Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

562
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de uitspraak van de Pfizer-directeur in
het Europees Parlement over effectiviteit coronavaccin tegen verspreiding van
het coronavirus (ingezonden 12 oktober 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 november 2022).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de uitspraak van Pfizer-directeur J. Small, naar
aanleiding van een vraag van Europarlementariër Rob Roos in het Europees
Parlement, dat het coronavaccin van Pfizer voor het op de markt kwam nooit
was getest op effectiviteit tegen transmissie van het coronavirus? Zo ja, wat
is uw reactie op deze uitspraak?
Antwoord 1
Ja, ik ben op de hoogte van deze uitspraak. Een uitgebreide reactie op deze
uitspraak geef ik in mijn antwoorden op de onderstaande vragen.
Vraag 2
Waren uw voorganger en het toenmalige kabinet ervan op de hoogte dat het
coronavaccin van Pfizer voor het op de markt kwam nooit is getest op de
effectiviteit op transmissie van het coronavirus? Zo ja, vanaf wanneer waren
zij daarvan op de hoogte? Was bij het kabinet al voor de start van de eerste
vaccinatieronde al bekend dat de effectiviteit op transmissie niet kon worden
aangetoond, omdat hierop (nog) niet getest was?
Antwoord 2
Uw Kamer is op 24 december 2020 geïnformeerd over de werkzaamheid,
kwaliteit en veiligheid van het BioNTech/Pfizer-vaccin, op basis van het advies
van de Gezondheidsraad van diezelfde dag. In zowel het advies van de
Gezondheidsraad als de Kamerbrief van 24 december 2020 is benoemd dat
de mate waarin het vaccin beschermt tegen overdracht van het virus nog
verder onderzocht diende te worden. Het is gebruikelijk dat dit soort
populatieonderzoek na (voorwaardelijke) markttoelating wordt gedaan.
De Gezondheidsraad oordeelde, net als het Europees Geneesmiddelenbureau
(EMA), positief over de werkzaamheid en veiligheid van het BioNTech/Pfizervaccin. Ik vind het belangrijk om dat hier te benadrukken, net als het gegeven
dat de COVID-19-vaccins een buitengewoon belangrijke bijdrage hebben

