Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr.25

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 22 juni 2011
De vaste commissies voor Buitenlandse Zaken1 en voor Defensie2 hebben
een aantal vragen voorgelegd aan de ministers van Buitenlandse Zaken
en van Defensie over de brief van 10 juni 2011 betreffende de Artikel 100
brief inzake de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan Operatie
Unified Protector – Libië (Kamerstuk 32 623, nr. 24).
De ministers hebben deze vragen beantwoord bij brief van 20 juni 2011.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,
Pechtold
De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,
Van Beek
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-32623-25
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

1

1, 39, 40 en 59
Lag er een verzoek van de NAVO en/of de VN om de Nederlandse
deelname aan de missie in Libië te verlengen? Zo ja, waar werd specifiek
om verzocht?
Op welke wijze draagt Nederland bij aan het terugbrengen van elk van de
specifieke tekorten waar SACEUR in Brussel op 8 juni jl. op wees?
Waarom is er niet voor gekozen bij te dragen aan het terugbrengen van
het tekort aan capaciteit voor het aangrijpen van gronddoelen?
In hoeverre kampt de operatie met operationele tekorten? Wat voor
tekorten zijn dit, en in hoeverre zijn bondgenoten in staat en bereid om die
aan te vullen?
De behoeftestelling van de NAVO is met de verlenging van de missie niet
significant gewijzigd. Alle lidstaten zijn verzocht te bezien of en hoe zij aan
de missie kunnen (blijven) bijdragen. Tijdens de ministeriële bijeenkomst
in Brussel op 8 juni jl. wees SACEUR in het bijzonder op de tekorten aan
PsyOps, ISR, Air to Air Refuelling, stafcapaciteit, capaciteit voor het
aangrijpen van gronddoelen en voor Opposed Boardings. De regering
heeft ervoor gekozen om naast de verlenging van de huidige bijdrage een
extra bijdrage te leveren op het gebied van PsyOps en mogelijk extra
stafcapaciteit. Daarmee levert Nederland een evenredige en sterke
bijdrage aan de operatie en het oplossen van de tekorten. De regering
heeft ervoor gekozen om de behoeftestelling op het gebied van Air-to-Aircapaciteit te blijven vervullen en geen capaciteit beschikbaar te stellen
voor het aangrijpen van gronddoelen.
2
Zijn Nederlandse toestellen sinds de start van deelname aan Unified
Protector in een situatie geweest waarin aangrijpen van gronddoelen
nodig was om burgers te beschermen?
Nee. De Nederlandse F 16’s voeren geen aanvallen tegen gronddoelen uit.
3 en 43
Hoeveel air-to-ground bommen of wapens heeft Nederland aan overige
deelnemende landen van Unified Protector geleverd?
Is het waar dat Denemarken verzocht heeft om munitie voor F-16’s van
Nederland over te nemen? Zo ja, wat is de reactie van de minister?
Denemarken heeft Nederland om honderd bomlichamen voor F 16’s
verzocht. Op basis van staande afspraken met bondgenoten over
wederzijdse ondersteuning heeft Defensie ingestemd met de levering aan
Denemarken. De leveringsprocedure voor dertig bomlichamen (kostprijs
ongeveer 2000 euro per stuk) zal komende week worden voltooid.
Denemarken betaalt daar nu niet voor. Conform de gebruikelijke
procedure ontvangt Nederland te zijner tijd nieuwe bommen van
Denemarken. Dit soort reguliere verzoeken worden veelvuldig gedaan
voor bijvoorbeeld de ISAF-missie.
4 en 56
Klopt het dat Nederlandse militairen aan boord van AWACS-toestellen
actief betrokken zijn bij het aanwijzen van doelen? Zo nee, waarom niet?
Waar zullende AWACS met Nederlands personeel precies voor worden
ingezet de komende 3 maanden?
De AWACS-vliegtuigen worden primair ingezet voor de deconflictie, de
coördinatie en de vliegveiligheid van en tussen de aanwezige vliegtuigen
in het luchtruim boven Libië. De AWACS wordt in het kader van de
aanvallen tegen gronddoelen alleen ingezet als intermediair tussen het
hoofdkwartier dat de doelen selecteert (het Combined Air Operation

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

2

Centre in Italië) en de vliegtuigen die de aanvallen uitvoeren. Daarbij
fungeert de AWACS derhalve soms als tussenschakel, maar niet als
opdrachtgevende eenheid. De AWACS vervult geen rol in het aanwijzen
van doelen.
5
Kunt u bevestigen dat de regering in Libië (Qaddafi) een brief aan
westerse regeringen heeft geschreven, in ieder geval aan de Amerikaanse
regering of het Amerikaanse parlement? Zo ja, wat is de kern van het
aanbod? (Zie: http://blogs.aljazeera.net/liveblog/libya-jun-11-2011-1116)
De regering bevestigt dat het Amerikaanse Congres een dergelijke brief
heeft ontvangen. De kern van het aanbod is het pleiten voor een staakthet-vuren en het financieren van humanitaire hulp. Daarbij stelt de
Libische regering voor om samen aan tafel te zitten met geschikte
gesprekspartners onder leiding van de VS om de «vernietiging» te
stoppen en te beginnen met onderhandelingen over een vreedzame
oplossing voor het conflict. Het Amerikaanse Congres heeft nog niet
gereageerd op deze brief.
6
Is het waar dat Libië via Griekenland probeert te onderhandelen? (zie,
Independent 10 juni 2011)? Zo ja, wat is de stand van zaken van deze
onderhandelingen? Is het waar dat het daarbij om te beginnen over
humanitaire hulp gaat? Is het tevens waar dat deze onderhandelingen een
opening kunnen zijn voor een staakt-het-vuren en kunnen leiden tot het
vertrek van de regering van Libië? Zo ja, hoe staat u tegenover een
dergelijk initiatief? Deelt u de opvatting dat resolutie 1973 een staakt-hetvuren vereist? Indien neen, waarom niet? (Zie: http://
www.independent.co.uk/news/world/africa/gaddafi-regime-staked16312bn-on-secret-deal-in-bid-to-open-peace-talks-2295343.html.) (Zie
ook: Exclusive: Battered Libya sues for peace, 26 mei 2011; http://
www.independent.co.uk/news/world/africa/exclusive-battered-libya-suesfor-peace-2289133.html).
Aan het begin van de crisis in Libië heeft in Athene een informele
ontmoeting plaatsgevonden tussen de Libische ex-premier en
waarnemend minister van Buitenlandse Zaken Al Obeidi en Premier
Papandreou. Details over de inhoud van deze ontmoeting zijn niet bekend.
Sindsdien lijken er geen nieuwe initiatieven van Griekse zijde te zijn
ontplooid. Kort geleden heeft minister van Defensie Venizelos tijdens een
NAVO-top gezegd dat «Kreta beschikbaar wordt gesteld als knooppunt
voor humanitaire operaties (onder VN-vlag, met ondersteuning van de EU
en de NAVO), die na de beëindiging van de militaire operaties noodzakelijk zullen zijn».
Zie verder antwoord vragen 7 en 8.
7
Heeft u kennis genomen van het rapport «Popular protest in North Africa
and the Middle East (V): making sense of Libya», (International Crisis
Group, 6 juni 2011) waarin met klem wordt opgeroepen tot een staakt-hetvuren en onderhandelingen over een politieke toekomst van Libië zonder
Qaddafi? Wat is uw opvatting over deze oproep en de analyse dat een
onderhandelde overeenkomst het meest voordelig is voor de toekomst
van Libië? Kunt u dit toelichten? (Zie: http://www.crisisgroup.org/~/media/
Files/Middle%20East%20North%20Africa/North%20Africa/
107%20Popular%20Protest%20in%20North%20Africa%20and%20the%
20Middle%20East%20V%20-%20Making%20Sense%20of%20Libya.ashx)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

