Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1274
Vragen van het lid Van Kent (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «856.000 Nederlanders in loondienst
bouwen geen pensioen op» (ingezonden 19 december 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 23 januari 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «856.000 Nederlanders in loondienst bouwen geen
pensioen op»?1 Kunt u verklaren waarom in de uitzendsector ondanks de
verplichtstelling 1 op de 3 werknemers, wat neerkomt op 136.000 personen,
geen pensioen opbouwt? Hoeveel mensen bouwen volgens de uitzendsector
zelf geen pensioen op?
Antwoord 1
Ja, dit bericht is mij bekend. De uitzendsector kent relatief veel groepen
werknemers die niet onder de verplichtstelling vallen, zoals jongeren onder
de 21 jaar en werknemers die korter dan de wachttermijn van 26 weken
werkzaam zijn omdat men binnen die termijn doorstroomt naar een andere
baan of een dienstbetrekking bij de opdrachtgever. Om onder meer deze
redenen bouwen niet alle uitzendkrachten pensioen op, ondanks dat er een
verplichtstelling geldt in deze bedrijfstak.
Vraag 2
Heeft u al een gesprek gehad met de uitzendsector over het niet nakomen
van de verplichtstelling? Zo ja, kunt u daar verslag van uitbrengen? Zo nee,
kunt u dit overleg voeren in de maand januari?2
Antwoord 2
Ik heb inmiddels om een eerste reactie gevraagd van het pensioenfonds van
de uitzendsector (StiPP). Het pensioenfonds laat weten dat de uitkomsten
genuanceerder liggen dan uit het onderzoek blijkt en dat het werkelijke aantal
uitzendkrachten dat geen pensioen opbouwt waarschijnlijk kleiner is dan in
het CBS-onderzoek wordt geconcludeerd. In de eerste plaats leidt, gezien de

1

https://www.trouw.nl/home/856-000-nederlanders-in-loondienst-bouwen-geen-pensioenop~a764bb9d/
2
Kamerstuk 32 043, nr. 427. Brief toekomst pensioenstelsel d.d. 19 november 2018 blz. 3

ah-tk-20182019-1274
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

kenmerken van uitzendarbeid, het administratieve proces van verwerking van
pensioenopbouw tot achterstanden in de verwerking van pensioendeelname.
Daarnaast geeft het pensioenfonds aan dat de manier van berekenen van het
CBS op onderdelen afwijkt van de werkwijze vanuit de sector. De sector
rekent bijvoorbeeld met gewerkte weken en het CBS met een half kalenderjaar. Het effect van deze afwijking op de resultaten is niet bekend. De
uitzendsector heeft aangegeven het voornemen te hebben om naar aanleiding van het CBS-onderzoek een verdiepingsonderzoek uit te voeren om vast
te stellen hoe groot de werkelijke pensioendeelname is. De uitkomsten van
dit onderzoek zijn momenteel nog niet bekend.
Vraag 3
Welke maatregelen bent u voornemens te ondernemen richting de uitzendsector en andere werkgevers die ondanks de verplichtstelling niet de
mogelijkheid bieden aan de werknemers om pensioen op te bouwen?
Antwoord 3
Er zijn wettelijke mogelijkheden in de uitzendbranche om onder bepaalde
voorwaarden af te wijken van de verplichtstelling, zoals de wachttijd van 26
weken. Het is aan het pensioenfonds om de verplichtstelling te handhaven.
Het pensioenfonds loopt bij het niet handhaven van de verplichtstelling het
risico dat er pensioen moet worden uitgekeerd aan werkenden die wel onder
de verplichtstelling vallen, maar waarvoor geen premie is afgedragen (het
uitgangspunt van «geen premie, wel recht»). Ik ontvang overigens geen
signalen dat deze verplichtstelling, naast de wettelijke afwijkingsmogelijkheden, op grote schaal wordt ontweken. Zoals aangegeven heeft pensioenfonds
StiPP laten weten dat de uitkomsten genuanceerder liggen en zijn zij
voornemens een verdiepingsonderzoek uit te voeren.
Daarnaast hebben de sociale partners in de uitzendsector besloten tot de
uitvoering van een onderzoek naar de effecten van een verkorting van de
wachttijd voor werknemers, werkgevers en het pensioenfonds StiPP. Het gaat
daarbij om effecten op de pensioenopbouw, de kosten en de administratie.
Dit laatste effect moet niet worden onderschat. Het is één van de redenen
voor de bijzondere positie van de uitzendsector als het gaat om wachttijd.
Veel uitzendkrachten werken slechts kort bij een opdrachtgever, waardoor er
sprake zou zijn van relatief hoge administratieve kosten, die ten koste zou
gaan van de opbouw van pensioen van de deelnemers. Sociale partners
werken in dit onderzoek samen met StiPP en laten het onderzoek uitvoeren
door een externe partij. Sociale partners streven ernaar deze resultaten voor
de zomer beschikbaar te hebben.
Het is aan de sociale partners om mede op basis van de resultaten van het
onderzoek afspraken te maken over een (aangepaste) pensioenregeling en
een daarin te hanteren wachttermijn. Hantering van een drempelperiode
wordt daarbij eveneens als alternatief overwogen, maar leidt tot verschillende
nieuwe administratieve vraagstukken, zoals de bewaring van premiegelden
gedurende de drempelperiode. Ik onderhoud contact met de betrokken
partijen over de voortgang en zal uw Kamer informeren over de uitkomsten.
Vraag 4
Kunt u de groep van 147.000 werknemers met een jaarloon lager dan het
wettelijk minimumloon die geen pensioenregeling hebben bij hun werkgever
nader uitsplitsen in type contract en sector waar ze in werkzaam zijn? Wat
kan en gaat u doen om deze groep mensen wel de mogelijkheid te geven om
pensioen op te kunnen bouwen?
Antwoord 4
Een inschatting van deze uitsplitsingen is gemaakt op basis van de aantallen
uit de tabellen 1 en 5 van het CBS-onderzoek, en daar het verschil uit te
berekenen (zie tabel 1). Hierbij moet worden opgemerkt dat deze verschillen
enige mate van onzekerheid hebben, omdat de cijfers in tabellen 1 en 5 al zijn
afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Tabel 1: Uitsplitsing werknemers met een jaarloon lager dat wettelijk minimumloon zonder pensioenregeling
Alle werknemers (tabel 1)

