29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

2 9 E V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E
ZANDMAAS EN GRENSMAAS

1 JULI – 31 DECEMBER 2015

1

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

2

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Inhoud
1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 7
1.1 Inleiding ..................................................................................................................................................................... 7
1.2 Leeswijzer................................................................................................................................................................... 7
2. Het programma in zijn omgeving ......................................................................................................... 9
3. Essentialia Zandmaas en Grensmaas ...................................................................................................11
3.1 Doelstellingen ....................................................................................................................................................... 11
3.2 Maatregelenpakket ............................................................................................................................................. 11
3.3 Convenantpartners ............................................................................................................................................. 11
3.4 Historisch financieel overzicht ........................................................................................................................ 11
4. Voortgang ...............................................................................................................................................14
4.1 Zandmaas ............................................................................................................................................................... 14
4.2 Grensmaas .............................................................................................................................................................. 15
4.3 Kaden ....................................................................................................................................................................... 18
5. Projectbeheersing ..................................................................................................................................19
5.1 Kwaliteit ................................................................................................................................................................... 19
5.2 Scopewijzigingen ................................................................................................................................................. 19
5.3 Planning .................................................................................................................................................................. 19
5.4 Financiën ................................................................................................................................................................. 21
5.5 Risico’s ..................................................................................................................................................................... 29
5.6 Prognose eindstand ........................................................................................................................................... 36
Bijlage 1 Afkortingenlijst ...................................................................................................................................... 37
Bijlage 2 Karakterisering Zandmaas projecten............................................................................................ 39
Bijlage 3 Karakterisering Grensmaas projecten .......................................................................................... 41
Bijlage 4 Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute ................................................................... 43
Bijlage 5 Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas...................................................................... 44
Bijlage 6 Toelichting mutaties VGR 29 ........................................................................................................... 45

3

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

4

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Samenvatting
Voortgang algemeen
In het tweede half jaar van 2015 is er hard gewerkt. Veel projecten zijn afgerond en er is dan ook
sprake van stevige voortgang. Binnen het deelprogramma Zandmaas zijn er maar liefst zes projecten
gereedgekomen. Hierdoor heeft het deelprogramma de hoogwaterdoelstelling voor het grootste deel
gerealiseerd.
Daarnaast is binnen het programma Grensmaas de locatie Aan de Maas gereed. Dit is de tweede
locatie na Borgharen. Bovendien zijn de prioritaire kademaatregelen bij Geulle aan de Maas,
Aasterberg, Brachterbeek en Merum afgerond.
Voortgang Zandmaas
Het deelprogramma Zandmaas heeft de hoogwaterdoelstelling op 31 december 2015 voor het
overgrote deel bereikt. Met de realisatie van de laatste zes projecten in het tweede half jaar van 2015
zijn alle zeventien maatregelen van het deelprogramma Zandmaas gereed. Zo zijn nu de ontgravingen
voor de zomerbedverdieping Sambeek (inclusief het restant van het stuwpand Grave) gereed. In juli is
de laatste 10 cm peilopzet in het stuwpand Sambeek gerealiseerd. Begin oktober zijn de
ontgravingswerkzaamheden voor de zuidelijke hoogwatergeul Well Aijen afgerond. De noordelijke
hoogwatergeul Well Aijen en de hoogwatergeul Lomm hebben hun beoogde bijdrage aan de
hoogwaterstandsdoelstelling bereikt. Ook de aanleg van het retentiebekken Lateraalkanaal-West is
gereed: het retentiebekken is in werking.
Dit betekent dat er dit half jaar extra ruimte voor de Maas is gekomen door drie nieuwe
hoogwatergeulen (Lomm, Well Aijen Zuid en een deel van Well Aijen Noord) en de rivierverruiming
door zomerbedverdieping (Sambeek). Daarnaast is een overloopgebied gecreëerd (LateraalkanaalWest), waar water kan worden vastgehouden. Negatieve effecten zijn gemitigeerd (verzacht) door de
peilopzet (bij Sambeek). De zelfrealisatoren ontgraven nog verder. Bij Well Aijen Noord wordt nog
gewerkt aan de hoogwatergeul in combinatie met de aanleg van Maaspark Well en bij Lomm wordt
gewerkt aan de gebiedsontwikkeling Lomm +. De werkzaamheden Maaspark Well en Lomm + maken
geen onderdeel uit van de scope van Zandmaas.
Om de aanvullende waterstandsdaling te realiseren die op basis van herinterpretatie van
brongegevens nodig bleek bij Well Aijen is overeengekomen met de zelfrealisator om zo spoedig
mogelijk de restopgave van 3-4 cm te realiseren. Door de vergunningprocedures is deze versnelling in
2015 niet meer gelukt en zal de restopgave zo snel mogelijk in 2016 worden gerealiseerd. De
restopgave betekent overigens niet dat de waterveiligheid in gevaar is.
Voor de natuurdoelstelling Zandmaas is inmiddels 396 ha beschikbaar, zodat er nog een opgave voor
grondverwerving van 31 ha resteert. Op dit moment zijn er nog ontbrekende schakels in de voorziene
aaneengesloten natuurcorridor. Dit komt omdat er gewerkt wordt volgens het uitgangspunt van
vrijwillige verkoop van gronden door eigenaren. Gekeken wordt op welke wijze en met welke
inspanning zoveel mogelijk van de resterende opgave wordt gerealiseerd. Mogelijkheden daarvoor zijn
onteigening, verwerven van alternatieve gronden en het oprekken van de termijn van minnelijke
verwerving.
Voortgang Grensmaas
Het Consortium Grensmaas (CG) werkt op diverse locaties aan het Grensmaasproject.
In Borgharen zijn alle werkzaamheden gereed. In Aan de Maas zijn de afwerking van de dekgronden,
de inrichting en de afrondende werkzaamheden ook gereed. De oplevering van beide locaties is
voorzien in het eerste half jaar van 2016.
In Itteren vorderen de ontgravingswerkzaamheden gestaag. De locatie dient volgens planning eind
2017 te worden opgeleverd. Vanwege het raakvlak van de locatie Itteren met het passeervak zuid van
het Julianakanaal is besloten om -binnen de kaders- de uitvoering van het passeervak zuid aan de
scope van het Consortium Grensmaas toe te voegen. Dit betekent dat het werk onderhands aan het
5

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Consortium Grensmaas wordt aanbesteed. In Trierveld/Koeweide verloopt de aanleg van de werkhaven
en het voordepot in hoog tempo.
Voortgang prioritaire kademaatregelen
De prioritaire kademaatregelen van Waterschap Roer en Overmaas bij Geulle aan de Maas, Aasterberg,
Brachterbeek en Merum (cluster E) zijn in oktober gereedgekomen. Ook heeft de eindafrekening van
de dijkverbeteringsmaatregelen bij Maastricht (cluster D) plaatsgevonden. Er is een werkwijze
afgesproken hoe een mogelijk budgettekort voor de prioritaire kademaatregelen van Waterschap Peel
en Maasvallei kan worden opgelost. Daarna is gestuurd op het nog in 2015 nemen van de
projectbesluiten van Eiland van Bergen en Afferden. Dit is gelukt: op 8 december zijn de
projectbesluiten genomen. Gestuurd wordt nu op het nemen van de projectbesluiten voor Mook (zo
snel mogelijk) en voor de dijkringen van werkpakket 2 bij Lottum, Grubbenvorst en Neer in het tweede
kwartaal van 2016. Dit is nog voor de nieuwe Waterwet per 1 januari 2017 van kracht wordt en de
normen voor primaire waterkeringen wijzigen. De einddatum van 2020 wordt nog steeds gehaald.
Projectbeheersing
In 2015 is via het auditprogramma Maaswerken (waar Zandmaas en Grensmaas deel van uit maken)
vooral aandacht geschonken aan interne kwaliteitsborging op de contractbeheersing. Elk project in
uitvoering wordt jaarlijks twee keer geaudit. De focus hierbij ligt op het omgaan met risico’s en het
sluiten van de projectbeheercyclus. Naast de inhoudelijke audits op het contractbeheersingsproces is
in 2015 intensief getoetst op de rechtmatigheid van betalingen. Uit de audits is gebleken dat de
interne processen binnen de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas beheerst worden en dat de
contractbeheersing op orde is.
Financiën en risico’s
Het projectbudget van Zandmaas is in de verslagperiode geïndexeerd tot prijspeil 2015 en bedraagt
€ 407,2 miljoen. De prognose eindstand is € 2,7 miljoen gedaald tot € 388,4 miljoen en ligt op
peildatum 31 december 2015 € 18,8 miljoen onder het beschikbaar budget.
Het projectbudget van Grensmaas is eveneens geïndexeerd tot prijspeil 2015 en bedraagt € 150,5
miljoen. De prognose eindstand is € 0,9 miljoen gedaald tot € 138,8 miljoen en ligt op peildatum
31 december 2015 € 11,7 miljoen onder het beschikbaar budget.

6

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

1. Inleiding
1.1 Inleiding
Deze halfjaarlijkse rapportage wordt uitgebracht in het kader van de ‘Regeling Grote Projecten’ van de
Tweede Kamer en betreft de periode van 1 juli tot en met 31 december 2015. De rapportage beschrijft
de voortgang van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas binnen het programma Maaswerken.
Tevens is een financiële verantwoording opgenomen waarin vooral aandacht wordt besteed aan
afwijkingen ten opzichte van de vorige periode. Tenslotte zijn de risico’s van de deelprogramma’s in
beeld gebracht.
Naast genoemde deelprogramma’s maakt het deelprogramma Maasroute deel uit van Maaswerken.
Dit deelprogramma is door de Tweede Kamer niet aangewezen als Groot Project en daarom niet
meegenomen in deze voortgangsrapportage, uitgezonderd daar waar relevante raakvlakken zijn met
Zandmaas en Grensmaas.

1.2 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft kort de relevante ontwikkelingen in de omgeving van de deelprogramma’s
Zandmaas en Grensmaas. Na een beschrijving van de essentialia van de deelprogramma’s in
hoofdstuk 3 beschrijft hoofdstuk 4 de voortgang en de diverse raakvlakken. In hoofdstuk 5 ligt het
accent op eventuele scopewijzigingen en mutaties in de planning, de financiën en de belangrijkste
risico’s ten opzichte van voorgaande rapportages.

