Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 535

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juni 2021
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW), het verslag aan van de Raad voor Concurrentievermogen van 27 en 28 mei 2021. De Raad bestond uit de onderdelen interne
markt en industrie, onderzoek en ruimtevaart.
De Raad debatteerde op 27 mei over de voorstellen voor de Digital
Markets Act (hierna: DMA), Digital Services Act (hierna: DSA) en de
update van de industriestrategie. Ook nam de Raad conclusies aan over
toerisme en betere regelgeving. Tot slot stond de Raad stil bij diversenpunten over de voorstellen van de Europese Commissie inzake kunstmatige intelligentie en buitenlandse subsidies; een gezamenlijk non-paper
van België, Oostenrijk en Tsjechië over mededinging en staatssteun; de
stand van zaken van de Trade Policy Review; geharmoniseerde
standaarden; en het werkprogramma van het inkomende Sloveense
Voorzitterschap.
De Raad sprak op 28 mei in de ochtend over onderzoek. Specifiek stond
op de agenda een algemene oriëntatie over de Verordening voor
oprichting van een Gemeenschappelijke Onderneming Europese High
Performance Computing; Raadsconclusies over verdieping van de
Europese Onderzoeksruimte; een beleidsdebat over de rol van de
Europese Onderzoeksruimte; en diversenpunten over het Europees
publiek-privaat partnerschap voor Metrologie; Mission Innovation; de
Commissiemededeling Global approach to research and innovation; en
het werkprogramma van het inkomende Sloveense Voorzitterschap
Daarnaast sprak de Raad in de middag over ruimtevaart. Specifiek nam de
Raad conclusies aan over New Space for People en Space for People in
European Coastal Areas.

kst-21501-30-535
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

1

Daarnaast debatteerde de Raad over EU-positionering op het gebied van
ruimteverkeerbeheer. Tot slot presenteerde het inkomend Sloveense
Voorzitterschap het werkprogramma.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

2

Verslag Raad voor Concurrentievermogen 27 en 28 mei 2021
De Raad voor Concurrentievermogen op 27 en 28 mei 2021 stond in het
teken van drie onderdelen: 1. Interne markt en industrie op 27 mei, 2.
Onderzoek en 3. Ruimtevaart op 28 mei. Deze indeling wordt ook
aangehouden in het verslag. De bijlage bij het verslag bevat een appreciatie van het jaarlijkse interne markt rapport 2021.
Interne markt en industrie
Verordeningen inzake Digitale Markten (DMA) en Digitale
Diensten (DSA)
Beleidsdebat en voortgangsrapportages
Het Portugese voorzitterschap (hierna: voorzitterschap) benadrukte dat de
voortgangsrapportages voor de DMA en DSA belangrijke prioriteiten
waren de afgelopen maanden. Daarbij benoemde het Voorzitterschap dat
beide voorstellen van groot belang zijn voor de digitale toekomst van de
Europese Unie (hierna: EU). De Raad heeft de voorstellen de afgelopen
maanden in hoog tempo besproken, waarbij een eerste grondige analyse
is afgerond. Lidstaten waren van mening dat de voortgangsrapportages
voor de DMA en DSA een juiste weergave zijn van de afgelopen besprekingen en dat ze de belangrijkste toekomstige bespreekpunten
identificeren.
Commissaris Margrethe Vestager voor mededinging en digitale economie
bedankte de Raad voor de toewijding ten aanzien van de DMA en DSA en
benadrukte het belang van het beleidsdebat over de voorstellen. Daarbij
benoemde de Commissaris het hoge ambitieniveau van lidstaten dat blijkt
uit de voortgangsrapportages. De Commissaris noemde een gelijk
speelveld, een veilige digitale omgeving en consumentenrechten als
belangrijke aspecten van de voorstellen, die essentieel zijn voor het
concurrentievermogen. Het behoud van de principes uit de E-Commerce
Richtlijn (hierna: ECR) in het voorstel voor de DSA, waaronder het land
van oorsprong, beperkte aansprakelijkheid en verbod op een algemene
monitoringsverplichting, biedt belangrijke bouwstenen voor de huidige
digitale omgeving. Ten aanzien van het voorstel voor de DMA benadrukte
de Commissaris het belang om een open en concurrerende markt te
waarborgen. Voor beide voorstellen benadrukte de Commissaris het
belang van strikte en effectieve handhaving. Zo bevatten beide voorstellen
de mogelijkheid om sancties op te leggen. Tot slot onderstreepte de
Commissaris het belang om als EU met deze voorstellen de toon te zetten.
Commissaris Thierry Breton voor de interne markt en industrie
benadrukte het belang van de DMA en DSA voor een eerlijke, open en
concurrerende digitale omgeving. De Commissaris gaf aan dat de
pandemie het belang van de digitale omgeving heeft onderstreept. Deze
digitale omgeving kent grote uitdagingen die vragen om regels. Ten
aanzien van de DSA noemde de Commissaris dat het van belang is dat
online platforms verantwoordelijkheid nemen voor de inhoud die
verspreid wordt op hun diensten. Ook Commissaris Breton noemde de
principes uit de ECR als belangrijke elementen van het voorstel. Specifiek
noemde de Commissaris het belang van het land van oorsprong-beginsel
voor de interne markt, om fragmentatie te voorkomen. Ten aanzien van de
DMA gaf de Commissaris aan dat het voorstel innovatieve, ex-ante
wetgeving bevat en zodoende bijdraagt aan harmonisatie van de interne
markt. De DMA maakt het mogelijk om snel op te treden tegen gedragingen van platforms. Ook gaf de Commissaris aan dat de DMA een
aanvulling is op bestaande wetgeving. Het voorstel bevat duidelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

