Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

34 952

Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 87

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2019
Deze brief bevat een nadere uitwerking van de Kamerbrief van 20 juni jl.
(Kamerstuk 34 952, nr. 66) waarin ik de hoofdlijnen van het beleidskader
Versterking Maatschappelijk Middenveld uiteengezet heb. In deze
uitwerking zijn de ervaringen en lessen uit de IOB-evaluatie «Less
pretention, more realism» ook meegenomen.
Het kabinet zet met het nieuwe beleidskader in op een krachtig
maatschappelijk middenveld dat opkomt voor de behoeften en rechten
van burgers. Dit bevordert het sociale contract tussen burgers en overheid
en draagt bij aan een duurzame en inclusieve samenleving. Het kabinet
kiest ervoor om de zeggenschap en betrokkenheid van lokale maatschappelijke organisaties te vergroten. Extra aandacht gaat uit naar de ruimte
voor maatschappelijke organisaties om hun onafhankelijke rol als pleiter
en beïnvloeder te kunnen blijven vervullen. De mensenrechtenbenadering
en de SDG’s zijn leidende principes voor dit nieuwe kader. Daarnaast zijn
de bevordering van vrouwenrechten, gendergelijkheid en inclusie centrale
uitgangspunten in het beleidskader.
De rol van het maatschappelijk middenveld in maatschappij-opbouw en
-verandering in ontwikkelingslanden is cruciaal. Zeker nu de ruimte voor
het maatschappelijk middenveld in meerdere landen onder druk staat. Dit
raakt niet alleen maatschappelijke organisaties zelf, maar datgene waar ze
voor zelf voor staan zoals inzet op gendergelijkheid, corruptiebestrijding
of natuurbescherming. Het verlichten van de toenemende druk op
maatschappelijke organisaties vraagt om een aanpak die nauw aansluit bij
de lokale situatie en waarin de lokale maatschappelijke organisaties meer
zeggenschap hebben over de meest effectieve manier waarop Nederland
daaraan kan bijdragen.
Verenigd in een partnerschap met Nederlandse organisaties, alsook met
het ministerie en de posten, kunnen deze allianties synergie ontwikkelen

kst-34952-87
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 87

1

en impact bereiken. We hebben uit de IOB-evaluatie geleerd dat we dit
niet overal kunnen. Dat het aanbrengen van focus, beleidsmatig en
geografisch, essentieel is voor het bereiken van resultaten die beklijven.
Dat het bereiken van synergie tussen partners, inzet en capaciteit vergt
van alle partijen. En dat monitoring van beoogde resultaten en waar nodig
tijdige bijsturing, cruciaal is. In de uitwerking van dit beleidskader zijn de
geografische focus uit de BHOS-nota (Kamerstuk 34 952, nr. 1) en de
geleerde lessen van de IOB-evaluaties meegenomen. Het streven is
minder fragmentatie, gelijkwaardiger partnerschappen en complementariteit tussen partners, en meer impact.
Geselecteerde partners zullen met het Ministerie in overleg gaan om
tezamen invulling te geven aan het te vormen strategisch partnerschap
onder dit beleidskader, met afspraken over wederzijdse rollen, verwachtingen, inzet en ambities, met oog voor de autonome rol van maatschappelijke organisaties. Aansluiting wordt gezocht bij de Meerjarige Landen
Strategieën van de ambassades, de thematische BHOS-resultaatkaders en
beleidsprioriteiten zodat ook het Ministerie en de posten effectief kunnen
bijdragen aan het partnerschap.
Versterking Maatschappelijk Middenveld: de verschillende
programma’s
Hieronder treft u de verdeling van programma’s, budgetten en aantallen
partnerschappen onder het beleidskader Versterking Maatschappelijk
Middenveld. Wijzigingen ten opzichte van de brief van 20 juni jl. worden
toegelicht.
Beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld1
Programma
Power of Voices
Power of Voices Partnerschappen
Voice
Accountability Fonds
SDG 5 fonds
Power of Women3
Women, Peace and Security
SRGR Partnerschap Fonds
Leading from the South

Budget (5 jaar)

Aantal partnerschappen

825 miljoen euro

Maximaal 20

36 miljoen euro (3 jaar)
75 miljoen euro

Geen partnerschappen2
Geen partnerschappen2

75 miljoen euro
40 miljoen euro
315 miljoen euro
80 miljoen euro

Maximaal 7
Maximaal 8
Maximaal 7
Geen partnerschappen2

1

Het totaalbudget voor het Beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld is hiermee
EUR 26 mln hoger dan voor dezelfde programma’s over de periode 2016–2019. Deze stijging
komt m.n. ten goede aan de programma’s onder het SDG5 fonds.
2
Deze financieringsinstrumenten worden in bestaande vorm gecontinueerd en worden binnen
dit kader niet gepubliceerd in de vorm van een tender. Voice en Leading from the South zijn
fondsconstructies, het Accountability Fonds is een naar de ambassades gedelegeerd fonds. Om
de samenhang tussen de verschillende instrumenten te benadrukken zijn alle genoemde instrumenten samengebracht in dit beleidskader.
3
Eerder aangekondigd als Female Leadership Program

