7
Beperken duur partneralimentatie
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het Voorstel van wet van het Lid Bontes tot wijziging
van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het
beperken van de duur van partneralimentatie en tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in
verband met het desverzocht verstrekken van berekeningen
van draagkracht en behoefte in zaken betreffende partneralimentatie (33311).
(Zie vergadering van 29 januari 2014.)
De voorzitter:
Wij horen vandaag het antwoord in eerste termijn van de
indiener, en houden de tweede termijn. Ik heet de indiener,
de heer Bontes, van harte welkom, evenals zijn ondersteuner, de heer Driessen, en de staatssecretaris van Veiligheid
en Justitie die aanwezig is als adviseur van de Kamer. Ook
de mensen die op de publieke tribune aanwezig zijn of het
debat op een andere manier volgen, heet ik van harte welkom. Ik weet namelijk dat veel mensen op de behandeling
van dit voorstel wachten.
De algemene beraadslaging wordt hervat.

De heer Bontes (Bontes):
Voorzitter. Ik dank alle fracties en woordvoerders voor hun
inbreng en vragen in eerste termijn. Alvorens ik de vragen
beantwoord, wil ik het volgende zeggen. Door het debat
dat in eerste termijn in de Kamer is gevoerd, ben ik ervan
overtuigd geraakt dat er in dit huis veel draagvlak is voor
het verkorten van de maximale duur van partneralimentatie.
Er is zelfs een ruime meerderheid. De meerderheidsopvatting in de Kamer sluit naadloos aan bij de meerderheidsopvatting in de samenleving. Uit onderzoek dat TNS NIPO in
opdracht van de Vereniging van Familierecht Advocaten
en Scheidingsmediators uitvoerde, blijkt dat een duidelijke
meerderheid, ongeveer driekwart van de Nederlandse
bevolking, de huidige partneralimentatietermijn te lang
vindt. Meer dan zes op de tien Nederlanders willen naar
een alimentatietermijn van vijf jaar. Niet bij elk onderwerp
zitten de meerderheid van de bevolking en de meerderheid
van de volksvertegenwoordiging op één lijn. Als het gaat
om de duur van de partneralimentatie dus wel. Mijns inziens
is dat een erg belangrijke constatering.
Ik ga in op de vragen die zijn gesteld door de diverse leden.
De heren Van Oosten en Recourt en mevrouw Berndsen
hebben gevraagd waarom ik in mijn wetsvoorstel geen
voorstel doe voor wijziging van de grondslag van partneralimentatie. Volgens genoemde leden zou het verlies aan
verdiencapaciteit ten gevolge van het huwelijk de basis
moeten worden voor de berekening van partneralimentatie.
Ik ben het daar niet mee eens. Allereerst is verlies aan verdiencapaciteit in veel gevallen niet of zeer moeilijk vast te
stellen. Hoe stel je bijvoorbeeld het verlies aan verdiencapaciteit vast van iemand die nooit heeft gewerkt? Een ander
bezwaar is meer principieel en wetstechnisch van aard. Als
het verlies aan verdiencapaciteit als uitgangspunt wordt
genomen, moet in feite de grondslag van het huwelijk

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

worden gewijzigd. Het uitgangspunt van het huwelijk is
immers dat twee individuen een juridische eenheid vormen.
Het uitgangspunt is delen en elkaar het nodige verschaffen,
zoals artikel 81 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek het
zo mooi zegt. In dat geval is het logisch dat de partneralimentatie wordt gebaseerd op de levensstandaard ten tijde
van het huwelijk. Dit volgt immers uit het basisidee van het
huwelijk.
Verder wijs ik de Kamer erop dat de rechter vaststelt of er
behoefte is aan partneralimentatie. Dat blijft wat mij betreft
zo. Ik stel bewust geen grote stelselwijzigingen van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek voor, zoals andere leden doen.
Ik stel een verkorting van de duur van partneralimentatie
voor. Daar is behoefte aan en daar richt de kritiek uit de
samenleving zich op. Dat is het probleem, en niet de
grondslag.
De heer Recourt (PvdA):
Ik heb toch nog een vraag aan de heer Bontes. Hij zegt dat
wij moeten handhaven dat de partneralimentatie wordt
gebaseerd op het niveau waarop tijdens het huwelijk werd
geleefd. Nu is het probleem na een scheiding meestal dat
de kosten wel stijgen — je gaat immers van één gezin naar
twee gezinnen — maar de inkomsten daarentegen zelden
stijgen. Ook wordt de partneralimentatie meestal door de
man aan de vrouw betaald. Dat betekent dat de inkomsten
van de vrouw wel op hetzelfde niveau blijven, maar dat het
inkomensniveau van de man als gevolg van zijn alimentatieverplichting enorm daalt. Soms is het andersom en
gelukkig is het in steeds meer gevallen andersom. Is dit
echter wel een eerlijk uitgangspunt? Is het eerlijk dat een
van de twee partijen op hetzelfde niveau blijft en de andere
partij, om dat te kunnen betalen, stevig daalt qua levensniveau?
De heer Bontes (Bontes):
Volgens mij is dit wel eerlijk. En als het niet eerlijk is, heb
je altijd nog de hardheidsclausule om daarvan te kunnen
afwijken. Naar mijn mening doet de wijze waarop het nu
gaat ook recht aan de wet. Het verlies van verdiencapaciteit
is volgens mij heel moeilijk te objectiveren. Want hoe
objectiveer je dat? Hoe moet een rechter beoordelen hoe
groot dat bedrag moet zijn als er sprake is van een hardheidsclausule? Nu is daar een rekenmethode voor. Daarover
valt weliswaar wat te zeggen, maar de methode is er. Volgens mij is dat ook het beste wat je kunt doen. Het bezwaar
van de samenleving betreft echter niet de rekenmethode,
maar de duur. De periode van twaalf jaar is niet te overzien.
Iedereen vindt dat veel te lang. Laten wij die termijn nu
aanpakken en laten wij de methode om de hoogte van de
partneralimentatie vast te stellen, nu met rust laten.
De heer Recourt (PvdA):
Wij gaan hier zelf over de wet. Er ligt nu een wetsvoorstel
voor dat maar een deel aanpakt, namelijk de duur. In de
onderzoeken die ik heb gezien, zijn de mensen ontevreden
over het feit dat de een op niveau moet blijven en de ander,
die dat niveau moet betalen, stevig in inkomsten teruggaat.
Dat deel wordt met het voorliggende initiatiefwetsvoorstel
juist niet aangepakt. Is het niet een idee om dat deel hierin
ook te realiseren?

26 maart 2014
TK 67

67-7-1

De heer Bontes (Bontes):
Nee, want zoals het nu gaat, gaan allebei de partners er
qua inkomen op achteruit. Verschillende onderzoeken tonen
dat aan en ook een onderzoek van het Nibud wijst daarop.
En of je nu over het mannelijke of vrouwelijke deel van het
voormalige echtpaar spreekt, ze gaan er allebei in inkomsten
op achteruit. Ik zie niet in dat dit wel goed komt als je de
redenering van verlies van verdiencapaciteit hanteert. Ik
kan me juist voorstellen dat iemand die nauwelijks of nooit
gewerkt heeft, nog een veel groter bedrag zou moeten
hebben dan nu wordt betaald. Het is het beste om het bij
de huidige systematiek te houden en volledig te focussen
op de termijn. Een periode van twaalf jaar is te lang. De
samenleving wil een termijn die te overzien is.

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik zal me verder inhouden. Ik sla erop aan dat degene die
alimentatie krijgt, zo snel mogelijk aan het werk moet. Dat
klinkt natuurlijk prachtig, en het is ook de bedoeling, maar
dan moet je mensen ook wel de tijd en de ruimte daarvoor
geven. Als jij 40 jaar uit het arbeidsproces bent geweest, je
hebt altijd de carrière van je partner gesteund en je hebt
gezorgd voor de kinderen, waarna je op je 55ste alimentatie
krijgt, dan geldt de regel dat je nog 5 jaar alimentatie krijgt,
en daarna ga je in de bijstand. Is dat dan eerlijk?

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik vind toch dat de heer Bontes te gemakkelijk over het feit
heen stapt dat de hoogte van het bedrag ook een groot
probleem is. Wat collega Recourt schetst, is gewoon een
feit. Bij de berekening betekent het heel vaak dat — en laat
ik het neutraliseren — de betalende partner minder overhoudt dan degene die de alimentatie ontvangt. Ik hoor de
heer Bontes de hele tijd spreken over "eerlijk". Vindt hij dat
eerlijk?

De heer Van Oosten (VVD):
Ik heb nog een vraag over de wijziging van de grondslag.
De heer Bontes geeft net aan dat hij geen voorstander is
van een dergelijke wijziging. Hoe zwaar weegt hij dat? Ik
hoor de heer Bontes heel duidelijk zeggen dat hij de ambitie
heeft om de alimentatieduur terug te brengen van twaalf
naar vijf jaar, en tegelijkertijd voeren wij hier onderling
discussie over de vraag of je de grondslag dan al dan niet
moet meenemen. Hoe zwaar is zijn tegenstand in dat
opzicht?

