Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2669
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de Minister van Infrastructuur
en Waterstaat over de met vervuild slib versterkte Westdijk bij Bunschoten.
(ingezonden 24 april 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 5 juli 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2017–2018, nr. 2046.
Vraag 1
Kent u het bericht «Sanering vervuilde Westdijk Bunschoten duurt nog tot
volgend jaar»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kan het dat de 125.000 ton thermisch gereinigde grond (TGG), die is
toegepast bij de dijkverbetering op de Westdijk te Bunschoten, zo vervuild is
met zware metalen? Hoe verklaart u dat de grond meer en andere metalen
bevat dan op de reinigingscertificaten is aangegeven? Om welke zware
metalen gaat het?
Antwoord 2
De exacte oorzaak van de verhoogde gehalten aan stoffen in de partij TGG
die in Bunschoten is toegepast, is op dit moment niet bekend. Uit onderzoek,
uitgevoerd in opdracht van Waterschap Vallei en Veluwe, volgt dat stoffen uit
de TGG zich verplaatsen naar het grondwater. Dit heeft tot gevolg dat het
grondwater is verontreinigd met de zware metalen molybdeen, arseen,
antimoon, seleen, kwik en vanadium. Eveneens zijn er gehaltes gemeten voor
de anionen sulfaat, bromide en chloride en de (aard)alkalimetalen natrium,
kalium en calcium. Uit recent onderzoek volgt tevens dat op een aantal
plaatsen in de TGG verhoogde gehaltes aan benzeen zijn vastgesteld. Ook is
hierbij GenX aangetoond. De concentratie GenX bevindt zich in het grondwa-

1

ah-tk-20172018-2669
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

RTV Utrecht, 8 maart 2018, Sanering vervuilde Westdijk Bunschoten duurt nog tot volgend jaar
(https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1741876/sanering-vervuilde-westdijk-bunschoten-duurt-nogtot-volgend-jaar.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

ter boven de bepalingsgrens2. Ondanks deze verhoogde concentraties zijn er,
volgens de GGD, geen onaanvaardbare risico’s voor de mens vastgesteld.
TGG mag verhoogde concentraties van bepaalde stoffen bevatten, mits
voldaan wordt aan de eisen en de zorgplicht uit het Besluit bodemkwaliteit.
Dan is hergebruik van TGG toegestaan. Waterschap Vallei en Veluwe heeft
met de uitgevoerde onderzoeken echter vastgesteld dat de toegepaste TGG in
de Westdijk niet voldoet aan de geldende regelgeving. Waterschap Vallei en
Veluwe wordt door Rijkswaterstaat ondersteund. Hierbij wordt meegedacht
over mogelijke oplossingsrichtingen. Het waterschap moet zelf een definitieve
keuze maken.
Vraag 3
Kunt u aangeven waar de TGG vandaan komt? Welke verantwoordelijkheid
heeft de leverancier, in dit geval International ATM, om zich te vergewissen
van de samenstelling van de grond? Kunt u aangeven hoe het toezicht op de
certificering en de controle geregeld is en welke rol er hierbij is voor het
Waterschap Vallei & Veluwe en/of voor de Inspectie Leefomgeving en
Transport?
Antwoord 3
De TGG is afkomstig van Afvalstoffen Terminal Moerdijk B.V, kortweg ATM
genoemd. ATM leverde via het bedrijf Martens van Oord de TGG voor de
Westdijk aan de Combinatie de Vries & van de Wiel – FL Liebregts V.O.F. De
Combinatie heeft de TGG verwerkt in het project. De Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT) maakt op basis van de beschikbare meldinformatie een
overzicht van de locaties waar TGG afkomstig van ATM is toegepast.
ATM is voor het thermisch reinigen van grond gecertificeerd en erkend. ATM
is gecertificeerd op grond van de in het Besluit bodemkwaliteit aangewezen
normdocumenten. Het reinigingsproces bij ATM moet voldoen aan deze
normdocumenten. De normdocumenten schrijven voor dat ATMaan de hand
van een wettelijk bewijsmiddel moet aantonen dat de TGG voldoet aan de
normen en aan het zorgplichtbeginsel van het Besluit bodemkwaliteit. Het
certificaat voor het reinigingsproces wordt afgegeven door een certificerende
instelling (CI). Hiermee is sprake van privaat toezicht. De CI is door de Raad
voor Accreditatie geaccrediteerd. De ILT houdt op grond van het Besluit
bodemkwaliteit toezicht op de CI en ook op de certificaathouder. De ILT toetst
daarbij of wordt gewerkt volgens de normdocumenten voor de thermische
reiniging van grond.
Waterschap Vallei en Veluwe is in dit geval opdrachtgever voor de dijkversterking en het toepassen van de TGG door de aannemer. Daarnaast is Waterschap Vallei en Veluwe ook bevoegd gezag voor het oppervlaktewater. Vanuit
de laatstgenoemde rol houdt het waterschap toezicht op de Wet verontreiniging oppervlaktewateren en daarmee ook op de verontreiniging van de
naastgelegen sloot als gevolg van de toegepaste TGG in de Westdijk. De
regionale uitvoeringsdienst Utrecht heeft op grond van het Besluit bodemkwaliteit, namens de gemeente, toezicht gehouden op de aanleg van de
Westdijk.
Vraag 4
Klopt het dat de veenlaag onder de dijk zo in elkaar gedrukt wordt dat deze
een buffer vormt naar het grondwater en er alleen sprake is van vervuiling
van het oppervlaktewater?
Antwoord 4
Uit een in opdracht van het waterschap uitgevoerd onderzoek volgt dat door
de samenstelling van de bodem, klei en gezette veenlaag, een (nagenoeg)
ondoorlatende laag is ontstaan. Hierdoor wordt het grondwater naar de
teensloot van het dijklichaam afgevoerd. Daarnaast wordt door een kwel
(onder druk naar het oppervlak stromend grondwater) het grondwater uit de
Westdijk ook richting de sloot gestuurd. Het onder de dijk gelegen verontreinigd grondwater verplaatst zich daarmee voornamelijk naar de naastgelegen
sloot.

