UWV Monitor
ontwikkelingen Ziektewet
2010 – 2015
In kader van evaluatie Wet bezava

Inhoudsopgave

Management samenvatting

2

1.
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.

Inleiding
Doel van UWV monitor Wet bezava
Overzicht van de veranderingen door Wet bezava
Begrippen en afbakeningen
Leeswijzer

4
4
4
7
9

2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.

Eindedienstverbanders
Instroom in de Ziektewet
Instroompercentage
Analyse stijging instroom
Uitstroompercentage en gemiddelde verzuimduur
Eerstejaars Ziektewet-beoordeling en WIA
Kernbevindingen

10
10
11
12
15
20
24

3.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.

Uitzendkrachten
Instroom in de Ziektewet
Instroompercentage
Uitstroompercentage en gemiddelde verzuimduur
Eerstejaars Ziektewet-beoordeling en WIA
Kernbevindingen

25
25
26
28
31
34

4.
4.1.
4.2.
4.3.
4.4.
4.5.

Zieke WW’ers
Instroom in de Ziektewet
Instroompercentage
Uitstroompercentage en gemiddelde verzuimduur
Eerstejaars Ziektewet-beoordeling en WIA
Kernbevindingen

35
35
35
36
37
38

5.
5.1.
5.2.
5.3.
5.4.
5.5.

Inzet re-integratie en maatregelen door UWV
Inleiding
Opgelegde maatregelen
Proefplaatsingen en re-integratiebereidheid oude werkgever
Ingekochte re-integratieondersteuning
Kernbevindingen

39
39
39
40
41
43

6.
6.1.
6.2.
6.3.
6.4.
6.5.
6.6.

De 35-minners Ziektewet
Inleiding
Werk in dienstverband
Beroep op de WW
Terugkeer naar de Ziektewet
Bezwaar en beroep
Kernbevindingen

44
44
44
45
46
47
47

Bijlage 1. Ontwikkeling eigenrisicodragers Ziektewet

49

Lijst van afkortingen

51

Literatuurlijst

52

Begrippenlijst

53

Colofon

55

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

1

Management samenvatting

Doel UWV-monitor Wet bezava
Op 1 januari 2013 is de Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (bezava)
ingegaan. Deze Wet wordt ook aangeduid als de ‘Modernisering Ziektewet’. De Wet bezava heeft als doel
het beroep op de Ziektewet en de WIA door zieke ex-werknemers (vangnetters) te verminderen. Dit
gebeurt via prikkels richting werkgevers en vangnetters. Voor werkgevers is premiedifferentiatie per 2014
ingevoerd. De premiehoogte wordt gebaseerd op het beroep dat 2 jaar eerder op de Ziektewet is gedaan.
Belangrijkste prikkel voor de vangnetters zelf is de aanpassing van het Ziektewet-criterium na een jaar.
Doel van voorliggende UWV monitor Wet bezava is het volgen van de ontwikkelingen in het beroep op de
Ziektewet en WGA. Daarbij worden de verschillen tussen vangnetters afkomstig van kleine, middelgrote
en grote werkgevers en van eigenrisicodragende en publiek verzekerde werkgevers beschreven. We
onderscheiden drie vangnetgroepen: eindedienstverbanders, uitzendkrachten en zieke WW’ers. We
vergelijken de vangnetters die onder de Wet bezava vallen (2013-2015) met vangnetters die in de drie
daaraan voorafgaande jaren ziek werden (2010-2012).

Monitor vormt onderdeel van evaluatie Wet bezava
Bij de parlementaire behandeling en in de memorie van toelichting bij de Wet Bezava is toegezegd een
aantal zaken te monitoren. Eind 2015 heeft de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een brief
en twee rapporten naar de beide Kamers gestuurd met de eerste bevindingen over de doeltreffendheid en
de effecten van de wet in de praktijk1. De UWV monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010-2014 maakte hier
deel van uit. Drie jaar is echter te kort om een goed beeld van trends en eerste effecten te krijgen.
Daarom heeft de minister de Tweede Kamer voor eind 2016 een nieuwe jaargang van de UWV monitor
toegezegd en ook een effectevaluatie door SEO.

Kernbevindingen
Zowel de absolute instroom als het instroompercentage van eindedienstverbanders stijgen fors in
2015. Deze stijging concentreert zich in drie sectoren: de Uitzendsector (sector 52), de
Havenbedrijven (sector 20) en de Zakelijke dienstverlening III (sector 45). Binnen de laatste 2
sectoren vindt steeds meer uitzendwerk plaats, op basis van korte detacheringscontracten. Ook in de
Uitzendsector is een verschuiving van uitzenden onder uitzendbeding, naar uitzenden met korte
detacheringscontracten merkbaar. Het instroompercentage van uitzendkrachten met uitzendbeding
daalt hierdoor. Het instroompercentage van WW’ers is stabiel over de gehele verslagperiode.
Sinds de invoering van de wet Bezava stromen vangnetters van publiek verzekerde werkgevers
gemiddeld sneller uit de Ziektewet. Dit geldt voor alle vangnetgroepen (eindedienstverbanders,
uitzendkrachten en zieke WW’ers) en voor alle bedrijfsgroottes (klein, middelgroot en groot). De
verkorting is met gemiddeld 50 dagen het grootst bij de eindedienstverbanders. Voor
eigenrisicodragers kan de gemiddelde verblijfsduur in de Ziektewet niet bepaald worden.
Bij de publiek verzekerde middelgrote en grote bedrijven is al binnen het eerste ziektejaar de
uitstroom van eindedienstverbanders uit de Ziektewet versneld. Deze versnelling is geheel toe te
schrijven aan de drie sectoren waarin veel uitzendbedrijven actief zijn of zijn geworden (zie eerste
kernbevinding). Doordat daar meer met korte detacheringscontracten wordt gewerkt, zijn
eindedienstverbanders per definitie kort(er) ziek als ze in de Ziektewet komen. Bij een korte
ziekteduur bij de werkgever gaat het in doorsnee om minder ernstige ziektebeelden. Hierdoor is de
uitstroom ook sneller.
Vanaf 2013 stromen meer vangnetters na 13 maanden uit de Ziektewet. Dit komt vooral door de
eerstejaars Ziektewet-beoordeling. Deze zorgt ervoor dat bij grofweg 1 op de 3 vangnetters de
Ziektewet-uitkering na 13 maanden wordt beëindigd.
Vanaf 2013 stroomt na 24 maanden een kleiner percentage van de vangnetters door naar de WGA.
Dit geldt voor alle bovengenoemde groepen, inclusief de eigenrisicodragers.
Bij eigenrisicodragers is het percentage eindedienstverbanders waarbij het tot een eerstejaars
Ziektewetbeoordeling komt, lager dan bij publiek verzekerde bedrijven. Hierbij speelt een rol dat
eigenrisicodragers vaker grote bedrijven zijn. Ook speelt een rol dat juist bedrijven met een gunstig
Ziektewetrisico eigenrisicodrager zijn geworden.

Zoals beoogd, groeit het eigenrisicodragerschap
De wetgever beoogt met de Wet bezava het eigenrisicodragerschap te stimuleren. Het
eigenrisicodragerschap voor de Ziektewet is sinds de invoering van de Wet bezava veel sterker gegroeid

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2015/12/17/kamerbrief-evaluatie-wet-modernisering-ziektewetbezava

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

2

dan in de daaraan voorafgaande jaren. De eigenrisicodragers zijn voor een belangrijk deel grote
werkgevers. Medio 2016 zijn 7.900 van de 390.000 werkgevers (2%) eigenrisicodrager voor de
Ziektewet, maar deze bedrijven vertegenwoordigen wel 35% van de totale loonsom. De grootste groei
van eigenrisicodragerschap vond in 2014 plaats: van 7% naar 24%. Specifiek bij de Uitzendsector (sector
52) is 60% van de loonsom eigenrisicodrager. De grootste groei vond daar in 2013 plaats.

Binnen UWV geringe veranderingen in handhaving en inzet re-integratiemiddelen
Met de invoering van de Wet bezava moet UWV meer dan voorheen de publiek verzekerde vangnetters
aanspreken op de eigen verantwoordelijkheden, sneller re-integratietrajecten inzetten en afspraken
strikter handhaven.
Voor de invoering van de Wet bezava was het aantal waarschuwingen en maatregelen dat UWV oplegt
rond ziekmeldingen stijgende. Onder de Wet bezava zet deze stijging zich niet verder door. Het aantal
maatregelen wegens het onvoldoende meewerken aan re-integratie is klein gebleven.
De invoering van de Wet bezava heeft er bij UWV niet toe geleid dat er meer en vroegtijdiger reintegratiedienstverlening of medische interventies worden ingekocht.
De mogelijkheid tot (al dan niet verlengde) proefplaatsing wordt in de Ziektewet zeer weinig gebruikt.
De uitvoering geeft aan dat het instrument niet aantrekkelijk is voor werkgevers vanwege de
verplichting tot een vervolgcontract met loondoorbetalingsplicht bij ziekte. Daarbij komt dat
alternatieve, meer laagdrempelige instrumenten beschikbaar zijn.
Sinds de invoering van de Wet bezava inventariseert UWV via het re-integratieverslag of de exwerkgever bereid is om de eindedienstverbander een re-integratieplek aan te bieden. Deze
inventarisatiemethode blijkt in de praktijk echter ontoereikend; van een groot deel van de werkgevers
blijft de bereidheid onbekend. In hoeverre de bereidheid ook leidt tot realisatie van een reintegratieplek, is niet bekend.

Werk, inkomen en bezwaar na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling
Van de eerste groep vangnetters onder de Wet bezava - ziek geworden in 2013 of 2014 – zijn er 26.000
uit de Ziektewet gestroomd omdat bij de eerstejaars Ziektewet-beoordeling minder dan 35% verlies aan
verdiencapaciteit vastgesteld is (35-minners). We hebben onderzocht welk deel van de 35-minners aan
het werk is, welk deel een beroep op de WW doet en welk deel opnieuw de Ziektewet instroomt:
Drie maanden na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling werkt circa 18% van de 35-minners. Dit stijgt
naar 32% na 15 maanden.
Na 3 maanden heeft 60% een WW-uitkering; na 15 maanden is dit gezakt naar 25%.
Grofweg zit op elk peilmoment (3, 6, 9, 12 en 15 maanden na het eerste ziektejaar) rond de 10%
(opnieuw) in de publiek uitgevoerde Ziektewet.
Van de 35-minners maakt 29% bezwaar gemaakt tegen de beslissing. Ongeveer een kwart van de
bezwaarmakers (7% van de 35-minners) wordt op één of meer punten in het gelijk gesteld.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

3

1.

Inleiding

1.1. Doel van UWV monitor Wet bezava
Op 1 januari 2013 is de Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (Wet bezava)
ingegaan. De wet Bezava heeft betrekking op vaste of tijdelijke werknemers die ziek uit dienst gaan
(eindedienstverbanders), zieke uitzendkrachten en zieke WW’ers. De Wet bezava heeft als doel het
beroep op de (vangnet-)Ziektewet en de WIA door deze groepen te verminderen. Dit gebeurt via prikkels
richting werkgevers en vangnetters. Voor werkgevers is per 2014 premiedifferentiatie ingevoerd,
gebaseerd op het beroep op de Ziektewet twee jaar eerder, dus vanaf 2012. Belangrijkste prikkel voor de
vangnetters zelf is de aanpassing van het Ziektewet-criterium na een jaar. Doel van voorliggende UWV
monitor Wet bezava is het volgen van de ontwikkelingen in het beroep op de Ziektewet. Daarbij worden
de verschillen tussen vangnetters afkomstig van kleine, middelgrote en grote werkgevers en van
eigenrisicodragende en publiek verzekerde werkgevers beschreven. We onderscheiden drie
vangnetgroepen: eindedienstverbanders, uitzendkrachten en zieke WW’ers. We vergelijken de
vangnetters die onder de Wet bezava vallen (2013-2015) met vangnetters die in de drie daaraan
voorafgaande jaren ziek werden (2010-2012).

1.2. Overzicht van de veranderingen door Wet bezava
Veranderingen voor vangnetters
Eindedienstverbanders, zieke uitzendkrachten en zieke WW’ers (vangnetters) worden voortaan na één
jaar ziekte beoordeeld op hun mogelijkheden om algemeen geaccepteerde arbeid te verrichten (zie box
1.1). De uitvoering en de besliscriteria van deze beoordeling zijn vergelijkbaar met de WIAclaimbeoordeling. Als blijkt dat de vangnetter in algemeen geaccepteerde arbeid theoretisch gezien nog
minimaal 65% van het oude loon kan verdienen, wordt de Ziektewet-uitkering beëindigd. Hierdoor
vermindert het beroep op de Ziektewet. Daarnaast zijn de re-integratieverplichtingen van de vangnetters
aangescherpt. Zo wordt een actieve opstelling verwacht, moet men aanwijzingen van de verzekeringsarts
en behandelend arts opvolgen en deelnemen aan geboden re-integratiedienstverlening. Verder is de duur
van de proefplaatsing verlengd naar maximaal 6 maanden.

Veranderingen voor UWV
Naast de uitvoering van de eerstejaars Ziektewet-beoordeling, werden ook veranderingen in de
begeleiding van vangnetters door UWV beoogd: vroegtijdiger en sneller dan voorheen afspraken met de
vangnetter maken en er strikter op toezien dat deze ook nagekomen worden. Tot slot is het met de
invoering van de Wet bezava mogelijk collectieve afspraken tussen UWV en werkgevers of
brancheorganisaties te maken over de re-integratie en begeleiding van de zieke ex-werknemers en
uitzendkrachten. De uitzendbranche en UWV hebben in 2013 in dat kader een convenant gesloten.
Publiek verzekerde werkgevers leggen de re-integratie van zieke uitzendkrachten en
eindedienstverbanders in handen van UWV. Passend werk draagt bij aan herstel en re-integratie, maar
voor vangnetters is dit werk lastig te realiseren. Sinds 2013 kunnen publiek verzekerde werkgevers
daarom in het re-integratieverslag vermelden dat ze bereid zijn hun ex-werknemer een re-integratieplek
aan te bieden.

Veranderingen voor werkgevers
Sinds 1 januari 2014 betalen werkgevers in het publieke stelsel een gedifferentieerde Ziektewetpremie
voor de uitkeringen aan eindedienstverbanders en uitzendkrachten. Vóór de invoering van de Wet bezava
ondervond de werkgever geen financiële gevolgen van het beroep van individuele ex-werknemers op de
Ziektewet of WGA. De wetgever beschouwt dit als één van de redenen waarom het beroep op de WGA
vanuit het vangnet tussen 2006 en 2011 sterker steeg dan verwacht. De verwachting van de wetgever is
dat de financiële prikkel voor de werkgever tot minder beroep op de Ziektewet en WGA zal leiden. De
hoogte van deze premie is afhankelijk van het beroep dat twee jaar eerder op de Ziektewet werd
gedaan2. Bij kleine bedrijven wordt de premie op sectorniveau vastgesteld. Alle kleine bedrijven binnen
een sector betalen dus hetzelfde premiepercentage, net als vóór de Wet bezava. Bij grote bedrijven wordt
de premie geheel individueel bepaald op basis van uitkeringen die UWV in de twee voorgaande jaren
2

Inclusief degenen die een beroep doen op ‘nawerking’, omdat ze binnen vier weken na het einde van het dienstverband ziek
werden.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

4

betaald heeft aan ex-werknemers. Bij middelgrote bedrijven is er een tussenvorm: een deel van de
premie wordt op sectorbasis en een deel op individuele basis vastgesteld.
De premies zijn gemaximeerd. De maximumpremie in de Uitzendsector (sector 52) ligt aanzienlijk hoger
dan in de overige sectoren. Belangrijke reden hiervoor is dat uitzendkrachten die onder uitzendbeding
werken, bij ziekte direct (na twee wachtdagen) onder de Ziektewet vallen. Het uitzendbureau heeft dan
dus geen loondoorbetalingsverplichting. Wel is in de cao afgesproken dat het uitzendbureau de Ziektwetuitkering (bovenwettelijk) aanvult.
De indeling in klein, midden en groot is gebaseerd op de loonsom van het bedrijf. Voor 2015 is de
gemiddelde loonsom vastgesteld op 31.400 euro. In 2015 worden bedrijven tot 10 keer de gemiddelde
loonsom (=314.000 euro) als klein ingedeeld, bedrijven vanaf 100 keer de gemiddelde loonsom
(=3.140.000 euro) als groot. Uitgebreide informatie over de berekeningswijze is te vinden in de nota
Gedifferentieerde premies WGA en ZW in 20163, te vinden op uwv.nl.
De uitkeringen aan zieke WW’ers, vrouwen die ziek zijn ten gevolge van zwangerschap of bevalling,
werknemers met een noriskpolis en orgaandonoren worden nog steeds volledig publiek gefinancieerd. De
premie hiervoor is niet gedifferentieerd.
Box 1.1 De eerstejaars Ziektewet-beoordeling en de wettelijke gevolgen
Eerstejaars Ziektewet-beoordeling
Een belangrijk onderdeel van de Wet bezava is de eerstejaars Ziektewet-beoordeling. Daarbij wordt onderzocht of de
vangnetter nog verdienvermogen heeft met algemeen geaccepteerde arbeid. Dit is alle arbeid op of boven minimumloon.
Dit onderzoek gebeurt op dezelfde manier als de WIA-beoordeling. De verzekeringsarts stelt systematisch de resterende
functionele mogelijkheden voor het verrichten van arbeid vast. De arbeidsdeskundige onderzoekt met behulp van het
claimbeoordelings- en borgingssysteem (CBBS) of er nog voldoende functies zijn die de vangnetter kan verrichten. Als de
vangnetter ook met beperkingen in theorie nog minimaal 65% van het oude inkomen kan verdienen in andere functies,
wordt de Ziektewet-uitkering na één jaar beëindigd. Als men aan de referte-eis voldoet, kan men een beroep doen op de
WW en valt men voor begeleiding onder het WW-regime. Mocht men daarna opnieuw ziek worden en is dat langer dan
vier weken na de beëindiging, dan gaat de wachttijd voor de WIA opnieuw in.
UWV voert de eerstejaars Ziektewet-beoordeling uit bij alle vangnetters zonder werkgever met een eerste ziektedag op
of na 1 januari 2013 en een ziekteduur van 44 weken. Het betreft zieke WW’ers, uitzendkrachten en
eindedienstverbanders, inclusief degenen met een eigenrisicodragende werkgever. Daarnaast worden ook zieke
zwangere of bevallen vrouwen, arbeidsgehandicapten en orgaandonoren zonder werkgever opgeroepen.
De beoordeling vindt ambtshalve plaats. Dit betekent dat UWV de vangnetter hiervoor oproept en dat deelname verplicht
is. Dit in tegenstelling tot de WIA-claimbeoordeling, waarvoor de langdurige zieke zelf een aanvraag indient en dus een
keuze heeft. De reden dat de vangnetter al bij 44 weken wordt opgeroepen, is dat dan voor de afloop van het eerste
ziektejaar duidelijk is of de Ziektewet-uitkering wordt voortgezet.
Wettelijke gevolgen voor 35-minners Ziektewet
Mensen bij wie na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling minder dan 35% verlies aan verdiencapaciteit wordt vastgesteld:
- verliezen hun recht op een Ziektewet-uitkering en daarmee hun recht op UWV-begeleiding voor zieke vangnetters. Of
en op welke begeleiding zij vervolgens recht hebben, hangt af van de vervolgsituatie;
- hebben geen recht op verkorte wachttijd als binnen een periode van vijf jaar sprake is van toegenomen
arbeidsongeschiktheid vanwege dezelfde ziekteoorzaak. Dit in tegenstelling tot mensen die <35%
arbeidsongeschiktheid zijn na een WIA-beoordeling;
- hebben geen recht op een noriskpolis, want men bereikt de WIA niet. In 2017 start een pilot met de noriskpolis voor
vangnetters.

Merendeel bedrijven is klein, merendeel werknemers werkt bij groot bedrijf
In 2015 zijn er in Nederland ongeveer 390.000 werkgevers. Daarvan zijn er 328.000 (84%) klein, 53.000
(14%) middelgroot en 8.000 (2%) groot. De kleine werkgevers hebben een aandeel van 10% in de totale
loonsom, die in 2015 200 miljard euro bedroeg. De 2% grote werkgevers vertegenwoordigen 66% van de
totale loonsom, de middelgrote bedrijven 23%4.

Publiek verzekerd of eigenrisicodrager voor Ziektewet
Sinds 2003 kunnen bedrijven eigenrisicodrager voor de uitvoering van de Ziektewet worden. Dit betekent
dat de werkgever (of zijn verzekeraar) zelf de Ziektewet-uitkering betaalt aan ex-werknemers die ziek zijn
bij het einde van het tijdelijke of vaste dienstverband. Ook verzorgen eigenrisicodragers zelf de controle
en begeleiding. Bij uitzendkrachten in fase A, 1 of 2 met een uitzendbeding eindigt het uitzendcontract op
het moment dat ze zich ziek melden. Is de werkgever eigenrisicodrager, dan betaalt hij zelf na twee
wachtdagen de Ziektewet-uitkering.

In Uitzendsector (sector 52) grootste groei eigenrisicodragers in 2013
De eerste jaren maakten maar weinig werkgevers gebruik van de mogelijkheid om eigenrisicodrager te
worden. Sinds 2010 neemt het aantal toe, in eerste instantie vooral bij uitzendbedrijven (figuur 1.1). In
2015 is ruim 60% van de loonsom in de Uitzendsector (sector 52) eigenrisicodrager. De grootste stijging
binnen de Uitzendsector vond plaats in 2013. Toch is in 2016 nog steeds het grootste deel van het aantal

3
4

Ook de jaargangen 2014, 2015 en 2017 zijn beschikbaar.
UWV-nota Gedifferentieerde premies WGA en ZW in 2016.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

5

uitzendbedrijven publiek verzekerd, namelijk 3.700 van de 4.300. Het gaat daarbij om de kleine
uitzendbedrijven, de grote zijn allemaal eigenrisicodrager geworden.

In overige sectoren grootste groei in 2014
In 2014, een jaar na de invoering van de Wet bezava, neemt het eigenrisicodragerschap bij overige
werkgevers sterk toe. In 2015 en 2016 zette deze stijging zich door, maar minder sterk. UWV verwacht
dat het structurele niveau van het aandeel eigenrisicodragers onder de niet-uitzendbedrijven uiteindelijk
op ongeveer 45% van de loonsom uitkomt (figuur 1.1) 5. Sterker nog dan voor de uitzendbedrijven geldt
hier dat de grote meerderheid van de bedrijven publiek verzekerd is: 377.000 bedrijven zitten nog bij
UWV in 2016 en 7.300 bedrijven zijn eigenrisicodrager.

Figuur 1.1 ONTWIKKELING EIGENRISICODRACHT OP BASIS VAN LOONSOM,
UITZENDBEDRIJVEN EN OVERIGE BEDRIJVEN
Loonsom in procenten

Eigenrisicodragerschap voornamelijk bij de grote bedrijven
Op totaalniveau (dus inclusief uitzendbedrijven) valt in 2016 35% van de loonsom onder eigenrisicodracht
voor de Ziektewet. In 2014 was dit nog 24% en in 2015 31% (tabel 1.2). De verwachting is dat het
aandeel eigenrisicodragers in de loonsom in 2017 op 40% zal liggen en de toename ieder jaar kleiner zal
worden. Het aantal eigenrisicodragers bedraagt in 2016 ongeveer 7.900 bedrijven op een totaal van
390.000.
Bij de grote werkgevers valt in 2016 50% van de loonsom onder eigenrisicodracht, bij de middelgrote
bedrijven 9% en bij de kleine bedrijven 1%6. Dit patroon verschilt van de WGA. Daar is bij de kleine en
middelgrote bedrijven het aandeel eigenrisicodragers met 21% en 28% substantiëler. Bijlage 1 geeft een
overzicht van de ontwikkelingen per sector sinds 2012, uitgedrukt in aantal bedrijven en in verzekerde
loonsom. Verdere sectordetails zijn te vinden in Gedifferentieerde premies WGA en ZW in 2017, bijlage 3
en 4.

