Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3813
Vragen van het lid Boswijk (CDA) aan de Ministers van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en voor Natuur en Stikstof over het boek «De
Melkveerevolutie, Lessen van de landbouwtransitie op Schiermonnikoog»
(ingezonden 10 augustus 2022).
Mededeling van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof)
(ontvangen 31 augustus 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het boek «De Melkveerevolutie»1?
Vraag 2
Klopt het, zoals in het boek beschreven, dat een milieuvergunning en
Natuurbeschermingswetvergunning niet kan worden aangepast als een boer
bijvoorbeeld zijn veestapel vrijwillig verkleint, waarbij dus de druk om de
omgeving afneemt?
Vraag 3
Begrijpt u dat door wantrouwen richting de overheid boeren huiverig zijn om
hun huidige milieuvergunning aan te passen of een nieuwe aan te vragen?
Vraag 4
Deelt u de mening dat de overheid hiermee een belemmerende factor is in de
beoogde transitie?
Vraag 5
Bent u het eens met de stelling dat het wenselijk is dat een milieuvergunning
zoveel mogelijk overeenkomt met de actuele situatie? Zo ja, bent u bereid om
het mogelijk te maken dat bij bestaande milieuvergunningen, waarbij op
vrijwillige basis de veestapel wordt verkleind en dus de milieudruk afneemt,
het aanpassen van de bestaande vergunningen zonder juridische risico’s
mogelijk te maken? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20212022-3813
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Erisman, Jan Willem & Koen van Wijk, Gorredijk 2022 «De melkveerevolutie: Transitie naar een
duurzame landbouw op Schiermonnikoog».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 6
Hoe kijkt u, met het oog op de gebiedsprocessen, naar het idee van milieugebruiksruimte en gebiedsvergunningen waarbinnen ondernemers onderling
kunnen uitwisselen of handelen?
Vraag 7
Hoe gaat u ervoor zorgen dat deze belemmeringen niet ook elders bij
extensiveren zich voor gaat doen, gezien het feit dat uit de transitie op
Schiermonnikoog bleek dat inkomenssteun een belangrijke belemmering is
om een gedeelte van de koeien op te kopen?
Vraag 8
Klopt het dat voor de vergunningverlening het van belang is dat er een
geloofwaardige en onontkoombare aanpak ligt voor stikstofreductie en
natuurherstel? Zo ja, is het vervroegen van het jaartal voor 50% stikstofreductie van 2035 naar 2030 hiervan een essentieel onderdeel?
Vraag 9
Bent u bekent dat volgens het CBS 16.000 boeren geen opvolger hebben en
hiervan 60% boven de 55 jaar is2?
Vraag 10
Begrijpt u dat het voor boeren zonder opvolger van bijvoorbeeld 55 jaar het
nu vaak nog geen optie is om te stoppen maar over 12 jaar, bij het bereiken
van de pensioengerechtigde leeftijd, wel?
Vraag 11
Klopt het dat met 67 jaar als pensioengerechtigde leeftijd en het vervroegen
van 2035 naar 2030 er waarschijnlijk een grote groep boeren zonder opvolger
mogelijk «net te laat» gestopt is om bij te dragen bij de 50% stikstofreductie
voor 2030?
Vraag 12
Ziet u een mogelijkheid voor een vrijwillige regeling om boeren bijvoorbeeld
zonder opvolger nu al te laten inschrijven voor een ruimhartige stoppersovereenkomst die voor de onontkoombaarheid ook notarieel wordt vastgelegd,
waarbij de stikstofwinst in de toekomst alvast kan worden ingeboekt, maar
pas wordt geëffectueerd op het moment dat de betreffende boer de
pensioengerechtigde leeftijd bereikt? Zo ja, welke stappen gaat u ondernemen om deze regeling in te stellen en op welke termijn? Zo nee, welke
bezwaren ziet u?
Vraag 13
Bent u bekent met het feit dat veel boeren, waaronder vooral in de leeftijd
van 55 jaar of ouder, vaak best bereid zijn om vrijwillig een veestapel te
krimpen? Bent u van plan om met een regeling te komen waarbij boeren niet
geheel stoppen maar vrijwillig, tegen een vergoeding, hun veestapel
verkleinen?
Vraag 14
Zijn de fiscale belemmeringen bij het aanstaande belastingplan weggenomen,
gezien het feit dat een van de vele drempels die boeren ervaren die willen
deelnemen aan een vrijwillige stoppersregelingen zijn fiscale regelingen zoals
bijvoorbeeld bij bedrijfsbeëindiging en het feit dat de Kamer meerdere moties
heeft aangenomen om deze drempels weg te nemen? Zo nee, waarom niet?
Mededeling
De vragen van lid Boswijk (CDA) van 10 augustus jl. met als onderwerp «Het
boek «De Melkveerevolutie, Lessen van de landbouwtransitie op Schiermonnikoog»» kunnen niet binnen de gebruikelijke termijn worden beantwoord. De

2

Boerenbusiness, 13 januari 2021 «Ruim 16.000 bedrijven hebben geen opvolger»
(https://www.boerenbusiness.nl/video/10890536/ruim-16000-bedrijven-hebben-geen-opvolger).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

reden van het uitstel is dat afstemming van de beantwoording van deze
vragen extra tijd vergt.
Het streven is de antwoorden zo spoedig mogelijk aan uw Kamer te sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3