3

De regering is bekend met dit rapport en deelt de opvatting van ICG dat
een staakt-het-vuren en onderhandelingen betere kansen geven voor een
ordelijke transitie. Dit geldt zeker in het geval van gewelddadigheden van
de kant van een repressief regiem. Hiertoe worden in dit geval sinds het
uitbreken van het conflict pogingen ondernomen. Een brede dialoog zal in
elk scenario belangrijk zijn, vooral ook na de val van Qaddafi, om verdere
instabiliteit te voorkomen. Daarbij is het belangrijk dat nú al wordt
gestreefd naar inclusiviteit. De regering heeft zowel in EU-verband als in
de Contactgroep voortdurend gepleit voor de noodzaak voor een
inclusieve politieke oplossing, naast de militaire en economische druk op
het Qaddafi-regime. Het rapport stelt echter dat het vertrek van Qaddafi
het resultaat moet zijn van een politiek proces. Voor de Libische oppositie
zowel als voor de EU heeft Qaddafi alle legitimiteit verloren en moet hij
onmiddellijk opstappen.
8
Kunt een overzicht geven van de inspanningen van de Afrikaanse Unie om
tot een staakt-het-vuren te komen? Kunt u ook een appreciatie geven van
deze pogingen om tot een einde van de vijandelijkheden te komen?
Op 10 maart jl. heeft de Afrikaanse Unie (AU) een Road Map gepresenteerd voor een politieke oplossing voor de crisis in Libië. Op basis hiervan
heeft een delegatie van de AU Libië bezocht en gesprekken gevoerd met
zowel het regime van Qaddafi als met de oppositie in Benghazi. Qaddafi
zou het staakt-het-vuren op basis van de AU Road Map accepteren. De
Libische oppositie accepteert echter geen initiatieven waarin niet staat dat
Qaddafi vertrekt. Op 31 mei bezocht president Zuma van Zuid Afrika,
namens de AU, Tripoli en voerde gesprekken met Qaddafi met het doel
een oplossing te vinden voor de crisis. Het bezoek heeft geen resultaat
opgeleverd.
Verder neemt de AU deel aan de Internationale Contactgroep Libië (CG)
als waarnemer en werkt momenteel in samenwerking met de «Caïro 5»
(VN, AU, EU, AL, OIC) aan de voorbereiding van een monitoringmissie
voor de naleving van een eventueel staakt-het-vuren.
De Nederlandse regering vindt dat de VN Speciaal Gezant voor Libië,
Al-Khatib, een leidende rol moet hebben in de onderhandelingen over een
politieke oplossing in Libië. Daarbij is de betrokkenheid van regionale
stakeholders zoals de AU belangrijk.
9
Deelt u de opvatting dat na drie maanden oorlog, bombarderen alleen
geen einde zal maken aan het conflict in Libië, zoals kennelijk in de Britse
regering wordt aangenomen? Zo ja, wat stelt u daarom voor? Indien neen,
waarom niet, wanneer verwacht u dat de oorlog gewonnen zal zijn? (Zie
Guardian, 14 juni 2011, «Libyan bombing alone will not budge Gaddafi,
UK officials warn.»)
Binnen de NAVO zijn de bondgenoten het er steeds over eens geweest dat
de inzet van militaire middelen alleen niet een einde zal kunnen maken
aan het conflict. Dat was en is ook niet het doel van de operatie. Er dient
een politieke oplossing te komen, met als onderdelen een akkoord over
een staakt-het-vuren en afspraken over de manier waarop het Libische
volk in staat zal worden gesteld voortaan zelf zijn toekomst te bepalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

4

10
In hoeverre wordt het aanbod van Turkije gesteund door de internationale
gemeenschap om Qaddafi een vrije uittocht te geven naar Turkije? Wat
houdt het Turkse aanbod in? Wat is het Nederlandse standpunt
hieromtrent?
Op 10 juni jl. heeft Turkije «garanties» aangeboden aan Qaddafi indien hij
Libië verlaat. Turkije heeft aangegeven Qaddafi te willen helpen om te
vertrekken naar een bestemming van eigen keuze. Turkije zou op basis
van de reactie van Qaddafi de NAVO-bondgenoten informeren. Qaddafi
heeft niet op het Turkse aanbod gereageerd. Voor de Nederlandse
regering en de EU heeft Qaddafi alle legitimiteit verloren en zal hij op
enigerlei wijze moeten vertrekken.
11
Geniet Qaddafi nog brede steun onder het leger? Is er sprake van veel
overloop vanuit het leger naar de oppositie? In hoeverre zegt dit iets over
de steun die Qaddafi geniet?
Er zijn aanwijzingen dat het regime nog slechts kan rekenen op de
onvoorwaardelijke loyaliteit van de zogeheten Regime Protection Forces
en voorwaardelijke steun van kleinere eenheden. Tevens roept het gezag
in Tripoli ook de Libische bevolking op zich aan te melden voor militaire
taken. De loyaliteit vanuit de krijgsmacht is niet indicatief voor de steun
van de Libische bevolking voor Qaddafi. Veel militairen vrezen voor
repressieve maatregelen tegen henzelf en hun families indien zij deserteren. Desalniettemin zijn, vooral aan het begin van de opstand, enkele
duizenden militairen overgelopen naar de oppositie.
12
Hoe beoordeelt u de houding en het standpunt van Duitsland, dat niet
meedoet aan de NAVO-missie, maar op andere dan militaire wijze steun
verleent aan de Libische oppositie?
De regering pleit voor zoveel mogelijk internationale en regionale
betrokkenheid bij het uitvoeren van de VNVR resoluties 1970 en 1973.
Duitsland doet niet mee aan de NAVO-missie. Het heeft zich gecommitteerd aan humanitaire en diplomatieke bijdragen.
13
Op welke manier heeft de regering uitvoering gegeven aan de motie El
Fassed (32 623 nr. 12) om indien nodig, actieve ondersteuning te bieden
aan de zuidelijke EU-lidstaten bij de humane opvang van vluchtelingen en
andere EU-lidstaten op te roepen dezelfde ondersteuning te bieden?
De regering heeft steeds ingezet op een Europese aanpak van de
migratiestromen uit de zuidelijke nabuurschapsregio en op praktische
ondersteuning van lidstaten wanneer er sprake is van een onevenredige
hoge asieldruk.
De zuidelijke lidstaten kunnen in dit kader een beroep doen op bestaande
instrumenten, zoals ondersteuning via o.a. het EU-grensbewakingsagentschap Frontex en het Europees ondersteuningsbureau voor
asielzaken (EASO). Zo is de door Frontex gecoördineerde gezamenlijke
operatie HERMES opgestart in het maritieme grensgebied tussen de
Italiaanse en Noord-Afrikaanse kust, waaraan Nederland nog steeds
bijdraagt.
Daarnaast staan ook de aan migratie gerelateerde fondsen van de EU
zoals het Europees Vluchtelingenfonds en het Buitengrenzenfonds ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