3

criteria en verplichtingen. De Commissaris onderstreepte het belang van
een proportioneel en progressief sanctiesysteem. Tot slot benadrukte de
Commissaris dat de digitale interne markt essentieel is voor het economisch herstel en dat het van belang is om snel vooruitgang te boeken met
verdere besprekingen.
Lidstaten verwelkomden de voorstellen voor de DMA en DSA en
onderschreven het belang van een open, eerlijke, concurrerende en
veilige digitale economie. In algemene zin benadrukten lidstaten het
belang van de voorstellen voor geharmoniseerde wetgeving en voor gelijk
speelveld op de digitale interne markt. Zij onderschreven daarnaast het
belang van de digitale interne markt voor het economisch herstel. Ook
gaven lidstaten aan dat strikte handhaving, toekomstbestendigheid en
proportionaliteit belangrijke aspecten zijn die in acht moeten worden
genomen bij beide voorstellen. Enkele lidstaten pleitten voor een snelle
implementatie van de voorstellen.
Ten aanzien van het voorstel voor de DMA spraken lidstaten steun uit voor
de doelstellingen, criteria en verplichtingen. Een groot aantal lidstaten
onderstreepte dat het voorstel effectief en toekomstbestendig moet zijn
om in te kunnen spelen op de veranderende markt. Enkele lidstaten,
waaronder Nederland, Duitsland en Frankrijk, noemden specifiek dat dit
vraagt om een mogelijkheid in het voorstel om aanvullende maatregelen
op te kunnen leggen aan specifieke poortwachters. Enkele lidstaten gaven
aan dat over- en onderregulering voorkomen moet worden. Een aantal
lidstaten stelde dat verduidelijking ten aanzien van de verhouding tot
overige wetgeving gewenst is, in het bijzonder mededingingswetgeving
en nationale wetgeving. In het verlengde daarvan gaven lidstaten aan dat
rechtszekerheid van belang is. Ook markeerden lidstaten dat de belangen
van het mkb goed geborgd dienen te worden in het voorstel. Met
betrekking tot de handhaving, steunden een groot deel van de lidstaten
het toezicht op Europees niveau met een duidelijke bevoegdheid voor de
Europese Commissie. Ook spraken zij steun uit voor een ondersteunende
rol van nationale toezichthouders in het toezicht, waarbij het belang van
een goede onderlinge samenwerking werd onderstreept.
Ten aanzien van het voorstel voor de DSA steunden lidstaten de doelstellingen, in het bijzonder voor een veilige digitale omgeving en consumentenbescherming. Ook spraken de meeste lidstaten zich positief uit over de
reikwijdte van het voorstel. Lidstaten spraken brede steun uit voor behoud
van de principes uit de ECR. Specifiek noemden lidstaten het land van
oorsprong-principe1 van groot belang voor het functioneren van de
interne markt en effectiviteit van het voorstel. Er was steun voor
toepassing van het notice and take down-principe2 in aanvulling op het
notice and action-principe3. Een aantal lidstaten pleitte voor nog meer
ambitie in de vorm van een notice and stay down-principe4. Een groot
aantal lidstaten benadrukte dat online platforms verantwoordelijkheid
dienen te nemen bij de verspreiding van illegale inhoud via hun diensten.
Als mogelijke maatregelen om dat te stimuleren noemden lidstaten het
know your business customer-principe5 en een beperkte zorgplicht.
1

Een bedrijf dat zich vestigt in een lidstaat gebonden is aan de wet- en regelgeving die in het
land van vestiging gelden.
2
Genotificeerde illegale inhoud wordt geacht verwijderd te worden.
3
Genotificeerde illegale inhoud moet worden opgevolgd met een actie, waarbij open wordt
gelaten wat die actie is.
4
Genotificeerde illegale inhoud wordt geacht permanent verwijderd te worden, waarbij
heruploading wordt vermeden.
5
Online platformen die consumenten de mogelijkheid bieden online een aankoop te doen,
mogen alleen handelaren op hun platform toelaten die bepaalde gegevens hebben verstrekt en
zijn verplicht te controleren of die informatie betrouwbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

4

Daarbij vroegen lidstaten ook aandacht voor proportionaliteit en specifiek
om rekening te houden met de lasten van dergelijke maatregelen voor het
mkb. Enkele lidstaten benoemden specifiek het belang om vrijheid van
meningsuiting in de digitale omgeving goed te borgen in het voorstel.
Enkele lidstaten vroegen om verduidelijking over de rol van nationale
autoriteiten bij de handhaving.
Nederland heeft tijdens de Raad de voorstellen voor de DMA en DSA
verwelkomd en benadrukt dat beide van groot belang zijn voor de
versterking van de (digitale) interne markt en van het concurrentievermogen van de EU. Nederland heeft steun uitgesproken voor de doelen
van de DMA en DSA: voor economische groei en herstel is het van belang
dat de digitale interne markt concurrentie, innovatie en vertrouwen
bevordert. Ten aanzien van de voortgangsrapportages heeft Nederland
aangegeven dat deze een correcte weergave zijn van de besprekingen in
de Raad en van de toekomstige bespreekpunten.
Ten aanzien van de DMA heeft Nederland onderstreept dat in het voorstel
een goede balans is gezocht tussen snelheid en rechtszekerheid enerzijds
en flexibiliteit en toekomstbestendigheid anderzijds. Daarnaast heeft
Nederland, conform het gezamenlijk non-paper dat met Duitsland en
Frankrijk is gepubliceerd6, aangegeven dat de effectiviteit van het voorstel
op een aantal punten verbeterd kan worden. Het betreft allereerst het
introduceren van een flexibel mechanisme dat het mogelijk maakt om
aanvullende verplichtingen op te leggen aan specifieke poortwachters. Dit
bovenop de bestaande verplichtingen uit het voorstel, die automatisch
voor alle poortwachters gelden. Ten tweede dient ecosysteemvorming
meegenomen te worden bij de aanwijzing van poortwachters, om zo
rekening te houden met het feit dat de machtigste platforms veel met
elkaar verbonden diensten aanbieden. Ten derde zou de Commissie alle
relevante fusies en overnames door poortwachters moeten onderzoeken.
Tot slot vindt Nederland het positief dat het toezicht primair op Europees
niveau plaatsvindt. Wel zou de rol van nationale toezichthouders bij de
ondersteuning van de Commissie in de handhaving van de DMA versterkt
moeten worden.
Ten aanzien van de DSA heeft Nederland steun uitgesproken voor het
ambitieuze en gebalanceerde voorstel. Nederland heeft aangegeven de
reikwijdte van het voorstel te ondersteunen. Ook heeft Nederland
benadrukt dat het van belang is dat aanbieders van hostingdiensten hun
verantwoordelijkheden nemen ten aanzien van illegale content die via hun
diensten verspreid wordt. Nederland heeft aangegeven te kijken naar
mogelijke maatregelen om dit te stimuleren, waaronder naar de
mogelijkheid voor een beperkte zorgplicht. Daarnaast heeft Nederland
steun uitgesproken voor behoud van de principes uit de ECR, waaronder
het land van oorsprong en beperkte aansprakelijkheid. Om de integriteit
van de interne markt en het land van oorsprong-principe te waarborgen,
is het van belang dat nationale autoriteiten effectief samenwerken bij de
handhaving van de DSA. Tot slot heeft Nederland aangegeven dat de
inwerkingtredingstermijn van drie maanden verlengd moet worden zodat
lidstaten voldoende tijd hebben voor de nationale implementatie van de
wetgeving.