De heer Bontes (Bontes):
Wat mevrouw Berndsen zegt, is niet juist. Uit talloze cijfers
blijkt dat, als de partneralimentatie eenmaal is vastgesteld,
het bestedingsvermogen van de ontvangende partner harder achteruitgaat dan dat van de betalende partner. Ik realiseer mij dat bij de betalende partner op dit moment het
water ook tot aan de lippen staat. Ik kan mevrouw Berndsen
echter de cijfers uit de verschillende onderzoeken laten zien
waaruit blijkt dat de ontvangende partner er toch nog iets
slechter van afkomt dan de betalende partner.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
We kunnen elkaar hier proberen te overtuigen via onderzoeken, maar ik krijg heel veel mails van mensen binnen en ik
ken ook onderzoeken, wat de heer Bontes niet zal verbazen,
aangezien wij met een eigen wetsvoorstel bezig zijn. Daaruit
blijkt nadrukkelijk wel die schrijnendheid. Na aftrek van alle
alimentatielasten van de betalende partner houdt deze bijna
niets meer over. Als de heer Bontes het heeft over eerlijk
delen — want dat moet in een relatie — dan vind ik dit dus
geen eerlijk delen meer. Hoe denkt de heer Bontes dat
probleem te tackelen?
De heer Bontes (Bontes):
Dat probleem is er niet, want ik blijf bij het standpunt dat
de ontvangende partij er slechter van afkomt dan de betalende partij. Daar bestaan echt verschillende onderzoeken
over. Natuurlijk, de betalende partij wil zo snel mogelijk
daarvan af. Dat begrijp ik ook. De kern van mijn wetsvoorstel is dat de ontvangende partij zo snel mogelijk aan de
slag gaat. Natuurlijk is dat voor heel veel betalende partijen
uitermate vervelend, maar het is vooral de lange duur van
twaalf jaar waartegen zij bezwaren maken.

De heer Bontes (Bontes):
Daar kom ik nog op.

De heer Bontes (Bontes):
Volgens mij is verlies aan verdiencapaciteit ontzettend
moeilijk te objectiveren. Ik zie dat als een groot probleem.
Als je daar hier al niet uitkomt, hoe ga je dan vaststellen
wat het verlies aan verdiencapaciteit is? Dat worden heel
ingewikkelde rekensommen. Dat kan niet anders, want je
moet gaan kijken naar opleiding, arbeidsverleden enzovoorts. Ik vraag me af of de drie partijen hier ooit uit gaan
komen en of ze groen licht krijgen van de Raad van State,
want ik zie nog geen wetsvoorstel van de andere drie partijen liggen. Er ligt nog helemaal niets. De oorzaak is dat
de drie partijen met een heel complex voorstel zullen
komen. Mijn uitgangspunt is altijd geweest: houd het
behapbaar. Natuurlijk moet je soms met een 7 genoegen
nemen, terwijl je liever een 9 zou hebben, maar keep it
simple. Zorg dat je een werkbaar iets krijgt. Waar ligt het
zwaartepunt van de ellende? Bij die termijn van twaalf jaar,
die niet te overzien is. Daar heb ik me op gefocust. Maar ik
kom daar nog op.
De heer Van Oosten (VVD):
Voor de goede orde: ik proef geen fundamentele, principiële
bezwaren of iets dergelijks tegen zo'n wijziging van de
grondslag, waar het ons allemaal gaat om het beperken
van de alimentatieduur.

De voorzitter:
Derde vraag, mevrouw Berndsen.

De heer Bontes (Bontes):
Als het gaat om een grondslag die in de praktijk niet zal
gaan werken, heb ik daar wel ernstige bezwaren tegen. Als
de heer Van Oosten zegt dat hij een amendement in gaat
dienen op dit wetsvoorstel met betrekking tot die grondslag,
en hij kan mij laten zien dat die grondslag in de praktijk zal
gaan werken en het verlies aan verdienvermogen te objectiveren is, dan sta ik daar zonder meer voor open. Laat dat
duidelijk zijn. Ik daag de heer Van Oosten uit om een
amendement in te dienen. Dan zal ik dat beoordelen. Als

Tweede Kamer

26 maart 2014
TK 67

Beperken duur partneralimentatie

67-7-2

objectivering mogelijk is, pak ik het met beide handen aan.
Kom met een amendement, zeg ik dus tegen de heer Van
Oosten.
De voorzitter:
Mijnheer Van Oosten? Toch niet? Het hoeft niet, maar ik
zag u opstaan uit uw stoel, dus dacht ik dat ik u toch nog
maar voor de derde keer het woord moest geven.
De heer Van Oosten (VVD):
Ik dacht dat u ging zeggen: u bent al geweest. Neem mij
niet kwalijk dat ik het invulde.
De voorzitter:
Dat is ook zo.
De heer Van Oosten (VVD):
Het gaat mij niet om het aangaan van een uitdaging of iets
dergelijks. Ik stel simpel vast dat drie partijen bezig zijn om
te werken aan de grondslag. Ik weet ook dat vier partijen
bezig zijn om de alimentatieduur te beperken. Waar zitten
nu precies de verschillen van inzicht? Daar zoek ik gewoon
naar. Volgens mij heb ik daarop een heel duidelijk antwoord
gekregen.
De heer Bontes (Bontes):
Het is duidelijk, er zit een verschil van inzicht, maar het gaat
mij om het belang van de gemiddelde Nederlander die te
maken krijgt met partneralimentatie. Ik wil er ruimhartig
naar kijken en water bij de wijn doen. Als u met een goed
amendement komt — nogmaals, ik nodig u hiertoe uit —
dan zal ik dat met beide handen aanpakken.
De heer De Wit (SP):
Ik ben bijna geneigd om een heel andere discussie te voeren. Destijds bestond in de Wmo het begrip "verlies aan
verdiencapaciteit". Hele bureaus vol arbeidsdeskundigen
moesten uitrekenen wat het verlies precies was. Ik wilde
echter een andere vraag stellen. De heer Bontes heeft het
steeds over de lange duur, die twaalf jaar. Ik heb in mijn
bijdrage gezegd dat in de loop der tijd die twaalf jaar
eigenlijk is verworden tot twaalf jaar. De rechter legt dat
gewoon op of hij bepaalt niks, en dan geldt: twaalf jaar. In
de wet zelf — zie ook de brief van de staatssecretaris — is
echter de mogelijkheid opgenomen dat beide partijen met
hun advocaten over beperking een voorstel doen aan de
rechter. Je kunt ook aan de rechter vragen om een kortere
termijn op te leggen. Door de praktijk meer inzicht te geven
— doe het op een andere manier, zorg voor een veel kortere
duur, geënt op de situatie — los je het probleem van die
twaalf jaar op. Klopt dat?

niet toereikend of bevredigend is, hoop ik dat de heer De
Wit nog een vervolgvraag stelt.
De voorzitter:
Daar is hij meestal niet te beroerd voor.
De heer Bontes (Bontes):
Dat lijkt mij ook niet, voorzitter.
De voorzitter:
Ik geef u weer het woord, mijnheer Bontes, voor het vervolg
van uw betoog.
De heer Bontes (Bontes):
Verder wijs ik erop dat door de rechter wordt vastgesteld
of er ten aanzien van partneralimentatie sprake is van
behoeftigheid. Wat mij betreft blijft dat zo. Ik stel, in tegenstelling tot andere leden, bewust geen grote stelselwijzigingen van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek voor. Ik stel een
verkorting van de duur van partneralimentatie voor. Daar
is behoefte aan, daar richt de kritiek uit de samenleving zich
op, dat is het probleem, niet de grondslag. Ik herhaal het
nog even, dan is het standpunt duidelijk.
De leden Van Oosten, Berndsen, De Wit, Van der Staaij en
mevrouw Helder, die er niet is maar wordt vervangen door
de heer Fritsma — ik zal mijn tekst op dit punt even aanpassen, maar mevrouw Helder heeft de vraag gesteld — hebben gevraagd of het verstandig is om ook in het geval van
langdurige, vaak ook wat meer traditionele huwelijken —
we hebben het dan vrijwel altijd over mensen boven 55 jaar
— terug te gaan van maximaal twaalf naar maximaal vijf
jaar partneralimentatie. Graag wil ik de genoemde leden
erop wijzen dat er in mijn wetsvoorstel ruimte is voor
maatwerk. Ik wijs in dit kader op de hardheidsclausule. Het
is mijn idee om met dit wetsvoorstel de grote lijnen uit te
zetten, de richting aan te geven. Vervolgens is het aan de
rechter om alle omstandigheden van het geval te beoordelen en maatwerk te leveren. Niet elke concrete casus is in
wetgeving te gieten. Daar moet de wetgever ook niet naar
streven. Maatwerk moeten we overlaten aan de partijen
zelf en aan de rechter, zeker in het geval van partneralimentatie.
Daarnaast wijs ik erop dat het in mijn voorstel aanbrengen
van een leeftijdsgrens, zoals sommige leden willen, willekeurig aandoet. Waarom zou je de grens immers trekken
bij 55 jaar en bijvoorbeeld niet bij 54 jaar of 56 jaar?
Bovendien wordt de AOW-leeftijd verhoogd naar 67 jaar.
Mensen worden dus geacht om tot hun 67ste verdiencapaciteit te hebben. Ik zie niet in waarom dat dat dan ook niet
zou gelden voor mensen die ouder zijn dan 55 jaar en die
een echtscheiding achter de rug hebben.

De heer Bontes (Bontes):
Allereerst dank voor de steun van de heer De Wit, die uit
ervaring spreekt. Hij zegt dat het verlies aan verdiencapaciteit ontzettend moeilijk is te objectiveren. Op zijn vraag kom
ik nog terug. De vragen van de leden komen verderop in
mijn tekst stuk voor stuk aan bod. Als de beantwoording

De heer Van Oosten (VVD):
Hoe voorkomen we met het voorstel van de heer Bontes
op het punt van de hardheidsclausule een lawyer's paradise,
omdat na vijf jaar een enorme toename plaatsvindt van het
aantal verzoeken aan de rechtbank om tot verlenging van
de alimentatieduur te komen?