7

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

8

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

2. Het programma in zijn omgeving
Een groot programma als Maaswerken met een lange uitvoeringsduur staat constant onder invloed
van zijn omgeving. Naast ruimtelijke ontwikkelingen in en nabij het Maasdal kunnen dat ook
veranderingen in beleid en wet- en regelgeving zijn. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de
communicatie met de omgeving van de Maaswerken en aan Maaswerken in de media.
Op 15 december 2015 heeft de Eerste Kamer de nieuwe Wet Natuurbescherming aangenomen. Deze
wet gaat per 1 juli 2016 in en vervangt de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en
Faunawet. Ook is de lijst met beschermde soorten aangepast. Na inwerkingtreding van de nieuwe Wet
Natuurbescherming gaat de bevoegdheid voor het verlenen van vergunningen en ontheffingen over
van het Rijk (het ministerie van Economische Zaken) naar de Provincie.
Op initiatief van de provincie Limburg wordt de Maasfietsroute ontwikkeld. Hieraan doen intussen
meer dan 40 organisaties mee. De fietsroute loopt van bron tot monding: van Frankrijk, België tot in
Nederland. Het programma Maaswerken bekijkt hoe aan de Maasfietsroute deelgenomen kan worden.
In september heeft de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) de verwachtingenkaart archeologie
opgeleverd. Op basis van de onderzoeken die in het kader van Maaswerken zijn uitgevoerd zijn de
verwachtingen ook voor andere delen van Limburg in kaart gebracht. Dit is voor toekomstige
projecten in het gebied van groot belang.
In Maastricht is de nevengeul De Kleine Weerd aangelegd ter verbetering van de waterkwaliteit en ter
verbetering van de hoogwaterbescherming. De aanleg komt voort uit de Kaderrichtlijn Water.
De Limburgse sportvissers hebben een koepelorganisatie opgericht met als doel “Grensmaas Gezond:
herstel van het dynamische karakter van de grindrivier en het bijbehorende visbestand”. Sportvisserij
Limburg roept RWS op tot samenwerking.
Eind oktober schreef dhr. Rein Dupont, portefeuillehouder Waterkeringen bij Waterschap Peel en
Maasvallei, een opinieartikel in de Limburger. Hij haalde aan dat er sinds de grote overstromingen al
veel werk is verricht om de kans op weer zo’n verrassing te verkleinen en haalt de werkzaamheden
Grensmaas en Zandmaas aan. Maar ook dat nog veel dijken niet veilig zijn en dat er tot 2024 hard aan
wordt gewerkt. Hij benoemt ook de eigen verantwoordelijkheid van burgers.
De klimaatveranderingen en de gevolgen daarvan krijgen steeds meer aandacht in de media. In een
artikel in Dagblad de Limburger worden de KNMI-toekomstscenario’s aangehaald als motivatie om
door te gaan met de ingezette maatregelen. Ook het werk dat Stuurgroep Delta Maas voorbereidt,
wordt benoemd. In interactieve sessies, zoals “Mijn Maas-café”, wordt met burgers en bedrijven
nagedacht over de opvang van de extreme regenval in de toekomst. Aan de andere kant krijgt ook
droogte, die in de toekomst in extremere vormen wordt verwacht, aandacht.
Media Zandmaas
In juli is er aandacht voor de peilopzet die tussen Sambeek en Belfeld plaatsvindt. In 2014 werden de
eerste 10 cm opgezet en nu de laatste 15 cm. In 2010 werd stuw Sambeek voor dit doel al aangepast.
In De Gelderlander wordt hierover bericht en met name dat het niet op 15 juli te zien is dat er dan 15
cm wordt opgezet. Het gaat geleidelijk, schrijft de Gelderlander, en kan een maand duren.
Medio augustus is er in De Limburger aandacht voor de aanleg van de hoogwatergeulen (Noord en
Zuid) tussen Well en Aijen. Het artikel beschrijft de werkzaamheden van de aanleg. Daarnaast een
terugblik naar 1993 en 1995 en de belofte van de Minister dat na de werkzaamheden aan de rivier er
nog maar een overstromingskans is van eens in de 250 jaar.
9

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Media Grensmaas
De gemeentepagina van Echt-Susteren blikt terug op de informatieavond die het Consortium
Grensmaas eind juli hield voor de inwoners van Illikhoven-Vissersweert. Er werd informatie gegeven
over de werkzaamheden rond de aanleg van de nevengeul en de bouw van de hoogwaterbrug die in
maart 2016 van start gaan. Medio augustus stond in De Limburger een prachtige luchtfoto van de
werkzaamheden rond de aanleg van de werkhaven in Schipperskerk.
Landelijke media-aandacht was er eind augustus voor het project Grensmaas in Trouw. In een groot
artikel werd positief bericht over de hoogwaterbescherming met vooral veel aandacht voor “de nieuwe
natuur” die aan de Grensmaas gaat ontstaan. Een beheerder van Natuurmonumenten (één van de
partners in het Consortium Grensmaas) vertelt over de wijze van uitvoering en de positieve invloed
voor de natuur. Hij wijst ook op de groei van ooibossen en het opstuwend effect enerzijds en de grote
meerwaarde voor de natuur anderzijds. Ook de bijzondere constructie van zelfrealisatie - het
bedrijfsleven betaalt ‘ruimte voor de rivier’ in Limburg - komt aan de orde.
Eind augustus was er internationale aandacht voor Grensmaas via Het belang van Limburg, de Vlaamse
krant. Tussen Geulle aan de Maas (NL) en Uikhoven (B) ligt een fietsveerpont. Aan Vlaamse zijde wordt
een beweegbare aanlegkade gerealiseerd. Aan Nederlandse zijde is besloten om de oever wat uit te
diepen.
De ontwikkeling van Rivierpark Maasvallei langs de Grensmaas in Nederland en België kreeg in het
laatste kwartaal van 2015 aandacht in de media. Met name Dagblad De Limburger schreef over het
geld dat is vrijgemaakt voor o.a. de uitstraling en de communicatie rond het rivierpark en voor de
recreatieve voorzieningen. De wens is dat het Rivierpark een aaneengesloten natuurgebied wordt
waarin recreatie centraal staat.
Dagblad de Limburger berichtte eind oktober over de tegenstanders van vroeger tegen de
ontgrindingen in de Maas en de omslag naar voorstanders van nu over de uitvoering, o.a. bij
Grevenbicht. “Ontgrinden Nooit” is gaan slapen. Voorlopig. Mocht de overlast van de werkzaamheden
ernstig worden, dan zullen zij weer ontwaken.
Aan het eind van het jaar verschenen verschillende artikelen over de brandbrief van de 70-jarige
schutterij St. Hubertus uit Nattenhoven. Daarin worden de zorgen over het voortbestaan van de
schutterij benoemd omdat de schootsvelden ‘opgeofferd’ worden voor de natuurontwikkeling rond de
Grensmaas.

10

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

3. Essentialia Zandmaas en Grensmaas
3.1 Doelstellingen
Na de twee hoogwaterperioden in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995 presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan Grote Rivieren. De Zandmaas en Grensmaas maakten deel
uit van dit plan. Het Deltaplan Grote Rivieren is in 2005 opgegaan in de Wet op de Waterkering, die
vervolgens is opgegaan in de Waterwet. De belangrijkste doelstelling van de deelprogramma’s
Zandmaas en Grensmaas is het verbeteren van de bescherming van inwoners van Limburg en NoordBrabant tegen hoogwater in de Maas. In bijlage 2 en 3 zijn de karakteristieken van de
deelprogramma’s geschetst. De projecten voor hoogwaterbescherming voor de Zandmaas zijn volgens
afspraak in 2015 gerealiseerd. De projecten voor hoogwaterbescherming voor de Grensmaas dienen in
2017 te zijn gerealiseerd. De prioritaire (sluitstuk)kaden dienen uiterlijk in 2020 te zijn gerealiseerd.
Voor de bevolkingscentra langs de Zandmaas diende de bescherming echter vóór 2008 te zijn bereikt.
Daarom zijn de kademaatregelen in de gemeenten Roermond, Venlo, Gennep en Mook en Middelaar
met voorrang uitgevoerd. Belangrijke nevendoelstellingen van de deelprogramma’s Zandmaas en
Grensmaas zijn natuurontwikkeling en delfstoffenwinning (zand en grind).
3.2 Maatregelenpakket
Het maatregelenpakket (projecten) van Zandmaas bestaat onder meer uit het aanleggen en verhogen
van kaden, het verruimen van de rivier de Maas, de aanleg van een retentiegebied en
hoogwatergeulen en het creëren van gebieden waar natuurontwikkeling kan plaatsvinden. Dit wordt
gecombineerd met de winning van zand. Daarnaast vindt de uitvoering van peilopzet plaats om de
nadelige effecten voor de landbouw en de scheepvaart te mitigeren. Het maatregelenpakket van de
Grensmaas bestaat uit het verruimen van de rivier, de aanleg van kaden, dekgrondbergingen,
nevengeulen en natuurontwikkeling. Dit wordt gecombineerd met de winning van zand en grind.
Daarnaast vinden projecten plaats om te voorkomen dat de grondwaterstand daalt.
3.3 Convenantpartners
Bij de deelprogramma’s zijn drie convenantpartners betrokken: het ministerie van Infrastructuur en
Milieu (IenM), de provincie Limburg en het ministerie van Economische Zaken (EZ). Zij hebben in 1997
de ‘Bestuursovereenkomst Maasproject’ getekend. Hierin zijn o.a. afspraken gemaakt over
doelstellingen, samenwerking, verantwoordelijkheden en financiële aspecten. Maaswerken bereidt de
verschillende projecten voor en voert deze uit. Maaswerken valt financieel en organisatorisch onder de
verantwoordelijkheid van het ministerie van IenM.
3.4 Historisch financieel overzicht
De financiële bijdrage van IenM aan de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas bedroeg op het
moment van het Ontwerp Tracébesluit Zandmaas/Maasroute (OTB 1998) € 358,5 miljoen. Het totale
projectbudget van Zandmaas en Grensmaas sloot op dat moment op € 381 miljoen, prijspeil 1998. De
uitsplitsing van dit projectbudget voor Zandmaas en Grensmaas is weergegeven in tabel 1.
Tabel 1 Referentiebudget voor Maaswerken ten tijde van OTB 1998
Onderdeel en bijdrage
Zandmaas

Bijdrage I&M
Bijdrage EZ en provincie Limburg

Totaal
Grensmaas
Totaal

Bijdrage I&M
Bijdrage nog te verdelen over convenantpartners

Miljoen gulden
prijspeil 1998
680
27

Miljoen euro
prijspeil 1998
308,6
12,3

707

321

110
23

49,9
10,4

133

60

11

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015
Totaal Zandmaas en Grensmaas

Figuur 1
1

RWS-2016/1639
840

3811

Stand van zaken hoogwaterbeschermingsprojecten Zandmaas en Grensmaas

Het bedrag van € 381 miljoen is inclusief € 10 miljoen van EZ. Deze bijdrage loopt niet via de begroting van I&M maar via de
begroting van EZ. Dit is in tabel 3 (projectbudget) en tabel 4 en 5 (mutatieoverzichten Zandmaas en Grensmaas) gecorrigeerd.

