Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 224

Participatie van jongeren met een beperking

Nr. 40

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 juli 2017
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 9 juni 2017 over
Evaluatie en voorhang verlenging ESB-regeling inzake jongeren met
ernstige scholingsbelemmeringen (Kamerstuk 31 224, nr. 39).
De vragen en opmerkingen zijn op 26 juni 2017 aan de Staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 3 juli
2017 zijn de vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Bosman
De griffier van de commissie,
Esmeijer

kst-31224-40
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 224, nr. 40

1

I Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel om
de ESB-regeling tijdelijk te verlengen. Zij vinden het positief om te lezen
dat 89% van de deelnemers een certificaat of een diploma behaalt. In de
evaluatie staat verder te lezen dat de helft van de deelnemers na het
scholingstraject via de scholingsinstelling geplaatst wordt in betaald werk.
En nog eens een aanzienlijk deel komt aan het werk buiten deze plaatsingen om. Het is goed te lezen dat deze doelgroep via deze ESB-regeling
alsnog aan een diploma of certificaat en uiteindelijk werk komt. Wel
hebben de leden van de VVD-fractie naar aanleiding van de evaluatie van
de ESB-regeling door Regioplan en het voorgenomen besluit om de
ESB-regeling tijdelijk te verlengen nog enkele vragen over de
ESB-regeling. Deze zien vooral op de relevantie van een afzonderlijke
subsidieregeling en de aansluiting met het reguliere onderwijs.
De leden van de PVV-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
evaluatie en voorhang van verlenging ESB-regeling inzake jongeren met
ernstige scholingsbelemmeringen en hebben vooralsnog geen verdere
vragen.
De leden van de D66 hebben met interesse kennisgenomen van de
evaluatie en voorhang verlenging ESB-regeling inzake jongeren met
ernstige scholingsbelemmeringen. Gezien deze uitkomst van de evaluatie
steunen zij het voornemen van de Staatssecretaris de ESB-regeling
tijdelijk te verlengen om zo de continuïteit van ondersteuning voor deze
jongeren veilig te stellen.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bedankt de
leden van de VVD-, PVV- en D66-fractie voor de getoonde interesse in de
evaluatie en voorhang van de verlenging van de ESB-regeling en de leden
van de D66-fractie voor hun steun voor het voornemen om de
ESB-regeling tijdelijk te verlengen. De Staatssecretaris beantwoordt
hierna de door de leden van de VVD-fractie gestelde vragen.
II Antwoorden op de vragen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie geven aan nog enkele vragen te hebben over
de ESB-regeling die vooral zien op de relevantie van een afzonderlijke
subsidieregeling en de aansluiting met het reguliere onderwijs.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering het met hen eens is dat
scholing op regulier onderwijs het doel moet zijn en dat de inzet dus moet
zijn om uitval op de reguliere school zo veel mogelijk te voorkomen.
Regulier onderwijs en voorkomen van uitval zijn speerpunten van het
onderwijsbeleid, waaraan uitvoering wordt gegeven middels het passend
onderwijs en de aanpak van thuiszitten (zie bijvoorbeeld Kamerstuk
31 497, nr. 242) en voortijdig schoolverlaten (zie bijvoorbeeld Kamerstuk
26 695, nr. 119). Daarbij past de kanttekening dat de ESB-regeling thans
voorziet in een bijzondere regeling voor kwetsbare jongeren die maatwerk
nodig hebben en aangewezen zijn op specifieke scholing en arbeidstoeleiding. De Staatssecretaris is van oordeel dat extra zorgvuldigheid
geboden is om te voorkomen dat deze jongeren tussen wal en het schip
raken. Om deze reden is de Staatssecretaris voornemens om samen met
de bewindslieden van OCW en VWS en in afstemming met de
ESB-instituten, VNG en UWV te onderzoeken op welke wijze ondersteuning voor deze jongeren het best kan worden geborgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 224, nr. 40

