistan van de gewijzigde drugsaanpak en over de
resultaten van de pilot met de Afghan Public Protection Force (APPF). Aan
deze twee toezeggingen heb ik reeds voldaan in de «Stand van zaken brief
Afghanistan» van 17 juni jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 344).
Operaties

ISAF
Ten aanzien van ISAF zijn in Brussel drie besluiten genomen:
• De Navo-raad heeft ingestemd met de uitwerking en geleidelijke invoering van een Navo-Trainingsmissie in Afghanistan (NTM-A). Deze
missie zal een bijdrage gaan leveren aan de verdere opbouw van het
Afghaanse leger en de Afghaanse politie. Het proces van Afghanisering krijgt daarmee een belangrijke impuls. Diverse landen hebben al
financiële bijdragen en trainers toegezegd.
• De bondgenoten hebben een principe akkoord bereikt over een reorganisatie van het ISAF hoofdkwartier. Over de implementatie daarvan zal
door de Navo-raad een apart besluit worden genomen. Door de
oprichting van een Intermediate Headquarters voor de dagelijkse

KST133723
0809tkkst28676-87
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 87

1

•

aansturing van operaties wordt de commandant ISAF in de gelegenheid gesteld meer aandacht te besteden aan strategische kwesties en
de comprehensive approach. Teneinde een duidelijke scheiding te
houden tussen de taken van ISAF en OEF, zal de commandant van het
nieuwe ISAF intermediate hoofdkwartier geen taken binnen OEF
vervullen.
Er is besloten tot de onmiddellijke inzet van AWACS-vliegtuigen ter
ondersteuning van ISAF. De AWACS-bemanningen zullen worden
belast met de begeleiding van het luchtverkeer en het verbeteren van
de verbindingen in het operatiegebied. Totdat een geschikte operatiebasis dichterbij het operatiegebied is gevonden zullen de vliegtuigen
opereren vanuit Turkije.

Tijdens de ISAF bijeenkomst met partners herhaalde Australië tenslotte
het besluit van de Australische regering om de bijdrage aan ISAF fors te
zullen uitbreiden. Gelet op zijn verantwoordelijkheden dichterbij huis is
Australië echter niet in staat om de rol van leading nation in Uruzgan over
te nemen van Nederland. De Secretaris-Generaal is verzocht zo spoedig
mogelijk bekend te stellen welk land die verantwoordelijkheid vanaf 2010
op zich zal nemen.

KFOR
De Navo-raad stemde in met het voorstel van SACEUR om KFOR stapsgewijs te verkleinen tot een afschrikkingsmacht van ongeveer 2000 militairen. Besloten werd dat voor iedere stap in het reductieproces goedkeuring van de Navo-raad is vereist.
De Raad zal ieder besluit baseren op een zorgvuldige afweging van de
politieke en de veiligheidssituatie in de regio. SACEUR kondigde aan de
Raad zo spoedig mogelijk goedkeuring te zullen vragen voor een reductie
van KFOR van 16 000 tot 10 000 militairen in januari 2010.

Piraterijbestrijding
De ministers besloten om de permanente Navo-vloot, Standing NATO
Maritime Group-2 (SNMG-2), gedurende de tweede helft van dit jaar in te
zetten voor het vervolg op operatie Allied Protector die op 28 juni is beëindigd. SNMG-2 zal daarbij opereren onder de bepalingen van Allied
Protector totdat overeenstemming is bereikt over een aangescherpt juridisch kader van de operatie. In de planning van de nieuwe operatie is
vastgelegd dat de NAVO op zo kort mogelijke termijn hieraan zal werken.
Ik heb in dat verband gewezen op het Nederlandse voorstel om een regionaal mechanisme op te zetten om gevangen genomen piraten te berechten. Binnenkort wordt hierover in Nederland een bijeenkomst van juridische experts georganiseerd.
In afwachting van militair advies over de lange termijn rol van de Navo bij
de bestrijding van piraterij besloot de Navo-raad om daarvoor voorlopig
SNMG’s te blijven inzetten. Zij zullen voor dat doel worden aangevuld met
maritieme patrouillevliegtuigen en met inlichtingencapaciteit die separaat
door de bondgenoten beschikbaar worden gesteld. Benadrukt werd het
belang van complementariteit van toekomstige Navo-missies met andere
missies in de regio, met name die van de EU.
Transformatie

