Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

33 529

Gaswinning

Nr. 803

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 september 2020
De afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld verloopt voorspoedig. Vanaf medio 2022 is er in een gemiddeld jaar geen gas meer nodig uit
het Groningenveld. Het veld blijft daarna alleen voor uitzonderlijke
situaties beschikbaar als reservemiddel. Daarmee is een volgende fase
bereikt in de afbouw van de gaswinning. De komende jaren kan een groot
deel van het Groningenveld gesloten worden. Het kabinet blijft daarnaast
voortdurend mogelijkheden onderzoeken om het Groningenveld sneller te
sluiten. In dit verband heb ik NAM en GTS gevraagd om te onderzoeken of
gasopslag Grijpskerk na 2022 ingezet kan worden als reservemiddel in
plaats van het Groningenveld.
Voor komend gasjaar 2020–2021 stelt het kabinet de gaswinning uit het
Groningenveld vast op 8,1 miljard Nm3. Dat is ver onder het niveau dat
was voorzien in het regeerakkoord (ongeveer 20 miljard Nm3), ver onder
het basispad (13,6 miljard Nm3), onder het door Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM) geadviseerde niveau van 12 miljard Nm3 en een verdere
besparing van 1,2 miljard Nm3 ten opzichte van mijn brief van 19 juni jl.
(Kamerstuk 33 529, nr. 788). De besparing van de afgelopen maanden is
het resultaat van de gewijzigde inzet van Norg om de gaswinning te
minimaliseren. Met deze brief informeer ik uw Kamer over de afbouw van
de gaswinning en de benodigde inzet van het Groningenveld vanaf 2022.
Het vaststellingsbesluit waarmee ik het winningsniveau voor komend
gasjaar heb vastgelegd, is bijgevoegd bij deze brief1.
Afbouw gaat voorspoedig
De maatregelen om de gaswinning in Groningen af te bouwen liggen op
schema. Daarnaast is de gasopslag Norg meer gevuld met pseudoGroningengas (hoogcalorisch gas gemengd met stikstof) dan eerder
aangenomen. Dat is het gevolg van de afspraken over de gewijzigde inzet
1

kst-33529-803
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 803

1

van Norg. Dit extra opgeslagen pseudo-Groningengas kan benut worden
om de winning komend gasjaar verder te beperken. Netbeheerder
Gasunie Transport Services (GTS) heeft daarom op mijn verzoek op
1 september jl. een nieuwe raming opgeleverd2. Op basis van deze
raming heb ik het winningsniveau voor komend gasjaar vastgesteld op 8,1
miljard Nm3. Vanaf medio 2022 is er in een gemiddeld jaar geen Groningengas meer nodig. Daarna is het veld alleen nog nodig als reservemiddel. Het Groningenveld kan definitief dicht zodra het veld ook in
uitzonderlijke situaties niet meer nodig is voor de leveringszekerheid. Dat
leidt tot de volgende verwachte gaswinning voor de komende jaren.

* in deze grafiek is geen rekening gehouden met een eventuele minimumflow

In mijn brief van 21 februari jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 726) heb ik
aangegeven dat er vier randvoorwaarden zijn om de gaswinning uit het
veld medio 2022 naar nul te krijgen. Ten eerste een tijdige oplevering van
de stikstofinstallatie in Zuidbroek. De verwachting blijft dat deze stikstofinstallatie in het voorjaar van 2022 in bedrijf komt. Als gevolg van de
coronacrisis is er wel nog maar beperkte speling in de planning.
Ten tweede moet er voldoende voortgang zijn in de afbouw van de vraag
naar laagcalorisch gas. De ombouw in het buitenland van laag- naar
hoogcalorisch gas ligt op schema. De Taskforce Monitoring Ombouw
Buitenland meldt in haar tweede rapport dat de opgelopen vertraging als
gevolg van de coronacrisis naar verwachting geheel kan worden
ingelopen. De Taskforce bestaat uit vertegenwoordigers van overheden,
netbeheerders en toezichthouders van de vier landen alsmede het
International Energy Agency en ENTSOG, het Europese netwerk van
netbeheerders voor gas. Het rapport is bijgevoegd bij deze brief3. Het
inlopen van de vertraging is wel behoudens een tweede uitbraak van het
coronavirus in België, Duitsland of Frankrijk. Voor de ombouw van de
negen Nederlandse industriële grootverbruikers geldt dat er bij vier
grootverbruikers een vertraging is van enige maanden. Zoals aangegeven
in mijn brief van 19 juni jl. heeft deze vertraging een gering effect op de
benodigde gaswinning, onder de voorwaarde dat de andere maatregelen
op koers blijven.
Een derde randvoorwaarde is voldoende aanvoer van hoogcalorisch gas
uit het buitenland. In eerdere adviezen heeft GTS haar zorgen geuit over
2
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 803