12

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

per 31 december2

2

Per 31 december zijn alle hoogwaterbeschermingsprojecten van de Zandmaas gereed. Er is geconstateerd dat dit niet genoeg
is om de hoogwaterdoelstelling te halen. Er is nog een restopgave die zo snel mogelijk in 2016 wordt gerealiseerd.

13

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

4. Voortgang
4.1 Zandmaas
Uitvoering retentiegebied Lateraalkanaal West
Alle werkzaamheden zijn gereed. Het retentiebekken is in werking. De einddatum voor het bereiken
van de hoogwaterdoelstelling (31 december 2015) is gehaald.
Uitvoering rivierverruiming en peilopzet stuwpand Sambeek
De ontgravingswerkzaamheden ten behoeve van de zomerbedverdieping Sambeek (inclusief het
restant van het stuwpand Grave) zijn gereed. De einddatum voor het bereiken van de
hoogwaterdoelstelling (31 december 2015) is gehaald.
De eerste stap van de peilopzet (10 cm) is per 1 juli 2014 gerealiseerd. De tweede en laatste stap (15
cm) is 15 juli 2015 gerealiseerd.
Uitvoering hoogwatergeulen
Hoogwatergeul Lomm
De bijdrage aan de hoogwaterdoelstelling voor 2015 bij Lomm is bereikt. De uitbreiding van de
zandwinning in combinatie met verdere ontwikkeling van het gebied (Lomm+) loopt volgens planning
van de zelfrealisator tot eind 2022. Deze uitbreiding behoort niet tot de scope van Maaswerken.
Hoogwatergeul Well Aijen (Noordgeul en Zuidgeul)
Zelfrealisator Kampergeul B.V. heeft ook dit half jaar verder gewerkt aan de afgraving van de dekgrond
en aan de zandwinning van de Noordgeul Well Aijen. De werkzaamheden lopen langer door
(gebiedsontwikkeling Maaspark Well), maar de geplande bijdrage aan de hoogwaterdoelstelling is per
31 december 2015 is gehaald. De Zuidgeul Well Aijen is begin oktober 2015 gereedgekomen. De
bijdrage aan de hoogwaterdoelstelling is daarmee gerealiseerd.
De noord- en zuidgeul Well-Aijen hebben tezamen vóór 31 december 2015 7-8 cm waterstandsdaling
gerealiseerd. Inmiddels is op basis van herinterpretatie van bestaande brongegevens geconcludeerd
dat beide geulen samen 11 cm waterstandsdaling moeten realiseren. Met de zelfrealisator zijn de
mogelijkheden onderzocht om met een extra inspanning nog in 2015 zoveel mogelijk van restopgave
(3-4 cm) te realiseren. Dit betekent dat ontgravingswerkzaamheden die in 2017 gepland staan eerder
worden uitgevoerd. Omdat er dassen in het gebied leven, is op 19 oktober 2015 een wijziging op de
verleende ontheffing van de Flora en Faunawet aangevraagd. Zodra de wijziging is verleend kan de
versnelde uitvoering starten, mits er geen hoogwater komt. Met de zelfrealisator wordt gestuurd op
het uitvoeren van de restopgave in het eerste kwartaal van 2016. De restopgave betekent overigens
niet dat de waterveiligheid in gevaar is. Het aantal benodigde centimeters waterstandsdaling is
namelijk berekend op de situatie dat de kades op hoogte zijn gebracht (2020).
Grondverwerving voor natuurontwikkeling
Voor het realiseren van de natuurdoelstelling Zandmaas zijn inmiddels 396 hectaren beschikbaar,
inclusief de grond in bezit van de zelfrealisatoren die zal worden doorgeleverd. Er resteert nog een
restopgave van 31 ha om de natuurdoelstelling te halen. Hierdoor zijn er nog ontbrekende schakels in
de voorziene aaneengesloten natuurcorridor. Een belangrijke oorzaak is dat er gewerkt wordt volgens
het uitgangspunt van vrijwillige verkoop van gronden door eigenaren.
Aanvullende beheersmaatregelen (onteigening, mogelijkheden van particulier natuurbeheer) worden
genomen om de resterende natuurdoelstelling zoveel mogelijk te realiseren. Er zijn inmiddels
aangepaste bestemmingsplannen voor de locaties Lomm en Baarlo in de gemeente Venlo. In de
14

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

gemeente Bergen wordt gekeken of particulier natuurbeheer mogelijk is. Er wordt bekeken op welke
wijze en met welke inspanning zoveel mogelijk van de resterende 31 ha wordt gerealiseerd.

4.2 Grensmaas
Uitvoeringsovereenkomst met Consortium (’11 locaties’)
Werk in uitvoering
In Borgharen zijn alle werkzaamheden gereed. Oplevering en overdracht aan de eindbeheerders staat
gepland in het eerste kwartaal van 2016.
In Aan de Maas zijn de afwerking van de dekgronden, de inrichting en de afrondende werkzaamheden
gereed. De oplevering en overdracht van deze tweede van elf locaties volgt na Borgharen.
In Itteren vorderen de ontgravingswerkzaamheden gestaag. De locatie dient volgens planning eind
2017 te worden opgeleverd. Het Consortium Grensmaas (CG) voert overleg met Maaswerken over de
beheersing van het raakvlak met de uitvoering van het passeervak zuid van het Julianakanaal. Vanwege
dit raakvlak is tijdens het tweede kwartaalgesprek besloten om -binnen de kaders- de uitvoering van
het passeervak zuid aan de scope van het Consortium Grensmaas toe te voegen. Dit betekent dat het
werk onderhands aan het Consortium Grensmaas wordt aanbesteed.
In Trierveld/Koeweide is gestart met de aanleg van de werkhaven en het voordepot. De
werkzaamheden verlopen in hoog tempo.
In Meers is verder gegaan met de ontgravingswerkzaamheden. De uitvoering en grindafzet verloopt via
de regionale markt.

De rivierverruiming in Borgharen op een zomerdag met bijzonder lage waterafvoer. Zoveel ruimte
krijgt de Maas er dus bij.

15

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

De werkhaven in aanleg in Trierveld.
Monitoring
In 2012 is tussen de Staat en het Consortium Grensmaas de Nadere Overeenkomst gesloten. Hierin
staan de afspraken over de afwikkeling van verplichtingen van het Rijk tegenover het Consortium
Grensmaas. Daarnaast is toen de mogelijkheid gecreëerd van het zo nodig verstrekken van een lening
door het ministerie van IenM aan het Consortium Grensmaas. Met deze afspraken is de realisatie van
de hoogwaterveiligheidsdoelstelling Grensmaas vooralsnog veilig gesteld. Om de noodzaak van een
beroep op de leenfaciliteit te kunnen beoordelen is afgesproken dat de financiële ontwikkelingen van
de werkzaamheden van het Consortium Grensmaas door een onafhankelijke partij worden
gemonitord.
In september is daarover de zevende monitoringsrapportage opgeleverd. In lijn met de voorgaande
monitoringrapportages wordt daarin gemeld dat - hoewel de afzetvolumes van het Consortium
Grensmaas achterblijven - vooralsnog geen beroep op de leningfaciliteit wordt verwacht. In de
rapportage is aangegeven dat - indien de afzetvolumes langdurig achterblijven bij de verwachtingen een beroep op de leningfaciliteit op termijn niet is uit te sluiten. Tevens bestaat dan het risico dat de
grindwinning niet binnen de contractuele termijn (eind 2023) kan worden afgerond.
Consortium Grensmaas heeft een verklaring afgegeven over haar voornemen om de lopende ING
Groenlening aan te passen. In de verklaring wordt bepaald dat de positie van de Staat niet nadelig
wordt beïnvloed.
Natuurontwikkeling
Consortium Grensmaas heeft dit half jaar geen grond aangekocht om de natuurdoelstelling te
realiseren. Hierdoor is nu 1114 ha (92 %) verworven. Er resteert nog een opgave van 94 ha (8%). De
einddatum hiervoor is bepaald op 31 december 2018.
Vlaamse Boertienlocaties
Vlaanderen en Nederland voeren samen de aanvullende Boertienmaatregelen (Boertien-plus) uit.
Nadat in juli 2015 de grondverwerving bij Booien-Veurzen is afgerond, is de aanbesteding van het
project Booien-Veurzen opgestart. Het werk wordt binnenkort gegund. Tijdige uitvoering van de

16

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

bijdrage aan de hoogwaterdoelstelling (gereed eind 2017) blijft daardoor haalbaar. Tevens is de
uitvoering voor het project Geistingen ongewijzigd haalbaar.