Tabel 1.2
LOONSOM

ONTWIKKELING EIGENRISICODRAGERSCHAP ZIEKTEWET OP BASIS VAN

Loonsom in procenten
Klein

Middelgroot

Groot

2013

0%

2%

9%

7%

2014

1%

6%

34%

24%

2015

1%

8%

44%

31%

2016

1%

9%

50%

35%

-

-

-

40%

2017 prognose

5
6

Totaal

UWV-nota Gedifferentieerde premies WGA en ZW in 2016.
UWV-nota Gedifferentieerde premies WGA en ZW in 2017.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

6

1.3. Begrippen en afbakeningen
Met deze monitor laten we zien of en hoe het beroep op de Ziektewet en WIA verandert sinds de
invoering van de Wet bezava. Centraal staan verschillen tussen werknemers van kleine, middelgrote en
grote bedrijven, tussen eigenrisicodragers en publiek verzekerden en tussen eindedienstverbanders, zieke
uitzendkrachten en zieke WW’ers. Dit rapport volgt eindedienstverbanders, zieke uitzendkrachten onder
uitzendbeding en zieke WW’ers met een eerste ziektedag tussen 2010 en 2015. We vergelijken de
vangnetters die onder de Wet bezava vallen (2013-2015) met vangnetters die in de drie daaraan
voorafgaande jaren ziek werden (2010-2012) en presenteren de volgende cijfers:
Instroom in Ziektewet. Hieronder wordt verstaan het aantal ziekmeldingen dat heeft geleid tot recht
op een Ziektewet-uitkering. Dit wil niet zeggen dat het recht altijd tot uitbetaling is gekomen: dit
gebeurt pas als men na afloop van de wachtdagen. Als men binnen de wachtdagen herstelt, komt het
recht niet tot uitkering.
Instroompercentage Ziektewet (aantal instromers als percentage van het aantal verzekerden).
Uitstroompercentage (percentage van instromers dat na x weken/maanden uit Ziektewet is
gestroomd),
Gemiddelde verzuimduur,
Percentage eerstejaars Ziektewet-beoordelingen (aantal beoordelingen als percentage van het aantal
meldingen),
Doorstroom van de Ziektewet naar de WGA en IVA (als percentage van het aantal meldingen).
In box 1.2 wordt toegelicht voor welke afbakeningen is gekozen bij de cijfers in de tabellen van dit
rapport.
Box 1.2 Toelichting op de in dit rapport gekozen afbakeningen
Datum eerste ziektedag bepalend voor indeling in cohorten
In dit rapport worden de ziektegevallen in de tabellen ingedeeld naar het jaar waarin de eerste ziektedag viel
(cohorten)7. Voor deze indeling is gekozen, omdat de eerste ziektedag - en niet de dag waarop de Ziektewet-uitkering
ingaat - bepaalt of een vangnetter onder de Wet bezava valt. Ligt de eerste ziektedag op of na 1 januari 2013 dan valt de
vangnetter onder de Wet bezava; ligt deze daarvoor dan valt hij onder het oude Ziektewet-regime.
Recht op Ziektewet bepalend, inclusief herstel binnen de wachttijd
Een ziekmelding is feitelijk een aanvraag voor een Ziektewetuitkering. Bij een ziekmelding onderzoekt UWV of het beroep
op de Ziektewet terecht is. Als aan een of meer wettelijke criteria niet voldaan is, wordt de aanvraag afgewezen. In dit
rapport worden alleen ‘rechthebbenden’ geteld, dus de toegekende (niet-afgewezen) aanvragen. Als vastgesteld is dat
recht op Ziektewet bestaat, kan sprake zijn van wachtdagen voordat de Ziektwet-uitkering ingaat.
In dit rapport tellen we ziekmeldingen waarvan het recht is toegekend, ongeacht of deze wel of niet tot uitbetaling
komen. Voor duurberekeningen gaan we uit van de eerste ziektedag. Bij eindedienstverbanders is deze vaak ingegaan in
de ‘werkgeversperiode’, toen het dienstverband nog liep en er recht was op loondoorbetaling bij ziekte.
Vijf vangnetgroepen onderscheiden
Er worden vijf groepen vangnetters onderscheiden in deze monitor:
1. publiek verzekerde eindedienstverbanders inclusief nawerkingsgevallen en gelijkgestelden,
2. publiek verzekerde uitzendkrachten werkzaam onder uitzendbeding,
3. zieke WW’ers (UWV-WW),
4. eindedienstverbanders van eigenrisicodragende werkgevers,
5. uitzendkrachten werkzaam onder uitzendbeding van eigenrisicodragende uitzendbedrijven.
Ook vrouwen die ziek zijn als gevolg van zwangerschap of bevalling, arbeidsgehandicapten en orgaandonoren worden in de situatie dat ze geen werkgever meer hebben – opgeroepen voor de eerstejaars Ziektewet-beoordelingDeze
groepen blijven in deze monitor buiten beschouwing.
Eindedienstverbanders (groepen 1 en 4) zijn werknemers die nog steeds ziek zijn op het moment dat het tijdelijke of
vaste dienstverband eindigt en een beroep doen op de Ziektewet. Onder deze groep vallen ook bepaalde bijzondere
dienstverbanden als stagiaires, oproepkrachten en gelijkgestelden8. Ook als men binnen vier weken na beëindiging van
het dienstverband ziek wordt en geen WW-uitkering ontvangt, kan men als eindedienstverbander een beroep op de
Ziektewet doen (nawerking). Zieke uitzendkrachten die niet onder uitzendbeding werkten, vallen onder
eindedienstverbanders.
Wachtdagen verschillen per vangnetgroep
Uitzendkrachten hebben twee wachtdagen. WW’ers hebben 13 weken wachttijd, maar als het WW-recht eerder eindigt,
gaat de Ziektewet-uitkering direct na beëindiging van de WW-uitkering in. Bij herstel binnen de wachtdagen, komt het
recht niet tot uitbetaling. Voor eindedienstverbanders gelden twee wachtdagen, tenzij men al twee dagen of meer ziek
was bij de werkgever, wat bij een meerderheid het geval is. Hun werkgever geeft de ziekmelding op de laatste werkdag
aan UWV door9. De beëindigingsdatum van het dienstverband is de laatste dag van de loondoorbetalingsplicht van de
werkgever.

7

De eerste ziektedag kan in een eerder kalenderjaar vallen dan de dag van ziekmelding.
Dit zijn personen die in een arbeidsrelatie werken die met een dienstbetrekking worden gelijkgesteld (art. 4 en 5 ZW); ook
wel fictieve dienstbetrekkingen genoemd.
9
De eerste ziektedag kan tot 4 weken na beëindiging van het dienstverband liggen (nawerking). Als dit laatste het geval is,
meldt de werknemer zich zelf ziek.
8

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

7

Cijfers zijn op transactiebasis, daarom doorlooptijd 3 maanden aangehouden
De cijfers in dit rapport zijn gebaseerd op de meldingen met een eerste ziektedag voor 1 januari 2016. Deze gegevens
zijn begin juli 2016 opgehaald uit de registraties10. Het is noodzakelijk om een doorlooptijd van minimaal drie maanden
aan te houden, omdat het enige tijd kan duren voordat duidelijk is dat de aanvrager van een Ziektewet-uitkering ook een
‘rechthebbende’ is. Als er bijvoorbeeld onduidelijkheid is over de rechtsgrond of als er twijfel is over de
arbeidsongeschiktheid, moet dit eerst onderzocht worden. Ook voor beëindigingen geldt dat deze pas na 3 maanden
compleet zijn. Bij ziekmeldingen van WW’ers vindt de feitelijke beoordeling van het recht op een Ziektewet-uitkering pas
na 10 weken plaats, omdat deze uitkering in de meeste gevallen na 13 weken ingaat. Wel wordt direct na de ziekmelding
vastgesteld of iemand arbeidsongeschikt is of niet. Ook is het regime van de Ziektewet direct van toepassing als het gaat
om meewerken aan re-integratie.
Uitkeringen versus personen tellen
In de Ziektewet kan een persoon 2 of meer uitkeringen hebben (vanuit verschillende dienstverbanden of één vanuit WW
en één vanuit dienstverband). In de hoofdstukken 2 t/m 5 worden deze afzonderlijk geteld. In hoofdstuk 6 volgen we
personen bij wie op grond van de eerstejaars Ziektewet-beoordeling het recht op Ziektewet eindigt. Daarbij gaan we uit
van personen en niet meer van afzonderlijke Ziektewet-uitkeringen.
Wijze van telling dienstverbanden (noemer instroompercentage)
Om het instroompercentage Ziektewet te kunnen berekenen, is informatie nodig over het aantal dienstverbanden in de
verschillende groepen (bedrijfsomvang/vangnetgroep/wel of niet eigenrisicodrager). Hiervoor baseren we ons op de
polisadministratie, waarbij we een onderscheid maken tussen uitzendkrachten (gedefinieerd als: aard dienstverband is
‘uitzendkracht’ en sector is 5211) en alle overige dienstverbanden. Het aantal dienstverbanden in een half jaar is
berekend als het gemiddelde over de afzonderlijke 6 maanden. De telling is gebaseerd op dienstverbanden en niet –
zoals in de UWV Monitor Arbeidsparticipatie – op individuele werknemers. Als een persoon in een maand 3 verschillende
dienstverbanden heeft, wordt hij dus 3 keer geteld, in plaats van slechts 1 keer. Dit doen we omdat het Ziektewetrecht
per dienstverband wordt bepaald. Het WIA-recht (en de eerstejaars Ziektewet-beoordeling ) geldt wel over alle
dienstverbanden samen. De reden om per half jaar te kijken is dat de keuze publiek versus eigenrisicodracht per 1
januari en 1 juli gemaakt wordt.
Onderscheid dienstverbanden publiek verzekerden en eigenrisicodragers
Voor de vaststelling of een werkgever in een bepaalde halfjaarsperiode wel of niet eigenrisicodrager is, baseren we ons
op de informatie die de Belastingdienst hierover verstrekt aan UWV. De bedrijfseenheid die we daarbij hanteren, is het
fiscale nummer. Het fiscaalnummer is namelijk ook de eenheid die gehanteerd wordt bij de keuze voor
eigenrisicodragerschap en bij de premievaststelling door UWV. Afzonderlijke bedrijfsonderdelen (met eigen
loonheffingsnummer) kunnen hierin geen afwijkende keuze maken. Het jaarlijks aantal WW’ers wordt berekend als het
gemiddeld aantal lopende uitkeringen in de 12 afzonderlijke kalendermaanden. Voor het effect van WWZ in 2015 (meer
nuluitkeringen) wordt gecorrigeerd.
Indeling in kleine, middelgrote en grote werkgevers
Voor de indeling in kleine, middelgrote en grote werkgevers baseren we ons op het totaal van de 12 maandelijkse
loonsommen in het kalenderjaar per fiscaalnummer. We volgen daarbij de indeling die ook voor de WGA- en Ziektewetpremies wordt gehanteerd, waarbij voor de periode 2010 t/m 2013 uitgegaan is van een gemiddelde loonsom van
30.700 euro. Grofweg betekent dit dat ‘klein’ staat voor minder dan 10 voltijds werknemers (of bijvoorbeeld 20 halftijds
medewerkers) en ‘groot’ voor 100 of meer voltijds werknemers.
Uitstroom uit Ziektewet van eigenrisicodragers onvolledig in UWV-registraties
De informatie over het beroep op de Ziektewet door eindedienstverbanders en uitzendkrachten met een
eigenrisicodragende werkgever is gebaseerd op de verplicht aan UWV door te geven ziek- en hersteldmeldingen.
In dit monitorrapport kunnen we de uitstroom voor de eigenrisicodrager-vangnetters (uitzendkrachten en
eindedienstverbanders) niet voldoende betrouwbaar weergeven. De registratie van eerstejaars Ziektewet-beoordeling en
en WIA-toekenningen is – in tegenstelling tot die van de hersteldmeldingen – ook voor de eigenrisicodragers compleet.
Uitstroom wordt uitgedrukt in uitstroompercentages
De snelheid van uitstroom uit de Ziektewet wordt uitgedrukt in uitstroompercentages: aantal uit de Ziektewet gestroomd
op (T0 + Tx)/aantal ziekmeldingen (T0). Als bijvoorbeeld in de eerste helft van 2011 2.000 mensen ziek worden en 500
van hen zijn 9 maanden na hun eerste ziektedag nog steeds ziek, dan is het uitstroompercentage bij 9 maanden ((2000500)/2.000)*100% = 75%.
Telling van eerstejaars Ziektewet-beoordelingen
We tellen in deze monitor alleen de eerstejaars Ziektewet-beoordelingen waarbij daadwerkelijk een uitspraak over de
resterende verdiencapaciteit is gedaan en waarbij de periode waarin met nog onder loondoorbetaling van de werkgever
viel (werkgeversperiode) korter dan een jaar was. Beoordelingen die zijn uitgesteld of waarbij de eindedienstverbander
hersteld bleek, worden buiten de telling gehouden. Eindedienstverbanders die al langer dan een jaar ziek zijn voordat het
dienstverband eindigt, worden direct opgeroepen voor een eerstejaars Ziektewet-beoordeling. Als zij minder dan 35%
verlies aan verdiencapaciteit hebben, ontstaat geen recht op Ziektewet. Deze personen blijven om onderzoekstechnische
redenen buiten deze monitor, omdat we hier uitgaan van cohorten van vangnetters met (toegekende)
Ziektewetmeldingen en hen volgen in de tijd. De officiële cijfers over het aantal uitgevoerde EZWb en de uitslagen,
worden gepubliceerd in de viermaandelijkse rapportage ‘Kwantitatieve informatie’, die samen met de tertaal- en
jaarverslagen van UWV te vinden zijn op uwv.nl.

10

11

Door problemen met het uitlezen van ziekmeldingsgegevens, is in 2015 sprake van een onderregistratie van 1-2% van de
ziekmeldingen.
Het was niet mogelijk om exact vast te stellen hoeveel mensen als uitzendkrachten onder uitzendbeding werkzaam zijn,
omdat de gehanteerde code in de polisadministratie (cdaard=11) voor alle fasen en vormen van uitzendwerk wordt
gehanteerd.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

8

Beëindiging uitkeringsrecht na eerstejaars Ziektewet-beoordeling
Bij de eerstejaars Ziektewet-beoordeling wordt de vangnetter per datum van 52 weken na de eerste ziektedag
beoordeeld. De beoordeling zelf wordt in de regel al voor de 52e week afgerond. Bij uitstroom geldt een uitloopperiode
van 1 maand. Als bij de eerstejaars Ziektewet-beoordeling voor de 52e week wordt vastgesteld dat het verlies van
verdiencapaciteit minder dan 35% is (35-min), wordt de uitkering dus na 13 maanden beëindigd.
Doorstroom van Ziektewet naar WIA
UWV registreert de Ziektewet en de WIA via afzonderlijke systemen en er is geen eenduidige koppeling te leggen tussen
Ziektewet- en WIA-toekenning. Voor de bepaling van het percentage doorstroom van Ziektewet naar WIA, moeten we
daarom aannames doen over welke Ziektewetepisodes wel en niet tot de WIA-toekenning hebben geleid. Bij de publiek
verzekerden is preciezere koppeling mogelijk dan bij eigenrisicodragers, omdat we voor hen de beëindigingsdata en de
reden van uitstroom (met als categorie: bereiken maximale ziekteduur) Ziektewet volledig in beeld hebben. Om de
onderlinge vergelijkbaarheid tussen publiek verzekerden en eigenrisicodragers te verbeteren, hebben we gekozen voor
een minder optimale koppelingsmethodiek, waarbij de – bij elke verzuim bekende - eerste ziektedag het uitgangspunt
vormt. We koppelen dit aan alle WIA-instroom die 700 tot 820 dagen later plaatsvindt. Kortere verzuimen waarvan de
reden uitstroom ‘maxduur’ is, zijn ook gekoppeld, mits de WIA-toekenning binnen 90 dagen na beëindiging van de
Ziektewet-uitkering plaatsvindt. In geval bij dezelfde persoon meerdere Ziektewetepisodes aan een WIA-toekenning
worden gekoppeld, en het betreft dezelfde werkgever en dezelfde vangnetgroep, behouden we alleen de meest recente
Ziektewetepisode. De overige dubbelen blijven staan, omdat een WIA-toekenning op meerdere Ziektwet-rechten
gebaseerd kan zijn
Disclaimer
De gekozen afbakeningen en definities zijn primair afgestemd op de doelstellingen van deze monitor. Hierdoor kunnen ze
wat afwijken van de officiële UWV-definities en statistieken. In de Ziektewetregistraties kan informatie met
terugwerkende kracht worden aangevuld of gemuteerd. In elke editie van de monitor zullen steeds de meest recente
gegevens staan. Deze kunnen daarom afwijken van de aantallen uit vorige monitorrapporten.

1.4. Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de eindedienstverbanders centraal, in hoofdstuk 3 de uitzendkrachten en in
hoofdstuk 4 de zieke WW’ers. Steeds wordt de instroom, de uitstroom, de gemiddelde duur, het
percentage dat een eerstejaars Ziektewet-beoordeling doormaakt en het percentage dat doorstroomt van
de ZW naar de WIA beschreven. Bij de eindedienstverbanders en uitzendkrachten maken we een
uitsplitsing naar bedrijfsomvang van de ex-werkgever en naar publiek verzekerden en eigenrisicodragers.
Bij zieke WW’ers is dit onderscheid niet van toepassing, omdat rond deze groep geen sprake is
premiedifferentiatie of eigenrisicodracht. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de inzet van re-integratieinstrumenten door UWV en op handhaving van re-integratieverplichtingen. Hoofdstuk 6 beschrijft welk
deel van de vangnetters bij wie bij de eerstejaars Ziektewet-beoordeling minder dan 35% verlies aan
verdiencapaciteit wordt vastgesteld, hiertegen bezwaar maken, werken, in de WW zitten en/of terugkeren
in de Ziektewet. Aan het einde van elk hoofdstuk worden de kernbevindingen op een rij gezet.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

9

2.

Eindedienstverbanders

2.1.

Instroom in de Ziektewet

Eindedienstverbanders zijn personen die ziek zijn op het moment dat het tijdelijke of vaste dienstverband
eindigt en daarna een Ziektewet-uitkering krijgen. Ten onrechte wordt vaak aangenomen dat
eindedienstverbanders per definitie tijdelijke werknemers zijn, omdat vaste werknemers
ontslagbescherming bij ziekte hebben. Vaste werknemers kunnen echter ook na de ontslagaanvraag of
vaststellingsovereenkomst ziek worden of via een faillissement in de Ziektewet terechtkomen12,13.
Vanwege de premiedifferentiatie ondervinden publiek verzekerde middelgrote en grote werkgevers sinds
2012 financieel nadeel van werknemers die ziek uit dienst vertrekken. Dit geldt ook voor werkgevers die
eigenrisicodrager worden. De wetgever beoogt hiermee werkgevers te prikkelen om het aantal
werknemers dat ziek uit dienst gaat omlaag te brengen, bijvoorbeeld door intensievere
verzuimbegeleiding. Bij eigenrisicodragers is de prikkel gelegen in de hoogte van de verzekeringspremie
of (bij niet verzekeren) in het zelf moeten betalen van de Ziektewet-uitkering.

In 2015 verzorgen eigenrisicodragers ruim een kwart van de Ziektewet-uitkeringen
In de vierde kolom van tabel 2.1 is te zien dat de Ziektewet-instroom van eindedienstverbanders tussen
2010 en 2014 redelijk stabiel was: rond de 50.000 instromers met een dipje in 2013. Voor de invoering
van Wet bezava, was er nauwelijks instroom van eigenrisicodragers. Vanaf 2013 begint het aandeel dat
de Ziektewet-uitkering van de ex-werkgever of diens verzekeraar ontvangt met 6% iets substantiëler te
worden. In 2014 groeit dit aandeel naar 20% en in 2015 tot 27%.
In 2015 zien we een sterke stijging van de totale Ziektewet-instroom van eindedienstverbanders. Deze
stijging zal nog verder toenemen, omdat er nog tot eind 2017 nieuwe instromers met een eerste
ziektedag in 2015 kunnen bijkomen (zie box 2.1).

Tabel 2.1 EINDEDIENSTVERBANDERS: INSTROOM ZIEKTEWET, PUBLIEK
VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Aantallen en percentage
Jaar eerste ziektedag

Publiek
verzekerd

Eigenrisicodrager

Totaal

%Eigenrisicodrager

2010

49.300

200

49.500

0%

2011

49.000

300

49.300

1%

2012

49.000

700

49.700

1%

2013

45.800

2.700

48.600

6%

2014

40.600

10.300

50.900

20%

2015

42.500

16.100

58.700

27%

Cursief: deze aantallen zullen nog toenemen, omdat nog niet alle eindedienstverbanders gemeld zijn bij UWV.

12

Burg, C. van der, P. Molenaar-Cox, C.G.L. van Deursen (2012) Ziek bij einde dienstverband: de situatie in de
werkgeversperiode, Leiden: AStri.
13
Deursen, C. van, P. Molenaar (2013) Flexibele dienstverbanden en het beroep op de WIA: Verdiepende analyse. UWV.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

10

Box 2.1 Alternatieve weergave ontwikkeling eindedienstverbanders
In tabel 2.1 zijn de Ziektewet-instromers ingedeeld naar jaar van eerste ziektedag. Dit is de standaardindeling in deze
monitor, omdat alleen zo de eindedienstverbanders die onder de Wet bezava vallen, duidelijk afgebakend worden van
degenen die er niet onder vallen. Nadeel van deze weergave is dat dit pas twee jaar na dato een compleet beeld geeft.
De ziekmelding bij UWV vindt namelijk pas op de laatste dag van het dienstverband plaats. Bij het inlezen van de
gegevens voor deze monitor medio 2016, zijn nog niet alle meldingen met een eerste ziektedag over 2014 en 2015
binnen. Om toch een indruk te geven van de uiteindelijke trend, is in onderstaande tabel het aantal meldingen op
alternatieve manier ingedeeld, namelijk naar jaar waarop de Ziektewet-uitkering ingaat14. Deze telwijze heeft wel als
nadeel dat hierbij geen strikte grens aanwezig is tussen de ziektegevallen van voor en na de invoering van de Wet
bezava.
Figuur. Eindedienstverbanders: Instroom Ziektewet naar jaar van ingang Ziektewet-uitkering, publiek
verzekerden versus eigenrisicodragers
Publiek
Eigen% Eigenrisicoverzekerd
risicodrager
Totaal
dragers
Jaar van ingang Ziektewetuitkering
2010
49.300
100
49.400
0%

2011

48.700

200

48.900

0%

2012

50.000

600

50.600

1%

2013

48.200

2.400

50.600

5%

2014

42.300

8.600

50.900

17%

2015

44.000

16.400

60.300

27%

2.2.

Instroompercentage

Eindedienstverbanders tegenwoordig relatief het vaakst van grote bedrijven afkomstig
De maatregelen op grond van de Wet bezava zullen in theorie vooral bij grote werkgevers tot minder
instroom in de Ziektewet leiden, omdat de financiële gevolgen voor hen het grootst zijn. Bij hen is de
(Ziektewet)premie immers geheel individueel bepaald.
We kijken eerst naar het instroompercentage15: doen werknemers van grote bedrijven relatief minder
vaak een beroep op de Ziektewet dan werknemers van kleine bedrijven? En is hierin verschil tussen
eigenrisicodragers en publiek verzekerden?
Uit tabel 2.2 is het volgende op te maken:
Over de hele linie genomen ligt het halfjaarlijkse instroompercentage van eindedienstverbanders
tussen de 0,3 en de 0,4%. Dit geldt zowel voor publiek verzekerden als voor eigenrisicodragers. Dit
betekent dat op elke 1.000 werknemers er jaarlijks 6 tot 8 ziek uit dienst gaan en op grond daarvan
een Ziektewet-uitkering krijgen.
Het instroompercentage neemt toe vanaf tweede helft 2014. Deze stijging zal nog verder toenemen,
omdat nog niet alle meldingen binnen zijn bij UWV.
Bij de kleine publiek verzekerde bedrijven is het instroompercentage soms iets lager dan bij
middelgrote publiek verzekerde bedrijven, soms gelijk. Bij de grote bedrijven is het
instroompercentage tot 2014 lager dan bij de kleine en middelgrote bedrijven. Vanaf tweede helft
2014 verandert dit: bij de grote publiek verzekerde bedrijven gaat het instroompercentage stijgen,
terwijl het bij de middelgrote bedrijven iets daalt en bij de kleine bedrijven flink blijft dalen. Hierdoor
hebben nu juist de grote bedrijven het hoogste instroompercentage.
In 2013 en de eerste helft van 2014 was er weinig verschil tussen grote publiek verzekerde
werkgevers en grote eigenrisicodragers. Vanaf de tweede helft van 2014 gaat het instroompercentage
bij de eigenrisicodragers zich in gunstige zin onderscheiden van de publiek verzekerden.

