Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 282

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

Nr. 111

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 maart 2011
1. Inleiding
Nederland mag zich gelukkig prijzen. We leven steeds langer en in steeds
betere gezondheid. Nederland doet het goed dankzij al die mensen die
zich met hart en ziel inzetten om zorg aan patiënten te bieden. Zorgverleners verdienen dan ook onze waardering. Gezien de belangrijke
maatschappelijke bijdrage van zorgprofessionals, is het van belang dat zij
meer ruimte krijgen en dat de juiste zorgverlener op de juiste plaats wordt
ingezet. Bovendien dwingen de toenemende zorgvraag en het dreigende
tekort aan personeel in de nabije toekomst ons om verdere stappen te
zetten op het terrein van de arbeidsmarkt in de zorg.
In aanloop van het Algemeen Overleg Arbeidsmarkt Zorg met uw Kamer
op 9 maart aanstaande geeft deze brief in hoofdlijnen de stand van zaken
weer van de arbeidsmarkt en formuleert ze onze speerpunten ten aanzien
van het arbeidsmarktbeleid. De brief sluit aan bij onze beleidsdoelstellingen, zoals neergelegd in de brieven «Zorg die werkt» en «Vertrouwen in
de zorg»1.

1

Zorg die werkt: de beleidsdoelstellingen van
de minister van VWS, 26 januari 2011;
Vertrouwen in de zorg: de beleidsdoelstellingen van de staatssecretaris van VWS,
27 januari 2011. Kamerstukken 32 620, nrs. 1
en 2

kst-29282-111
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Wij willen op meerdere fronten in actie komen om te voorkomen dat de
personeelsproblemen in de zorg groter dan nodig worden. We richten ons
daarbij op het verhogen van de productiviteit van het zorgsysteem; het
stimuleren van zowel instroom als behoud van zorgverleners en het
afremmen van de groei van de zorgvraag. Gegeven de door sociale
partners en ons gedragen verantwoordelijkheidsverdeling voor het
arbeidsmarktbeleid in de zorg hebben wij vier speerpunten om de
instroom en het behoud van zorgverleners te bevorderen:
I. Investeren in zorg
II. Zorg voor opleidingen
III. @nders werken
IV: Bescherming van zorgverleners

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

1

De reacties op het capaciteitsplan 2010 van het Capaciteitsorgaan en het
RVZ-advies «Numerus Fixus Geneeskunde: Loslaten of Vasthouden»
volgen, zoals uw Kamer reeds is gemeld, in het voorjaar. Tevens ontvangt
u in het voorjaar separaat een brief over zorginnovatie en de arbeidsmarkt.
2. Analyse: Grotere zorgvraag, meer zorgpersoneel nodig
Door een groeiende zorgvraag heeft Nederland steeds meer zorgpersoneel nodig. Het zorgvolume zal de komende periode jaarlijks groeien.
Deze groei wordt voornamelijk veroorzaakt door sociaal-culturele,
medisch-technologische en demografische ontwikkelingen. Om aan deze
stijgende zorgvraag te voldoen dient het aantal zorgwerkers bij
ongewijzigd beleid jaarlijks met ongeveer 3% te stijgen. De ontwikkeling
van de beroepsbevolking blijft hierbij achter. De kloof tussen vraag en
aanbod op de arbeidsmarkt in de zorg zal dan ook steeds groter worden.
Dit heeft als gevolg dat de vraag naar zorgpersoneel in toenemende mate
druk uit zal oefenen op de Nederlandse arbeidsmarkt.
Terugblik
Het aantal werkzame personen in de zorg en welzijn is de afgelopen 10
jaar sterk gegroeid. Waar in 2000 945 duizend werknemers in de zorg en
welzijn werkzaam waren, is dit in 2010 opgelopen tot meer dan 1,3
miljoen. Dat is een groei van meer dan 35%. Het aandeel werknemers dat
in zorg en welzijn werkt ten opzichte van de totale beroepsbevolking is de
afgelopen 10 jaar dan ook gestegen van 12,6% naar 15,1%.
Figuur 1: Ontwikkeling aantal werkzame personen in sector Zorg en Welzijn*

* 2010 is gebaseerd op de groei in de eerste 3 kwartalen van 2010.
Bron: Statline, CBS.

Door de financiële crisis was het relatief eenvoudiger voor zorginstellingen om personeel te vinden. In 2009 en 2010 groeide het aantal
werkzame personen in de zorg dan ook met respectievelijk 3,2% en 3,7%,
vergeleken met 2% per jaar van 2003 tot en met 2008.
1
Bronnen: vacaturegraad, aantal leerlingen,
werkdruk en agressie (CBS, Statline),
ziekteverzuim (Vernet, 2010), Nettoverloop
(SEOR; verwerkte gegevens enquêtes
Prismant en SSB van CBS).

Indicatoren van de arbeidsmarkt in de zorg1:
– De vacaturegraad is na een piek in 2008 weer aan het dalen van 23
vacatures per 1 000 banen in 2008 naar 14 in 2010. Ter vergelijking: de
vacaturegraad in de marktsector is 16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

2

–

–
–

–

–

–

Het ziekteverzuim in de sector zorg is sinds 2003 gedaald van 6,1%
naar 4,8% in 2010. Hiermee ligt het ziekteverzuimcijfer nu 0,5% boven
het Nederlandse gemiddelde.
Het percentage werkenden dat de zorgsector verlaat (inclusief
gepensioneerden) is gedaald van 5,0% in 2005 naar 4,4% in 2009.
De ROC’s en hogescholen krijgen steeds meer studenten op het terrein
van zorg en welzijn. In 2005 volgden 230 000 studenten een zorg- of
welzijnsopleiding. In 2009 waren dit er 260 000.
Zorgwerknemers zijn meer tevreden over hun baan dan werknemers in
andere sectoren. 82,7% van de mensen die in de zorg werken zijn
(zeer) tevreden over hun baan vergeleken met 78,4% van alle werknemers.
De werkdruk wordt in de zorg als iets zwaarder ervaren dan gemiddeld. In 2009 ervoer 44,6% van de zorgwerknemers het werk als zwaar.
Voor alle werknemers tezamen lag dit percentage op 41,3%.
Zorgwerknemers hebben meer last van agressie dan andere werknemers. Zo heeft in 2009 21,7% van de zorgwerknemers te maken met
lichamelijk geweld door klanten ten opzichte van 6,3% van alle
werknemers.