2

De bepalingsgrens is de laagste gevalideerde waarde van een analyse.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 5
Kent u de verschillende oplossingsrichtingen voor de dijk, te weten vervuilde
grond afgraven en vervangen door schoon zand of een damwand, de grond
inpakken met folie of met een drainagesysteem vervuild water afpompen
naar een zuiveringsinstallatie? Ziet u mogelijkheden om de uitvoering van
een oplossing te versnellen?
Antwoord 5
Het dagelijks bestuur van Waterschap Vallei en Veluwe heeft op 23 mei 2018
de beslissing genomen om het algemeen bestuur van het waterschap te
adviseren om de TGG volledig te ontgraven en te vervangen door schoon
materiaal. Een definitieve beslissing zal worden genomen op 4 juli 2018. Voor
het moment van uitvoering is het waterschap ook gehouden aan de wet- en
regelgeving voor het graven in primaire waterkeringen. Hierdoor kan
bijvoorbeeld niet op elk moment in het jaar worden gegraven in de waterkering. Dit beïnvloedt mede het moment van uitvoering. Het waterschap zal de
uitvoering zo spoedig mogelijk starten.
Vraag 6
Klopt het dat u gericht en bewust op zoek bent gegaan, onder andere in de
context van het Hoogwaterbeschermingsprogramma, naar mogelijkheden om
TGG toe te passen in primaire keringen? In hoeverre is deze toepassing
gebruikelijk in primaire keringen elders in projecten?
Antwoord 6
De rijksoverheid maakt het met het Besluit bodemkwaliteit mogelijk om TGG
toe te passen. Het reinigen van verontreinigde grond is gewenst. Immers,
hiermee wordt voorkomen dat potentieel herbruikbare grond wordt gestort.
TGG wordt niet vaak toegepast in primaire keringen. Veelal wordt bij primaire
keringen gewerkt met natuurlijke gebiedseigen materialen. Een aannemer
heeft binnen het contract de ruimte om andere materialen, zoals TGG, toe te
passen onder voorwaarde dat wordt voldaan aan de wet- en regelgeving en
de contracteisen.
Vraag 7
Op welke wijze worden in uw ogen de financiële gevolgen gedragen wanneer
de toepassing van TGG leidt tot situaties zoals hierboven beschreven?
Antwoord 7
Op het moment dat een partij TGG levert die niet aan de wettelijke eisen
voldoet en de contractuele verplichtingen voorzien hierin, dan kan sprake zijn
van een privaatrechtelijk geschil. Een partij kan dan besluiten, in het geval
maatregelen noodzakelijk zijn, om de kosten te verhalen. Het waterschap
heeft de aannemer aansprakelijk gesteld. Het waterschap is voornemens om
alle kosten te verhalen op de vervuiler en of de veroorzaker, en neemt
daarvoor de noodzakelijke juridische stappen.
Vraag 8, 9
Heeft de rijksoverheid vanuit haar bouwprojecten een belang in het afzetten
van vervuild materiaal bij afvalverwerkers zoals ATM? Wat is het belang in
het behouden van de toepassing van TGG als bouwstof?
Bent u bereid het gebruik van TGG uit te sluiten voor deze toepassingen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8, 9
Indien verontreinigde grond vrijkomt en kan worden gereinigd, moet deze ter
reiniging worden aangeboden bij een grondreiniger. Hiermee wordt het
storten van verontreinigde grond beperkt en hergebruik gestimuleerd.
Vraag 10
Welke wijzigingen in de Omgevingswet (of vooruitlopend daarop) kunnen
worden doorgevoerd om toezicht en handhaving te verbeteren en situaties
zoals bij de Westdijk in Bunschoten te voorkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Het systeem certificeren en erkennen is opgenomen in het Besluit bodemkwaliteit. Dit zal vooralsnog geen onderdeel worden van de Omgevingswet.
De huidige problemen met TGG maken dat het vertrouwen in het product is
afgenomen. Het is op dit moment nog niet volledig bekend waarom de TGG
niet altijd voldoet aan de eisen. Het systeem van keuren van grond, het
thermisch reinigingsproces, de wijze van toepassing van TGG en de
kwaliteitsborging is complex. Ik laat een verkenning uitvoeren naar de
mogelijkheden tot verbetering van de kwaliteit van TGG.
Rijkswaterstaat en het Hoogwaterbeschermingsprogramma (met daarin de
waterschappen) staan het toepassen van TGG voorlopig niet meer toe. De
toepassing van TGG zal worden heroverwogen zodra duidelijkheid bestaat
over de oorzaken van het ontstane probleem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4