14

15

De totalen van beide indelingen verschillen, omdat bij indeling op jaar ingang Ziektewet ook instromers worden meegeteld
waarvan de eerste ziektedag voor 2010 ligt.
Instroompercentage Ziektewet = (Aantal Ziektewet-instromers, ingedeeld naar periode van eerste ziektedag/totaal aantal
dienstverbanden)*100%. Dienstverbanden zijn exclusief uitzendkrachten werkzaam binnen sector 52. Zie ook box 1.2.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

11

Tabel 2.2 EINDEDIENSTVERBANDERS: INSTROOMPERCENTAGE ZIEKTEWET NAAR
BEDRIJFSOMVANG, PUBLIEK VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Instroompercentage
Periode eerste ziektedag
Publiek verzekerden
2010-1
2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1
2014-2
2015-1
2015-2

Klein

Midden

Groot

Totaal

0,40%
0,40%
0,40%
0,39%
0,41%
0,40%
0,40%
0,37%
0,35%
0,33%
0,30%
0,27%

0,42%
0,45%
0,41%
0,45%
0,42%
0,47%
0,40%
0,43%
0,36%
0,40%
0,33%
0,37%

0,27%
0,31%
0,29%
0,30%
0,29%
0,30%
0,29%
0,31%
0,33%
0,42%
0,48%
0,56%

0,33%
0,36%
0,34%
0,35%
0,34%
0,36%
0,34%
0,34%
0,34%
0,39%
0,40%
0,44%

-

-

0,35%
0,46%
0,29%
0,36%
0,40%
0,36%

0,38%
0,47%
0,30%
0,38%
0,41%
0,38%

0,41%
0,40%
0,40%
0,39%
0,40%
0,40%
0,40%
0,37%
0,35%
0,33%
0,30%
0,27%

0,42%
0,45%
0,41%
0,45%
0,42%
0,47%
0,41%
0,42%
0,37%
0,41%
0,35%
0,39%

0,27%
0,31%
0,29%
0,30%
0,29%
0,31%
0,30%
0,32%
0,31%
0,40%
0,45%
0,47%

0,33%
0,36%
0,33%
0,35%
0,34%
0,36%
0,34%
0,35%
0,33%
0,39%
0,40%
0,42%

Eigenrisicodragers
2010-1
2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1
2014-2
2015-1
2015-2
Totaal
2010-1
2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1
2014-2
2015-1
2015-2

Bij minder dan 500 meldingen wordt het instroompercentage vanwege onbetrouwbaarheid niet weergeven.

2.3.

Analyse stijging instroom

Het is opmerkelijk dat, ondanks de premieprikkel, het instroompercentage bij grote publiek verzekerde
bedrijven stijgt. We hebben hiervoor twee verklaringen: de groei van het aantal tijdelijke contracten en
verschuivingen in contractvormen bij uitzendbedrijven. De oorzaak is daarmee gelegen in veranderingen
op de arbeidsmarkt. Deze ontwikkelingen vertroebelen het zicht op de werking van de premieprikkel. Of
juist de Wet bezava deze trends in contractvormen versterkt heeft, weten we niet. De op 1 juli 2015
ingevoerde Wet Werk en Zekerheid kan ook een rol spelen.

Verklaring 1: groei tijdelijke contracten
Werknemers met een arbeidsoveeenkomst voor bepaalde tijd (hierna: tijdelijke werknemers) gaan vaker
ziek uit dienst, dan vaste werknemers16. We hebben daarom onderzocht of grote bedrijven meer met

16

Hilbers, Peter, Carla van Deursen (maart 2013), Flexibele dienstverbanden en het beroep op de WIA, UWV kennisverslag
2013-I.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

12

tijdelijke contracten zijn gaan werken. Dit blijkt het geval. Het aandeel tijdelijke contracten groeit in het
algemeen sterk en in 2014 en 2015 voor het eerst ook bij grote bedrijven (zie box 2.2).
Box 2.2 Tijdelijke contracten en het beroep op de Ziektewet
Bij tijdelijk contract grotere kans op ziek uit dienst te gaan dan bij vast contract
De instroom in de Ziektewet is mede afhankelijk van het aantal tijdelijke contracten: hoe meer tijdelijke contracten, hoe
groter het beroep op de Ziektewet. Zowel vaste als tijdelijke werknemers hebben recht op Ziektewet als ze ziek zijn bij
afloop van het dienstverband. De kans dat een tijdelijke medewerker ziek uit dienst gaat is echter groter dan die van een
vaste medewerker17. Dit komt omdat vaste medewerkers in beginsel niet ontslagen mogen worden als ze ziek zijn
(ontslagbescherming). Bij tijdelijke contracten vormt ziekte geen belemmering voor het beëindigen van het
dienstverband bij afloop van het contract. Integendeel: in de praktijk kan ziekte juist een reden vormen om het tijdelijk
contract niet te verlengen of om te zetten in een vast contract18.
Groei tijdelijke contracten recent ook bij grote bedrijven ingezet
Verschillen kleine en grote bedrijven in het aandeel tijdelijke contracten? En hoe heeft het aandeel tijdelijke contracten
zich ontwikkeld de afgelopen jaren? Onderstaande figuur geeft hiervan een beeld19. Te zien is dat in 2008 26 tot 29%
van de contracten tijdelijk was. Er was hierin nog weinig verschil tussen kleinere en grote bedrijven. Bij alle
bedrijfsgroottes stijgt het aandeel tijdelijke contracten vanaf 2008, alleen bij de 100-plus bedrijven blijft het aandeel tot
2013 nog stabiel. Bij de bedrijven met 1-10 werknemers is de stijging over de 8 weergegeven jaren het sterkt:
aanvankelijk is het aandeel tijdelijke contracten daar het laagst (26%), maar in 2015 is het aandeel juist het hoogst
(41%). Bij de 100-plus bedrijven is het percentage in 2015 met 32% het laagst.
Figuur. Ontwikkeling aandeel tijdelijke dienstverbanden naar bedrijfsomvang, 2008-2015
0,43
0,41
0,39
0,37
0,35
0,33
0,31
0,29
0,27
0,25
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

1-10 werknemers

11-20 werknemers

21-50 werknemers

51-100 werknemers

>100 werknemers

totaal

Verklaring 2. Meer eindedienstverbanders bij uitzendbedrijven
We zijn ook nagegaan of de groei van het aantal eindedienstverbanders in specifieke sectoren is
geconcentreerd. Dit blijkt het geval. De stijging van het aantal eindedienstverbanders in 2014 en 2015
doet zich bijna uitsluitend voor in de volgende 3 sectoren: de Havenbedrijven (sector 20), de Zakelijke
Dienstverlening III (sector 45) en de Uitzendsector (sector 52). Ook in de eerste 2 sectoren zijn relatief
veel grote uitzendbedrijven actief. Tabel 2.3 laat zien dat bij de publiek verzekerden vooral vanuit de
sectoren Havenbedrijf en Zakelijke dienstverlening III het aantal eindedienstverbanders fors groeit. Het
aantal publiek verzekerde eindedienstverbanders in sector 52 blijft stabiel en daalt in de overige sectoren.
Ook bij de eigenrisicodragers zien we een stijging van het aantal eindedienstverbanders bij de
Havenbedrijven en Zakelijke dienstverlening III vanaf 2014, maar daar gaat het om kleinere aantallen.
Voor 2014 waren er nauwelijks eigenrisicodragers actief in deze twee sectoren. In sector 52 zien we bij de
eigenrisicodragers een grote stijging van het aantal eindedienstverbanders in 2015. Bij de overige
sectoren is de stijging het grootst in 2014.

17
18
19

Zie voetnoot 16.
Houtman, Irene e.a (2013). Verklaring stijging WIA-instroom vanuit werkgeversperspectief: een vignettenstudie. TNO.
Bron: Polisadministratie juli-maanden van de betreffende kalenderjaren. De indeling is gebaseerd op het aantal
werknemers, dus niet op de loonsom. De gehanteerde eenheid van bedrijf is het fiscaalnummer (dus niet het
loonheffingsnummer).

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

13

Tabel 2.3 EINDEDIENSTVERBANDERS: INSTROOM ZIEKTEWET, PUBLIEK
VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS NAAR SECTOR
Aantallen
Jaar eerste
ziektedag

Havenbedrijven

Zakelijke
dienstverlening III

Uitzendsector

Overige
sectoren

Totaal

2010

500

2.700

5.800

40.200

49.200

2011

600

2.600

6.200

39.600

49.000

2012

600

2.500

6.800

39.200

49.100

2013

1.200

3.800

6.200

34.700

45.900

2014

2.200

6.300

5.600

26.500

40.600

2015

2.900

9.000

6.200

24.300

42.400

2010

0

0

100

100

200

2011

0

0

200

100

300

2012

0

0

500

200

700

2013

0

0

1.700

1.000

2.700

2014

400

500

2.800

6.600

10.300

2015

1.400

700

6.200

7.800

16.100

2010

500

2.700

5.900

40.300

49.400

2011

600

2.600

6.400

39.700

49.300

2012

600

2.500

7.300

39.400

49.800

2013

1.200

3.800

7.900

35.700

48.600

2014

2.600

6.800

8.400

33.100

50.900

2015

4.300

9.700

12.400

32.100

58.500

Publiek verzekerden

Eigenrisicodragers

Totaal

Cursief: deze aantallen zullen nog toenemen, omdat nog niet alle eindedienstverbanders gemeld zijn bij UWV.

Stijging instroompercentage beperkt tot de 3 sectoren
Niet alleen de instroom stijgt in de 3 sectoren, maar ook het instroompercentage20 (tabel 2.4). In de
sector Havenbedrijven stijgt het instroompercentage van 0,8% naar 3,2%, in de sector Zakelijke
dienstverlening van 0,8% naar 2,4%. Ook in de Uitzendsector zelf stijgt het instroompercentage. In de
overige setoren vindt juist een lichte daling plaats (van 0,6% naar 0,5%). Voor zowel Havenbedrijven als
de Zakelijke dienstverlening geldt dat het aantal dienstverbanden fors is gaan groeien sinds 2013. Deze
groei komt vrijwel volledig voor rekening van tijdelijke contracten, de contractvorm met het hoogste risico
om ziek uit dienst te gaan (niet in tabel).

Tabel 2.4 EINDEDIENSTVERBANDERS: INSTROOMPERCENTAGE ZIEKTEWET, PUBLIEK
VERZEKERDEN EN EIGENRISICODRAGERS SAMEN NAAR SECTOR
Percentage
Jaar eerste
ziektedag

Havenbedrijven

Zakelijke
dienstverlening III

Uitzendsector

Overige
sectoren

Totaal

2010

0,8%

0,8%

1,3%

0,6%

0,7%

2011

0,8%

0,7%

1,4%

0,6%

0,6%

2012

0,7%

0,7%

1,7%

0,6%

0,7%

2013

1,3%

1,0%

2,2%

0,5%

0,7%

2014

2,3%

1,8%

2,5%

0,5%

0,7%

2015

3,2%

2,4%

4,1%

0,5%

0,8%

20

Hiervoor is het aantal dienstverbanden in de polisadministratie van de maand juli van het betreffende kalenderjaar geteld.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

14

Verschuivingen bij uitzendbureaus
UWV ziet bij uitzendbedrijven al met al de volgende trends:
Groei van uitzenden op tijdelijke contracten.
Groei van uitzendactiviteiten in andere sectoren dan sector 52.
Keuze voor eigenrisicodragerschap in sector 52 en keuze voor publiek verzekeren bij uitzenden binnen
de andere sectoren.
Sinds de invoering van WWZ mogen werkgevers maar 3 tijdelijke contracten afsluiten in een periode van
2 jaar. Daarna ontstaat recht op een vast contract (ketenbepaling, Burgerlijk Wetboek artikel 668a). Dit
geldt echter niet voor uitzendcontracten. De cao van de ABU bepaalt dat in de eerste 78 weken (fase A)
twee soorten uitzendovereenkomsten mogelijk zijn: de uitzendovereenkomst met uitzendbeding en de
detacheringsovereenkomst (=uitzendovereenkomst zonder uitzendbeding). Voor beide typen
overeenkomsten geldt dat de ketenbepaling niet van toepassing is. In de cao zijn specifieke regels
vastgesteld met betrekking tot het gebruik van repeterende dag- of weekcontracten. Als een
uitzendkracht ziek wordt vanuit een uitzendbeding, kan hij direct (met 2 wachtdagen, waarvan 1
doorbetaald door de werkgever) een beroep op de Ziektewet doen. De uitzendbeding-groep staat centraal
in hoofdstuk 3 van voorliggend monitorrapport. Als een uitzendkracht ziek wordt binnen een
detacheringsovereenkomst, betaalt het uitzendbureau door voor de duur van de overeenkomst, met 1
wachtdag. Daarna kan de uitzendkracht een beroep doen op de Ziektewet. Hij valt dan onder de
vangnetgroep eindedienstverbanders, die in dit hoofdstuk centraal staat.
Voor uitzendbureaus kunnen korte tijdelijke detacheringsovereenkomsten financieel voordeliger zijn dan
het uitzendbeding. Men betaalt bij ziekte weliswaar het loon door tot einde contract, maar bij bijvoorbeeld
weekcontracten betreft het een korte periode. Eenmaal in de Ziektewet hoeft de werkgever de uitkering
echter niet aan te vullen. Bij uitzendovereenkomsten met uitzendbeding moet de Ziektewet-uitkering
conform de cao wel worden aangevuld.
Bij uitzendondernemingen is een specialisatie gaande naar sector, als reactie op de vraag van hun
opdrachtgevers naar specialisatie van dienstverlening. Dit kan ertoe leiden dat de Belastingdienst
overgaat tot indeling in een andere sector dan de Uitzendsector (sector 52). De WW- en Ziektewetpremies worden per sector bepaald. De premies voor WW (sectorfonds)21 en Ziektewet liggen in sector 52
veel hoger liggen dan in de andere sectoren. Voor grote bedrijven geldt een individuele Ziektewet-premie,
maar deze is gemaximeerd: in sector 52 op 6,9% en in de overige sectoren op 1,4% (2017). Deze
maximering kan voor uitzendbureaus actief in de overige sectoren, de prikkel weghalen om het beroep op
de Ziektewet te beperken.
UWV verwacht dat bij ongewijzigd beleid de trend zich voortzet dat uitzendbureaus binnen andere
sectoren activiteiten gaan ontplooien. Deze trend is momenteel het sterkst binnen de sectoren 20 en 45,
maar ook binnen andere sectoren zien we het aantal uitzendbedrijven groeien.

2.4.

Uitstroompercentage en gemiddelde verzuimduur

Effect eerstejaars Ziektewet-beoordeling op uitstroom goed zichtbaar
Tabel 2.5 laat zien dat al binnen het eerste ziektejaar de uitstroom van eindedienstverbanders van
publieke verzekerde werkgevers iets versnelt vanaf 2013. Ook in 2014 en 2015 is dat het geval, maar
deze uitstroompercentages zullen uiteindelijk nog iets lager worden (zie volgende alinea). Waarschijnlijk
speelt het toenemend aantal uitzendcontracten op detacheringsbasis hierbij een rol. De hieruit afkomstige
eindedienstverbanders zijn nog maar kort ziek als ze in de Ziektewet komen, waardoor ze over het
algemeen ook sneller weer beter zijn. Ook kan de economische situatie een rol spelen: hoe groter de
werkgelegenheid, hoe gemakkelijker men aan passend werk komt tijdens ziekte. Verder kan enige rol
spelen dat de groep publiek verzekerden van samenstelling is veranderd, nu steeds meer (grote)
bedrijven eigenrisicodrager worden.
In de tabel zijn de effecten van de eerstejaars Ziektewet-beoordeling duidelijk te zien. Het
uitstroompercentage bij 15 maanden lag in 2011 en 2012 op 64%. In het eerste jaar onder de Wet
bezava stijgt het naar 75% (eerste helft 2013) en 74% (tweede helft 2013). Reden dat de
uitstroompercentages niet bij 1 jaar al stijgen, is dat de 35-minners Ziektewet nog een maand hun
uitkering houden. Ze stromen hierdoor pas bij 13 maanden uit de Ziektewet (zie box 1.2).

21

UWV, Nota Premievaststelling sectorfondsen 2016

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

15

Tabel 2.5 EINDEDIENSTVERBANDERS : UITSTROOM UIT DE ZIEKTEWET, PUBLIEK
VERZEKERDEN
Aantallen meldingen en uitstroompercentage op tx
Jaar 1e
ziektedag
Publiek
verzekerden

Aantal
instromers

2D

1W

2W

4W

8W

3M

6M

9M

1J

15 M

18 M

Maxduur

2010

49.300

5%

12%

15%

18%

24%

29%

42%

50%

57%

62%

65%

67%

2011

49.000

7%

15%

18%

22%

27%

32%

44%

53%

59%

64%

67%

68%

2012

49.000

7%

15%

18%

22%

27%

32%

44%

53%

59%

64%

67%

68%

2013-1

23.000

8%

18%

23%

27%

32%

37%

48%

55%

62%

75%

77%

78%

2013-2

22.800

6%

16%

20%

24%

31%

36%

47%

55%

61%

74%

77%

79%

2014-1

19.500

6%

15%

21%

25%

32%

37%

48%

55%

62%

75%

78%

-

2014-2

21.200

6%

17%

24%

30%

36%

41%

53%

61%

67%

80%

-

-

2015-1

20.400

7%

21%

29%

35%

41%

46%

56%

63%

-

-

-

-

2015-2

22.100

7%

23%

31%

38%

45%

50%

-

-

-

-

-

-

D=dag, W=week, M=maand, J=jaar, Max=bereiken maximale verblijfsduur Ziektewet.
Cursief: aantallen meldingen nog niet compleet; uitstroompercentages zullen nog iets dalen omdat juist meldingen met relatief
lange werkgeversduur ontbreken.

Uitstroompercentages 2014 en vooral 2015 nog wat geflatteerd
De Ziektewetmeldingen van eindedienstverbanders met een eerste ziektedag vanaf 2014 zijn nog niet
compleet binnen bij UWV. Dit flatteert de uitstroom van de cohorten 2014 en 2015, omdat daar juist de
verzuimgevallen met een lange werkgeversperiode (en dus per definitie een lange verzuimduur) nog
ontbreken. De vertekening is groter, naarmate het cohort recenter is. Voor de eerste helft van 2014 is
deze minimaal. De uitstroompercentages zullen uiteindelijk lager worden.

Sinds Wet bezava bereiken minder eindedienstverbanders de maximale ziekteduur
De maximale uitkeringsduur in de Ziektewet is normaal gesproken twee jaar, maar soms ook korter. Dit
laatste is het geval bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, overlijden, recht op verkorte
wachttijd vanwege eerdere afwijzing van een WIA-aanvraag of – sinds de Wet bezava - beroep op
verkorte wachttijd IVA. Nu is alleen van de eindedienstverbanders met een eerste ziektedag tussen 2010
en 2013 volledig bekend of de maximale uitkeringsduur is bereikt22 en of ze de WIA zijn ingestroomd.
Van de publiek verzekerde eindedienstverbanders bereikte in 2010 tot 2012 ongeveer 32% de maximale
uitkeringsduur (tabel 2.5). Van de ziekmeldingen uit eerste helft van 2013 bereikte 22% de maximale
uitkeringsduur, uit de tweede helft van 2013 21%. Dit is duidelijk minder dan voor invoering van de Wet
bezava. Verder valt op dat het percentage met maximale uitkeringsduur niet veel hoger is dan het
uitstroompercentage bij 18 maanden. Dit impliceert dat er relatief weinig herstel plaatsvindt in het laatste
halve jaar van de wachttijd. Ook voor de invoering van de Wet bezava was dit zo.

Verschilt de uitstroom met de bedrijfsomvang?
Tabel 2.2 laat zien dat het instroompercentage van eindedienstverbanders bij grote bedrijven flink
gestegen is sinds de tweede helft van 2014. Waar grote bedrijven voorheen het laagste
instroompercentage hadden, hebben ze nu het hoogste. Dit vanwege verschuivingen bij uitzendbureaus
in het type uitzendovereenkomsten. Zijn er ook verschillen in (ontwikkeling van) de uitstroomsnelheid
tussen bedrijven van verschillende omvang? Voor de overzichtelijkheid kiezen we nu slechts twee
peilmomenten uit, namelijk een halverwege het eerste ziektejaar (6 maanden) en een kort na de
eerstejaars Ziektewet-beoordeling (15 maanden).

Uitstroom na 6 maanden hoogst bij grote bedrijven
Werknemers die ziek uit dienst zijn gegaan vanuit een publiek verzekerd groot bedrijf, zijn na 6 maanden
aanzienlijk vaker uitgestroomd dan vanuit publieke verzekerde middelgrote bedrijven (figuur 2.1). En
vanuit publieke verzekerde middelgrote bedrijven is de uitstroom weer hoger dan vanuit publieke
verzekerde kleine bedrijven. In 2013 is de uitstroom na 6 maanden bij kleine, middelgrote en grote
bedrijven hoger dan het jaar daarvoor het geval was. In 2014 groeit de uitstroom verder bij middelgrote
en grote bedrijven en daalt licht bij kleine bedrijven. Deze uitstroomversnelling blijkt toe te schrijven aan
de eerdergenoemde 3 sectoren waarin veel uitzendbedrijven actief zijn. Laten we deze 3 sectoren weg,
dan is na 6 maanden geen sprake meer van verhoogde uitstroom (figuur 2.2). Wel blijft gelden dat de
uitstroom sneller is, naarmate het bedrijf groter is.

22

UWV legt de reden van beëindiging van de Ziektewet-uitkering vast (bijvoorbeeld herstel, pensionering, overlijden). Het
gaat hier om het aantal verzuimen met als beëindigingsreden ‘maxduur’.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

16

Figuur 2.1 EINDEDIENSTVERBANDERS: UITSTROOM BIJ 6 MAANDEN, PUBLIEK
VERZEKERDEN
Percentage
80

70

60

50

40

30

20
2010
Klein

Middel

2011

2012

2013

2014

Groot

Figuur 2.2 EINDEDIENSTVERBANDERS: UITSTROOM BIJ 6 MAANDEN, PUBLIEK
VERZEKERDEN, EXCLUSIEF SECTOREN 20, 45 EN 52
Percentage
80

70

60

50

40

30

20
2010
Klein

Middel

2011

2012

2013

2014

Groot

Effect eerstejaars Ziektewet-beoordeling bij kleine, middelgrote en grote bedrijven
zichtbaar
Figuur 2.3 laat (net als tabel 2.5) zien dat sinds de invoering van de Wet bezava in 2013, de uitstroom na
15 maanden gestegen is. De uitstroom na 15 maanden van kleine, middelgrote en grote bedrijven is in
2013 ook naar elkaar toegegroeid. In 2014 is het contrast weer groter, omdat het uitstroompercentage bij
de middelgrote en grote bedrijven doorgroeit, terwijl het bij de kleine bedrijven stabiliseert. Deze
doorgroei blijkt toe te schrijven aan de uitzendbureaus. Laten we de Uitzendsector, de Havensector en
Zakelijke dienstverlening III (sectoren 50, 45, 52) weg, dan daalt in 2014 het 15-maands
uitstroompercentage bij de middelgrote en grote bedrijven. Vanaf 2013 is er na 15 maanden ook
nauwelijks verschil meer in het uitstroompercentage tussen kleine, middelgrote en grote bedrijven meer
(figuur 2.4).

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

17

Figuur 2.3 EINDEDIENSTVERBANDERS: UITSTROOM BIJ 15 MAANDEN, PUBLIEK
VERZEKERDEN
Percentage
80

70

60

50

40

30

20
2010
Klein

Middel

2011

2012

2013

2014

Groot

Figuur 2.4 EINDEDIENSTVERBANDERS: UITSTROOM BIJ 15 MAANDEN, PUBLIEK
VERZEKERDEN, EXCLUSIEF SECTOREN 20, 45 EN 52
Percentage
80

70

60

50

40

30

20
2010
Klein

Middel

2011

2012

2013

2014

Groot

Snellere uitstroom is geconcentreerd bij sectoren met veel uitzendbedrijven
De omvang van de werkgever of de sector speelt geen directe rol in de door UWV geboden begeleiding.
Vanuit welk kantoor men begeleid wordt, hangt af van de postcode van de vangnetter. De invulling van de
begeleiding hangt af van de belastbaarheid, de aard van de aandoening en afstand tot de arbeidsmarkt
van de vangnetter. Het is daarmee onwaarschijnlijk dat de snellere uitstroom bij ex-werknemers van
grote bedrijven aan de begeleiding ligt. Een meer voor de hand liggende verklaring is dat
eindedienstverbanders van grote bedrijven minder ernstig ziek en gemakkelijker te re-integreren zijn. Een
onderbouwing voor deze veronderstelling is dat werknemers van grote bedrijven gemiddeld korter ziek
zijn op het moment dat ze als eindedienstverbanders de Ziektewet instromen. De periode dat de
werkgever nog verantwoordelijk is voor de loondoorbetaling van de zieke werknemer en daarmee ook
voor de verzuimbegeleiding noemen we in dit rapport de werkgeversperiode. De duur van de
werkgeversperiode en de totale ziekteduur hangen samen: hoe langer de werkgeversperiode, hoe langer

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

18

de totale ziekteduur. Als de werkgeversperiode lang is, gaat het namelijk per definitie om ernstige
ziektebeelden. Als de werkgeversperiode kort is, kan het bijvoorbeeld ook een virusinfectie betreffen
waarvan men snel weer herstelt. Bij de grote bedrijven is de werkgeversperiode de afgelopen twee jaar
sterk gedaald. Ook bij middelgrote bedrijven zien we een daling, maar die is wat minder sterk (tabel 2.6).
In de sectoren Havenbedijven, Zakelijke dienstverlening III en Uitzendbedrijven is de werkgeversperiode
aanzienlijk korter dan in de overige sectoren: 32 dagen tegenover 121 dagen bij de overige sectoren in
2014. Omdat het aantal eindedienstverbanders afkomstig van deze sectoren sterk groeit, wordt hun
invloed op het gemiddelde steeds groter. Bij de drie genoemde sectoren stroomt in 2014 81% binnen 4
weken uit, bij de overige sectoren is dit 43% (niet in tabel).