5

beschikking van deze lidstaten. Nederland acht intra-EU relocatie van
erkend vluchtelingen niet opportuun. Van een herverdeling van asielstatushouders onder lidstaten kan pas sprake zijn als er sprake is van een
gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
Vanwege de bijzondere situatie in Malta heeft de regering besloten een
beperkt aantal erkend vluchtelingen over te nemen van Malta. Inmiddels
hebben meerdere lidstaten dit toegezegd.
Overigens is activering van de eveneens in de motie El Fassed genoemde
richtlijn tijdelijke bescherming uit 2001 op dit moment niet aan de orde.
Dit is ook bevestigd door de Commissie.
14
Zijn de juridische experts van de NAVO inmiddels op een lijn over hoe de
VN Veiligheidsraad resolutie 1973 moet worden geïnterpreteerd als het
gaat om de bombardementen, grondondersteuning aan de oppositie, en
wapenleveranties aan de oppositie in het kader van «bescherming van
burgers»?
Er is consensus binnen de NAVO dat bombardementen ter bescherming
van de Libische burgerbevolking binnen het mandaat van de VN
resoluties vallen en dat training aan de oppositie niet binnen het mandaat
valt. Onder de NAVO-bondgenoten is de dominante interpretatie dat
wapenleveranties aan de oppositie niet binnen het VN mandaat vallen.
15 en 48
Kan de regering de hele reikwijdte van Unified Protector overzien en
onderschrijven, ondanks dat Nederland maar aan een beperkt gedeelte
van de missie meedoet? Zo ja, kunt u dit toelichten?
Is de regering van mening dat het mandaat voor handelen dat gegeven
wordt met de VN Veiligheidsraad resolutie 1973 afwijkt van de daadwerkelijke uitvoering ervan door de NAVO (en aangesloten landen)? Zo ja, hoe
gaat de regering daarmee om? Zo nee, hoe beoordeelt de regering in dat
kader dan de bombardementen op civiele doelen en de training en
bewapening van de oppositie door de internationale gemeenschap?
De missie valt in haar gehele reikwijdte binnen de grenzen van het
mandaat van de VN Veiligheidsraad zoals vastgelegd in de Resoluties
1970 en 1973.
De NAVO neemt alle mogelijke maatregelen om zo veel mogelijk te
voorkomen dat er bij dat optreden burgerslachtoffers vallen of civiele
objecten beschadigd worden. Helaas is dit echter niet altijd te voorkomen,
onder meer omdat pro-Qaddafi eenheden bewust posities kiezen in
bewoonde gebieden. De NAVO is niet betrokken bij het trainen of
bewapenen van de oppositie.
16
Op welke wijze zal de Nederlandse inzet bijdragen aan het behalen van de
nog niet volbrachte Berlijn-doelstellingen?
De Berlijn-doelstellingen kunnen slechts deels door militaire inzet worden
bevorderd. Voor het overgrote deel dienen zij met politieke middelen te
worden bereikt. Zolang deze doelstellingen nog niet zijn bereikt blijft de
missie noodzakelijk om grootschalig geweld tegen de burgerbevolking te
voorkomen en draagt deze bij aan het reduceren van het vermogen van
Qaddafi om de burgerbevolking aan te vallen. Dat geldt ook voor de
Nederlandse bijdrage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

6

17 en 46
Zijn er aanwijzingen dat uit het zuiden of westen wapens worden geleverd
aan de regering van Qaddafi? Zo ja, worden daar maatregelen tegen
genomen? Welke zijn dat?
Wordt het wapenembargo door de internationale gemeenschap ook over
land bewaakt of alleen in de lucht en op zee? Zijn er schattingen van het
aantal en soort wapens dat nog steeds Libië bereikt, ondanks het toezicht
op de naleving van het wapenembargo?
In het kader van de operatie Unified Protector wordt toegezien op
naleving van het wapenembargo met militaire middelen op en boven zee.
Maritieme transporten worden door de NAVO indien nodig aangeroepen
of geboard. Voor zover bekend hebben geen wapens Libië vanuit het
buitenland over zee bereikt sinds het instellen van het embargo.
Hoewel de effecten van het maritieme wapenembargo positief zijn, slagen
de strijdende partijen er mogelijk in op illegale wijze militair materieel,
wapens en munitie te importeren over land. De westelijke en zuidelijke
grenzen van Libië strekken zich uit over enorme afstanden en gaan door
bergachtig terrein, waardoor het lastig is de mogelijke wapensmokkel te
monitoren of tegen te gaan. Er zijn indicaties dat sprake is van smokkel.
Het betreft dan over het algemeen klein kaliber wapens.
18
De VNVR Resolutie 1973 noch de Berlijn-doelstellingen van de Internationale Contact Groep hebben de verwijdering van het Qaddafi-regime als
doel. In hoeverre is er toch internationale overeenstemming over de
noodzaak van het aftreden van Qaddafi voor een oplossing van de crisis
binnen respectievelijk de VN Veiligheidsraad, de Arabische Liga, de
Afrikaanse Unie en de Contact Groep?
De Contact Groep (CG) is bedoeld om de internationale inspanningen met
betrekking tot de crisis in Libië te coördineren. De CG is tot nu toe drie
keer bij elkaar gekomen en naar aanleiding van iedere bijeenkomst is een
verklaring van de voorzitters uitgebracht waarin aangegeven werd dat
Qaddafi alle legitimiteit verloren heeft.
Op 21 maart jl. concludeerde de Europese Raad dat Qaddafi onmiddellijk
moest vertrekken. Op 12 april jl. herhaalde de Raad opnieuw zijn oproep
aan Qaddafi hiertoe. Op 23 mei jl. is daarbij geconcludeerd dat Qaddafi
alle legitimiteit verloren heeft.
De Arabische Liga en de Afrikaanse Unie hebben niet officieel verklaard
dat Qaddafi zijn legitimiteit verloren heeft. Beide organisaties nemen deel
als waarnemer aan de Contactgroep.
19
Wat wordt er gedaan om gehoor te geven aan de verzoeken tot
aanhouding van Qaddafi, zijn zoon Saif al-Islam en Abdallah al-Senussi
door de aanklager van het Internationaal Strafhof? Hoe draagt de
Nederlandse inzet hieraan bij?
De aanklager van het Internationaal Strafhof heeft de Kamer van
Vooronderzoek verzocht om aanhoudingsbevelen uit te vaardigen tegen
Muammar Qaddafi, Saif al-Islam Qaddafi en Abdallah al-Senussi. De
Kamer van Vooronderzoek heeft nog geen beslissing genomen over het
uitvaardigen van aanhoudingsbevelen tegen genoemde personen. Indien
en wanneer de Kamer van Vooronderzoek hiertoe zou besluiten, is het in
de eerste plaats aan de autoriteiten in Libië om genoemde personen aan
te houden en over te leveren aan het Hof. Daarnaast hebben Statenpar-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

7

tijen bij het ICC de verplichting hen aan te houden wanneer zij zich op het
grondgebied van de Statenpartij bevinden, en hen over te leveren aan het
Hof.
20, 24 t/m 26
Is Nederland van plan de Libische Nationale Interim Raad in Benghazi te
erkennen, zoals bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland en Italië al gedaan
hebben? Zo nee, waarom niet?
Om welke redenen verklaart de minister van Buitenlandse zaken de
erkenning door Europese landen als Frankrijk en Duitsland van de
Nationale Interim Raad als « te snel» (radio 1 van 14 juni)?
Waarop baseert de minister van Buitenlandse zaken zijn uitspraak (radio 1
van 14 juni) dat de opstandelingen van de Interim Raad nog teveel een
band hebben met alleen het oosten en niet het hele land? Hoe verhoudt
die uitspraak zich tot het feit dat vanaf het begin vertegenwoordigers uit
het westen in de Raad vertegenwoordigd waren en dat sinds ruim een
maand vertegenwoordigers uit alle regio’s van Libië eraan deelnemen?
Kan de minister bevestigen dat de Interim Raad bestaat uit meer dan
vijftig vertegenwoordigers van o.a. Tobrug, Derna, Zawya, Benghazi,
Tripoli, Yafran, Sirt, Sabha, Misrata, Touareg en daarmee uit vertegenwoordigers uit het hele land? Zo nee, welke regio’s vertegenwoordigen de
raadsleden?
Nederland erkent staten, geen regeringen. Dat neemt niet weg dat de
Libische Interim Raad (NIR) voor Nederland en voor de EU nu een cruciale
politieke gesprekspartner. Daarbij is het voor de regering van belang dat
de NIR representatief is voor geheel Libië. Gezien de huidige omstandigheden is het moeilijk zeker te stellen dat de NIR alle Libiërs vertegenwoordigt.
Door de NIR zelf verstrekte informatie over de samenstelling van de Raad
vermeldt dat de leden vertegenwoordigers van lokale raden uit geheel
Libië zijn; voor een aantal regio’s zijn er nog geen vertegenwoordigers
voorgedragen. Een aantal leden neemt nog niet (openbaar) deel vanwege
veiligheidsrisico’s die in de nog door Qaddafi beheerste gebieden
verbonden zijn aan een associatie met de NIR. Daarmee heeft de Raad
misschien wel de potentie van een omvattend en geheel Libië vertegenwoordigend lichaam, maar op dit moment zijn slechts leden uit de niet
door Qaddafi beheerste gebieden in staat een actieve bijdrage aan de
werkzaamheden van de NIR te leveren.
Het is niet duidelijk hoeveel leden de NIR op dit moment precies telt. De
Raad vermeldt 31 leden, andere bronnen spreken van 33 leden. Naast de
NIR, die als een parlement kan worden gezien, bestaat er een «interim
committee» van (voor zover bekend) 15 leden, dat de functie van een
regering bekleedt.
21
Welke pogingen zijn er tot nu toe door wie ondernomen om een staakthet-vuren te bewerkstelligen? Op welke gronden zijn de voorstellen
afgewezen en door wie?
De Afrikaanse Unie presenteerde op 10 maart jl. een Road Map voor een
politieke oplossing voor de crisis in Libië, inclusief een staakt-het-vuren.
De oppositie in Benghazi weigert iedere oproep tot een staakt-het-vuren
als die niet gepaard gaat met het vertrek van Qaddafi.
VN Ondersecretaris-General Valerie Amos deed begin mei een algemene
oproep tot een tijdelijke stopzetting van de vijandelijkheden, voor 24 tot 72
uur, om toegang voor humanitaire hulpverleners en goederen mogelijk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

