Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 724

Voorstel van wet van het lid Van Raak tot
verandering in de Grondwet, strekkende tot
opneming van bepalingen inzake het correctief
referendum

Nr. 2

VOORSTEL VAN WET
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat de wet van 30 september
2014 (Stb. 2014, 355) heeft verklaard dat er grond bestaat een voorstel in
overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot
opneming van bepalingen inzake het correctief referendum;
Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State
gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

ARTIKEL I
De Grondwet ondergaat de in de artikelen II tot en met V omschreven
veranderingen.

ARTIKEL II
A
In artikel 81 van de Grondwet wordt na «gezamenlijk» ingevoegd:
behoudens de mogelijkheid van een referendum met toepassing van § 1A.
B
Na § 1 van hoofdstuk 5 van de Grondwet wordt een nieuwe paragraaf
ingevoegd, luidende:

kst-34724-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 724, nr. 2

1

§ 1A. Referendum
Artikel 89a
1. Een voorstel van wet dat door de Staten-Generaal is aangenomen,
wordt aan een referendum onder de in artikel 54 bedoelde kiesgerechtigden onderworpen, indien na een inleidend verzoek van een bij de wet
te bepalen aantal kiesgerechtigden een bij de wet te bepalen aantal
kiesgerechtigden daartoe de wens kenbaar heeft gemaakt. De kamers
kunnen een voorstel van wet terzake van het vereiste aantal kiesgerechtigden alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal
uitgebrachte stemmen.
2. Aan het inleidend verzoek wordt geen gevolg gegeven, indien de
Koning de Staten-Generaal kennis heeft gegeven van zijn besluit waarbij
aan het voorstel de bekrachtiging is onthouden.
Artikel 89b
Niet aan een referendum kunnen worden onderworpen:
a. voorstellen van wet inzake het koningschap;
b. voorstellen van wet inzake het koninklijk huis;
c. voorstellen van wet tot verandering in de Grondwet en voorstellen
van wet houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel hiertoe in
overweging te nemen;
d. voorstellen van wet inzake de begroting, bedoeld in artikel 105, eerste
lid;
e. voorstellen van wet die uitsluitend strekken tot uitvoering van
verdragen of besluiten van volkenrechtelijke organisaties;
f. voorstellen van rijkswet, behoudens voorstellen van rijkswet tot
goedkeuring van verdragen die binnen het Koninkrijk alleen voor
Nederland gelden.
Artikel 89c
De bekrachtiging van een voorstel van wet kan eerst plaatsvinden nadat
over dit voorstel een referendum is gehouden of nadat is komen vast te
staan dat daarover geen referendum wordt gehouden.
Artikel 89d
1. Indien bij het referendum een meerderheid zich tegen het voorstel
van wet uitspreekt en deze meerderheid een bij de wet te bepalen deel
omvat van hen die gerechtigd waren aan het referendum deel te nemen,
vervalt het voorstel van rechtswege.
2. Indien bij het referendum niet een meerderheid die het in het eerste
lid bedoelde deel omvat van hen die gerechtigd waren aan het
referendum deel te nemen, zich tegen het voorstel van wet uitspreekt,
wordt het voorstel terstond bekrachtigd.
3. De kamers kunnen een voorstel van wet terzake van het vereiste deel
van hen die gerechtigd waren aan het referendum deel te nemen alleen
aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte
stemmen.
Artikel 89e
1. Indien de bekrachtiging van een voorstel van wet geen uitstel kan
lijden, kan, mits het voorstel dit bepaalt, de bekrachtiging terstond
plaatsvinden nadat de Staten-Generaal het voorstel hebben aangenomen.
Het tot wet geworden voorstel kan overeenkomstig de artikelen 89a en
89b aan een referendum worden onderworpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 724, nr. 2

2

2. Indien bij het referendum een meerderheid als bedoeld in artikel 89d,
eerste lid, zich tegen de wet uitspreekt, vervalt de wet van rechtswege. De
wet regelt de gevolgen hiervan.
Artikel 89f
Deze paragraaf is van overeenkomstige toepassing op de goedkeuring
die stilzwijgend is verleend aan verdragen.
Artikel 89g
Alles wat verder het referendum betreft, wordt bij de wet geregeld.

ARTIKEL III
Na artikel 128 van de Grondwet wordt een nieuw artikel toegevoegd,
dat luidt:
Artikel 128a
1. Behoudens bij of krachtens de wet te stellen uitzonderingen, worden
besluiten, houdende algemeen verbindende voorschriften, die door
provinciale staten of de gemeenteraad zijn genomen, en andere bij of
krachtens de wet aan te wijzen besluiten van provinciale staten of de
gemeenteraad aan een beslissend referendum onderworpen onder de in
de artikelen 129 en 130 bedoelde kiesgerechtigden voor provinciale staten
onderscheidenlijk de gemeenteraad, indien een bij de wet te bepalen
aantal van deze kiesgerechtigden daartoe de wens kenbaar maakt, een en
ander volgens bij of krachtens de wet te stellen regels.
2. Indien bij het referendum een meerderheid zich tegen het besluit van
provinciale staten of de gemeenteraad uitspreekt en deze meerderheid
een bij wet te bepalen deel omvat van hen die gerechtigd waren aan het
referendum deel te nemen, vervalt het besluit van rechtswege.

ARTIKEL IIIA
Na artikel 133 van de Grondwet wordt een nieuw artikel toegevoegd,
dat luidt:
Artikel 133a
1. Behoudens bij of krachtens de wet te stellen uitzonderingen, worden
besluiten, houdende algemeen verbindende voorschriften, die door het
waterschapsbestuur zijn genomen, en andere bij of krachtens de wet aan
te wijzen besluiten van het waterschapsbestuur aan een beslissend
referendum onderworpen onder de bij de wet aangewezen kiesgerechtigden voor het waterschapsbestuur, indien een bij de wet te bepalen
aantal van deze kiesgerechtigden daartoe de wens kenbaar maakt, een en
ander volgens bij of krachtens de wet te stellen regels.
2. Indien bij het referendum een meerderheid zich tegen het besluit van
het waterschapsbestuur uitspreekt en deze meerderheid een bij wet te
bepalen deel omvat van hen die gerechtigd waren aan het referendum
deel te nemen, vervalt het besluit van rechtswege.

ARTIKEL IV
Vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 724, nr. 2

3

ARTIKEL V
Aan de Grondwet wordt het volgende additionele artikel toegevoegd:
ARTIKEL XXXI
De wijziging in artikel 81 alsmede de artikelen 89a tot en met 89g, 128a
en 133a treden eerst na vijf jaren of op een bij of krachtens de wet te
bepalen eerder tijdstip in werking. Deze termijn kan bij de wet voor ten
hoogste vijf jaren worden verlengd. Het tijdstip van inwerkingtreding kan
voor de artikelen 89a tot en met 89g anders worden vastgesteld dan voor
de artikelen 128a en 133a.

Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en
dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren die zulks
aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven

De Minister-President,
Minister van Algemene Zaken,

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 724, nr. 2

4