Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2418
Vragen van het lid Hazekamp (PvdD) aan de staatssecretaris van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het subsidiëren van de promotie van
geitenzuivel en geitenvlees (ingezonden 16 maart 2012).
Antwoord van staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 8 mei 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2011–2012, nr. 2216.
Vraag 1
Kent u het bericht «WUR ruikt kansen met geitenvlees»?1 2 3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie opdracht heeft gegeven voor promotie voor eten van geitenvlees,
omdat er jaarlijks 225 000 overtollige lammetjes geboren worden waar in
Nederland geen markt voor is?
Antwoord 2
Nee.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de website www.geitenvlees.nl gefinancierd wordt
door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (POP) en
financieel ondersteund wordt door het ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie? Zo ja, hoeveel geld is er vanuit beide partijen
bijgedragen aan deze promotiewebsite?

1

2
3

ah-tk-20112012-2418
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.distrifood.nl/web/Nieuws/Binnenland/Binnenland-artikel-pagina/142279/WUR-ruiktkansen-met-geitenvlees.htm
WUR: Wageningen Universiteit Research.
http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/3219282/2012/03/06/Keerzijde-populairgeitenzuivel-duizenden-overtollige-lammetjes.dhtml

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De website (www.geitenvlees.com) maakt onderdeel uit van het Praktijknetwerk «Bokjes in de geitenhouderij en geitenvlees». De ondersteuningsaanvraag van het praktijknetwerk is goedgekeurd binnen de regeling Praktijknetwerken in de Veehouderij, openstellingsjaar 2008. Het doel van het
praktijknetwerk is «zicht krijgen op economische haalbare oplossingen voor
het vermarkten van vlees van bokjes uit de (biologische) geitenhouderij».
Voor de uitvoering van het totale Praktijknetwerk is een definitief subsidiebedrag toegekend van € 19 970,00. Hiervan wordt 50% communautair
gefinancierd en neemt EL&I eveneens 50% voor zijn rekening. De website is
slechts een onderdeel van dit netwerk en is één van de manieren om de
opgedane kennis te delen.
Vraag 4
Is er in de afgelopen 10 jaar door de Nederlandse overheid en/of de Europese
Unie financieel bijgedragen aan promotie van geitenzuivel? Zo ja, kunt u
aangeven om welk bedrag dit gaat en waaraan dit geld besteed is?
Antwoord 4
Door de Nederlandse overheid is in de afgelopen 10 jaar niet financieel
bijgedragen aan promotieprogramma’s voor zuivel(producten). De Europese
Unie heeft in die periode wel financieel bijgedragen aan promotieprogramma’s voor zuivel. Aangezien het daarbij ging om zuivel in het algemeen, is
niet bekend of, en zo ja hoeveel, geld specifiek aan geitenzuivel is besteed.
Vraag 5
Deelt u de mening dat promotie van geitenzuivel het «overschot» aan
boklammeren mede heeft veroorzaakt? Zo ja, hoe is het te verantwoorden dat
eerst met subsidiegeld een vraag wordt gecreëerd naar zuivel, waarna met
subsidie het vlees van het «overschot» aan mannelijke dieren wordt
gepromoot?
Antwoord 5
Nee. Zoals onder voorgaande vragen al aangegeven, is er door EL&I geen
subsidiegeld besteed aan de promotie van geitenzuivel.
Vraag 6
Is het waar dat de lammetjes na de geboorte te zwak zijn om met veel dieren
van andere bedrijven bij elkaar te leven, waardoor er veel preventieve
antibiotica wordt toegediend om dit toch mogelijk te maken4, en hoe
beoordeelt u dit, zowel vanuit het perspectief van dierenwelzijn als vanuit het
perspectief van volksgezondheid?
Antwoord 6
Evenals in de melkveehouderij blijven in de melkgeitenhouderij een deel van
de vrouwelijke jonge dieren en nagenoeg alle mannelijke jonge dieren over.
In totaal produceert de melkgeitenhouderij jaarlijks meer dan 150 000
lammeren die niet nodig zijn voor de vervanging van melkgeiten en daarom
worden afgemest en geslacht. Dit gebeurt hoofdzakelijk op speciale bokkenmesterijen. WUR-Livestock Research meldt in haar rapport 557, getiteld
«Vooruit met de Geit», dat ziektedruk op bokkenmesterijen hoog is doordat
op deze bedrijven dieren bij elkaar komen van diverse bedrijven. Vandaar dat
het grootste deel van het gebruik van antibiotica in de geitenhouderij voor
rekening komt van de bokkenmesterijen. Het rapport geeft diverse oplossingsrichtingen, zoals duurmelken, verhogen van de natuurlijke weerstand,
vaccinatie en hygiënemaatregelen. Vanuit het perspectief van dierenwelzijn
moet er gestreefd worden naar zo min mogelijk zieke dieren en moeten
dieren die ziek zijn, behandeld kunnen worden.
Het genoemde rapport «Vooruit met de Geit» (www.duurzameveehouderij.nl),
is een brede systeemanalyse van de geitenhouderij. Er is onderzocht wat er
speelt in de geitenhouderij, hoe er over duurzaamheid gedacht wordt en wat
de kansen en knelpunten zijn om te komen tot een integraal duurzame
geitenhouderij: goed voor de geit, de geitenhouder, het milieu, de burger, de
4