Totaal
Soort
dienstverband
Vast
Flexibel (flexibel
aantal uren of
tijdelijk
dienstverband)
Economische
activiteit bedrijf
Landbouw,
visserij, bouwnijverheid en
industrie
Commerciële
dienstverlening
Niet-commerciële
dienstverlening
Overig

Werknemers met fiscaal jaarloon
>=WML (tabel 5)

Werknemers met fiscaal jaarloon
<WML (verschil tussen tabellen
1 en 5)

Totaal

Witte
werknemer

Aandeel
witte
werknemer

Totaal

Witte
werknemer

Aandeel
witte
werknemer

Totaal

Witte
werknemer

Aandeel
witte
werknemer

6.556

856

13%

6.164

708

11%

392

148

38%

4.490

347

8%

4.389

320

7%

101

27

27%

2.066

509

25%

1.776

388

22%

290

121

42%

988

79

8%

964

69

7%

24

10

42%

3.185

598

19%

2.908

500

17%

277

98

35%

2.121
262

113
66

5%
25%

2.056
237

85
55

4%
23%

65
25

28
11

43%
44%

In Nederland kennen we geen algemene pensioenplicht. Bij bedrijven die niet
onder een verplichtstelling vallen en waarin deelname aan een pensioenregeling ook niet in een CAO is vastgelegd, zijn werkgever en werknemers vrij om
afspraken te maken over een pensioenregeling. Dan kan ook de consequentie
zijn dat er geen pensioenopbouw wordt afgesproken. De verantwoordelijkheid om afspraken te maken over pensioen ligt in beginsel bij sociale
partners.
Bij payrolling is er om uitzonderlijke redenen voor gekozen een adequate
pensioenregeling voor te schrijven indien vergelijkbare werknemers bij de
opdrachtgevers of in de sector deelnemen aan een pensioenregeling. Ik wil
voorkomen dat payrolling wordt gebruikt vanwege kostenverschillen om zo te
concurreren op arbeidsvoorwaarden. In het totaal aan arbeidsvoorwaarden is
pensioen zeer belangrijk, waarbij de kostenverschillen tussen het wel of niet
treffen van een pensioenregeling groot kunnen zijn. De voorgestelde invulling
van een adequaat pensioen gaat deze oneigenlijke concurrentie tegen, maar
laat partijen desondanks vrijheid om hun eigen pensioenregeling vorm te
geven, mits deze voldoet aan de bij amvb te stellen (minimum)voorwaarden.
Vraag 5
Kunt u de vragen beantwoorden voor het algemeen overleg pensioenonderwerpen dat op 6 februari 2019 zal plaatsvinden?
Antwoord 5
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3