Tweede Kamer

26 maart 2014
TK 67

Beperken duur partneralimentatie

67-7-3

De heer Bontes (Bontes):
Dat is moeilijk in te schatten. Ik kan de toekomst niet voorspellen en ik kan niet in een glazen bol kijken, maar het
uitgangspunt is dat je binnen een termijn van vijf jaar een
opleiding kunt volgen. Je kunt zelfs een hbo-opleiding
afronden, je kunt stage lopen of je kunt met deeltijdwerk
beginnen. Je kunt dat dus uitbouwen naar een volwaardige
betrekking. Nogmaals: ik kan de toekomst niet voorspellen,
maar in mijn optiek zal het ontzettend meevallen en zal het
overgrote deel van die mensen aan het werk komen. Daar
ga ik van uit.
De heer Van Oosten (VVD):
Is de mogelijkheid om binnen vijf jaar terug te komen in
het arbeidsproces in de visie van de heer Bontes voor
iemand van 30 jaar net zo groot als voor iemand van 55
jaar of iemand van 63 jaar?
De heer Bontes (Bontes):
Als je een bepaalde tijd niet hebt gewerkt, kun je toch ook
nu niet al op 60-jarige leeftijd met pensioen? Dan moet je
weer aan het werk zien te komen. Als je 59 bent en bij een
bedrijf werkt dat failliet gaat, kun je toch ook niet zeggen
dat je achterover gaat leunen? Dan zul je toch je best moeten doen om weer aan de slag te komen. Dat lukt ook vaak.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik heb mijn vraag zojuist al gesteld. Ik heb niet gezegd dat
dit tot een bepaalde leeftijd zou moeten. Daar heb ik het
helemaal niet over. Ik schetste een voorbeeld van een
klassieke situatie die in ons land nog steeds vaak voorkomt:
een partner verdient de kost, terwijl de andere partner voor
de kinderen zorgt en er vaak ook voor zorgt dat de partner
carrière kan maken. Dat huwelijk eindigt op een bepaald
moment, bijvoorbeeld op 55-jarige leeftijd. In het voorstel
van de heer Bontes krijgt de ex-partner slechts vijf jaar alimentatie. De heer Bontes zegt dat die mensen nog makkelijk
aan het werk kunnen komen. Die mensen hebben echter
geen arbeidsverleden. Zij hebben zich altijd in de klassieke
situatie gevoegd. Hoe verdedigt de heer Bontes dat die
mensen, na vijf jaar alimentatie, na een huwelijk van misschien wel 35 of 40 jaar worden afgescheept en vervolgens
in de bijstand belanden? Dat gaat namelijk gebeuren.

een arbeidsverleden heeft gehad van misschien wel 30 jaar
is toch van een volstrekt andere orde dan de situatie van
iemand die tot 25-jarige leeftijd een arbeidsverleden heeft
gehad? Dat valt toch niet met elkaar te rijmen? Dat kun je
toch niet met elkaar vergelijken? Daarmee zet de heer
Bontes toch gewoon een categorie — ik noem het toch nog
een keer, want het zijn voornamelijk vrouwen — oudere
vrouwen hartstikke in de kou?
De heer Bontes (Bontes):
Nee, helemaal niet. Iedereen wordt geacht deel te nemen
op de arbeidsmarkt. De leeftijd staat op 67. Ook al ben je
50 of 53, je moet je uiterste best doen om weer aan de slag
te komen. Dat voorbeeld van de lasser is niet denkbeeldig.
Er zijn namelijk mensen die jarenlang werk hebben gedaan
waaraan geen behoefte meer is. Ze moeten zich volledig
laten omscholen. Dan zegt mevrouw Berndsen: dat moeten
ze dan doen, ze moeten participeren. En dan zou je in dit
soort gevallen, waarin sprake is van een scheiding, je ex
twaalf jaar lang moeten onderhouden. Dat is toch een
kromme redenatie?
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog.
De heer Bontes (Bontes):
Samengevat: ik wil mensen boven de 55 niet afschrijven.
Dat doet mevrouw Berndsen wel. Daarbij merk ik nogmaals
op dat in mijn wetsvoorstel de rechter nog altijd maatwerk
kan leveren. Ik wijs nogmaals op de hardheidsclausule.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik wil een eerlijk debat. Ik wens niet dat mij woorden in de
mond worden gelegd die ik niet heb uitgesproken. Ik heb
een casus geschetst. De heer Bontes denkt daar anders
over. Dat vind ik prima. Hij moet dan echter niet zeggen dat
ik mensen wil afschrijven. Dat heb ik niet gezegd en dat
blijkt ook niet uit mijn tekst. Ik vind dat dat hier dus ook niet
op tafel moet komen uit de mond van de heer Bontes.

De heer Bontes (Bontes):
Mevrouw Berndsen zegt dat dit gaat gebeuren. Neem nou
een lasser van 50 jaar op een scheepswerf; er blijkt geen
behoefte meer te zijn aan lassers omdat er te veel lassers
zijn; die man of vrouw — er zijn ook vrouwelijke lassers —
krijgt daarom ontslag. Wat gebeurt er dan? Die man of
vrouw moet zich laten omscholen of bijscholen en moet
opnieuw competenties verwerven om aan de slag te komen.
Dat is toch precies hetzelfde? Je kunt toch niet zeggen: u
hebt een tijd niet gewerkt; ga maar achteroverleunen? Dat
is volgens mij ook niet de ideologie van de partij van
mevrouw Berndsen.

De heer Bontes (Bontes):
Dat is wel mijn interpretatie. Mevrouw Berndsen zegt
namelijk zelf: dan heb je een tijd niet gewerkt, dan ben je
op leeftijd en dan is het onrechtvaardig om die mensen aan
het werk te krijgen. Dat is dus wel mijn interpretatie van
het verhaal. Mevrouw Berndsen vindt het zielig dat van
mensen met weinig werkervaring na hun huwelijk wordt
geëist dat ze hun uiterste best doen om binnen vijf jaar aan
de slag te komen. Ik maak daarbij echter altijd de kanttekening — misschien stel ik mevrouw Berndsen daarmee
gerust — dat zo'n betrokkene in het geval dat het echt niet
lukt, een beroep kan doen op de hardheidsclausule. Die
blijft overeind staan. Als het wel zo is als mevrouw Berndsen zegt, dan wil ik daar best in meegaan, maar die persoon
kan een beroep doen op de hardheidsclausule.

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
We hebben het hier niet over ideologieën; die passen
bovendien helemaal niet bij D66. Ik heb het hier over een
situatie die niet ondenkbeeldig is. De situatie van iemand

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik teken aan dat ik geen mensen afschrijf. Met dit voorstel
wordt de rechterlijke macht extra belast, want de heer
Bontes stuurt iedereen naar de rechter voor wie de hard-

Tweede Kamer

26 maart 2014
TK 67

Beperken duur partneralimentatie

67-7-4

heidsclausule van toepassing moet worden verklaard. Ik
ben wel benieuwd hoe dat zal gaan.
De voorzitter:
Ik zie dit als een reactie op een persoonlijk feit. Het wordt
ook als zodanig opgenomen in de Handelingen.
De heer Van der Staaij (SGP):
De heer Bontes beklemtoont heel sterk dat hij vindt dat
iedereen, dus ook oudere vrouwen, zijn best moet doen om
dan een positie op de arbeidsmarkt te vinden. Los van wat
ik daar allemaal van vind, vraag ik hem: wat is zijn reactie
op het punt dat ook de Raad van State heeft aangevoerd,
namelijk dat het een feit is dat het voor heel veel vrouwen
die lange tijd de zorg voor kinderen hebben gehad, veel
moeilijker is om een nieuwe, goede plaats op de arbeidsmarkt te verwerven? Hoe je er ook tegenaan kijkt, het is
voor hen puur feitelijk dus veel lastiger om in een korte
termijn nog een flink inkomen te verwerven.
De heer Bontes (Bontes):
Ik vind vijf jaar geen korte termijn. Ik vind ook dat je in een
termijn van vijf jaar heel veel kunt bereiken op dat gebied.
Dat geldt ook voor oudere mannen en vrouwen. Ik vind het
ook niet juist om hier de man-vrouwdiscussie te voeren. Er
zijn namelijk ook vrouwen die alimentatie betalen aan hun
man, al realiseer ik me dat dat er veel minder zijn. De manvrouwdiscussie vind ik in deze context dus niet juist. Laten
we hen als gelijkwaardig beschouwen. Ik houd overeind
dat de betrokkene een beroep kan doen op de hardheidsclausule als alles is geprobeerd en het echt niet lukt. Dus
als er een deel is dat niet aan het werk komt ondanks het
feit dat alles is geprobeerd, dan kan men naar de rechter
stappen. Die zal dan vervolgens maatwerk leveren.

samenleving moeten deelnemen door te werken. Ik ben
dus minder pessimistisch dan de heer Van der Staaij. Door
de vergrijzing zal iedereen langer moeten meedoen; voor
de AOW is ook gekozen voor een leeftijdsgrens van 67 jaar.
De heer De Wit (SP):
Nog een vraag voor mijn begrip. De heer Bontes zegt dat
de termijn kan worden verlengd; die vraag kan aan de
rechter worden voorgelegd. Ik heb daarover destijds in mijn
bijdrage al een aantal vragen gesteld, maar ik heb nu nog
een andere vraag. Geldt die verlengingsmogelijkheid alleen
voor de bestaande alimentaties waarop inbreuk wordt
gemaakt? Ik zie de hardheidsclausule alleen in artikel III van
het wetsvoorstel terug. Dit artikel heeft betrekking op het
overgangsrecht, dus op de lopende alimentaties, als ik het
zo mag noemen. Is die hardheidsclausule ook van toepassing als de rechter van stond af aan in een nieuwe zaak vijf
jaar oplegt? Heb je dan na vijf jaar toch nog de mogelijkheid
om een verlenging te vragen of geldt die mogelijkheid
alleen voor het overgangsrecht? Zo begrijp ik nu het wetsvoorstel.
De heer Bontes (Bontes):
Het is mijn bedoeling dat de hardheidsclausule ook voor
de nieuwe gevallen geldt waarvoor vijf jaar wordt betaald.
Als het betrokkene niet lukt om binnen die periode van vijf
jaar een eigen inkomen te verwerven, dan kan hij naar de
rechter en een beroep doen op de hardheidsclausule.
De heer De Wit (SP):
Ik hoor graag waar dit in het wetsvoorstel is geformuleerd.
Mogelijk kan dit in de tweede termijn.
De heer Bontes (Bontes):
Ik kom daarop terug, voorzitter.