ah-tk-20222023-562
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

geleverd aan het voorkomen van ernstige ziekte en sterfte als gevolg van het
coronavirus.
Vraag 3
Waarom heeft het (toenmalige) kabinet vanaf het begin van de vaccinatiecampagne benadrukt dat vaccineren van belang was voor het beschermen
van anderen in je omgeving, en stoppen van de verspreiding van het
coronavirus, als dat helemaal niet was aangetoond? Kunt u uitleggen waarop
deze bewering was gebaseerd als daarvoor geen wetenschappelijke
onderbouwing bestond, of deze op zijn minst nog onzeker was, en waarom er
dan gekozen is voor het verspreiden van deze informatie op een dusdanige
stellige manier, als motivatie voor mensen om zich te laten vaccineren?
Antwoord 3
Wanneer minder mensen (ernstig) ziek worden door vaccinatie, heeft dit
indirect ook een effect op de verspreiding van het virus. Het is daarom
aannemelijk dat een vaccin dan ook een effect op transmissie zal hebben. Als
de vaccins de verspreiding van het virus verminderen, dan ligt het in de lijn
der verwachting dat ook de mensen die (nog) niet zijn gevaccineerd
beschermd worden als veel mensen om hen heen zijn gevaccineerd. Dit is
ook benoemd in de adviezen van de Gezondheidsraad1.
Vraag 4
Indien uw voorganger en het (toenmalige) kabinet wel degelijk in de
veronderstelling waren dat het coronavaccin van Pfizer transmissie zou
voorkomen, van wie hebben zij deze informatie dan gekregen en is daarvoor
wetenschappelijke onderbouwing aangeleverd? Bent u er bovendien van op
de hoogte dat er al heel vroeg in de coronacrisis studies waren die lieten zien
dat de vaccins waarschijnlijk geen effect op transmissie zouden hebben?
Waarom is dan toch gekozen voor het aanhangen van een op zijn minst
wetenschappelijk discutabele hypothese en is deze als waarheid geponeerd?
Antwoord 4
Het kabinet heeft bij de voorbereidingen en aanvang van de vaccinatiecampagne steeds benoemd dat er nog onzekerheden waren met betrekking tot de
mate waarin het vaccin transmissie van het virus kon voorkomen. De
Gezondheidsraad is daarom op 2 maart 2021 gevraagd te adviseren over het
verwachte effect van vaccinatie op de transmissie van SARS-CoV-2. Op
20 mei 2021 gaf de raad aan dat het, op basis van de beschikbare wetenschappelijke literatuur, waarschijnlijk is dat vaccinatie tot op zekere hoogte
transmissie tegengaat. De Gezondheidsraad baseerde zich hierbij onder
andere op rapportages van het Europees Centrum voor ziektepreventie en
-bestrijding (ECDC). Inmiddels zijn er meerdere wetenschappelijke studies
verschenen waaruit blijkt dat vaccinatie transmissie van het coronavirus
tegengaat. Dit is onder andere gebleken uit verschillende onderzoeken die het
afgelopen jaar door het RIVM zijn uitgevoerd2. Er blijft echter altijd een zekere
mate van onzekerheid over de exacte bescherming tegen transmissie, omdat
dit sterk afhankelijk is van de op dat moment dominante variant van het
virus.
Vraag 5
Indien uw Ministerie en het (toenamalige) kabinet verkeerd waren voorgelicht, bent u dan voornemens om (juridische) stappen te ondernemen tegen
Pfizer BioNTech, voor het misleiden van de Nederlandse overheid en de
burgers? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
In de antwoorden op vraag 2 tot en met 4 heb ik toegelicht waarom geen
sprake is van misleiding.

1
2

COVID-19-vaccinatie: BioNTech/Pfizer | Advies | Gezondheidsraad
Research studies on protection by COVID-19 vaccinations | RIVM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 6
Indien uw Ministerie en het (toenmalige) kabinet er wel van op de hoogte
waren dat het coronavaccin van Pfizer niet getest was op effectiviteit tegen
transmissie, bent u het dan eens dat het Nederlandse volk bewust door de
overheid is misleid middels desinformatie over betreffend vaccin en dat er
dus geen sprake is geweest van informed consent? Zo ja, kunt u verantwoorden waarom gekozen is voor deze tactiek? Zo nee, waarom niet? Kunt u een
uitgebreide uitleg geven van de overwegingen om het vaccin te presenteren
als effectief tegen transmissie?
Antwoord 6
Zoals ik in de antwoorden op vraag 2 tot en met 4 heb toegelicht, is het
kabinet steeds transparant geweest over de beschikbare informatie rondom
de effectiviteit van het COVID-19-vaccin van BioNTech/Pfizer.
Vraag 7
Hoe reflecteert u op het feit dat mensen zich gedwongen hebben gevoeld zich
te laten vaccineren, in de veronderstelling dat zij anders hun naasten en
omgeving in gevaar zouden brengen door het virus te verspreiden? Vindt u
achteraf bezien niet dat er van dergelijke psychologische drukmiddelen nooit
gebruik gemaakt had mogen worden, aangezien daarvoor geen wetenschappelijke rechtvaardiging was?
Antwoord 7
Vaccineren is een vrije keuze. Dit laat onverlet dat je niet laten vaccineren
nadelige effecten kan hebben voor anderen. Er is brede wetenschappelijke
consensus over de mate waarin vaccinatie bijdraagt aan bescherming tegen
het coronavirus en het tegengaan van transmissie. Op die manier draagt
vaccinatie in grote mate bij aan het bevorderen de volksgezondheid. Van
gebruik van psychologische drukmiddelen is geen sprake.
Vraag 8
Zou u, in retrospectief en met het voortschrijdend inzicht van nu, de
vaccinatiestrategie anders hebben vormgegeven en alle vormen van dwang,
drang en druk achterwege hebben gelaten?
Antwoord 8
Zie hiervoor het antwoord op vraag 7.
Vraag 9
Bent u het eens dat deze nieuwe informatie over het coronavaccin van Pfizer
moet leiden tot een grondige herziening van de vaccinatiestrategie en dat
deze per direct slechts nog gebaseerd mag zijn op volledige vrijwilligheid en
volstrekte transparantie over de werking en effectiviteit van deze vaccins?
Antwoord 9
Vaccineren tegen COVID-19 gebeurt op vrijwillige basis. Er is daarnaast brede
wetenschappelijke consensus over de werking en effectiviteit van de
COVID-19-vaccins van BioNTech/Pfizer. De Tweede Kamer en de samenleving
zijn hierover langs verschillende kanalen geïnformeerd.
Vraag 10
Bent u voornemens om de vaccinatiebereidheid en/of de vaccinatiegraad op
geen enkele manier meer van invloed te laten zijn op het toekomstige
coronabeleid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Het coronabeleid is gebaseerd op verschillende variabelen. De mate van
immuniteit onder de bevolking en de kennis die op dat moment beschikbaar
is over de mate van bescherming van vaccins wegen daarin mee. Wat deze
variabelen betekenen voor het coronabeleid heb ik in mijn Kamerbrief van
13 oktober jl. aan uw Kamer toegelicht3.