17

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

4.3 Kaden
Prioritaire kademaatregelen
De dijkverbeteringswerkzaamheden in Maastricht (cluster D) zijn in 2014 opgeleverd en de
onderhoudsperiode is geëindigd. De afspraken over grondverwerving tussen waterschap Roer en
Overmaas en de gemeente Maastricht zijn in 2015 afgehandeld. De eindafrekening van cluster D heeft
plaatsgevonden.
De uitvoering van alle dijkverbeteringsmaatregelen in Geulle aan de Maas, Aasterberg, Brachterbeek
en Merum (cluster E) is in oktober 2015 afgerond. In figuur 1 (zie hoofdstuk 3) is de ligging van de
maatregelen weergegeven.
De voorbereidingswerkzaamheden van de dijkverbeteringsmaatregelen voor cluster A (in Ohé en Laak)
en cluster B (in Grevenbicht en Roosteren) verlopen parallel. Het eerstvolgende te nemen
projectbesluit voor deze clusters staat gepland op 23 augustus 2016. Er is een ruime buffer van 2 jaar
en 2 maanden ten opzichte van de mijlpaal 31 december 2020.
Het waterschap Roer en Overmaas voert overleg met het Consortium Grensmaas over de uitvoering
van dijkwerkzaamheden die aan elkaar grenzen. Op 15 april 2015 zijn over de onderlinge raakvlakken
en uitgangspunten nadere afspraken gemaakt. De uitwerking en formele vastlegging hiervan is in
concept gereed. Definitieve vaststelling van het samenwerkingsvoorstel moet nog plaatsvinden.
Er is een werkwijze afgesproken hoe wordt omgegaan met een door Waterschap Peel en Maasvallei
verwacht budgettekort voor uitvoering van de dijkringen van werkpakket 1 (Mook, Afferden en Eiland
van Bergen) en 2 (Lottum, Grubbenvorst en Neer). Voor de dijkringen van werkpakket 1 is gestuurd op
het tijdig in 2015 nemen van de projectbesluiten Eiland van Bergen en Afferden. De projectbesluiten
Eiland van Bergen en Afferden zijn op 8 december 2015 genomen. Het projectbesluit Mook is
aangehouden vanwege de relatie met het op te starten variantenonderzoek voor de “Lob van
Gennep”. Dit in het kader van de systeemwerking Maas op langere termijn. Gestuurd wordt op het op
korte termijn nemen van een (mogelijk partieel) projectbesluit Mook. Voor de dijkringen van
werkpakket 2 wordt gestuurd op het nemen van de projectbesluiten in het tweede kwartaal van 2016.
Per 1 januari 2017 wordt de nieuwe Waterwet van kracht en wijzigen de normen voor primaire
waterkeringen. De totale planning sluit nog wel altijd met een ruime buffer van 1 jaar en 6 maanden
binnen de einddatum van 2020.

18

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

5. Projectbeheersing
5.1 Kwaliteit
Projectbeheersing/audits
Naast de inhoudelijke audits op het contractbeheersingsproces is dit jaar intensief getoetst op het
proces ‘toets op het betaalcriterium’. Er zijn geen negatieve bevindingen gedaan.
De RWS projectcontroller schrijft in zijn controlrapportage d.d. 9-10-2015 het volgende: “Zoals ook
gesteld in mijn vorige controlrapportage constateer ik bij Zandmaas-Grensmaas een adequate sturing,
beheersing en verantwoording: bij beide onderdelen worden de mijlpalen ruim gehaald, zijn de
(financiële en andere) middelen ruim voldoende, is de personele bezetting kwalitatief en kwantitatief
op orde en zijn de uitvoeringsscopes stabiel. Het management reageert adequaat op tegenvallers
en/of onvoorziene gebeurtenissen.”
In samenwerking met de projectcontroller is een opdracht geformuleerd voor een audit naar het
risicomanagementproces binnen Maaswerken. In het derde kwartaal is deze goedgekeurd, aanbesteed
en gestart. De uitvoering van de audit is in het vierde kwartaal afgerond. De belangrijkste conclusie is:
“De grootste risico’s zijn achter de rug en het proces voldoet. De opdrachtgever en de stakeholders
zijn heel tevreden en het project blijft ruim binnen het budget.“ In het eerste kwartaal van 2016 wordt
de rapportage definitief. Hierop worden de geïnterviewden aangeschreven met de volgende vraag:
“Herkent u zich in de punten in deze rapportage en welke (maximaal drie) zaken vindt u dat moeten
worden aangepakt?” De uitkomsten hiervan worden in 2016 gerapporteerd.

5.2 Scopewijzigingen
In deze rapportageperiode hebben geen scopewijzigingen plaatsgevonden.

5.3 Planning
Tabel 2 toont de masterplanning op peildatum 31 december 2015. In de verslagperiode hebben geen
wijzigingen in de projectplanning plaatsgevonden. Alle projecten van de Zandmaas hebben hun
geplande hoogwaterdoelstelling in 2015 bereikt. De extra waterstandsdaling bij Well Aijen
(restopgave) wordt in Well Aijen Noord gerealiseerd door werkzaamheden aan de geul eerder uit te
voeren (in 2016).
Bij de Grensmaas is de eerstvolgende mijlpaal het behalen van de hoogwaterdoelstelling eind 2017.

19

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Tabel 2 Overzicht masterplanning (peildatum 31 december 2015)

20

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

5.4 Financiën
Projectbudget
De financiële verantwoording van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas is apart inzichtelijk
gemaakt. Tabel 3 geeft – met als referentie het projectbudget ten tijde van het Ontwerp Tracébesluit
Zandmaas/Maasroute - het totaal aan mutaties weer. De mutatieoverzichten zijn weergegeven in tabel
4 en 5.
Tabel 3 Projectbudget (Bedragen in miljoen euro, inclusief B.T.W.)
OTB/POL
Wijzigingen
Project budget
pp’98
Incl. prijsindexering
I&M begroting
pp’15
Vorige
Deze
perioden periode

Nog bij te dragen
EZ

Zandmaas

311

95,7

0,5

407,2

8,43

Grensmaas

60

90,1

0,3

150,5

4

0,25

Totaal

371

185,8

0,8

557,7

8,6

De projectbudgetten van Zandmaas en Grensmaas zijn deze verslagperiode gewijzigd als gevolg van
prijsindexering om te komen tot prijspeil 2015.
Mutatieoverzichten
Tabel 4 en 5 geven inzicht in de specificaties van alle mutaties, uitgesplitst in scopewijzigingen, meeen tegenvallers en technische mutaties. De bedragen van de mutaties zijn met behulp van de IBOIindex6 teruggerekend naar de bedragen op prijspeil 1998.

3 Tevens neemt het ministerie van EZ, na bijstelling bij brief van 5 maart 2013 aan Tweede Kamer (kamerstuk II 18106, nr. 216)
binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 117 ha natuurgronden voor haar rekening. De kosten hiervan worden direct
verantwoord op de begroting van EZ. In het kader van de herijking ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren
(Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover afspraken gemaakt.
4 Betreft afronding van 0,1 miljoen euro.
5 Tevens draagt het ministerie van EZ via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan
natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van EZ. In het kader van de herijking
ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover afspraken
gemaakt. IenM neemt van EZ 53,5 ha gronden over en EZ levert aan IenM nog een netto bijdrage van € 0,2 miljoen.
6 IBOI-index is de index voor de Bruto Overheidsinvesteringen. Deze is als volgt: ’98-’99 was 1,4%, ’99-’00 was 2,5%, ’00-’01 was
4,5%, ’01-’02 was 3%, ’02-’03 was 2,75%, ’03-’04 was 1,23%, ’04-’05 was 0,39%, ’05-’06 was 0,66%, ’06-’07 was 0,44%, ’07-’08
was 1,5%, ’08-’09 was 2,14%, ’09-’10 was 0,84% en ’10-’11 was 1,41%, ’11-’12 was 1,89%, ’12-’13 was 1,66%, ’13-’14 was 1,16%.

21

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Tabel 4 Mutatieoverzicht Zandmaas (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)
I&M Budget Zandmaas
Bedrag Bedrag
Prijspeil
prijspeil bericht
Bedrag
1998
aan TK
bericht
aan TK
TB en POL Zandmaas

Bron
Nummer
7
VGR (DGR )
ZM en GM
e

311,0

311,0

1998

12 DGR

Kaden bevolkingscentra

34,1

35,4

2000

12 DGR

Hoogwatergeul Ooijen

-/-13,6

-/-14,1

2000

13e DGR/1 VGR

Scopewijzigingen

Nevengeul Belfeld

e

e

0

0,0

Bereiken 100% hoogwaterbescherming

11,4

13,6

2003

4 VGR

Herstel Rijkelse Bemden

11,1

13,0

2005

8 VGR

Verhoging Risico algemeen

33,0

38,5

2005

8 VGR

Vermindering aankoop natuurgronden (14 ha)

-/-0,1

-/-0,1

2006

10 VGR

e
e
e

e

e

Uitbreiding scope Sluitstukkaden (ophoging
budget)

12,5

15,0

2008

14 VGR

Uitbreiding scope Sluitstukkaden (verhoging
opvangen binnen budget)

-/-12,5

-/-15,0

2008

14 VGR

Uitbreiding scope Retentiebekken Lateraal
Kanaal West

1,9

2,4

2012

22 VGR

Uitbreiding scope Retentiebekken Lateraal
Kanaal West (verhoging opvangen binnen
budget)

-/-1,9

-/-2,4

2012

22 VGR

Saldo scopewijzigingen

75,9

86,3

Toevoeging Budget Risicoreserve

44,5

46,3

2000

13 DGR/1 VGR

Desaldering inkomsten proefproject 1

7,7

7,7

1998

e

e

e

Technische Mutaties
e

e

6 DGR
e

e

Desaldering overige inkomsten t/m 2001

8,2

9,0

2001

13 DGR/1 VGR

Desaldering overige inkomsten 2002

0,3

0,3

2003

15 DGR/3 VGR

e

e

e

Desaldering overige inkomsten 2003

1,2

1,4

2003

5 VGR

Desaldering overige inkomsten 2004

1,2

1,5

2004

7 VGR

Desaldering overige inkomsten 2005

0,1

0,1

2005

9 VGR

Desaldering overige inkomsten 2006

1,6

1,9

2006

10 VGR

Desaldering overige inkomsten 2007

3,4

4,0

2007

13 VGR

Desaldering overige inkomsten 2008

0,2

0,2

2008

15 VGR

Desaldering overige inkomsten 2009

0,2

0,2

2009

17 VGR

Desaldering overige inkomsten 2010

0,1

0,1

2010

19 VGR

Desaldering overige inkomsten 2012

1,1

1,7

2013

24 VGR

Desaldering overige inkomsten 2013

0,2

0,3

2014

26 VGR

-/-2,4

-/-2,5

2000

13 DGR/1 VGR

Grondaankopen ministerie EL&I
Peilopzet

e
e

e
e
e
e
e
e
e

e

e

e

e

5,2

5,5

2000

13 DGR/1 VGR

Taakstelling aanbestedingsmeevaller

-/-8,2

-/-9,6

2004

6 VGR

Taakstelling aanbestedingsmeevaller

-/-10,1

-/-12,0

2005

8 VGR

0,1

0,1

2007

12 VGR

Overboeking naar Grensmaas vanuit Zandmaas

-/-4,3

-/-5,3

2009

17 VGR

Technische mutatie (ontvangsten)

-/-0,5

-/-0,5

2009

17 VGR

Overboeking naar provincie Limburg voor
gebiedsgerichte ontwikkeling
Overboeking naar RWS dienst Limburg voor
natuurcompensatie in stuwpand Lith

-/-12,1

-/-15,0

2010

19 VGR

-/-0,2

-/-0,3

2010

19 VGR

Technische mutatie (leenfaciliteit)

7

e

e
e

e
e
e
e

e

Deltaplan Grote Rivieren

22

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

I&M Budget Zandmaas

Bedrag
prijspeil
1998

Bedrag
bericht
aan TK

Prijspeil
Bedrag
bericht
aan TK

Bron
Nummer
7
VGR (DGR )
ZM en GM

Wijziging bekostigingssystematiek

-/-100,6

-/- 125,7

2011

20 VGR

Saldo technische mutaties

-/-63,1

-/-90,6

20,9

21,8

2000

13 DGR/1 VGR

e

Mee- en tegenvallers
Herijking raming op basis van Tracébesluit
Afrondingsverschillen

e

e

e

0,5

0,5

2005

9 VGR

-/- 0,1

-/- 0,1

2006

11 VGR

Overname van verplichting van het ministerie
van Economische Zaken voor de aankoop van
gronden voor de natuurscope Zandmaas.