In de media heerst vooral een negatieve beeldvorming over werken in de
zorg. Maar bovenstaande indicatoren geven een ander beeld en laten zien
dat de positie op de arbeidsmarkt voor zorgwerknemers goed is. Evenwel
zijn er aandachtspunten, zoals de werkdruk en agressie.
Uitdagingen
Verschillende studies laten zien dat bij ongewijzigd beleid in de komende
vijftien tot twintig jaar meer dan 400 000 extra medewerkers nodig zijn in
de zorg1. Naast deze extra arbeidsvraag zal er een vervangingsvraag zijn.
De vergrijzing van het zorgpersoneel en de uitstroom van ouderen uit de
zorg zal daardoor toenemen. Dit alles betekent dat de zorg een groot
beroep zal blijven doen op de arbeidsmarkt, terwijl door de vergrijzing en
ontgroening het beschikbare personeel op die arbeidsmarkt in de nabije
toekomst daalt.
Concluderend kunnen we vaststellen dat de huidige arbeidsmarktpositie
voor zorgwerknemers over het algemeen goed is, maar dat er in de
toekomst een forse uitdaging is om de zorgvraag aan te kunnen. Op de
lange termijn zit de crux zeker niet alleen in voldoende personeel, maar
ook in het stimuleren van zorginnovatie en het nemen van arbeidsbesparende maatregelen.
3. Beleid voor de Arbeidsmarkt in de Zorg
Wij vinden het belangrijk om nu in actie te komen en niet te wachten tot
de personeelsproblemen groter dan nodig worden. We richten ons daarbij
op drie aangrijpingspunten:
1) Het verhogen van de productiviteit van het zorgsysteem

1

Zorginnovatieplatform (2009) Zorg voor
mensen, mensen voor de zorg: arbeidsmarktbeleid voor de zorgsector richting 2025;
Prismant (2010) De langetermijnvraag naar en
het aanbod van personeel in de zorg; H. Erken,
P.M. Koot en J. Kuijpers (2010) Arbeidstekorten in de zorg, Economisch Statische
Berichten 95 (2010) 4598 p. 726–728.

Vernieuwen en hieraan gekoppeld het verhogen van de productiviteit is
een belangrijke maatregel om tekorten op de arbeidsmarkt in de zorg te
beperken. In het Regeer- en Gedoogakkoord is echter uiteengezet dat
zorginnovatie in Nederland te traag gaat en worden diverse maatregelen
aangekondigd om het implementeren van zorginnovaties te bevorderen.
Het Regeer- en Gedoogakkoord biedt ons dan de kans om belangrijke
goede stappen te zetten om de productiviteit van het zorgsysteem te
verhogen. Diverse stappen komen aan bod in de brieven «Zorg die werkt»
en «Vertrouwen in de zorg». Zo zal een kwaliteitsinstituut worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

3

ingericht dat een belangrijke rol kan vervullen om de productiviteit van
het zorgstelsel bevorderen. Binnen het programma «In voor zorg» worden
organisaties in de langdurige zorg ondersteund bij het doorvoeren van
verbeteringen op vier verschillende terreinen, te weten: bedrijfsvoering,
professionals, ketenzorg en zorg op afstand. Ook e-health biedt veel
mogelijkheden om de zorg op een andere manier in te richten en is als
hulpmiddel noodzakelijk om goede toegankelijke zorg in de toekomst te
garanderen.
Het Zorginnovatieplatform (ZIP) heeft de laatste jaren een belangrijke rol
gespeeld bij het agenderen en adresseren van innovatie in de zorg.
Gedurende deze kabinetsperiode zullen wij in een andere vorm werken.
Wij willen structureel inzetten op het wegnemen van belemmeringen en
het creëren van randvoorwaarden voor innovatie in de zorg. Het Zorginnovatieplatform hebben we beëindigd. In het voorjaar van 2011 zullen wij
u nader informeren over de manier waarop wij de randvoorwaarden voor
zorginnovatie gaan verbeteren en hoe dit aansluit bij ons arbeidsmarktbeleid.
2) Het stimuleren van instroom en behoud van zorgverleners (zie sectie 4)
3) Het afremmen van de groei van de zorgvraag
In de nabije toekomst zal de zorgvraag sterker groeien dan het aantal
zorgverleners. De collectieve middelen moeten optimaal worden
aangewend en ingezet voor mensen die het echt nodig hebben. Er zal
ondermeer een groter beroep worden gedaan op de zelfredzaamheid.
Medicatie kan de zelfredzaamheid stimuleren. Zoals uiteengezet in de
brief «Vertrouwen in de zorg» moeten wij bovendien de eigen kracht van
mantelzorgers meer benutten. De rol van de overheid (in de zorg) is
daarbij voorwaardenscheppend. Ongeveer 3,5 miljoen mantelzorgers en
circa 420 000 vrijwilligers zetten hun talenten belangeloos in, in dienst van
de samenleving. Ze nemen zo de verantwoordelijkheid voor het leefbaar
houden van de samenleving. Deze solidariteit is bijzonder waardevol.
Rond de zomer 2011 zullen wij u informeren over het meer brede
vrijwilligers- en mantelzorgbeleid, waaronder het ondersteuningsprogramma voor gemeenten.
4. Het stimuleren van instroom en behoud van zorgverleners
In deze brief richten we ons vooral op het stimuleren van instroom en
behoud van zorgverleners (aangrijpingspunt 2). Dat betekent niet dat de
beide andere aangrijpingspunten minder belangrijk zijn. Deze komen
echter met name op een ander moment aan bod. Het beleid gericht op
verhoging van de productiviteit en het afremmen van de groei van de
zorgvraag leidt er toe dat er minder extra werknemers in de zorg nodig
zijn dan de geraamde extra 400 000 bij ongewijzigd beleid.
Bovenop het algemene arbeidsmarktbeleid van het kabinet hebben we de
volgende speerpunten geformuleerd om de instroom en het behoud van
zorgwerknemers te stimuleren:
I. Investeren in zorg
II. Zorg voor opleidingen
III. @nders werken
IV: Bescherming van zorgverleners
We vinden het belangrijk dat de voorgestelde speerpunten rekening
houden met de door alle partijen gedragen verantwoordelijkheidsverdeling voor het arbeidsmarktbeleid in de zorg. Kort gezegd komt die
verantwoordelijkheidsverdeling er op neer dat zorginstellingen zelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