6

https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-economische-zaken-en-klimaat/
documenten/publicaties/2021/05/26/non-paper-dma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

5

Update industriestrategie voor Europa
Beleidsdebat
Het voorzitterschap benadrukte dat het beleidsdebat een startpunt is van
verdere analyse en politieke discussies over de update van de industriestrategie. Het voorzitterschap benoemde dat de pandemie problemen
opwerpt voor de Europese economie, bijvoorbeeld ten aanzien van
kritieke grondstoffen die ook van belang zijn voor de digitale- en groene
transities. Daarom is een beleidsdebat over de industriestrategie,
waaronder ook over ongewenste afhankelijkheden van belang.
Commissaris Breton onderstreepte het belang van een discussie over de
Europese industriestrategie, waar het adresseren van ongewenste
afhankelijkheden een belangrijk onderdeel van is. De Commissaris
schetste de drie pijlers van de update, namelijk 1. De interne markt; 2.
Bescherming van ecosystemen en strategische afhankelijkhedenheden
beheren; en 3. De digitale- en groene transities. De Europese Commissie
heeft een analyse van 14 ecosystemen, waaronder van kritieke grondstoffen, gemaakt. Op basis van die analyse kan bepaald worden waar
diversificatie en investeringen gewenst zijn. De Commissaris noemt hier
als voorbeelden investeringen in onderzoek, kunstmatige intelligentie en
Important Projects of Common European Interest (IPCEIs). Ten aanzien
van kritieke grondstoffen geeft de Commissaris aan dat Europa
antwoorden gaat bieden op drie niveaus: 1. Publiek-private samenwerkingsverbanden zoals de grondstoffenalliantie. Deze alliantie heeft het
mogelijk gemaakt om een voorraad zeldzame aardmetalen aan te leggen
en investeringsmogelijkheden te creëren; 2. Diversificatie van de toevoer
door strategische partnerschappen. De Commissaris geeft aan
evenwichtige partnerschappen met andere derde landen te sluiten; 3.
Circulaire economie om aardmetalen te recyclen. Tot slot onderstreepte
de Commissaris nogmaals de industriële ambitie van de EU.
De voorzitter van de High Level Group (HLG) voor interne markt en
industrie bracht de Raad vervolgens op de hoogte van de discussie over
de update van de industriestrategie in de HLG op 6 mei jl. aan de hand
van vijf punten. 1. Interne markt: lidstaten benadrukten het belang van vrij
verkeer van goederen. De voorzitter gaf aan dat lidstaten uitkijken naar het
voorstel voor het Single Market Emergency Instrument (SMEI). Ook
benoemde de voorzitter dat een aantal lidstaten kritisch zijn over de mate
waarin de interne markt wordt genoemd in de update; 2. Strategische
afhankelijkheden: lidstaten steunden het doel om ongewenste afhankelijkheden te verminderen, met behoud van een open economie als belangrijk
uitgangspunt; 3. Normalisering: lidstaten markeren dit als aandachtspunt
en verwelkomen de strategie; 4. Digitale- en groene transities: lidstaten
ondersteunen het belang hiervan. Van belang dat belanghebbenden
worden betrokken, bijvoorbeeld via allianties. Lidstaten gaven aan dat
andere Commissievoorstellen, bijvoorbeeld in het kader van het Fit for
55-pakket, in samenhang met de update moeten worden bekeken. De HLG
ziet een belangrijke rol voor de Raad voor Concurrentievermogen in de
bespreking van die voorstellen; 5. mkb: lidstaten onderstrepen het belang
van de mkb-dimensie in de update. Tot slot gaf de voorzitter aan uit te
kijken naar verdere discussie.
Lidstaten verwelkomden het Commissievoorstel voor de update van de
industriestrategie en de analyse van strategische afhankelijkheden in 14
ecosystemen, die een goed uitgangspunt vormen voor verdere discussie.
In het algemeen benadrukten lidstaten het belang van de update van de
industriestrategie voor versterking van het concurrentievermogen van de
EU. Ook onderschreven lidstaten de focus op het mkb in de update.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