2,6

3,3

2012

23 VGR

Overname van verplichting van het ministerie
van Economische Zaken voor de aankoop van
gronden voor de natuurscope Zandmaas
(verhoging opvangen binnen budget).

-/- 2,6

-/- 3,3

2012

23 VGR

Saldo mee- en tegenvallers

21,3

22,2

Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

345,1

Administratieve correctie

e
e

e

Loon- en prijsbijstelling

8

e

Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001

22,5

2001

12 DGR

Loon- en prijsbijstelling 2002

11,0

2002

14 DGR/2 VGR

e

e

e

Loon- en prijsbijstelling 2003

9,6

2003

5 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2004

4,1

2004

7 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2005

1,5

2005

9 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2006

2,1

2006

10 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2007

2,0

2007

12 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2008

7,4

2008

14 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2009

6,2

2009

16 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2010

1,8

2010

18 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2011

2,0

2011

21 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2012

3,1

2012

23 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2013

2,8

2013

24 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2014

1,8

2014

26 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2015

0,5

2015

29 VGR

e
e

e
e
e
e
e
e
e
e
e
e

8

Saldo loon- en prijsbijstelling

78,3

Totaal beschikbare budget

407,2

I.v.m. afrondingen

23

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Tabel 5 Mutatieoverzicht Grensmaas (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)
I&M Budget Grensmaas
Bedrag
Bedrag
Prijspeil
prijspeil
bericht
Bedrag
1998
aan TK
bericht
aan TK
Ontwerp Streekplan Grensmaas

Bron
Nummer
VGR of DGR
ZM en GM
e

60,0

60,0

1998

12 DGR

0

0

2002

14 DGR/2 VGR

Scopewijzigingen
Roosteren

e

e

e

e

e

e

e

e

e

e

Mutaties door onderhandelingsresultaat

6,8

8,0

2005

8 /9 VGR

Mutaties door afspraken met Vlaanderen

16,1

19,0

2005

8 /9 VGR

Overige scope aanpassingen

12,7

15,0

2005

8 /9 VGR

Toevoeging risicoreserve Grensmaas

10,6

12,6

2005

8 /9 VGR

Betalingsverplichting nadere overeenkomst CG

27,2

34,2

2011

22 VGR

Saldo scopewijzigingen

73,4

88,8

Desaldering overige inkomsten 2003

1,1

1,3

2003

5 VGR

Desaldering overige inkomsten 2004

0,3

0,3

2004

7 VGR

Desaldering overige inkomsten 2005

2,1

2,5

2005

9 VGR

Desaldering overige inkomsten 2006

0,1

0,1

2006

11 VGR

Desaldering overige inkomsten 2007

0,6

0,7

2007

13 VGR

Desaldering overige inkomsten 2008

0,3

0,4

2008

15 VGR

Desaldering overige inkomsten 2012

0,5

0,6

2013

24 VGR

Technische mutatie (leenfaciliteit)

0,3

0,4

2007

12 VGR

Overboeking naar Grensmaas vanuit Zandmaas

4,3

5,3

2009

17 VGR

Technische mutatie (ontvangsten)

0,2

0,2

2009

17 VGR

Wijziging bekostigingssystematiek

-/-60,3

-/-75,4

2011

20 VGR

31,8

40,0

2011

22 VGR

-/-18,7

-/-23,6

5,4

6,0

2002

15 DGR/3 VGR

e

Technische Mutaties

Leningsfaciliteit CG
Saldo technische mutaties

e
e
e

e
e
e
e
e
e
e
e
e

Mee- en tegenvallers
Herijking n.a.v. het Eindplan Grensmaas
Herijking ramingen n.a.v. POL Grensmaas
Saldo mee- en tegenvallers
Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

1,4

1,4

6,8

7,4

2005

e

e

e

e

8 /9 VGR

121,5

Loon- en prijsbijstelling
Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001
Loon- en prijsbijstelling 2002

3,6
0,8

e

2001
2002

12 DGR
e

e

14 DGR/2 VGR
e

Loon- en prijsbijstelling 2003

0,5

2003

5 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2004/2005

2,5

2005

9 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2006

2,3

2006

10 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2007

1,6

2007

12 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2008

1,2

2008

14 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2009

1,4

2009

16 VGR

Loon- en prijsbestelling 2010

0,3

2010

18 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2011

0,3

2011

21 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2012

0,7

2012

23 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2013

1,4

2013

24 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2014

0,9

2014

26 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2015

0,3

2015

29 VGR

Totaal loon- en prijsbijstelling

17,9

e

e
e
e
e
e
e
e
e
e
e

9

9 Betreft afronding

24

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Totaal beschikbare budget

RWS-2016/1639

150,5

25

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Uitgaven, ontvangsten, aangegane verplichtingen en geplande kasstromen
Onderstaande tabellen tonen de uitgaven, ontvangsten, aangegane verplichtingen en toekomstige
kasstromen.
Tabel 6 Uitgaven (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)
VGR 27
t/m 31-12-2014

Zandmaas
Grensmaas
Uitgaven artikel 65.01

274,2
69,0
343,2

VGR 28
01-01-2015 t/m
30-06-2015

VGR 29
30-06-2015 t/m
31-12-2015

Totaal
gerealiseerd
t/m 31-12-2015

14,3
1,0
15,3

293,3
70,5
363,8

VGR 29
30-06-2015 t/m
31-12-2015

Totaal
gerealiseerd
t/m 31-12-2015

4,8
0,5
5,3

Tabel 7 Ontvangsten (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)
VGR 27
t/m 31-12-2014

Zandmaas
Grensmaas
Totaal

27,5
6,8
34,3

VGR 28
01-01-2015 t/m
30-06-2015

0,0
0,1
0,1

0,0
0,0
0,0

27,5
6,9
34,4

Tabel 8 Aangegane verplichtingen (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)

Zandmaas
Grensmaas
Verplichtingen artikel 65.01

VGR 27
t/m 31-12-2014

VGR 28
01-01-2015 t/m
30-06-2015

VGR 29
30-06-2015 t/m
31-12-2015

Totaal gerealiseerd
t/m 31-12-2015

299,0
73,1
372,1

-0,3
0,1
-0,2

31,1
0,5
31,6

329,8
73,7
403,5

Tabel 9 Kasritme (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)
t/m
2016
2017
2018
2015
Zandmaas
I&M
293,3
30,0
20,0
20,0
Nog bij te dragen EZ
Grensmaas
I&M
70,6
2,0
3,0
3,0
Nog bij te dragen EZ
Totaal I&M

2019

2019
e.v.

Totaal

20,0

23,9

407,2
8,410

3,0

68,9

150,5
0,211
557,7

In tabel 9 zijn de kasritmes voor Zandmaas en Grensmaas voor de periode vanaf 2016 opgenomen.
Deze reeksen worden regelmatig geactualiseerd op basis van de voortgang van de projecten.
Aangezien de daaruit voortvloeiende begrotingsmutaties pas in de eerstvolgende Wijzigingswet op de
begroting kunnen worden doorgevoerd, kan de geactualiseerde kasreeks afwijken van de meerjarige
beschikbare bedragen in het Deltafonds.

10 Tevens neemt het ministerie van EZ, na bijstelling bij brief van 5 maart 2013 aan Tweede Kamer (kamerstuk II 18106, nr. 216)
binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 117 ha natuurgronden voor haar rekening. De kosten hiervan worden direct
verantwoord op de begroting van EZ. In het kader van de herijking ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren
(Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover afspraken gemaakt.
11 Tevens draagt het ministerie van EZ via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan
natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van EZ. In het kader van de herijking
ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover
afspraken gemaakt. IenM neemt van EZ 53,5 ha gronden over en EZ levert aan IenM nog een netto bijdrage van € 0,2
miljoen.

26

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Uitputting post onvoorzien
In het projectbudget is een budget voor onvoorziene uitgaven opgenomen. Dit budget is opgebouwd
uit een onderdeel “Onvoorzien” en een onderdeel “Risico algemeen” dat tot en met VGR 9
“Risicoreserve” werd genoemd. Een overzicht van de mutaties ‘Risico algemeen’ is opgenomen in
bijlage 6.
Het beschikbaar budget “Onvoorzien” van Zandmaas bedroeg initieel € 76,1 miljoen. In deze
verslagperiode hebben geen mutaties plaatsgevonden. Per 31 december 2015 bedraagt het
beschikbaar budget “Onvoorzien” € 19,5 miljoen. Het beschikbaar budget “Onvoorzien” van
Grensmaas per 31 december 2015 is ongewijzigd en bedraagt € 5,0 miljoen.
Het budget “Risico algemeen” bedroeg voor Zandmaas initieel € 88,1 miljoen (stand 1-1-2005). Er is
€ 53,0 miljoen van deze post overgeheveld naar het maatregelbudget, waardoor € 35,1 miljoen
resteert. Het budget ”Risico algemeen” voor Grensmaas bedroeg initieel € 12,6 miljoen. Er is nog geen
geld overgeheveld naar het maatregelbudget.
Tabel 10 Apparaatbudget per 31december 2015, bedragen in € mln.
Totaal VGR 28

Apparaatbudget
RWS art. 05.01
Apparaatbudget
RWS art. 05.01
Totaal Apparaatsbudget

Wijziging
verslagperiode

Totaal einde
verslagperiode

Totaal VGR29

170,3

170,3

38,0

3,2

41,2

208,3

3,2

211,5

Tabel 11 Apparaatskosten per 31 december 2015, bedragen in € mln.