3

Kamerstuk 25 295, nr. 1953

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 11
Bent u voornemens om het inzetten van het coronatoegangsbewijs gegarandeerd voorgoed te verwerpen, aangezien vaccineren weinig effect heeft op
transmissie en er dus geen grond is om mensen uit te sluiten van het
openbare leven op grond van hun vaccinatiestatus? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Zoals ik in mijn antwoord op eerdere vragen van het lid Van Haga4 heb
toegelicht, bestaat er op dit moment geen wettelijke grondslag voor de inzet
van het coronatoegangsbewijs (CTB). Ook in de eerste tranche wijziging van
de Wet Publieke Gezondheid is geen grondslag voor de inzet van het CTB
meegenomen. Een aantal sectoren die de afgelopen twee jaar zwaar getroffen
zijn door het coronavirus, geeft aan dat het CTB een wenselijke – en in een
aantal gevallen zelfs de enige werkbare – maatregel is om renderend open te
kunnen blijven tijdens een zware opleving van het virus. Deze sectoren willen
het CTB als instrument in kunnen zetten in het geval dat er bij een opleving
van het virus zwaardere interventiemaatregelen nodig zijn. Ook hebben de
Raad van State en het MIT geadviseerd een CTB op te nemen in de «gereedschapskist» om de samenleving zo veel mogelijk open te kunnen houden bij
een opleving van het virus. Het kabinet hoopt dat de inzet van ingrijpende
interventiemaatregelen, zoals het CTB, niet meer nodig zal zijn, maar ziet ook
dat het op voorhand uitsluiten van maatregelen bij een mogelijke opleving in
de toekomst de mogelijke interventiemaatregelen beperkt. Hierdoor kunnen
mogelijke ingrijpendere maatregelen sneller in beeld komen. Als er in uw
Kamer draagvlak is voor een instrument als het CTB dan valt een wetsvoorstel te overwegen ter ondersteuning van de sectorplannen.
In de sectorplannen waar het CTB genoemd wordt als mogelijke maatregel,
gaat het om het CTB in de vorm van 1G (Testen voor Toegang) of 3G. Bij
beide vormen geldt dat mensen die ervoor kiezen zich niet te laten vaccineren
een geldig CTB kunnen krijgen met een negatieve testuitslag. Een alternatief
voor vaccinatie is bij deze toepassingen van het CTB dus altijd mogelijk.

4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 4061

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4