4

primair verantwoordelijk zijn voor hun personeelsbeleid. Zij worden
daarbij ondersteund door het arbeidsmarktbeleid van hun branches, het
CAO-beleid en het arbeidsmarktfondsenbeleid van sociale partners. De
verantwoordelijkheid van de overheid is complementair. Dat wil zeggen
dat zij ondersteunend is waar zorginstellingen en sociale partners
onvoldoende hun eigen verantwoordelijkheid waar kunnen maken.
Daarnaast heeft de overheid een eigen verantwoordelijkheid als het gaat
om het (initieel) onderwijs en het algemene (regionale) arbeidsmarktbeleid.
Het is goed om te constateren dat het vorige kabinet de uitdagingen voor
de arbeidsmarkt in de zorg heeft onderkend en met sociale partners in de
zorg heeft overlegd over deze thema’s. Dit heeft geleid tot de Gezamenlijke Agenda Arbeidsmarkt Zorg. De agenda behandelt zes thema’s:
opleidingsbeleid; inzetbaarheid personeel; innovaties in de zorg;
administratieve lasten; afstemming landelijk arbeidsmarktbeleid en
regionaal arbeidsmarktbeleid en, tot slot, werven in het buitenland. De
thema’s overlappen grotendeels met onze speerpunten om de instroom
en het behoud van zorgwerknemers te stimuleren en vormen onder
andere de basis voor het overleg met sociale partners. Wij besteden in
deze brief beperkt aandacht aan het thema inzetbaarheid. Hoewel wij het
bijvoorbeeld belangrijk vinden dat deeltijders in de zorg meer uren
kunnen gaan werken om ondermeer te zorgen dat de personeelsproblemen in de zorg niet groter dan nodig worden, is de inzetbaarheid van
het personeel primair de verantwoordelijkheid van zorginstellingen en
sociale partners. Wel zijn we graag bereid de sector waar gewenst te
ondersteunen op het terrein van inzetbaarheidsbeleid.
5. Investeren in zorg
Wij investeren fors in de zorg. In deze kabinetsperiode faciliteren we de
autonome groei van de zorgvraag, zetten we middelen in voor een
kwaliteitsimpuls in de langdurige zorg en passen we de nominale nullijn
voor 2011 in de collectieve sector niet toe op de zorg. Voor deze kabinetsperiode is de verwachting dat het (bruto) budgettair kader zorg met
ongeveer € 15 miljard toeneemt.
Het kabinet onderkent dus terdege het belang van de zorg. In de toekomst
staat de financiële en personele houdbaarheid evenwel ter discussie. In
deze kabinetsperiode willen we dan ook vooral investeren in het verhogen
van de productiviteit van het zorgsysteem (inclusief zorginnovatie) en het
afremmen van de groei van de zorgvraag, zodat het beroep van de zorg
op de schaarse financiële en personele middelen op termijn beperkt
wordt.
In de Gezamenlijke Agenda Arbeidsmarkt Zorg, die VWS met sociale
partners in het VWS-beleidsveld heeft opgesteld, is aangegeven dat het
ook belangrijk is dat de zorg concurrerende arbeidsvoorwaarden kan
bieden. Het kabinet heeft met het oog daarop onder andere besloten om
de nominale nullijn voor 2011 in de collectieve sector niet toe te passen
op de zorg.
Ter bevordering van de kwaliteit van zorgverlening en de kwaliteit van
arbeid in de langdurige zorg investeert het kabinet structureel € 860
miljoen. Daarnaast zal ook geïnvesteerd worden in scholingsmogelijkheden voor zittend personeel. Zodoende kan zowel de kwaliteit van
zorgverlening als de aantrekkelijkheid van het beroep worden vergroot.
Momenteel zijn we in overleg met veldpartijen over de precieze invulling
van de investeringen. Hierbij staat voorop dat de investeringen daadwerkelijk ten goede moeten komen aan de kwaliteit van zorg en arbeid. In het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

5

voorjaar 2011 zal ik nader ingaan op de kwaliteitsimpuls voor de
langdurige zorg.
6. Zorg voor opleidingen
Opleidingsfonds
In de bijlage vindt u onze reactie op het rapport «Zorgopleidingen in de
polder, Evaluatie Opleidingsfonds en CBOG» van Regioplan Beleidsonderzoek. In deze reactie hebben wij onze beleidsvoornemens voor het
Opleidingsfonds op de volgende hoofdlijnen uitgewerkt:
1. Versterken van de werking van het opleidingsfonds
2. Vereenvoudigen van de regeling en het verdeelproces
3. Innovatie in de beroepen- en opleidingenstructuur
Hierbij is gestreefd naar een toekomstbestendige aanpak voor de langere
termijn. Uitgangspunt is dat de zorgsector primair zelf verantwoordelijk is
voor goede brancheopleidingen. Zij moet ook zorgen voor voldoende
personeel dat doelmatig wordt ingezet. VWS is verantwoordelijk voor het
sturings- en bekostigingssysteem van de brancheopleidingen die tot het
Opleidingsfonds behoren.
Stagefonds
Het stagefonds dat in 2008 is gestart is succesvol gebleken. Het stagefonds heeft bijgedragen aan meer stageplaatsen en betere kwaliteit van
stageplaatsen. Om die reden hebben we besloten om het stagefonds na
2011 voort te zetten. Vanuit dit fonds krijgen zorginstellingen een
vergoeding per stageplaats. In 2010 is € 99 miljoen uitgekeerd aan ruim
1 400 zorgconcerns voor in totaal 100 000 stages van studenten (50 000
voltijds stageplaatsen). In 2011 is € 73 miljoen beschikbaar voor het
stagefonds. Voor 2012 zal € 99 miljoen beschikbaar zijn.
De evaluatie van het stagefonds is onlangs uitgevoerd. Het kernrapport
van het evaluatierapport is toegevoegd als bijlage1. De belangrijkste
conclusies zijn:
1) In de afgelopen drie jaren zijn er meer stageplaatsen aangeboden en
gerealiseerd in het MBO (BOL en BBL). Het aantal stageplaatsen voor
BBL’ers is met 20% gestegen ten opzichte van 2008. De positieve
ontwikkeling van het aantal stageplaatsen is mede te danken aan het
stagefonds. In het HBO is het aantal gesubsidieerde stageplaatsen
nagenoeg gelijk gebleven. Het stagefonds heeft er mede voor gezorgd
dat, ondanks remmende factoren, het aantal stageplaatsen op een
constant niveau is gebleven.
2) De kwaliteit van de stageplaatsen is de afgelopen jaren verbeterd. Het
stagefonds is vooral doorslaggevend geweest in «het mogelijk maken
van» betere stageplaatsen.
3) De regeling is doelmatig. De regeling geniet een grote bekendheid en
de communicatie is helder. Ook zijn de administratieve lasten voor de
zorginstellingen laag.
Fonds Ziekenhuis Opleidingen