http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/3219282/2012/03/06/Keerzijde-populairgeitenzuivel-duizenden-overtollige-lammetjes.dhtml

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

omwonende en de consument. Een dergelijke aanpak is ook in andere
sectoren uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in de rapporten Kracht van
Koeien, Varkansen en recentelijk Konijnen op Koers. Het uiteindelijke resultaat
van dergelijke trajecten zijn nieuwe innovatieve houderijsystemen.
Vanuit het perspectief van volksgezondheid is de beleidslijn wat betreft het
voorschrijven en toedienen van antibiotica in deze sector niet anders dan in
de overige sectoren. Voor alle sectoren geldt dat het antibioticumgebruik
moet dalen. De Gezondheidsraad stelt in haar advies dat verschillende
middelen voor preventief en systematisch gebruik bij dieren moeten worden
uitgesloten. In de brief van 8 december 2010 (TK 29 683, nr. 65), staat onder
andere dat de toepassing van antibiotica in groepen dieren zonder dat sprake
is van klinisch zieke dieren niet meer wordt toegestaan. In de beantwoording
van het Schriftelijk Overleg van 18 november 2011 (TK 28 286, nr. 536) zijn de
minister van VWS en ik hier uitgebreid op ingegaan. Indien de diergezondheidssituatie maakt dat er structureel antibiotica ingezet moet worden,
moeten er maatregelen genomen worden die er voor zorgen dat de kans op
ziekte en daarmee de noodzaak tot inzetten van antibiotica zo klein mogelijk
wordt. Het rapport van de WUR biedt hiertoe aanknopingspunten.
Vraag 7
Kunt u inzicht geven in de hoeveelheden en categorieën antibiotica die in de
geitensector gebruikt worden, en uiteenzetten of er sprake is van antibioticaresistentie in deze sector? Zo nee, waaraan ontleent u die zekerheid? Zo ja,
op welke manier gaat u dit probleem voor de volksgezondheid aanpakken?
Antwoord 7
Op dit moment is er nog geen centraal zicht op het gebruik van antibiotica in
de geitensector en is er geen inzicht in het gebruik van hoeveelheden en
categorieën antibiotica. Ook over het voorkomen van resistentie in deze
sector is geen informatie beschikbaar. Uit het rapport van WUR Livestock
Research komt duidelijk naar voren dat het antibioticagebruik in de mesterij
van geitenbokjes een aandachtpunt is. Gezien deze bevindingen zal er ook in
de geitensector meer inzicht moeten komen in het gebruik van antibiotica. Ik
verwacht van de geitensector dat deze net als de andere sectoren hierin zijn
verantwoordelijkheid neemt en zal zorgen dat het gebruik inzichtelijk wordt
en dat er tevens maatregelen genomen worden om de diergezondheidssituatie te verbeteren en het structurele gebruik uit te bannen.
De Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD)
heeft naar aanleiding van het advies van de Gezondheidsraad het formularium voor geiten (zie http://wvab.knmvd.nl/wvab), een richtlijn voor het
voorschrijven van antibiotica, aangepast en de derde keus middelen uit de
richtlijn verwijderd. In het kwaliteitssysteem van de melkgeitensector,
«KwaliGeit», is het werken volgens het formularium als eis opgenomen.
Tevens richt de KNMvD zich met haar kwaliteitsbeleid, zoals uiteengezet in de
brief van 25 oktober 2011 (TK 29 683, nr. 106), op alle dierenartsen en
daarmee ook op dierenartsen werkzaam in de geitensector. De verplichting
een gevoeligheidsbepaling uit te voeren alvorens bepaalde kritische
antibiotica kunnen worden ingezet, zal voor alle diersoorten gaan gelden.
Vraag 8, 9 en 10
Deelt u de mening dat er een dringende noodzaak is om de geitenhouderij te
verduurzamen en dat verduurzaming van de geitensector niet moet worden
gezocht in vergroting en/of intensivering van de sector?
Deelt u de mening dat er in de geitenhouderij, die het imago heeft van een
extensieve veehouderij, grote misstanden aan de orde van de dag zijn; zoals
het feit dat de geiten nooit buiten komen, het doodspuiten en destrueren van
bokjes, het transporteren van levende lammetjes en karkassen naar ZuidEuropa en het overmatige preventieve gebruik van antibiotica en kunt u
bevestigen dat de gemiddelde grootte van de geitenstallen de laatste jaren
steeds verder toeneemt, waardoor er stallen zijn met 10 000 geiten? Zo ja,
deelt u de mening dat de geitenhouderij onder de noemer «intensieve
veehouderij» zou moeten vallen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat een verdere intensivering van de geitensector niet de
wenselijke weg is voor de Nederlandse geitenhouderij, mede gelet op de
Q-koorts epidemie, die het leven kostte aan tientallen mensen, waardoor
duizenden mensen (chronisch) ziek zijn geworden, en waardoor meer dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