Gemiddelde ziekteduur gedaald sinds Wet bezava
Tabel 2.6 laat zien dat de gemiddelde ziekteduur van eindedienstverbanders ruim 50 dagen korter is
geworden sinds de invoering van de Wet bezava: van 333 dagen in 2012 naar 288 dagen in 2013. De
gemiddelde ziekteduur is korter, naarmate het bedrijf groter is, maar de afname is in alle grootteklassen
ongeveer even groot (50-58 dagen).

Bij middelgrote en grote bedrijven daalt gemiddelde ziekteduur al in eerste ziektejaar
Kijken we alleen binnen het eerste ziektejaar, dan zien we bij de kleine bedrijven geen kortere gemiddelde
ziekteduur. De duurverkorting over de twee ziektejaren wordt dus pas gerealiseerd in het tweede
ziektejaar na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling. Bij de middelgrote en meer nog bij grote bedrijven,
wordt de duur wel al binnen het eerste ziektejaar korter in 2013 en nog meer in 2014. Dit heeft
waarschijnlijk weer te maken met de korte detacheringsovereenkomsten van uitzendkrachten. Ook de
gemiddelde werkgeversperiode daalt namelijk sterk. In het verlengde hiervan stijgt het percentage
eindedienstverbanders bij wie de werkgeversperiode korter dan 4 weken was. In 2015 is dat al bij 72%
van de eindedienstverbanders afkomstig van grote bedrijven het geval, terwijl dit in 2012 nog maar bij
49% het geval was.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

19

Tabel 2.6 EINDEDIENSTVERBANDERS: GEMIDDELDE VERZUIMDUUR EN
WERKGEVERSPERIODE, PUBLIEK VERZEKERDEN
Aantal dagen en percentage
Jaar van eerste ziektedag

Klein

Middelgroot

Groot

Totaal

2010

399

363

323

349

2011

394

355

298

334

2012

404

352

296

333

2013

354

305

255

288

2010

253

230

206

223

2011

251

227

190

213

2012

255

224

190

212

2013

250

213

177

201

2014

256

206

162

192

Duur werkgeversperiode naar jaar
van instroom Ziektewet*
2010

111

96

94

99

2011

101

95

86

92

2012

96

90

85

89

2013

88

78

73

78

2014

86

73

65

71

2015

75

58

40

50

% Werkgeversperiode <4 weken,
naar jaar van instroom Ziektewet
2010

36%

42%

46%

43%

2011

38%

43%

50%

45%

2012

38%

44%

49%

45%

2013

39%

49%

56%

51%

2014

39%

52%

63%

56%

2015

40%

55%

72%

63%

2 jaar

Binnen eerste ziektejaar

*Alleen de instromers waarbij sprake is van een werkgeversperiode.

2.5.

Eerstejaars Ziektewet-beoordeling en WIA

Bij 30% van de eindedienstverbanders komt het tot een eerstejaars Ziektewetbeoordeling
Bij rond de 30% van de eindedienstverbanders die de Ziektewet instromen, komt het tot een eerstejaars
Ziektewet-beoordeling (tabel 2.7). Bij publiek verzekerden is dit vaker het geval dan bij
eigenrisicodragers: 33% versus 19% van de eindedienstverbanders met een eerste ziektedag in 2014.
Eindedienstverbanders van eigenrisiodragers stromen dus vaker al binnen een jaar uit de Ziektewet dan
eindedienstverbanders van publiek verzekerde werkgevers. Van alle eindedienstverbanders stroomt in
2013 20% en in 2014 19% door naar tweede ziektejaar.
Bij 38% van de eerstejaars Ziektewet-beoordelingen constateert UWV dus daarmee, dat het verlies aan
verdiencapaciteit minder is dan 35%, waardoor het recht op Ziektewet eindigt. De overige 62% gaat door
naar het tweede ziektejaar. Dit aandeel is voor alle groepen eindedienstverbanders ongeveer gelijk, zowel
in 2013 als in 2014 (niet in tabel).

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

20

Hoe kleiner de ex-werkgever, hoe vaker het bij de vangnetter tot een eerstejaars
Ziektewet-beoordeling komt
Bij de eigenrisicodragers gaat het hoofdzakelijk om grote bedrijven: 94% van de eindedienstverbanders
werkte bij een groot bedrijf. Bij de publiek verzekerden is maar 48% afkomstig van een groot bedrijf (2e
helft 2015). In tabel 2.7 is te zien dat het bij eindedienstverbanders afkomstig van grote bedrijven veel
minder vaak tot een eerstejaars Ziektewet-beoordeling komt dan bij eindedienstverbanders van kleine of
middelgrote bedrijven. Ex-werknemers van grote bedrijven herstellen dus vaker in het eerste ziektejaar.
Dit betekent dat we publiek verzekerden en eigenrisicodragers alleen ‘eerlijk’ kunnen vergelijken, als we
dit binnen dezelfde grootteklasse doen. Dit kan alleen voor grote bedrijven, omdat te weinig kleine en
middelgrote bedrijven eigenrisicodrager zijn. Vergelijken we de grote bedrijven onderling, dan zien we dat
in 2014 27%van de eindedienstverbanders van publieke verzekerde bedrijven en 20%van de
eindedienstverbanders van eigenrisicodragers een eerstejaars Ziektewet-beoordeling krijgt. Het verschil is
dus kleiner, maar ook vanuit grote bedrijven stromen bij de eigenrisicodragers meer
eindedienstverbanders al voor de eerstejaars Ziektewet-beoordeling weer uit.

Tabel 2.7 EINDEDIENSTVERBANDERS: UITKOMST EERSTEJAARS ZIEKTEWETBEOORDELINGEN BIJ PUBLIEK VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Percentage
Publiek
verzekerd

Eigenrisicodrager

Totaal

45.800
40.600

2.700
10.300

48.600
50.900

33%
33%

12%
19%

32%
30%

2013

38%

36%

38%

2014

38%

38%

38%

% Instromers door naar 2e ziektejaar
2013
2014

20%
20%

8%
12%

20%
19%

% Eerstejaars Ziektewet-beoordeling naar
bedrijfsomvang 2014
Klein
Midden
Groot

45%
36%
27%

20%

45%
34%
25%

Periode 1e ziektedag
Aantal instromers
2013
2014
% Instromers met eerstejaars Ziektewetbeoordeling*
2013
2014
% 35-minners van beoordeelden**

* (Aantal eerstejaars Ziektewet-beoordelingen/aantal meldingen)*100%
** (Aantal door naar tweede ziektejaar na eerstejaars Ziektewet-beoordeling/aantal meldingen)*100%

Uitstel van eerstejaars Ziektewet-beoordeling komt weinig voor
Als de eindedienstverbander bij 52 weken werkt en daarbij minimaal 65% van zijn verdiencapaciteit
benut, wordt de eerstejaars Ziektewet-beoordeling maximaal 6 maanden uitgesteld. Dit is een prikkel om
te stimuleren dat zieke vangnetters gaan werken. Uitstel komt overigens weinig voor: 53 keer bij de
vangnetters met een eerste ziektedag in 2013 of 2014 (het meeste bij publiek verzekerde
eindedienstverbanders, gevolgd door zieke WW’ers).

Minder doorstroom van ZW naar WIA sinds de Wet bezava
We signaleren dat de doorstroom van de ZW naar de WGA gedaald is sinds de invoering van de Wet
bezava: van rond de 14% van de ziekmeldingen naar ongeveer 12% (tabel 2.8). Van de
eindedienstverbanders die onder de Wet bezava vallen, kunnen we alleen 2013 en het eerste kwartaal
van 2014 tonen. Het duurt immers twee jaar voordat bekend is of men de WIA instroomt. Bij de
eigenrisicodragers is extra voorzichtigheid nodig, omdat het in 2012 en 2013 kleine aantallen betreft. Pas
in 2014 worden de aantallen substantieel en kan vergeleken worden: in het eerste kwartaal van 2014 ligt
de doorstroom naar de WGA bij de eindedienstverbanders van publiek verzekerde bedrijven wat hoger
dan bij de eindedienstverbanders van eigenrisicodragers.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

21

Tabel 2.8 EINDEDIENSTVERBANDERS: DOORSTROOM VAN ZW NAAR WGA EN IVA,
PUBLIEK VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Aantallen en percentage
Publiek verzekerd

Eigenrisicodrager*

Totaal

2010

49.300

200

49.500

2011

49.000

300

49.300

2012

49.000

700

49.700

2013

45.800

2.700

48.600

2014-K1

10.000

2.000

12.000

2010

13,8%

-

13,8%

2011

13,6%

-

13,5%

2012

13,9%

9,4%

13,8%

2013

12,0%

6,4%

11,7%

2014-kw1

12,5%

10,1%

12,1%

2010

2,1%

-

2,1%

2011

2,1%

-

2,1%

2012

2,1%

1,6%

2,1%

2013

2,1%

1,3%

2,1%

2014-kw1

2,0%

1,5%

1,9%

Aantal ziekmeldingen

Doorstroom ZW naar WGA

Doorstroom ZW naar IVA

*Het betreft in 2012 en 2013 kleine aantallen ziekmeldingen: cijfers voorzichtig interpreteren.

Doorstroom van ZW naar WIA het laagst bij grote bedrijven
Eerder zagen we dat de Ziektewet-instroom van eindedienstverbanders van publiek verzekerde grote
bedrijven relatief hoog is (in 2015 althans) en de Ziektewet-uitstroom relatief snel (alle jaren). De snelle
uitstroom zou bij grote bedrijven moeten leiden tot een lager percentage eindedienstverbanders dat de
WGA instroomt. Tabel 2.9 laat zien dat dit inderdaad het geval is. Bij de publiek verzekerde grote
bedrijven liggen de doorstroomcijfers van Ziektewet naar WGA steeds lager dan bij kleine en middelgrote
bedrijven. Voor de eigenrisicodragers zijn alleen de aantallen bij de grote bedrijven substantieel genoeg
om het doorstroompercentage te tonen. In het eerste kwartaal van 2014 is er geen verschil in
doorstroom van ZW naar WGA tussen grote publiek verzekerden en grote eigenrisicodragers, in 2013 was
dat wel het geval. In de doorstroom naar de IVA is niets veranderd.

Tabel 2.9 EINDEDIENSTVERBANDERS: DOORSTROOM VAN ZW NAAR WGA NAAR
BEDRIJFSOMVANG
Percentage
Jaar

Klein

Midden

Groot

Totaal*

2010

15%

15%

13%

14%

2011

16%

14%

12%

14%

2012

16%

15%

12%

14%

2013

14%

13%

11%

12%

2014-kw1

16%

13%

11%

13%

2013

-

-

7%

6%

2014-kw1

-

-

11%

10%

Publiek verzekerden

Eigenrisicodragers

*Inclusief omvang onbekend.
Cursief: gebaseerd op kleine aantallen.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

22

Kiezen juist de betere bedrijven voor eigenrisicodragen?
Zowel bij de eindedienstverbanders als bij de uitzendkrachten (zie paragraaf 3.4) zien we dat
ziekmeldingen bij eigenrisicodragers wat minder vaak uitmonden in een eerstejaars Ziektewetbeoordeling. Vaker dan bij de publiek verzekerden, stromen de vangnetters afkomstig van
eigenrisicodragers dus al voor het einde van het eerste ziektejaar uit. Komt dit doordat de
eigenrisicodragende werkgevers de ex-werknemers effectiever begeleiden en re-integreren dan UWV? Of
speelt (ook) een rol dat de ex-werknemers van deze bedrijven ook voor de overstap naar
eigenrisicodragerschap beter presteerden?
Een vergelijkend onderzoek van UWV en Acture naar de Ziektewetduur van uitzendkrachten liet zien dat
eigenrisicodragers altijd al een kortere verzuimduur hadden, maar dat na het overstappen de
verzuimduur verder verlaagde23. Geldt de oorspronkelijke kortere verzuimduur ook voor
eindedienstverbanders? We kijken hiervoor terug in de tijd. Zoals beschreven in hoofdstuk 2, is vooral in
2014 en 2015 de stap naar eigenrisicodracht gemaakt door niet-uitzendbedrijven. Hadden
eigenrisicodragers van 2014 en 2015 vroeger – toen ze nog publiek verzekerd waren (in 2010, 2011 en
2012 ) – ook al een kortere verzuimduur en lagere WGA-instroom? We kunnen bevestigen dat de
eigenrisicodragers het in hun UWV-tijd al relatief goed deden. Zo hadden de bedrijven die in 2010 nog
geen eigenrisicodrager waren, maar wel in 2014, in 2010 gemiddeld 293 verzuimdagen; de bedrijven die
ook in 2014 nog publiek verzekerd zijn, hadden in 2010 gemiddeld 366 verzuimdagen (zie tabel 2.10,
linksboven). Vergelijkbare contrasten zien we over de jaren 2011 en 2012. Ook als we alleen naar de
grote bedrijven kijken, zien we dat de eigenrisicodragers van 2014 in hun UWV-tijd al beter presteerden
dan de andere grote bedrijven (tabel 2.10, omkaderde cursieve cijfers). Dit suggereert dat de ‘goede
risico’s’ als eerste de stap naar eigenrisicodracht hebben gemaakt. In 2015 verandert het profiel. De
groep eigenrisicodragers heeft zich dan uitgebreid (zie figuur 1.1). Deze uitbreiding blijkt het risicoprofiel
van de grote eigenrisicodragers als geheel, veranderd te hebben van ‘goed’ naar ‘gemiddeld’ (zie tabel
2.10, vetgedrukte cijfers)
Wat betekent dit voor de interpretatie van verschillen? Eigenrisicodragers en publiek verzekerden kunnen
alleen vergeleken worden in de tabellen over de instroom, de eerstejaars Ziektewet-beoordelingen en de
WIA-instroom. De verschillen op deze punten tussen grote eigenrisicodragers en grote publiek
verzekerden in 2014 (in 2013 waren er nauwelijk eigenrisicodragers), komen voor ten minste een deel
voort uit het feit dat de ‘goede risico’s’ eigenrisicodrager zijn geworden. Wanneer we in de toekomst het
percentage eerstejaars Ziektewet-beoordelingen van 2015 gaan vergelijken, kunnen eventuele verschillen
tussen grote bedrijven echter niet langer worden toegeschreven aan selectieve uittrede uit het publieke
stelsel. Kijken we naar totaalcijfers, dan zal er bij de eigenrisicodragers in 2015 nog steeds sprake zijn
van ‘goede risico’s, omdat het aandeel grote bedrijven daar groter is.

Tabel 2.10 EINDEDIENSTVERBANDERS : VROEGERE VERZUIMDUUR EN DOORSTROOM
VAN ZW NAAR WGA, HUIDIGE EIGENRISICODRAGERS VERSUS PUBLIEK VERZEKERDEN
Gemiddeld aantal dagen en percentages
Publiek

Eigenrisicodrager
prestaties 2010

Publiek

Eigenrisicodrager
prestaties 2011

Publiek

Eigenrisicodrager
Prestaties 2012

Ziekteduur totaal
Samenstelling 2014

366

293

353

271

354

270

Samenstelling 2015

353

304

337

287

337

284

Ziekteduur grote
bedrijven
Samenstelling 2014

342

295

318

271

314

271

Samenstelling 2015

324

314

298

298

296

296

Samenstelling 2014

15%

12%

14%

12%

15%

12%

Samenstelling 2015

14%

12%

14%

13%

14%

13%

WGA totaal

WGA grote bedrijven
Samenstelling 2014

14%

12%

13%

12%

13%

12%

Samenstelling 2015

13%

13%

12%

13%

12%

14%

23

Burg, C.L. van der, P.G.M. Molenaar-Cox. Nadere vergelijking van de ziekteverzuimduur van uitzendkrachten: vergelijking
prestaties UWV en Acture. Leiden, AStri, april 2014.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

23

2.6.

Kernbevindingen

De instroom en het instroompercentage van eindedienstverbanders is in 2015 flink gestegen, na vijf
redelijk stabiele jaren.
De stijging lijkt bij uitzendbedrijven gelokaliseerd te zijn: voornamelijk in sectoren waarin de
afgelopen jaren steeds meer uitzendbedrijven actief zijn geworden (Havenbedrijven, Zakelijke
dienstverlening III) en in de Uitzendsector zelf, stijgt het aantal eindedienstverbanders.
Uitzendbureaus lijken in de eerste 78 weken steeds meer te werken met tijdelijke
detacheringsovereenkomsten in plaats van via uitzendovereenkomsten met uitzendbeding (de
‘klassieke’ uitzendkrachten, zoals beschreven in hoofdstuk 3). Bij uitzendbeding wordt op grond van
de cao’s de Ziektwet-uitkering aangevuld, bij detacheringsovereenkomsten niet. In de Uitzendsector
liggen de premies voor Ziektewet en WW aanzienlijk hoger dan in de overige sectoren.
De eerstejaars Ziektewet-beoordeling leidt tot extra uitstroom in het begin van het tweede ziektejaar.
Ook is er sprake van een flinke daling van het aandeel eindedienstverbanders dat de maximale
ziekteduur van twee jaar bereikt.
De uitstroom van eindedienstverbanders na zes maanden is toegenomen sinds de Wet bezava, maar
dit komt uitsluitend door de groei van tijdelijke contracten. Laten we de 3 eerdergenoemde sectoren
met veel uitzendkbedrijven buiten beschouwing, dan is geen sprake van snellere uitstroom (alleen
bekend voor eindedienstverbanders van publiek verzekerde bedrijven).
De uitstroom van eindedienstverbanders na zes maanden is het hoogst bij grote bedrijven (alleen
bekend voor publiek verzekerde bedrijven).
Bij eigenrisicodragers is het percentage ziekmeldingen waarbij het tot een eerstejaars Ziektewetbeoordeling komt, lager dan bij publiek verzekerde bedrijven. Ook geldt: hoe groter het bedrijf, hoe
minder vaak het tot een eerstejaars Ziektewet-beoordeling komt. Eigenrisicodragers zijn hoofdzakelijk
grote bedrijven. Het verschil tussen publiek verzekerde bedrijven en eigenrisicodragers wordt kleiner
als we alleen de grote bedrijven onderling vergelijken. Risicoselectie is medeverantwoordelijk voor het
resterende verschil.
Het percentage eindedienstverbanders dat doorstroomt van de ZW naar de WGA is lager geworden na
invoering van de Wet bezava. Dit geldt voor vangnetters afkomstig van grote, middelgrote én kleine
erkgevers, en zowel van publiek verzekerde bedrijven als van eigenrisicodragers. Er is geen verlaging
van de doorstroom naar de IVA.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

24

3.

Uitzendkrachten

3.1.

Instroom in de Ziektewet

Uitzendkrachten onder uitzendbeding
In dit hoofdstuk gaat het om een specifieke groep uitzendkrachten, namelijk de uitzendkrachten die onder
uitzendbeding werkzaam zijn. Voor deze groep uitzendkrachten heeft de uitzendwerkgever bij ziekte geen
loondoorbetalingsverplichting. Dit is wettelijk geregeld. Bij ziekte wordt de uitzendovereenkomst
automatisch (van rechtswege) beëindigd en meldt de uitzendwerkgever de uitzendkracht ziek bij UWV.
Omdat de uitzendwerkgever geen loondoorbetalingsverplichting heeft, is de Ziektewet-premie in sector
52 (Uitzendsector) veel hoger dan in andere sectoren.

Daling aantal zieke uitzendkrachten
In 2013 hebben enkele grote uitzendwerkgevers het publieke stelsel verlaten en zijn eigenrisicodrager
geworden, maar ook in de jaren daarvoor gebeurde dit al. In tabel 3.1 is te zien dat het aantal zieke
uitzendkrachten bij UWV (mede) hierdoor flink afnam in 2013. De instroom bij eigenrisicodragers is in
2013 juist fors gestegen. In 2014 daalt het aantal zieke uitzendkrachten bij eigenrisicodragers weer, net
als bij UWV. In tegenstelling tot bij UWV daalt het aantal zieke uitzendkrachten van eigenrisicodragers in
2015 verder. De totale instroom van UWV en eigenrisicodragers daalt al 5 jaar op een rij: van 173.000 in
2011, naar 102.000 in 2015. Deze daling is opmerkelijk omdat de economie in de tweede helft van 2014
is gaan aantrekken. In het verleden ging het aantrekken van de economie altijd gepaard met een stijging
van het aantal uitzendkrachten, en daarmee ook van het aantal zieke uitzendkrachten. Het uitblijven van
een stijging heeft waarschijnlijk te maken met de in hoofdstuk 2 beschreven verschuiving: meer
uitzenden onder tijdelijke, korte detacheringscontracten en minder onder uitzendbeding.

Telling is inclusief wachtdagen
We benadrukken dat het in dit rapport steeds gaat om Ziektewet-uitkeringen waarop recht is ontstaan en
niet om het aantal tot betaling gekomen Ziektewet-uitkeringen. Uitzendkrachten hebben 2 wachtdagen.
Op de eerste ziektedag ontstaat het recht maar pas vanaf de 3e ziektedag wordt de uitkering betaald. Een
aanzienlijk deel – sinds 2013 rond de 16% - is dan al hersteld gemeld (zie tabel 3.4). Het ligt niet voor de
hand dat uitzendkrachten zich minder snel ziek melden sinds de invoering van de Wet bezava. Dit in
tegenstelling tot bij eindedienstverbanders, waar de werkgever ‘het ziek uit dienst vertrekken’ kan
beïnvloeden door de begeleiding in de werkgeversperiode te intensiveren of de beëindiging van het
dienstverband uit te stellen tot na het herstel. Hij blijft dan inmmers controle houden op de ziekteduur,
waar dit binnen de publieke Ziektewet niet langer het geval is. Wel kan bij uitzendkrachten invloed
worden uitgeoefend tijdens de 2 wachtdagen, om te voorkomen dat het tot een Ziektewet-uitkering komt.

Tabel 3.1 UITZENDKRACHTEN: INSTROOM, PUBLIEK VERZEKERDEN VERSUS
EIGENRISICODRAGERS
Aantallen
Jaar eerste ziektedag
2010
2011
2012
2013
2014
2015

Publiek verzekerd
145.500
125.300
106.800
22.000
19.800
22.100

Eigenrisicodrager
20.900
47.700
49.800
111.400
87.400
80.200

Totaal
166.400
173.000
156.600
133.400
107.200
102.300

Kleine, publiek verzekerde uitzendbureaus melden niet alle zieke uitzendkrachten
Voor het melden van verzuim van uitzendkrachten geldt een wettelijke termijn van 4 dagen: 2 dagen
voor uitzendkracht aan uitzendbureau en 2 dagen voor uitzendbureau aan UWV. Dit betekent dat het
verzuim nog gemeld kan worden, als de wachttijd van 2 dagen al verstreken is en/of de uitzendkracht al
weer hersteld is. Het op dag 3 of 4 alsnog melden van verzuim dat binnen de 2 wachtdagen bleef, loont
dus niet voor de werkgever. Dit leidt ertoe dat een deel van de (kleinere) uitzendbureaus kort verzuim
niet altijd meldt. Laat melden heeft twee belangrijke nadelen. In de eerste plaats verhindert late melding
dat UWV snel contact met de zieke kan opnemen en daarmee snelle uitstroom kan bevorderen, deels al
binnen de 2 wachtdagen. In de tweede plaats bemoeilijkt het de vergelijkbaarheid met uitzendbedrijven
die wel compleet melden, op zowel instroom als op uitstroom. Doordat korte verzuimgevallen niet gemeld
worden, hebben de resterende gevallen namelijk per definitie een langere gemiddelde verzuimduur en
een tragere uitstroom. Eigenrisicodragers geven ziekmeldingen van uitzendkrachten sneller en completer

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

25

door. Ook voor eigenrisicodragers geldt een maximale meldingstermijn van 4 dagen, maar private
uitvoerders kunnen met werkgevers dwingende afspraken maken om de meldingstermijn te verkorten24.
Dit met het oog op het snel kunnen starten van de controle en begeleiding.

3.2.

