Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

104
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over politieke processen die beperkte OM-capaciteit opsouperen
(ingezonden 13 september 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
28 september 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Openbaar Ministerie kan door personeelstekort sommige strafbare feiten niet meer vervolgen: «We moeten scherper
kiezen»»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met dit bericht.
Vraag 2
Bent u voorts bekend met de processen tegen Geert Wilders, Richard de Mos
en Gideon van Meijeren?
Antwoord 2
Ja, ik ben bekend met de strafprocessen die hebben gelopen of nog lopen
tegen de door u genoemde personen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het onverkwikkelijk is dat zaken als derenmishandeling, hennepkweek en oplichting door het Openbaar Ministerie (OM) niet
meer worden opgepakt, omdat vele tientallen rechercheurs en andere
betrokkenen bij het OM druk waren of zijn met de vervolging van volksvertegenwoordigers zoals Geert Wilders, Richard de Mos en Gideon van Meijeren?
Kunt u een gedetailleerd antwoord geven?

1

ah-tk-20232024-104
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Een Vandaag, 31 augustus 2023, Openbaar Ministerie kan door personeelstekort sommige
strafbare feiten niet meer vervolgen: «We moeten scherper kiezen» (https://
eenvandaag.avrotros.nl/amp/openbaar-ministerie-kan-door-personeelstekort-sommigestrafbare-feiten-niet-meer-vervolgen-we-moeten-scherper-kiezen/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Deze mening deel ik niet. De capaciteit bij zowel het Openbaar Ministerie
(OM) als de politie en de rechterlijke macht is – altijd – beperkt, waardoor het
OM – altijd – moet kiezen welke zaken wel en niet worden opgepakt en bij de
rechter aangebracht. Dat het OM keuzes moet maken is van alle tijden. Het
OM heeft een eigenstandige bevoegdheid om te bepalen welke zaken het
wanneer strafrechtelijk in onderzoek neemt en vervolgt. Met het oog op een
doelmatige aanwending van middelen stelt het OM prioriteiten, waarbij onder
meer rekening wordt gehouden met de ernst van het strafbare feit en de
maatschappelijke impact.
Vraag 4
Deelt u de mening dat deze politieke processen niet alleen ontzettend veel
geld kosten en beperkte mankracht opsouperen, maar ook het toch al broze
vertrouwen in de rechtsstaat verder aantasten? Kunt u een gedetailleerd
antwoord geven?
Antwoord 4
In deze mening kan ik mij niet vinden. Wat mij betreft is er sprake van een
politiek proces indien een beslissing in een strafzaak is ingegeven door
politieke motieven. Daarvan is absoluut geen sprake van in de door u
genoemde strafzaken, en bij geen enkele andere zaak bij het OM of de
rechterlijke macht. Het OM heeft in alle individuele strafzaken een eigenstandige bevoegdheid, om onder meer te oordelen of een strafbaar feit is
gepleegd en of de verdachte hiervoor moet worden vervolgd. Van deze
bevoegdheid heeft het OM gebruikgemaakt in de zaken die u noemt.
Vraag 5
Deelt u de mening dat als het OM stopt met politieke processen, het meer tijd
heeft voor zaken die nu blijven liggen, waardoor de echte boeven aangepakt
kunnen worden? Kunt u een gedetailleerd antwoord geven?
Antwoord 5
Zoals verwoord in mijn vorige antwoorden, is er naar mijn stellige overtuiging geen sprake van een politiek proces en heeft het OM een eigenstandige
bevoegdheid om beslissingen te nemen.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de politieke inmenging van het OM grote gevolgen
heeft, aangezien de partij van De Mos in Den Haag uit het college is gezet en
het die plek als winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen door de lopende
zaak niet terug kreeg en gezien het feit dat De Mos nu weer geblokkeerd
wordt als wethouder vanwege het hoger beroep dat het OM tegen de van
alles vrijgesproken De Mos heeft ingesteld? Kunt u een gedetailleerd
antwoord geven?
Antwoord 6
Ik ben ervan overtuigd dat het OM geen politieke inmenging pleegt in de
strafzaak van De Mos en medeverdachten. Voor een onderbouwing hiervan
verwijs ik naar mijn eerdere antwoorden.
Het OM is zich bewust van de impact van de zaak op de gemeentelijke
politiek en heeft aangegeven de maatschappelijke noodzaak te zien om zo
spoedig mogelijk en op een zorgvuldige manier duidelijkheid te krijgen in de
zaak.
Vraag 7
Deelt u de mening dat een hoger beroep in geval van een volledige vrijspraak
niet gewenst is? En bent u bekend met het feit dat in andere landen,
voornamelijk «common law»-systemen, genoeg voorbeelden zijn te vinden
waarin een hoger beroep tegen een volledige vrijspraak in strijd wordt geacht
met «double jeopardy»,2 oftewel het «ne bis in idem» principe? Kunt u een

2

Hertoghs Advocaten, 17 juli 2023, #325 Het hoger beroep in strijd met double jeopardy?
(https://hertoghsadvocaten.nl/en/kennisbank/325-het-hoger-beroep-in-strijd-met-doublejeopardy/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

gedetailleerd antwoord geven waarin u aangeeft of u voor het recht bent om
niet twee keer voor hetzelfde feit te worden vervolgd?
Antwoord 7
Ik ben ermee bekend dat in andere landen het ne bis in idem-beginsel niet
volledig hetzelfde wordt uitgelegd als in Nederland. In Nederland valt het
hoger beroep onder dezelfde rechtsgang, waardoor geen sprake is van
vervolging voor het hetzelfde feit (oftewel strijd met het ne bis in idembeginsel) in geval van hoger beroep bij vrijspraak. Artikel 404 van het
Nederlandse wetboek van Strafvordering bepaalt dat het OM hoger beroep
kan instellen tegen vonnissen betreffende misdrijven, ook indien de verdachte
van de gehele tenlastelegging is vrijgesproken. Het hoger beroep heeft
verschillende functies. Allereerst is er de herstelfunctie, die inhoudt dat
partijen gemaakte fouten kunnen herstellen, nieuwe of andere gronden
kunnen aanvoeren en nieuwe feiten of omstandigheden kunnen inbrengen.
Daarnaast geldt dat in hoger beroep de rechter in eerste aanleg wordt
gecontroleerd, de zogenoemde controlefunctie van het hoger beroep. Tot slot
heeft hoger beroep een rechtseenheidsfunctie; de rechter in hoger beroep
bewaakt de rechtseenheid en rechtsontwikkeling. Het hoger beroep heeft dus,
ook bij een volledige vrijspraak in eerste aanleg, een belangrijke functie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3