Navo-budget
Kort voor de bijeenkomst van Navo-ministers van Defensie in Brussel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 87

2

bleek dat op het Militaire Budget van de Navo dit jaar een tekort dreigt te
ontstaan van ongeveer 15% waarbij de kosten van nieuwe initiatieven
zoals NTM-A, reorganisatie van het ISAF Hoofdkwartier en AWACSondersteuning voor ISAF nog niet eens zijn ingecalculeerd. Aangezien
verhoging van het Navo-budget zeker onder de huidige economische
omstandigheden niet in de rede ligt, is het noodzakelijk binnen dat budget
de juiste prioriteiten te stellen – zowel voor de korte als voor de lange
termijn. Helaas bleek het niet mogelijk daar op ambtelijk niveau consensus over te bereiken. Dit is voor mij aanleiding geweest om aan de vooravond van de bijeenkomst in Brussel een brief te schrijven aan de Secretaris-Generaal in afschrift aan mijn Navo-collega’s.
De brief is u op 17 juni gezonden als bijlage bij het antwoord op vragen
van het lid Knops over een artikel in «De Limburger» van 11 juni 2009
(Aanhangsel der Handelingen, vergaderjaar 2008–2009, nr. 3027), maar
voor de goede orde ontvangt u bijgaand nogmaals een kopie1. Mijn doel
was om ermee twee zaken aan de orde te stellen, namelijk in de eerste
plaats dat de Navo te veel geld besteed aan haar overhead terwijl de
kerntaken ondergefinancierd blijven en in de tweede plaats dat de betrokkenheid van politieke beslissers bij het op orde brengen van het Navohuishoudboekje onvoldoende is. Dat beperkt het bondgenootschap bij de
uitvoering van zijn kerntaken en is schadelijk voor het imago van de organisatie.
Mijn brief was aanleiding tot een goede inhoudelijke discussie in de Navoraad. Er was brede steun voor mijn voorstel om binnen het Navo Militair
Budget, evenals op nationaal niveau, scherpe prioriteiten te stellen en om
de betrokkenheid van de ministers daarbij te vergroten. Over de invulling
van die prioriteiten en de voortvarendheid waarmee die zouden moeten
worden gesteld liepen de meningen echter nog uiteen. Sommige lidstaten
maakten zich zorgen over aantasting van infrastructurele investeringen in
hun land. Enkele landen betoogden dat er pas prioriteiten zouden moeten
worden gesteld nadat het Navo-strategisch concept is herzien en een
nieuw ambitieniveau is vastgesteld. Niettemin is de permanente Navoraad opgedragen voorstellen te doen om de efficiëntie van de organisatie
te verbeteren, waar mogelijk te bezuinigen en om prioriteiten te stellen
binnen het Navo-budget waardoor de financiering van Navo-operaties kan
worden zeker gesteld. Tevens is besloten dat dit onderwerp een vast agendapunt wordt tijdens volgende bijeenkomsten van ministers van Defensie.

NRF
De voorstellen van SACEUR voor de hervorming van de Navo Response
Force (NRF) die ik in mijn brief van 2 juni jl. (Kamerstuk 28 676, nr. 85)
uitgebreid heb toegelicht, werden breed gesteund. Ook zijn de bondgenoten het er over eens dat de criteria voor gezamenlijke betaling van de
NRF moeten worden verruimd, maar nog niet over de wijze waarop en de
mate waarin dat zou moeten gebeuren. Sommige landen pleiten voor een
zo breed mogelijke gezamenlijke financiering, terwijl anderen dat zouden
willen beperken tot de verplaatsingskosten. Nederland neemt daarbij een
middenpositie in met het voorstel om common funding te verbreden tot
alle niet vooraf begrootbare kosten die voortvloeien uit de inzet van de
NRF.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Teneinde de vulling van de NRF zeker te stellen pleitten de meeste landen
voor het hanteren van richtgetallen voor vrijwillige nationale bijdragen
(Voluntary National Targets – VNT’s) en aanvullende force goals om ook
de beschikbaarheid van schaarse capaciteiten te garanderen. Drie landen,
waaronder Nederland hebben al VNT’s bekend gesteld. Enkele andere
landen hebben aangekondigd dat tijdens de volgende bijeenkomst van
Navo-ministers van Defensie in Bratislava te zullen doen. De VS heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 87

3

aangekondigd structureel 20% van de sterkte van de Immediate Response
Force (IRF) te zullen bijdragen. Slovenië levert een compagnie of een
bataljon en ik heb mij namens Nederland bereid verklaard om 5% van de
sterkte van de IRF te leveren, wat overeenkomt met ongeveer 650
personen. Dat is een proportionele bijdrage die in dezelfde orde van
grootte ligt als de Nederlandse bijdrage aan het Navo-budget en die
tevens is gebaseerd op onze bijdragen aan de NRF in het verleden.