Instroompercentage

Vanuit grote bedrijven melden zich relatief meer uitzendkrachten ziek
In tabel 3.2 wordt de instroom gerelateerd aan het gemiddeld aantal werkzame uitzendkrachten: het
instroompercentage25. Maatregelen ter vermindering van Ziektewet-instroom en bevordering van
uitstroom zijn in theorie vooral bij grote werkgevers te verwachten, omdat de Ziektewet-premie daar
geheel individueel wordt bepaald. Doen werknemers van grote uitzendbedrijven in de praktijk relatief
minder vaak een beroep op de Ziektewet dan werknemers van kleine bedrijven? Is dit veranderd sinds de
invoering van de Wet bezava? En is er verschil tussen eigenrisicodragers en publiek verzekerde bedrijven?
Uit tabel 3.2 is het volgende op te maken:
Het instroompercentage van eigenrisicodragers is over de hele linie hoger dan van publiek verzekerde
bedrijven. Vooral vanaf 2013 is het verschil groot. Dit komt waarschijnlijk voornamelijk doordat eigenrisicodragers de ziekmeldingen van uitzendkrachten completer doorgeven dan publiek verzekerde
uitzendwerkgevers. Niet melden speelt vooral bij kleinere en maar ook bij de middelgrote
uitzendwerkgevers. De grootste uitzendwerkgevers zijn inmiddels eigenrisicodrager, waardoor het
meldingspatroon van de kleine uitzendbedrijven steeds bepalender wordt voor de UWV-gemiddelden.
Het instroompercentage van uitzendkrachten van UWV en eigenrisicodragers samen daalt vanaf de
tweede helft van 2013 vrij sterk. Dit heeft mogelijk te maken met de verschuiving van uitzenden
onder uitzendbeding, naar uitzenden met een korttijdelijk detacheringscontract. In het laatste geval
valt men bij ziekte onder de vangnetgroep eindedienstverbanders (hoofdstuk 2).
Het instroompercentage Ziektewet van uitzendkrachten ligt vele malen hoger dan dat van
eindedienstverbanders (zie paragraaf 2.2), wat logisch is. De zieke uitzendkracht heeft bij ziekte geen
recht op loondoorbetaling door de werkgever (VLZ), de werknemer met een tijdelijk (of vast)
dienstverband – zolang het dienstverband nog loopt - wel.

24

Private uitvoerder Acture heeft aangegeven hierover afspraken vast te leggen in de contracten met werkgevers, zie C.L. van
der Burg, P.G.M. Molenaar-Cox. Nadere vergelijking van de ziekteverzuimduur van uitzendkrachten: vergelijking prestaties
UWV en Acture. Leiden, AStri, april 2014.
25
Instroompercentage Ziektewet = (aantal ziekmeldingen /gemiddeld aantal dienstverbanden van uitzendkrachten werkzaam
binnen sector 52)*100%.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

26

Tabel 3.2 UITZENDKRACHTEN: INSTROOMPERCENTAGE ZIEKTEWET NAAR
BEDRIJFSOMVANG, PUBLIEK VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Percentage
Jaar 1e ziektedag
Publiek verzekerd
2010-1

Klein

Midden

Groot

Totaal

14%
15%
12%
13%
15%
14%
13%
11%
10%
10%
11%
12%

14%
15%
14%
15%
13%
13%
12%
11%
11%
12%
12%
14%

25%
26%
26%
24%
25%
25%
12%
9%
14%
17%
19%
23%

22%
23%
23%
22%
22%
21%
12%
11%
11%
13%
14%
16%

-

18%
26%
21%
17%
17%
16%
19%
16%
14%
14%
14%
13%

16%
23%
26%
25%
26%
23%
31%
25%
22%
23%
22%
20%

16%
24%
26%
24%
24%
22%
30%
24%
21%
22%
21%
19%

2014-2

15%
16%
13%
14%
16%
15%
13%
12%
10%
11%

14%
16%
15%
15%
14%
13%
14%
13%
11%
13%

24%
26%
26%
25%
25%
24%
28%
23%
21%
22%

22%
23%
23%
22%
22%
22%
24%
20%
19%
19%

2015-1

11%

12%

22%

19%

2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1
2014-2
2015-1
2015-2
Eigenrisicodrager
2010-1
2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1
2014-2
2015-1
2015-2
Totaal
2010-1
2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1

2015-2
11%
13%
20%
Bij minder dan 500 meldingen wordt het instroompercentage vanwege onbetrouwbaarheid niet weergegeven.

18%

Percentage 4-weekszieke uitzendkrachten
Vanwege de onvolledigheid van ziekmeldingen door kleine, publiek verzekerde uitzendbedrijven, geeft
tabel 3.2 geen reëel zicht op verschillen tussen grote en kleinere uitzendbureaus. Dit voorbehoud komt te
vervallen als we alleen naar het langer durende verzuim kijken. Dit verzuim zal in alle gevallen gemeld
worden, omdat de uitzendwerkgever anders zelf voor de Ziektewet-uitkering opdraait (tabel 3.3). Bij UWV
is er tussen 2010 en 2014 niet veel veranderd in het instroompercentage 4-weekszieke uitzendkrachten.
In de meeste jaren is het percentage het hoogst bij de kleine bedrijven. In de tweede helft van 2015 stijgt
het percentage bij alle grootteklassen, het sterkst bij de grote uitzendbedrijven. Voor deze stijging hebben
we geen verklaring, mogelijk is het een eenmalige tijdelijke uitschieter. Voor de eigenrisicodragers kunnen
we de 4-weeksmeldingen niet betrouwbaar weergeven. Dit komt omdat vanwege het ontbreken van
hersteldmeldingen bij eigenrisicodragers niet is vast te stellen welke uitzendkrachten ten minste vier
weken ziek zijn.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

27

Tabel 3.3 UITZENDKRACHTEN: INSTROOMPERCENTAGE 4-WEEKSZIEKEN NAAR
BEDRIJFSOMVANG, PUBLIEK VERZEKERDEN
Percentage
Jaar 1e ziektedag
Publiek verzekerd
2010-1
2010-2
2011-1
2011-2
2012-1
2012-2
2013-1
2013-2
2014-1
2014-2
2015-1
2015-2

Klein

Midden

Groot

Totaal

4,1%
5,2%
3,3%
5,0%
4,7%
5,0%
3,9%
4,2%
3,9%
3,9%
3,9%
4,4%

2,7%
3,0%
2,6%
3,4%
2,5%
3,0%
2,3%
2,9%
2,2%
2,5%
2,2%
3,0%

2,2%
2,3%
2,2%
2,4%
2,2%
2,2%
1,7%
1,4%
2,3%
3,0%
3,0%
4,0%

2,4%
2,6%
2,3%
2,7%
2,4%
2,5%
2,2%
2,5%
2,4%
2,8%
2,6%
3,5%

3.3. Uitstroompercentage en gemiddelde verzuimduur
Door vertrek eigenrisicodragers in 2013 daalt de uitstroom van publiek verzekerden
Tabel 3.4 suggereert dat publiek verzekerde uitzendkrachten vanaf 2013 langer in de Ziektewet blijven:
de uitstroompercentages nemen af. Dit zegt echter niets over de re-integratie-inspanningen en resultaten
van UWV en de vangnetter. De hoofdoorzaak is de verandering in samenstelling van de publiek
verzekerde uitzendbedrijven. De twee grootste uitzendbedrijven zijn per 2013 eigenrisicodrager
geworden. De grote uitzendbedrijven hebben een goede meldingsdiscipline: alle meldingen worden
doorgegeven, ook bij herstel binnen de eerste 2 wachtdagen. Bij kleine bedrijven ligt dit anders. Zij zijn
vaak relatief laat met doorgeven van de ziekmelding aan UWV, waardoor de uitzendkrachten niet al op de
1e of 2e ziektedag kunnen worden gebeld. En we vermoeden dat kleine uitzendbedrijven verzuim binnen
de wachtdagen soms helemaal niet meer melden, omdat dit toch geen consequenties heeft voor de
uitkering. Het wel gemelde verzuim is daarmee per definitie van langere duur.

Tabel 3.4 UITZENDKRACHTEN: UITSTROOM UIT DE ZIEKTEWET, PUBLIEK VERZEKERDN
Aantallen meldingen en uitstroompercentage op tx
Jaar 1e
ziektedag

Aantal
instromers

2D

1W

2W

4W

8W

3M

6M

9M

1J

15 M

18 M

Maxduur

2010

145.500

28%

71%

83%

89%

93%

94%

96%

97%

98%

98%

98%

98%

2011

125.300

26%

70%

82%

89%

92%

94%

96%

97%

97%

98%

98%

98%

2012

106.800

28%

71%

83%

89%

92%

94%

96%

97%

97%

98%

98%

98%

2013-1

11.700

14%

55%

72%

82%

88%

91%

94%

95%

96%

98%

98%

98%

2013-2

10.200

16%

52%

66%

76%

85%

88%

92%

94%

95%

97%

97%

98%

2014-1

8.900

17%

56%

70%

79%

85%

89%

92%

94%

95%

97%

98%

-

2014-2

10.900

17%

55%

69%

78%

85%

88%

92%

94%

95%

98%

-

-

2015-1

9.800

16%

57%

72%

81%

87%

89%

93%

95%

-

-

-

-

2015-2

12.300

17%

56%

70%

79%

85%

89%

-

-

-

-

-

-

D=dag, W=week, M=maand, J=jaar, Max=bereiken maximale uitkeringsduur Ziektewet.

Effect eerstejaars Ziektewet-beoordeling op uitstroom publiek verzekerde
uitzendkrachten duidelijk zichtbaar
Tabel 3.5 laat het verloop van het verzuim dat de vierwekengrens overschrijdt zien, dus de meer
langdurige gevallen. We kunnen ervan uitgaan dat verzuim van minimaal 4 weken altijd gemeld is, ook
door kleine uitzendwerkgevers. Dit maakt dat de uitstroom voor 2013 (toen de grootste uitzendbureaus,
met een goede meldingsdiscipline, nog publiek verzekerd waren) beter vergelijkbaar wordt met de
uitstroom vanaf 2013. De tabel laat zien dat er geen opvallende veranderingen in uitstroom zijn vóór het
eerste ziektejaar. Wel is de uitstroom vanaf 15 maanden groter geworden (paarse kader): van 80% (het
2012 cohort) naar 88% (2013 en 2014-cohorten). Dit schrijven we voorzichting toe aan de eerstejaars
Ziektewet-beoordeling. De voorzichtigheid is nodig, vanwege de verandering in samenstelling vanaf 2013.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

28

Tabel 3.5 UITZENDKRACHTEN: UITSTROOM 4-WEEKSZIEKEN, PUBLIEK VERZEKERDEN
Aantallen meldingen en uitstroompercentage op tx
Jaar 1e
ziektedag

Aantal 4
wkn ziek
15.700
14.400
12.200

8 wkn

3 mnd

6 mnd

9 mnd

1 jaar

15 mnd

18 mnd

34%
33%
33%

48%
48%
47%

66%
66%
65%

74%
73%
73%

78%
78%
77%

81%
81%
80%

83%
83%
82%

Maxduur
83%
81%
81%

2014-1

2.100
2.400
1.900

37%
36%
31%

51%
50%
47%

67%
67%
63%

74%
75%
71%

78%
79%
76%

88%
88%
88%

90%
89%
90%

89%
89%
-

2014-2

2.400

31%

46%

65%

73%

77%

89%

-

-

2015-1

1.900
2.600

30%
32%

45%
47%

65%
-

72%
-

-

-

-

-

2010
2011
2012
2013-1
2013-2

2015-2

Maximale uitkeringsduur
Alleen van de uitzendkrachten met een eerste ziektedag tussen 2010 en 2013 is volledig bekend of de
maximale ziekteduur is bereikt26 en of ze de WIA zijn ingestroomd. Van de publiek verzekerde
uitzendkrachten stroomde in 2010 tot 2012 ongeveer 98% uit voordat de maximale ziekteduur werd
bereikt. In 2013 is dat nog steeds 98% (laatste kolom tabel 3.4). Bedacht moet echter worden dat ‘de
beste’ uitzendbureaus (in meldingsdiscipline) in 2013 eigenrisicodrager zijn geworden. Kijken we naar het
4-weeksverzuim, dan is er wel een duidelijke toename in het aandeel uitzendkrachten dat uitstroomt
voordat de maxduur bereikt wordt: van 81% in 2012 naar 89% in 2013.

Uitstroom naar bedrijfsomvang
Tabel 3.3 liet zien dat het instroompercentage 4-weekszieke uitzendkrachten bij grote bedrijven lager ligt
dan bij kleine bedrijven. Komt dit verschil ook terug in de uitstroomprofielen? En zien we bij grote
bedrijven – waar de premieprikkel het sterkst is - wellicht meer veranderen na de invoering van de Wet
bezava dan bij de kleine en middelgrote bedrijven? We kiezen hiervoor twee peilmomenten, namelijk de
uitstroom na 6 maanden (figuur 3.1) en na 15 maanden (figuur 3.2).

Geen uitstroomversnelling binnen eerste ziektejaar
Het verschil naar bedrijfsomvang is bij de uitzendkrachten minder sterk dan bij de eindedienstverbanders
(figuur 3.1). In alle jaren is de uitstroom het hoogst bij de middelgrote uitzendbedrijven. De kleine en
grote uitzendbedrijven wisselen steeds van positie. Er is geen stijging van de uitstroom binnen 6
maanden zichtbaar na de invoering van Wet bezava en in 2014 daalt de uitstroom zelfs licht.

26

Als een verzuimgeval wordt beëindigd dan wordt ook de reden van beëindiging vastgelegd (bijvoorbeeld herstel,
pensionering, overlijden). Het gaat hier om het aantal verzuimen met als beëindigingsreden ‘maxduur’.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

29

Figuur 3.1 UITZENDKRACHTEN: UITSTROOM 4-WEEKSZIEKEN BIJ 6 MAANDEN, PUBLIEK
VERZEKERDEN
Percentage
100
95
90
85
80
75
70
65
60
55
50
2010
Klein

Middel

2011

2012

2013

2014

Groot

Effect eerstejaars Ziektewet-beoordelingen bij kleine, middelgrote en grote bedrijven
zichtbaar
Figuur 3.2 laat de uitstroom na 15 maanden zien. Duidelijk is te zien dat sinds de invoering van de
eerstejaars Ziektewet-beoordeling in 2013 de uitstroom bij 15 maanden gestegen is, bij kleine,
middelgrote en grote bedrijven. Het verschil blijft in 2014 even groot. Ook bij 15 maanden is de uitstroom
het hoogst bij de middelgrote bedrijven en wisselt de rangorde van de kleine en de grote per jaar.

Figuur 3.2 UITZENDKRACHTEN: UITSTROOM 4-WEEKSZIEKEN BIJ 15 MAANDEN,
PUBLIEK VERZEKERDEN
Percentage
100
95
90
85
80
75
70
65
60
55
50
2010
Klein

Middel

2011

2012

2013

2014

Groot

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

30

Gemiddelde verzuimduur publiek verzekerden gedaald sinds Wet bezava
Tabel 3.6 laat zien dat de gemiddelde ziekteduur van publiek verzekerde, 4-weekszieke uitzendkrachten
ongeveer 30 dagen korter is geworden sinds de invoering van de Wet bezava: van 226 dagen in 2012
naar 197 dagen in 2013. De gemiddelde verzuimduur is het kortst bij de middelgrote bedrijven.
Kijken we alleen binnen het eerste ziektejaar, dan zien we een geringe duurverkorting in 2013, gevolgd
door een stijging in 2014 tot boven het niveau van 2012. Net als bij de eindedienstverbanders vindt de
duurverkorting vooral in het tweede ziektejaar plaats en is deze waarschijnlijk het directe gevolg van de
eerstejaars Ziektewet-beoordeling.

Tabel 3.6 UITZENDKRACHTEN: GEMIDDELDE VERZUIMDUUR VAN 4-WEEKSZIEKEN,
PUBLIEK VERZEKERDEN
Gemiddeld aantal dagen
Jaar van eerste ziektedag

Klein

Middelgroot

Groot

Totaal

2010

220

211

227

222

2011

235

214

228

224

2012

223

215

232

226

2013

210

191

205

197

2010

158

153

162

159

2011

166

155

163

161

2012

158

155

165

161

2013

164

152

158

155

2014

169

162

169

165

2 jaar

Binnen eerste ziektejaar

3.4. Eerstejaars Ziektewet-beoordeling en WIA
Minder eerstejaars Ziektewet-beoordelingen bij eigenrisicodragers
Ziekmeldingen van uitzendkrachten met een publiek verzekerde werkgever monden vaker dan bij
eigenrisicodragers uit in een eerstejaars Ziektewet-beoordeling: 4,8% tegenover 1,6% in 2014 (tabel
3.7). Ook als we alleen de grote bedrijven onderling vergelijken, is het verschil nog substantieel: 3,6%
versus 1,6%. Bij de publiek verzekerde uitzendkrachten is het aandeel 35-minners groter dan bij de
publiek verzekerden (50% versus 38% in 2014). Het verschil tussen kleine, middelgrote en grote publiek
verzekerde bedrijven in eerstejaars Ziektewet-beoordelingen is groot, maar lijkt te maken te hebben met
de slechte meldingsdiscipline van kleine bedrijven. Als we uitgaan van de 4-weeksmeldingen (wat alleen
mogelijk is bij de publiek verzekerden) laten de kleine bedrijven het laagste percentage eerstejaars
Ziektewet-beoordelingen zien, namelijk 16,3% versus 24,0% bij de middelgrote en 23,2% bij de grote
bedrijven in 2014.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

31

Tabel 3.7 UITZENDKRACHTEN: EERSTEJAARS ZIEKTEWET-BEOORDELINGEN, PUBLIEK
VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Percentage
Publiek
verzekerd

Eigenrisicodrager

Totaal

2013

22.000

111.400

133.400

2014

19.800

87.400

107.200

% Instromers met eerstejaars Ziektewetbeoordelingen*
2013

4,1%

1,4%

1,8%

2014

4,8%

1,6%

2,2%

2013

50%

44%

47%

2014

50%

42%

45%

2,0%

0,8%

1,0%

2,4%

0,9%

1,2%

Jaar van 1e ziektedag
Aantal instromers

% 35-minners van beoordeelden**

% Instromers door naar tweede ziektejaar
2013
2014
% Instromers met eerstejaars Ziektewetbeoordelingen naar bedrijfsomvang (2014)
Klein

8,8%

-

8,1%

Midden

4,9%

1,9%

3,7%

Groot

3,6%

1,6%

1,8%

% 4 weekszieken met erstejaars Ziektewetbeoordelingen naar bedrijfsomvang (2014)
Klein

16,3%

-

-

Midden

24,0%

-

-

Groot

23,2%

-

-

Totaal

22,1%

-

-

* (Aantal eerstejaars Ziektewet-beoordelingen/aantal ziekmeldingen)*100%
** (Aantal 35-minners/aantal eerstejaars Ziektewet-beoordelingen totaal)*100%

Minder doorstroom uitzendkrachten van Ziektewet naar WIA sinds de Wet bezava
In tabel 3.8 is zien dat sinds 2013 minder ziekmeldingen uitmonden in een WGA-uitkering: van 0,8%
naar 0,7% (totaal kolom). In het eerste kwartaal van 2014 ligt het aandeel op 0,6%. Deze daling is niet
zichtbaar bij de publiek verzekerde uitzendkrachten (stijging van 0,9% in 2012 naar 1,2% in 2013), maar
dit komt door het verdwijnen van de grote, trouw meldende uitzendbureaus. Kijken we namelijk alleen
naar de 4-weekszieken dan zien we dat aandeel WGA doorstromers in 2013 daalt, van 8,0% naar 5,9%.
De doorstroom van ZW naar IVA blijft op totaalniveau stabiel, wat logisch is: alleen mensen die duurzaam
en volledig arbeidsongeschikt zijn, komen voor IVA in aanmerking. In de praktijk betreft het meestal
medische aandoeningen waarvan het beloop niet of nauwelijks beïnvloed kan worden door preventie,
verzuimbegeleiding of financiële prikkels.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

32

Tabel 3.8 UITZENDKRACHTEN: DOORSTROOM ZW NAAR WIA, PUBLIEK VERZEKERDEN
VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Percentage
Publiek verzekerd

Eigenrisicodrager

Totaal

2010

0,7%

0,6%

0,7%

2011

0,8%

0,6%

0,8%

2012

0,9%

0,6%

0,8%

2013

1,2%

0,6%

0,7%

2014-kw1

1,0%

0,6%

0,6%

Doorstroom ZW naar WGA (4weekszieken)
2010

6,9%

-

-

2011

7,3%

-

-

2012

8,0%

-

-

2013

5,9%

-

-

2014-kw1

5,0%

-

-

2010

0,1%

0,1%

0,1%

2011

0,1%

0,1%

0,1%

2012

0,1%

0,1%

0,1%

2013

0,2%

0,1%

0,1%

2014-kw1

0,2%

0,1%

0,1%

Doorstroom ZW naar IVA (4weekszieken)
2010

1,0%

1,1%

1,0%

2011

0,8%

1,4%

0,9%

2012

0,9%

1,1%

1,0%

2013

0,9%

0,9%

0,9%

2014-kw1

1,1%

1,0%

1,1%

Doorstroom ZW naar WGA

Doorstroom ZW naar IVA

Doorstroom van ZW naar WGA naar omvang bedrijf
Eerder zagen we dat er minder eerstejaars Ziektewet-beoordelingen zijn, naarmate het uitzendbedrijf
groter is. Het zou logisch zijn, als dit verband ook voor de doorstroom naar de WGA geldt. Tabel 3.9 laat
zien dat dit inderdaad het geval is.

Tabel 3.9 UITZENDKRACHTEN: DOORSTROOM ZW NAAR WIA NAAR BEDRIJFSOMVANG,
PUBLIEK VERZEKERDEN VERSUS EIGENRISICODRAGERS
Percentage
Jaar

Klein

Midden

Groot

Totaal*

2010

2,4%

1,2%

0,6%

0,7%

2011

3,0%

1,3%

0,7%

0,8%

2012

2,7%

1,7%

0,7%

0,9%

2013

2,3%

1,3%

0,8%

1,2%

2014-kw1

1,7%

1,1%

0,7%

1,0%

2010

-

0,6%

0,6%

0,6%

2011

0,8%

0,5%

0,8%

2012

-

0,8%

0,6%

0,6%

2013

-

0,8%

0,5%

0,6%

0,7%

0,5%

0,6%

Publiek verzekerd

Eigenrisicodrager

2014-kw1

Grote uitzendbureaus: minder langdurig verzuim bij eigenrisicodragers
Ervan uitgaande dat onderregistratie geen rol speelt bij grote uitzendbureaus, kunnen we daar wel een
vergelijking maken tussen publiek verzekerde bedrijven en eigenrisicodragers. Uit tabel 3.7 is op te
maken dat bij de grote eigenrisicodragers het percentage eerstejaars Ziektewet-beoordelingen in 2014

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

33

lager is dan bij publiek verzekerde bedrijven (1,6% versus 3,6%). En uit tabel 3.9 blijkt dat de
doorstroom van ZW naar WGA bij de eigenrisicodragers wat lager ligt (bijvoorbeeld 0,5% versus 0,8% in
2013 en 0,5% versus 0,7% in 2012). Kortom: bij grote eigenrisicodragers is - afgaande op de
beschikbare ijkpunten van 1 en 2 jaar - het verzuim minder langdurig dan bij grote publiek verzekerde
bedrijven. Bij de middelgrote bedrijven is de onderlinge vergelijking tussen publiek verzekerden en
eigenrisicodragers niet zinvol, omdat het verschil in registratiediscipline de vergelijkbaarheid verslechtert.

3.5. Kernbevindingen
Vergelijkingsmogelijkheden bij uitzendkrachten zijn beperkt
Bij de uitzendkrachten kan om verschillende redenen geen goede vergelijking van de cijfers voor en na de
Wet bezava worden gemaakt. Ten eerste is vergelijking tussen publiek verzekerde bedrijven (UWV-groep)
en eigenrisicodragers niet goed mogelijk: bij de publiek verzekerde bedrijven zijn de instroomgegevens
niet volledig, terwijl bij de eigenrisicodragers de uitstroomgegevens niet compleet zijn. Ten tweede is
binnen de groep publiek verzekerde bedrijven vergelijking voor en na de Wet bezava moeilijk, omdat een
selectieve groep grote uitzendbedrijven - waarvan de uitzendkrachten relatief snel uitstroomden en die
ook korte verzuimen volledig meldden - in 2013 eigenrisicodrager is geworden. Juist bedrijven die kort
verzuim slecht melden, blijven achter in het publiek bestel. Deze veranderingen hebben als gevolg dat de
slechte melders een grotere stempel op de gemiddelde UWV-cijfers zijn gaan drukken, met een lager
instroompercentage (door slechte meldingsdiscipline) en een langere verblijfsduur in de Ziektewet
(geringere uitstroomsnelheid) als gevolg. Het probleem van de onvergelijkbaarheid vanwege het niet
volledig melden, verkleinen we als we alleen de 4-weekszieken vergelijken. We kunnen namelijk
aannemen dat werkgevers dergelijke langdurige verzuimen in alle gevallen melden, omdat ze anders zelf
het loon moeten doorbetalen.