8

maken. OCHA riep tevens VN lidstaten op hiervoor te lobbyen bij de
betrokken partijen.
VN Speciaal Gezant voor Libië, Al-Khatib, sprak in mei met de Libische
autoriteiten in Tripoli om een tijdelijk staak-het-vuren te bewerkstellingen
ten behoeve van humanitaire hulpverlening in door het conflict getroffen
gebieden.De Humanitaire Coördinator voor Libië, Panos Moumtzis, sprak
in mei met de Libische autoriteiten over een tijdelijke stopzetting van de
gevechten om zo toegang via land en via zee tot Misrata en de Nafusa
Bergen te krijgen.
De pogingen tot een tijdelijk staakt-het-vuren ten behoeve van humanitaire hulpverlening moeten nadrukkelijk worden onderscheiden van
politieke pogingen een permanent staakt-het-vuren te bereiken. Tot nu toe
hebben geen van de pogingen resultaat opgeleverd.
22
Aan welke extra sanctiemaatregelen tegen het regime van Qadaffi denkt
de regering? Is hier consensus over te bereiken in de EU? Op welke
termijn wil de regering deze extra sancties voorstellen en invoeren?
Het is essentieel de sancties rigoureus uit te voeren en de politieke en
militaire druk op Libië te handhaven en waar mogelijk te vergroten.
Binnen de EU is hier consensus over. Het EU-sanctieregime tegen het
Qaddafi-regime wordt dan ook voortdurend tegen het licht gehouden om
te bezien of aanvullende maatregelen wenselijk en mogelijk zijn. De EU
heeft onder meer onlangs besloten tot sancties tegen zes havens die
onder controle staan van Qaddafi, om handelsstromen die het regime van
Qaddafi ten goede komen, af te snijden. Afhankelijk van de ontwikkelingen in Libië zullen nadere maatregelen worden overwogen.
23
Heeft Nederland personeel aangeboden aan het EU kantoor in Benghazi?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, om hoeveel mensen gaat het en in welke
posities?
Nederland heeft geen personeel aangeboden aan het EU-kantoor in
Benghazi. Het EU-kantoor in Benghazi is onderdeel van de Europese
Dienst voor Extern Optreden (EDEO) en de Hoge Vertegenwoordiger
beslist over het personeel. Daarnaast bespreekt Nederland in Beneluxverband de opties om de contacten met de Nationale Interim Raad in
Benghazi te intensiveren. De Benelux-landen beschouwen de NIR als een
cruciale politieke gesprekspartner.
24
Om welke redenen verklaart de minister van Buitenlandse zaken de
erkenning door Europese landen als Frankrijk en Duitsland van de
Nationale Interim Raad als « te snel» (radio 1 van 14 juni)?
Zie het antwoord op vraag 20.
25
Waarop baseert de minister van Buitenlandse zaken zijn uitspraak (radio 1
van 14 juni) dat de opstandelingen van de Interim Raad nog teveel een
band hebben met alleen het oosten en niet het hele land? Hoe verhoudt
die uitspraak zich tot het feit dat vanaf het begin vertegenwoordigers uit
het westen in de Raad vertegenwoordigd waren en dat sinds ruim een
maand vertegenwoordigers uit alle regio’s van Libië eraan deelnemen?
Zie het antwoord op vraag 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

9

26
Kan de minister bevestigen dat de Interim Raad bestaat uit meer dan
vijftig vertegenwoordigers van o.a. Tobrug, Derna, Zawya, Benghazi,
Tripoli, Yafran, Sirt, Sabha, Misrata, Touareg en daarmee uit vertegenwoordigers uit het hele land? Zo nee, welke regio’s vertegenwoordigen de
raadsleden?
Zie het antwoord op vraag 20.
27
Waarom zal de NAVO niet de leiding nemen bij een transitiefase? Is
duidelijk wie de leiding hierin krijgt?
De NAVO heeft de verantwoordelijkheid genomen voor de militaire
uitvoering van VNVR-resoluties 1970 en 1973 en steeds gesteld dat de
ondersteuning van het bredere politieke proces geleid wordt door de VN
en de Contactgroep. De NAVO zal alleen op verzoek een ondersteunende
rol spelen als daaraan expliciet behoefte is, als deze regionale steun kent
en als er een toereikende juridische grondslag is. Juist voor de ondersteuning van de transitiefase, waarin naast eventuele militaire aspecten
vooral de politieke, humanitaire en wederopbouwaspecten van belang
zijn, geldt dat de leiding bij de VN en de Contactgroep moet liggen.
Betrokkenheid van het Libische volk is hierbij een belangrijk uitgangspunt.
28
Op welke manier ziet de minister een specifieke rol weggelegd voor de
Benelux (ten opzichte van de EU en Nederland zelf) in het kader van de
wederopbouw?
De Benelux-landen trekken samen op en nemen om de beurt deel aan de
Contactgroep Libië, evenals de Nordics. Daarvoor worden standpunten
van te voren op elkaar afgestemd. Verder heeft de Benelux een
gezamenlijk fact-finding missie naar Benghazi uitgevoerd. De regering
onderschrijft het belang van post-conflict planning in Libië en beziet thans
een aantal opties voor een proportionele Nederlandse bijdrage daaraan.
Deze bijdragen zullen zoveel mogelijk in multilateraal verband worden
gedaan, waarbij ook wordt gekeken naar een bijdrage in Benelux-verband.
Momenteel wordt er ook in Benelux verband gekeken naar een vervolg
van de Benelux fact finding missie naar Benghazi. De gezamenlijke
Benelux-missie heeft een toegevoegde waarde. Het versterkt onze positie
en is ook positief ontvangen door de NIC. Deze gezamenlijke aanpak zou
in de post-conflict fase ook gebruikt kunnen worden.
29
In de brief wordt aangegeven dat Nederland zowel voor de VN als de
Contact Group een belangrijke coördinerende rol ziet weggelegd. Hoe
worden de taken tussen de twee organen verdeeld? Op welke manier
vullen de beide organen elkaar aan?
De VN heeft de leidende rol om tot een politieke oplossing te komen. In dit
verband ondersteunt Nederland de inspanningen van de VNSG AL-Khatib.
De VN neemt deel aan de Contactgroep Libië en alle inspanningen
worden gecoördineerd.
30
Is er inmiddels een duidelijke strategie, inclusief exit, ontwikkeld door de
internationale gemeenschap, waarbij duidelijk is welke middelen, door
wie, op welke wijze moeten worden ingezet de komende lange periode
van omwenteling en transitie? Zo ja, kunt u deze strategie met de Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