Hervorming van het Navo-hoofdkwartier in Brussel
Over de voorstellen van de Secretaris-Generaal voor de hervorming van
het Navo-hoofdkwartier in Brussel kon helaas nog geen consensus
worden bereikt. De meeste landen steunen de voorstellen op hoofdlijnen,
maar de meningen zijn nog verdeeld waar het de uitbreiding van de
bevoegdheden van de Secretaris-Generaal betreft ten aanzien van de
besteding van het civiele budget. Ook zouden sommige bondgenoten de
alliantie graag slagvaardiger willen maken door de toepassing van het
consensus-beginsel te beperken tot de Navo-raad en het Militair Comité,
terwijl andere landen daaraan juist op alle niveau’s willen vasthouden.
Tenslotte behoeven de afspraken over de verdeling van topfuncties
binnen de Internationale Staf nog nadere uitwerking. De SecretarisGeneraal streeft ernaar nog voor de zomer, d.w.z. nog voor het aantreden
van zijn opvolger in augustus, overeenstemming te bereiken over deze
hervormingsvoorstellen.

Verhoging van de inzetbaarheid
De Navo-raad heeft ingestemd met een verhoging van de richtgetallen
voor het voortzettingsvermogen van landstrijdkrachten van 8 naar 10%.
Deze verhoging zal geleidelijk en gefaseerd worden doorgevoerd waarbij
rekening zal worden gehouden met de specifieke omstandigheden in de
individuele lidstaten.
Defensie Planningscomité (DPC)
In het DPC werd het eindrapport goedgekeurd van de Defence Review,
een samenvatting van de bevindingen uit de cyclus multilaterale landenexamens.
Uit het rapport blijkt dat de capaciteitenontwikkeling wordt begrensd door
slinkende defensiebudgetten van de bondgenoten, die nog eens verder
onder druk komen te staan door de economische crisis.
Ten tweede werd het implementatieplan van het vernieuwde Defensie
Planningsproces (NDPP) goedgekeurd. Dit proces beoogt interne harmonisatie door het samennemen van de respectieve planningsdomeinen.
Bovendien wordt verkokering voorkomen doordat het proces wordt
beheerd door een interdisciplinaire taakgroep. Diverse ministers wezen in
dit verband op de noodzaak tot verdieping van de EU-Navo samenwerking, ook op het terrein van capaciteitenontwikkeling.
Euro-Atlantische Partnerschapsraad (EAPR)
Tijdens de tweejaarlijkse bijeenkomst van de Navo-raad met de Partners
for Peace, wees de Secretaris-Generaal op de in Straatsburg door de
regeringsleiders bevestigde politieke wil van de Navo om de samenwerking met haar partners te versterken. De EAPR is daarbij een belangrijk
instrument voor politieke dialoog en praktische samenwerking. Centraal
thema van de Raad was de ontwikkeling door partners van inter-operabele
capaciteiten. Deze worden per land weergegeven in zogenaamde Partner
Doelen (Partnership Goals). Verwacht wordt dat het nieuwe Navo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 87

4

Defensie Planningsproces de capaciteitsontwikkeling en interoperabiliteit
op termijn verder zal stimuleren.
Nucleair Planning Group (NPG)
Tijdens de bijeenkomst van de NPG werd de Navo-raad geïnformeerd
over de resultaten van de Amerikaanse Strategic Review en werd vooruitgeblikt naar de Nuclear Posture Review die later dit jaar zal plaatsvinden.
De VS herhaalde daarbij het door President Obama in Praag uitgesproken
streven naar een wereld zonder nucleaire wapens, maar wees er wel op
dat de weg naar dit einddoel lang en complex zal zijn, ook gegeven de
strategische veiligheidssituatie. Nederland is van mening dat eenzijdige
ontwapeningsstappen in dit verband contraproductief kunnen zijn.
De minister van Defensie,
E. van Middelkoop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 87

5