Conclusies die wél getrokken kunnen worden
Sinds 2012 daalt het (absolute) aantal zieke uitzendkrachten dat onder uitzendbeding werkte. Dit is
mede een gevolg van de recessie, waardoor het aantal werkzame uitzendkrachten daalde. In het
verleden steeg het aantal uitzendkrachten als de economie aantrok. De economie trok vanaf tweede
helft 2014 aan, maar de instroom van uitzendkrachten in de Ziektwet daalde in 2015. Dit komt
waarschijnlijk doordat een verschuiving plaatsvindt van uitzenden onder uitzendbeding naar uitzenden
met een kort detacheringscontract. Deze laatste groep valt bij ziekte onder de vangnetgroep
eindedienstverbanders, waar de instroom wel stijgt.
Het percentage uitzendkrachten dat de Ziektewet instroomt, daalt sinds tweede helft 2013. Ook dit is
waarschijnlijk toe te schrijven aan de verschuiving naar uitzenden met korte detacheringscontracten in
plaats van met uitzendbeding.
Voor uitzendkrachten van publiek verzekerde bedrijven geldt: het percentage uitzendkrachten dat 4
weken of langer ziek is, is het hoogste bij kleine uitzendbedrijven. Kleine uitzendbedrijven zijn sinds
2013 relatief sterk vertegenwoordigd bij UWV. Van eigenrisicodragers hebben we op dit punt geen
betrouwbare informatie.
Bij publiek verzekerde 4-weekszieke uitzendkrachten is sinds de Wet bezava geen versnelling van
uitstroom binnen het eerste ziektejaar zichtbaar. In het tweede ziektejaar is wel een verandering
zichtbaar: de eerstejaars Ziektewet-beoordeling leidt tot extra uitstroom in het begin van het tweede
ziektejaar. De gemiddelde verzuimduur ligt in 2013 30 dagen lager dan in 2012.
Bij uitzendkrachten van grote publiek verzekerde bedrijven is het percentage eerstejaars Ziektewetbeoordelingen duidelijk hoger en de doorstroom van ZW naar WGA iets hoger dan bij uitzendkrachten
van eigenrisicodragers. Bij de kleine uitzendbureaus is een onderlinge vergelijking niet mogelijk.
De doorstroom van de ZW naar de WGA ligt in de eerste vijf kwartalen onder de Wet bezava op een
lager niveau dan voorgaande jaren. Dit geldt zowel voor uitzendkrachten afkomstig van publiek
verzekerde uitzendbureaus als van eigenrisicodragers.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

34

4.

Zieke WW’ers

4.1.

Instroom in de Ziektewet

Mensen met WW-uitkering vallen onder de Ziektewet. Tijdens de eerste 13 ziekteweken loopt de WWuitkering door; pas na 13 weken ziekte (of eerder als het WW-recht eerder eindigt) eindigt het recht op
een WW-uitkering en ontvangt men een Ziektewet-uitkering. De verzuimcontrole- en begeleiding start
wel al vanaf de ziekmelding. Bij de zieke WW’ers is het onderscheid naar verzekeringsvorm van de exwerkgever niet relevant. Zieke WW’ers vallen onder de publieke Ziektewet en tellen ook niet mee voor de
vaststelling van de Ziektewet- en WGA-premie (ZW-flex en WGA-flex) van de werkgever. De ziekmelding
vindt immers pas plaats na WW-intrede. Het is niet te verwachten dat WW’ers zich minder vaak ziek
melden sinds de invoering van de Wet bezava, omdat hiervoor geen prikkel is geïntroduceerd, althans niet
via de premiedifferentiatie. De prikkels zijn bij deze groep alleen op de uitstroom gericht via de
eerstejaars Ziektewet-beoordeling. Tabel 4.1 laat zien dat het aantal ziekmeldingen van WW’ers in 2013
en 2014 flink is gestegen. Dit komt vooral omdat het aantal mensen met een WW-uitkering is gestegen
als gevolg van de recessie. Simpelweg geldt: hoe meer WW’ers, hoe meer ziekmeldingen. In 2015 is het
aantal ziekmeldingen niet verder gegroeid. Door de wachttijd van 13 weken, komen lang niet alle
ziekmeldingen tot uitkering. Grofweg 45% van de ziekmeldingen komt tot uitkering (tabel 4.1).

Tabel 4.1

ZIEKE WW’ERS: INSTROOM EN UITKERINGEN ZIEKTEWET

Aantallen
Jaar eerste ziektedag

Ziektewetinstroom

Ziektewetuitkeringen

% Ziektewetuitkeringen*

2010

60.300

27.700

46%

2011

59.500

27.300

46%

2012

64.900

28.500

44%

2013

76.100

30.800

40%

2014

86.900

37.900

44%

39.200

45%

2015

86.700
*ZW-uitkeringen ten opzichte van ZW-meldingen uit hetzelfde kalenderjaar.

4.2.

Instroompercentage

Tabel 4.2 toont het totaal aantal ziekmeldingen, het gemiddeld aantal lopende WW-uitkeringen en het
hierop gebaseerde instroompercentage in de Ziektewet. Dit ‘instroompercentage’ vanuit de WW naar de
Ziektewet is iets gezakt tussen 2010 en 2015: van 23% naar 19%. Al met al is de stijging van het aantal
ziekmeldingen redelijk in verhouding tot de stijging van het aantal mensen met een WW-uitkering. Als we
alleen kijken naar het aantal meldingen dat tot uitkering komt (dus ziektegevallen van 13 weken of
langer) zien we een zelfde patroon27.

27

De instroompercentages vanuit de WW naar de Ziektewetuitkering van 2010 tot en met 2014 (ingedeeld naar het jaar
waarin de Ziektewetuitkering start) zijn achtereenvolgens: 11%, 11%, 10%, 8%, 9%.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

35

Tabel 4.2 ZIEKE WW’ERS: INSTROOMPERCENTAGE ZIEKTEWET
Aantallen en percentage
Jaar eerste ziektedag

Aantal WWuitkeringen*

Instroom%**

2010

Ziektewetinstroom
60.300

266.800

22,6%

2011

59.500

259.800

22,9%

2012

64.900

303.200

21,4%

2013

76.100

393.600

19,3%

2014

86.900

438.000

19,8%

2015***

86.700

421.000

19,1%

*Betreft het gemiddeld aantal WW-uitkeringen over de 12 afzonderlijke kalendermaanden, voor 2015 het gemiddelde t/m maart.
**ZW-meldingen/aantal WW-uitkeringen.
***Een correctie van 2% is toegepast op de werkelijke aantallen, als correctie op het WWZ-effect28.

4.3.

Uitstroompercentage en gemiddelde verzuimduur

Ook bij WW meer uitstroom in het begin van het tweede Ziektejaar
Tabel 4.3 laat de uitstroom van de zieke WW’ers op 12 opeenvolgende peilmomenten zien. De uitstroom
van zieke WW’ers is over 2010-2012 stabiel. In 2013-I versnelt de uitstroom even, daarna neemt de
verblijfsduur weer toe. In de tabel is duidelijk te zien dat er sinds de eerstejaars Ziektewet-beoordelingen
meer WW’ers vroeg in het tweede ziektejaar uitstromen (vetgedrukte en omkaderde cijfers). Het
uitstroompercentage na 15 maanden stijgt van 79% bij het 2012-cohort naar 87% bij het 2013-I cohort.
Daarna neemt de uitstroom weer wat af, maar deze blijft onder het niveau van voor de invoering van Wet
bezava.

Tabel 4.3 ZIEKE WW’ERS: UITSTROOM UIT ZIEKTEWET
Aantallen meldingen en uitstroompercentage op tx
1e
ziektedag

Aantal
meldingen

2D

1W

2W

4W

8W

3M

6M

9M

1J

15 M

18 M

Maxduur

2010

60.300

4%

16%

25%

35%

48%

56%

66%

72%

75%

78%

80%

80%

2011

59.500

4%

17%

25%

36%

49%

58%

67%

73%

76%

78%

80%

80%

2012

64.900

5%

19%

27%

38%

51%

59%

68%

73%

76%

79%

80%

80%

2013-1

39.300

6%

23%

33%

44%

56%

64%

72%

76%

80%

87%

88%

88%

2013-2

36.800

6%

19%

26%

37%

49%

57%

66%

71%

75%

83%

84%

85%

2014-1

44.000

7%

21%

28%

39%

51%

59%

67%

72%

76%

84%

85%

-

2014-2

43.000

7%

21%

28%

38%

50%

58%

67%

73%

77%

85%

-

-

2015-1

45.500

6%

21%

30%

40%

52%

59%

68%

73%

-

-

-

-

2015-2

41.300

6%

21%

28%

38%

50%

58%

-

-

-

-

-

-

D=dag, W=week, M=maand, J=jaar, Max=bereiken maximale verblijfsduur Ziektewet.

Verkorting gemiddelde ziekteduur bij zieke WW’ers
Tabel 4.4 laat zien dat de gemiddelde ziekteduur van WW’ers korter is geworden sinds de invoering van
de Wet bezava: van 209 dagen in 2012 naar 184 dagen in 2013, een verschil van 25 dagen.
Kijken we alleen binnen het eerste ziektejaar, dan zien we geen verkorting. Weliswaar is de gemiddelde
ziekteduur van WW’ers die in 2013 zijn ingestroomd wat lager dan die van degenen die in 2012 zijn
ingestroomd, maar in 2014 ligt het juist weer wat hoger dan in 2012.

28

Berendsen, E. & Akkerman, C. (2016). Inkomstenverrekening in de WW. Rekening houden met neveneffecten:
de invloed op het aantal WW-uitkeringen. UWV Kennisverslag 2016-07.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

36

Tabel 4.4

ZIEKE WW’ERS: GEMIDDELDE VERZUIMDUUR

Gemiddeld aantal dagen
Jaar van eerste ziektedag

Totaal

2 jaar
2010

217

2011

212

2012

209

2013

184

Binnen eerste ziektejaar
2010

143

2011

140

2012

136

2013

131

2014

138

4.4.

Eerstejaars Ziektewet-beoordeling en WIA

Tabel 4.5 laat zien dat bij de WW’ers 21% van de ziekmeldingen in 2013 uitmondt in een eerstejaars
Ziektewet-beoordeling, in 2014 is dat 23%. Bij ongeveer 35% wordt geconstateerd dat het verlies aan
verdiencapaciteit minder dan 35% was en het recht op Ziektewet hiermee eindigt. Deze groep kan, voor
zover de maximumduur ervan niet is verbruikt, om herleving van hun WW-recht vragen.

Tabel 4.5 ZIEKE WW’ERS: UITKOMST EERSTEJAARS ZIEKTEWET-BEOORDELING
Aantallen en percentage
Periode 1e ziektedag

WW

Aantal instromers in Ziektewet

76.100

2013

86.900

2014
% Instromers met eerstejaars Ziektewet-beoordeling*
2013

21%

2014

23%

% 35-minners van beoordeelden**
2013

35%

2014

34%

% Instromers door naar tweede ziektejaar
2013

13%

2014

15%

* (Aantal eerstejaars Ziektewet-beoordelingen/aantal ziekmeldingen)*100%
** (Aantal 35-minners/aantal eerstejaars Ziektewet-beoordelingen totaal)*100%

Doorstroom van ZW naar WGA bij WW’ers daalt sinds de Wet bezava
In tabel 4.6 staat het percentage van de zieke WW’ers dat vanuit de Ziektewet doorstroomt naar de WIA.
Van de vangnetters die onder de Wet bezava vallen, kunnen we 2013 en het eerste kwartaal van 2014
tonen. Het duurt immers twee jaar voordat bekend is of men de WIA instroomt. Van de WW’ers met een
eerste ziektedag in het eerste bezava-jaar (2013), stroomt 7,5% de WGA in. Dit is minder dan in 2012,
toen 8,9% in de WGA terecht kwam. In het eerste kwartaal van 2014 neemt de doorstroom naar de WGA
weer wat toe. De doorstroom van de ZW naar de IVA ligt tussen 2010 en 2014 stabiel op rond de 1,6%.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

37

Tabel 4.6 ZIEKE WW’ERS: DOORSTROOM VAN ZW NAAR WGA
Percentage
Totaal
Doorstroom van Ziektewet naar WGA
2010

8,4%

2011

8,7%

2012

8,9%

2013

7,5%

2014-kw1

7,8%

Doorstroom van Ziektewet naar IVA
2010

1,6%

2011

1,7%

2012

1,7%

2013

1,5%

2014-kw1

1,7%

4.5.

Kernbevindingen

Het aantal ziekmeldingen van WW’ers is in 2013 en 2014 flink gestegen. Dit komt vooral doordat het
aantal mensen met een WW-uitkering is gestegen als gevolg van de recessie. In 2015 stabiliseert het
aantal. Relateren we de ziekmeldingen aan het aantal WW-uitkeringen, dan blijkt de instroom redelijk
stabiel. Als gevolg van de wachttijd van 13 weken, komt ruim de helft van de ziekmeldingen niet tot
uitkering.
Sinds de eerstejaars Ziektewet-beoordelingen plaatsvinden, is de uitstroom aan het begin van het
tweede ziektejaar toegenomen. De gemiddelde ziekteduur van WW’ers is gedaald van 209 dagen in
2012 naar 184 dagen in 2013, een verschil van 25 dagen. Net als bij de andere vangnetgroepen is
ook bij de WW’ers de doorstroom van de ZW naar de WGA gedaald sinds de invoering van de Wet
bezava. De doorstroom naar de IVA blijft stabiel.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

38

5.

Inzet re-integratie en
maatregelen door UWV

5.1.

Inleiding

Met de invoering van de Wet bezava beoogt de wetgever ook dat UWV meer dan voorheen de publiek
verzekerde vangnetters aanspreekt op de eigen verantwoordelijkheden, sneller re-integratietrajecten
inzet en afspraken strikter handhaaft. Of UWV vangnetters sinds de invoering de Wet bezava meer
aanspreekt op de eigen verantwoordelijkheid is niet direct te meten. Wel kunnen we peilen of er sinds
2013 meer maatregelen worden opgelegd aan vangnetters, als indicatie dat de plichten strenger worden
gehandhaafd (paragraaf 5.2). In paragraaf 5.3 wordt ingegaan op de benutting van het instrument
‘proefplaatsing’ en op de re-integratiebereidheid van de oude werkgever. Paragraaf 5.4 laat zien in
hoeverre UWV de begeleiding in het eerste ziektejaar heeft geïntensiveerd sinds de Wet bezava in de
vorm van meer ingekochte dienstverlening en vroegtijdigere inzet ervan. Paragraaf 5.5 gaat in op de
vraag of de oproep voor de eerstejaars Ziektewet-beoordeling leidt tot een piek(je) in de uitstroom.

5.2.

Opgelegde maatregelen

Meer maatregelen door aanscherping re-integratieverplichtingen?
Met de Wet bezava zijn de re-integratieverplichtingen van de vangnetter aangescherpt. Zo wordt een
actievere opstelling verwacht, moet de vangnetter aanwijzingen van verzekeringsarts en behandelend
arts opvolgen en deelnemen aan geboden re-integratiedienstverlening. Als men zich niet aan de
verplichtingen houdt, kan UWV een waarschuwing geven of een maatregel opleggen. Een
eigenrisicodrager kan deze niet zelf opleggen, maar moet UWV verzoeken om een beschikking op te
stellen, zodat de eigenrisicodrager de maatregel mag toepassen. Een maatregel wil zeggen dat een
korting wordt toegepast op de Ziektewet-uitkering . In deze paragraaf beschrijven we de ontwikkeling van
het percentage opgelegde waarschuwingen en maatregelen. Het is in dit monitorrapport niet mogelijk om
waarschuwingen en maatregelen te onderscheiden: deze informatie is niet te ontsluiten voor analyse
waar het bij de Ziektewet om gaat.

Aantal opgelegde waarschuwingen en maatregelen stijgt niet door
Aanscherping van de re-integratieverplichting kan op meerdere manieren ingevuld worden. Zo kan er in
de contacten met de vangnetters indringender en frequenter op deze verplichting gewezen worden. Ook
kan UWV de mogelijke waarschuwing of sanctie als preventieve ‘stok achter de deur’ gebruiken. Op
dergelijke acties kan deze monitor echter geen zicht geven, omdat deze informatie niet voor analyse te
ontsluiten is. We kunnen alleen de daadwerkelijk opgelegde waarschuwingen en maatregelen weergeven.
Aanscherping van de re-integratieverplichtingen kan tot uiting komen in meer waarschuwingen en meer
maatregelen. Tabel 5.1 geeft het percentage van de ziektegevallen weer waarbii één of meer
waarschuwingen of maatregelen zijn opgelegd. Dit percentage is bij de veelal langere verzuimen van
eindedienstverbanders en WW’ers hoger dan bij de uitzendkrachten. We zien al vanaf 2010 het
percentage waarschuwingen en maatregelen bij de UWV-vangnetgroepen toenemen, bijvoorbeeld bij de
UWV-eindedienstverbanders van 1,1% in 2010 naar 2,5% in de eerste helft van 2013. Vanaf de tweede
helft van 2013 neemt het percentage weer af. Ziektewet-uitkeringen gestart in of na 2014 kunnen nog
lopen en zolang een uitkering loopt, kunnen nog waarschuwingen en maatregelen worden opgelegd. Deze
percentages – en vooral die van 2014 en 2015 - zullen dus nog groeien de komende jaren. Bij
eigenrisicodragers legt UWV minder waarschuwingen en maatregelen op dan bij de ‘eigen’ vangnetters.
Mogelijke redenen hiervoor zijn dat de eigenrisicodragers minder aanleiding hebben om een
waarschuwing of maatregel op te laten leggen (bijvoorbeeld minder no show), dat ze de reintegratieverplichtingen op andere manieren doen naleven of dat de eigenrisicodragers het te tijdrovend
vinden vanwege de administratieve rompslomp die erbij komt kijken.
Als een maatregel wordt opgelegd, is dit meestal één maatregel per ziektegeval. In zo’n 5% van de
gevallen worden 2 en sporadisch (0,4%) ook 3 of meer maatregelen opgelegd.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

39

Tabel 5.1 OPGELEGDE WAARSCHUWINGEN EN MAATREGELEN PER VANGNETGROEP
Percentages ziekmeldingen met 1 of meer waarschuwing of maatregel
Publiek
verzekerd
Eindedienst
verband

Publiek
verzekerd
Uitzendkracht

1,1%

0,5%

0,8%

0,0%

0,0%

0,6%

2011

1,9%

0,5%

1,1%

0,0%

0,0%

0,8%

2012

2,2%

1,0%

1,6%

0,9%

0,1%

1,2%

2013-1

2,5%

2,0%

2,2%

0,6%

0,1%

1,3%

2013-II

2,1%

1,6%

1,6%

0,4%

0,1%

1,1%

2014-I

2,1%

1,1%

1,6%

0,2%

0,1%

1,1%

2014-II

1,7%

1,1%

1,5%

0,3%

0,1%

0,9%

2015-I

1,6%

0,8%

1,3%

0,2%

0,1%

0,8%

2015-II

1,1%

0,5%

1,2%

0,1%

0,1%

0,7%

Periode eerste
ziektedag
2010

EigenEigenrisicodrager risicodrager
Eindedienst
UitzendWW
verband
kracht

Totaal

Cursief: niet alle ziektegevallen zijn afgesloten, het percentage zal daarom nog toenemen.

Redenen voor de waarschuwingen en maatregelen
De meest voorkomende reden om een waarschuwing of maatregel op te leggen, is een te late
ziekmelding. Ruim de helft van alle tussen 2010 en 2015 opgelegde maatregelen heeft hierop betrekking.
We nemen aan dat het bij uitzendkrachten en eindedienstverbanders dan vaak om een maatregel richting
werkgever gaat, omdat zij verantwoordelijk zijn voor de ziekmelding richting UWV. In de helft van deze
gevallen gaat het echter om WW’ers en zij moeten zich zelf ziekmelden. De tweede reden is de
benadelingshandeling; deze wordt vooral bij eindedienstverbanders opgelegd. Er is sprake van een
benadelingshandeling als de werknemer zonder goede reden instemt met beëindiging van zijn
arbeidsovereenkomst op het moment dat hij arbeidsongeschikt is (er geldt dan een ontslagverbod) of zich
onvoldoende verzet tegen ontslag door de werkgever . De derde reden is het niet verschijnen op het
spreekuur of bij controle, gevolgd door het niet naleven van de controlevoorschriften als vierde reden. In
het kader van de Wet bezava is relevant het niet nakomen van re-integratieverplichtingen. We nemen
daarbij ook het niet meewerken aan het plan van aanpak en het weigeren van passende arbeid mee. In
totaal maken deze drie vormen 5% van alle waarschuwingen en maatregelen uit. In 2011 en 2012 ging
het om ruim 200 maatregelen en waarschuwingen per jaar, in 2013 waren het er 117; een daling dus.
Over 2014 en 2015 kunnen nog geen conclusies getrokken worden. Dit soort sancties wordt vaak bij
langdurig verzuim opgelegd en deze Ziektewet-uitkeringen lopen op dit moment nog.
Eigenrisicodragers laten voornamelijk waarschuwingen en maatregelen opleggen wegens te late
ziekmelding. Waarschuwingen en maatregelen wegens het niet nakomen van re-integratieverplichtingen
laten ze UWV nauwelijks opleggen; over 2010-2015 minder dan 10 keer.

5.3.

Proefplaatsingen en re-integratiebereidheid oude
werkgever

Proefplaatsingen
Een van de re-integratie stimulerende maatregelen uit de Wet bezava is verlenging van de maximale duur
van een proefplaatsing van 3 naar 6 maanden. Een proefplaatsing houdt in dat men bij een werkgever
aan de slag gaat met behoud van de Ziektewet-uitkering29. Voorwaarde voor de werkgever is dat deze de
vangnetter een dienstverband aanbiedt na afloop van de proefplaatsing, als de vangnetter naar
tevredenheid functioneert. Van de mogelijkheid tot (al dan niet verlengde) proefplaatsing wordt weinig
gebruik gemaakt. Van de vangnetters met een eerste ziektedag in 2013 hebben ultimo juni 2016 329
personen een proefplaatsing gehad (tabel 5.2). Het betreft vrijwel uitsluitend proefplaatsingen van ZWgerechtigden van publiek verzekerde bedrijvenn, niet van eigenrisicodragers. Voor degenen met een
eerste ziektedag in 2014 is de proefplaatsing tot nu toe 332 keer ingezet, en voor het 2015-cohort 218
keer 30. Het betreft voornamelijk eindedienstverbanders en zieke WW’ers; bij uitzendkrachten wordt dit
re-integratie-instrument nauwelijks ingezet. In totaal waren er in 2013 ongeveer 144.000 ziekmeldingen
van publiek verzekerden (zie tabel 2.1), dus voor slechts 0,2% wordt de proefplaatsing ingezet. Vanuit de
uitvoering wordt als reden voor het geringe gebruik aangegeven dat het instrument niet aantrekkelijk is
voor werkgevers (verplichting tot vervolgcontract met loondoorbetalingsplicht bij ziekte). Daarbij komt
dat ook alternatieve, meer laagdrempelige instrumenten beschikbaar zijn.

29
30

Proefplaatsingen zijn overigens niet alleen in de Ziektewet, maar voor alle UWV-uitkeringsgerechtigden beschikbaar.
Genoemde aantallen betreffen alleen de inzet van UWV zelf. Ook re-integratiebureaus kunnen proefplaatsingen inzetten. Op
de mate waarin dit gebeurt, hebben we op dit moment geen zicht.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

40

Tabel 5.2 PROEFPLAATSINGEN PER VANGNETGROEP
Aantallen
Publiek
verzekerd
Eindedienst
verband

Publiek
verzekerd
Uitzendkracht

WW

Eigenrisicodrager
Eindedienst
verband

Eigenrisicodrager
Uitzendkracht

98

1

Totaal

59

2

-

2013-II

93

160

5

71

0

-

2014-I

169

80

4

79

0

-

163

2014-II

71

4

94

0

-

169

2015-I

58

5

67

1

-

131

2015-II

44

5

38

0

-

87

Periode eerste
ziektedag
2013-I

Re-integratiebereidheid oude werkgever
Sinds de Wet bezava heeft de werkgever een financieel belang bij de re-integratie van zieke exwerknemers. Om de mogelijkheden te verruimen en de ex-werkgever invloed te geven op de reintegratie, vraagt UWV de werkgever in het re-integratieverslag aan te geven of hij bereid is de exwerknemer een re-integratieplek aan te bieden zodra deze in voldoende mate is hersteld. Tussen 1
januari 2013 en 31 december 2015 hebben 5.500 publiek verzekerde werkgevers laten weten hiertoe
bereid te zijn, voor in totaal 8.100 ex-werknemers. In deze periode zijn 129.000 ziekmeldingen van
eindedienstverbanders doorgegeven. Bij slechts 6% daarvan weet UWV dus dat de werkgever een reintegratieplek wil aanbieden.
Waarom ligt dit percentage zo laag? De vraag naar de re-integratiebereidheid vormt onderdeel van het
re-integratieverslag einde dienstverband. UWV heeft hiervoor een standaardformulier, waaraan sinds
2013 de bereidheidsvraag is toegevoegd. Gebruik van het standaardformulier is echter niet verplicht en
veel werkgevers gebruiken een eigen format. Verder geldt dat bij een verzuimduur korter dan 6 weken
een re-integratieverslag niet verplicht is. Uit de UWV-registratie is niet te herleiden hoeveel werkgevers
het formulier wel gebruiken en expliciet ‘nee’ aankruisen op de vraag naar de re-integratiebereidheid. De
gehanteerde methode lijkt dus al met al niet geschikt om te inventariseren of werkgevers bereid zijn een
re-integratieplek te bieden.

