Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 218

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 oktober 2014
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 30 september 2014
over de nahang Regeling vaststelling bedragen programma’s van eisen
PO en bekostiging materiële instandhouding samenwerkingsverband 2015
(Kamerstuk 31 293, nr. 213).
De vragen en opmerkingen zijn op 7 oktober 2014 aan de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van
27 oktober 2014 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic

kst-31293-218
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 293, nr. 218

1

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Algemeen
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
regeling. Deze leden begrijpen dat de programma’s van eisen de
onderbouwing vormen van de rijksvergoeding. Acht de Staatssecretaris
de rijksvergoeding voldoende om kwalitatief goed onderwijs te bieden,
met goed opgeleid personeel, goede onderwijsmiddelen en in een goed
onderhouden en geschikt gebouw? Wilt u deze vraag beantwoorden met
een duidelijk «ja» of «nee» en het antwoord toelichten? In hoeverre zijn de
scholen en eventueel onderwijsorganisaties betrokken bij het maken van
deze voorgestelde regeling? Welke reacties heeft het Ministerie van OCW
ontvangen van de verschillende onderwijsorganisaties en scholen, zo
vragen zij.
Voorts vragen zij of de Staatssecretaris kan aangeven welk deel van de
benodigde kosten voor de verschillende schooltypes gedekt is. En als de
dekking niet 100 procent is, waar moeten de aanvullende gelden dan
vandaan komen? Deze leden vragen in hoeverre deze regeling een
bezuiniging («taakstelling») betreft. Wil de Staatssecretaris aangeven bij
welke onderdelen het bedrag is verhoogd of verlaagd ten opzichte van
vorig jaar en 2013 en met welke reden dat is gedaan? En als het een
verlaging betreft, kan de staatsecretaris dan aangeven wat er is gewijzigd
in het programma van eisen, die tenslotte de onderbouwing vormen van
de rijksvergoeding (pagina 10 Toelichting), zo vragen de leden.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
regeling. Deze leden hebben nog enkele vragen. Zij vragen of de
Staatssecretaris een overzicht kan geven van de ontwikkeling van de
basisbekostiging die scholen krijgen per leerling over de afgelopen tien
jaar. Kunt u bevestigen dat scholen met minder middelen meer moeten
doen? Met andere woorden: dat er steeds meer taken naar de scholen
gaan zonder dat hier extra budget tegenover staat.
Prijsbijstelling
De leden van de CDA-fractie vragen wat het in de praktijk betekent voor
scholen dat de prijsbijstelling met -0,62% wordt bijgesteld voor 2015. Wat
is de onderbouwing van deze bijstelling? Krijgt het vo1 ook te maken met
een dergelijke prijsbijstelling? Zo ja, om welk percentage gaat het? Zo nee,
wat is de reden dat alleen het po2 en (v)so3 hiermee te maken krijgen, zo
vragen de genoemde leden.
Buitenonderhoud
De leden van de CDA-fractie vragen in het kader van de WEC4 wat wordt
bedoeld met zware ondersteuning onder het kopje «Buitenonderhoud» in
de toelichting.
Passend onderwijs
De leden van de SP-fractie vragen wat de gevolgen zijn van de bedragen
«ter berekening van de correctie» (verevening), zoals genoemd in bijlage
5. Kan de Staatssecretaris enkele rekenvoorbeelden geven van een
samenwerkingsverband dat er door deze berekening op achteruit gaat en
1

vo: voortgezet onderwijs
po: primair onderwijs
3
(v)so: voortgezet speciaal onderwijs
4
WEC: Wet op de expertisecentra
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 293, nr. 218

2

een samenwerkingsverband dat er op vooruit gaat? Waar wordt de
grootste verlaging van het budget van een samenwerkingsverband
gemeten in Nederland? Heeft de Staatssecretaris dat in kaart gebracht?
Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel samenwerkingsverbanden een
verhoging krijgen van het budget en hoeveel samenwerkingsverbanden
een verlaging? Ten slotte vragen de genoemde leden waar de samenwerkingsverbanden terecht kunnen op het moment dat ze geen of bijna geen
budget meer hebben en wel zorgplicht voor leerlingen.
II Reactie van de Staatssecretaris
De leden van de SP-fractie vragen of de rijksvergoeding voldoende is om
kwalitatief goed onderwijs te bieden, met goed opgeleid personeel, goede
onderwijsmiddelen en in een goed onderhouden en geschikt gebouw. Ik
kan deze vraag met ja beantwoorden. De Wet op het primair onderwijs
(WPO) en de Wet op de expertise centra (WEC) kennen de verplichting om
eens in de vijf jaar de programma’s van eisen voor de materiële bekostiging vast te stellen. De laatste vaststelling heeft plaatsgevonden na een
evaluatie van de materiële bekostiging over de jaren 2006 tot en met 2009,
met instemming van de PO-raad over de aanpak. De uitkomst van die
evaluatie liet zien dat de feitelijke uitgaven niet veel afwijken van de
bekostiging. De vraag van de leden van de CDA-fractie of scholen met
minder middelen meer moeten doen, kan ik dan ook niet bevestigen.
Tevens vragen de leden van de CDA-fractie om een overzicht van de
ontwikkeling van de basisbekostiging die scholen per leerling krijgen over
de afgelopen tien jaar. De ontwikkeling van de gemiddelde bekostiging
per basisschool leerling ziet er als volgt uit:
Afgeronde bedragen materiële instandhouding per basisschool leerling
2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