De heer Van der Staaij (SGP):
De heer Bontes noemde de man-vrouwdiscussie. Het gaat
er feitelijk om wie van de betrokkenen door de zorg voor
kinderen een achterstandspositie op de arbeidsmarkt kan
hebben, lastiger een baan kan verwerven. Daarover gaat
de discussie. De heer Bontes zegt dan dat de hardheidsclausule er altijd nog is. Ik begrijp uit het wetsvoorstel toch goed
dat het niet de bedoeling is dat het in dit soort situaties leidt
tot een veel langere termijn dan die van vijf jaar? Hij wil
toch juist terug naar die termijn van vijf jaar?
De heer Bontes (Bontes):
Vijf jaar is de basis; dat moet het uitgangspunt zijn. Dat ben
ik met de heer Van der Staaij eens. Aan de andere kant
moeten wij ook realistisch zijn. Er zullen mensen zijn die
niet aan het werk komen. Zij doen hun uiterste best, maar
het lukt niet. Dan moet je over een verlenging praten, maar
dat moeten uitzonderingen zijn. De maatschappij vergrijst;
iedereen moet langer doorwerken en participeren in de
samenleving. Je kunt dan niet zeggen "ja, maar zij heeft zo
lang voor de kinderen gezorgd" of "hij is al boven de 50".
Nee, iedereen moet mee doen. In deze tijd van economische
crisis is er nog een hoge werkloosheid, maar voordat dit
wetsvoorstel beklijft, zijn wij minstens vijf jaar verder. Ik
ben ervan overtuigd dat er dan een andere economische
situatie is ontstaan waarin veel meer mensen aan de

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder.
De heer Bontes (Bontes):
De heer Van Oosten vraagt waarom alimentatieverplichtingen überhaupt zouden worden geaccepteerd als een
huwelijk slechts kort heeft geduurd. Ik wijs erop dat als
gevolg van zijn visie meer mensen een beroep zullen doen
op de Wet werk en bijstand dan na de aanvaarding van mijn
wetsvoorstel. Ik wil de kosten van echtscheidingen zo min
mogelijk afschuiven op de belastingbetaler. Ook echtelieden
die slechts kort getrouwd zijn geweest, hadden bij het
aangaan van het huwelijk de intentie elkaar het nodige te
verschaffen.
Als ik met de heer Van Oosten zou meegaan, kan mijn
wetsvoorstel niet budgettair neutraal worden ingevoerd.
Een periode van vijf jaar geeft mensen de tijd om zich voor
te bereiden op de arbeidsmarkt. Zij kunnen een opleiding
volgen, een stage lopen, solliciteren of een eigen onderneming starten en na vijf jaar op eigen benen staan. Bovendien gaan kleine kinderen binnen vijf jaar naar de basisschool. Als mijn wetsvoorstel wordt aangenomen, zullen

26 maart 2014
TK 67

67-7-5

dan ook minder mensen in de WWB terechtkomen dan met
het voorstel van de heer Van Oosten.
Verder wijs ik erop dat er in de huidige WWB van uit wordt
gegaan dat enkel alleenstaande ouders met kinderen tot
vijf jaar ontheffing kunnen krijgen van de arbeidsverplichting. Dit staat in artikel 9 van de Wet werk en bijstand. Ook
in het kader van de bijstandswet verwacht men dat de
alleenstaande ouder met kleine kinderen tot vijf jaar zich
inspant voor bij- of omscholing. Het is dus in feite al algemeen geaccepteerd dat mensen binnen vijf jaar weer aan
de slag gaan. In mijn voorstel sluit ik me graag aan bij die
termijn.
De heer Van Oosten (VVD):
Ik heb nog een korte vraag. De heer Bontes gaf een citaat
uit mijn bijdrage, maar daarin ging het om de vraag waarom
we überhaupt alimentatieverplichtingen accepteren als een
huwelijk kort heeft geduurd. Die vraag beantwoordt hij in
feite niet. Hij gaf als antwoord: daarom is het vijf jaar et
cetera. Ik vraag hem waarom je überhaupt alimentatieverplichtingen zou moeten accepteren als je een kortdurend
huwelijk bent aangegaan.
De heer Bontes (Bontes):
Omdat het ook in het geval van kortdurende huwelijken, of
die nu twee of drie jaar duren, kan voorkomen dat een van
de partners de tijd moet krijgen om zich enigszins rijp te
maken voor de arbeidsmarkt. Er zijn namelijk ook mensen
die in een kortdurend huwelijk zijn beland en zeer weinig
werkervaring hebben. Als die mensen helemaal niets krijgen, dus helemaal geen alimentatie, zullen ze in de bijstand
terechtkomen. Het risico op een groot aantal bijstandsgevallen zal daardoor toenemen, waardoor weer het gevaar
ontstaat dat het voorstel niet budgetneutraal kan worden
uitgevoerd.
De heer Van Oosten (VVD):
Ik vind het lastig om de heer Bontes nu heel precies te volgen. Ik stel wel vast dat de grondslagwijziging waarover
wij zo-even spraken, namelijk het verlies aan verdiencapaciteit gedurende dat kortdurende huwelijk, misschien een
heel geschikt middel kan zijn om in ieder geval de hoogte
van die alimentatieverplichtingen naar beneden te brengen.
De heer Bontes (Bontes):
In dat geval kom ik terug op mijn vorige punt aan het adres
van de heer Van Oosten. Ik twijfel eraan of dat kan, maar
ik laat me graag overtuigen door een amendement van zijn
hand. Dus: als dit volgens de heer Van Oosten ook geldt
voor kortdurende huwelijken, laat hij het voorstel dan in
die zin amenderen.
De voorzitter:
We zullen zien of hij dat zal doen. Gaat u verder met uw
betoog.

is gehouden met een toename van het aantal mensen in
de WWB. Mijn antwoord is: jazeker! Inderdaad verwacht ik
een kleine toename van het aantal WWB-uitkeringen, maar
daar staat tegenover dat door mijn wetsvoorstel minder
alimentatie zal worden afgetrokken in de inkomstenbelasting, zodat mijn voorstel budgetneutraal kan worden ingevoerd. Mijn voorstel heeft dus geen negatieve invloed op
de overheidsfinanciën. Dat is niet onbelangrijk. Sterker nog,
na vijf jaar bedraagt de jaarlijkse opbrengst 10 miljoen euro
en is het extra beslag op de WWB 4 miljoen. Per saldo levert
het voorstel de schatkist na vijf jaar dus jaarlijks 6 miljoen
euro op.
Een aantal leden heeft vragen gesteld over het door mij
voorgestelde overgangsrecht. Mevrouw Berndsen zei dat
mijn voorstel zou leiden tot rechtsonzekerheid. Ik wijs er
graag op dat de hoogte van partneralimentatie überhaupt
niet zeker is. Als de alimentatieplichtige zijn of haar werk
verliest of minder gaat verdienen, wordt ook nu de hoogte
van het alimentatiebedrag gewijzigd. Er is dus ook nu al
sprake van onzekerheid. Die onzekerheid ligt aan de zijde
van de alimentatieontvanger. Die is niet weg te nemen,
zeker niet in deze economisch zware tijden.
Mevrouw Berndsen stelde ook dat er op basis van partneralimentatie hypotheken zouden worden afgesloten. De
praktijk wijst echter anders uit: banken verlenen niet of
nauwelijks meer hypothecaire leningen op grond van partneralimentatie, juist omdat de hoogte daarvan per definitie
zo onzeker is. Ik hoop dat ik hiermee de zorgen van
mevrouw Berndsen heb kunnen wegnemen.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
De heer Bontes glijdt ook weer langs dit punt heen, want
het gaat niet alleen om de hoogte, maar ook om de duur,
de lengte, van de alimentatie. Als er uitgegaan is van
twaalfjarige alimentatie, zijn er verwachtingen gewekt. Dan
is het zeker gesteld dat iemand twaalf jaar alimentatie krijgt.
Op basis daarvan kan iemand financiële verplichtingen zijn
aangegaan. Dan kunnen we wel de hypotheek eruit trekken,
maar dat was een voorbeeld. Ik heb meerdere voorbeelden
gegeven. Hoe gaat de heer Bontes daar dan mee om? Er is
immers rechtszekerheid gecreëerd op basis van een alimentatieregeling die nu door middel van het overgangsrecht
van tafel wordt geveegd. Dan wordt het opeens vijf jaar.
De heer Bontes (Bontes):
Partneralimentatie is toekomstgericht. Zoals mevrouw
Berndsen het verwoordt, zou je zeggen: het geeft zekerheid
naar het verleden toe. Het zijn afspraken die in het verleden
zijn gemaakt. Maar neem nu het voorbeeld van de lasser
die ontslagen wordt. Hij heeft ook een hypotheek afgesloten
van drie ton. Als hij wordt ontslagen en in de WW of de
bijstand komt, kan hij die drie ton ook niet meer betalen.
Zo simpel is het. Waarom moet nu iemand die gescheiden
is, dat soort zekerheden in het leven hebben? U hebt die
zekerheid niet, ik heb die zekerheid niet; eigenlijk heeft
niemand in Nederland die zekerheid. Alleen aan degene
die gescheiden is, wil mevrouw Berndsen garanties voor
de toekomst geven. Dat is volstrekt irreëel.

