Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009

Nr. 229

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 september 2009
Vandaag publiceert de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) Education at a Glance 2009, de nieuwe editie van dit
jaarlijkse rapport. In dit rapport worden de onderwijsstelsels van de dertig
landen die lid zijn van de OESO, op basis van een breed scala aan statistische gegevens en indicatoren met elkaar vergeleken. Omdat het een
jaarlijkse publicatie is, kunnen ook ontwikkelingen in de tijd worden
gevolgd.
Ik bied u hierbij twee publicaties ter kennisneming aan: (1) het rapport
zelf: Education at a Glance 20091 en (2) een door mijn ministerie opgestelde samenvatting ervan.1 In deze tweede publicatie worden de belangrijkste karakteristieken en prestaties van het Nederlandse onderwijsstelsel
in internationaal perspectief samengevat. De voor Nederland meest relevante indicatoren zijn er uitgelicht en afgezet tegen een aantal vergelijkbare landen.

Education at a Glance is de meest volledige internationale vergelijking op
het terrein van onderwijs. Juist omdat onderwijssystemen per land zo
verschillend zijn, is het belangrijk om de stelsels en de uitkomsten ervan
met elkaar te vergelijken. Daarom is dit rapport van toegevoegde waarde
ten opzichte van meer nationaal vergelijkende studies.
Vooraf

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De indicatoren en cijfers in Education at a Glance 2009 dateren uit 2007 of
eerder. Dit betekent dat we terugkijken en nog niet altijd het resultaat van
gevoerd beleid kunnen zien. Een voorbeeld hiervan is het salaris van
leerkrachten. In 2008 is in het actieplan Leerkracht van Nederland 1 miljard euro uitgetrokken voor onder andere een betere beloning. Deze investering is nog niet zichtbaar in de salarisgegevens uit Education at a Glance
2009. Uiteraard zijn ook de effecten van de economische en financiële
crisis nog niet zichtbaar in de hier gepresenteerde cijfers.

KST134405
0809tkkst31700-VIII-229
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 229

1

1

Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft daarnaast in 2008 een
omvangrijk onderzoek naar uitbreiding en verbetering voor de statistiek
Onderwijsuitgaven afgerond. Dit heeft geleid tot herziene cijfers voor de
periode 1995–2007. Het CBS achtte deze revisie nodig omdat de informatie over kosten en financiering van het onderwijs daardoor meer
volledig is1. Hierbij zijn internationale richtlijnen gevolgd van de OESO en
Eurostat. Deze revisie betreft voornamelijk de uitgaven aan particulier
onderwijs en de kosten die bedrijven maken voor de begeleiding van
leerlingen en stagiaires in duale leertrajecten, zoals in het middelbaar
beroepsonderwijs. Deze tot nu toe niet meegerekende private uitgaven
zijn nu aanvullend in beeld gebracht en opgenomen in de nationale statistiek Onderwijsuitgaven.

Education at a Glance 2009 heeft ook een aantal nieuwe elementen. Drie
ervan brengen we speciaal onder uw aandacht.
Prestaties van leerlingen
Er is een nieuwe indicator voor leerlingprestaties opgenomen: het aantal
excellent presterende vijftienjarige leerlingen in de drie basisvakken: taal,
wiskunde en natuurwetenschappen. De gegevens hiervoor zijn ontleend
aan het rapport «Top of the class – high performers in science in PISA
2006», dat de OESO in mei 2009 heeft gepubliceerd (PISA betekent
Programme for International Student Assessment, een leerlingtest die
elke drie jaar onder vijftienjarigen in zo’n zestig landen wordt afgenomen).
Nederlandse excellente leerlingen scoren goed als het gaat om wiskunde
en natuurwetenschappen. In beide disciplines staan we in de toptien van
de dertig OESO-landen. Op het gebied van taal scoort Nederland minder
goed en staan we op de 13e plaats.
Deelname aan onderwijs en/of arbeidsmarkt
De opbrengsten van het volgen van onderwijs in Nederland zijn hoog. Van
de hoger opgeleiden (hbo en/of wo) in de leeftijd 25 tot en met 34 jaar
heeft 85 procent een baan op hoger niveau, terwijl het OESO-gemiddelde
79 procent is. Opvallend is dat 33 procent van de mensen met tenminste
een startkwalificatie ook een baan op hoger niveau heeft.
De werkloosheid onder jongeren in de leeftijd 15 tot en met 29 jaar is in
Nederland opvallend laag, ongeveer twee procent. Wel is de kans op
langdurige werkloosheid (d.w.z. meer dan zes maanden) voor deze jonge
werklozen vrij hoog. Voor lager opgeleiden is deze kans bijna vijftig
procent en voor hoger opgeleiden iets meer dan dertig procent. Voor de
OESO-landen gemiddeld liggen deze percentages hoger. Daarbij moet wel
worden bedacht dat in 2007, het jaar waaruit deze cijfers dateren, Nederland en de meeste andere landen een hoogconjunctuur beleefden. Door
de huidige economische en financiële crisis zullen deze cijfers op dit
moment een negatiever beeld laten zien.
Sociale uitkomsten van het onderwijs Nieuw is dit keer ook aandacht voor
de sociale uitkomsten van onderwijs. De OESO presenteert de resultaten
van het onderzoek naar de effecten van onderwijs op gezondheidsbeleving, maatschappelijke betrokkenheid en intermenselijk vertrouwen.
Uit dit onderzoek blijkt dat onderwijs hierop een positief effect heeft.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R. H. A. Plasterk

1

Het CBS heeft reeds over deze revisie gepubliceerd in het webartikel van december 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 229

2