50 000 geiten gedood zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid
maatregelen te nemen om de verdere intensivering van de geitenhouderij
tegen te gaan?
Antwoord 8, 9 en 10
Ik acht verduurzaming van alle veehouderijsectoren, waarbij ik geen
onderscheid maak tussen intensieve of extensieve veehouderij, wenselijk. Het
kabinet heeft in de Visie veehouderij (TK 28 973, nr. 85) duidelijk gemaakt dat
de ketenpartijen zelf verantwoordelijkheid moeten nemen voor de transitie
naar een toekomstbestendige en maatschappelijk gewaardeerde veehouderij.
De geitenhouderij is in de laatste 10 jaar gegroeid en ook de gemiddelde
bedrijfsomvang is toegenomen. De laatste twee jaar groeit de geitensector
echter niet. Op basis van de meest recente gegevens uit de I&R-database zijn
er in Nederland overigens geen geitenbedrijven met meer dan 10 000
melkgeiten. De geitenhouderij heeft te maken heeft met meerdere uitdagingen als het gaat om het verduurzamen van de sector. Deze zijn in het rapport
van WUR Livestock Research beschreven. De sector onderschrijft deze
analyse en werkt aan een vervolg op dit traject.
Vraag 11
Bent u bereid de promotie van geitenvlees en geitenzuivel niet langer te
financieren, en de Europese Commissie op te roepen ook vanuit EU gelden
niet langer te subsidiëren?
Antwoord 11
Zoals al onder vraag 4 aangegeven, wordt de promotie van geitenvlees en
geitenzuivel niet door EL&I gefinancierd. De huidige regeling richt zich niet
specifiek op producten uit de geitenhouderij, maar sluit deze evenmin uit.
Zoals ik in mijn reactie op het schriftelijk overleg over het Groenboek (aan uw
Kamer gezonden op 27 september 2011) al heb aangegeven, zal ik er bij de
Europese Commissie op aandringen om vooral te focussen op producten die
duurzaam zijn geproduceerd. Daarbij wil ik geen sector uitsluiten van de
mogelijkheid om gebruik te maken van communautaire cofinanciering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4