Apparaatskosten
RWS art. 05.01
Apparaatskosten
RWS art. 05.01
Totaal Apparaatskosten

Totaal VGR 27

VGR 28

VGR 29

Totaal uitgaven

t/m 31-12-2014

01-01-2015 t/m
30-06-2015

30-06-2015 t/m
31-12-2015

t/m 31-12-2015

170,3

170,3

10,7

1,6

1,6

13,9

181,0

1,6

1,6

184,2

Tabel 12 Verplichtingen apparaat per 31 december 2015, bedragen in € mln.

Apparaatverplichtingen
RWS art. 05.01
Apparaatverplichtingen
RWS art. 05.01
Totaal
Apparaatverplichtingen

Totaal VGR 27

VGR 28

VGR 29

t/m 31-12-2014

01-01-2015 t/m
30-06-2015

30-06-2015 t/m
31-12-2015

170,3

Totaal
verplichtingen
t/m 31-12-2015

170,3

10,7

1,6

1,6

13,9

181,0

1,6

1,6

184,2

27

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

28

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

5.5 Risico’s
In tabel 13 is de impact van de risico’s -uitgedrukt in tijd en geld- zichtbaar gemaakt. De financiële
risico’s zijn voor Zandmaas en Grensmaas afgezet tegen het beschikbaar budget voor “Risico
algemeen”. De planningsrisico’s beschrijven de mogelijke vertraging op de masterplanning.
Tabel 13

Impact risico’s in tijd en geld (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)

Impact risico’s
Zandmaas en
Grensmaas

ZM GELD

GM GELD

ZM TIJD

GM TIJD

VGR 28

VGR 29

VGR 28

VGR 29

VGR 28

VGR 29

VGR 28

VGR 289

Marktsituatie zand en
grind

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

0-6 mnd

0-6 mnd

0-6 mnd

0-6 mnd

Uitvoering
hoogwatergeulen

0,1-0,3

0,1-0,3

-

-

0-24 mnd

0-6 mnd

-

-

Prioritaire
kademaatregelen

0-0,1

0-0,1

-

-

n.t.b

n.t.b

n.t.b

n.t.b

Tegenvallers Consortium
Grensmaas

-

-

n.t.b.

n.t.b.

-

-

n.t.b.

n.t.b.

Grondverwerving
natuurgronden

-

-

c.v.*

c.v.*

0-24 mnd

0-24 mnd

0-24 mnd

0-24 mnd

Uitstel oplevering CG
mijlpalen 2017, 2018 en
2024

-

-

c.v.*

c.v.*

-

-

n.t.b.

n.t.b.

Permanent rivierkundige
maatregelen

-

-

2,4 - 6,5

2,4 - 6,5

-

-

-

-

Aanbestedingsrisico’s

-

-

0,4 - 1,5

0,4 - 1,5

-

-

-

-

-

variërend
per risico

variërend per
risico

0-24 mnd

0-24 mnd

12 mnd

12 mnd

Diversen

0,1-0,3

-

2,5 - 7

Risicoprofiel

0,2 - 0,7

0,1 - 0,4

5,3 - 15 *

Verwachtingswaarde
risico’s

0,3

0,2

10 *

9,3 *

Beschikbaar budget
Risico algemeen

35,1

35,1

12,6

12,6

2,2 - 6,2

-

5 - 14,2 * 0-24 mnd 0-24 mnd
12 mnd

12 mnd

* CV = commercieel vertrouwelijke informatie

Toelichting risicoprofiel
Algemeen
In tabel 13 staan de gevolgen van risico’s voor de beheersaspecten tijd en geld. In deze toelichting
wordt nader ingegaan op de risico’s, waarbij ook een verwachting wordt gegeven voor het komend
halfjaar hoe het risico zich ontwikkelt (‘trend’). Daarbij wordt niet alleen naar tijd en geld gekeken,
maar naar alle beheersaspecten (kwaliteit, organisatie, imago, informatie, veiligheid, milieu, tijd en
geld). Hierdoor kan het beeld uit tabel 13 afwijken van de uitgesproken verwachting voor het komend
half jaar.
In deze voortgangsrapportage is zowel bij Zandmaas als Grensmaas sprake van een licht dalend
risicoprofiel.

29

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Bij de Zandmaas is een risico verdwenen: de grondleveranties bij HWG Lomm zijn opgelost. Het risico
m.b.t. de uitvoering van de hoogwatergeulen is dalend. Hetzelfde geldt voor de
voorbereiding/uitvoering van de prioritaire kademaatregelen door het nemen van een aantal
belangrijke projectbesluiten c.q. oplevering van concrete maatregelen.
De risico’s als gevolg van de marktsituatie zand en grind en de grondverwerving van natuurgronden
zijn onveranderd.
Bij de Grensmaas is het risico m.b.t. de visvijver Itteren beheerst doordat de aanleg van de vijver
gestart is. De uitstaande verplichting tot de levering van gronden (voortkomend uit het oude project
“Roosteren”) is ingevuld door levering van gronden uit het Julianakanaal. Dit leidt tot een daling van
de risicoreservering. Door de besluitvorming met betrekking tot een aantal optimalisaties uit de
Nadere Overeenkomst daalt ook het “notificatierisico” bij Consortium Grensmaas.
Voor het overige zijn de risico’s als gevolg van de marktsituatie van zand en grind, de verwerving van
natuurgronden, het halen van de afgesproken mijlpalen, de benodigde permanente rivierkundige
maatregelen en de aanbestedingsrisico’s onveranderd.
De categorie “diverse risico’s” vertoont een licht dalende tendens.

Marktsituatie zand en grind

Geld: n.t.b.
Tijd: 0-6 maanden
Trend: onveranderd

De ontwikkelingen op de zand- en grindmarkt blijven onveranderd slecht. De bouwmarkt trekt nog
onvoldoende aan om een positieve uitwerking te hebben op de afzetmogelijkheden voor zand en
grind, zodat door CG nog steeds gewerkt wordt met aanzienlijk lagere inschattingen voor de afzet en
daarmee de inkomsten. Dit beeld wordt ook in de meest recente monitoringsrapportage van KPMG
bevestigd. Nog steeds wordt niet verwacht dat de geboden leenfaciliteit door CG zal moeten worden
benut, maar het wordt ook niet uitgesloten, zeker als de slapte op de zand- en grindmarkt aan blijft
houden.
Het Consortium Grensmaas herbevestigt telkens de in de Nadere Overeenkomst toegezegde realisatie
van de hoogwaterveiligheidsdoelstelling in 2017, ondanks dat de marges in de planning kleiner
worden. CG neemt beheersmaatregelen. In Itteren vorderen de ontgravingwerkzaamheden gestaag. De
locatie dient volgens planning eind 2017 te worden opgeleverd. CG voert met Maaswerken overleg
over beheersing van het technische raakvlak met de uitvoering van het passeervak Zuid van het
Julianakanaal. In het licht van de beheersing van dit risico is besloten om binnen de geldende
aanbestedingsrechtelijke kaders de uitvoering van het passeervak zuid aan de scope van CG toe te
voegen.
Ook bij Zandmaas staat de afzet van delfstoffen onder druk, maar de uitvoerende partijen zijn tot nu
toe in staat gebleken de gestelde productieplanningen te halen. Het risico is hier overigens klein,
omdat de projecten gereed zijn op de restopgave van 3-4 cm bij de Noordgeul Well-Aijen na.

Uitvoering hoogwatergeulen

Geld: 0,1-0,3 M€
Tijd: 0-6 maanden
Trend: dalend

Het risico van grondlevering van Maaswerken aan de hoogwatergeul Lomm is beheerst en daarmee
vervallen.
Begin oktober 2015 zijn de ontgravingwerken voor de Zuidgeul Well Aijen afgerond. Ook is het tweede
halfjaar 2015 verder gewerkt aan de afgraving van de dekgrond en zandwinning van de Noordgeul
Well Aijen. De Noord- en Zuidgeul Well Aijen hebben gezamenlijk de beoogde 7 a 8 cm
30

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

waterstanddaling conform planning voor 31 december 2015 gehaald. Inmiddels is op basis van
herinterpretatie van bestaande brongegevens geconcludeerd dat beide geulen samen 11 cm
waterstanddaling moeten realiseren. De restopgave wordt zo snel mogelijk in 2016 gerealiseerd.
Per saldo is het risicoprofiel van de hoogwatergeulprojecten dalend.

31

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Prioritaire kademaatregelen

RWS-2016/1639

Geld: € 0-0,1 M€
Tijd: n.t.b
Trend: dalend

Dit risico houdt verband met het tijdig realiseren van de prioritaire kaden.
De werkzaamheden aan de kademaatregelen en de planstudies voor enkele clusters hebben vertraging
opgelopen maar de planning voorziet nog wel in een tijdige afronding voor 31-12-2020.
Bij het waterschap Roer en Overmaas spelen geen specifieke risico’s.
Waterschap Peel en Maasvallei heeft gemeld dat de geraamde kosten voor de dijkringen van
werkpakket 1 (Mook, Afferden en Eiland van Bergen) en 2 (Lottum, Grubbenvorst en Neer) beduidend
hoger zijn dan het beschikbare budget. In september 2015 zijn afspraken gemaakt over de wijze
waarop met deze problematiek zal worden omgegaan. Voor de dijkringen van werkpakket 1 is met
succes gestuurd op het nog in 2015 (8 december) nemen van de projectbesluiten Eiland van Bergen en
Afferden. Het Projectbesluit Mook is aangehouden vanwege de relatie met de op te starten verkenning
van de “Lob van Gennep”. Gestuurd wordt op het nemen van een (mogelijk partieel) projectbesluit in
2016. Voor de dijkringen van werkpakket 2 wordt gestuurd op het nemen van de projectbesluiten in
het tweede kwartaal van 2016. De totale planning sluit nog steeds, met een ruime buffer van 1,5 jaar,
op de einddatum van 2020.
Per saldo is hier sprake van een dalend risico.