2

De leden van de VVD-fractie verwijzen naar de brief «Evaluatie en
voorhang verlenging ESB-regeling van 9 juni 2017 (Kamerstuk 31 224,
nr. 39) waarin wordt aangegeven dat met het wegvallen van de
ESB-regeling jongeren tussen wal en schip dreigen te raken. Tegelijkertijd
wordt vermeld dat de ESB-regeling zeer regionaal is en dus niet landelijk
is verspreid. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan
uitleggen waar de jongeren terecht komen die in principe in aanmerking
komen voor de ESB-regeling, maar niet onder de regionale dekking vallen.
Tevens vragen de leden wat het precieze bereik is van de regeling,
alsmede wat de omvang van de doelgroep is.
De ESB-regeling biedt plaats aan ongeveer 220 deelnemers per kalenderjaar (cohort). In de praktijk zijn de deelnemers afkomstig uit 166
gemeenten die voornamelijk gelegen zijn in de regio’s rondom de
ESB-instituten. De spreiding van de scholingsinstituten hangt samen met
hun historie, die (zoals geschetst in de evaluatie van de ESB-regeling)
decennia teruggaat. De vraag wat de omvang van de potentiële doelgroep
is in de regio’s die momenteel geen gebruik maken van de ESB-regeling,
alsmede de vraag of en hoe deze jongeren langs andere weg ondersteuning krijgen, viel buiten het bestek van de evaluatie van Regioplan en
vergt nadere analyse. Deze vraag wordt dan ook betrokken bij de brede
verkenning van de mogelijke alternatieven van de ESB-regeling zoals
aangekondigd in de brief van 9 juni 2017 (Kamerstuk 31 224, nr. 39).
De leden van de VVD-fractie verwijzen naar pagina VI van de evaluatie van
de ESB-regeling door Regioplan (bijlage bij Kamerstuk 31 224, nr. 39) waar
staat te lezen; «het ontbreken van een voorziening voor de ESB doelgroep
betekent overigens niet dat dit alleen via een subsidieregeling georganiseerd kan worden». De leden van de VVD-fractie vragen of de regering
deze zin nader kan toelichten.
Adequate ondersteuning van de ESB-doelgroep is het uitgangspunt. De
ondersteuning is momenteel opgezet als subsidieregeling, maar deze
vorm is niet de enig denkbare modaliteit om de jongeren adequate
ondersteuning te kunnen bieden. Doel van de brede verkenning zoals die
is aangekondigd in de brief «Evaluatie en voorhang verlenging
ESB-regeling» van 9 juni 2017 (Kamerstuk 31 224, nr. 39) is dan ook om in
beeld te brengen op welke andere manieren de ondersteuning praktisch,
bestuurlijk en juridisch georganiseerd kan worden binnen de domeinen
arbeid, onderwijs en zorg. Op basis van deze brede verkenning kan
vervolgens weloverwogen nadere besluitvorming plaatsvinden.
De leden van de VVD-fractie hebben vragen bij de kosten per traject. In de
evaluatie geeft Regioplan aan dat de kosten variëren tussen € 55.000 en
€ 69.000 per traject. De leden van de VVD-fractie merken op dat dit relatief
grote verschillen zijn. Zij vragen of de regeling deze verschillen in kosten
kan verklaren. Ook merken de leden op dat de evaluatie aangeeft dat er
meer deelnemers zijn te bereiken met hetzelfde budget en zij vragen of de
regering kan uitleggen hoe ze dit wil gaan bereiken. Tot slot vragen deze
leden of de regering bereid is dit ook als voorwaarde aan de tijdelijke
verlenging van de subsidieregeling op te nemen.
De evaluatie van de ESB-regeling door Regioplan geeft vanaf pagina 25
een globale indicatie van de kostenopbouw van trajecten. Verder kan
bijvoorbeeld de aard van de aandoening(en) die een deelnemer heeft een
rol spelen bij de kosten van een traject. Met het oog op de continuïteit van
de tijdelijke verlenging is ervoor gekozen om de huidige systematiek, in
afwachting van de uitkomsten van de brede verkenning, ongemoeid te
laten. In de brede verkenning van mogelijke alternatieven voor de
ESB-doelgroep zal het kostenaspect meegenomen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 224, nr. 40

3

De leden van de VVD-fractie wijzen op de passage in de brief van
10 september 2013 (Kamerstuk 31 224, nr. 38) over de inzet op samenwerking met reguliere scholen, zodat de regeling in meerdere regio’s
beschikbaar is. De leden willen weten hoe het staat met deze inzet en
welke resultaten tot nu toe zijn bereikt.
De evaluatie door Regioplan schetst op pagina 16 tot en met 18 een beeld
van de samenwerking met het mbo. De scholingsinstellingen werken
actief samen met mbo-instellingen in het eigen «voedingsgebied» en in
enkele gevallen ook daarbuiten. Dergelijke samenwerkingsvormen zijn
zowel binnen als buiten de ESB-regeling te vinden. Gemiddeld wordt er
samengewerkt met vier mbo-instellingen. De achterliggende motivatie
van de mbo-instellingen om samen te werken is om waar mogelijk
kwetsbare jongeren voor het reguliere onderwijs te behouden. Daarvoor
wordt ingezet op een tijdige signalering van de ondersteuningsbehoefte
van de jongeren die in het mbo instromen en op ondersteuning bij
dreigende uitval van jongeren.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan toezeggen om ook
een kosten-baten analyse mee te nemen in de verkenning die de regering
voornemens is toe te zenden aan de Kamer in de eerste helft van 2018. Uit
de evaluatie uitgevoerd door Regioplan blijkt deze analyse op de
ESB-subsidieregeling nog te ontbreken, aldus deze leden.
De brede verkenning zoals die komende periode zal plaatsvinden, is er op
gericht om in beeld te brengen welke varianten denkbaar zijn om een
adequate ondersteuning van de ESB-doelgroep te organiseren in
praktische, bestuurlijke en juridische zin en op welke wijze de regeling het
beste kan worden gepositioneerd. De vraag of de kosten van deze
ondersteuning opwegen tegen de baten is een andere vraag. Dat neemt
niet weg dat mogelijke aspecten van een kosten-baten analyse zoveel
mogelijk worden meegenomen waar dit relevant is voor het doel van de
verkenning, uiteraard voor zover de beschikbaarheid van de gegevens dit
toelaat. Zoals Regioplan aangeeft op pagina 25 van de evaluatie valt
daarbij te denken aan een vergelijking met een andere doelgroep, de
arbeidsparticipatie, de eventuele besparing op de uitkering, de kwaliteit
van leven (eigenwaarde, zelfvertrouwen) en effect op de zorgkosten. De
arbeidsparticipatie van de deelnemers aan de ESB-regeling, ook gezien in
de tijd, is overigens al meegenomen in de evaluatie (zie paragraaf 5.3
«Kenmerken van de arbeid», vanaf pagina 41).
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie of de regering kan
toezeggen in de verkenning expliciet op te nemen of na 2020 de
ESB-regeling geïntegreerd kan worden in het passend onderwijs en welke
stappen daarvoor nodig zijn.
De brede verkenning van mogelijke alternatieven voor de ESB-regeling
zal, naast andere varianten, ook de variant uitwerken met betrekking tot
integratie van de ESB-doelgroep in het passend onderwijs, alsmede de
daarbij geldende randvoorwaarden. Op basis van deze brede verkenning
kan vervolgens weloverwogen nadere besluitvorming plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 224, nr. 40

4