Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 529

Gaswinning

Nr. 706

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2019
Met deze brief informeer ik uw Kamer over het proces oude schades,
doelgroepenbeleid, proces NAM op afstand, sensorennetwerk van NAM
en de nieuwbouwregeling. Hiermee geef ik invulling aan enkele toezeggingen die ik heb gedaan tijdens het Algemeen Overleg Mijnbouw/
Groningen van 27 november jl. en aan diverse moties.
Schade
Oude schades
Eind januari 2018 hebben de Groningse bestuurders overeenstemming
bereikt met het kabinet over een nieuw Protocol Mijnbouwschade
Groningen. Er resteerden nog 6.199 openstaande schademeldingen onder
het «oude» protocol van vóór 31 maart 2017. De NAM heeft aan deze
openstaande oude schademeldingen is door NAM voor 1 juli 2018 een
aanbod gedaan. Een groot deel (83%) van de bewoners heeft zonder
tussenkomst van de Arbiter Bodembeweging of de burgerlijke rechter het
aanbod van NAM in 2018 geaccepteerd. In recent onderzoek van uw
Kamer (Kamerstuk 33 529, nr. 694) geeft een deel van deze bewoners aan
dat het door NAM betaalde bedrag niet toereikend is gebleken voor het
kunnen herstellen van de schade. Aan de groep bewoners die het aanbod
van NAM heeft geaccepteerd, wordt de mogelijkheid geboden aan te
tonen dat zij met het door NAM betaalde bedrag de schade niet hebben
kunnen laten herstellen. Vanaf 6 januari 2020 kunnen deze bewoners een
verzoek indienen bij de provincie Groningen. De door de bewoners
aangeleverde informatie zal door de provincie ter beoordeling worden
voorgelegd aan NAM. Wanneer een tekort kan worden aangetoond, zal
NAM het tekort aan de bewoner vergoeden. Indien NAM aangeeft het
verzoek af te wijzen of gedeeltelijk in te willigen, zal het verzoek door een
onafhankelijk externe kostendeskundige worden beoordeeld. Dit
bespreekt de provincie met NAM. NAM neemt de uitkomst van de externe
onafhankelijke kostendeskundige in beginsel over. De Provincie zal alle