De heer Bontes (Bontes):
Ik ga in dit kader graag in op de vraag van de leden Recourt
en Van der Staaij. Zij vroegen of er in mijn voorstel rekening

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

26 maart 2014
TK 67

67-7-6

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik zeg dit soort dingen dus allemaal niet. Ik zeg alleen dat
er op basis van bestaande wetgeving en soms op basis van
rechterlijke afspraken alimentatie wordt verstrekt. Daar zijn
een hoogte en een duur aan verbonden. De hoogte kan
fluctueren, want de rechter zal inderdaad interveniëren als
iemand zijn baan kwijtraakt en zijn alimentatieverplichting
niet meer blijkt aan te kunnen. De duur van de alimentatie
ligt echter gewoon vast in wetgeving. De heer Bontes wil
die duur terugbrengen naar vijf jaar. Hij wil de partneralimentatie ook in bestaande situaties, waarin men kon uitgaan van twaalf jaar, terugbrengen. Dat creëert dus
rechtsongelijkheid. Dat is wat ik aan de orde stel.
De heer Bontes (Bontes):
Ik zie het punt niet. De stelling van mevrouw Berndsen dat
het rechtsongelijkheid oplevert, zie ik niet zo. Er zit wel
degelijk een degelijke overgangstermijn in. Ik vraag mij af
of mevrouw Berndsen mijn overgangstermijn wel begrijpt.
Stel dat mevrouw Berndsen gescheiden is, recht heeft op
twaalf jaar partneralimentatie en daarvan vier jaar ontvangen heeft. Dan heeft zij altijd nog de zekerheid dat zij vijf
jaar krijgt. In die vijf jaar kun je je zodanig doorontwikkelen
en kun je zodanig participeren op de arbeidsmarkt, dat je
die hypotheek wel kunt blijven betalen. Ik zie dat punt dus
niet.
Mevrouw Berndsen zegt dat de partneralimentatie is vastgelegd in wetgeving. Maar, mevrouw Berndsen, het ontslagrecht was ook vastgelegd in wetgeving en de AOW-leeftijd
was ook vastgelegd in wetgeving, maar al die wetten zijn
inmiddels veranderd. Als je het zo bekijkt, zou je geen wet
meer kunnen veranderen. Dit is een nieuw wetsvoorstel.
Zo simpel is het toch. Dan kun je gewoon weer nieuwe
regels stellen. Heel veel mensen hebben er destijds op
gerekend dat zij op hun 65ste met pensioen zouden kunnen
— dat lag vast in de wet — maar inmiddels moeten zij tot
hun 67ste werken. Daar was u voorstander van, mevrouw
Berndsen.
De heer De Wit (SP):
Op dit punt heeft de Raad van State gezegd: je maakt
inbreuk op bestaande rechten. De heer Recourt heeft in zijn
bijdrage over eigendom gesproken: je hebt een recht. De
Raad van State zegt: als je inbreuk maakt op bestaande
rechten of verwachtingen, moet je dat met zwaarwegende
motieven doen. Daar ben ik benieuwd naar. In zijn schriftelijke reactie op de inbreng van de Kamer heeft de heer
Bontes wel een aantal dingen genoemd, maar wat zijn voor
hem nu de zwaarwegende argumenten om inbreuk te
maken op bestaande verplichtingen en rechten?
De heer Bontes (Bontes):
Ik blijf erbij dat in een geëmancipeerde samenleving, waarin
mannen en vrouwen gelijk zijn, beiden moeten en kunnen
participeren op de arbeidsmarkt. Ik heb laten zien dat drie
kwart van de Nederlanders deze termijn te lang vindt. Daar
ligt de noodzaak. Het is onrechtvaardig dat je twaalf jaar
lang voor je ex betaalt, of dat nu een man of een vrouw is.
Die termijn is gewoon veel te lang. Die onrechtvaardigheid
maakt het voor mij noodzakelijk. Ik heb vele mailtjes ontvangen van mensen die zeggen: maak alsjeblieft een einde aan
die twaalf jaar. Alleen al op de website van de Kamer zie je

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

hoeveel mensen gereageerd hebben op dit punt. Zij zeggen
dat twaalf jaar veel te lang is. Dat maakt voor mij de noodzaak duidelijk. Ik doe het niet voor mezelf. Ik betaal geen
alimentatie. Ik heb er geen enkel belang bij. Ik doe het voor
die mensen die ertoe veroordeeld zijn om twaalf jaar lang
voor hun ex te betalen. Daar zit voor mij het zwaarwegende
belang, ook omdat het een achterhaalde visie is anno 2014.
Iedereen kan werken, iedereen moet werken en iedereen
mag werken. Het is een geëmancipeerde samenleving. Ik
kan het niet anders duiden.
De heer De Wit (SP):
Ik kan de heer Bontes volgen, maar er zitten twee kanten
aan. De heer Bontes zegt dat met name mensen die moeten
betalen, zeggen dat twaalf jaar verschrikkelijk lang is. Dat
is begrijpelijk. Maar daar staat tegenover dat er ook
gerechtigden zijn, mensen die alimentatie ontvangen. Ik
verwijs naar de interruptie van mevrouw Berndsen. Deze
mensen hebben bepaalde verwachtingen van die twaalf
jaar of het is voor hen niet mogelijk om snel zelf in een
inkomen te voorzien. Er zitten dus twee kanten aan. Die zal
de heer Bontes moeten motiveren. Het gaat hierbij niet
alleen om de lange duur van de betalingsverplichting.
De heer Bontes (Bontes):
Ik verwijs naar datgene wat ik reeds tegen mevrouw
Berndsen heb gezegd. Ook degenen die op de scheepswerf
in Rotterdam werken of die hier in het gebouw diensten
verrichten, hebben die garantie niet. Waarom zou je iemand
die partneralimentatie ontvangt twaalf jaar garantie geven?
Niemand heeft twaalf jaar baangarantie. Waarom zou je in
dit geval dan wel die garantie geven? Dat is toch niet
rechtvaardig?
Voorzitter. De heer Recourt heeft gevraagd naar de kosten
van kinderopvang. De kosten van kinderopvang zijn verdisconteerd in de kinderalimentatie. Voor beide ouders is er
sprake van verantwoordelijkheid. Dat wordt met mijn
wetsvoorstel niet gewijzigd. Ik wil er ook graag op wijzen
dat in de huidige situatie de alimentatiegerechtigde langdurig inactief kan blijven, aangezien de duur van de partneralimentatie vrijwel standaard wordt vastgesteld op twaalf
jaar. Er is weinig prikkel om weer aan de slag te gaan. Dat
is onrechtvaardig voor de alimentatieplichtige.
De heer De Wit heeft gevraagd of de termijn uit artikel 157
van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in de praktijk een
standaardtermijn is geworden. Welnu, de rechter is op dit
punt lijdelijk. Als de advocaat of de advocaten namens
partijen niet om een andere termijn verzoeken, wordt simpelweg uitgegaan van de termijn van twaalf jaar. Dat is de
heersende praktijk. Die termijn wordt overigens niet in de
rechterlijke beschikking vastgelegd, maar kan wel in het
door de advocaat of het door de advocaten opgestelde
echtscheidingsconvenant staan vermeld.
De heer de Wit heeft ook gevraagd welke gevallen in mijn
wetsvoorstel onder de hardheidsclausule vallen. Dat is wat
mij betreft juist aan de rechter. Ik kan en wil daarvan geen
limitatieve opsomming geven. Dat zou geen recht doen aan
de weerbarstige praktijk. De rechter dient maatwerk te verlenen. De rechter kan alle individuele omstandigheden bij
de beoordeling betrekken. Ik kan mij wel voorstellen dat in
meer gevallen dan nu de hardheidsclausule zal worden