Tegenvallers Consortium Grensmaas (CG)

Geld: n.t.b.
Tijd: n.t.b.
Trend: dalend

Op basis van de Uitvoeringsovereenkomst heeft het Consortium Grensmaas het recht om tegenvallers
in de uitvoering (notificaties) voor te leggen voor nader overleg met de convenantpartners. Met het
tekenen van de Nadere Overeenkomst is een aantal hieruit voortkomende verplichtingen voor de Staat
afgehandeld en zijn afspraken gemaakt over de door het Consortium Grensmaas gewenste
optimalisaties. Deze optimalisaties zijn inmiddels ontwerp- en vergunningtechnisch uitgewerkt ter
voorbereiding van de realisatie ervan.
NV de Scheepvaart heeft ingestemd met het herontwerp van de locatie Grevenbicht, waardoor het kan
worden uitgevoerd.
Maaswerken en Vlaanderen zijn akkoord met de ontwerpwijziging van Urmond. De start van de
werkzaamheden is momenteel gepland in het tweede kwartaal van 2016.
De aanleg van de visvijver in Itteren is gestart. Afhankelijk van het grondwaterniveau duurt de
grindwinning tot het derde kwartaal van 2016. Daarna zal de afwerking plaatsvinden.
Per saldo is het risico dalend.

Grondverwerving natuurgronden

Geld: c.v.
Tijd: 0-24 maanden
Trend: onveranderd

Het risico is het niet kunnen realiseren van de natuurdoelstelling door het ontbreken van juridisch
instrumentarium om natuurgronden niet minnelijk te kunnen verwerven. Er worden naast de lopende
trajecten van minnelijke aankoop aanvullende beheersmaatregelen genomen zoals het verwerven van
alternatieve gronden, oprekken van de termijn van minnelijke verwerving en mogelijk toch vestigen

32

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

van onteigeningstitels om de natuurdoelstelling desondanks zoveel mogelijk te realiseren. Dit risico
geldt voor zowel Grensmaas als Zandmaas.
Het realiseren van de natuurdoelstelling Zandmaas is gericht op het verwerven van 427 ha grond. Op
31 december 2015 was 385 ha grond gerealiseerd (90%) en resteert daarmee een opgave van 42 ha
(10%). Naast de minnelijke verwerving die wordt voortgezet zijn er aangepaste bestemmingsplannen
voor de locaties Lomm en Baarlo (gemeente Venlo) opgesteld. Hiermee wordt het mogelijk om met
versterkt juridisch instrumentarium gronden te verwerven.
Het realiseren van de natuurdoelstelling Grensmaas is gericht op het verwerven van 1208 ha grond. De
einddatum hiervoor is bepaald op 31 december 2018. CG heeft in het tweede half jaar geen gronden
aangekocht. Er is in totaal 1114 ha grond gerealiseerd (92%) waardoor nog een opgave van 94 ha (8%)
resteert. CG gaat gestaag door met het verwerven van gronden ten behoeve van onvergraven natuur.

Uitstel oplevering CG van mijlpalen 2017, 2018 en 2024.

Geld: c.v.
Tijd: n.t.b.
Trend: onveranderd

Met het tekenen van de Nadere Overeenkomst en de Leningovereenkomst door het Consortium
Grensmaas is de hoogwaterdoelstelling voor Grensmaas en de voortgang van het Grensmaasproject
veiliggesteld. Middels de door Maaswerken uitgevoerde systeem- en procestoetsen op de door CG
gehanteerde planning wordt de inzet van CG gecontroleerd om deze belangrijke doelstellingen te
halen. Het feit dat CG meerdere planningen hanteert (winningplanning – afzetplanning –
vergunningenplanning – contractplanning) wordt zowel door de monitor KPMG als RWS Maaswerken
als onwenselijk beschouwd. Met CG wordt hierover overlegd.
Het proces om de natuurdoelstelling te behalen verloopt conform planning, maar de realisatie wordt
met het verstrijken van de tijd steeds lastiger, omdat de juridische instrumenten ontbreken om
gronden anders dan minnelijk te verwerven.
Per saldo is de trend voor dit risico onveranderd.

Permanent rivierkundige maatregelen

Geld: € 2,4 – 6,5 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

De permanent rivierkundige werken bestaan sinds 2013 uit een aantal aandachtslocaties, waar de
ontwikkelingen in de stabiliteit van de bodem en de oever door de Nederlandse en Vlaamse
rivierbeheerders intensief worden gevolgd. In recent onderzoek is vastgesteld dat op meerdere
plaatsen verhoogde stroomsnelheden voorkomen. Hierdoor zijn mogelijk additionele rivierkundige
werken (vooral steenbestortingen) nodig om ongewenste erosie tegen te gaan. Bij de voortschrijdende
realisatie van het Grensmaasproject ontstaat gaandeweg meer inzicht in de noodzaak voor het
uitvoeren van eventuele rivierkundige maatregelen.
Vooralsnog is de trend van dit risico onveranderd.

Aanbestedingsrisico’s

Geld: € 0,4 – 1,5 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

33

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Het risico dat over de overeenkomst met het Consortium Grensmaas alsnog door derden of door de
NMa een procedure wordt aangespannen wordt steeds kleiner. In geval de rechter de bezwaarmakers
in het gelijk zou stellen, kunnen de kosten fors oplopen. De kans hierop wordt echter laag geschat. Het
risico is beheerst door een goede afstemming met de Europese Commissie. Door het Consortium
Grensmaas wordt op een gedegen manier gewerkt aan de operationele uitvoering van de met de
Europese Commissie gemaakte afspraken over het openbaar aanbesteden van een deel van de
benodigde werken ter uitvoering van het Grensmaasplan. Met het verstrijken van de tijd vermindert de
kans van optreden van het risico steeds meer, indien alle partijen zich houden aan de gemaakte
afspraken.
In de huidige verslagperiode is het risico onveranderd.
Diversen

Geld: € 2,2 – 6,2 miljoen
Tijd: variërend per risico
Trend: dalend

De risicocategorie “diversen” betreft voor het merendeel risico’s die een kleine kans van optreden
hebben, maar -indien dat onverhoopt het geval is- leiden tot aanzienlijke gevolgen voor tijd en/of
geld.
Het betreft vooral:
• Mogelijke meerkosten in verband met eventuele planschade die door de overheid uitgekeerd
moet worden en niet door de overheid op het Consortium Grensmaas verhaald kunnen
worden. Hierbij gaat het voornamelijk om planschade op basis van de Wet ruimtelijke
ordening.
o Actueel: geen lopende dossiers.
• Mogelijke extra kosten voor de verlegging van kabels en leidingen indien de
‘Nadeelcompensatieregeling verleggen kabels en leidingen in en buiten
Rijkswaterstaatswerken en spoorwegwerken 1999’ niet van toepassing wordt verklaard voor
zelfrealisatieprojecten.
o Actueel: geen lopende dossiers.
• Risico’s door de gevolgen van kostenverhogingen in de markt.
o Actueel: geen lopende dossiers.
• Risico’s met betrekking tot grondverwerving (vergraven en niet-vergraven gronden).
o Actueel: te vergraven gronden: diverse lopende onteigeningen
o Actueel: niet te vergraven gronden: diverse langlopende minnelijke
verwervingstrajecten.
• De restrisico’s over het juridisch kader van grootschalig grondverzet, waarbij door het besluit
Bodemkwaliteit een relatief stabiele situatie is ontstaan door de mogelijkheid om “grond van
buiten” in de projecten te mogen toepassen. Het beleid t.a.v. het “vullen van putten” is voor de
Maaswerken positief, waardoor voor dit deelaspect het risicoprofiel zich positief heeft
ontwikkeld. Waakzaamheid blijft geboden door de lange looptijd van de projecten en de
gevoeligheid van dit thema voor nationale en internationale wet- en regelgeving
o Actueel: geen knelpunten verwacht.
• Gevolgen van de peilopzet in de Zandmaas dat kan leiden tot schadegevallen en
maatschappelijke onrust.
o Actueel: geen actuele knelpunten.
• Risico’s gekoppeld aan het aantreffen van niet gesprongen explosieven in/op de waterbodem,
die kunnen leiden tot gevolgen voor tijd en geld.
o Actueel: geen actuele knelpunten.
• Onvoorzienbare bodemverontreinigingen van gronden die door de overheid in de projecten
moeten worden ingebracht. Dit risico wordt steeds minder naarmate deze gronden met succes
zijn overgedragen.
o Actueel: geen lopende dossiers.
34

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

•

RWS-2016/1639

Risico’s gekoppeld aan de monitoring van de grondwaterstand door de werkzaamheden in de
Grensmaas. Door de afspraken met Vlaanderen blijft dit een risico dat om een heldere
beheersing vraagt. Dit risico zal in omvang verminderen, aangezien tot op heden nog geen
nadelige gevolgen zijn gemeten.
o Actueel: de meetgegevens laten minimale ontwikkelingen zien, die zich binnen de
vooraf vastgestelde marges bewegen.

De trend is dalend, vanwege het wegvallen van een aantal kleine financiële risico’s.

35

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

5.6 Prognose eindstand
In de prognose eindstand zijn de ramingen en risicoprofielen geactualiseerd.
Tabel 14 Prognose eindstand deze verslagperiode
Raming
Risico
Verwachting
inclusief
profiel
waarde
realisatie
risico’s

Prognose
eindstand

Beschikbaar
budget

Zandmaas

388,2

0,1 – 0,4

0,2

388,4

407,2

Grensmaas

138,8

5 – 14,2*

9,3**

138,8

150,5

Bedragen in miljoen euro, *exclusief commercieel vertrouwelijke informatie
** Reeds begrepen in de raming Grensmaas.

De prognose eindstand van Zandmaas is ten opzichte van VGR 28 € 2,7 miljoen gedaald. Deze
wijziging is het gevolg van diverse bijstellingen voortkomend uit nieuwe kostenramingen en
bijbehorende risicosessies. Daarnaast is geld vrijgevallen (risico’s en onvoorzien) door het afronden van
diverse projecten.
De prognose eindstand van Grensmaas is ten opzichte van VGR 28 € 0,9 miljoen gedaald. Dit als
gevolg van bijstellingen voortkomend uit risicosessies.