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Om de (dreigende) tekorten voor gespecialiseerd verpleegkundigen en de
opleidingen voor het medisch ondersteunend personeel te bestrijden, heb
ik onlangs de subsidieregeling ziekenhuisopleidingen vastgesteld. Deze
regeling wordt ook wel het Fonds Ziekenhuisopleidingen (FZO) genoemd.
Vanaf 2011 krijgen ziekenhuizen een subsidie naar rato van het aantal
mensen dat opgeleid wordt. Hiermee wil ik instellingen stimuleren tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

6

meer opleidingsinspanningen ten einde de personeelstekorten te
bestrijden.
De subsidieregeling is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de
Nederlandse Vereniging van ziekenhuizen (NVZ) en de Nederlandse
Federatie van Universitair Medische Centra (NFU). Verpleegkundigen en
Verzorgden Nederland (V&VN) is ook betrokken geweest bij het traject.
Deze partijen zijn akkoord gegaan met een korting op de ziekenhuisbudgetten om de regeling te bekostigen. In 2011 is bijna € 112 miljoen
beschikbaar. Ik zal de effecten van de subsidieregeling monitoren. Op
korte termijn willen we komen tot meerjarenramingen voor de vraag naar
gespecialiseerd verpleegkundig personeel, zodat de opleidingsinspanningen daarop afgestemd kunnen worden.
30+-maatregel Regeerakkoord
In het regeerakkoord heeft het kabinet aangekondigd de bekostiging van
MBO-opleidingen voor studenten vanaf 30 jaar te stoppen. Gezien het
belang voor de beroepsopleidingen in de zorg ben ik in overleg met de
minister van OCW. De minister van OCW zal u binnenkort berichten over
de uitkomst daarvan. Het kabinet bekijkt op dit moment op welke wijze de
noodzakelijke beroepsopleiding van zij-instromers zo goed mogelijk
gewaarborgd kan worden. Daarbij wordt ook gedacht aan verkorting van
de opleidingsduur, onder andere door het beter inzetten van instrumenten
die de Erkenning van Verworven Competenties (EVC) faciliteren.
7. @nders werken
Juiste zorgverlener op de juiste plaats
De juiste zorgverlener op de juiste plaats is in de brief «Zorg die werkt»
aangemerkt als één van de prioritaire beleidsdoelstellingen. De beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerd zorgpersoneel is een grote
uitdaging. Maar als wij op dezelfde wijze blijven werken als nu, dan is het
zeker dat er arbeidsmarkttekorten zullen ontstaan die niet opgevuld
kunnen worden. Het is daarom essentieel dat de zorgverleners blijven
innoveren in nieuwe zorgconcepten, zoals taakherschikking. Het is al vaker
gezegd: hierdoor blijft het mogelijk om ook in de toekomst de kwaliteit
van zorg te waarborgen en zelfs te verbeteren. Ook nemen hierdoor de
carrièremogelijkheden toe voor zorgverleners, zoals verpleegkundigen en
paramedici. Dit maakt het vak voor hen en voor nieuwe studenten
aantrekkelijker en verkleint de kans dat zorgpersoneel de zorg verlaat.
Over de noodzakelijke wetswijziging van de Wet Beroepen Individuele
Gezondheidszorg (Wet BIG) voor het zelfstandig indiceren en uitvoeren
van routinematige voorbehouden handelingen zijn wij met u in overleg.
Meer waardering voor medewerkers en minder verantwoordingslasten
Meer waardering voor medewerkers en minder verantwoordingslasten
vormt een belangrijk onderdeel van onze beleidsdoelstellingen, zoals
neergelegd in de brieven «Zorg die werkt» en «Vertrouwen in de zorg».
Medewerkers waarderen betekent ondermeer naar hen luisteren. Zij
weten wat er leeft en weten het beste hoe de zorg kan worden verbeterd.
Tijdens het planningsdebat van 2 februari jongstleden hebben wij naar
aanleiding van de vraag van uw Kamerlid Uitslag (CDA) dan ook
toegezegd om na te gaan of verzorgenden meer invloed kunnen krijgen
op het inhoudelijk beleid van de zorginstelling met behulp van een
Verzorgende Advies Raad (VAR). Met twee subsidies van VWS is V&VN
aan de slag met inhoudelijk leiderschap. Medio 2010 is het project «De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