2

de toenemende afhankelijkheid van hoogcalorisch gas. Daarom heeft de
Taskforce dit in haar tweede rapport onderzocht. Uit de eerste resultaten
van de simulaties blijkt dat er voldoende aanvoermogelijkheden zijn van
hoogcalorisch gas. De Taskforce zal de situatie blijven monitoren. Volgend
jaar zal ENTSOG verdere simulaties uitvoeren voor de leveringszekerheid
van gas. De Taskforce zal over de resultaten van deze simulaties rapporteren in een toekomstig rapport.
Ten slotte is het van belang dat de gasopslag Norg beschikbaar blijft en zo
ingezet wordt dat de gaswinning uit Groningen geminimaliseerd wordt.
Over de inzet van Norg heb ik met de eigenaren Shell en ExxonMobil de
principeafspraak gemaakt dat de gasopslag tot en met september 2027
wordt ingezet om de gaswinning te zoveel mogelijk te beperken
(Kamerstuk 33 529, nr. 768). Daarmee blijft de gasopslag ook beschikbaar
als er geen gas meer nodig is uit het Groningenveld. Dit is nodig om de
leveringszekerheid te kunnen borgen zonder het Groningenveld.
Inzet van het Groningenveld na 2022
De definitieve sluiting en ontmanteling van productielocaties is al ingezet
en wordt de komende jaren voortgezet. Vanaf 2022 is het veld alleen
nodig in uitzonderlijke situaties, zoals bij verstoringen in het gassysteem
in combinatie met een lage temperatuur. Het aanvullende advies van GTS
van 2 april 2020, dat ik met de brief van 19 juni jl. (Kamerstuk 33 529, nr.
788) heb meegestuurd, beschrijft de risico’s voor de leveringszekerheid als
het veld te snel definitief gesloten zou worden. Samen met GTS zal ik
bezien of de kans op onderbrekingen in de gasvoorziening verder
gekwantificeerd kan worden, zoals de kans op uitval van installaties die
nodig zijn om de leveringszekerheid te borgen. Op basis hiervan zal ik ook
nader bezien in hoeverre het veld na 2022 nodig is om verstoringen op te
vangen.
Voor deze uitzonderlijke situaties moet na 2022 mogelijk nog een aantal
productielocaties beschikbaar blijven op het Groningenveld. Hierbij geldt
echter dat hoe langer deze locaties geen gas produceren hoe lager de
betrouwbaarheid van de installaties wordt. Daarom is het noodzakelijk dat
het veld op een laag pitje produceert om de productielocaties operationeel te houden, de zogenaamde minimumflow. NAM beschrijft in haar
operationele strategie, bijgevoegd bij de brief van 31 maart jl. (Kamerstuk
33 529, nr. 740), verschillende scenario’s van minimumflow. Hierbij
onderscheidt NAM scenario’s voor het hele jaar en scenario’s voor enkel
de wintermaanden. Aangezien het veld alleen moet kunnen leveren in de
winter, zal het niet nodig zijn dat het veld ook in de zomer op minimumflow staat. Het veld is namelijk alleen nodig bij temperaturen van – 10°C of
lager in combinatie met een verstoring in het systeem. Deze situatie zal
zich in de zomer niet voordoen.
In het laagste minimumflowscenario staan de productielocaties uit en
worden enkel opgestart op het moment dat het nodig is. De minimumflow
is in dit scenario verwaarloosbaar (0,03 miljard Nm3), maar de betrouwbaarheid dat het veld opgestart kan worden is laag. Daarnaast zijn er
scenario’s waarbij locaties gedurende de gehele winter op een laag pitje
produceren. Als alleen de strikt benodigde productielocaties beschikbaar
worden gehouden resulteert dit in een productie van 1,5 miljard Nm3 in
gasjaar 2022–2023. Voor een verdere verhoging van de betrouwbaarheid
kunnen er extra locaties op een laag pitje produceren om uitval van een
noodzakelijke productielocatie op te vangen, hetgeen resulteert in 2,4
miljard Nm3 in gasjaar 2022–2023. In beide gevallen neemt de benodigde
minimumflow in de gasjaren na 2022–20203 af naarmate er minder
reservecapaciteit nodig is op het Groningenveld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 803