26 maart 2014
TK 67

67-7-7

toegepast, omdat met mijn voorstel de duur van de partneralimentatie wordt verminderd van maximaal twaalf jaar
naar maximaal vijf jaar. Dat zeg ik ook tegen — in dit geval
— de heer Fritsma, want mevrouw Helder heeft over dat
onderwerp een vraag gesteld.
Inzake de hardheidsclausule vroeg de heer De Wit naar de
mogelijkheid van verlenging op verlenging. In de praktijk
komt dat nu niet of nauwelijks voor. Met mijn wetsvoorstel
verandert dat niet.
De heer De Wit vroeg ook naar de mogelijkheid van een
partneralimentatieplan. Ik zie daar eerlijk gezegd niet veel
in. Laten wij niet vergeten dat de beide huwelijkspartners
bij het opstellen van een dergelijk plan tegenstrijdige
belangen hebben. In de praktijk zal zo'n partneralimentatieplan tot niets leiden. Onlangs is bovendien het WODC —
dat staat voor Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum — met een zeer kritisch rapport over het
ouderschapsplan gekomen. Het ouderschapsplan zorgt
voor meer ruzie rond echtscheidingen. Het aantal vechtscheidingen neemt toe. Daar zouden wij lering uit moeten trekken. De overheid zou zo'n partneralimentatieplan niet
moeten opleggen. De overheid bemoeit zich al veel te veel
met het leven van mensen. Ik heb wat dat betreft een liberaler wereldbeeld dan de heer De Wit.
De voorzitter:
De heer De Wit voelt zich uitgedaagd. Ga uw gang, mijnheer
De Wit.
De heer De Wit (SP):
Het gaat mij om het volgende. In Het Financieele Dagblad
van vorige week stond een uitgebreid artikel over alimentatie. Zo te zien heeft de heer Bontes dat ook gelezen. Daar
staat onder andere precies in wat ik bedoel met een partneralimentatieplan. In het artikel wordt het gerechtshof Arnhem
geciteerd, dat uiteindelijk heeft vastgesteld dat de alimentatie in vijf jaarlijkse stappen met 20% wordt afgebouwd.
Dat is exact het voorbeeld dat ik heb genoemd, namelijk
dat je in zo'n alimentatieplan samen kunt vastleggen wat
op dat moment de mogelijkheden zijn, in de trant van: dit
is het perspectief, ik ga er hard aan werken en verwacht dat
ik in zoveel tijd op nul uitkom. Dat kun je vastleggen. Daarmee beperk je de duur van de alimentatie en voorkom je
normaal gesproken allerlei procedures over de lengte en
de hoogte. Het is op zichzelf genomen geen betutteling,
maar naar mijn idee is het voor verstandige echtelieden
een heel goed middel om de alimentatie vast te leggen in
de duur, in plaats van niets vast te leggen, zodat je op twaalf
jaar bent aangewezen.
De heer Bontes (Bontes):
Ik vind het idee van de heer De Wit uitstekend. Ik sta er voor
honderd procent achter, mits het maar door de betrokkenen
zelf wordt geregeld. Als de betrokkenen het samen regelen,
op contractbasis, en samen zo'n plan maken, terwijl de
Staat zich er niet mee bemoeit, vind ik het fantastisch. Dan
juich ik het toe. Als het om wetgeving gaat, blijf ik echter
bij de termijn van vijf jaar. Daarop kan men terugvallen. Als
wij kunnen aanmoedigen dat mensen zulke overeenkomsten
samen laten opmaken, vind ik dat prima, maar het moet
niet gebeuren door of vanwege de overheid.

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

De heer De Wit vroeg naar de mogelijkheid om het woord
"desverzocht" te schrappen in het kader van het bijvoegen
van de echtscheidingsbeschikking. Dat is in de praktijk echt
niet haalbaar. Het brengt flink wat kosten mee. Ik wil mijn
voorstel echt budgettair neutraal laten zijn. De door mij
voorgestelde wetswijziging mag niet leiden tot hogere
kosten voor de belastingbetaler. Dat zou in dit geval wel
gebeuren. Het is gewoon praktisch niet haalbaar; het kost
te veel geld en capaciteit. Daarvoor heb ik het niet gedaan.
Als het budgettair neutraal had gekund, dan zou ik er zeker
wel voor hebben gevoeld, zeg ik tegen de heer De Wit.
De heer Van der Staaij heeft namens de SGP en namens
de fractie van de ChristenUnie gevraagd naar de noodzaak
en de wenselijkheid van mijn voorstel. Kort gezegd komt
het hierop neer. Twaalf jaar partneralimentatie is echt niet
meer van deze tijd. Twaalf jaar betalen voor je ex wordt
door heel veel mensen, een meerderheid van de bevolking,
gezien als onrechtvaardig, naar mijn mening terecht. Verder
zien we nu dat vanwege de lange duur van de partneralimentatie gescheiden vrouwen vaak langdurig inactief blijven. Dat kan ook andersom zo zijn voor gescheiden mannen,
maar daar is veel minder casuïstiek van. Dat past echt niet
bij een moderne geëmancipeerde participatiesamenleving
zoals de Nederlandse. Dat past niet bij de 21ste eeuw.
Nederland vergrijst bovendien in rap tempo. Er staan steeds
minder werkende mensen tegenover steeds meer nietwerkende mensen. Vrouwen moeten ook in dat kader meer
dan nu het geval is, deelnemen aan de arbeidsmarkt.
Tot slot wil ik tegen de heer Van der Staaij zeggen dat ook
in mijn voorstel beide ouders verantwoordelijk zijn en blijven voor de opvoeding van hun kinderen. De wet schrijft
een zorgplicht voor. Dat wordt in het geval van echtscheiding in de praktijk ook neergelegd in een ouderschapsplan.
Dat zal met het aannemen van mijn wetsvoorstel niet veranderen.
Voorzitter. Ik denk dat ik hiermee aan het einde ben gekomen van mijn beantwoording van de vragen in eerste termijn.
De heer Recourt (PvdA):
Ik had nog een vraag gesteld in eerste termijn. De heer De
Wit refereerde er al aan. Als je de zeer beperkte overgangsregeling alimentatieaanspraken aantast, korter maakt, raak
je dan niet artikel 1 van het Eerste Protocol van het EVRM?
Raak je dan niet de eigendomsrechten?
De heer Bontes (Bontes):
Naar mijn mening niet. Het is immers geen koude, snelle
maatregel. Er is altijd een garantie van vijf jaar. Stel dat je
al acht jaar ontvangen hebt, dan krijg je altijd nog vier jaar.
Heb je drie jaar ontvangen, dan krijg je altijd nog vijf jaar.
Als je naar de essentie van het wetsvoorstel gaat — iedereen moet deelnemen aan die arbeidsmarkt en kan dat ook
— dan kan ik mij niet voorstellen dat het een aantasting is
van het EVRM. Ik kan me dat niet voorstellen. Dat schreef
de staatssecretaris ook in de schriftelijke ronde, althans in
zijn brief.

26 maart 2014
TK 67

67-7-8

De heer De Wit (SP):
Ik wil nog even terugkomen op de eerste interruptie die ik
vanmiddag pleegde in het kader van dit onderwerp. Mijn
vraag sluit aan bij het punt van daarnet, het partneralimentatieplan. Die twaalf jaar zijn er, omdat er in de praktijk heel
weinig gebruikgemaakt wordt van de mogelijkheid om een
andere termijn af te spreken respectievelijk te laten opleggen door de rechter. Als echtelieden een getrapte afbouw
willen afspreken of een beperking in de duur of wat dan
ook, dan is dat mogelijk. Is het grote probleem met die
twaalf jaar partneralimentatie in de praktijk niet gewoon
dat het twaalf jaar is als je niets anders afspreekt en niets
doet? Appelleert u niet eigenlijk aan de echtelieden om in
het kader van de echtscheiding te bezien wat een redelijke
termijn is en hoe ze daar samen uit kunnen komen, in plaats
van niets af te spreken, waardoor ze twaalf jaar op hun bord
krijgen?
De heer Bontes (Bontes):
Daarom ben ik juist naar vijf jaar gegaan. Als de overheid
kan stimuleren dat mensen het onderling afspreken, dan
moet ze dat doen. Laat dat duidelijk zijn. Wat echter die
twaalf jaar betreft: rechters wijken er niet vanaf. Dus stel
dat die twaalf jaar in de praktijk nooit zouden voorkomen,
dan was ik ook niet met mijn initiatiefwetsvoorstel gekomen.
Hiermee toon je eigenlijk ook aan dat de rechter gewoon
de standaardtermijn hanteert, die op basis van de wet geldt,
die in de wet beschreven staat. Als het twaalf jaar is, is het
twaalf jaar. Als het vijf jaar is, is het vijf jaar. Hier maak je
het er makkelijker mee. Rechters zullen ook standaard naar
vijf jaar gaan als het in de wet staat. Nu gaan ze standaard
naar twaalf jaar. Ik zie niet in hoe je de rechter kunt beïnvloeden om veel meer af te wijken van de termijn van twaalf
jaar, omdat ook de verdediging van beide partijen, de
advocaten, een tegenstrijdig belang heeft. Vaak is het nog
één advocaat die zal denken: snelle klus, twaalf jaar standaard. Als er sprake is van twee advocaten, komen ze er
niet zo snel uit want het belang van de ene partij zal altijd
de twaalf jaar zijn. Ik zeg daarom in mijn wetsvoorstel: ga
altijd terug naar die vijf jaar, want dan zal de rechter dat
vanzelf overnemen. Waar dit niet juist is, omdat een
bepaalde partij niet aan het werk komt, arbeidsongeschikt
is, gehandicapte kinderen heeft of wat dan ook, kan die
partij een beroep doen op de hardheidsclausule. Zo simpel
zit het in elkaar.
De heer De Wit (SP):
Ik ga er nog een keer op in. Het is toch zo dat het gaat om
de advocaten, de heer Bontes zei het al. Als beide erop uit
zijn om een kortere duur af te spreken, is het geen probleem. Als de ene advocaat zegt dat hij niets wil regelen
en de andere advocaat zegt dat het in de duur moet worden
beperkt, kan altijd aan de rechter worden gevraagd dit te
onderzoeken en daarover een uitspraak te doen. Dit gebeurt
naar mijn idee te weinig. Men weet niet dat twaalf jaar geen
twaalf jaar is in een bepaald geval en dat als iets anders
aan de rechter wordt gevraagd, de rechter een kortere termijn kan opleggen.
De heer Bontes (Bontes):
Ja, dat zou kunnen, maar dat gebeurt in de praktijk niet.
Om de praktijk te helpen, want een wetsvoorstel moet ook
praktisch zijn, ben ik teruggegaan naar de vijf jaar. Je krijgt