7

verzorgende als invloedrijke professional» gestart. Binnen dit project staat
de vraag centraal hoe verzorgenden zo goed mogelijk invloed kunnen
uitoefenen op inhoudelijke organisatieprocessen. Daarbij is aandacht voor
de mogelijkheden die een Verzorgende Advies Raad kan bieden. Verder
gaat het vervolgproject Excellente zorg in op inhoudelijk leiderschap,
ondermeer van verzorgenden.
Luisteren naar zorgmedewerkers en vertrouwen op hun eigen verantwoordelijkheid kan ook de administratieve lastendruk beperken. Middels het
terugdringen van de regeldruk wordt werken in de zorg niet alleen
aantrekkelijker, maar ook efficiënter. Zorgverleners moeten zich meer met
de zorg gaan bezig houden en minder met papierwerk. Wij willen dan ook
een vereenvoudiging en vermindering van de regeldruk. Het gaat hierbij
overigens niet alleen om de door de overheid veroorzaakte regeldruk,
maar ook die van instellingen en hun brancheverenigingen zelf. Het
belangrijkste uitgangspunt is om naar een cultuur van «high trust, high
penalty» te gaan en dus meer vertrouwen uit te spreken in de zorgprofessionals. Op dit moment zijn wij bezig met het vaststellen van het
VWS-programma als input voor de op te stellen rijksbrede programma’s
door de coördinerende departementen BZK (regeldruk burger, professionals en medeoverheden) en EL&I (bedrijven/instellingen).
Regionaal Arbeidsmarktbeleid
De arbeidsmarkt in de zorg is vooral een regionale arbeidsmarkt. Voor de
meesteberoepsbeoefenaren geldt dat de arbeidsoriëntatie niet verder gaat
dan het lokale of regionale niveau. Daarnaast zijn er tussen de verschillende regio’s relevante verschillen met betrekking tot de arbeidsmarkt van
de zorg. Er zijn onder andere regionale verschillen in de ontwikkeling van
de beroepsbevolking, de interesse voor zorgopleidingen, de arbeidsparticipatie van vrouwen en de concurrentie vanuit andere sectoren. Dat maakt
dat een regionaal arbeidsmarktbeleid gewenst is in de zorg. Om die reden
heeft het vorige kabinet daar nadrukkelijk in geïnvesteerd. Inmiddels is er
een dekkend netwerk van regionale werkverbanden in de zorg. In de
werkverbanden wordt door zorginstellingen nadrukkelijk samengewerkt
om de arbeidsmarkt van de zorg te versterken. Niet in iedere regio is het
werkverband even goed geworteld. Verdere versterking is nog gewenst.
Om die reden zullen we ook de komende jaren hierin blijven investeren.
Het uiteindelijke doel is dat in iedere regio een sterk werkverband ontstaat
dat (vrijwel) volledig gedragen wordt door de zorginstellingen in de
betreffende regio.
Versterking van de regionale samenwerking betekent dat zorginstellingen
in de regio niet alleen concurreren met elkaar om het beschikbare
personeel, maar ook samenwerken om de instroom van personeel te
vergroten, het behoud van medewerkers voor de zorg te bevorderen en
voldoende mensen op te leiden voor de zorg. Dergelijke samenwerking
maakt instellingen niet alleen competitiever op de arbeidsmarkt, maar
vergroot tevens het voor de zorg beschikbare aantal werknemers.
Naast de onderlinge samenwerking tussen de zorginstellingen is het
tevens van belang dat de regionale samenwerking met andere organisaties goed van de grond komt. Het gaat dan onder andere om het UWV,
de gemeenten, kenniscentra en het onderwijs. Om deze samenwerking te
stimuleren heeft het vorige kabinet besloten daar een impuls aan te geven
door in iedere UWV-regio een projectleider voor de jaren 2010 en 2011
beschikbaar te stellen. Inmiddels heeft dat er toe geleid dat in alle regio’s
een Brancheservicepunt Zorg is ingesteld. Via de Arbeidsmarktmonitor
van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt u hiervan
op de hoogte gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

8

8. Bescherming van zorgverleners
In de brief «Zorg die werkt» gaat speciale aandacht uit naar de
bescherming van zorgverleners. Iedereen in Nederland heeft recht op
gezondheids- en geestelijke zorg. Agressie en geweld tegen zorgverleners
belemmert het uitvoeren van deze zorg en brengt daarmee dit recht in de
knel. Daarnaast brengt agressie en geweld onnodig leed met zich mee.
Daarom willen wij agressie en geweld tegen zorgverleners nimmer
tolereren. Gelet op hun bijzondere taak verdienen zorgverleners extra
bescherming en steun. Tevens verdienen zorgverleners onze waardering
en respect. Dit kan onder meer door hen de ruimte te geven om hun taak
uit te voeren, hun aanwijzingen op te volgen, de orde niet te verstoren en
geen agressie noch geweld tegen hen te gebruiken.
Daar waar agressie en geweld voorkomt, dient te worden ingegrepen.
Allereerst door duidelijke grenzen te stellen en zo nodig de dader een
gepaste reactie te geven, bijvoorbeeld door een (schriftelijke) reprimande,
aangifte of het verhalen van schade. Belangrijk is dat degene die
geconfronteerd is met agressie en geweld weet dat de organisatie achter
hem of haar staat. Dit kan bevorderd worden door binnen de eigen
organisatie incidenten te bespreken, de voorvallen te melden en als
leidinggevende te zorgen voor opvolging.
De afgelopen jaren hebben individuele werkgevers, sociale partners en
het kabinet verschillende initiatieven ondernomen om agressie en geweld
terug te dringen. Er gebeurt dus al veel en in enkele sectoren of individuele organisaties is agressie en geweld verminderd. Er zijn ook succesvolle aanpakken, kijk naar het tot twee maal toe winnen van de Veilige
Publieke Taak Award door een GGZ-instelling. Desondanks is de vermindering van agressie en geweld nog onvoldoende om tevreden te kunnen
zijn. 21,7 procent van de zorgwerknemers heeft in 2009 te maken gehad
met lichamelijk geweld. Dat is ontoelaatbaar. De aanpak van agressie en
geweld vergt continue aandacht, uitwisseling van kennis en inzichten, en
onderhoud door alle maatschappelijke spelers om een noodzakelijke
vermindering blijvend te realiseren. Wij willen deze noodzakelijke
vermindering van agressie en geweld graag een extra impuls geven en
zullen na het zomerreces met een plan van aanpak komen.
Samen met sociale partners, de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
de minister van Veiligheid en Justitie bekijken we momenteel hoe we
invulling kunnen geven aan de aanpak van agressie en geweld in de zorg.
Uit dit overleg komen diverse aandachtspunten naar voren waar we
gezamenlijk stappen willen zetten. Zo is er behoefte om good practices
met elkaar te delen om zodoende te zorgen dat anti-agressiebeleid een
steviger plaats krijgt in de harten en hoofden van de medewerkers op de
werkvloer. Het feit dat al veel activiteiten en instrumenten ten bate van
anti-agressiebeleid ontwikkeld zijn, biedt een uitgelezen mogelijkheid om
de noodzakelijke impuls te geven. Verdere aandachtspunten zijn preventiemogelijkheden, zoals opleiding en training van medewerkers om
escalaties te voorkomen. Daarnaast zijn repressieve maatregelen en
afspraken van belang. Een aandachtspunt in dit licht is het juridisch zo
goed mogelijk beschermen van slachtoffers van agressie-incidenten en
het verlenen van bijstand in het aangifte proces en de verdere nazorg. Zo
komt geweld tegen werknemers met een publieke taak, waaronder ook de
zorg, in aanmerking voor de toepassing van (super)snelrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

9

9. Tot slot
Wij willen een stevige impuls geven om te voorkomen dat de personeelsproblemen in de zorg een bedreiging gaan vormen voor de verlening van
de noodzakelijke zorg. Het is nodig om nu te handelen en de krachten te
bundelen. Wij zetten ons in voor een brede aanpak. Er is niet een enkel
wondermiddel voorhanden om ook in de toekomst een houdbare
gezondheidszorg te kunnen garanderen.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

