Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 393

Wijziging van de Wet kinderopvang in verband
met een structurele regeling voor meertalige
dagopvang

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 21 september 2023
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
I.
1.
2.
3.
4.
5.

Algemeen
Inleiding
Hoofdlijnen van het voorstel
Gevolgen
Financiële gevolgen
Inwerkingtreding

1
2
3
5
6
6

I. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de stukken
aangaande de Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met een
structurele regeling voor meertalige dagopvang. Deze leden hebben hier
nog vragen en opmerkingen over.
Omdat de leden van de D66-fractie belang hechten aan passende
dagopvang en ruimte op kinderopvang aan te bieden die het beste
aansluit bij de wensen en behoeften van kinderen en hun ouders, hebben
deze leden met belangstelling kennisgenomen van de Wijziging van de
Wet kinderopvang in verband met een structurele regeling voor
meertalige dagopvang. Deze leden hebben hier nog enkele vragen en
opmerkingen bij.

kst-36393-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 7

1

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel. Deze leden begrijpen dat de huidige mogelijkheid om
meertalige kinderopvang aan te bieden voldoet aan een behoefte op de
buitenschoolse opvang, maar zij missen een gedegen onderbouwing om
deze mogelijkheid uit te breiden naar kinderen van 0 tot 4 jaar in de
kinderopvang. Zij betwijfelen dan ook vooralsnog nut en noodzaak van dit
wetsvoorstel en vragen de regering voor welk probleem dit wetsvoorstel
een oplossing is. Kan de regering hier nader op ingaan?
De leden van de PvdA-fractie en de leden van de GroenLinks-fractie
hebben met interesse kennisgenomen van het Wetsvoorstel Wijziging van
de Wet kinderopvang in verband met een structurele regeling voor
meertalige dagopvang. Deze leden hebben naar aanleiding van het
rapport enkele vragen.
De leden van de BBB-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met
een structurele regeling voor meertalige dagopvang.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie merken in het algemeen op dat zij nog een
aantal vragen hebben over de wijziging van de wet. Tevens merken de
leden van de VVD-fractie op dat uit de toegezonden stukken uit de
«Voorhang ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit kwaliteit kinderopvang in verband met het stellen van regels over meertalige kinderopvang» blijkt dat de GGD GHOR Nederland in het licht van uitvoerbaarheid stelt dat het voor hen de voorkeur geniet om, bij de invoering
van de nieuwe regelgeving per 1 februari 2024, deze uiterlijk 1 november
2023 vast te stellen. Uit dezelfde stukken blijkt dat de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) meent dat er nog te veel zorgen bestaan
om de wijziging zoals die nu voorligt, te laten doorgaan. Gezien deze
zorgen en de gedeeltelijk niet overgenomen adviezen van de Raad van
State twijfelen de leden van de VVD-fractie aan de noodzaak om de
wetswijziging met spoed door te voeren. Deze leden zien graag een
onderbouwing van de regering voor deze noodzaak, waar ook ingegaan
wordt op waarom een verlenging van het experiment niet volstaat en hoe
groot de impact is op kinderen die nu onder het experiment vallen als hun
meertalige dagopvang tijdelijk gestaakt wordt.
De leden van de VVD-fractie merken verder op dat uit de bijlagen
waarnaar de memorie van toelichting verwijst, blijkt dat het experiment
meertalige dagopvang enkele beperkingen kent. Zo stelt het onderzoek
dat er geen negatieve effecten zijn gevonden bij de taalontwikkeling van
kinderen bij Engelstalig taalaanbod. Er is tegelijkertijd echter sprake van
een oververtegenwoordiging van kinderen met hoogopgeleide ouders.
Tevens hebben er geen experimenten plaatsgevonden met Franse en
Duitse dagopvang. Kan de regering hier nadere toelichting op geven?
Overweegt de regering in het licht van deze beperkingen het experiment
te evalueren en waar nodig aan te passen?
Hoewel de leden van de D66-fractie positief zijn over de permanente
wettelijke verankering van meertalige dagopvang, vragen deze leden of er
ook is geëxperimenteerd met dagopvang in een andere dan de Nederlandse taal voor meer dan vijftig procent van de tijd.
De leden van de BBB-fractie zijn van mening dat waar er behoefte is aan
meertalige opvang, de overheid daar welwillend tegenover kan staan mits
er sprake is van een gepaste invulling. De ontwikkeling van het kind in de
Nederlandse taalvaardigheid dient prioriteit te krijgen. Daar waar er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 7