5.4.

Ingekochte re-integratieondersteuning

Achtergrond
UWV kan voor de begeleiding van vangnetters afkomstig van een publiek verzekerde werkgever externe
dienstverlening inkopen. Er zijn op dit moment drie hoofdvormen van dienstverlening.
De eerste is de interventie. De interventie is vanaf 2014 medisch van aard, de arbeidskundige bestaat
niet meer. De medische interventie is gericht op herstel of vergroting van de mogelijkheden van de
vangnetter, waardoor re-integratie in ander werk mogelijk wordt. De inzet is ter beoordeling van de
verzekeringsarts.
De tweede zijn de re-integratiediensten. Dit zijn kortdurende re-integratiemiddelen, gericht op het volgen
van een sollicitatietraining, werkoriëntatie of korte vorm van coaching.
Tot slot is er de reguliere re-integratiedienstverlening: de IRO’s (individuele re-integratieovereenkomsten),
de reguliere re-integratietrajecten met 2 tot 4 fasen, de vaardigheidstrainingen (zoals een
heftruckopleiding, cursus Word/Excel) en scholing. Indien nodig kan de scholingsbehoefte getest worden
of kan er een capaciteitentest gedaan worden.
UWV koopt alleen dienstverlening in voor de publiek verzekerde vangnetters. De eigenrisicodragers zijn
immers zelf verantwoordelijk voor de begeleiding en re-integratie. Over de re-integratiebegeleiding hoeft
de eigenrisicodrager zich pas te verantwoorden als de ex-werknemer een WIA-uitkering aanvraagt. In
deze monitor kunnen wij op dit punt geen informatie geven.
Bij de eerstejaars Ziektewet-beoordeling wordt vastgesteld of de vangnetter in theorie nog minimaal 65%
van zijn oude inkomen kan verwerven met gangbare arbeid. Net als voor de WIA is het ook voor de
uitkomst van de eerstejaars Ziektewet-beoordeling niet relevant of er vacatures zijn en of er een reële
kans is dat een werkgever de vangnetter in dienst neemt. Wat UWV wel kan doen, is door inkoop van reintegratiebegeleiding in het eerste ziektejaar – waar nodig voorafgegaan door een medische interventie de kans op het verkrijgen van een geschikte baan vergroten. In deze paragraaf laten we zien hoe vaak
dergelijke dienstverlening wordt ingekocht, om welk type het gaat en of dit vaker of sneller gebeurt sinds
de invoering van de Wet bezava. We nemen hiervoor steeds de vangnetters met een ziekteduur van
minimaal 4 weken als uitgangspunt.

Inkoop dienstverlening gelijk gebleven
In tabel 5.3 is te zien voor hoeveel procent van de vangnetters met een ziekteduur van vier weken of
langer, sinds 2010 dienstverlening is ingekocht31. De peildatum is 30 juni 2016. In 2012 is iets minder
31

Het gaat om alle inkoop met een startdatum tussen 1 en 728 dagen na de eerste ziektedag. In verreweg de meeste
gevallen zijn deze diensten vanuit de Ziektewet ingekocht, maar inkoop vanuit de WW, WAO of Wajong komt ook voor.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

41

dienstverlening ingekocht dan in 2010 en 2011, met name voor (zieke) WW’ers. Dit komt omdat vanaf
2012 de inkoop vanuit de WW niet meer mogelijk was. In deze paragraaf tellen we namelijk ook trajecten
mee die vanuit de WW zijn gestart, voor zover de start na de eerste ziektedag valt.
Voor uitzendkrachten wordt minder vaak dienstverlening ingekocht dan voor eindedienstverbanders en
WW’ers. Dit zal samenhangen met de verzuimduur: de – relatief jonge – uitzendkrachten stromen ook na
de eerste vier weken sneller uit dan de andere twee groepen. Ook kan het convenant met de
uitzendbranche een rol spelen, waarbij re-integratie via passend werk binnen de uitzendbranche zelf
centraal staat.
Voor het 2013-cohort is de externe inkoop nu compleet in beeld. De percentages inkoop liggen hier op
hetzelfde niveau als in 2012. Er is dus nog geen sprake van meer inkoop sinds de Wet bezava. Daarbij
moet wel bedacht worden dat een deel van de vangnetters sinds 2013 sneller de Ziektewet uitstroomt en
hierdoor niet langer in aanmerking komt voor een traject..
Bij de vangnetters die in 2014 ziek werden, ligt het percentage vangnetters voor wie externe
dienstverlening is gestart op dit moment nog lager dan in de voorgaande jaren. Dit komt doordat de
volgperiode nog niet compleet is en de dienstverlening vaak pas later in het ziektetraject van start gaat.

Tabel 5.3 INGEKOCHTE RE-INTEGRATIEDIENSTVERLENING, PUBLIEK VERZEKERDE
VANGNETTERS
Percentages 4-weekszieken met 1 of meer ingekocht product ultimo juni 2016
Eindedienstverbanders

Zieke
uitzendkrachten

Zieke
WW’ers

Totaal

2010

16%

9%

14%

14%

2011

16%

9%

14%

14%

2012

14%

8%

11%

12%

2013

13%

7%

11%

12%

2014-I

11%

7%

12%

11%

2014-II

10%

7%

10%

10%

2015-I

8%

7%

9%

8%

2015-II

4%

4%

5%

5%

Cursief: niet alle ziektegevallen zijn afgesloten, er kunnen daarom nog nieuwe trajecten starten.

Type traject
Tot 2013 waren er voor de re-integratie van vangnetters arbeidskundige en medische interventies
beschikbaar, die onder dezelfde noemer werden ingekocht (in tabel 5.4 onder de kolom ‘medische
interventie’ weergegeven). In 2013 zijn de arbeidskundige interventies afgeschaft en per 2014 konden reintegratiediensten (de vervanging van de arbeidskundige interventies ) worden ingekocht. Het betreft een
beperkt aantal diensten (4 mogelijkheden) en ze duren maximaal 3 maanden. De vroegere
arbeidskundige interventies waren veel diverser en nauwelijks gedefinieerd. Tabel 5.4 laat de
verschuivingen zien. In 2010 was twee derde van de inkoop een ‘medische interventie’ (toen nog inclusief
niet medische interventies) en kwamen reguliere re-integratietrajecten nog weinig voor. Sinds 2011
verschuift dit: een deel van de ZW-Arbo interventies wordt vervangen door reguliere reintegratietrajecten. Het percentage individurele re-integratieovereenkomsten (Iro) biijft redelijk stabiel.

Tabel 5.4 RE-INTEGRATIEDIENSTVERLENING NAAR TYPE, PUBLIEK VERZEKERDE
VANGNETTERS
Totaal aantal en percentage, ultimo juni 2016
Medische
Re-inteintergratieventie* diensten**

Iro

Regulier
traject

Scholing

Overig32

2010

13.300

67%

0%

13%

8%

3%

10%

2011

12.800

46%

0%

18%

19%

4%

13%

2012

11.000

29%

1%

15%

41%

4%

9%

2013

10.100

17%

10%

13%

48%

3%

9%

2014-I

4.900

14%

17%

12%

42%

4%

11%

2014-II

4.300

14%

20%

15%

37%

5%

10%

2015-I

3.600

15%

21%

15%

35%

5%

10%

2015-II

2.000

20%

23%

14%

25%

5%

13%

Aantal

Cursief: niet alle ziektegevallen zijn afgesloten, er kunnen daarom nieuwe nog trajecten starten.
*Tot en met 2012 vielen hier in afnemende mate ook arbeidskundige interventies onder.
**Re-integratiediensten zijn pas sinds 2014 mogelijk. Ook eerder ingekochte dienstverlening is echter onder de betreffende codes
geregistreerd.

32

Het betreft dienstverlening geregistreerd als activerende producten, EVC/EVP, plaatsingsfee, kortdurende trainingen,
leerwerkbanen, vrije ruimte.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

42

Inkoop re-integratiedienstverlening nog niet versneld
Uit tabel 5.3 kunnen we niet opmaken of de externe dienstverlening sinds de Wet bezava is
geïntensiveerd, in de zin dat deze eerder wordt ingezet. Als indicatie hiervoor berekenen we daarom of de
eerste groepen onder de Wet bezava vaker dan voorheen al binnen 6 respectievelijk 12 maanden met een
interventie of traject zijn gestart (tabel 5.5). Start van een traject binnen 6 maanden, blijkt niet vaak voor
te komen: bij 2-3%. Tussen 2010 en 2012 daalde het percentage snelle starters naar 1,9%. In 2013
stijgt het percentages vroege trajectstarters weer licht en in 2014 is het terug naar het niveau van 2010.
Alleen bij de uitzendkrachten zien we wel een lichte stijging vanaf tweede helft 2014. Het percentage bij
wie binnen 12 maanden externe dienstverlening start, is al met al niet gestegen sinds de invoering van de
Wet bezava. UWV zal de achtergronden hiervan verder verkennen.

Tabel 5.5 BINNEN 6 EN 12 MAANDEN GESTARTE RE-INTEGRATIEDIENSTVERLENING,
PUBLIEK VERZEKERDE VANGNETTERS
Percentages 4-weekszieken met 1 of meer ingekocht product ultimo juni 2016
EindedienstZieke
verbanders uitzendkrachten

Zieke
WW’ers

Totaal

Start binnen 6 maanden
2010

1,7%

2,1%

4,0%

2,7%

2011

1,7%

2,0%

4,1%

2,8%

2012

1,4%

1,8%

2,5%

1,9%

2013

1,7%

1,9%

2,8%

2,3%

2014-I

1,7%

1,6%

3,1%

2,6%

2014-II

1,7%

2,6%

3,0%

2,5%

2015-I

1,6%

2,6%

3,1%

2,6%

2015-II

1,7%

2,5%

3,0%

2,5%

2010

6,7%

5,1%

8,2%

7,0%

2011

6,8%

5,3%

8,6%

7,3%

2012

5,9%

5,1%

6,6%

6,1%

2013

7,7%

5,4%

7,9%

7,7%

2014-I

6,7%

5,1%

8,2%

7,6%

2014-II

6,4%

5,8%

7,5%

7,0%

2015-I

5,9%

5,5%

7,0%

6,6%

2015-II

4,1%

4,3%

5,1%

4,7%

Start binnen 1 jaar

Cursief: niet alle ziektegevallen worden een vol jaar gevolgd, er kunnen dus nog nieuwe trajecten binnen het eerste jaar starten.

5.5.

Kernbevindingen

Met de invoering van de Wet bezava moet UWV meer dan voorheen de publiek verzekerde vangnetters
aanspreken op de eigen verantwoordelijkheden, sneller re-integratietrajecten inzetten en afspraken
strikter handhaven. Wat betreft de inzet en timing van re-integratiedienstverlening en andere
instrumenten en handhaving, zien we het volgende:
Het aantal waarschuwingen en maatregelen dat UWV oplegt was stijgende, maar deze stijging heeft
zich vanaf de tweede helft van 2013 niet verder doorgezet. Het aantal maatregelen wegens het
onvoldoende meewerken aan re-integratie is gering en stijgt niet. Eigenrisicodragers laten UWV
nauwelijks dergelijke maatregelen opleggen.
Sinds de Wet bezava wordt de dienstverlening, in de vorm van medische interventies of reintegratiedienstverlening, niet duidelijk sneller ingekocht. UWV zal de achtergronden hiervan verder
verkennen. In totaal wordt wat minder dienstverlening ingekocht sinds de Wet bezava, maar bedacht
moet worden dat een deel van de groep waarvoor voorheen wellicht in het tweede ziektejaar een
traject ingekocht zou worden, nu de Ziektewet verlaat na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling.
De mogelijkheid tot - al dan niet verlengde - proefplaatsing wordt – net als in 2013 en 2014 - ook in
2015 zeer weinig gebruikt. Vanuit de uitvoering wordt hiervoor als reden gegeven dat het instrument
niet aantrekkelijk is voor werkgevers (verplichting tot vervolgcontract met loondoorbetalingsplicht bij
ziekte). Daarbij komt dat ook alternatieve, meer laagdrempelige instrumenten beschikbaar zijn.
Sinds de invoering van Bezava inventariseert UWV via het re-integratieverslag of de ex-werkgever
bereid is om de eindedienstverbander een re-integratieplek aan te bieden. Deze inventarisatiemethode
blijkt in de praktijk echter ontoereikend: van een groot deel van de werkgevers blijft de bereidheid
onbekend.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

43

6.

De 35-minners Ziektewet

6.1.

Inleiding

Zoals in het vorige hoofdstuk al opgemerkt is de eerstejaars Ziektewet-beoordeling een belangrijk
onderdeel van de Wet bezava. Als de vangnetter met beperkingen na 12 maanden ziekte minder dan
35% verlies aan verdiencapaciteit heeft, wordt de Ziektewet-uitkering beëindigd33. Dit wil zeggen dat hij
nog 65% van zijn oude inkomen kan verdienen in een andere functie. Hij is zodoende minder dan 35%
arbeidsongeschikt en wordt ook wel aangeduid als 35-minners Ziektewet. Dit was het geval bij 25.900
vangnetters34 die in 2013 of 2014 ziek werden. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe het verder gaat na de
beëindiging wat betreft de inkomensvoorziening. Er zijn verschillende mogelijkheden. De 35-minner kan
aan het werk zijn, een uitkering hebben of geen van beide. . Op die laatste groep wordt in deze monitor
niet ingegaan. Paragraaf 6.2 gaat over werken in dienstverband. Als er WW-rechten zijn, kan men een
beroep doen op WW (paragraaf 6.3). Mocht de 35-minner opnieuw ziek worden dan kan hij opnieuw
recht hebben op een Ziektewet-uitkering. Dat is het geval als hij een korte periode gewerkt heeft
(opnieuw ziek uit dienst of ziekmelding als uitzendkracht), binnen vier weken na de beëindiging van de
Ziektewet opnieuw ziek wordt of als hij vanuit de WW weer ziek wordt. Verder kan de ex-vangnetter
succesvol bezwaar hebben gemaakt tegen het besluit van de eerstejaars Ziektewet-beoordeling .
Paragraaf 6.4 laat zien welk deel van de 35-minners van publiek verzekerde bedrijven opnieuw de
Ziektewet instroomt. Paragraaf 6.5 gaat in op bezwaar op de eerstejaars Ziektewet-beoordeling .

6.2.

Werk in dienstverband

Vijf kwartalen na uitstroom een derde van de ’35-minners Ziektewet’ aan het werk
Van de 35-minners Ziektewet met een eerste ziektedag in 2013 heeft 17% een dienstverband na 3
maanden35. Dit loopt op tot 32% een jaar later (tabel 6.1). Het oplopen gaat steeds langzamer: tussen 3
en 6 maanden neemt het percentage werkenden toe met 6 procentpunt, de volgende 3 maanden met 4
procentpunt, dan met 3 procentpunt en tussen 12 en 15 maanden met 2 procentpunt. De groep die in
2014 ziek wordt, komt iets sneller aan het werk, maar bij 12 maanden is er nauwelijks verschil met 2013.
Een deel van deze 35-minners was al aan het werk tijdens de Ziektewet-uitkering. Werken vanuit de
Ziektewet kan: de inkomsten worden dan deels verrekend met de uitkering. Wanneer we alleen kijken
naar dienstverbanden die pas na afloop van de Ziektewet zijn begonnen36, ligt het percentage
dienstverbanden logischerwijs lager. Ruim 10 procent hervat binnen 3 maanden, na een periode zonder
dienstverband (11% in 2013 en 13% in 2014). Zo’n 6% werkte dus al tijdens de Ziektewet-uitkering37.

Tabel 6.1 35-MINNERS ZIEKTEWET: LOPENDE DIENSTVERBANDEN OP PEILMOMENT
Aantallen en percentages
Eerste ziektedag in 2013

Eerste ziektedag in 201438

12.300

13.600

17%
23%
27%
30%
32%

19%
26%
30%
31%
-

Aantal
Werkt na 3 maanden
Werkt na 6 maanden
Werkt na 9 maanden
Werkt na 12 maanden
Werkt na 15 maanden
- nog niet bekend op het moment van analyse

In welke mate 35-minners aan het werk zijn, verschilt per vangnetgroep (tabel 6.2). De 35-minners die
uit de WW in het vangnet stroomden, zijn op alle peilmomenten het minst vaak aan het werk.

33

34

35
36

37
38

Er geldt een uitlooptermijn 1 maand, dus feitelijk wordt het ziekengeld na 13 maanden beëindigd. In geval de beschikking
van de eerstejaarsziektewetbeoordeling niet tijdig is, kan de uitkering langer doorlopen dan 13 maanden: de uitkering
loopt dan door tot vier weken na de beschikking.
In dit hoofdstuk gaan we uit van personen en niet meer van afzonderlijke Ziektewetuitkeringen. In de Ziektewet kan een
persoon 2 of meer uitkeringen hebben (vanuit verschillende dienstverbanden of een vanuit WW en een vanuit
dienstverband). In de vorige hoofdstukken werden dit nog als afzonderlijke ziektegevallen geteld.
Gemeten vanaf een jaar na de eerste ziektedag. Zie ook voetnoot 33.
Gehanteerde definitie: hervat in betaald werk in de 12e, 13e, 14e of 15e maand na de eerste ziektedag na een periode
zonder inkomsten uit dienstverband.
Werken binnen de Ziektewet wordt gestimuleerd door UWV, de inkomsten worden deels met de uitkering verrekend.
Naarmate het peilmoment recenter is, is het percentage op een kleinere groep gebaseerd.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

44

Uitzendkrachten komen het snelst aan het werk, maar na 12 maanden zijn de verschillen kleiner
geworden, vooral in 2014.

Tabel 6.2 35-MINNERS ZIEKTEWET LOPENDE DIENSTVERBANDEN OP PEILMOMENT,
NAAR VANGNETGROEP
Aantallen en percentages
Publiek
verzekerd
Eindedienstverbander

Publiek
verzekerd
Uitzendkracht

WW

Eigenrisicodrager
Eindedienstverbander

Eigenrisicodrager
Uitzendkracht

Aantal 2013

5.700

400

5.500

Aantal 2014

5.000

100

700

500

6.800

700

600

Werkt na 3 maanden
Werkt na 6 maanden

18%

20%

14%

28%

24%

25%

27%

20%

22%

30%

Werkt na 9 maanden

31%

32%

23%

30%

34%

Werkt na 12 maanden

34%

34%

25%

33%

38%

Werkt na 15 maanden

35%

37%

28%

32%

39%

Werkt na 3 maanden

21%

25%

17%

22%

27%

Werkt na 6 maanden

29%

30%

22%

29%

35%

Werkt na 9 maanden

33%

31%

27%

34%

39%

Werkt na 12 maanden
Werkt na 15 maanden

33%
-

33%
-

29%
-

31%
-

39%
-

2013

2014

Cursief: gebaseerd op zeer kleine aantallen.

6.3.

Beroep op de WW

Ongeveer 6 op de 10 35-minners heeft na 3 maanden een WW-uitkering (tabel 6.3)39. Vijf kwartalen later
– na 30 maanden - is dat nog een kwart. Er is weinig verschil in beroep op de WW tussen het 2013 en het
2014-cohort.

Tabel 6.3 35-MINNERS ZIEKTEWET: LOPENDE WW UITKERINGEN OP PEILMOMENT
Aantallen en percentages
Eerste ziektedag in 2013

Eerste ziektedag in 201440

12.300

13.600

WW na 3 maanden

60%

58%

WW na 6 maanden

47%

46%

WW na 9 maanden

38%

38%

WW na 12 maanden

33%

32%

WW na 15 maanden

28%

29%

WW na 18 maanden

25%

-

Aantal

- nog niet beschikbaar op het moment van analyse

De minimale duur van het WW-recht is 3 maanden, de maximale duur is (nog) 38 maanden.
Eindedienstverbanders en zieke WW’ers maken na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling het meest
gebruik van de WW. Uitzendkrachten stromen minder vaak de WW in, en ook het snelst weer uit. Dit
komt waarschijnlijk deels doordat ze minder WW-rechten hebben opgebouwd en deels doordat ze
gewend zijn aan uitzendwerk, wat geldt als een relatief gemakkelijke opstap richting arbeidsmarkt.

39
40

In afwijking tot de vorige jaargang van de monitor zijn nu ook de nuluitkeringen meegeteld, wat tot hogere percentages leidt.
Ook in de WW-cijfers in de reguliere statistische informatie die UWV uitbrengt, worden nuluitkeringen meegeteld.
Naarmate het peilmoment recenter is, is het percentage op een kleinere groep gebaseerd.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

45

Tabel 6.4 35-MINNERS ZIEKTEWET: LOPENDE WW UITKERINGEN OP PEILMOMENT,
NAAR VANGNETGROEP
Aantallen en percentages
Publiek
verzekerd
Eindedienstverbander

Publiek
verzekerd
Uitzendkracht

WW

Eigenrisicodrager
Eindedienstverbander

Eigenrisicodrager
Uitzendkracht

Aantal 2013

5.800

500

5.600

Aantal 2014

5.000

100

700

500

6.800

700

600

WW na 3 maanden
WW na 6 maanden

66%

45%

57%

50%

44%

50%

33%

46%

50%

31%

WW na 9 maanden

42%

29%

36%

42%

25%

WW na 12 maanden

37%

24%

31%

28%

20%

WW na 15 maanden

32%

23%

26%

18%

18%

WW na 18 maanden

28%

20%

23%

19%

16%

WW na 3 maanden

62%

46%

57%

62%

50%

WW na 6 maanden

49%

31%

46%

53%

35%

WW na 9 maanden

40%

26%

37%

43%

28%

WW na 12 maanden

35%

25%

32%

35%

22%

WW na 15 maanden

31%

17%

28%

36%

19%

WW na 18 maanden

-

-

-

-

-

2013

2014

6.4.

Terugkeer naar de Ziektewet

In principe wordt de Ziektewet-uitkering een maand na de eerstejaars Ziektewet-beoordeling beëindigd
als er minder dan 35% verlies aan verdiencapaciteit is vastgesteld. Toch ontvangt na 3 maanden een deel
opnieuw of nog steeds een Ziektewet-uitkering. Dit kan het geval zijn wanneer de vangnetter succesvol
bezwaar gemaakt heeft tegen de beoordeling, wanneer de eerstejaars Ziektewet-beoordeling meer dan 2
maanden vertraging opliep of wanneer de vangnetter opnieuw ziek wordt. Als dit laatste binnen vier
weken na beëindiging van de uitkering is, herleeft het oude recht. Als de tussenliggende periode langer is,
gaat het om een nieuw recht, opgebouwd vanuit de WW of vanuit een nieuw dienstverband of
uitzendcontract.
In tabel 6.5 staat welk deel van de 35-minners in de volgende 15 maanden nog steeds of opnieuw een
Ziektewet-uitkering ontvangt. We doen dit alleen voor de publiek verzekerde vangnetters, omdat de
uitstroom uit de Ziektewet bij eigenrisicodragers niet goed vast te stellen is (zie eerder opmerkingen
hierover in dit rapport). We nemen verder alleen de nieuwe Ziektewet-uitkeringen mee die onder de Wet
bezava vallen. Hiermee blijft een eventueel hernieuwde gebruik van de Ziektewet op grond van de
noriskpolis of als gevolg van ziekte door zwangerschap of bevalling buiten de telling.
Ruim 10% van de 35-minners, heeft na 3 maanden opnieuw of nog steeds aanspraak op Ziektewet (tabel
6.5). Na 6 en 9 maanden ligt dit percentage nog ongeveer op hetzelfde niveau, daarna daalt het wat. Het
zijn niet steeds dezelfde personen, mensen stromen uit en andere stromen in. Ruim een kwart doet op
een of meer van de vijf peildata een beroep op de Ziektewet. NB. De tabel geeft een onderschatting van
het werkelijke beroep op de Ziektewet door werkgeverloze vangnetters. Beroep vanuit een nieuw
dienstverband/uitzendbeding bij een eigenrisicodragende werkgever is niet meegenomen.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

46

Tabel 6.5 35-MINNERS ZIEKTEWET: LOPENDE ZIEKTEWET-UITKERINGEN OP
PEILMOMENT, PUBLIEK VERZEKERDEN
Aantallen en percentages
Eindedienstverbanders

Zieke uitzendkrachten

Zieke WW’ers

Aantal 2013

5.700

400

5.500

Aantal 2014

4.900

500

6.700

ZW na 3 maanden

13%

13%

13%

ZW na 6 maanden

14%

14%

14%

ZW na 9 maanden

14%

12%

16%

ZW na 12 maanden

9%

10%

10%

ZW na 15 maanden

10%

11%

10%

ZW na 3 maanden

11%

8%

10%

ZW na 6 maanden

9%

9%

10%

ZW na 9 maanden

10%

11%

13%

ZW na 12 maanden

10%

16%

10%

ZW na 15 maanden

-

-

-

2013

2014

6.5.