10

Kabinetsstandpunt op de evaluatie van het Opleidingsfonds en
het CBOG
Met zijn brief van 7 oktober 2010 heeft de vorige minister van VWS het
rapport «Zorgopleidingen in de polder, Evaluatie Opleidingsfonds en
CBOG» aangeboden aan de Tweede Kamer. De evaluatie-uitkomsten,
veranderingen in de organisatie van de zorg – waardoor de vraag naar
medisch specialisten verandert – en het rapport van de Externe
Commissie Regeldruk VWS over het opleidingsfonds, vormen tezamen
aanleiding om het beleid betreffende het College voor de Beroepen en
Opleidingen in de Gezondheidszorg (CBOG) en het Opleidingsfonds te
wijzigen.
Hieronder volgt een schets van onze visie op de toekomst van het
Opleidingsfonds en het CBOG en van de te nemen maatregelen op korte
en langere termijn. Hierover is ampel overleg met de betrokken veldpartijen gevoerd. De reacties zijn over het algemeen genomen positief. De
reacties op het capaciteitsplan 2010 van het Capaciteitsorgaan en het
RVZ-advies «Numerus Fixus Geneeskunde: Loslaten of Vasthouden»
volgen, zoals uw Kamer reeds is gemeld, in het voorjaar. Indien dit
implicaties heeft voor het opleidingsfonds zal ik dat nadrukkelijk
meenemen in die reactie.
1. Inleiding
Het overheidsbeleid is erop gericht om tegen een redelijke vergoeding
voldoende gespecialiseerde zorgverleners op te laten leiden. Daarbij gaat
het niet alleen om voldoende aantallen per specialisme, maar ook om het
opleiden in de juiste getalsmatige verhoudingen tussen specialismen met
het oog op het doelmatig inzetten van de diverse disciplines in de zorg.
Daarnaast streeft de overheid naar een samenhangende doelmatige
beroepen- en opleidingenstructuur met een passende besturingsstructuur.
Daartoe zijn drie trajecten ingezet:
1. het ontwikkelen en stimuleren van innovaties in de opleidingen in de
zorg via het CBOG
2. het ondersteunen van een sturingsstructuur voor het verdelen en
toewijzen van opleidingsplaatsen in de vorm van het CBOG en
3. het invoeren van prestatiebekostiging voor vervolgopleidingen in de
zorg vanuit een centraal «Opleidingsfonds» van overheidswege.
CBOG
Het CBOG is op 20 juli 2006 door partijen uit de zorgsector opgericht en
ontvangt voor haar werkzaamheden subsidie van VWS. De taken van het
CBOG zijn:
1. het doen en/of implementeren van voorstellen inzake innovatie/
structuur beroepen/opleidingen.
2. het ramen van en adviseren over de benodigde opleidingscapaciteit
van opleidingen die zijn opgenomen in het Opleidingsfonds;
3. het doen van voorstellen voor toewijzing van opleidingsplaatsen voor
zorgopleidingen die opgenomen zijn in het Opleidingsfonds;
De taken van het CBOG werden voorheen vervuld door diverse los van
elkaar opererende organen.1
Opleidingsfonds
1

Het betreft hier taken van bestaande
organisaties zoals het Capaciteitsorgaan. Het
was de bedoeling dat betrokken partijen
onderling afspraken zouden maken over de
overdracht van taken naar het CBOG.

Het Opleidingsfonds voor zorgopleidingen is in het leven geroepen om
marktverstoring bij de invoering van de DBC-tarieven te voorkomen,
pieken en dalen in het opleiden (varkenscyclus) te verkleinen, daar waar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

11

nodig opleiden te stimuleren en opleidingsplaatsen transparant te
verdelen op basis van toetsbare criteria. Voor opname in het Opleidingsfonds kwamen daarom opleidingen in aanmerking die marktverstorend
waren en/of waarbij sprake was van marktfalen (opleidingsmarkt leidt te
veel of juist te weinig op).
Vóór de totstandkoming van het Opleidingsfonds vond bekostiging van
opleidingsplaatsen plaats op basis van onderhandelingen tussen
individuele verzekeraars en zorgaanbieders, zonder dat er een directe
relatie was met de geleverde opleidingsprestatie.
Het Opleidingsfonds is gefaseerd ingevoerd. Op 1 januari 2007 is de
Subsidieregeling zorgopleidingen 1e tranche1 in werking getreden en op
1 januari 2008 de Subsidieregeling zorgopleidingen 2e tranche2, tezamen
kortweg aangeduid als het Opleidingsfonds.
Systeem vanaf 2007
Sinds 2007 stelt de minister van VWS op basis van de ramingen per
zorgopleiding van het Capaciteitsorgaan de maximale aantallen aios
(assistenten in opleiding tot specialist) vast die met subsidie aan een
opleiding mogen beginnen. Aldus kan de minister sturen op de mate van
instroom in de opleidingen. Na afstemming met de verschillende partijen
die bij de opleidingen betrokken zijn, doet het COBG, de minister jaarlijks
een voorstel voor de toewijzing van de opleidingsplaatsen aan de
opleidende zorginstellingen. Het CBOG is verantwoordelijk voor het
toewijzingsvoorstel. De minister stelt jaarlijks een verdeelplan vast. Op
basis daarvan stelt de minister vervolgens subsidie beschikbaar aan de
opleidende zorginstellingen voor de opleidingsplaatsen.
2. Evaluatie
In 2010 heeft de evaluatie plaatsgevonden van het systeem sinds 2007.
Opleidingsfonds
De evaluatie leert dat de opleidingscapaciteit beter wordt benut sinds de
introductie van het opleidingsfonds en de zogenoemde varkenscyclus
wordt tegengegaan.
Succesfactoren:
–

–

1

1e tranche: erkende medische specialisten
(m.u.v. de psychiaters), tandheelkundige
specialisten en de zogenaamde ß-beroepen
(ziekenhuisapothekers, klinisch fysici en de
klinisch chemici).
2 e
2 tranche: overige opleidingen in de cure,
care, ggz en publieke gezondheidszorg.
3
Doorstroom = de opleidingsplaatsen voor
AIOS die vóór het jaar waarvoor subsidie
wordt verstrekt zijn begonnen met een
zorgopleiding waarvoor een instellingssubsidie is verleend.
4
Dit zijn de opleidingen tot gezondheidszorgpsycholoog, klinisch psycholoog, psychotherapeut en verpleegkundig specialist ggz.