6

Ten aanzien van de eerste pijler over de interne markt onderstreepten
lidstaten het belang van een toekomstbestendige interne markt voor
economisch herstel. Lidstaten markeerden de problemen op de interne
markt als gevolg van de pandemie, met name ten aanzien van het vrije
verkeer van goederen en personen. Lidstaten spraken steun uit voor het
SMEI als noodinstrument om tijdens een crisis het vrije verkeer van
goederen en personen te kunnen blijven garanderen, waarbij specifieke
aandacht was voor het belang van informatie uitwisseling, coördinatie en
markttoezicht. Ook pleitten lidstaten voor een aanpak ten aanzien van
diensten. Daarnaast benoemden lidstaten het belang van harmonisatie op
de interne markt.
Ten aanzien van de tweede pijler over strategische afhankelijkheden
gaven lidstaten aan dat het van belang is om deze te identificeren en te
analyseren. Er was steun voor de analyse van afhankelijkheden in
ecosystemen door de Commissie. Een aantal lidstaten markeerden dat
open strategische autonomie het uitgangspunt dient te blijven en dat
maatregelen om die afhankelijkheden aan te pakken transparant en
doeltreffend moeten zijn. Ook noemden enkele lidstaten het belang van
diversificatie van waardeketens voor het afbouwen van ongewenste
afhankelijkheden. Onder lidstaten was er steun voor IPCEI’s en Industriële
Allianties als mogelijke instrumenten om ongewenste strategische
afhankelijkheden af te bouwen en diversificatie van waardeketens te
bevorderen. Enkele lidstaten plaatsen daarbij wel kanttekeningen dat
IPCEI’s alleen ingezet dienen te worden in het geval van marktfalen en dat
gelijke toegang van alle lidstaten en van het mkb tot het instrument van
groot belang is. Ten aanzien van allianties noemden lidstaten het belang
van publiek-private partnerschappen en werd het succes van de grondstoffenalliantie als specifiek voorbeeld benoemd. In het verlengde daarvan
onderkenden lidstaten de ongewenste strategische afhankelijkheden op
het gebied van kritische grondstoffen en onderstreepten zij het belang om
toegang tot die grondstoffen te verbeteren, onder andere door diversificatie en het stimuleren van circulaire economie.
Ten aanzien van de derde pijler over de digitale- en groene transities
onderstreepten veel lidstaten het belang voor veerkracht en economisch
herstel. Lidstaten waren dan ook tevreden over het feit dat de transities
een belangrijk onderdeel van de update vormen. Er was brede steun voor
investeringen in beide transities. Ook benoemden lidstaten dat het
afbouwen van afhankelijkheden op het gebied van kritische grondstoffen
van belang is voor het bevorderen van de transities. Enkele lidstaten
noemden IPCEI’s, Industriële Allianties en de Recovery and Resilience
Plans (RRP’s) als goede instrumenten om de transities te bevorderen.
Nederland heeft de update van de industriestrategie verwelkomd. Daarbij
heeft Nederland gemarkeerd dat het positief is dat de eerdere Europese
industriestrategie uit 2020 blijft gelden en dat de implementatie daarvan
geen vertraging oploopt door deze update. Nederland ondersteunt de
opbouw van de update in de vorm van drie pijlers. Ten aanzien van de
interne markt heeft Nederland benadrukt dat het essentieel is om deze te
versterken en om de weerbaarheid te vergroten. Dit vraagt om het
wegnemen van barrières, in het bijzonder barrières als gevolg van de
pandemie. Ook heeft Nederland benadrukt dat strikte handhaving van
mededinging- en staatssteunregels van groot belang is om een gelijk
speelveld te waarborgen. Nederland heeft de aankondiging van het SMEI
verwelkomd, maar tegelijkertijd onderstreept dat intra-EU exportrestricties
geadresseerd dienen te worden. Nederland heeft aangegeven uit te kijken
naar de verdere details van het instrument, in het bijzonder over de
toegevoegde waarde en relatie tot bestaande instrumenten, zoals de
geïntegreerde regeling politieke crisisrespons (IPCR).
Ten aanzien van strategische afhankelijkheden heeft Nederland onderstreept dat het van belang is om deze te identificeren en deze afhankelijk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

7

heden effectief te adresseren indien de borging van publieke belangen in
het gedrang komt. Hierbij markeerde Nederland het belang van een open
economie en internationale samenwerking. Nederland is voorstander van
publiek-private partnerschappen, zoals Industriële Allianties en vindt de
betrokkenheid van belanghebbenden van groot belang. Deze allianties
dienen effectief te zijn door te focussen op daadwerkelijke strategische
waardeketens, zoals gezondheid (inclusief medische technologieën), high
tech en ICT, defensie en ruimtevaarttechnologieën en de energieintensieve industrie. Ook dienen de allianties duidelijke governance
structuren te hebben. Nederland heeft aangegeven ook IPCEI’s als
mogelijk instrument te zien om ongewenste strategische afhankelijkheden
te adresseren en al actief deel te nemen in de voorbereidingen voor
IPCEI’s waterstof, micro-elektronica 2 en Cloud. Tegelijkertijd heeft
Nederland onderstreept dat IPCEI’s alleen toegepast moeten worden
indien uit een grondige analyse blijkt dat er sprake is van markt-, transitieof systeemfalen. Ook dienen alle lidstaten en het mkb gelijke toegang te
hebben tot IPCEI’s. Daarnaast heeft Nederland gemarkeerd dat de
Europese Commissie een meer strategische rol moet aannemen ten
aanzien van IPCEI’s, om gelijke toegang en proportionele en doelmatige
inzet van het instrument te waarborgen.
Raadsconclusies toerisme
Aanname
De Raad heeft met unanimiteit Raadsconclusies aangenomen over
duurzaam herstel van de toerismesector. De Raadsconclusies beschrijven
randvoorwaarden en acties die bijdragen aan een duurzaam herstel van
de toerisme sector in Europa en geven aan welke rol de Commissie en de
lidstaten hierin kunnen spelen. Het voorzitterschap benadrukte dat
toerisme één van hun prioriteiten is en dat snel herstel van de sector van
belang is. De Digital Green Pass is daarbij van groot belang. Ook
benoemde het voorzitterschap dat het herstel na de pandemie de
gelegenheid biedt om een nieuwe toerisme-agenda op te stellen voor de
toekomt, ook om deze sector een antwoord te laten bieden op strategische uitdagingen als gevolg van de pandemie en digitale- en groene
transities. Een aantal lidstaten gaf aan de Raadsconclusies te verwelkomen. Specifiek werd genoemd dat de conclusies een goede weerspiegeling zijn van de uitdagingen en doelstellingen. Ook onderstreepten
lidstaten dat samenwerking en informatie-uitwisseling tussen lidstaten
van belang is. Commissaris Breton benadrukte het belang om te werken
aan herstel, veerkracht en weerbaarheid van de toerismesector.
Aanname Raadsconclusies betere regelgeving
Aanname
De Raad heeft met unanimiteit Raadsconclusies aangenomen over het
gebruik van moderne data technologie om het beleid inzake Betere
Regelgeving te versterken. De aanname leidde niet tot interventies van
lidstaten.
Diversenpunt Commissievoorstel voor EU-verordening inzake
artificiële intelligentie
Presentatie
Commissaris Vestager gaf een korte presentatie over het recente voorstel
van de Europese Commissie voor een verordening inzake artificiële
intelligentie (AI). Het voorstel bevat geharmoniseerde regels die moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