10

delen? Zo nee, wordt hieraan gewerkt, zo ja door wie en in welk stadium
zijn de plannen?
De internationale gemeenschap is al enige tijd geleden begonnen met de
ontwikkeling van strategieën voor de toekomst. Op 29 maart jl. is besloten
is dat de VN de coördinatie van de post-conflict activiteiten van de
internationale gemeenschap op zich zal nemen. Op 13 april jl. is daartoe
een inter-agency task force voor Libië opgezet, onder leiding van het UN
Department of Political Affairs. Hieraan nemen alle VN agentschappen van
de UNDP deel, evenals het VN-Secretariaat en de Wereldbank. De SGVN
heeft Ian Martin aangesteld als zijn speciale adviseur voor Post Conflict
Planning voor Libië. Zijn rol is gericht op steun aan inclusieve politieke
autoriteiten die het gehele Libische volk vertegenwoordigen. Er zullen
adviseurs worden ingezet die zich richten op preventie, transitie,
peace-building en wederopbouw. Ian Martin krijgt in New York onder
andere steun van UNDP/BCPR, bij zijn taken voor het maken van
post-conflict scenario’s.
Aangezien de VN op dit moment slechts beperkt kan functioneren in Libië,
richt het zich in eerste instantie op een «pre-assessment proces», waarbij
een analyse van mogelijke post-conflict activiteiten centraal staat,
alsmede een voorlopige analyse waar de VN (of andere internationale)
hulp nodig kan zijn. In de analyse wordt gekeken naar het politieke proces,
de veiligheidsdiensten, het rechtssysteem, mensenrechten, economische
wederopbouw, overheidsstructuren, dienstverlening en infrastructuur. Het
«pre-assessment» moet de basis leggen voor werkelijke «in-country
post-conflict assessments» zodra de tijd daar rijp voor is.
Verder werd in de derde bijeenkomst van de CG van 9 juni jl. over
post-conflict planning en stabilisatie en reconstructie gesproken. Hiervoor
heeft de NIR een minister van reconstructie benoemd.
Onlangs is een missie uitgevoerd van het «International Stabilisation
Response Team» waaraan naast de VK en Italië ook VS, Turkije, Australië,
Denemarken, Canada en de EU deelnamen. Voorlopige conclusies wezen
uit dat de situatie in Libië uniek in zijn soort was en dat er een beperkte rol
voor de internationale gemeenschap lag. Assistentie was volgens het
team vooral vereist op drie gebieden, te weten steun aan de economie
(tekort aan lokale en vreemde valuta), opbouw van de civil society en
veiligheid en rechtsstaat (vooral justitie). Overige sectoren, waaronder
infrastructuur, waren redelijk op orde. Het rapport van deze missie wordt
binnenkort met de VN en lidstaten gedeeld.
31
In hoeverre is er risico op definitieve opdeling van het land?
Het risico van een definitieve opdeling van het land is aanwezig, maar alle
betrokkenen inclusief de Libische Nationale Interim Raad, de CG, de EU,
de Afrikaanse Unie, de Arabische Liga en de Organisatie voor de
Islamitische Conferentie onderstrepen voortdurend hun toewijding aan de
eenheid van Libië.
32
In hoeverre is de oppositie afhankelijk van financiële steun en waarvoor
hebben zij die steun nodig? Hebben zij eigen inkomsten? Voor hoelang
zijn de financiële behoeften van de oppositie gedekt?
De Nationale Interim Raad heeft een groot tekort aan fondsen en zoekt
mogelijkheden om bevroren tegoeden te ontdooien voor de dagelijkse
behoeften (salarissen, voedsel, medische en andere basis goederen). Een
voortdurend tekort zou kunnen leiden tot ontevredenheid en toenemende
onveiligheid in het oosten van het land. Daarom heeft de CG besloten tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

11

het oprichten van een tijdelijk financieel mechanisme om de NIR
financieel te ondersteunen.
33
Wat is de uitkomst van de bijeenkomst van de Contact Groep van 9 juni?
In bijlage nummer 1 kunt u de voorzitterschapsverklaring van de CG van
9 juni jl. vinden.1
34
Zijn er mogelijkheden om door middel van het VN-mandaat resolutie 1973
en operatie Unified Protector de toegang van organisaties in het westen
van Libië en het westelijk gebergte te verbeteren en zodoende te zorgen
voor een verbetering van de humanitaire situatie?
Het westen van Libië en het westelijke gebergte zijn momenteel toegankelijk voor humanitaire organisaties. Humanitaire organisaties zijn
derhalve in staat hulp te leveren.
Van 31 mei tot 4 juni bezocht een VN-missie, bestaande uit verschillende
VN- en hulporganisaties, Tripoli en omgeving om de noden te identificeren. De missie kreeg ook toegang tot het westelijke gebergte. De
humanitaire situatie is stabiel maar kan verslechteren, vooral in de
gebieden waar nog gevochten wordt.
In een later stadium biedt VNVR Resolutie 1973 zo nodig ruimte om
humanitaire toegang te verbeteren met hulp van Unified Protector.
Militaire interventie ten behoeve van humanitaire hulpverlening dient
echter wel als last resort ingezet te worden, enkel op verzoek van VN
OCHA, onder civiele aansturing en in overeenstemming met
de geldende MCDA richtlijnen voor (Guidelines on the use of Military and
Civil Defence Assets to support UN humanitarian activities in complex
emergencies).
35
Welke landen hebben bijgedragen aan het Regional Flash Appeal?
Hoeveel bedroeg hun bijdrage?
De volgende landen hebben bijdragen geleverd aan het Regional Flash
Appeal van Libië:

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Australia
Canada
Denemarken
Duitsland
Europese Commissie
Finland
Frankrijk
India
Ireland
Italië
Japan
Korea
Kuwait
Luxemburg
Nederland
Noorwegen
Oostenrijk
Spanje
Verenigd Koninkrijk
Verenigde Staten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

USD 19 500 712
USD 8 486 239
USD 5 717 826
USD 6 287 483
USD 30 659 843
USD 2 101 450
USD 734 442
USD 1 000 000
USD 1 553 959
USD 2 128 899
USD 5 000 000
USD 1 000 000
USD 1 000 000
USD 657 030
USD 2 500 000
USD 7 661 660
USD 686 814
USD 2 367 583
USD 25 319 822
USD 55 264 977