€ 530

€ 560

€ 570

€ 580

€ 605

€ 600

€ 615

€ 625

€ 635

€ 645

De leden van de CDA-fractie vragen wat de onderbouwing is van de
negatieve prijsbijstelling. De onderhavige regeling is gebaseerd op de
verplichting beschreven in de WPO en WEC om jaarlijks voor 1 oktober de
bedragen aan te passen. Ook de wijze waarop de prijsbijstelling moet
worden vastgesteld is voorgeschreven in de wet. De aanpassing gaat
overeenkomstig de prijsmutaties van de netto materiële consumptie, zoals
opgenomen in de Macro Economische Verkenning en vormt de onderbouwing van de negatieve bijstelling van -0,62%. Deze negatieve
bijstelling is het resultaat van de systematiek waarbij het uitgangspunt is
de vastgestelde bedragen van de programma’s van eisen voor 2014 en de
verwachte prijsontwikkeling in 2015 (1,25%), welke gecorrigeerd wordt
voor de werkelijke prijsontwikkeling in 2013 en de geactualiseerde
prijsontwikkeling in 2014. Het betreft dan ook geen «taakstelling» zoals de
SP-fractie vraagt maar een gevolg van een wettelijk voorgeschreven
systematiek. Voor deze negatieve aanpassing waarbij alle bedragen naar
beneden worden bijgesteld is geen inhoudelijke wijziging van de
programma’s van eisen noodzakelijk. De Algemene Rekenkamer concludeerde overigens in het rapport «Kunnen basisscholen passend onderwijs
aan» dat met deze systematiek de prijscompensatie en de prijsontwikkelingen zich tussen 2008 en 2013 uitmiddelen.
De leden van de CDA-fractie vragen of het voortgezet onderwijs ook met
deze prijsbijstelling te maken krijgt. De wettelijke verplichte wijze van
aanpassen van de prijzen is niet opgenomen in de Wet op het voortgezet
onderwijs (WVO). Voor het voortgezet onderwijs worden volgens bij
ministeriële regeling te geven regels loon- en prijsontwikkelingen
verwerkt, tenzij de toestand van ’s Rijks schatkist zich daartegen verzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 293, nr. 218

3

De leden van de CDA-fractie vragen wat wordt bedoeld met zware
ondersteuning onder het kopje «Buitenonderhoud». In verband met de
overheveling buitenonderhoud is voor het basisonderwijs het bedrag bij
het programma van eisen «Gebouwonderhoud» verhoogd. Voor het
(voortgezet) speciaal onderwijs zijn de basisbekostiging en de bekostiging
voor zware ondersteuning verhoogd. Tevens omvatten de programma’s
van eisen nu het buitenonderhoud. Met de zware ondersteuning wordt
bedoeld de bekostiging boven de basisbekostiging ten behoeve van
leerlingen die toelaatbaar zijn verklaard tot het (voortgezet) speciaal
onderwijs.
De leden van de SP-fractie vragen ten slotte wat de gevolgen zijn van de
verevening in verband met de invoering van passend onderwijs. De
verevening van zware ondersteuningsbekostiging voor zowel de
personele als materiële bekostiging wordt gebaseerd op de omvang van
de zware ondersteuning op 1 oktober 2011. Dit is conform de bepalingen
in de artikelen XIII tot en met XVI van de Wet van 11 oktober 2012 tot
wijziging van enkele onderwijswetten in verband met een herziening van
de organisatie en financiering van de ondersteuning van leerlingen in het
basisonderwijs, speciaal en voortgezet speciaal onderwijs, voortgezet
onderwijs en beroepsonderwijs. In de afgelopen jaren zijn alle po en vo
samenwerkingsverbanden op de hoogte gebracht en gehouden van de
effecten van deze regeling. Op de website www.passendonderwijs.nl zijn
onder het menu «kengetallen» voor ieder samenwerkingsverband deze
effecten zichtbaar. Indien de totale verevening (dus zowel personeel als
materieel) wordt bekeken, kent binnen het primair onderwijs (po) het
samenwerkingsverband «Passend Onderwijs PO30–04» (Tilburg en
omgeving) in absolute zin de grootste achteruitgang en binnen het
voorgezet onderwijs (vo) is dat het samenwerkingsverband «Stichting
VO2503» (Doetinchem en omgeving). In het po hebben 40 van de 77
samenwerkingsverbanden een negatieve verevening en in het vo hebben
35 van de 76 samenwerkingsverbanden een negatieve verevening.
Onderstaande kaartjes geven een totaal overzicht waarin overigens de 2
landelijke samenwerkingsverbanden niet zijn opgenomen.

De scholen hebben de zorgplicht. De samenwerkingsverbanden passend
onderwijs ontvangen middelen voor de ondersteuning aan leerlingen
(voor lichte- en zware ondersteuning). Binnen de samenwerkingsverbanden worden afspraken gemaakt over de verdeling, besteding en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 293, nr. 218

4

toewijzing van ondersteuningsmiddelen, zodat voor alle leerlingen een
passend aanbod kan worden gerealiseerd. De afspraken worden
vastgelegd in het ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband.
Indien er meer leerlingen in het (v)so zijn geplaatst dan het beschikbare
budget zware ondersteuning, dan brengt de Minister dit in mindering op
het budget van de aangesloten besturen. Dat gebeurt naar rato van het
aantal leerlingen op de scholen. Voor de ondersteuning van leerlingen in
het reguliere onderwijs zullen de afspraken in het ondersteuningsplan
bepalen hoe eventuele extra kosten verrekend worden met de aangesloten besturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 293, nr. 218

5