Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

20 361

Suriname

Nr. 165

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2012
Hierbij bied ik u de reactie aan op het verzoek van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken van 24 mei 2012 over recente ontwikkelingen in
Suriname, met name de situatie rondom Fort Zeelandia en het resultaat
van de Nederlandse inspanningen om in Europees verband te komen tot
maatregelen naar aanleiding van de amnestiewet.
Artikel 8 Cotonou: politieke dialoog met Suriname
Vanwege de geamendeerde amnestiewet heeft de Raad Buitenlandse
Zaken (RBZ) op 23 april 2012 in Brussel gesproken over betrokkenheid van
de Europese Unie bij de ontwikkelingen in Suriname én het onderzoeken
van de mogelijkheden van een politieke dialoog met Suriname onder
artikel 8 van het Verdrag van Cotonou. Hoge Vertegenwoordiger Ashton
steunde deze voorstellen. Vervolgens is de artikel 8-dialoog met Suriname
besproken in de Raadswerkgroep Latijns-Amerika van 27 april 2012, die
instemde met het voorstel. Daarmee besloot de EU dat voor het eerst een
artikel 8-dialoog met Suriname zou worden gevoerd. Dit was een krachtig
politiek signaal.
De politieke dialoog tussen de EU en Suriname heeft plaatsgevonden op
30 mei 2012 in Paramaribo. Op de agenda stonden naast de geamendeerde amnestiewet ook onderwerpen zoals economische ontwikkelingen,
ontwikkelingssamenwerking, mensenrechten en goed bestuur, migratie
alsmede regionale integratie. Aan EU-zijde namen naast de ambassadeur
van de EU de lidstaten Frankrijk, Spanje en Nederland deel aan de
dialoog.
Onder het agendapunt mensenrechten en goed bestuur heeft de EU,
onder verwijzing naar de RBZ van 23 april 2012 (kamerstuk 21 501-02,
nr. 1148), grote zorgen uitgesproken over de mogelijke gevolgen van de
wijziging van de amnestiewet voor de voortgang van het 8-decemberproces. Het belang van scheiding der machten en onafhankelijke
rechtspraak, als fundament van elke democratische samenleving, is

kst-20361-165
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 20 361, nr. 165

1

beklemtoond. De EU heeft verzocht om herziening van de (gewijzigde)
amnestiewet.
De EU-delegatie heeft de internationale verplichting van Suriname
benadrukt om schendingen van mensenrechten te onderzoeken en daders
te vervolgen, onder verwijzing naar verklaringen van onder meer de
Inter-Amerikaanse Commissie voor Mensenrechten en Hoge Vertegenwoordiger Ashton. Voorts wees de EU op de door Suriname overgenomen aanbeveling van de Mensenrechtenraad bij de Universal Periodic
Review in 2011, waarin Suriname werd aanbevolen straffeloosheid tegen
te gaan, zoals bij de gebeurtenissen uit 1982 (Decembermoorden) en 1986
(Moiwana).
Ook onderschreef de EU-delegatie de verklaring van VN-Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens, Pillay, die de hoop heeft uitgesproken
dat Suriname de gewijzigde amnestiewet terugdraait. Haar verklaring stelt
verder dat Suriname met deze wet zijn internationale verplichtingen niet
nakomt en de trend in Latijns-Amerika negeert om personen die ten tijde
van militair bestuur ernstige misdrijven hebben begaan te vervolgen en
bestraffen.
De EU heeft Suriname verzocht zich te onthouden van intimiderende
opmerkingen aan het adres van individuen die voor hun mening
uitkomen. De EU verwees daarbij naar het benoemen van deelnemers aan
stille marsen als «mensen die tegen verzoening zijn en niet willen
samenwerken» en als «vijanden van de staat».
De delegatie van de EU heeft aangegeven geen tegenstander te zijn van
waarheids- en verzoeningscommissies, maar wel van de omgekeerde
gang van zaken in Suriname, waarbij met een dergelijke commissie wordt
getracht een lopende rechtszaak te onderbreken. De EU heeft er bij
Suriname op aangedrongen het 8-decemberproces eerst te voltooien.
Nederland verwelkomt de artikel 8-dialoog met Suriname. Onder de
lidstaten was sprake van brede consensus over de agenda en de in te
nemen standpunten, ook met betrekking tot de geamendeerde amnestiewet. De dialoog met Suriname was concreet en niet vrijblijvend. De EU
heeft de wens op tafel gelegd om vóór het einde van het jaar een
vervolgoverleg te houden.
Europees Parlement (EP)
Op 30 mei 2012 hebben leden van het Europees Parlement en parlementariërs van de landen uit Afrika, de Cariben en de Pacific (ACP) tijdens een
overleg in Horsens (Denemarken) besloten hun bijeenkomst in november
2012 doorgang te laten vinden in Paramaribo. De leden van het EP hebben
aangegeven dat zij tijdens de Top in Paramaribo geen ontmoeting wensen
te hebben met president Desi Bouterse, aangezien hij is veroordeeld voor
drugshandel en verdachte is in het 8-decemberproces. Ook zijn zij bezorgd
over de wijziging van de amnestiewet.
Schengen-signalering
Tijdens het Algemeen Overleg op 11 april 2012 (kamerstuk 20 361, nr. 163)
zegde ik u toe verdachten in het 8-decemberproces met Surinaamse
nationaliteit de toegang tot Nederland te zullen ontzeggen. Inmiddels
heeft door het ministerie van BZK signalering in het Schengen Informatie
Systeem plaatsgevonden. Deze registratie heeft tot gevolg dat zij geen
visum voor Nederland kunnen krijgen en dat de toegang wordt
geweigerd. Voorts betekent de signalering in de praktijk dat andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 20 361, nr. 165