12

Australia
Zweden
Zwitserland

USD 19 500 712
USD 3 258 561
USD 2 363 014

36
Is bekend hoeveel dodelijke slachtoffers er in de oorlog in Libië zijn
gevallen? Hoeveel gewonden?
Nee, berichten over het aantal dodelijke slachtoffers en gewonden die te
betreuren zijn gedurende de Libische opstand zijn incompleet en
tegenstrijdig. Zowel het regime als de NIR heeft er baat bij het slachtofferaantal te fingeren, om zo het imago van de tegenstander te schaden.
37
Kunt u verslag doen van de bevindingen van de verkenningsmissie van de
Benelux van 9–12 mei?
De belangrijkste bevindingen van de missie waren als volgt.
De situatie in Benghazi is redelijk stabiel en veilig. De sfeer is positief. De
Libiërs zijn vastberaden in vrijheid te leven, niet langer onder het juk van
Qaddafi. Ze willen hun land tot een democratie en rechtsstaat omvormen.
Na 42 jaar dictatuur van Qaddafi zal de maatschappij opnieuw moeten
worden ingericht. De NIR heeft stappen genomen voor beter bestuur en
organisatie. De prioriteit van de NIR is om, na de val van Qaddafi, een
constitutie te schrijven die door middel van een referendum moet worden
aangenomen. Daarna worden, onder internationaal toezicht, parlementsen presidentsverkiezingen gehouden.
Hoofdlijnen voor de NIR zijn: Er zijn geen onderhandelingen of staakt-hetvuren mogelijk zonder vertrek Qaddafi en familie. De eenheid van Libië
wordt beklemtoond. Ook de rol van Europa wordt onderstreept. Libië richt
zich op Europa en is de bondgenoten duidelijk dankbaar. Europese steun
is nodig.
De humanitaire situatie in Benghazi en het oosten is redelijk goed. De
situatie in Tripoli, Misurata en Western Mountains is zorgwekkend.
Humanitaire toegang tot Misurata is mogelijk. De informatie uit Tripoli is
schaars en onbetrouwbaar. De huidige situatie en de eventuele
post-conflict transitieperiode in Libië wordt een langdurig proces.
Zowel de NIR als de internationale gemeenschap vraagt om een snelle
implementatie van het Tijdelijke Financiële Mechanisme.
38
Is het waar dat de Nationale Interim Raad (NIC) gebruik maakt van
huurlingen of private military companies? Zo ja, om hoeveel mensen gaat
het daarbij? Wat is hierover uw oordeel?
Er zijn indicaties dat een aantal Private Military Companies (PMC’s) hun
diensten verleent aan de oppositie. Over aantallen PMC’s of eventuele
huurlingen zijn bij de regering geen gegevens bekend.
39
Op welke wijze draagt Nederland bij aan het terugbrengen van elk van de
specifieke tekorten waar SACEUR in Brussel op 8 juni jl. op wees?
Zie het antwoord op vraag 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

13

40
Waarom is er niet voor gekozen bij te dragen aan het terugbrengen van
het tekort aan capaciteit voor het aangrijpen van gronddoelen?
Zie het antwoord op vraag 1.
41
Is het waar wat de Amerikaanse minister van Defensie Gates stelde, dat
het luchtmachtoperatiecentrum 300 vluchten per dag kan afhandelen,
maar er amper 150 haalt? Zo ja, wat is daarvan de reden? (Zie voor tekst
speech Gates http://blogs.wsj.com/washwire/2011/06/10/transcript-ofdefense-secretary-gatess-speech-on-natos-future/.)
De capaciteit van het Luchtmacht operatiecentrum is afhankelijk van zowel
de beschikbare middelen (vliegtuigen) als van de personele bezetting van
het operatiecentrum. Het is niet duidelijk op welk van beide elementen
minister Gates in zijn speech doelde.
42
Is het waar dat de munitie op raakt in de operatie Unified Protector, zoals
Gates stelde? Zo ja, om welke munitie gaat het daarbij? Op welke wijze
wordt dit opgelost?
De deelnemende landen dragen zelf zorg voor de benodigde munitie. Het
is gebruikelijk dat landen om logistieke ondersteuning verzoeken indien
een tekort aan munitie dreigt. Een dergelijk verzoek heeft Denemarken
gedaan aan Nederland. Nederland heeft geen kennis van de (reserve)voorraden munitie van de deelnemende landen.
43
Is het waar dat Denemarken verzocht heeft om munitie voor F-16’s van
Nederland over te nemen? Zo ja, wat is de reactie van de minister?
Zie het antwoord op vraag 3.
44 en 50
Kunt u een overzicht geven van de taken die Nederlandse PsyOps experts
moeten uitvoeren in Unified Protector? Vervangen zij anderen of voeren
zij een nieuwe taak uit?
Wat voor PsyOps acitiviteiten onderneemt de NAVO-operatie, waaraan
Nederland gaat bijdragen?
Operatie Unified Protector is vooral gericht op de bescherming van de
bevolking. De afdeling PsyOps beoogt hieraan bij te dragen door
voorafgaand aan grote operaties de bevolking te informeren over het nut
en de noodzaak van deze operaties en stelt hen in de gelegenheid zichzelf
te beschermen. Dit informeren geschiedt onder andere door middel van
flyers en radioberichten.
Het Nederlandse personeel wordt ingezet bij het plannen van deze
informatiecampagne. Hierbij moet worden gedacht aan het formuleren
van de juiste boodschap aan de bevolking en het plannen van de meest
effectieve wijze van het verspreiden van deze boodschap. Met deze
bijdrage geeft Nederland gehoor aan het verzoek van de NAVO om enkele
kritische capaciteiten te versterken.
45
Zijn alle luchtverdedigingssystemen en luchtdoelartilleriegeschut in Libië
inmiddels uitgeschakeld door de NAVO-bombardementen? Zo ja, welke
strategische doelen worden dan op dit moment voornamelijk gebombar-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

14

deerd? Zo nee, om hoeveel systemen gaat het nog? Zijn zij een gevaar
voor de NAVO-vliegtuigen en helikopters?
Sinds het begin van de operatie Unified Protector is de capaciteit van de
Libische luchtmacht en luchtverdediging sterk gereduceerd. De inzet van
gevechtsvliegtuigen is sindsdien niet meer voorgekomen. Wel wordt nog
regelmatig gebruik gemaakt van helikopters en lichte (transport)toestellen
die laagvliegend opereren in een gevechtsondersteunende taak, zoals
verkenning en bevoorrading. De statische strategische Surface to Air
Missile (SAM) systemen in het pro-regime arsenaal zijn uitgeschakeld.
Hierdoor vormen de resterende mobiele tactische SAM-systemen nog de
belangrijkste dreiging voor NAVO-luchteenheden die op lage tot
middelbare hoogte opereren. Door herhaaldelijke coalitieaanvallen zijn er
nog slechts enkele van deze systemen inzetbaar, die vooral rondom Tripoli
zijn gestationeerd. Voor luchteenheden van de coalitie wordt de huidige
grond-luchtdreiging gevormd door de alom aanwezige Man Portable Air
Defence Systems (MANPADS) en luchtdoelartillerie.
46
Wordt het wapenembargo door de internationale gemeenschap ook over
land bewaakt of alleen in de lucht en op zee? Zijn er schattingen van het
aantal en soort wapens dat nog steeds Libië bereikt, ondanks het toezicht
op de naleving van het wapenembargo?
Zie het antwoord op vraag 17.
47
Houdt toezicht op de naleving van het wapenembargo in dat ook wapens
voor de oppositie worden tegengehouden door de internationale troepen?
Zo nee, hoe verhoudt zich dit tot de VN Veiligheidsraad resolutie 1973 die
een wapenembargo voor Libië oplegt?
De vraag of resolutie 1973 wapenleveranties aan de rebellen toestaat
wordt niet eensluidend beantwoord. Zoals de minister van Buitenlandse
Zaken tijdens het algemeen overleg op 19 april jl. heeft verklaard, is de
dominante interpretatie dat de resolutie geen ruimte geeft voor
bewapening van een van de groepen in Libië.
Het wapenembargo is van toepassing op alle schepen die naar Libië gaan.
Alle schepen die van buiten Libië wapens en/of munitie aanvoeren naar
Libië worden tegengehouden. Een uitzondering maakt de NAVO voor
transport van wapens en/of munitie voor de rebellen vanuit Libië naar een
ander deel van Libië. Als het een transport voor de troepen van Qaddafi
betreft worden (in het kader van de bescherming burgerbevolking) de
schepen vanuit Libië naar een ander deel in Libië wel tegengehouden.
48
Is de regering van mening dat het mandaat voor handelen dat gegeven
wordt met de VN Veiligheidsraad resolutie 1973 afwijkt van de daadwerkelijke uitvoering ervan door de NAVO (en aangesloten landen)? Zo ja, hoe
gaat de regering daarmee om? Zo nee, hoe beoordeelt de regering in dat
kader dan de bombardementen op civiele doelen en de training en
bewapening van de oppositie door de internationale gemeenschap?
Zie het antwoord op vraag 15.
49
Kunt u aangeven hoe de verhouding inmiddels ligt tussen civiele en
militaire doelen van de NAVO-bombardementen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