kst-33529-706
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 706

1

betreffende bewoners die een verzoek hebben ingediend, informeren over
de uitkomst. De commissaris van de Koning en ik blijven dus nauw
betrokken bij dit proces. Hiermee geef ik invulling aan de gewijzigde motie
van het lid Beckerman (Kamerstuk 35 300 XIII, nr. 89).
Afhandeling resterende oude schadegevallen
We naderen de voltooiing van de afhandeling van de oude schades. Van
de oorspronkelijke 6.199 meldingen hebben 2.962 bewoners de stap naar
de arbiter gezet. Op dit moment (d.d. 2 december 2019) moet er nog in
100 van deze zaken uitspraak worden gedaan door de arbiter. Het
merendeel van deze zaken wordt naar verwachting in het eerste kwartaal
van 2020 afgerond. Een gedegen behandeling van deze laatste zaken met
oog voor de wensen van de bewoner weegt zwaarder dan de datum van
afronding, temeer omdat de laatste zaken niet de makkelijkste zijn. De
zaken die nu nog niet zijn afgerond, zijn veelal complex.
Dit zijn ook zaken waarbij de provincie en de gemeenten – en waar nodig
de Commissie Bijzondere Situaties – meewerken aan (maatwerk)oplossingen. De wens van de bewoner is in dit alles leidend.
De verwachting is dat op 1 januari nog ongeveer 100 zaken van de
oorspronkelijke oude zaken open zullen staan. 25 van deze zaken betreffen
rechtszaken, de overige zaken betreffen de afwikkeling van de zaken bij de
arbiter. De commissaris van de Koning en ik blijven de afhandeling van
resterende oude schadegevallen nauwgezet volgen.
Doelgroepenbeleid
Tijdens het AO Mijnbouw van 27 november heb ik aan het lid Mulder
toegezegd uw Kamer te informeren over de stand van zaken van het
doelgroepenbeleid. Om de behandeling van schade bij doelgroepen te
verbeteren en te versnellen zet TCMG gespecialiseerde onafhankelijke
deskundigen in voor de beoordeling van fysieke schade inclusief
eventuele materiële gevolgschade bij erfgoedpanden, agrarische
bedrijven en andere bedrijven met bedrijfsschade. Op 2 december had
TCMG 2.977 van dit soort schademeldingen in behandeling en 1.345
afgehandeld. Op de website van de TCMG1 is de status van deze dossiers
als totaal en per gemeente zichtbaar.1 Het eerder tussen NCG en TCMG
afgesloten samenwerkingsconvenant ziet ook op de samenwerking bij de
samenloop van schade en versterken bij doelgroepen als mkb en
agrarische bedrijven. Op 26 september heb ik uw Kamer geïnformeerd
(Kamerstuk 33 259, nr. 689) over het proces voor een geïntegreerde
aanpak voor mkb bij het IMG.
Agrarische Tafel
Zoals ik uw Kamer in mei heb laten weten (Kamerstuk 33 529 nr. 610) en
heb herbevestigd in het AO 27 november, zou ik u op de hoogte houden
van de ontwikkelingen op het gebied van de afspraken die ik heb gemaakt
met de Agrarische Tafel. Met de motie van de leden Stoffer en Nijboer
(Kamerstuk 33 259, nr. 574) heeft uw Kamer verzocht de aanbevelingen
van de Agrarische Tafel en de openliggende onderzoeksvragen zo veel
mogelijk over te nemen. Het aanvullende onderzoek naar bodemdaling en
bodemdrainage start na invulling van de details door de Agrarische tafel.
De uitkomst van het onderzoek wordt met de Kamer gedeeld. De
voorzitter van de Agrarische Tafel heeft aangegeven dat in de laatste
vergadering van de Tafel van 2019 (11 december jl.) de stand van zaken
van de aanbevelingen van december 2018 is vastgesteld.
1