2

EU-lidstaten een Schengenvisum aan verdachten zullen weigeren. Indien
één der EU-lidstaten besluit wel een visum te verlenen, dan heeft het
visum een territoriale beperking, namelijk slechts toegang tot het
grondgebied van de desbetreffende EU-lidstaat.
Berechting verdachten met Nederlandse nationaliteit
Het heeft de voorkeur van Nederland dat deze verdachten in Suriname
worden berecht. Daartoe loopt een proces in Suriname. Het
8-decemberproces is niet stopgezet. In het geval het proces wordt
beëindigd, ontstaat een nieuwe situatie.
Fort Zeelandia
De berichtgeving over Fort Zeelandia betreft een interne Surinaamse
notitie met het voorstel van een adviseur van president Desi Bouterse om
het Fort terug te brengen «in de schoot van de regering». Het besluit moet
nog worden genomen. Ik ben, net als veel mensen die protest aantekenden, bezorgd over het voornemen een nieuwe bestemming aan het
Fort te geven. Fort Zeelandia heeft grote cultuur-historische en toeristische waarde. Bovendien bevindt zich in het Fort de gedenkplaats voor de
slachtoffers, die daar op 8 december 1982 zijn geëxecuteerd.
Zoals aangegeven in mijn brief van 26 augustus 2011 (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147) zet Nederland in op ontwikkeling
van de culturele infrastructuur van Suriname en op ontsluiting en
verbetering van de toegankelijkheid van het gemeenschappelijk cultureel
erfgoed. Nederland heeft de renovatie van Fort Zeelandia gesteund en
onderhoudt goede contacten met culturele organisaties die op het terrein
zijn gevestigd. De laatste tijd richt de samenwerking zich op culturele
uitwisseling en capaciteitsversterking tussen maatschappelijke organisaties, met als oogmerk een breed publiek te bereiken. Zo zijn er banden
tussen de Rietveld Academie en de Nola Hatterman Art Academy, die is
gevestigd in een historisch pand op het terrein van Fort Zeelandia. Dat
pand is gerenoveerd met Nederlandse cultuurmiddelen. Op dit moment is
het niet duidelijk of de Nola Hatterman Art Academy het terrein van Fort
Zeelandia zal moeten verlaten. Ik zal de ontwikkelingen nauwlettend
blijven volgen.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 20 361, nr. 165

3