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

dan niet de ingewikkelde discussie hoe je de advocaten
moet beïnvloeden, want die heb je niet aan een touwtje. Je
hebt de rechter ook niet aan een touwtje. Wij kunnen hem
hier ook niet aansturen. Ik zeg daarom: ga terug naar de
basis, verkort de termijn, draai het om en geef de rechter
de mogelijkheid meer toe te kennen. Wij kunnen de advocaten en de rechters niet aansturen, zeg ik tegen de heer
De Wit. Praktisch gezien heb ik wel begrip voor zijn verhaal.
De voorzitter:
Hiermee is er een einde gekomen aan de eerste termijn van
de beantwoording door de indiener van het wetsvoorstel.
Ik stel voor 5 minuten te schorsen voordat wij doorgaan
met de tweede termijn van de zijde van de Kamer.
Pardon, ik vergeet helemaal dat er ook nog een adviseur
van de Kamer aanwezig is. Er werd al even aan een schriftelijk antwoord gerefereerd. Het woord is aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Ik heb met belangstelling naar de beantwoording
van de heer Bontes geluisterd. De Kamer heeft mij tijdens
de eerste termijn ook enkele vragen gesteld. Ik heb deze
per brief gedateerd 14 maart beantwoord. Het kabinet stelt
zich neutraal op ten opzichte van dit wetsvoorstel, ook om
andere initiatiefnemers bij dit onderwerp op dit moment
niet voor de voeten te lopen. Na een eventuele aanvaarding
van het wetsvoorstel door het parlement zal het kabinet in
het kader van de vraag of dit wetsvoorstel bekrachtigd dient
te worden, hierover een standpunt innemen. Als er nog
andere vragen zijn, wacht ik deze af.
De voorzitter:
Ik schors nu alsnog de vergadering enkele minuten. Daarna
gaan wij door met de tweede termijn van de zijde van de
Kamer.
De vergadering wordt van 15.01 uur tot 15.10 uur geschorst.

De heer Van Oosten (VVD):
Voorzitter. Vanaf deze plaats spreek ik nogmaals woorden
van waardering voor collega Bontes. Hij heeft een zware
klus geklaard met de verdediging van zijn initiatiefvoorstel.
Laat ik vooropstellen dat het uitgangspunt van het voorstel
door de VVD wordt gedeeld. Ook wij willen de partneralimentatieduur terugbrengen. Laat dat volstrekt helder zijn.
In eerste termijn heb ik een aantal vragen gesteld aan de
heer Bontes. Ik moet vaststellen dat deze weliswaar van
een antwoord zijn voorzien, maar dat ze niet hebben geleid
tot een andere invulling van het voorstel, wat ik stiekem
een beetje had gehoopt. Voor nu neem ik er nota van en
wacht ik de tweede termijn van collega Bontes af. Dan kan
ik vervolgens een en ander terugnemen naar mijn fractie.
Ik zou hem echter nog één aanvullende vraag willen stellen.
We hadden zojuist een interruptiedebatje over de hardheidsclausule en de termijn van vijf jaar. Kan het initiatiefvoorstel
leiden tot een "lawyer's paradise", dus tot een flink aantal
extra zaken die de rechtbanken moeten behandelen? Ik heb

26 maart 2014
TK 67

67-7-9

daar nog geen duidelijk antwoord op gekregen. Ik verzoek
de heer Bontes om dit onderwerp in tweede termijn nader
uit te diepen en de Kamer te vertellen welke effecten hij
verwacht ten aanzien van de rechtsspraak en de kosten die
daaraan verbonden zijn.

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Voorzitter. Ik dank de heer Bontes voor het beantwoorden
van al onze vragen. Het sympathieke van zijn wetsvoorstel
is de verkorting van de duur van de alimentatieverplichting.
Ook mijn fractie is voorstander van die verkorting, maar
het moet wel op een rechtvaardige manier gebeuren.
Iemand die op jonge leeftijd na vijf jaar huwelijk scheidt,
heeft in het voorstel van de heer Bontes recht op vijf jaar
alimentatie. Dat is net zo veel als iemand die na bijvoorbeeld
35 jaar huwelijk scheidt. Wij, de drie initiatiefnemers van
een ander wetsvoorstel dat dit onderwerp bevat, vinden
dat het verlies aan verdiencapaciteit rechtvaardiger is als
grondslag. Door niet uit te gaan van een rigide periode van
vijf jaar, bied je mensen de mogelijkheid om zich adequaat
voor te bereiden op hun terugkeer in het arbeidsproces.
Mijn fractie heeft grote moeite met het voorgestelde overgangsrecht. Het grijpt onnodig zwaar in op bestaande situaties en het leidt tot rechtsonzekerheid. Het is al eerder
gezegd dat ook de Raad van State zich hierover bijzonder
kritisch heeft uitgelaten. Ik denk dat mensen sneller naar
de rechter zullen stappen door gevoelde onrechtvaardigheid. De budgettaire neutraliteit die de heer Bontes beoogt,
komt hierdoor naar mijn mening onder druk te staan.
Immers, zittingen van de rechtbank en gesubsidieerde
rechtsbijstand kosten geld.
De grondgedachte van het voorstel, het eerlijker, simpeler
en korter maken van partneralimentatieverplichtingen,
wordt van harte gesteund door de fractie van D66. Met de
uitwerking ervan hebben wij echter grote moeite.

De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. Ik dank de heren Bontes en Driessen. Het voorstel
is goed verdedigd, wat een oprecht compliment verdient.
De inhoud van het voorstel heeft ook de schoonheid van
de eenvoud. Desalniettemin heeft het ook de nadelen van
de eenvoud. In veel echtscheidingen, te weten iets minder
dan 90%, wordt überhaupt geen partneralimentatie uitgekeerd omdat daarvoor helemaal geen geld over is. Ook dat
is soms erg schrijnend. Je kunt je afvragen waarom je
partneralimentatie moet betalen. Als je bij die vraag komt,
kom je bij een nog fundamentelere vraag, namelijk de vraag
wat hiervoor de grondslag is. Waarom doen wij dat? Ik denk
dat de huidige grondslag niet een goede grondslag is. Wij
hebben het daarover vandaag op eerdere momenten al
gehad. De ambitie van mijn fractie reikt dan ook verder,
namelijk tot een andere grondslag. Wij vinden de lotsverbondenheid niet meer van deze tijd. De ambitie van mijn
fractie reikt ook verder op enkele andere punten, bijvoorbeeld als het de zorg voor kleine kinderen betreft of als het
een heel lang, traditioneel huwelijk is. Een periode van vijf
jaar is dan weer geen rechtvaardige periode.

overgangsrecht gaan vallen? Als ik de heer Bontes goed
begrijp, zegt hij dat de norm wordt: vijf jaar, tenzij … Je
hebt uitzonderingsgevallen en die vallen onder de hardheidsclausule. Nu is een hardheidsclausule bij uitstek iets wat je
nu niet kunt voorzien, want anders had je het wel in de wet
opgenomen. De heer Bontes zegt terecht dat wij dit aan de
rechter moeten overlaten. Formuleert hij het op dit moment
echter niet te ruim door te zeggen: vijf jaar, tenzij …? Die
"tenzij" suggereert meer dan een enkele uitzondering,
namelijk dat je nu alvast een aantal criteria kunt opnoemen
op basis waarvan je kunt zeggen dat die periode van vijf
jaar langer moet zijn. Moet je dat dan niet in de wet vastleggen? Dit is mijn vraag in tweede termijn aan de heer Bontes.
De voorzitter:
Dan vraag ik nu, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, aan de heer De Wit om voor de laatste keer naar
het spreekgestoelte te komen. Hij neemt volgende week
afscheid en mag nu voor de laatste keer vanaf deze plek de
Kamer toespreken. Ik geef het woord aan de heer De Wit.

De heer De Wit (SP):
Voorzitter. Dank u wel, het is mooi dat u daarnaar verwijst,
maar ik kom volgende week nog een keer terug. In ieder
geval is dit, naar alle waarschijnlijkheid, het laatste debat
waaraan ik deelneem, maar ik hoop dinsdag afscheid te
kunnen nemen, zoals de voorzitter weet.
Wat het voorstel van de heer Bontes betreft, wil ik ook van
mijn kant nog een keer benadrukken — en dat wil ik ook
heel uitdrukkelijk doen — dat het ook door onze fractie als
een groot probleem wordt ervaren dat de alimentatieduur
zo lang is. Die periode van twaalf jaar is, zoals ik dat eerder
al heb genoemd, verworden tot een standaardperiode. Nu
is er het voorstel van de heer Bontes, waarin hij rigoureus
de duur beperkt tot vijf jaar. Dat biedt voor mijn fractie te
weinig mogelijkheden om juist het maatwerk mogelijk te
maken waarvoor ik in eerste instantie heb gepleit en waarover ik het vandaag in een aantal interrupties heb gehad.
Een partneralimentatieplan zou wat dat betreft zorgvuldiger
zijn en dat zou ook meer maatwerk kunnen bieden om de
individuele omstandigheden van beide partners vast te
leggen voor de toekomst. Ik zie daarin ook uitdrukkelijk een
rol voor de wetgever. De wetgever kan zo'n plan in de wet
ook proberen te formuleren, zoals dat ook bij het ouderschapsplan is gebeurd. De rechter kan hierop dan ook toezien. Het wetsvoorstel van de heer Bontes zou daarmee
echter onderuitgehaald worden. Hij heeft zelf gezegd er
helemaal niets voor te voelen om het zo te regelen. Om die
reden heb ik ook geen amendement ingediend op dit punt.
Mijn fractie vindt de termijn van vijf jaar voor nieuwe
gevallen te rigoureus en een en ander biedt te weinig
mogelijkheden voor maatwerk. Verder is ook juist het
overgangsrecht een groot probleem, omdat de heer Bontes
zegt met die vijf jaar in te breken op alimentaties die gelden
op het moment van het in werking treden van de wet, ook
door middel van die termijn van vijf jaar.