8

garanderen dat AI-systemen in de EU veilig, transparant en ethisch
verantwoord zijn. Het voorstel is onderdeel van een breder plan om
ervoor te zorgen dat de EU leidinggevend kan zijn op het gebied van AI.
Commissaris Vestager benadrukte dat handhaving van groot belang is en
dat de Commissie aandacht heeft voor het beperken van administratieve
lasten. Daarnaast gaf de Commissaris aan dat fragmentatie moet worden
vermeden. De presentatie leidde niet tot interventies van lidstaten.
Diversenpunt Commissievoorstel voor EU-verordening inzake
buitenlandse subsidies
Presentatie
Commissaris Vestager gaf een korte presentatie over het recente voorstel
van de Europese Commissie voor een verordening inzake buitenlandse
subsidies. De Commissaris markeerde dat er nog geen instrumenten
bestaan om verstorende buitenlandse subsidies aan te pakken en dat dit
voorstel voorziet in die leemte. Ook gaf de Commissaris aan dat het
voorstel bewust tegelijkertijd met de update van de industriestrategie is
gepubliceerd. De Commissaris onderstreepte dat openheid van belang is,
maar dat er wel sprake moet zijn van een eerlijk en gelijk speelveld. Zij
benoemde dat openheid een bron van economische groei en innovatie,
maar dat handels- en investeringsstromen gepaard kunnen gaan met
verstorende buitenlandse subsidies. De Commissie wil dat risico met dit
voorstel ondervangen. Daarbij onderstreepte de Commissaris het belang
van een onafhankelijk instrument dat onderzoekt of er sprake is van
verstorende effecten. Tot slot markeerde de Commissaris het belang van
mededinging bij het economisch herstel en dat eerlijke concurrentie en
gelijke voorwaarden de basis vormen voor een goed functionerende
economie.
Nederland reageerde als enige lidstaat op de presentatie van de Commissaris. Allereerst gaf Nederland aan het voorstel voor het nieuwe en
ambitieuze instrument zeer te verwelkomen. Nederland heeft lang gepleit
voor een dergelijk instrument, omdat het van groot belang is voor het
gelijk speelveld op de interne markt en voor eerlijke concurrentie met
behoud van een open economie. Nederland heeft benadrukt dat het
instrument zo effectief mogelijk moet zijn. Om die reden is Nederland zeer
tevreden dat het voorstel mogelijkheden tot het opleggen van sancties
bevat, waarvan Nederland hoopt dat zij voldoende effect hebben.
Tegelijkertijd heeft Nederland aangegeven dat bij herhaaldelijke overtredingen en concurrentieverstorende effecten van buitenlandse subsidies,
overwogen kan worden om als uiterste maatregel partijen de toegang tot
de interne markt ontzegd kan worden. Ook heeft Nederland gemarkeerd
dat de effectiviteit van het instrument verder vergroot kan worden door
rekening te houden met de monopoliepositie van bedrijven uit derde
landen op hun thuismarkt, zoals ook is uitgelegd in het Nederlandse
voorstel voor een level playing field instrument uit 2019.
Diversenpunt non-paper Oostenrijk, België en Tsjechië
Presentatie
Oostenrijk presenteerde mede namens België en Tsjechië een non-paper
over modernisering van het mededingingskader en de staatssteunregels,
waarbij zij aandacht vragen voor eerlijke concurrentie en een gelijk
speelveld ten opzichte van derde landen. Enkele lidstaten onderstreepten
het belang om te kijken naar de mededinging- en staatssteunregels.
Commissaris Vestager gaf aan dat er wordt gekeken naar de
mededinging- en staatssteunregels. Ook onderstreepte ze dat de komende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

9

tijd wordt gekeken naar mogelijkheden om het tijdelijk steunkader af te
bouwen. Het Voorzitterschap nam kennis van de notitie.
Diversenpunt Trade Policy Review
Presentatie
Commissaris Valdis Dombrovskis voor handel gaf een korte presentatie
over de onderhandelingen over de Trade Policy Review. De Commissaris
gaf aan een link te willen leggen tussen handelsbeleid en maatregelen om
het concurrentievermogen van de EU te versterken. De nieuwe handelsstrategie staat in het teken van openheid, duurzaamheid en assertiviteit.
De Commissaris markeerde dat openheid van belang is voor de
veerkracht van de economie. Ook benoemde de Commissaris dat de EU
met open strategische autonomie in staat is om keuzes te maken en
leiderschap te tonen. Tegelijkertijd gaf de Commissaris aan dat de EU
assertief optreedt om geopolitieke uitdagingen en afhankelijkheden te
adresseren, waarbij samenwerking gezocht moet worden met gelijkgestemde partners. De Commissaris stelt dat stabiel en op regels gebaseerd
handelsbeleid van belang is voor kritieke waardeketens. Ook wil de
Commissaris het mkb steunen in het mondiale handelsnetwerk, zo is er
een nieuw mkb-portal opgezet en is de klachtenprocedure gestroomlijnd.
Ook is de nieuwe handelsstrategie volgens de Commissaris de meest
groene handelsmededeling. De Commissaris benadrukte dat de
Commissie het Parijs Akkoord wil meenemen in het handelsbeleid. Tot
slot stelde de Commissaris dat het nieuwe handelsbeleid bijdraagt aan het
herstel. De presentatie leidde niet tot interventies van lidstaten.
Diversenpunt geharmoniseerde standaarden
Verklaring
Spanje gaf namens 17 lidstaten, waaronder Nederland, een verklaring af
over het Europees normalisatiestelsel. In de verklaring wezen de lidstaten
op het belang van het normalisatiestelsel voor de interne markt, voor de
digitale- en groene transities en daarmee ook voor het concurrentievermogen van de EU. De lidstaten uitten hun zorgen over de uitdagingen in
het normalisatiestelsel. Zo kan gebrekkige technische harmonisatie leiden
tot hogere kosten voor de industrie. De lidstaten achtten het van belang
dat het vertrouwen in het systeem wordt vergroot en vroegen de
Commissie rekening te houden met rechtszekerheid voor de Commissie,
lidstaten en normalisatie instellingen. Daarbij onderstreepten de lidstaten
het belang van evenwicht tussen vereisten en flexibiliteit en daarnaast
moet er ruimte zijn voor evaluatie en voor publicatie van nieuwe normen.
Ook is samenwerking met belanghebbenden van belang om tot oplossingen te komen. Tot slot deden de lidstaten de suggestie om de
Raadswerkgroep harmonisatie mandaat te geven voor het harmonisatiesysteem en om te rapporteren over onevenwichtigheden.
Commissaris Breton onderstreepte in zijn reactie dat het normalisatiestelsel een essentieel onderwerp is. De Commissaris gaf aan dat dit het
goede moment is om het opnieuw te agenderen, mede met het oog op de
update van de industriestrategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

