Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 452

Tenuitvoerlegging van de tbs-maatregel

33 628

Forensische zorg

Nr. 199

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2016
Bijgaand doe ik u toekomen het rapport «Risico’s en knelpunten in de
longstay» van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming
(RSJ). In dit rapport heeft de RSJ de huidige situatie in de TBS-longstay in
beeld gebracht. Een belangrijke conclusie van de RSJ is dat het hebben
van één longstay-kliniek leidt tot een monopoliepositie en daarmee tot
een risico op de ontwikkeling van een eenzijdige behandelvisie. Ook
plaatst de RSJ kanttekeningen bij het deel van de longstay-capaciteit dat
zich bevindt binnen Penitentiaire Inrichting (PI) Vught. Deze omgeving is
niet optimaal voor het bieden van een kwalitatief hoogstaand woon- en
zorgklimaat. De RSJ geeft voorts opties ter verbetering van de (rechts)positie van de longstay-gestelden. Sluiting van de longstay-locatie in PI
Vught is steeds onderdeel daarvan. De RSJ geeft de voorkeur aan een
tweede volwaardige longstay-locatie.
Beleidsreactie
In 2009 zijn verbeteringen in de rechtpositie van de longstay-gestelden
doorgevoerd. Eén daarvan betreft een periodieke toets van de noodzaak
tot voortzetting van de longstay-plaatsing. Daarnaast zijn maatregelen
getroffen om de doorstroom vanuit de longstay naar andere vormen van
zorg en behandeling te bevorderen, mits dat vanuit het oogpunt van de
maatschappelijke veiligheid toelaatbaar is. De behoefte aan longstaycapaciteit is hierdoor de laatste jaren gedaald van ruim 200 plaatsen in
2012 tot 112 op dit moment. Dit heeft tot gevolg gehad dat per 1 januari
2016 nog slechts één TBS-kliniek longstay-capaciteit aanbiedt, te weten
FPC Pompekliniek.
Een tweede longstay-kliniek is in de huidige situatie geen optie. In de
komende periode wordt een verdere afname van de capaciteitsbehoefte
voorzien. Daarbij geldt dat de afspraken met de sector, zoals vastgelegd in
het Manifest van Lunteren, en ook de maatregelen naar aanleiding van het

kst-29452-199
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 452, nr. 199

1

rapport van de Taskforce «Behandelduur TBS», de door- en uitstroom in
de tbs en in de longstay juist blijvend versterken.
Alhoewel de grootste uitstroom vanuit de longstay inmiddels al wel heeft
plaatsgehad, betekent het voorgaande dat op korte tot middellange
termijn een verdere afbouw van longstay-capaciteit waarschijnlijk tot de
mogelijkheden behoort. Mede gelet op de aanbevelingen uit het RSJrapport ligt het daarom voor de hand om als eerste optie te kiezen voor
afbouw van de longstay-capaciteit in PI Vught. Dit heeft uiteraard consequenties voor de Pompestichting als geheel, het personeel en de
tbs-gestelden. Met alle betrokken organisaties, ook de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) en de Landelijke Adviescommissie Plaatsing Langdurige
Forensische Psychiatrie (LAP), zal worden bezien onder welke voorwaarden een zorgvuldige afbouw van de capaciteit in PI Vught is te realiseren.
Ik wil de kliniek hierover in het tweede kwartaal van 2016 meer duidelijkheid geven.
Omdat de Pompekliniek in dit scenario de monopoliepositie in de longstay
behoudt, zal de kliniek worden gevraagd de door de RSJ voorgestelde
maatregelen te treffen ter verbetering van de (rechts)positie van de
tbs-gestelden. Op korte termijn zal reeds worden gestart met het
bevorderen van aandacht voor de zogeheten «time-out-plaatsingen» in
andere klinieken.
In Vught zijn zes plaatsen beschikbaar voor longstay-patiënten met de
status «extreem vlucht- en beheersgevaarlijk». Deze plaatsen vormen de
afdeling voor Zeer Intensieve Specialistische Zorg (ZISZ), waar zeer hoge
beveiliging wordt gecombineerd met zeer intensieve en individuele zorg.
De ZISZ-afdeling biedt plaats aan tbs-gestelden die vaak nergens anders
terecht kunnen. Ik zal daarom met de Pompestichting en PI Vught in
gesprek gaan om te bezien hoe deze plaatsen behouden kunnen blijven,
terwijl gelijktijdig wordt gewerkt aan de door de RSJ gesignaleerde
knelpunten. De RSJ noemt in het bijzonder het verbeteren van het
leefklimaat en het voorkomen van een geïsoleerde positie binnen de
Pompestichting.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 452, nr. 199

2