36

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Bijlage 1
CG
DCM
DGR
EZ
IBOI
IenM
IKB
KRW
NGE
nHWBP
OTB
POL
pp
RWS
SCB
VGR

RWS-2016/1639

Afkortingenlijst
Consortium Grensmaas
Delfstoffencombinatie Maasdal
Deltaplan Grote Rivieren
Ministerie van Economische Zaken
Index Bruto Overheidsinvesteringen
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Interne kwaliteitsborging
Kaderrichtlijn Water
Niet-gesprongen explosieven
(nieuw) Hoogwaterbeschermingsprogramma
Ontwerp-Tracébesluit
Provinciaal Omgevingsplan Limburg
Prijspeil
Rijkswaterstaat
Systeemgerichte contractbeheersing
Voortgangsrapportage

37

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

38

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Bijlage 2

RWS-2016/1639

Karakterisering Zandmaas projecten

De karakterisering van het Zandmaasproject volgens Tracébesluit (18 december 2001), aanvulling
Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) Zandmaas (1 februari 2002) en scope Zandmaas 2001
(december 2001) en wijziging 2006, is weergegeven in de onderstaande tabel.
Doelstellingen Zandmaasproject

Hoogwaterbescherming, op zodanige wijze dat in 2015 de bevolking achter de kaden van de
Zandmaas die aangelegd zijn in het kader van het Deltaplan Grote Rivieren, bij maatgevende
3
e
afvoer 3275 m /s, een beschermingsniveau van 1/250 per jaar wordt geboden.
Het ontwikkelen van 556 ha natuur langs de Maas middels het uitvoeren van de projecten uit
Pakket I zoals vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas/Maasroute en projecten in het POLaanvulling Zandmaas.
Plangebied Zandmaas

Het zomer- en winterbed van de Maas van Maaskilometer 70 (benedenstrooms van Linne) tot en met
Maaskilometer 226,5 (Hedel), aangevuld met:
Retentiegebied Lateraalkanaal West
Bergings- en bewerkingslocaties die buiten het winterbed kunnen liggen
Compenserende en mitigerende maatregelen die buiten het winterbed kunnen liggen
Projecten Zandmaas Pakket I

Kadeaanpassingen Roermond, Venlo,
Gennep en Mook en Middelaar
Retentiegebied Lateraalkanaal-West
Hoogwatergeulen Lomm en Well-Aijen
Rivierverruiming Belfeld, km 87-92
Rivierverruiming Sambeek, km 109-120
Rivierverruiming Grave, km 155-175
Rivierverruiming Lith km 176-181
Mitigerende maatregelen peilopzet,
aanpassing bruggen en stuwen
Compensatieplan Natuur

Proefproject eroderende oevers
Compensatie benedenstroomse effecten
Den Bosch
Aankoop natuurgebied Heukelomse Beek,
natuurlijke oevers en 25 m oeverstroken
Grondverwerving nevengeul Belfeld West,
nevengeul Sambeek Oost
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Resultaat Zandmaas Pakket I

•

Realisatie van de projecten zoals vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas/Maasroute en
projecten in het POL-aanvulling Zandmaas (gereed eind 2015) en anderzijds het aanleggen
van prioritaire waterkeringen (gereed eind 2020). Voortschrijdend inzicht heeft opgeleverd dat
naast de projecten Zandmaas en Grensmaas aanvullende projecten nodig zijn om het

39

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

e

•

12

beschermingsniveau van 1/250 per jaar te bereiken.
42712 ha natuur plus 60 ha compensatie van natuurwaarden die verloren zijn gegaan.

Scopewijziging 5 maart 2013. In de Zandmaas vervalt de realisatie van de nevengeulen langs de stuwen bij Sambeek en Belfeld
(samen 129 ha). De nevengeulen leveren geen bijdrage aan de hoogwaterveiligheidsdoelstelling. De overige
natuurmaatregelen in de Zandmaas (fase I) blijven onderdeel van de scope. Het betreft de hoogwatergeul Lomm, de
hoogwatergeul Well Aijen, de Heukelomse Beek en de natuurvriendelijke oevers. De totale scope natuur in de Zandmaas (fase
I) is door de scopewijziging gedaald van 556 ha naar 427 ha.

40

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Bijlage 3

RWS-2016/1639

Karakterisering Grensmaas projecten

De karakterisering van het Grensmaasproject volgens het Eindplan Grensmaas, vastgesteld door
Gedeputeerde en Provinciale Staten op 21 december 2001 en het POL Grensmaas vastgesteld door
Provinciale Staten op 1 juli 2005 en de ministeriële afspraken in de Vlaams-Nederlandse Verklaring met
betrekking tot het uitvoeren van werken aan de Gemeenschappelijke Maas op 3 mei 2005, is
weergegeven in onderstaande tabel.
Doelstellingen Grensmaasproject

Het door rivierverruiming verlagen van de hoogwaterstanden in de Maas met als maatstaf dat
uiterlijk in 2017 de gebieden die door de op basis van de Deltawet Grote Rivieren aangelegde
e
kaden zijn beschermd een kans op overstroming hebben van 1/250 per jaar, bij een
3
maatgevende afvoer van 3275 m /s.
Het tot ontwikkeling brengen van tenminste 1000 ha natuur, waarvoor de aankoop en
overdracht aan natuurbeherende instanties dan wel Rijkswaterstaat voor eind 2018 moet zijn
gerealiseerd.
Het winnen van ten minste 35 miljoen ton grind voor de nationale behoefte (provinciale
taakstelling).
Plangebied Grensmaas

Het Maasdal van Maastricht tot en met Roosteren van Maaskilometer 15 tot en met Maaskilometer 55.
Projecten Grensmaas

Uitvoeringsovereenkomst Grensmaas
omvat de maatregelen: dekgrondverwijdering (dv), stroomgeulverbreding
(sv), weerdverlaging (wv), aanleg
nevengeulen (ng), aanvulling plas (ap),
sanering (sa), dekgrondberging (db),
natuurontwikkeling (no) en kadeophoging
(ka) op de volgende locaties:
-Bosscherveld dv, db, no
-Borgharen sv, wv, db, no
-Itteren sv, wv, db, no
-Aan de Maas sv, db, no
-Meers sv, wv, db, no
-Maasband sv, wv, ng, no
-Urmond sv, wv, sa, no
-Nattenhoven wv, db, ka, no
-Grevenbicht ng, no
-Koeweide sv, wv, db (2 delen), no
-Visserweert sv, wv, ng, no
Resultaat Grensmaas

•

Proefproject Meers : sv, wv,db, ap, no
Vlaamse locaties (België):
-Hochter Bampd sv, ap, no
-Herbricht sv, no
-Kotem sv, wv, no
-Boertien+
Roosteren: compensatie voor de
kadeaanleg in 1996 en realiseren
beschermingsniveau.
Mitigatiemaatregelen: maatregelen ter
voorkoming van significante
waterstandsverhogende effecten dan wel
verdroging aan Vlaamse zijde
Rivierkundige werken (oever- en
bodemverdedigingen)
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Realisatie van de projecten conform de POL-aanvulling Grensmaas en het aanleggen van
prioritaire waterkeringen (gereed eind 2020), waardoor het beschermingsniveau van
41

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

•
•

RWS-2016/1639

1/250e per jaar op basis van een maatgevende afvoer van 3275 m3/s zoveel als mogelijk
wordt bereikt. Voortschrijdend inzicht heeft opgeleverd dat naast Zandmaas en
Grensmaas aanvullende projecten nodig zijn om het beschermingsniveau te bereiken.
Natuur aan Nederlandse zijde: 1208 ha natuur in 2018
Delfstoffen: circa 52 miljoen ton grind.

42

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Bijlage 4

RWS-2016/1639

Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute

43

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Bijlage 5

RWS-2016/1639

Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas

44

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

Bijlage 6

RWS-2016/1639

Toelichting mutaties VGR 29

In deze bijlage zijn voor Zandmaas en Grensmaas de mutaties toegelicht in het projectbudget en in de
ontwikkeling van de post “Risico algemeen”.

Zandmaas
Tabel 1 Mutatie projectbudget Zandmaas
Detaillering mutatie projectbudget Zandmaas in VGR 29
1

€ miljoen

Prijsindexatie 2015
Totale mutatie VGR 29

0,5
0,5

Tabel 2 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen”Zandmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas in VGR 29

€ miljoen

Standlijn per 1 januari 2005

88,1

Vergunningverlening en monitoring proefproject 2

-/- 1,0

Standlijn per 1 januari 2006

87,1

2

Nadeelcompensatie DGR Kaden

-/- 4,3

3

Schaderegeling peilopzet Grave

-/- 7,1

4

Keringen in de Roer i.v.m. invulling Wet op de waterkering

-/- 7,5

Standlijn per 1 januari 2007

68,2

Monitoring grondwatereffecten peilopzet Grave en Sambeek (aanwending van risico ten gunste van budget)

-/- 1,5

Standlijn per 30 juni 2007

66,7

1

5

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2007

66,7

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2008

66,7

Geen mutaties

6

Standlijn per 31 december 2008

66,7

Overboeking van de restant PM-post bestemd voor de kademaatregelen van “risico algemeen”naar “budget”

-/- 8,2

Standlijn per 30 juni 2009

58,5

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2009

58,5

Geen mutaties

7

Standlijn per 30 juni 2010

58,5

Overboeking van middelen bestemd voor “Sluitstukkaden”

-/- 8,8

45

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas in VGR 29
Standlijn per 31 december 2010
8

Overboeking van middelen bestemd voor “Sluitstukkaden”
Standlijn per 30 juni 2011

RWS-2016/1639
€ miljoen
49,7
-/- 11,6
38,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2011

38,1

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2012

38,1

Geen mutaties

9

Standlijn per 31 december 2012

38,1

Overboeking vanuit “risico algemeen” naar “budget”voor Zuidgeul Well Aijen

-/- 3,0

Standlijn per 30 juni 2013

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2013

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2014

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2014

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2015

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2015

35,1

46

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

Grensmaas
Tabel 3 Mutatie projectbudget Grensmaas
Detaillering mutatie projectbudget Grensmaas in VGR 29
1

€ miljoen

Prijsindexatie 2015

0,3

Totale mutatie VGR 29

0,3

Tabel 4 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas in VGR 29
Standlijn per 1 januari 2006

€ miljoen
12,6

Geen mutaties
Standlijn per 1 januari 2007

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2007

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2008

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2008

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2009

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2009

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2010

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2010

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2011

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2011
Maatregeloverstijgende risico’s zijn maatregelspecifiek gemaakt

12,6
-/- 12,6
0

Standlijn per 30 juni 2012 (wordt per VGR 24 niet verder weergegeven i.v.m. bereiken NUL)

47

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2015

RWS-2016/1639

29e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas
is een document van Rijkswaterstaat Programma’s, Projecten en Onderhoud
Programma Maaswerken

Postadres:
Postbus 1593
6201 BN Maastricht
Bezoekadres:
Avenue Ceramique 125
Maastricht

Telefoonnummer:
Faxnummer:

043 - 387 0303
043 - 387 0359

www.rijkswaterstaat.nl/maaswerken

48