10

Diversenpunt werkprogramma aankomend Sloveense Voorzitterschap
Presentatie
Het aankomend Sloveense Voorzitterschap gaf een korte presentatie over
hun prioriteiten. Deze prioriteiten hebben betrekking op veerkracht van de
Europese economie; op de digitale- en groene transities; op rechtsstatelijkheid; en op veiligheid.
Onderzoek
Verordening oprichting Gemeenschappelijke Onderneming
Europese High Performance Computing
Algemene oriëntatie
De Raad stemde in met de algemene oriëntatie voor een verordening tot
oprichting van een gemeenschappelijke onderneming voor Europese High
Performance Computing (EuroHPC). Deze gemeenschappelijke onderneming heeft als doel om strategisch te investeren in de ontwikkeling van
de technologie en applicaties voor supercomputers en om toegang te
verzorgen tot (Europese) supercomputers en de bijbehorende
data-infrastructuur. De lidstaten verwelkomden de verordening. Enkele
lidstaten benadrukten daarbij het belang van EuroHPC als verbinder
tussen Europese en nationale initiatieven. Een aantal lidstaten stipte aan
dat er aandacht moet zijn voor de wensen van gebruikers. Met het oog op
de bredere discussie over strategische autonomie werd daarbij ook
gewezen op het belang van openheid in de toegang tot de supercomputers. Nu de Raad akkoord is zal het Europees Parlement zijn opinie over
de verordening geven. Nadat het Europees Parlement zijn opinie heeft
gegeven kan de verordening in werking treden.
Raadsconclusies «Verdieping van de Europese Onderzoeksruimte:
Aantrekkelijke en duurzame onderzoekscarrières en werkomstandigheden maken kenniscirculatie realiteit»
Aanname
De Raad stemde in met Raadsconclusies over aantrekkelijke onderzoekscarrières om kenniscirculatie te stimuleren. Nederland is positief over de
Raadsconclusies. De brede definitie voor academische carrières, waarbij
onderwijs geven, onderzoek doen, goed leiderschap en intersectorale
mobiliteit ook meewegen in de ontwikkeling van carrières, past goed bij
de Nederlandse prioriteiten. Samen met enkele andere lidstaten vroeg
Nederland aandacht voor het belang van academische vrijheid en heeft
zich daarbij uitgesproken tegen het aanvallen van wetenschappers.
Eurocommissaris Gabriel gaf aan dat deze Raadsconclusies bijdragen aan
het verder vormgeven van een flexibel Europees raamwerk voor
carrièrepaden in onderzoek, ten behoeve van evenwichtige kansen voor
onderzoekers.
De rol van een vernieuwde en ambitieuze Europese Onderzoeksruimte gericht op de toekomst
Beleidsdebat
De Raad debatteerde over de vernieuwde Europese Onderzoeksruimte
(ERA) voor het komende decennium. De lidstaten werd onder andere
voorgelegd of een functionerende interne markt voor onderzoekers en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

11

kennis, met gezamenlijke randvoorwaarden en normen, één van de
doelen moet zijn voor de ERA voor 2030.
De lidstaten onderschreven het belang van onderzoek en innovatie voor
de verdere ontwikkeling van Europa, onder andere voor de digitale en
groene transitie. De coronacrisis heeft de rol en het belang van onderzoek
en innovatie verder benadrukt. Verder stelden enkele lidstaten dat het
goed is vast te houden aan het doel om 3% van het bbp te investeren in
onderzoek en innovatie. Hierbij moet wel differentiatie mogelijk zijn
vanwege verschillen in nationale onderzoek- en innovatiesystemen. Ook
accentueerde een grote groep lidstaten dat de samenleving in brede zin
betrokken moet worden bij onderzoek en innovatie. Enkele, met name
Oost-Europese lidstaten, gaven tot slot aan dat er in een inclusieve ERA
aandacht moet zijn voor circulatie van talentvolle onderzoekers.
Nederland benadrukte tijdens dit debat dat vrij verkeer van onderzoekers
en kennis in een interne markt altijd een ambitie van de ERA is geweest.
Om dit te realiseren is coördinatie op beleidsniveau tussen lidstaten en de
EU essentieel. Een sterke en brede EU-kennisbasis, van fundamenteel- tot
toegepast onderzoek, zorgt ervoor dat de ERA meer impact kan hebben.
Diversenpunt Europees publiek-privaat partnerschap voor
Metrologie
Presentatie
Het Voorzitterschap presenteerde de voortgang op de onderhandelingen
over het Europees publiek-privaat partnerschap voor Metrologie. Het
voorzitterschap zal dit dossier overdragen aan het Sloveens voorzitterschap, zodat dit najaar de triloog met het Europees Parlement kan starten.
Met betrekking tot de verordening voor de oprichting van negen gemeenschappelijke ondernemingen7 binnen Horizon Europe stelde het voorzitterschap dat de onderhandelingen over dit dossier pas recent zijn gestart.
Het wordt overgedragen aan het Sloveens voorzitterschap om de
onderhandelingen verder te begeleiden en waarschijnlijk te voltooien.
Diversenpunt Mission Innovation
Toelichting
De Commissie gaf een toelichting op «Mission Innovation», onderdeel van
het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015. Het belang van dit initiatief werd
benadrukt om zo schone energie wereldwijd te stimuleren en bij te dragen
aan de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie. De Commissie roept
de lidstaten, die zich hier nog niet bij hebben aangesloten, op om dit
alsnog te doen. Nederland is lid sinds 2016.
Diversenpunt Mededeling «Global approach to research and
innovation»
Toelichting
Verder gaf de Commissie een toelichting op de mededeling «Global
approach to research and innovation», gepubliceerd op 18 mei jl. Deze
mededeling geeft richting aan internationale samenwerkingsverbanden
van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie. Daarbij zijn
7

(1) Circular biobased Europe, (2) Clean Aviation, (3) Clean Hydrogen, (4) Europe’s Rail, (5)
Global Health EDCTP3, (6) Innovative Health Initiative, (7) Key Digital Technologies, (8) Single
European Sky ATM Research 3 en (9) Smart Networks and Services