2

sprake is van een negatief effect als gevolg van meertalige dagopvang op
de ontwikkeling van Nederlandse taalvaardigheid dient alsnog ingegrepen
te worden.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de VVD-fractie lezen in paragraaf 2.1.1 van de memorie
van toelichting wordt ook de Friese taal genoemd. De leden van de
VVD-fractie hechten waarde aan het beschermen van de Friese taal als
een officiële rijkstaal in Nederland. Deze leden vragen daarom aan de
regering of zij kan garanderen dat de Friese taal beschermd blijft bij
meertalige kinderopvang? Op welke manier spant de regering zich
daarvoor in?
In paragraaf 2.1.4 lezen de leden van de VVD-fractie dat het idee van
meertalige kinderopvang is ontstaan naar aanleiding van behoeften uit de
praktijk. Op basis daarvan heeft het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) twee onderzoeken laten uitvoeren om een beeld
te krijgen van de vraag en aanbod voor meertalige kinderopvang. De
leden van de VVD-fractie vragen de regering of zij deze twee onderzoeken
naar de Tweede Kamer kan opsturen?
In paragraaf 2.1.6 lezen de leden van de VVD-fractie dat in dit wetsvoorstel
«is vastgelegd dat een kindercentrum tijdelijk mag afwijken van het
maximum percentage». Welke mate van tijdelijkheid neemt de regering
hierbij in acht? Wordt deze maat ook duidelijk opgesteld en gecommuniceerd aan de kinderopvanginstellingen?
In paragraaf 2.1.10 lezen de leden van de VVD-fractie dat de regering niet
voornemens is om verdere monitoring of evaluatie te laten plaatsvinden.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering nader toe te lichten
waarom er geen evaluatiebepaling is opgenomen nu hier in verschillende
uitvoeringstoetsen wel om is gevraagd, en de Universiteit van Amsterdam
(UvA) de aanbeveling doet om nader onderzoek te doen naar meertalige
dagopvang in een hyperdiverse context. Overweegt de regering om, in
het licht van het voorgenoemde, nu wel een evaluatiebepaling op te laten
nemen in de wijziging van de wet?
In paragraaf 2.3 lezen de leden van de VVD-fractie dat een goede
taalbeheersing van de beroepskracht in het Engels, Frans of Duits
noodzakelijk is. Wat wordt er bedoeld met «goede taalbeheersing»?
De leden van de D66-fractie begrijpen dat dagopvang ook in het Duits,
Frans of Engels kan worden aangeboden, maar deze leden vragen of de
regering het wenselijk acht om de specifieke talen die kunnen worden
aangeboden niet wettelijk te verankeren maar in een algemene maatregel
van bestuur (AMvB) zodat andere talen kunnen worden toegevoegd als
daar een directe aanleiding voor is (zoals Oekraïens). Deze leden lezen dat
politieke besluitvorming nodig is om andere talen dan het Engels, Frans
en Duits toe te staan op het primair onderwijs maar vragen of meertalige
kinderopvang een dergelijk politiek besluit zou kunnen volgen middels
een AMvB in plaats van aparte wetswijzigingen.
Het stemt de leden van de D66-fractie tevreden dat meertalige dagopvang
er ook toe leidt dat internationale werknemers een alternatief hebben voor
(bijna) volledig Engelstalige dagopvang voor hun kinderen, maar deze
leden vragen hoe gebruik van meertalige dagopvang in plaats van
volledig Engelstalige dagopvang aantrekkelijk wordt gemaakt voor ouders
die de Nederlandse taal zelf (nog) niet (volledig) machtig zijn. Voorts
vragen deze leden naar de aansluiting van de meertalige dagopvang op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 7

