Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 753

Rechtsbijstand

Nr. 116

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 april 2016
In mijn brieven van 11 februari en 1 maart jl.1 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de invoering van het recht op verhoorbijstand en de met het
oog daarop – bij gebreke van een formeel wettelijk kader – vastgestelde
regelingen per 1 maart 2016.
Naar aanleiding van de vaststelling van deze regelingen hebben de
Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA) en de Nederlandse Vereniging van Jonge Strafrechtadvocaten (NVJSA) c.s. recent een
kort geding aangespannen tegen de Staat der Nederlanden en de raad
voor rechtsbijstand. Het bezwaar van de strafrechtadvocaten betrof kort
gezegd de volgende twee punten:
– De per 1 maart 2016 geldende regels met betrekking tot de rol en
bevoegdheden van de advocaat tijdens het verhoor, zoals opgenomen
in de bijlage van de beleidsbrief van het Openbaar Ministerie van
10 februari 2016, zouden niet in overeenstemming zijn met het arrest
van de Hoge Raad van 22 december 2015 (ECLI:NL:HR:2015:3608) en
met richtlijn 2013/48/EU over het recht op toegang tot een raadsman in
strafprocedures, omdat de beleidsbrief niet de mogelijkheid creëert dat
de advocaat «daadwerkelijk» kan deelnemen aan het verhoor;
– De vastgestelde vergoeding, zoals opgenomen in een beleidsregel van
de raad voor rechtsbijstand, voor advocaten die verhoorbijstand
verlenen in de eerste fase van het opsporingsonderzoek (de piketfase)
zou geen recht doen aan de werkzaamheden die moeten worden
verricht.
De NVSA c.s. hadden de voorzieningenrechter daarom gevraagd beide
regelingen op de gewraakte onderdelen met onmiddellijke ingang buiten
werking te stellen.
Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten van het kort geding. Op
31 maart jongstleden wees de voorzieningenrechter in deze zaak een
vonnis (ECLI:NL:RBDHA:2016:3367) dat u ter informatie als bijlage2 bij
deze brief aantreft.
1
2

kst-31753-116
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 31 753, nrs. 112 en 114.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 753, nr. 116

1

Uit het vonnis blijkt dat de vorderingen van de NVSA die betrekking
hadden op de beleidsregel van de raad voor rechtsbijstand over de
hoogte van de vergoedingen voor het verlenen van verhoorbijstand zijn
afgewezen.
Wat betreft de vorderingen van de NVSA met betrekking tot de in de
Beleidsbrief van het Openbaar Ministerie3 opgenomen regels over de
inrichting en orde van het politieverhoor heeft de voorzieningenrechter
aangegeven voornemens te zijn om aan de Hoge Raad de prejudiciële
vraag voor te leggen of deze voldoen aan de in het arrest van de Hoge
Raad van 22 december 2015 neergelegde norm. Het betreft de regels die
betrekking hebben op de mogelijkheden voor de bij het verhoor
aanwezige raadsman om tijdens het verhoor te interveniëren, aan welke
mogelijkheden in die regels zekere beperkingen zijn gesteld. Uit het
vonnis vloeit voort dat het voornemen van de voorzieningenrechter om
deze vraag aan de Hoge Raad te stellen niet eraan in de weg staat dat de
betreffende beleidsregels van het Openbaar Ministerie van kracht blijven.
De conclusie die uit het vonnis kan worden getrokken is dat de beleidsregels met betrekking tot de vergoedingen voor het verlenen van
verhoorbijstand en de inrichting en orde van het politieverhoor onverkort
kunnen blijven gelden. Met betrekking tot de beleidsregel over de
vergoedingen merk ik daarbij nog op dat de gemiddelde verhoorduur en
het aantal verhoren worden gemonitord en dat ik op basis van deze
monitor, waarvan de eerste resultaten eind mei worden verwacht, zal
bezien of de vergoedingsregeling aanpassing behoeft. Ik verwijs in dit
verband naar mijn brief van 1 maart jongstleden aan uw Kamer
(Kamerstuk 31 753, nr. 114).
Het vonnis van de voorzieningenrechter staat niet in de weg aan een
voortvarende voortzetting van de behandeling van de bij uw Kamer
aanhangige wetsvoorstellen die betrekking hebben op het recht op
bijstand van een raadsman in verband met het politieverhoor (Kamerstuk
34 157 en Kamerstuk 34 159). De (wijze van) implementatie in de
Nederlandse wet- en regelgeving van richtlijnen, zoals in dit geval de
richtlijn over het recht op toegang tot een raadsman (richtlijn 2013/48/EU),
is aan de wetgever. Het implementatiewetsvoorstel (Kamerstuk 34 157) en
het bijbehorende ontwerpbesluit bevatten een door uw Kamer zelfstandig
te beoordelen voorstel voor de wijze van implementeren van die richtlijn.
In dit verband is van belang dat de voorzieningenrechter in zijn vonnis
overweegt dat de prejudiciële vraag aan de Hoge Raad niet is gericht op
de wijze van implementeren van de richtlijn, maar op de uitleg die moet
worden gegeven aan het arrest van de Hoge Raad van 22 december 2015.
Het is om die reden dat de voorzieningenrechter heeft geoordeeld dat het
niet bezwaarlijk is dat de prejudiciële vraag die hij voornemens is te
stellen, betrekking heeft op een onderwerp waarover ook een parlementair debat wordt gevoerd (zie rechtsoverweging 4.8 in het vonnis).
Ik hecht eraan te benadrukken dat een voortvarende behandeling van de
wetsvoorstellen van belang is. Het is wenselijk dat de tekst van deze
voorstellen en van het ontwerpbesluit – door behandeling en aanvaarding
door uw Kamer – op afzienbare termijn wordt vastgesteld. Dan zal voor de
uitvoeringspraktijk immers duidelijk zijn, welke eventuele veranderingen
er op het moment van inwerkingtreding van de wetsvoorstellen nog gaan
optreden ten opzichte van de tussentijdse beleidsregels, en welke
voorbereidingen daarvoor moeten worden getroffen. Voorts is van belang
dat het aanvullende wetsvoorstel (Kamerstuk 34 159) de termijn voor het
ophouden voor onderzoek verlengt van zes naar negen uur, om zo ruimte
te maken voor verhoorbijstand. Deze voor de praktijk zo belangrijke
3

U toegezonden bij mijn brief van 11 februari 2016, Kamerstuk 31 753, nr. 112

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 753, nr. 116

2

verlenging kan alleen door een wetswijziging plaatsvinden. Bovendien is
van betekenis dat het einde van de implementatietermijn, die in de
richtlijn is gesteld op 27 november 2016, in zicht begint te komen. Niet
tijdige implementatie kan de Europese Commissie aanleiding geven om
een inbreukprocedure te starten die kan leiden tot oplegging aan
Nederland van een hoge boete.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 753, nr. 116

3