Het meer op orde zijn van de registraties van opleidingsschema’s en
-plaatsen waardoor het toewijzingsproces van doorstroomplaatsen3
voor de subsidieregelingen vrijwel probleemloos verloopt.
De ramingen van het Capaciteitsorgaan voor de 1e tranche en de
medische vervolgopleidingen van de 2e tranche.

Knelpunten:
–
–

–

Het ontbreken van ramingen voor de zorgopleidingen 2e tranche B4.
Het verdelingsproces van de opleidingsplaatsen is ingewikkeld,
onvoldoende transparant en toetsbaar. Niet zozeer door de regelgeving, maar door het ontbreken van duidelijke criteria voor de toewijzing van opleidingsplaatsen aan de individuele zorginstellingen, de
grote belangen die spelen en het gebrek aan vertrouwen tussen de
betrokken partijen.
De bureaucratie van het toewijzingsproces bij de uitvoering van de
subsidieregelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

12

–
–

Het fonds wordt als inflexibel ervaren, vooral als het gaat om
tussentijdse wijzigingen van de opleidingsschema’s.
Het verdeelsysteem wordt als onoverzichtelijk ervaren. Dit leidt, samen
met de deadlines, bij het toewijzingsproces, tot regeldruk1.

CBOG
Uit de evaluatie blijkt dat het CBOG er onvoldoende in is geslaagd om zijn
doelen te behalen. Zo is het niet gelukt om de samenhang tussen
beroepen en opleidingen in de zorg te bevorderen. Een visie hiertoe
ontbreekt. Ook andere doelen zijn niet gehaald. Zo heeft het CBOG geen
rol bij de ramingen, wordt de toewijzingstaak vooral uitgevoerd door het
veld en is datzelfde veld nauwelijks bekend met wat het CBOG doet op het
gebied van innovatie. Ook wordt de meerwaarde van de onderwerpkeuze
van het CBOG voor innovatie betwist.
3. Standpunt
Hieronder hebben wij onze beleidsvoornemens op de volgende hoofdlijnen uitgewerkt. Daarbij is gestreefd naar een toekomstbestendige
aanpak voor de langere termijn:
1. Versterken van de werking van het opleidingsfonds.
2. Vereenvoudigen van de regeling en het verdeelproces.
3. Innovatie in de beroepen- en opleidingenstructuur.
Daarbij is uitgegaan van de volgende verantwoordelijkheidsverdeling:
– De zorgsector is primair zelf verantwoordelijk voor goede brancheopleidingen; zij moet ook zorgen voor voldoende personeel dat doelmatig wordt ingezet.
– De minister van VWS is verantwoordelijk voor het sturings- en
bekostigingssysteem van de brancheopleidingen die tot het Opleidingsfonds behoren.
– De partijen stellen een onderling afgestemd toewijzingsvoorstel op.
Het CBOG toetst de toewijzingsvoorstellen aan de afspraken in het
spelregeldocument. Daarna ontvangt VWS de toewijzingsvoorstellen.
VWS beziet of de toewijzingsvoorstellen passen binnen het kader van
beschikbare financiële middelen en beschikbare plaatsen. Daarna stelt
VWS op basis van de toewijzingsvoorstellen een verdeelplan vast. De
individuele instellingen dienen op basis van het verdeelplan subsidieverzoeken in bij VWS voor de opleidingsplaatsen die zij willen gaan
realiseren. Tot slot kent VWS subsidie toe aan de individuele instellingen die hiervoor in aanmerking komen.
3.1. Het versterken van de werking van het opleidingsfonds

1

In het «Advies opleiding medisch specialisten» van de Externe Commissie Regeldruk
VWS is eerder uitgebreid ingegaan op de
werking van het opleidingsfonds. Het advies
bevat aanbevelingen om de regeldruk van het
fonds te verminderen. De toenmalige minister
heeft dit advies op 14 juni 2010 aan de Tweede
Kamer aangeboden met een voorlopige
reactie in afwachting van de onderhavige
evaluatie.

Via het opleidingsfonds vinden de financiering van de opleidingsplaatsen
en de centrale sturing op de instroom voor de daaronder vallende
zorgopleidingen thans op uniforme wijze plaats. Dankzij het opleidingsfonds kunnen, in tegenstelling tot voorheen, landelijk gewenste veranderingen in de opleidingscapaciteit van de diverse opleidingen daadwerkelijk worden gefaciliteerd. Dit instrument biedt daarmee de mogelijkheid
om beoogde taakherschikkingen daadwerkelijk te accommoderen. Het
opleidingsfonds heeft tot hoofddoel om tenminste zorg te dragen voor de
bekostiging van het minimaal benodigde aantal opleidingsplaatsen voor
artsen en om te voldoen aan de – groeiende – zorgvraag. Het financieel
kader is voor mij echter leidend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

13

Sinds de eeuwwisseling hebben veld en overheid zwaar ingezet op
taakherschikking. Ons beleid is erop gericht deze lijn voort te zetten en te
intensiveren. Het blijft bovendien nodig om te kunnen sturen bij
dreigende tekorten of overschotten bij bepaalde opleidingen.
Onze inzet is om het opleidingsfonds meer aan te wenden om de
hierboven bedoelde ontwikkelingen te faciliteren. Ook willen wij de
effectiviteit van dit instrument verhogen. Daartoe dienen de volgende
maatregelen:
– Meer beleidsrijk laten ramen op basis van combinaties tussen feiten,
trends en ingezet beleid. In overleg met veldpartijen verkennen welk
gezaghebbend onafhankelijk orgaan in aanmerking komt om daarvoor
input te leveren.
– De taakherschikkingsberoepen zoals de verpleegkundig specialist en
de physician assistant, uitdrukkelijk betrekken bij het ramen van de
behoefte aan (extra) medisch specialisten.
– De ggz ondersteunen bij een traject om te komen tot ramingen voor de
zorgopleidingen 2e tranche B en een beter opleidingsregister.
– Opleidingen die qua financiering tussen wal en schip vallen en nu
onvoldoende specialisten kunnen opleiden om te voldoen aan de
benodigde vraag, onderbrengen bij het opleidingsfonds. Denk hierbij
aan de opleiding voor Arts Maatschappij en Gezondheid, tweede fase
voor de vier deelprofielen die nu al tot het opleidingsfonds behoren.
– Een gerichte aanpak ontwikkelen voor zorgopleidingen waar te weinig
wordt opgeleid om te kunnen voldoen aan de vraag via bijvoorbeeld
afspraken over het stimuleren van specifieke taakherschikkingen.
– Het verkennen van de mogelijkheden van veranderingen in de
beroepen- en opleidingenstructuur zoals het introduceren van de
ziekenhuisarts.
3.2. Vereenvoudiging van de regeling en het verdeelproces
Voor de korte termijn (2011–2012) worden stappen gezet om de huidige
regeling en het verdeelproces te vereenvoudigen.
Subsidieregeling
–
–

