Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 346

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2011
Het verheugt me u te melden dat ik met de heer Ramsauer afspraken heb
kunnen maken over de aansluiting van de Betuweroute in Duitsland. Het
Bondsaandeel van de financiering van het derde spoor tussen grens en
Oberhausen is nu helemaal rond. Dit betreft € 1 miljard van de totale
kosten van € 1,3 miljard. De Duitse federale minister van Verkeer gaat
ervan uit dat nu ook Nordrhein-Westfalen zijn bijdrage aan het project zal
leveren.
De projectorganisatie aan Duitse kant werkt hard aan afronding van de
planfase. Ook in het dossier geluid trekken beide ministeries samen op en
werken wij nu één aanpak uit voor vermindering van geluid door
goederenwagons. Dit zijn belangrijke stappen voor de verdere ontwikkeling van de spoorgoederencorridors.
Ik bied u thans de voortgangsrapportage over de ontwikkeling van de
Europese spoorgoederencorridors aan, die voor Nederland van belang
zijn. Deze rapportage is een vervolg op de brief van 28 juni 2010
(Kamerstuk 21 501-33, nr. 282).
1. Inleiding
De ontwikkeling van spoorgoederencorridors staat hoog op de Europese
agenda. De totstandkoming ervan vormt een vitaal onderdeel van de
Nederlandse strategie voor de ontwikkeling van goede achterlandverbindingen voor onze Noordzeehavens. Het gaat om de corridors naar
respectievelijk Genua, Lyon/Basel en Warschau–Kaunas. Deze aanpak sluit
ook goed aan op de adviezen van het topteam logistiek.
In deze brief rapporteer ik over de uitvoering van de afspraken zoals
vastgelegd tijdens de Ministersconferentie van 14 juni 2010 in Rotterdam,
over de ontwikkeling van het Europese kader en de stand van zaken per
individuele corridor.

kst-21 501-33-346
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 346

1

2. Follow-up Rotterdam verklaring van spoorgoederencorridors
d.d. 14 juni 2010
Alle drie te realiseren corridors, afgesproken in Rotterdam, zijn verder
ontwikkeld. De betrokken ministeries en infrastructuurbeheerders zijn
door de Rotterdam declaration gecommitteerd aan de genoemde
corridors. Op 27 juni 2011 is tijdens een business conferentie in
Antwerpen over spoorgoederencorridors de voortgang besproken van de
verschillende corridors. De conferentie toonde aan dat infrastructuurbeheerders en marktpartijen de aanpak positief beoordelen. Inmiddels is
voor de uitbreiding van corridor de Antwerpen–Lyon/Basel naar
Rotterdam en voor de uitbreiding van de corridor Rotterdam–Genua naar
Antwerpen via de Belgisch-Duitse grens door de betrokken infrastructuurbeheerders een uitbreidingsplan opgesteld.
3. Europees kader, Verordening 913/2010/EG en de implementatie
daarvan
De totstandkoming van de spoorgoederenrcorridors heeft een stevig
Europees kader gekregen. Op 22 juli 2009 is het zogenaamde Europese
masterplan ERTMS (2009/561/EG) vastgesteld, waarin de uitrol van
ERTMS over 6 spoorcorridors, waaronder Rotterdam–Genua, verplicht
wordt per 2015 en de verdere uitrol van ERTMS per 2020 is voorzien voor
o.a. Rotterdam–Antwerpen en Amsterdam–Betuweroute. Op
22 september 2010 is de verordening 913/2010/EG over de ontwikkeling
van spoorgoederencorridors vastgesteld waarin 9 Europese corridors zijn
opgenomen. De corridors Rotterdam–Genua en Rotterdam–Lyon dienen
per 2013 en de corridor Rotterdam–Warschau dient per 2015 aan de eisen
van deze verordening te voldoen. In mei 2013 (mei 2015 voor Rotterdam–
Warschau) dient door de infrastructuurbeheerders een corridor implementatieplan ter goedkeuring te worden voorgelegd aan de betrokken
ministeries. Daarbij is de consistentie met nationale investeringsplannen,
zoals in Nederland het programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS),
van belang. Naast het opstellen van een corridor implementatieplan stelt
de verordening eisen aan onder andere de inrichting van het capaciteitsmanagement.
In de herziening van de Trans-Europese Vervoersnetwerken (TEN-T),
waarvoor de Europese Commissie op 19 oktober 2011 een voorstel deed,
nemen de grensoverschrijdende spoorcorridors een centrale plaats in bij
het zogenaamde Europese kernnetwerk. In het voorstel voor een nieuwe
Europese meerjarenbegroting (meerjarig financieel kader) van Europese
Commissie zijn bovendien aanzienlijk meer middelen voor transportinfrastructuur beschikbaar gesteld, als onderdeel van de zogeheten Connecting
Europe Facility.
4. Voortgang van de individuele corridors
Corridor Rotterdam/Antwerpen–Genua
Het aantal treinen dat bij Zevenaar de grens over ging steeg in 2010 met
22% tot bijna 23 000 als gevolg van de groei van het spoorgoederenvervoer en als gevolg van meer gebruik van de Betuweroute. Het
spoorgoederenvervoer ontwikkelde zich in 2010 positief ten opzichte van
het crisisjaar 2009, hoewel het marktaandeel spoor in de Rotterdamse
haven met 1% terugliep tot 10% van het aantal containers. Het kabinet zet
zich door middel van het investeringsprogramma PHS tot 2020 in voor het
faciliteren van groei van het spoorgoederenvervoer. Dit is noodzakelijk
mede gezien de groeiende goederenstroom die wordt verwacht na
ingebruikname van de 2e Maasvlakte. De totstandkoming van de
internationale spoorgoederencorridors past hier in. Het gaat daarbij niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 346