3

meertalig primair onderwijs en voorbeelden van manieren waarop
kinderopvanglocaties met meertalige dagopvang het Nederlands
aanbieden aan kinderen die thuis niet of weinig te maken krijgen met de
Nederlandse taal.
Omdat 10% van de ondervraagde ouders aangeeft graag te zien dat er ook
een andere taal gesproken wordt op de kinderopvang, vragen de leden
van de D66-fractie welke andere taal wordt verzocht naast het Engels,
Duits en Frans en of de regering de wenselijkheid ziet om ook andere
talen mogelijk te maken, zoals het Papiaments of een andere taal.
Ten aanzien van het experiment vragen de leden van de D66-fractie of de
regering van mening is dat de specifieke omstandigheden tijdens het
experiment, er was een coronacrisis, geen aanleiding geven om na de
implementatie van het wetsvoorstel een extra evaluatiemoment in te
plannen.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering aangeeft dat uit het
experiment dat door de UvA is gehouden onder 10 kindercentra naar
voren komt dat er geen negatieve effecten gevonden zijn van het
meertalige (Engelse) taalaanbod op de ontwikkeling van de Nederlandse
taal. Zijn er wel positieve effecten gevonden? Zo ja welke effecten zijn dit?
Zo nee, kan de regering aangeven wat dan de toegevoegde waarde van
dit wetsvoorstel is? Temeer daar dit onderzoek van de UvA slechts beperkt
in omvang was, gehouden werd tijdens de corona-periode en er vooral
kinderen van hoogopgeleide ouders aan meededen?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de onderzoekers van de UVA
in hun rapport expliciet aangeven dat er meer onderzoek nodig is. Ook de
Inspectie van het Onderwijs geeft aan dat door de beperkingen van het
onderzoek de resultaten niet gegeneraliseerd kunnen worden, vanwege
het feit dat bijna 90% van de deelnemende kinderen hoogopgeleide
ouders heeft. Waarom wacht de regering niet eerst de uitkomsten van
deze onderzoeken af, zodat er een gedegen afweging over nut en
noodzaak kan plaatsvinden, alvorens dit wetsvoorstel in te dienen?
In de memorie van toelichting lezen de leden van de PvdA-fractie en de
leden van de GroenLinks-fractie dat de buitenschoolse opvang voor ten
hoogste vijftig procent van de openingstijd van een kindercentrum in de
Engelse, Duitse, of Franse taal mag worden verzorgd, en dat deze
mogelijkheid met het wetsvoorstel wordt uitgebreid naar de dagopvang.
Is de regering voornemens mogelijk te maken meertalige opvang te
faciliteren in andere talen? Waarom wel of niet?
Daarnaast lezen de leden van de PvdA-fractie en de leden van de
GroenLinks-fractie in de memorie van toelichting dat het moeilijk in te
schatten is op welke schaal meertalige kinderopvang aangeboden gaat
worden. In hoeverre verwacht de regering dat er regionale verschillen
ontstaan wat betreft de toegang tot meertalige opvang?
De leden van de BBB-fractie hebben twee aanvullende vragen naar
aanleiding van het voorstel. De regering geeft aan een beperking tot drie
talen in te voeren: Engels, Duits, Frans. Zijn er meer talen onderzocht en
laat de regering de deur op een kier om in de toekomst hier meer talen
aan toe te voegen? En zou dat opnieuw om een wetswijziging vragen? De
leden van de BBB-fractie zijn van mening dat het bij bovengenoemde
talen kan en dient te blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 7