Inmiddels zijn wijzigingen doorgevoerd om de regeling beter af te
stemmen op de opleidingspraktijk en meer flexibel te maken.
Tegelijkertijd wordt de mogelijkheid onderzocht om de regeling zelf te
vereenvoudigen, zodat deze beter aansluit bij de wettelijke eisen aan
de opleiding en beter gebruik maakt van de beschikbare gegevens uit
de registraties van de betrokken partijen.

Verdeelproces
Ons beleid is erop gericht het proces transparanter en minder ingewikkeld
te maken met minder processtappen en minder regeldruk. Daartoe wordt
het toewijzingsproces met instemming van betrokkenen nog dit jaar
veranderd.
In het toewijzingsproces verandert het komende jaar relatief weinig. De
belangrijkste verandering in 2011 betreft de rolverdeling tussen het CBOG
en de veldpartijen. Er bestaat een grote mate van overeenstemming over
het uitgangspunt dat de verdeling via objectieve en transparante criteria
moet gebeuren. Hiertoe wordt van de partijen gevraagd om een protocol
op te stellen waarin op basis van toetsbare criteria en heldere
processtappen wordt uitgewerkt hoe het verdeel- en toewijzingsproces zal
worden vormgegeven. De betrokken partijen dienen met dit protocol in te
stemmen. VWS keurt de protocollen goed. Het CBOG stelt een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

14

toezichtsprotocol op dat hierbij aansluit. Daarin worden de criteria en
stappen aangegeven die het CBOG hanteert als toezichthouder. Gebleken
is overigens dat de veldpartijen in de afgelopen periode steeds meer
hebben laten zien vanuit dit uitgangspunt en in onderling overleg de
toewijzing tot stand te kunnen brengen. Deze ontwikkeling biedt het
vertrouwen om bij het komende verdeelproces uit te gaan van de eigen
verantwoordelijkheid van de betrokken veldpartijen voor de toewijzing en
het CBOG op afstand te plaatsen. Door dit laatste is er ook een laag
minder die zich met de toewijzingsprocedure bezighoudt, waardoor de
regeldruk afneemt.
De rol van het CBOG bij het toewijzingsproces wordt in 2011 beperkt tot
toezicht op het toewijzingsproces en wordt daarna in principe afgebouwd.
VWS heeft daarom alle betrokken partijen, onder wie het BOLS, ActiZ,
CONO, GGD Nederland, GGZ Nederland en VGN opgeroepen haar
verantwoordelijkheid te nemen om voor de zorgopleidingen in de 1e en
2e tranche, zelf te komen tot een verdeelmechanisme met objectieve en
toetsbare criteria en transparante procedures. De partijen die betrokken
zijn bij de 1e tranche hebben aangegeven de hen toegedachte verantwoordelijkheid en rol te willen en kunnen vervullen. Met partijen in de
2e tranche wordt in goed overleg gezocht naar oplossingen op maat om
voor de 2e tranche opleidingen tot toewijzingsvoorstellen te komen.
De komende periode zien wij als een overgangsperiode met veranderende
rollen en verantwoordelijkheden van diverse betrokken partijen, die wij
nauwlettend zullen monitoren. Waar nodig zullen het spelregeldocument,
de door het veld gehanteerde protocollen of processen worden bijgesteld.
De reguliere bekostiging- en financieringssystematiek in de zorgsector
bevindt zich in een transitiefase. Wij verkennen de mogelijkheden om de
huidige aparte subsidiesystematiek van het opleidingsfonds op termijn te
vervangen door een bekostiging en financiering die meer aansluit bij de
dan vigerende algemene financieringsinstrumenten in de zorgsector.
3.3 Innovatie in de beroepen- en opleidingenstructuur
De innovatietaak is een belangrijke taak die op enigerlei wijze behouden
moet blijven en moet worden versterkt. Eensluidend geven partijen aan
dat de organisatie die de innovatietaak op zich neemt een gezaghebbende, kleine organisatie moet zijn die gebruikt maakt van expertise uit
het veld.
De organisatie zal als onafhankelijk orgaan de rol van aanjager/versneller
en signalerend orgaan van nieuwe kennis en ontwikkelingen op zich
moeten nemen. Daarnaast zal de organisatie als vraagbaak optreden voor
de beoordeling van nieuwe initiatieven, juist ook daar waar het sector- en
beroepsoverstijgende ontwikkelingen betreft, en de toekomstgerichte
positionering van nieuwe beroepen/functies.
Deze organisatie levert belangrijke input aan veldpartijen en overheid over
trends, ontwikkelingen, (technologische) innovaties in de zorg en
veranderingen in de opleidingen (structuur). Hierbij betrekt men de
toekomstige vraag naar zorg. Op basis van sectoroverstijgend inzicht,
zicht op ontwikkelingen die wijzingen met zich meebrengen in de vraag
naar zorg en dus in de vraag naar mogelijk anders opgeleide zorgverleners levert de organisatie input voor meer beleidsrijk en toekomstbestendig ramen. De focus ligt op de innovatie in de beroepen en opleidingen en de samenhang van beroepen, nu en in de toekomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

15

Samenvattend liggen de taken op het gebied van signaleren, adviseren,
onderzoeken, verbinden en aanjagen van nieuwe ontwikkelingen en
trends. Dus niet op het terrein van regie voeren en implementeren van de
adviezen.
De uitwerking van de vorm van deze innovatietaak wordt opgepakt in
overleg met de verschillende partijen. Voor VWS zijn de volgende
randvoorwaarden van belang: een onafhankelijke, flexibele en gezaghebbende partij, met betrokkenheid van relevante expertise, een eigen
identiteit en (het onderbrengen bij) een organisatie die voorziet in een
robuuste ondersteuning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 282, nr. 111

16