3

Over de scenario’s voor de minimumflow heb ik SodM, de Mijnraad en
TNO om advies gevraagd. De adviezen heb ik bijgevoegd bij deze brief4.
SodM geeft in zijn advies aan dat beperkte minimumflowvolumes (tot 2,5
miljard Nm3) een zeer beperkte impact hebben op het seismisch risico.
SodM geeft aan dat de seismische risico’s vooral veroorzaakt worden
door de drukvereffening in het veld als gevolg van de historische
gasproductie. Wel zou de seismiciteit mogelijk langer door kunnen gaan
als gevolg van doorgaande winning. Gezien de beperkte impact op het
seismisch risico adviseert de Mijnraad in het kader van de leveringszekerheid om voor de hoogst mogelijke betrouwbaarheid te gaan. De
Mijnraad adviseert ook om de winning uit het Groningenveld niet
onomkeerbaar te beëindigen, tenzij volkomen duidelijk is geworden dat
het veld voor de leveringszekerheid niet meer nodig zal zijn. TNO heeft de
voorkeur voor een scenario met een lage minimumflow, om daarmee
onnodige gasproductie te voorkomen.
Conform het advies van de Mijnraad zal ik elk jaar bezien welke inzet van
het Groningenveld nodig is om de leveringszekerheid voldoende te
borgen. Op basis van de adviezen ga ik vooralsnog uit van een
minimumflow van circa 1,5 miljard Nm3 in gasjaar 2022–2023. Ik ben van
mening dat dit scenario voldoende zekerheid biedt dat de benodigde
capaciteit geleverd kan worden op de momenten dat het nodig is, waarbij
tegelijkertijd alleen het noodzakelijke wordt gewonnen. De jaren daarna
zal de minimumflow verder dalen aangezien de vraag – en daarmee de
benodigde reservecapaciteit – naar gas blijft dalen als gevolg van de
ombouw in het binnen- en buitenland. Tegelijkertijd geldt dat deze
minimumflow alleen nodig is als het veld na 2022 beschikbaar moet
blijven als reservemiddel. Eventuele aanvullende maatregelen kunnen de
minimumflow verlagen of zelfs overbodig maken. De uiteindelijke
benodigde capaciteit en de daaraan gekoppelde minimumflow zal de
komende jaren pas bepaald worden.
Tot slot, het blijft de ambitie van het kabinet om het veld zo snel als
mogelijk definitief te sluiten. Daarom heb ik de afgelopen periode benut
om te blijven zoeken naar alternatieven die de back-up functie van het
Groningenveld kunnen overnemen. Recent is de inzet van gasopslag
Grijpskerk voor levering aan de laagcalorische gasmarkt geïdentificeerd
als mogelijk alternatief voor het Groningenveld. Ik heb aan GTS gevraagd
om te onderzoeken of dit technisch mogelijk is en welke bijdrage
Grijpskerk kan leveren aan een versnelde sluiting. Zodra ik hier meer
duidelijkheid over heb, zal ik uw Kamer daarover informeren.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 803

4