15

In principe worden alleen militaire doelen aangegrepen die een
bedreiging vormen voor de bevolking van Libië. De regering is niet op de
hoogte van mogelijke civiele objecten die zouden zijn aangevallen.
50
Wat voor PsyOps acitiviteiten onderneemt de NAVO-operatie, waaraan
Nederland gaat bijdragen?
Zie het antwoord op vraag 44.
51 en 58
De luchtmacht van Qaddafi vormt geen serieuze bedreiging meer. Is er
dan nog onverminderde behoefte aan handhaving van de no-fly zone?
Met welke activiteiten houden de Nederlandse F16’s zich het meest bezig?
Valt het accent meer op inlichtingenvergaring nu de luchtmacht van
Qaddafi geen serieuze bedreiging meer vormt?
Hoewel de luchtmacht van Qaddafi momenteel geen serieuze bedreiging
meer vormt, beschikt Qaddafi nog wel over de capaciteit om met
vliegtuigen en helikopters de burgerbevolking te bedreigen. Conform de
voortgangsrapportage van SACEUR hebben het embargo en de no fly
zone tot op heden hun nut bewezen. Dankzij de No Fly Zone heeft Qaddafi
zijn luchtwapen niet tegen de burgerbevolking kunnen inzetten. SACEUR
stelt verder dat de situatie op de grond het vooralsnog niet toelaat dat de
NAVO afziet van het handhaven van het embargo en de no fly zone.
De zes F-16’s zullen ook na 23 juni alleen in een air-to-air rol worden
ingezet. De vliegtuigen kunnen worden ingezet voor de verdediging van
het luchtruim, gebiedsbewaking en inlichtingenvergaring. Daarnaast
blijvende F-16’s inzetbaar voor de taken in het kader van de handhaving
van het wapenembargo. Een exacte verdeling tussen deze taken is niet te
geven, omdat de toewijzing van opdrachten per dag wisselt en meer taken
in één opdracht gelijktijdig kunnen worden uitgevoerd.
52 t/m 54
Kunt u een overzicht geven van landen die vanaf 23 juni een ander
mandaat dan in de eerste periode van Unified Protector op zich nemen?
Kunt u een overzicht geven van landen binnen Unified Protector die geen
actieve rol spelen bij de uitvoering van resolutie 1970 en 1973?
Kunt u een overzicht geven van de landen binnen Unified Protector die
een caveat hebben aangebracht bij de operatie? Welke caveat?
Hoewel het zogenoemde force generation proces voor de verlengingsfase
nog volgt, hebben de meeste deelnemende landen al informeel meegedeeld dat zij hun bijdrage zullen voortzetten, meestal in de huidige vorm.
Alleen Noorwegen heeft medegedeeld de bijdrage met F-16s met ingang
van 1 augustus 2011 te zullen staken.
De operatie Unified Protector geniet binnen NAVO unanieme steun. De
NAVO heeft aan deze operatie delen van de commandostructuur
gecommitteerd. In deze structuur zijn nagenoeg alle bondgenoten
vertegenwoordigd. Op dit moment leveren naast Nederland dertien
landen een actieve bijdrage, te weten: België, Bulgarije, Canada,
Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Italië, Noorwegen, Roemenie,
Spanje, Turkije, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Ook
EU-partner Zweden neemt deel aan de operatie. Verder leveren verschillende Arabische landen bijdragen aan Unified Protector. Qatar en de
Verenigde Arabische Emiraten nemen deel met militaire middelen, terwijl
Jordanië de operatie ondersteunt met logistieke middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

16

Er worden in het algemeen geen caveats gehanteerd door de deelnemende landen. Wel begrenzen de meeste landen hun deelneming aan de
operatie in tijd. Daarnaast zijn er diverse landen die geen middelen
hebben aangeboden waarmee gronddoelen kunnen worden aangegrepen
(Air-to-ground). Dit betreft onder andere Spanje, Nederland, Turkije,
Jordanië, Qatar en Zweden.
53
Kunt u een overzicht geven van landen binnen Unified Protector die geen
actieve rol spelen bij de uitvoering van resolutie 1970 en 1973?
Zie het antwoord op vraag 52.
54
Kunt u een overzicht geven van de landen binnen Unified Protector die
een caveat hebben aangebracht bij de operatie? Welke caveat?
Zie het antwoord op vraag 52.
55
Waarom moest de VS extra tankervliegtuigen inzetten? Was er sprake van
extra oorlogsinspanning of was er geen alternatief onder NAVO-landen?
Omdat de overige NAVO-landen onvoldoende tankercapaciteit
beschikbaar konden stellen om de luchtoperatie te steunen, heeft de VS
besloten de regulier voor de operatie benodigde capaciteit vooralsnog
beschikbaar te stellen.
56
Waar zullende AWACS met Nederlands personeel precies voor worden
ingezet de komende 3 maanden?
Zie het antwoord op vraag 4.
57
Hoe staat de Arabische Liga tegenover de voortgang van de
NAVO-missie? Is hiervoor nog steeds brede steun?
De Arabische Liga heeft op 12 maart jl. een verklaring uitgebracht waarin
de VNVR om een No Fly zone in Libië en de bescherming van de Libische
bevolking wordt verzocht. Op basis van de VNVR resoluties 1970 en 1973
neemt een aantal Arabische landen (Qatar, VAE, en Jordanië) deel aan de
NAVO-operatie. De Arabische Liga neemt als waarnemer deel aan de CG.
58
Met welke activiteiten houden de Nederlandse F16’s zich het meest bezig?
Valt het accent meer op inlichtingenvergaring nu de luchtmacht van
Qaddafi geen serieuze bedreiging meer vormt?
Zie het antwoord op vraag 51.
59
In hoeverre kampt de operatie met operationele tekorten? Wat voor
tekorten zijn dit, en in hoeverre zijn bondgenoten in staat en bereid om die
aan te vullen?
Zie het antwoord op vraag 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