https://schadedoormijnbouw.nl/over-de-tcmg/cijfers/specials

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 706

2

De wijzigingen van het concept-document worden op dit moment
verwerkt. Dit voortgangsdocument zal ik na ontvangst, in lijn met de
toezegging van lid Mulder tijdens het AO Mijnbouw/Groningen op
27 november jl., met uw Kamer delen. De Minister van BZK, LNV en ik
zullen, vanuit onze verantwoordelijkheden voor de agrarische sector en de
gevolgen van de gaswinning, de ontwikkelingen binnen de agrarische
sector in Groningen blijven volgen en ons inzetten om knelpunten weg te
nemen.
Transitie NAM op afstand
Het kabinet, de regio, NAM en aandeelhouders van NAM werken
gezamenlijk hard aan het zo veel als mogelijk op afstand zetten van NAM
van de schadeafhandeling, de versterkingsoperatie en andere zaken die
NAM doet naar aanleiding van de gevolgen van de aardbevingen
(Kamerstuk 33 529, nr. 593).
Sinds het Besluit mijnbouwschade Groningen heeft NAM geen inhoudelijke betrokkenheid meer bij de afhandeling van verzoeken voor de
vergoeding van meldingen van fysieke schade die zijn gedaan na 31 maart
2017 12:00 uur. De inhoudelijke betrokkenheid van NAM bij de versterkingsoperatie is mei dit jaar beëindigd door de directe aansturing van
CVW door NCG. Daarnaast zijn de Bestuursakkoorden waar NAM een rol
speelde geëindigd, is de inhoudelijke betrokkenheid van NAM bij de
leefbaarheidsregelingen van NCG afgerond, opereert het Woonbedrijf
zelfstandig en wordt de oorspronkelijke NAM waardevermeerderingsregeling een EZK-subsidieregeling, uitgevoerd door Samenwerkingsverband Noord-Nederland.
Een belangrijke volgende stap is de wetgeving die bij uw Kamer in
behandeling is («Tijdelijke wet Groningen» t.b.v. schadeafhandeling) of
binnenkort aan de Raad van State ter advisering wordt aangeboden
(aanvulling op de Tijdelijke wet Groningen t.b.v. versterking). Echter, ook
na inwerkingtreding van het wetsvoorstel voor de Tijdelijke Wet
Groningen blijft een verzoek tot schadevergoeding aan NAM of een
procedure bij de burgerlijk rechter mogelijk.
Hierna volgt een overzicht van onderwerpen waar op afstand plaatsen van
NAM per 1 januari is voorzien en van onderwerpen waar betrokkenheid
van NAM nog door loopt tot in 2020.
Trajecten met overdracht per 1 januari
Per 1 januari 2020 wordt de overdracht van het overgrote deel van
CVW-contracten en NAM-overeenkomsten naar de overheid gerealiseerd.
Het gaat daarbij om contracten van het CVW met aannemers en ingenieursbureaus en om overeenkomsten die NAM heeft afgesloten met
eigenaren waarvan het gebouw of woning versterkt wordt. Daarnaast is
de doelstelling om relevante versterkingen schadedata van NAM en CVW
aan de overheid over te dragen.
Vooruitblik 2020
Bij een aantal aspecten is de NAM op dit moment nog betrokken, maar
wordt gewerkt aan het verder op afstand plaatsen. Dit is onder andere het
geval bij onderstaande onderwerpen.
Regio, Rijk en de betrokken bedrijven zijn in overleg om NAM bij de
versterking van de industrie op afstand te plaatsen. NAM heeft op dit
moment nog een rol bij het versterken van industrie. De regionale
overheden hebben mij gevraagd deze betrokkenheid van NAM niet stop te
zetten tot een volwaardig publiek alternatief beschikbaar is. Dit alternatief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 706

3

wordt op dit moment in overleg met de regio en bedrijven uitgewerkt. Ik
verwacht de betrokkenheid van NAM bij industrie uiterlijk Q2 2020 te
kunnen beëindigen.
De Commissie Bijzondere Situaties (CBS) vervult een belangrijke en
unieke rol om bewoners die klem komen te zitten te helpen. Op dit
moment opereert de CBS al op afstand van NAM, CBS moet deze
werkwijze kunnen behouden. Ik werk er dan ook aan om het CBS verder
op afstand van NAM en overheid te plaatsen.
Na inwerkingtreding van de Tijdelijk wet Groningen kunnen bewoners ook
bij het IMG terecht voor alle vormen van schade, waaronder waardedaling
en immateriële schade. IMG stelt hiervoor een werkwijze op. Het advies
waardedaling dat op 16 oktober naar uw Kamer is gestuurd (Kamerstuk
33 529, nr. 695) is ter beschikking gesteld aan de kwartiermaker van het
IMG.
Het traject om de HRA-publiek te maken is in volle gang, ik ben met
verschillende partijen hierover in gesprek. Dit traject is ingewikkeld en
vergt veel tijd.
Bij de Nieuwbouwregeling blijft NAM tot 1 juli 2020 betrokken. Het traject
om NAM ook op afstand te plaatsen staat hieronder verder beschreven.
Ook als NAM op afstand staat, blijft NAM alle kosten waar zij voor
aansprakelijk is (schade) en die nodig zijn voor de veiligheid (versterking)
betalen.
Nieuwbouwregeling
Ik heb u tijdens het AO Mijnbouw/Groningen van 4 juni jl. gemeld dat ik
werk aan een uitvoering van de nieuwbouwregeling voor aardbevingsbestendige nieuwbouw door de overheid, maar dat een publiekrechtelijke
regeling mogelijk op gespannen voet staat met staatssteunregels. Ik ben
in gesprek met de Europese Commissie om voldoende zekerheid te
krijgen dat de publiekrechtelijke regeling aan de staatssteunregels
voldoet.
Totdat de publiekrechtelijke nieuwbouwregeling in werking is getreden
kunnen particulieren en organisaties zich via de NCG wenden tot de
private nieuwbouwregeling van de NAM.2 NAM is tegemoet gekomen aan
mijn verzoek om de looptijd van de regeling te verlengen met terugwerkende kracht vanaf juli dit jaar tot juli 2020. Hiermee is voorkomen dat de
nieuwbouwregeling, conform de oorspronkelijke afspraak, per 30 juni
2019 zou aflopen. Daarmee geef ik
uitvoering aan de motie van het lid Van der Lee c.s. (Kamerstuk 33 529,
nr. 622).
Ik realiseer mij dat een tijdelijke verlenging van de privaatrechtelijke
regeling en het ontbreken van uitsluitsel over een publiekrechtelijke
regeling tot onzekerheid leidt in de regio, bij ondernemers, bestuurders en
particulieren.
Deze onzekerheid heeft mijn aandacht. Ik wil deze dan ook zo snel
mogelijk wegnemen. Ik onderhoud nauw contact met de regio over de
ontwikkelingen en streef ernaar zo spoedig mogelijk duidelijkheid te
bieden over een publiekrechtelijke nieuwbouwregeling.
Meetnetwerken
NAM sensorennetwerk
In 2014 is NAM begonnen met een sensorennetwerk voor gebouwen met
als doel inzicht te krijgen in schade als gevolg van aardbevingen. De
2

