Commissie voor de Rijksuitgaven
Tweede Kamer
Cornmissie voor Financien
Eerste Kamer

Aan de minister van Financien

Plaats en datum:
Betreft:
Ons kenmerk:

Den Haag, 30 mei 2022
Opvolging conclusies peer review Algemene Rekenkamer
2022Z10047/2022D21637

Geachte mevrouw Kaag,
Op 25 januari 2021 heeft de president van de Algemene Rekenkamer een brief gestuurd aan de
Tweede en Eerste Kamer over de resultaten van een zogenoemde 'peer review'. Hierin Iaat hij weten
in overleg te willen treden met het parlement en andere direct betrokkenen, over een aanbeveling uit
de collegiale toets die de onafhankelijke uitvoering van de financial audit binnen het controlebestel van
het Rijk betreft.
Volgens het peer review-team garandeert de Nederlandse werkwijze bij het verantwoordingsonderzoek, waarbij de Algemene Rekenkamer in hoge mate gebruik maakt van de
controlewerkzaamheden van de Auditdienst Rijk (ADR), onvoldoende de noodzakelijke
onafhankelijkheid ten opzichte van de gecontroleerde ministers. Voor de controles op de financiele
informatie in de jaarverslagen per begrotingshoofdstuk en de rijksrekening wordt dan ook aanbevolen
meer onafhankelijk onderzoek te doen.
De Algemene Rekenkamer is van mening dat het steunen op de bevindingen van de ADR aansluit bij
een slank en effectief controlebestel. Zij beoordeelt (de controle van) de ADR op basis van reviews en
doet, waar nodig, aanvullend eigen onderzoek. Tegelijkertijd is het voor de Algemene Rekenkamer van
belang dat haar onafhankelijkheid onbetwist is. Om die reden meent ze dat een nieuwe inrichting van
de financial audit nodig is, waarbij de Algemene Rekenkamer meer zelfstandig risicoanalyses uitvoert
en meer controlewerkzaamheden op belangrijke risico's en onderwerpen uitvoert. Deze verandering
vergt volgens de Rekenkamer aanpassing van wet- en regelgeving en vergroting van de benodigde
capaciteit, hetgeen budgettaire consequenties heeft.
Naar aanleiding van de agendering van deze kwestie door de Algemene Rekenkamer heeft de
commissie voor de Rijksuitgaven van de Tweede Kamer rapporteurs benoemd op dit dossier en
afstemming gezocht met de commissie voor Financien van de Eerste Kamer. De rapporteurs hebben op
basis van literatuuronderzoek en gesprekken met experts en betrokkenen een probleemanalyse
opgesteld en mogelijke oplossingsrichtingen verkend. Deze zijn ter kennis gebracht van beide
genoemde Kamercommissies en besproken.

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

Eerste Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20017
2500 EA Den Haag

T. 070-3182211
E. cie.ru@tweedekamer.nl

T. 070-3129200
E. postbus@eerstekamer.nl

De genoemde commissies van beide Kamers verzoeken u na te gaan hoe de volgende wijzigingen, die
de commissies proportioneel achten ten opzichte van de geconstateerde tekortkomingen, in het
Nederlandse controlebestel kunnen worden doorgevoerd en daarover aan de Kamers verslag te doen:
•
Een verduidelijking van de dubbelfunctie van de ADR als interne auditor en certificerende
instantie. Daarbij is het met name van belang dat er een formele scheiding wordt aangebracht
tussen onderzoek dat de ADR uitvoert in opdracht van het departement en overige, wettelijk
verplichte, werkzaamheden. Hierbij kan tevens overwogen worden een vierogenprincipe toe te
passen, waarbij de verzameling van de benodigde gegevens en het verschaffen van zekerheid
bij de financiele overzichten in het departementale jaarverslag van elkaar gescheiden wordt.
•
Een regierol voor de Algemene Rekenkamer in de afstemming met de ADR van de
auditwerkzaamheden voor het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek. Het proces van
afstemming kan worden vastgelegd in een gecodificeerde procedure, waarbij het uitgangspunt
is dat overeengekomen afspraken openbaar worden gemaakt. Deze afspraken zouden zich
met name richten op de risicoanalyses en de gehanteerde auditmethodes. De procedure zou de
vorm aannemen van een op maat gemaakt proces dat gelijkenis vertoont met de afspraken die
gelden tussen een interne en externe auditor in de private sector maar die zijn toegespitst op
de specifieke relatie tussen de Algemene Rekenkamer en de ADR. Een 'regierol' voor de
Algemene Rekenkamer ligt daarbij in de rede. De procedure dient de wederzijdse
onafhankelijkheid van de Algemene Rekenkamer en de ADR en de voor hen geldende
kwaliteitseisen te respecteren.
•
Versterking van de onafhankelijke positie van de ADR ten opzichte van de minister(s),
wellicht door het scheiden van de rollen van eigenaar en opdrachtgever van het ministerie van
Financien en het creeren van meer afstand tot de ADR.
Mocht u van oordeel zijn dat voor bovenstaande een wijziging van de Comptabiliteitswet 2016
noodzakelijk is, dan worden beide commissies hierover graag geInformeerd, alsmede over de vraag
welk tijdpad u daarbij voor ogen zou staan.
De leden van de commissie voor de Rijksuitgaven van de Tweede Kamer en die van de vaste
commissie voor Financien van de Eerste Kamer zien uw reactie graag zo spoedig mogelijk tegemoet.
Hoogachtend,
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven De voorzitter van de commissie Financien
Tweede Kamer
Eerste Kamer

J.C. Sneller

Prof.dr. P.H.J. Essers

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

Eerste Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20017
2500 EA Den Haag

T. 070-3182211
E. cie.ru@tweedekamer.nl

T. 070-3129200
E. postbus@eerstekamer.nl