Ik heb nog een praktische vraag over de hardheidsclausule.
De heer De Wit vroeg het al, want het staat in het overgangsrecht. Maar hoe zit het nu met zaken die niet onder het

Ik heb de heer Bontes gevraagd wat de zwaarwegende
argumenten zijn, zoals de Raad van State ze graag geformuleerd ziet, om inbreuk te maken op bestaande verplichtingen. De lange duur is een argument, maar dat vind ik toch
nog geen zwaarwegend argument. Voor het laatst vraag ik
de heer Bontes daar nog eens op in te gaan. Wat zijn de

Tweede Kamer

26 maart 2014
TK 67

Beperken duur partneralimentatie

67-7-10

argumenten, anders dan dat iemand vindt dat hij zo lang
moet betalen? Op zichzelf is dat een heel valide argument,
maar het is wat mij betreft toch nog niet het complete beeld
om inbreuk te maken op bestaande rechten, want daar heb
je het in dit geval over. De staatssecretaris heeft in zijn brief
gezegd: ik heb hier geen oordeel over. Dat vind ik eigenlijk
vreemd, omdat de staatssecretaris hier toch ook als adviseur
van de Kamer aanwezig is. Ik ben benieuwd of hij iets meer
kan zeggen over inbreuk op bestaande rechten in het kader
van het overgangsrecht.
Inderdaad had ik, zoals de heer Recourt zei, bij interruptie
al gevraagd hoe het zit met die verlengingstermijn in het
initiatiefvoorstel. Heeft die termijn alleen betrekking op
bestaande alimentaties, of ook op de nieuwe? Als je kijkt
naar de systematiek van het initiatiefwetsvoorstel van de
heer Bontes, zie je dat onder III, lid 3 staat dat verlenging
kan worden aangevraagd, indien de beëindiging van de
uitkering het gevolg is van het verstrijken van de in het
tweede lid bedoelde termijn. Het tweede lid gaat over
lopende alimentaties. Ik dacht uit de systematiek van het
initiatiefwetsvoorstel van de heer Bontes te hebben begrepen dat die verlengingsmogelijkheid alleen geldt voor de
bestaande alimentaties. Dan is de vraag hoe de heer Bontes
dat ziet. Verder is de vraag hoe vaak verlenging kan worden
aangevraagd. Aan het eind van lid 3 is de mogelijkheid
opgenomen van een uitspraak door de rechter, zodat je
wellicht toch nog in de buurt van twaalf jaar kunt komen.
De vraag is dus: alleen bestaande gevallen en hoe vaak is
verlenging mogelijk?
Over het woord "desverzocht" in het initiatiefvoorstel van
de heer Bontes nog het volgende. De heer Bontes zegt dat
dat betekent dat, als je dat zou laten vervallen, in alle
gevallen een berekening moet worden bijgevoegd, zodat
je inzichtelijk maakt hoe de alimentatie tot stand is gekomen. Toch zou het woord "desverzocht" voor de rechtspraktijk aanleiding kunnen zijn om het voortaan in elke procedure waarin dat nodig is te vragen. Dan gaat het toch vaker
gebeuren dan de heer Bontes wellicht bedoelt. Ik weet niet
of het uiteindelijk een kostenvoordeel of een kostennadeel
zal opleveren. Zelf zou ik zeggen: er is niets op tegen om
het standaard op te nemen, want dat maakt inzichtelijk hoe
de alimentatie is berekend en het biedt mogelijkheden voor
de beoordeling van de advocaat en de cliënt of er in hoger
beroep kan worden gegaan of niet.
Voorzitter. Dat waren mijn allerlaatste woorden.
De voorzitter:
Dank u wel, mijnheer De Wit, voor deze laatste woorden
en de vele andere woorden die u in deze Kamer hebt
gesproken. Maar daar komen we inderdaad volgende week
nog even op terug.

De heer Van der Staaij (SGP):
Voorzitter. Het is gebruikelijk in deze Kamer om na een
maidenspeech van iemand als opvolgend spreker een
vriendelijk woord te spreken. Ik weet niet wat de mores zijn
bij een zwanenzang van een Kamerlid, maar ik wil toch wel,
na de laatste woorden van de heer De Wit, die zo lange tijd
in deze Kamer heeft gezeten, hem hartelijk danken voor zijn
bijzondere inbreng vanaf het jaar 1998, dat door de SP tot
het Jaar van de Tomaat was gedoopt, tot aan de dag van

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

vandaag, waarin de heer De Wit in zo veel debatten, waaronder in de Enquêtecommissie, een waardevolle bijdrage
heeft geleverd. Zijn laatste bijdrage was geheel in stijl. Je
had helemaal niet het idee dat dit zijn laatste bijdrage was:
onverstoorbaar, op de juridische nuances ingaan en daarbij
het uitgesproken SP-geluid. Wij gaan nog echt afscheid
nemen, maar dit wilde ik al even kwijt. Veel dank!
(Geroffel op de bankjes)
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik kom op het wetsvoorstel van de heer Bontes. Dank voor
de krachtige verdediging. Het werd met zo veel stelligheid
gebracht dat je, ook als je aan de argumentatie twijfelde,
bijna onder de indruk was van de manier waarop het werd
verdedigd, vol vuur. Het was toch echt van deze tijd om het
wetsvoorstel aan te nemen! Niettemin moet ik zeggen dat
de bezwaren die wij in eerste termijn naar voren hebben
gebracht, voor ons overeind blijven.
De rigoureuze verkorting die dit wetsvoorstel behelst, kan
in de praktijk tot onbillijke uitkomsten leiden. Het is al door
collega's gezegd: het wetsvoorstel heeft de charme van de
eenvoud. Maar het heeft ook de botheid van de eenvoud,
voeg ik daaraan toe. Het biedt onvoldoende ruimte voor
maatwerk in situaties die daar wel om vragen. De hardheidsclausule waarop de heer Bontes een beroep doet en die
een escape zou moeten bieden, is ook naar de mening van
de Raad van State buitengewoon beperkt van karakter. Je
kunt niet zeggen dat je er vrij gemakkelijk maatwerk mee
kunt bieden. Het gaat dan echt om zeer uitzonderlijke
omstandigheden.
Het zal duidelijk zijn dat onze fractie het wetsvoorstel niet
zal steunen. Ik heb tot slot een feitelijke vraag naar aanleiding van de stelling dat de rechter de mogelijkheden
eigenlijk niet benut die de wet biedt voor een kortere termijn
dan die twaalf jaar. Hoe verklaart de heer Bontes dat, wat
is zijn verhaal daarbij? Volgens de brief van de staatssecretaris bestaat de indruk dat in het merendeel van de gevallen
ook niet om een kortere termijn wordt verzocht door een
van de partners. Waarom wordt de ruimte voor een kortere
termijn, die het wettelijke systeem nu al kent, in de praktijk
niet benut? Kan de heer Bontes nog op deze vraag ingaan?
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de laatste spreker, de heer Fritsma,
die zijn collega Helder vervangt die deze dag afwezig is.

De heer Fritsma (PVV):
Voorzitter. Ik dank de initiatiefnemer van het wetsvoorstel
voor alle antwoorden op de vragen. Ik dank de staatssecretaris voor de toelichting die hij vervolgens heeft gegeven
op de antwoorden. Nu ik het hele rijtje toch af ga, kan ik de
heer De Wit ook danken voor waarschijnlijk zijn laatste
woorden hier in de Kamer.
De PVV-fractie heeft in de eerste termijn al gevraagd wat
er gebeurt met rechthebbers op alimentatie die wat ouder
zijn, na een zeer lang huwelijk. De heer Bontes heeft hierop
geantwoord dat maatwerk altijd mogelijk blijft. Het is
belangrijk dat maatwerk altijd mogelijk blijft. Inderdaad kan
de rechter bij een beroep op de hardheidsclausule altijd per

26 maart 2014
TK 67

67-7-11

individueel geval beoordelen hoe daarmee wordt omgegaan. Er is altijd individuele weging mogelijk. Daar kan de
PVV-fractie genoegen mee nemen.
De PVV heeft het doel van dit wetsvoorstel in de eerste
termijn al onderschreven. We zullen dan ook voor dit
wetsvoorstel stemmen. De wettelijke duur van de verplichting tot levensonderhoud van ex-partners na het einde van
het huwelijk of het geregistreerd partnerschap moet worden
teruggebracht van maximaal twaalf naar maximaal vijf jaar.
We leven immers in een heel andere tijd dan in 1994, toen
voor de duur van twaalf jaar werd gekozen. Zo zijn er nu
meer mogelijkheden om parttime te werken, thuis te werken
of te telewerken en om kinderen op te vangen. Kortom, het
is de hoogste tijd om de alimentatieduur te verkorten.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
De indiener heeft aangegeven dat hij nog even wil nadenken
over de te geven antwoorden. Daarom zal ik in overleg met
de initiatiefnemer en natuurlijk met zijn adviseur, onze oudcollega de heer Driessen, een geschikt tijdstip zoeken voor
de afronding van dit debat.
De vergadering wordt van 15.29 uur tot 18.33 uur geschorst.
Voorzitter: Bosma

Tweede Kamer

Beperken duur partneralimentatie

26 maart 2014
TK 67

67-7-12