Power of Voices Partnerschappen
Het maatschappelijk middenveld is wereldwijd actief op diverse
SDG-thema’s. Het kabinet onderkent de bepalende rol die maatschappelijke organisaties spelen bij vertolken van de stem van burgers en het
agenderen en mobiliseren op al deze thema’s. Voor het specifieke
programma Power of Voices Partnerschappen is gekozen voor het
versterken van maatschappelijke organisaties werkzaam op zeven
thema’s. Een programma onder Power of Voices Partnerschappen kan zich
op maximaal één van onderstaande thema’s richten:
1. Klimaatmitigatie en -adaptatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 87

2

2.
3.
4.
5.
6.
7.

Verduurzaming waardeketens
Voedselzekerheid, duurzaam waterbeheer en/of WASH (water,
sanitatie en hygiëne)
Vrouwenrechten en gendergelijkheid
Vrijheid van meningsuiting of vrijheid van religie en levensovertuiging
Gelijke rechten LHBTI1
Veiligheid en rechtsorde

Aanvragen voor het thema Seksuele en Reproductieve Gezondheid en
Rechten (SRGR) kunnen alleen worden ingediend onder het SRGR
Partnerschap Fonds en niet onder Power of Voices Partnerschappen, met
als doel samenhang en effectiviteit van SRGR partnerschappen te
bevorderen. Deze wijziging gaat gepaard met een budgetoverheveling van
Power of Voices Partnerschappen naar het SRGR Partnerschap Fonds van
EUR 100 miljoen, in lijn met de huidige uitgaven op dit thema onder het
programma Samenspraak en Tegenspraak. Het budget voor Power of
Voices Partnerschappen komt daarmee op EUR 825 miljoen.
Conform de BHOS-nota en de Kamerbrief van 20 juni jl. zullen de Power of
Voices Partnerschappen zich voor een belangrijker deel richten op de
focusregio’s2. Hiermee ontstaat meer samenhang en synergie tussen de
versterking van het maatschappelijk middenveld ter plaatse en de
uitvoering van de bilaterale landenprogramma’s. Dit leidt tot minder
fragmentatie en meer impact, en geeft invulling aan de wens om een
geleidelijke verschuiving van financiële stromen richting deze regio’s en
landen te realiseren. In de beoordeling is de kwaliteit van de voorstellen
leidend, waarna in de beoordeling een zwaardere weging wordt
toegekend aan de inzet in de focusregio’s en de overige landen genoemd
in de BHOS-nota waar een OS-relatie mee bestaat. Inzet in overige lage-,
lage midden- en hoge middeninkomenslanden blijft evenwel beperkt
mogelijk. Hiermee wordt ruimte geboden om de huidige inzet te laten
beklijven en blijft de mogelijkheid om nationaal, regionaal en internationaal verbinding en samenwerking tussen maatschappelijke organisaties
tot stand te brengen bestaan.
De thema’s Klimaatmitigatie en -adaptatie en Verduurzaming Waardeketens onder Power of Voices Partnerschappen kunnen vanwege het
specifieke karakter van de thema’s worden ingezet in lage-, lage middenen hoge middeninkomenslanden.
Het aantal partnerschappen onder Power of Voices Partnerschappen
wordt door deze thematische focus en rekening houdend met de
capaciteit op zowel het Ministerie als op de ambassades, teruggebracht
naar maximaal 20. De rol van het ministerie in deze partnerschappen
strekt immers verder dan die van financier: het ministerie en de posten
zijn deel van het strategisch partnerschap.