Zie https://www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/onderwerpen/nieuwbouwregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 706

4

sensoren hangen zowel in publieke als private gebouwen als in huizen.
TNO beheert dit sensorennetwerk. Recentelijk heeft NAM mij te kennen
gegeven het voornemen te hebben om te stoppen met het sensorennetwerk. De reden hiervoor is dat het netwerk geen nieuwe inzichten meer
oplevert. Nadat NAM mij over dit voornemen heeft geïnformeerd, heb ik
SodM om een standpunt gevraagd. SodM geeft aan dat NAM geen
wettelijke verplichting heeft om het sensorennetwerk te behouden.
Daarnaast stelt SodM dat het, vanuit het oogpunt van toezicht, een zeer
beperkte toegevoegde waarde heeft omdat SodM gebruikt maakt van de
metingen met het KNMI netwerk. Ook wetenschappelijk gezien heeft het
netwerk volgens SodM slechts een zeer beperkte toegevoegde waarde. Ik
heb NAM over het standpunt van SodM geïnformeerd. NAM heeft dit
standpunt meegenomen in hun overwegingen en in de communicatie
naar de betrokken deelnemers, waarin zij aangeven definitief te stoppen
met het netwerk.
De sensoren blijven tot 31 december nog wel meten en gegevens opslaan,
voor het geval een andere partij het netwerk over wil nemen. Daarover
lopen nog gesprekken. De data zijn na het offline halen echter niet meer
door deelnemers of NAM uit te lezen. NAM neemt met de deelnemers
contact op om af te spreken wat er met de sensoren in het gebouw of hun
huis gebeurt.
Ik hecht eraan te benadrukken dat dit sensorennetwerk los staat van de
monitoring van aardbevingen en de bijbehorende grondbewegingen
waartoe NAM verplicht is en dat met het meetnet van het KNMI wordt
uitgevoerd. Dat blijft door gaan.
Tiltmeters
De proef met tiltsensoren door NCG gaat gewoon door. Deze proef
ondervindt geen nadeel van het stoppen met het TNO-meetnetwerk,
omdat de pilot tiltsensoren niet gerelateerd is aan het sensorennetwerk
van NAM. NCG heeft dit met de onafhankelijke technische commissie
besproken, die voor deze pilot in het leven is geroepen. De pilot maakt
verder geen gebruik van gegevens NAM-sensorennetwerk.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 706

5