2

alleen om het investeren in infrastructurele capaciteit, maar vooral ook
om andere kwaliteitsmaatregelen zoals het creëren van doorgaande
treinpaden, grensoverschrijdende inzet van machinisten en douaneprocedures voor spoortransit EU-Zwitserland.
Op deze corridor is in de volle breedte gewerkt aan verbetering van de
kwaliteit, capaciteit, interoperabiliteit en toegang tot het spoor. Het
jaarlijkse voortgangsbericht 2010 opgesteld door de betrokken ministeries
van de corridor is bijgevoegd (bijlage 1).1
Over de installatie van ERTMS op de corridor, zoals afgesproken om aan
te leggen over de gehele corridor per 2015, vinden momenteel gesprekken
plaats met Duitsland, de Europese Commissie, Zwitserland en Italië naar
aanleiding van zorgwekkende berichtgeving dat Duitsland zijn ERTMS
strategie wil aanpassen. Zwitserland en Italië liggen wel op schema.
De bespreking rond ERTMS uitrol op de corridor staat naast de uitvoering
van bestaande afspraken met Duitsland over aanleg van het voor
Nederland belangrijke 3e spoor Zevenaar–Oberhausen. In de komende
voortgangsbrief over de Betuweroute verwacht ik u meer informatie
hierover te kunnen geven.
Het is mijn inzet om, vooruitlopende op een EU-aanpak samen met de
landen van de corridor te komen tot een gecoördineerde en meer
effectieve aanpak voor het bronbeleid voor bestrijding van geluid op het
spoor, conform de plannen van de EU.
Voor de wederzijdse erkenning van de toelating van materieel wordt
momenteel richtlijn 2008/57/EC geïmplementeerd (Staatsblad van 13 mei
2011 onder nr. 214). Met de landen Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en
Italië was in juni 2007 al een Memorandum of Understanding getekend
door mijn ambtsvoorganger met het doel de toelating van spoormaterieel
wederzijds te erkennen voor zover de toelatingseisen vergelijkbaar zijn.
Gegeven het nieuwe Europese raamwerk en gegeven de goede
ervaringen op dit gebied is de samenwerking met Zwitserland gecontinueerd door het tekenen van een Memorandum of Understanding op
14 juni 2011 (bijlage 2).1
Corridor Rotterdam–Antwerpen–Lyon/Basel
Na de Rotterdam verklaring zijn de installatie van ERTMS en de kwaliteitsmaatregelen geïntegreerd in de aansturing van de corridor. De infrastructuurbeheerders hebben een voortgangsverslag van hun activiteiten in
2010 opgesteld. ERTMS uitrol is voorzien per 2015 voor de corridor
Antwerpen–Basel/Lyon en per 2020 voor Rotterdam–Antwerpen.
Momenteel worden de eerste stappen gezet voor de studie van de uitrol
van ERTMS op het baanvak Rotterdam–Antwerpen, zoals voorzien in het
Europese Masterplan ERTMS plan per 2020.
Corridor Rotterdam/Antwerpen–Warschau–Kaunas

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De Poolse markt is voor het Nederlandse spoorgoederenvervoer een
markt met de nodige potentie gezien de ladingstromen en de afwezigheid
van de mogelijkheid binnenvaart op die corridor. Het marktaandeel is nog
beperkt maar heeft zeker in combinatie met de markt naar Tsjechië wel
potentie. Gezien het belang voor het Nederlandse bedrijfsleven voor deze
Midden-Europese markt is er met het Poolse Ministerie een specifiek
samenwerkingsprogramma voor 2011 opgesteld. In dit samenwerkingsprogramma, waarin de infrastructuurbeheerders ProRail en PLK participeren, gaat het om terminalontwikkeling en -exploitatie, gebruiksver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 346

3

goeding, beheer van de infrastructuur en de afgifte van doorlopende
internationale treinpaden.
De gemeenschappelijke infrastructuurbeheerders van de corridor
Rotterdam/Antwerpen–Warschau–Kaunas hebben in juni 2011 een status
report opgeleverd. De infrastructuurbeheerders hebben zich afgelopen
jaar, op verzoek van de gezamenlijke ministeries georganiseerd en hebben
een planning opgesteld voor het implementeren van de Europese
verordening 913/2010/EG.
5. Slot
De spoorgoederencorridors zijn van groot belang voor de economische en
ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. De groei van het spoorgoederenvervoer tot 2020 zoals voorzien in PHS is mede afhankelijk van de
vervoersmogelijkheden over de grens. Samenwerking van Nederland met
de betrokken landen is daarbij essentieel, met name tussen de infrastructuurbeheerders onderling en tussen de infrastructuurbeheerders en de en
de ministeries.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 346

4