1

Hiermee wordt invulling gegeven aan de inzet op het thema gelijke rechten LHBTI zoals
afgesproken in het Regeerakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34) en het Regenboogakkoord.
2
De focusregio’s zijn West-Afrika/Sahel, Hoorn van Afrika, Midden-Oosten en Noord-Afrika
(MENA). De landen in de focusregio’s, alsmede de landen genoemd in de BHOS-nota zijn:
Afghanistan; Algerije; Bangladesh; Benin; Burkina Faso; Burundi; Egypte; Ethiopië; Ghana; Irak;
Indonesië; Jemen; Jordanië; Kenia; Libanon; Libië; Mali; Marokko; Mauritanië; Mozambique;
Niger; Nigeria; Oeganda; Palestijnse gebieden; Rwanda; Senegal; Soedan; Somalië; Tunesië;
Tsjaad; Zuid-Soedan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 87

3

SDG 5 fonds
De geboekte resultaten binnen het programma Leading from the South en
het streven kleine en middelgrote, lokale, vrouwenrechtenorganisaties
directe toegang te bieden tot financiering rechtvaardigen een verhoging
van het budget van EUR 60 miljoen naar EUR 80 miljoen, via een
overheveling vanuit Power of Women naar Leading from the South. Voor
Power of Women, gericht op grotere, veelal internationaal opererende
vrouwenrechtenorganisaties, is daarmee nog EUR 75 miljoen beschikbaar.
Het aantal partnerschappen onder Power of Women wordt vanwege de
budgetoverheveling teruggebracht naar maximaal zeven. Het budget van
het SRGR Partnerschap Fonds is met de overheveling van de EUR 100
miljoen vanuit Power of Voices EUR 315 miljoen voor vijf jaar. Het aantal
partnerschappen onder het SRGR Partnerschap Fonds blijft maximaal
zeven. Het aantal partnerschappen onder Women, Peace and Security
blijft maximaal 8.
Conform de BHOS-nota en de Kamerbrief van 20 juni jl. zullen Power of
Women en het SRGR Partnerschap Fonds zich voor een belangrijker deel
richten op de focusregio’s3. In de beoordeling zal ook hier de kwaliteit van
de voorstellen leidend zijn, waarna in de beoordeling een zwaardere
weging wordt toegekend aan de inzet in de focusregio’s en de overige
landen genoemd in de BHOS-nota waar een OS-relatie mee bestaat. Inzet
in overige lage-, lage midden- en hoge middeninkomenslanden blijft ook
hier beperkt mogelijk zodat de mogelijkheid blijft bestaan om nationaal,
regionaal en internationaal verbinding en samenwerking tussen
maatschappelijke organisaties tot stand te brengen. Het programma
Women, Peace and Security hanteert vanwege de specifieke subdoelstelling een eigen landenlijst die in het beleidskader gepubliceerd zal
worden.
Versterking monitoring, evaluatie en leren
Monitoring en evaluatie maakt de kwaliteit van inspanningen zichtbaar,
merkbaar en meetbaar. Dit is van groot belang om als partners tezamen
meer impact te bereiken. Om de inzet op monitoring, evaluatie en leren in
voldoende mate te garanderen, zal hiervoor een aparte voorziening
worden getroffen binnen het nieuwe beleidskader. Details worden nog
nader onderzocht en uitgewerkt. De onder Samenspraak en Tegenspraak
ingezette koers voor gezamenlijk leren en aanpassen, innovatie en
reflectie op geldigheid en houdbaarheid van de Theory of Change zal
onder het nieuwe beleidskader in gezamenlijkheid met alle partners
worden voortgezet. Leren, kritische reflectie en adaptatie blijven kern van
de monitoring en evaluatie benadering, met een flexibel monitoring- en
evaluatiesysteem, met ruimte voor (ver)sterk(t)e lokale inbreng.
Een onafhankelijke evaluatie van het beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld, uit te voeren eind 2023, zal op basis van vijf jaar
Samenspraak en Tegenspraak en eerste drie jaar van dit nieuwe beleidskader, vroegtijdig input kunnen geven voor de vormgeving van toekomstige samenwerking met maatschappelijke organisaties (na 2025).

3

De focusregio’s zijn West-Afrika/Sahel, Hoorn van Afrika, Midden-Oosten en Noord-Afrika
(MENA). De landen in de focusregio’s, alsmede de landen genoemd in de BHOS-nota zijn:
Afghanistan; Algerije; Bangladesh; Benin; Burkina Faso; Burundi; Egypte; Ethiopië; Ghana; Irak;
Indonesië; Jemen; Jordanië; Kenia; Libanon; Libië; Mali; Marokko; Mauritanië; Mozambique;
Niger; Nigeria; Oeganda; Palestijnse gebieden; Rwanda; Senegal; Soedan; Somalië; Tunesië;
Tsjaad; Zuid-Soedan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 87

4

Tijdslijn
Het nieuwe beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld en de
daarbij behorende vier subsidie-instrumenten4 zal uiterlijk eind november
gepubliceerd worden. De indieningsdatum voor aanvragen bij de vier
subsidie-instrumenten verschuift naar 12 maart 2020.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

4

Power of Voices Partnerschappen, Power of Women; Women, Peace and Security; en SRGR
Partnerschap Fonds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 87

5