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

12

Europese waarden zwaarwegend, bijvoorbeeld op het gebied van gender
en diversiteit. Ook is er in de mededeling aandacht voor het belang van
intellectueel eigendom en reciprociteit. Uw kamer zal spoedig een
Kabinetsreactie op deze mededeling ontvangen.
Diversenpunt werkprogramma inkomend Sloveense Voorzitterschap
Presentatie
Tot slot presenteerde het inkomend Sloveense Voorzitterschap zijn
plannen en prioriteiten. Voor onderzoek en innovatie zet Slovenië in op:
kennis, onderwijs en onderzoek voor een groene en digitale toekomst; en
ethische aspecten binnen de vernieuwde ERA.
Ruimtevaart
Raadsconclusies New Space for People
Aanname
De Raad nam als hamerstuk conclusies aan over de noodzaak van een
Europese aanpak van New Space als motor voor een innovatieve,
veerkrachtige en concurrerende EU-ruimtevaartsector.
Het voorzitterschap gaf aan dat de Raad hiermee de ambitie uitspreekt de
snelle exponentiële groei van de ruimtevaartsector zo goed mogelijk te
faciliteren met speciale aandacht voor «mensen» in de nieuwe institutionele context van publiek en private spelers. Daarnaast moeten de
conclusies bijdragen aan de groene en digitale transitie alsook een
veerkrachtig Europa. Breton gaf aan dat ruimtevaart momenteel door een
enorme industriële transformatie gaat die bestaande modellen
doorbreekt. Een unieke Europese benadering van New Space is daarom
noodzakelijk. Het EU Cassini fonds voor ruimtevaart startups van één
miljard euro zal hieraan bijdragen.
Raadsconclusies Space for People in European coastal areas
Aanname
Tevens nam de Raad als hamerstuk conclusies aan over Space for People
in European coastal areas
Het voorzitterschap benadrukte dat Europa’s dichtbevolkte kustgebieden
voor enorme biodiversiteituitdagingen staan. Europa heeft het laatste
decennium unieke aardobservatie en navigatiecapaciteiten ontwikkeld,
deze conclusies benadrukken de noodzaak om het volledige potentieel
hiervan te benutten voor duurzame ontwikkeling van kustgebieden en
dragen zo bij aan de leidende rol van de EU bij de twin transitie.
Breton benadrukt het belang van ruimtevaartsystemen in kustgebieden.
Dankzij het Copernicus programma is de EU leider in aardobservatie en
beschikt zij over een oceaan aan aardobservatiedata. Tegelijkertijd is de
markt volop in ontwikkeling; om EU-bedrijven effectief te helpen en voor
het behoud van EU-leiderschap, moeten we de Copernicus structuur
heroverwegen. De Commissie zal in de komende maanden haar ambities
kenbaar maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

13

EU-positionering op gebied van ruimteverkeerbeheer
Beleidsdebat
De Raad debatteerde over een betere positionering van de EU op gebied
van ruimteverkeerbeheer (STM). Het Portugees voorzitterschap ging in op
de steeds voller wordende ruimte, waar door exponentiële toename van
ruimteverkeer en ruimteschroot de veiligheid van de ruimte-infrastructuur
en operaties in gevaar wordt gebracht. Het voorzitterschap gaf aan dat
STM een internationale en technologische uitdaging is en onderstreepte
het groeiende economische belang en noodzaak van een inclusieve
aanpak en een adequaat regelgevend kader op EU-niveau. Om hiertoe te
komen nodigde het voorzitterschap lidstaten uit te reageren op de
voorgestelde routekaart om tot een gezamenlijk EU-standpunt te komen
inzake ruimteverkeerbeer.
Eurocommissaris Breton gaf aan dat er vooruitgang is geboekt sinds de
laatste Ruimtevaartraad in november 2020. Het EU-ruimtevaartprogramma is van kracht, met een omvang van 14 miljard euro. De
Commissie heeft een Financial Framework Partnership Agreement (FFPA)
met ESA en EUSPA. De Commissaris heeft aangegeven uit te kijken naar
samenwerking met DG ESA Josef Aschbacher, omdat vanwege een aantal
fundamentele veranderingen in de ruimtevaart een strategie op het
gebied van ruimteverkeer noodzakelijk is. Hij gaf aan dat de tweede
generatie Galileo satellieten eraan komen en dat veel nieuwe actoren
concurreren met Copernicus. Daarnaast is de Commissie bezig met een
derde initiatief naast Galileo en Copernicus: Space Based Secure
Connectivity Initiative voor een snel veilig internet dat altijd en overal voor
iedereen in Europa beschikbaar is. De eerste resultaten van een haalbaarheidsstudie worden binnenkort gepubliceerd. Verder gaf de Commissaris
aan parallel met nieuwe wetgevende voorstellen te komen om het nieuwe
initiatief te ondersteunen. Ook kijkt de Commissie momenteel naar een
strategie voor een European launcher alliance, met betrokkenheid van alle
actoren.
De Commissaris benadrukte het belang van een Europese aanpak voor
ruimteverkeerbeheer voor het bereiken van strategische autonomie en
waarborgen van veiligheid in de ruimte. Hij gaf aan dat Europa niet
afhankelijk kan zijn van derde landen voor infrastructuur en standaarden.
Daarom acht de Commissaris het noodzakelijk om in kaart te brengen wie
de relevante juiste partners zijn, welke standaarden nodig zijn en hoe de
technologie verder ontwikkeld moet worden.
Veel lidstaten verwelkomden een STM-dialoog in Europees verband en
erkenden het nut en de noodzaak van een Europese aanpak met respect
voor nationale competenties om sterk te staan tegenover internationale
spelers. De stapsgewijze aanpak in de routekaart werd breed verwelkomd.
Tegelijkertijd was er brede steun voor een mondiale aanpak vanwege het
internationale karakter van STM. Een aantal lidstaten legde de nadruk op
EU-samenwerking op technisch en operationeel niveau voor capaciteitsopbouw en het optimaliseren van systemen voor het monitoren van
bedreigingen van de aarde vanuit de ruimte: Space Situational Awareness
(SSA) en Space Surveillance and Tracking (SST). Met een belangrijke
beoogde rol voor het EUSST-consortium, opgericht in 2014 en het nieuwe
EU-partnerschap voor ruimte-monitoring, coördinatie en standaardisatie
dat dit jaar van start zal gaan. Een aantal lidstaten vond internationale
samenwerking en coördinatie essentieel en riepen op om verder te
bouwen aan internationale richtlijnen om veilige en duurzame ruimtevaart
te bevorderen van het VN-comité voor vreedzaam gebruik van de ruimte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