17

60
Wat heeft het overleg van de Afrikaanse Unie met de VN Veiligheidsraad
van 15 juni opgeleverd?
Het overleg onderstreepte het belang van de AU-bijdrage om een
oplossing te vinden voor de crisis in Libië, in coördinatie met alle andere
betrokken partijen.
Daarbij hebben beide partijen opgeroepen tot een staakt-het-vuren voor
humanitaire doeleinden. Dit moet worden gevolgd door een politiek
staakt-het-vuren om een inclusieve, op concessies gebaseerde oplossing
te bereiken.
61
In hoeverre delen de VN Veiligheidsraad, de NAVO en de Internationale
Contact Groep gemeenschappelijke uitgangspunten met 1) de Afrikaanse
Unie en 2) de Arabische Liga over een oplossing voor de Libische crisis?
In hoeverre steunen de Arabische Liga en de Afrikaanse Unie de NAVO
operatie, en in hoeverre zijn zij er kritisch over?
Zie het antwoord op vraag 18 en 57.
De Contactgroep Libië is bedoeld om de internationale inspanningen en
initiatieven rondom de crisis in Libië op elkaar af te stemmen. Vanaf het
begin heeft de regering, ook in EU verband, aangedrongen op vergrote
regionale (AL, AU) betrokkenheid in Libië. Beide organisaties nemen als
waarnemers deel aan het internationale contact groep. Daarnaast waren
Zuid-Afrika en Egypte ook als waarnemers aanwezig.
De VNVR-resolutie 1973 is een gemeenschappelijk uitgangspunt voor de
Contactgroep. De Arabische Liga heeft op 12 maart jl. een verklaring
uitgebracht waarin de VNVR om een no-fly-zone boven Libië wordt
verzocht en wordt opgeroepen tot de bescherming van de Libische
bevolking. Op basis hiervan nemen een aantal Arabische landen deel aan
de NAVO-operatie. De Afrikaanse Unie heeft de VNVR resolutie niet
officieel gesteund.
De Contactgroep is van mening dat Qaddafi alle legitimiteit heeft verloren.
De Arabische Liga en de Afrikaanse Unie hebben zelf niet officieel
verklaard dat Qaddafi zijn legitimiteit verloren heeft.
62 t/m 65
Welk bedrag is er precies nog op de HGIS begroting voor 2011 voor
defensieoperaties, nu de minister van Defensie in het AO NAVO defensieraad op 31 mei stelde dat het 10 miljoen was en er in de begroting voor
de verlenging van de Nederlandse bijdrage een bedrag van 15 miljoen
euro is begroot?
Kunt u aangeven dat het begrote bedrag van de vorige periode helemaal
is gebruikt of is er geld overgebleven? Zo ja, hoeveel? Is er tekort? Zo ja,
hoeveel? Kunt u ook aangeven wat de reële uitgaven zijn voor de post
common funded operaties? Zijn er in de komende periode ook uitgaven
voor common funded operaties? Wat is het totaal van de common funded
operaties voor de hele NAVO?
In hoeverre heeft de uitputting van het HGIS budget voor crisisbeheersingsoperaties op de defensiebegroting in 2011 effect op de keuze van het
kabinet voor de inhoud, duur en grootte van deze missie?
Is er voldoende geld beschikbaar in het HGIS budget voor crisisbeheersingsoperaties op de defensiebegroting voor 2011 om deze verlenging
van de missie te betalen? Zo nee, hoe is dit geld beschikbaar gekomen?
Zo ja, hoeveel geld is na deze missie nog over?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

18

De raming van de additionele uitgaven voor de verlenging van de
Nederlandse deelname aan operatie Unified Protector (OUP) bedraagt 15
miljoen euro. Dit bedrag kan worden geaccommodeerd binnen de
voorziening crisisbeheersingsoperaties van HGIS door een aantal
meevallers bij lopende operaties. Eén daarvan betreft een meevaller van 3
miljoen euro in de eerste drie maanden van de deelneming aan OUP. Met
deze verlenging is de voorziening voor crisisbeheersingsoperaties binnen
de HGIS voor 2011 op basis van de huidige ramingen nagenoeg volledig
benut. Het beperkte beschikbare budget heeft echter geen invloed gehad
op de besluitvorming over de inhoud, duur en grootte van deze missie.
Het totale NAVO-budget voor common funded operaties voor 2011 is
vastgesteld op 460 miljoen euro. Nederland draagt hieraan naar rato bij
vanuit de voorziening voor crisisbeheersingsoperaties (post contributies).
In het vastgestelde budget is nog geen rekening gehouden met de extra
inzet van AWACS-vliegtuigen binnen OUP. Over de hiervoor benodigde
verhoging moet in de NAVO nog besluitvorming binnen de NAVO worden
besloten. Zoals gemeld in de brief aan de Kamer over de initiële Nederlandse bijdrage aan OUP, wordt rekening gehouden met een verhoging
van de Nederlandse bijdrage met 3,8 miljoen euro, die binnen de
voorziening kan worden geaccommodeerd. Er zijn op dit moment geen
indicaties dat de verlenging van OUP tot eind september tot een verdere
verhoging van dit bedrag zal leiden.
63
Kunt u aangeven dat het begrote bedrag van de vorige periode helemaal
is gebruikt of is er geld overgebleven? Zo ja, hoeveel? Is er tekort? Zo ja,
hoeveel? Kunt u ook aangeven wat de reële uitgaven zijn voor de post
common funded operaties? Zijn er in de komende periode ook uitgaven
voor common funded operaties? Wat is het totaal van de common funded
operaties voor de hele NAVO?
Zie het antwoord op vraag 62.
64
In hoeverre heeft de uitputting van het HGIS budget voor crisisbeheersingsoperaties op de defensiebegroting in 2011 effect op de keuze van het
kabinet voor de inhoud, duur en grootte van deze missie?
Zie het antwoord op vraag 62.
65
Is er voldoende geld beschikbaar in het HGIS budget voor crisisbeheersingsoperaties op de defensiebegroting voor 2011 om deze verlenging
van de missie te betalen? Zo nee, hoe is dit geld beschikbaar gekomen?
Zo ja, hoeveel geld is na deze missie nog over?
Zie het antwoord op vraag 62.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

19

1

Samenstelling:
Leden: Bommel, H. van (SP), Staaij, C.G. van der (SGP), Timmermans,
F.C.G.M. (PvdA), Ormel, H.J. (CDA), Ferrier, K.G. (CDA), Haverkamp, M.C.
(CDA), Eijsink, A.M.C. (PvdA), ondervoorzitter, Irrgang, E. (SP), Roon, R. de
(PVV), Voordewind, J.S. (CU), Pechtold, A. (D66), voorzitter, Broeke, J.H.
ten (VVD), Thieme, M.L. (PvdD), Peters, M. (GL), Kortenoeven, W.R.F.
(PVV), Bosman, A. (VVD), Dikkers, S.W. (PvdA), El Fassed, A. (GL),
Hachchi, W. (D66), Dijkhoff, K.H.D.M. (VVD), Driessen, J.H.A. (PVV),
Hilkens, M. (PvdA) en Vacature VVD.
Plv. leden: Raak, A.A.G.M. van (SP), Dijkgraaf, E. (SGP), Samsom, D.M.
(PvdA), Bruins Slot, H.G.J. (CDA), Çörüz, C. (CDA), Knops, R.W. (CDA),
Arib, K. (PvdA), Dijk, J.J. van (SP), Mos, R. de (PVV), Wiegman-van
Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Schouw, A.G. (D66), Hennis-Plasschaert,
J.A. (VVD), Ouwehand, E. (PvdD), Sap, J.C.M. (GL), Wilders, G. (PVV),
Leegte, R.W. (VVD), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Braakhuis, B.A.M. (GL),
Veldhoven, S. van (D66), Taverne, J. (VVD), Bontes, L. (PVV), Recourt, J.
(PvdA) en Mulder, A. (VVD).
2
Samenstelling:
Leden: Beek, W.I.I. van (VVD), voorzitter, Bommel, H. van (SP), Staaij, C.G.
van der (SGP), Timmermans, F.C.G.M. (PvdA), Eijsink, A.M.C. (PvdA),
Miltenburg, A. van (VVD), Knops, R.W. (CDA), Jacobi, L. (PvdA), Brinkman,
H. (PVV), Voordewind, J.S. (CU), Broeke, J.H. ten (VVD), Dijk, J.J. van (SP),
Thieme, M.L. (PvdD), Rouwe, S. de (CDA), ondervoorzitter, Berndsen, M.A.
(D66), Kortenoeven, W.R.F. (PVV), Monasch, J.S. (PvdA), Bosman, A.
(VVD), El Fassed, A. (GL), Hernandez, M.M. (PVV), Hachchi, W. (D66) en
Grashoff, H.J. (GL).
Plv. Leden: Taverne, J. (VVD), Raak, A.A.G.M. van (SP), Dijkgraaf, E. (SGP),
Smeets, P.E. (PvdA), Wolbert, A.G. (PvdA), Dijkhoff, K.H.D.M. (VVD),
Ferrier, K.G. (CDA), Samsom, D.M. (PvdA), Helder, L.M.J.S. (PVV),
Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Vacature VVD, Irrgang, E.
(SP), Ouwehand, E. (PvdD), Ormel, H.J. (CDA), Schouw, A.G. (D66),
Bontes, L. (PVV), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD),
Peters, M. (GL), Roon, R. de (PVV), Pechtold, A. (D66) en Braakhuis, B.A.M.
(GL).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr. 25

20