Bezwaar en beroep

7% van 35-minners maakt succesvol bezwaar
Vangnetters kunnen bezwaar maken als ze het niet eens zijn met de uitkomst van de eerstejaars
Ziektewet-beoordeling. Hiervoor hebben zij 6 weken de tijd. Als een vangnetter dit binnen deze termijn
niet doet, is het bezwaar niet ontvankelijk en wordt het niet in behandeling genomen. Van de 35-minners
met een eerste ziektedag in 2013 of 2014, heeft 29% bezwaar gemaakt tegen de uitkomst van de
eerstejaars Ziektewet-beoordeling. In alle gevallen is het nu (ultimo juni 2016) tot een uitspraak
gekomen.
In tabel 6.6 staat hoe het afloopt met de bezwaren. Ongeveer 2% trekt het bezwaar in en bij eveneens
2% is het bezwaar niet ontvankelijk verklaard. Bij 18% van de 35-minners wordt het bezwaar ongegrond
bevonden. Bij zo’n 7% van de beslissingen wordt het bezwaar gegrond bevonden. Dit betekent niet per se
dat het verlies aan verdiencapaciteit op meer dan 35% wordt vastgesteld: men kan ook op een deelpunt
in het gelijk gesteld zijn, zonder dat alsnog de Ziektewet-uitkering voortgezet wordt.
Er is weinig verschil tussen 2013 en 2014 (niet in tabel). In 2013 maakte 29% bezwaar, in 2014 28%.

Tabel 6.6 35-MINNERS ZIEKTEWET: BEZWAAR MAKEN EN UITSLAG, NAAR
VANGNETGROEP
Aantallen en percentages

Publiek verzekerde
eindedienstverbander
Publiek verzekerde
uitzendkrachten
Zieke WW’ers
Eindedienstverbander
eigenrisicodrager
Uitzendkracht
eigenrisicodrager
Totaal

6.6.

Aantal
35minners

Geen
bezwaar

Bezwaar
ingetrokken

Bezwaar
niet ontvankelijk

Bezwaar
ongegrond

Bezwaar
gegrond

10.500

75%

2%

1%

15%

6%

900

74%

1%

2%

17%

5%

12.200

67%

2%

2%

21%

8%

800

74%

2%

2%

19%

4%

1.200

71%

3%

1%

18%

7%

25.600

71%

2%

2%

18%

7%

Kernbevindingen

Van de eerste vangnetters onder de Wet bezava (ziek geworden in 2013 of 2014) zijn er 25.900 uit de
Ziektewet gestroomd omdat ze minder dan 35% verlies aan verdiencapaciteit hebben (35-minners)
hebben. We hebben onderzocht hoeveel van hen aan het werk zijn, hoeveel een beroep doen op de WW
en hoeveel opnieuw een beroep doen op de Ziektewet (of niet uitstromen). Op het aandeel dat een WWBuitkering heeft, als ZZP’er werkt of niet uitkeringsgerechtigd is (NUG) hebben we geen zicht.
De bevindingen zijn als volgt:

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

47

Het aandeel werkenden onder de 35-minners stijgt van 16-18% na 3 maanden tot 32% na 15
maanden. Tussen 12 en 15 maanden is de stijging nog maar gering, wat erop wijst dat het aandeel
werkenden niet meer veel zal groeien. WW’ers komen het minst aan het werk
Het percentage met een WW-uitkering daalt in dezelfde periode van 60% bij 3 maanden, naar 25%
bij 18 maanden. Uitzendkrachten stromen het minst de WW in, eindedienstverbanders het meest.
Van de 35-minners met een publiek verzekerde werkgever konden we ook het (hernieuwde) beroep
op de Ziektewet nagaan. Tussen de 3 en 15 maanden na het eerste ziektejaar, ontvangt steeds tussen
de 8 en 16% een Ziektewet-uitkering. Er is geen duidelijke trend te zien. Wel zien we dat in 2014 het
hernieuwde beroep op de Ziektewet wat lager ligt dan in 2013.
Van de 35-minners heeft 29% bezwaar gemaakt (2013 en 2014 samengenomen). Bij een kwart is het
bezwaar gegrond verklaard, wat inhoudt dat de vangnetter op een of meer punten in het gelijk
gesteld is. De uitspraak heeft daarmee niet per se tot gevolg dat de vangnetter terugkeert in de
Ziektewet, maar meestal zal dit wel het geval zijn.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

48

Bijlage 1. Ontwikkeling
eigenrisicodragers Ziektewet
Tabel B1. Ontwikkeling aantal eigenrisicodragende bedrijven* per sector, 2012-2016
Aantallen41
secto r
001: A grarisch bedrijf

01-JUL-2012
10

01-JUL-2013
177

01-JA N-2014
212

01-JUL-2014
226

01-JA N-2015
241

01-JUL-2015
245

01-JA N-2016
235

01-JUL-2016
243

002: Tabaksverwerkende industrie

0

0

1

1

1

1

1

1

003: B o uwbedrijf

6

59

228

258

284

300

320

333

004: B aggerbedrijf

0

0

2

4

4

4

3

3

005: Ho ut- en emballage ind., etc

0

0

0

2

4

5

5

7

006: Timmerbedrijf

1

1

13

16

18

19

20

20

007: M eubel- en o rgelbo uwindustrie

1

1

6

8

9

9

12

13

008: Gro o th. ho ut/schaver./zager./ho ut

1

1

8

8

8

8

9

9

009: Grafische industrie

1

1

17

27

31

32

38

40

010: M etaalindustrie

11

15

79

130

161

174

191

203

011: Elektro technische industrie

1

2

22

40

47

49

55

58

012: M etaal- en technische bedrijfstakken

26

65

287

430

517

547

635

681

013: B akkerijen

0

1

10

11

13

15

32

33

014: Suikerverwerkende industrie

1

1

3

8

8

9

15

16

015: Slagersbedrijven

0

2

5

7

8

8

45

145

016: Slagers o verig

2

11

30

35

43

43

48

54

017: Detailhandel en ambachten

6

73

163

233

264

303

405

515

018: Reiniging

1

8

32

51

63

70

75

87

019: Gro o twinkelbedrijf

3

29

82

96

107

112

114

118

020: Havenbedrijven

9

22

58

76

133

138

168

175

021: Havenclassificeerders

0

2

11

11

11

11

11

11

022: B innenscheepvaart

0

3

9

12

14

15

15

16

024: Ko o pvaardij

0

0

2

2

4

5

7

10

025: Vervo er KLM

0

0

0

2

4

4

5

5

026: Vervo er NS

0

0

0

0

0

8

8

8

027: Vervo er Po sterijen

0

0

2

3

3

3

2

2

028: Taxi- en ambulancevervo er

1

1

9

12

16

17

19

19

029: Openbaar vervo er

0

1

12

25

26

26

27

29

030: B eslo ten busvervo er

0

0

1

3

4

4

4

4

031: Overig pers.vervo er te land/in de l

0

2

2

2

2

2

2

2

032: Overig go ederen.vervo er land/lucht

2

60

141

183

216

236

243

264

033: Ho reca algemeen

2

17

142

230

245

264

274

288

034: Ho reca catering

1

4

6

8

11

11

12

14

035: Gezo ndheid, geestel. en maatsch.bel

2

108

497

643

744

790

847

904

038: B anken

2

2

9

12

16

127

18

18

039: Verzekeringswezen en ziekenfo ndsen

2

2

11

15

23

24

23

26

040: Uitgeverij

1

6

37

42

50

54

56

70

041: Gro o thandel I

11

30

115

139

202

217

213

228

042: Gro o thandel II

17

41

155

217

258

288

327

351

043: Zakelijke dienstverlening I

1

3

25

40

70

75

90

100

044: Zakelijke dienstverlening II

28

60

267

352

446

491

528

602

045: Zakelijke dienstverlening III

34

77

361

490

584

623

654

701

046: Zuivelindustrie

0

0

6

6

6

7

6

6

047: Textielindustrie

0

1

2

7

19

19

19

19

048: Steen, cement, glas/keram.industrie

0

3

19

21

22

29

33

47

049: Chemische industrie

3

24

38

51

61

66

74

88

050: Vo edingsindustrie

2

8

32

51

69

74

95

105

051: A lgemene industrie

0

2

11

18

34

36

49

53

052: Uitzendbedrijven

233

376

455

499

556

590

569

607

053: B ewakingsindustrie

0

2

18

19

21

22

21

23

054: Culturele instellingen

0

1

29

31

35

37

42

46

055: Overige takken van bedrijf en bero e

4

12

36

46

56

69

71

74

056: Schildersbedrijf

0

2

24

29

32

35

37

39

057: Stukado o rsbedrijf

0

0

4

7

7

7

7

8

058: Dakdekkersbedrijf

0

6

7

11

12

13

13

13

059: M o rtelbedrijf

0

0

0

0

0

1

1

1

060: Steenho uwersbedrijf

0

0

0

1

1

1

0

0

061: Overheid, o ndewijs en wetenschappen

0

2

61

100

144

153

159

181

062: Overheid,rijk, po litie en rechterlijke macht

0

0

1

1

1

1

2

2

064: Overheid, pro vincies, gemeenten en waterschappen

0

1

17

30

38

39

44

47

065: Overheid, o penbare nutsbedrijven

0

0

4

5

5

5

5

5

066: Overheid, o verige instellingen

0

7

25

33

42

42

44

55

067: Werk en (re)integratie

0

0

3

3

9

10

10

11

068: Railbo uw

0

0

1

2

2

2

4

4

069: Telefo nie en telegrafie

0

4

6

6

8

9

9

9

426

1.3 3 9

3 .8 7 1

5 .0 8 7

6 .0 9 3

6 .6 5 3

7 .12 5

7 .8 6 9

T o taal

*Aantallen tot en met 2015 zoals bekend bij Belastingdienst juli 2015, aantallen 2016 zoals bekend op 2 juli 2016.
41

Bij sector 38 is op 1 juli 2015 een eenmalige piek te zien. Op dat moment zijn 110 lokale Rabobanken (met eigen fiscale
nummers) eigenrisicodrager geworden. Op 1 januari 2016 zijn alle lokale Rabobanken samengevoegd onder 1
fiscaalnummer).

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

49

Tabel B2. Ontwikkeling loonsom eigenrisicodragers per sector, 2012-2016
x1 miljoen euro
secto r
001: A grarisch bedrijf

01-JUL-2012
41

01-JUL-2013
122

01-JA N-2014
149

01-JUL-2014
212

01-JA N-2015
234

01-JUL-2015
241

01-JA N-2016
286

01-JUL-2016
301

002: Tabaksverwerkende industrie

0

0

11

11

11

11

12

12

003: B o uwbedrijf

3

30

591

635

769

794

1.040

1.067

004: B aggerbedrijf

0

0

13

113

113

113

121

121

005: Ho ut- en emballage ind., etc

0

0

0

2

3

6

6

8

006: Timmerbedrijf

0

0

17

19

21

22

23

23

007: M eubel- en o rgelbouwindustrie

2

2

4

5

5

5

28

30

008: Gro o th. hout/schaver./zager./ho ut

2

2

4

4

4

4

5

5

009: Grafische industrie

2

2

36

53

56

56

71

77

010: M etaalindustrie

22

29

1.037

1.860

2.068

2.235

2.389

2.444

011: Elektrotechnische industrie

2

136

874

965

992

996

1.020

1.063

012: M etaal- en technische bedrijfstakken

29

450

1.140

1.447

1.698

1.819

2.055

2.270

013: B akkerijen

0

3

32

33

38

42

100

100

014: Suikerverwerkende industrie

1

1

20

64

64

70

88

147

015: Slagersbedrijven

0

0

7

7

9

9

18

34

016: Slagers o verig

1

38

114

132

160

160

167

181

017: Detailhandel en ambachten

11

131

211

270

299

344

457

496

018: Reiniging

30

173

358

533

558

567

711

722

019: Gro o twinkelbedrijf

69

1.308

2.390

2.777

3.066

3.174

3.099

3.176

020: Havenbedrijven

64

114

464

571

703

735

940

982

021: Havenclassificeerders

0

14

50

50

50

50

52

52

022: B innenscheepvaart

0

1

3

19

23

26

23

23

024: Koo pvaardij

0

0

13

13

14

15

23

54

025: Vervo er KLM

0

0

0

1.047

1.160

1.160

1.198

1.198

026: Vervo er NS

0

0

0

0

0

669

689

689

027: Vervo er P o sterijen

0

0

47

70

70

70

24

24

028: Taxi- en ambulancevervo er

0

0

22

29

33

33

36

36

029: Openbaar vervo er

0

8

172

464

465

465

479

493

030: B eslo ten busvervo er

0

0

0

3

3

3

3

3

031: Overig pers.vervo er te land/in de l

0

31

31

31

31

31

30

30

032: Overig go ederen.vervo er land/lucht

8

196

557

836

961

1.028

1.146

1.231

033: Ho reca algemeen

2

37

202

401

456

476

529

539

034: Ho reca catering

1

28

36

74

204

204

207

209

035: Gezo ndheid, geestel. en maatsch.bel

3

2.110

9.386

11.796

14.223

14.980

15.702

16.403

038: B anken

791

791

1.692

1.727

1.926

3.539

3.414

3.414

039: Verzekeringswezen en ziekenfo ndsen

302

302

756

771

1.660

1.665

1.587

1.701

040: Uitgeverij

11

105

291

297

340

368

334

383

041: Gro o thandel I

17

25

378

485

653

696

784

831

042: Gro o thandel II

23

200

769

941

1.064

1.118

1.241

1.332

043: Zakelijke dienstverlening I

1

13

84

154

469

472

547

745

044: Zakelijke dienstverlening II

64

257

1.492

1.883

2.288

2.580

3.013

3.359

045: Zakelijke dienstverlening III

329

574

1.785

2.027

2.257

2.382

2.706

2.827

046: Zuivelindustrie

0

0

377

377

377

379

345

345

047: Textielindustrie

0

1

3

29

64

64

101

101

048: Steen, cement, glas/keram.industrie

0

8

135

146

149

160

185

212

049: Chemische industrie

2

297

543

686

1.002

1.039

1.068

1.115

050: Voedingsindustrie

6

30

492

576

668

701

1.038

1.081

0

7

240

334

426

436

478

525

1.159

2.464

2.724

2.797

2.853

2.892

2.872

2.933

053: B ewakingsindustrie

0

152

443

444

453

453

449

455

054: Culturele instellingen

0

31

88

124

172

175

219

231

128

133

188

237

275

284

310

323

056: Schildersbedrijf

0

4

33

39

41

43

42

45

057: Stukado o rsbedrijf

0

0

3

5

5

5

7

8

058: Dakdekkersbedrijf

0

10

12

13

13

13

13

13

059: M ortelbedrijf

0

0

0

0

0

5

5

5

060: Steenho uwersbedrijf

0

0

0

0

0

0

0

0

061: Overheid, ondewijs en wetenschappen

0

7

2.776

4.827

6.448

7.156

7.609

8.203

062: Overheid,rijk, po litie en rechterlijke macht

0

0

64

64

64

64

2.679

2.679

064: Overheid, pro vincies, gemeenten en waterschappen

0

0

689

970

1.075

1.099

1.191

1.286

065: Overheid, o penbare nutsbedrijven

0

0

250

516

516

516

483

483

066: Overheid, o verige instellingen

0

310

568

622

926

926

1.008

1.318

067: Werk en (re)integratie

0

0

5

5

17

18

19

19

068: Railbo uw

0

0

52

52

52

52

87

87

051: A lgemene industrie
052: Uitzendbedrijven

055: Overige takken van bedrijf en bero e

069: Telefo nie en telegrafie
T o ta a l

0

512

632

632

659

661

725

725

3.12 7

11.2 0 2

3 5 .5 56

4 6.3 2 6

55 .4 8 1

6 0.5 7 7

6 7 .33 4

7 1.0 2 3

* Aantallen tot en met 2015 zoals bekend bij Belastingdienst juli 2015, aantallen 2016 zoals bekend op 2 juli 2016.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

50

Lijst van afkortingen

IVA
UWV
Wet bezava
WIA
WGA
WW
ZW

Inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters
Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen
Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten
Werkloosheidswet
Ziektewet

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

51

Literatuurlijst

Burg, C.L. van der, P.G.M. Molenaar-Cox. Nadere vergelijking van de ziekteverzuimduur van
uitzendkrachten: vergelijking prestaties UWV en Acture. Leiden, AStri, april 2014.
Burg, C. van der, P. Molenaar-Cox, C.G.L. van Deursen (2012) Ziek bij einde dienstverband: de situatie in
de werkgeversperiode, Leiden: AStri.
Deursen, C. van, P. Molenaar-Cox (2013) Flexibele dienstverbanden en het beroep op de WIA:
Verdiepende analyse. UWV.
Hilbers, Peter & Carla van Deursen (maart 2013), Flexibele dienstverbanden en het beroep op de WIA,
UWV kennisverslag 2013-1.
Houtman, Irene e.a. (2013). Verklaring stijging WIA-instroom vanuit werkgeversperspectief: een
vignettenstudie. TNO.
Gedifferentieerde premies WGA en ZW 2014 (2013) UWV.
Gedifferentieerde premies WGA en ZW 2015 (2014) UWV.
Gedifferentieerde premies WGA en ZW 2016 (2015) UWV.
Gedifferentieerde premies WGA en ZW 2017 (2016) UWV.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

52

Begrippenlijst

Eindedienstverbander
Een werknemer die ziek is op het moment dat het tijdelijke of vaste dienstverband eindigt. Hieronder
vallen ook bepaalde bijzondere dienstverbanden als stagiaires, oproepkrachten en gelijkgestelden. Ook
als men binnen 4 weken na beëindiging van het dienstverband ziek wordt en geen WW-uitkering
ontvangt, kan men als eindedienstverbander een beroep op de Ziektewet doen.

Eigenrisicodrager
Een individuele werkgever kan ervoor kiezen het risico van een Ziektewet-uitkering aan uitzendkrachten
en eindedienstverbanders voor de volledige duur van twee jaar zelf te dragen. De toestemming wordt op
aanvraag van de werkgever door de Belastingdienst verleend, met ingang van 1 januari of 1 juli van enig
jaar. Eigenrisicodragerschap voor deze Ziektewet-uitkeringen kan sinds 2003, maar de eerste jaren
maakten werkgevers beperkt gebruik van deze mogelijkheid. De Ziektewet-uitkeringen voor WW’ers en
vangnetters met een werkgever worden nog steeds volledig collectief publiek gefinancierd.

Uitzendkrachten (met uitzendbeding)
In deze monitor worden uitzendkrachten met een uitzendbeding (fase A, 1 of 2 van de cao-fase-indeling)
apart weergegeven. Bij ziekte loopt hun uitzendovereenkomst automatisch af en kunnen zij een beroep
doen op de Ziektewet. Uitzendkrachten die werkzaam zijn binnen een andere cao-fase, vallen bij ziekte
onder de loondoorbetalingsplicht van hun werkgever, zijnde het uitzendbureau. Pas als zij ziek zijn bij
afloop van het contract, vallen ze onder de Ziektewet. In deze monitor worden de uitzendkrachten zonder
uitzendbeding als eindedienstverbander beschouwd.

Wet bezava
Wet bezava staat voor Wet BEperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid VAngnetters. Deze wet is
van toepassing of alle eindedienstverbanders, uitzendkrachten en WW’ers met een eerste ziektedag op of
na 1 januari 2013. Deze groepen worden in de Ziektewet afgebakend onder artikel 29.2.a, 29.2.b, 29.2.c
en 29.2.d. Zieke WW’ers (29.2.d) worden niet meegerekend voor de premiedifferentiatie (ZW-flex en
WGA-flex). Deze premiedifferentiatie is ingevoerd per 1 januari 2014. De premiehoogtes in 2014 zijn
bepaald op basis van het beroep op de Ziektewet en de WGA door eindedienstverbanders in
uitzendkrachten in 2012. Tevens heeft de Wet bezava betrekking op vrouwen met zwangerschaps- en
bevallingsgerelateerde ziekten (art. 29.2.f), arbeidsgehandicapten (art. 29.2.g) en orgaandonoren (art.
29.2.e): zij worden opgeroepen voor de eerstejaars Ziektewet-beoordeling als ze geen werkgever (meer)
hebben Net als zieke WW’ers worden ze niet meegeteld voor de premiebepaling. Deze groepen zijn buiten
deze monitor gehouden.

WW
WW staat voor Werkloosheidswet. Deze wet verzekert ex-werknemers van een tijdelijk inkomen na
beëindiging van het dienstverband. Wordt men ziek gedurende de uitkeringsperiode WW, dan valt men
onder de Ziektewet.

WIA
WIA staat voor Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen. De WIA heeft per 1 januari 2006 de WAO
vervangen. De WIA bestaat uit twee onderdelen: de regeling Werkhervatting Gedeeltelijk
Arbeidsgeschikten (WGA) en de regeling Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA). In het
kader van de monitor Wet bezava is vooral het beroep op de WGA relevant, omdat de werkgevers deze
uitkering de eerste 10 jaar zelf bekostigen in de vorm van gedifferentieerde premies.

Vangnetter
Vangnetters zijn ex-werknemers die bij ziekte onder de werking van de Ziektewet en – sinds 2013 –
tevens onder de Wet bezava vallen, namelijk eindedienstverbanders (artikel 29.2.c) inclusief
gelijkgestelden en nawerking (29.2.a, 29.2.b) en uitzendkrachten (29.2.b en 29.2.c) en zieke WW’ers
(29.2.d). Zowel de eindedienstverbanders en uitzendkrachten met een publiek verzekerde werkgevers als
met een eigenrisicodragende werkgever, duiden we aan als vangnetters. Onder de Ziektewet vallen
daarnaast ook: vrouwen die ziek zijn als gevolg van zwangerschap of bevalling (artikel 29a), zieke
werknemers met een no-riskpolis vanwege een arbeidshandicap (artikel 29b) en orgaandonoren (29.2.e).
Voor zover zij een werkgever hebben (wat meestal het geval is) vallen zij buiten de Wet bezava. Als deze
situaties zich voordoen als men al in de Ziektewet zit (bijvoorbeeld als zieke WW’er of
eindedienstverbander) dan blijft de vangnetter onder de Wet bezava vallen, maar wordt de schadelast

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

53

niet meegeteld bij de vaststelling van de Ziektewet-flex-premie. Deze monitor beschrijft uitsluitend de
vangnetters met als rechtsgrond 29.2.a, 29.2.b, 29.2.c en 29.2.d.

Werkgeversperiode
De periode waarbinnen de werkgever nog verantwoordelijk is voor de verzuimbegeleiding en de
loondoorbetaling van de latere eindedienstverbanders. Deze periode loopt van de eerste ziektedag tot en
met de laatste dag van het dienstverband. De minimale duur is 1 dag en de maximale duur is in principe
2 jaar (op 1 dag na). De daarop volgende dag start het recht op een Ziektewet-uitkering en wordt UWV
verantwoordelijk voor de verzuimbegeleiding. In geval van een loonsanctie kan de loondoorbetaling met
maximaal een jaar verlengd worden.

Ziektewet
De Ziektewet is een wet voor zieke WW’ers en voor bepaalde groepen werknemers en ambtenaren die
door ziekte, ongeval of gebreken niet in staat zijn om hun arbeid te verrichten en voor wie de werkgever
of de ex-werkgever geen loondoorbetalingsverplichting heeft.

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

54

Colofon

Uitgave
UWV Strategie Beleid en Kenniscentrum

Postadres
Postbus 58285
1040 HG AMSTERDAM

Inlichtingen
carla.vandeursen@uwv.nl, telefoon 06 211 211 68

Auteurs
Carla van Deursen
Frank Schreuder

Disclaimer
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een
geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij
elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enig andere manier zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van de uitgever.
UWV © november 2016

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

55

Einde rapport

UWV Monitor ontwikkelingen Ziektewet 2010 – 2015

56