14

Nederland heeft een Europese dialoog over ruimteverkeerbeheer
verwelkomd en benadrukte het belang van de ontwikkeling van een
internationaal regelgevend kader. Daarnaast gaf Nederland aan dat
binnen de EU concrete stappen kunnen worden gezet op gebied van
technologieontwikkeling, standaarden en bundeling van krachten in het
nieuwe EU-partnerschap maar ook middels deelname in Horizon Europe
en andere EU-programma’s. Ook pleitte Nederland ervoor private en
publieke partijen te betrekken in het proces ter waarborging van een open
economie en een gelijk speelveld.
Diversenpunt prioriteiten aankomend Sloveense Voorzitterschap
Presentatie
Tot slot presenteerde het inkomend Sloveens voorzitterschap zijn plannen
en prioriteiten. Voor ruimtevaart zet Slovenië in op voortzetting van de
EU-dialoog over ruimteverkeerbeheer; Raadsconclusies over «het brengen
van de voordelen van ruimtevaart naar iedereen» en heeft het aandacht
voor het Secure Connectivity initiatief van de Commissie voor een snel
veilig internet altijd en overal voor iedereen in Europa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

15

Bijlage: Appreciatie jaarlijks interne-marktrapport 2021
Op 5 mei jl. presenteerde de Europese Commissie de update van de
Industriestrategie waarover u separaat bij BNC-fiche wordt geïnformeerd.
Bij genoemde update presenteerde zij het eerste jaarlijkse internemarktrapport.8 Hieronder volgt een beschrijving van de inhoud en een
appreciatie van het rapport.
In de inleiding van het rapport verwijst de Commissie naar oproepen van
de Raad voor Concurrentievermogen waarover u in respectievelijke
verslagen bent geïnformeerd9:
− de oproep van september aan de Commissie om met een strategisch
rapport over de interne markt dat ingaat op 1) de voortgang bij de
implementatie van het Actieplan interne markt-handhaving10 en bij het
wegnemen van belemmeringen, 2) de weerbaarheid van de interne
markt en lessen uit de coronacrisis en 3) op basis daarvan noodzakelijke regelgevende en niet-regelgevende acties.
− de oproep van november aan de Commissie om met kritieke prestatieindicatoren te komen over de implementatie van de Industriestrategie11 en rapportage daarover.
− Met onderhavig rapport beoogt de Commissie opvolging te geven aan
beide oproepen. In het Actieplan interne-markthandhaving kondigde
de Commissie bovendien een jaarlijks rapport aan met een handhavingsstrategie met daarin opgenomen aandachtsgebieden en
prioriteiten voor handhaving. Hierover bent u eerder geïnformeerd bij
BNC-fiche.12
Het rapport start met een beschrijving van de impact van de coronacrisis
op de Europese economie en de interne markt. De Commissie onderbouwt de beschrijving met tabellen. De Commissie beschrijft in algemene
termen welke belemmeringen zich op de interne markt voordeden en
welke gevolgen deze hadden. Ook gaat ze in op de uiteenlopende mate
waarin verschillende ecosystemen door de crisis werden geraakt en op de
gevolgen voor het mkb. Vervolgens schetst de Commissie de voortgang in
het wegnemen van belemmeringen op de interne markt, naar aanleiding
van de Commissiemededeling over interne markt-belemmeringen van
maart 2020.13 De Commissie gaat daarnaast in op de weerbaarheid van de
interne markt en geeft een overzicht van alle relevante maatregelen die zij
n.a.v. de coronacrisis heeft genomen. Voorts beschrijft het rapport de
stand van zaken bij de implementatie van het Actieplan internemarkthandhaving, de Industriestrategie en de mkb-strategie14. De bijlagen
bij het rapport bevatten een nadere uitwerking hiervan. Zo is een zeer
uitgebreide bijlage opgenomen met een beschrijving van de 14 ecosystemen die in de Industriestrategie waren onderscheiden en voor deze
ecosystemen relevante beleidsinstrumenten. Genoemde ecosystemen,
zoals de bouw of agrofoodsector, vormen een belangrijk aanknopingspunt
voor de Commissie. Op basis daarvan kijkt de Commissie naar de huidige
situatie binnen het ecosysteem, welke uitdagingen spelen en welke
vervolgacties gewenst zijn.
Het kabinet verwelkomt het eerste jaarlijkse interne-marktrapport en zet in
op een zorgvuldige behandeling en follow-up van het rapport in de Raad.
Wel heeft het kabinet een aantal suggesties voor volgende rapporten. Het

8

SWD (2021) 351 final.
Kamerstuk 21 501-30, nr. 497; Kamerstuk 21 501-30, nr. 517.
10
COM (2020) 94 final.
11
COM(2020) 102 final.
12
Kamerstuk 22 112, nr. 2864.
13
COM (2020) 93 final.
14
COM (2020) 103 final.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

16

is rapport is een goede eerste stap, maar een volgende editie zou kunnen
worden aangevuld en concreter kunnen worden met suggesties voor
nadere acties om de interne markt te versterken. Dan wordt het mogelijk
om een meer concrete follow-up aan het rapport te geven.
Zoals geschetst in de brief van 19 oktober 201815 zet het kabinet in op
versterking van de interne markt door beleid te baseren op feiten en
behoeften uit de praktijk. Dat moet uitmonden in meer maatwerk en het
adresseren van concrete door ondernemers ervaren belemmeringen. Het
kabinet zet voorts in op verbetering van implementatie, uitvoering en
handhaving van interne-marktregelgeving. Meer transparantie over hoe
Commissie en lidstaten presteren zou moeten leiden tot meer politieke
druk en aandacht voor betere handhaving. Via een rollende agenda moet
aan versterking van de interne markt worden gewerkt. Het interne
marktrapport zou deze agenda moeten voeden. Voorts is een grondige
evaluatie van de gevolgen van de coronacrisis op de interne markt en
Europese economie nog steeds gewenst. Onderhavig rapport voorziet
daar nog niet in. Tot slot behoeft de verhouding van het internemarktrapport met andere interne-marktgerelateerde rapporten (zoals het
Interne-marktscorebord) nog verduidelijking.

15

Kamerstuk 22 112, nr. 2703.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 535

17