Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

892
Vragen van de leden Terpstra, Peters, Agnes Mulder (allen CDA),
Beckerman en Jasper van Dijk (beiden SP) aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de betaalbaarheid van
duurzaamheidsinvesteringen en de leningen die hiervoor moeten worden
afgesloten (ingezonden 9 oktober 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 23 november 2020)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 494
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het NIBUD-onderzoek dat in opdracht van
Vereniging Eigen Huis is uitgevoerd, waaruit blijkt dat minstens twee miljoen
huiseigenaren onvoldoende financiële middelen hebben om de verduurzaming van hun huis te kunnen betalen en daarvoor geld moeten lenen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het advies van het NIBUD om terughoudend te zijn met
het verstrekken van leningen?
Antwoord 2
Het Nibud constateert dat er een kwetsbare groep is van 104.000 huishoudens die geen financieringsmogelijkheden heeft. Voor deze groep concludeert
het Nibud: «Financiering voor deze kwetsbare groep is alleen mogelijk met
subsidie of met een voorschot dat niet voor hogere maandlasten zorgt,
bijvoorbeeld via een jaarlijkse draagkrachtmeting en kwijtschelding na/tijdens
passende looptijd.»
Ik ben het eens met de conclusie van het Nibud. In mijn brief van 13 mei
20202 heb ik aangegeven dat het Nationaal Warmtefonds voor deze doelgroep een financieringsproduct aan gaat bieden: de energiebespaarhypo1

NIBUD-rapport, 10 september 2020, «Kunnen woningeigenaren energie-investeringen
betalen?» https://www.eigenhuis.nl/docs/default-source/downloads/actueel/kunnenwoningeigenaren-energie-investeringen-betalen-rapport.pdf?sfvrsn=1939b696_2
2
Kamerstuk 32 847, nr. 646

ah-tk-20202021-892
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

theek. De woningeigenaar mag dit product combineren met beschikbare
subsidies van rijk en gemeenten.
De energiebespaarhypotheek gaat uit van betalen naar draagkracht, met een
periodieke draagkrachtmeting. Wanneer de woningeigenaar gedurende de
looptijd van de financiering zijn woning verkoopt, wordt de uitstaande schuld
aan het Warmtefonds, na de betaling van hypotheekverstrekkers die
voorgaan, voor zover mogelijk voldaan uit de opbrengst van de woningverkoop. Wanneer dit niet mogelijk blijkt, wordt de restschuld kwijtgescholden.
Wanneer aan het einde van de looptijd van de financiering nog een schuld
openstaat wordt deze ook kwijtgescholden. Op deze manier blijft een
woningeigenaar niet met een restschuld aan het Warmtefonds zitten.
In mei 2020 heb ik aan uw Kamer gemeld dat de energiebespaarhypotheek
alleen wordt alleen verstrekt als sprake is van een gemeentelijke wijkaanpak
of verduurzaming van gespikkeld bezit (koop en huurwoningen) van een
corporatie. Door de energiebespaarhypotheek alleen in deze gevallen aan te
bieden, wordt naast verantwoorde kredietverstrekking ook terughoudendheid
betracht. Ik zal nog bezien hoe om te gaan met de onlangs aangenomen
motie Dik Faber-Van Eijs (Kamerstuk 32 813, nr. 605) die verzoekt om de
financiering van het Warmtefonds ook aan te bieden buiten wijkaanpakken en
aan mensen die in een schuldsaneringstraject zitten.
Overigens blijkt uit onderzoek dat huishoudens met beperkte financiële
middelen vaak een relatief groot deel van hun inkomsten aan energielasten
kwijt zijn3. Verduurzaming die leidt tot een lager energieverbruik biedt ook
een mogelijkheid voor woningeigenaren om deze energielasten te verlagen.
Vraag 3
Welke andere mogelijkheden heeft het kabinet onderzocht om verduurzaming
voor lagere inkomens financieel mogelijk te maken?
Antwoord 3
Iedereen in Nederland moet mee kunnen doen aan de energietransitie. Het
streven is dat zoveel mogelijk huishoudens hun woning woonlastenneutraal
kunnen verduurzamen. Dat geldt in het bijzonder voor kwetsbare groepen en
lagere inkomens. Veel maatregelen uit het Klimaatakkoord zijn hierop gericht.
Zo is in het Sociaal Huurakkoord afgesproken dat voor de huurders de
gemiddelde reële besparing op de energierekening niet lager is dan de
stijging in huur of servicekosten bij renovatie. Dit wordt ondersteund met
financiële tegemoetkomingen aan verhuurders om een deel van de kosten
van verduurzaming te dekken, zoals de Subsidie aardgasvrije huurwoningen
(SAH).
Zoals toegelicht bij vraag 2 gaat het Nationaal Warmtefonds voor woningeigenaren zonder leenruimte de energiebespaarhypotheek aanbieden.
Daarnaast zijn er algemene maatregelen gericht op het versterken van de
betaalbaarheid van de energietransitie. Een overzicht van alle regelingen is
opgenomen bij mijn brief van 20 oktober 2020 (Kamerstuk 32 847 en 32 813,
nr. 686).
Vraag 4
In hoeverre kunnen mensen die genoodzaakt zijn om duurzaamheidsaanpassingen te doen, verplicht worden om geld te gaan lenen?
Antwoord 4
Banken en andere kredietverstrekkers, zoals het Nationaal Warmtefonds,
bieden financiering voor duurzaamheidsaanpassingen aan, maar zij kunnen
consumenten nooit dwingen tot het aangaan van een lening voor verduurzaming.
Vraag 5
Bent u van mening dat huiseigenaren, die geen ruimte hebben om te lenen,
niet tegen hun wil gedwongen kunnen worden om een lening af te sluiten?