4

Ook hebben de leden van de BBB-fractie vragen over personele capaciteit
in de opvang. Bekend is uiteraard dat personeel schaars is. In hoeverre
zorgt dit voorstel voor een extra uitdaging bij het aantrekken van
personeel? Van werknemers wordt immers verwacht dat zij over extra
taalvaardigheid beschikken. Welke uitdagingen/risico’s zijn op dit terrein
denkbaar?
3. Gevolgen
De leden van de VVD-fractie merken op dat het bestaande personeelstekort in de kinderopvangsector problematisch is. In paragraaf 3.1 staat
dat het moeilijk in te schatten is op welke schaal meertalige kinderopvang
aangeboden gaat worden. Deze leden vragen de regering of zij verwacht
dat meertalige kinderopvang invloed gaat hebben op dit tekort. Hoe schat
de regering deze effecten?
Gezien de krapte in de kinderopvangsector vragen de leden van de
VVD-fractie of het aanbieden van meertalige kinderopvang een lucratieve
bijverdienste kan zijn voor aanbieders, die ten koste gaat van kinderopvang voor ouders uit de middengroepen. Acht de regering het
bijvoorbeeld denkbaar dat kinderopvangcentra hogere tarieven vragen
voor meertalige dagopvang die ten koste gaat van de toegankelijkheid
voor middengroepen? Aan het experiment hebben immers hoofdzakelijk
hoogopgeleide ouders meegedaan. Heeft de regering dit meegenomen in
impactanalyses of evaluaties van het experiment?
Daarnaast merken de leden van de VVD-fractie op dat er door deze
onduidelijkheid mogelijkerwijs een risico bestaat voor regionale
verschillen in het aanbod. Kan de regering ingaan op de wenselijkheid van
het mogelijke ontstaan van regionale verschillen?
De leden van de CDA-fractie hebben tenslotte nog een vraag over de
krappe arbeidsmarkt in relatie tot dit wetsvoorstel. Is de regering het met
deze leden eens dat er hierdoor een prikkel kan ontstaan om Engelstalige
opvang aan te bieden, ook als hier helemaal geen behoefte aan is en dit
ten koste kan gaan van kinderen die de Nederlandse taal nog niet
voldoende beheersen?
De leden van de D66-fractie zijn positief over dat het verwachte effect op
kinderen en hun ontwikkeling positief is. Deze leden vragen op welke
manier kinderopvangorganisaties kunnen samenwerken om het
meertalige aanbod te stroomlijnen. Ook vragen deze leden naar de
doorgaande leerlijn met meertalig onderwijs en hoe de samenwerking
tussen opvang en onderwijs vorm krijgt.
Niet alleen bij meertaligheid, maar in brede zin vragen de leden van de
D66-fractie waarom er soms enorme verschillen zijn in lokaal toezicht van
exact dezelfde landelijk geldende regels. Specifiek over meertaligheid
vragen deze leden hoe de regering wil voorkomen dat ook op het gebied
van meertaligheid verschillende lokale gemeentelijke gezondheidsorganisaties (GGD’s) de regels op een dermate andere manier uitleggen dat
sommige overtredingen in de ene gemeente wel en in een andere
gemeente niet tot een boete leiden. Is de regering bereid om de wenselijkheid van landelijk toezicht voor landelijk geldende regels, zoals wordt
aanbevolen in onderzoeken zoals van Andersson Elffers Felix (AEF)1, nu
uit te gaan werken zodat een volgend kabinet hier wel vervolgstappen in
kan zetten, zo vragen deze leden. Wat zijn de resultaten uit het vervolgon-

1

Kamerstuk 31 322, nr. 478.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 7

5

derzoek dat de Minister van SZW heeft aangekondigd in reactie2 op
genoemd onderzoek van AEF en welke concrete verbeteracties zijn er
reeds genomen, vragen deze leden verder.
4. Financiële gevolgen
In dit hoofdstuk lezen de leden van de VVD-fractie dat er geen verdere
financiële gevolgen worden verwacht met de wijziging van de wet. De
leden van de VVD-fractie merken echter op dat de GGD GHOR Nederland
in diens uitvoeringstoets aangeeft dat voor het toezichthouden structureel
meer tijd beschikbaar zal moeten worden gesteld. In de uitvoeringstoets
wordt uitgegaan van een half uur tot een uur extra tijd per keer. De leden
van de VVD-fractie vragen de regering of zij deze financiële gevolgen door
kunnen laten rekenen en deze doorrekening met de Tweede Kamer kan
delen.
5. Inwerkingtreding
Gelet op de datum van dit verslag, vragen de leden van de D66-fractie of
de regering het haalbaar acht om het wetsvoorstel per 1 januari 2024 in
werking te laten treden. Op welke termijn moet het wetsvoorstel dan
aangeboden zijn bij de Eerste Kamer, zo vragen deze leden.
De voorzitter van de commissie,
Kuzu
Adjunct-griffier van de commissie,
Van den Broek

2

Kamerstuk 31 322, nr. 484.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 7

6