3

https://files.vastgoedbibliotheek.nl/Server/getfile.aspx?file=docs/publicaties/site/RERQ/2020_1/
Energietransitie_en_de_monitoring_van_betaalbaarheid.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Daar ben ik het mee eens.
Vraag 6
In hoeverre bent u bereid om de uitkomsten van het NIBUD-onderzoek te
betrekken bij maatregelen die het kabinet neemt in het kader van de
energietransitie en in het bijzonder in het Programma Aardgasvrije Wijken
(PAW)?
Antwoord 6
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 moet iedereen in Nederland
mee kunnen doen aan de energietransitie. Het rijk en de gemeenten dragen
de gezamenlijke verantwoordelijkheid dat bewoners, die in het kader van een
proeftuin aardgasvrije wijken worden gevraagd verduurzamingsmaatregelen
te nemen, hiertoe ook in staat worden gesteld.
Vraag 7
Kunt u aangeven welke alternatieven er gebruikt kunnen worden?
Antwoord 7
In het antwoord op vraag drie heb ik verschillende financiële mogelijkheden
geschetst voor lagere inkomens.
Vraag 8
In hoeverre bent u bereid om de financiële en psychische gevolgen en
effecten voor deze kwetsbare groep in kaart te brengen en ook de mogelijke
oplossingen te delen met de Kamer?
Antwoord 8
Ik zal het Nationaal Warmtefonds vragen om aandacht te geven aan de
mogelijke gevolgen van financiering voor woningeigenaren zonder leenruimte bij de mensen die de energiebespaarhypotheek gaan gebruiken. Juist
voor deze kwetsbare groep die geen financieringsmogelijkheden heeft, moet
worden gezorgd dat zij op een verantwoorde wijze hun woning kunnen
verduurzamen en dat deze groep hierover goed wordt voorgelicht. Verantwoord is hierbij het sleutelwoord. Een aanvullend krediet om de woning te
verduurzamen mag er niet toe leiden dat deze kwetsbare groep psychische
problemen krijgt. Bij de energiebespaarhypotheek betaalt de consument rente
en aflossing naar draagkracht. Verder wordt de resterende schuld kwijtgescholden wanneer blijkt dat deze niet kan worden voldaan uit de eventuele
overwaarde van de woning bij (tussentijdse) verkoop van de woning en ook
wanneer aan het einde van de looptijd van de financiering nog een schuld
openstaat.
Vraag 9
Bent u bereid om maatregelen te nemen wanneer blijkt dat de financiële
stress bij deze kwetsbare groep te ver oploopt?
Antwoord 9
De inzet van het kabinet is dat de energietransitie voor iedereen haalbaar en
betaalbaar is. Het kabinet zal hierbij de vinger aan de pols houden en zich
beraden op aanvullende maatregelen wanneer blijkt dat de financiële stress
bij kwetsbare groepen als gevolg van de energietransitie te ver oploopt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3