Plan van Aanpak
Programma ‘Vernieuwen Asiel’

Versie 1.0

Datum
Status

1 februari 2021
Definitief

Programma Vernieuwen Asiel

Colofon

Programmanaam

Vernieuwen Asiel

Versienummer

1.0

Directie

Asiel & Bescherming

Datum

1-2-2021

Pagina 3 van 14

Programma Vernieuwen Asiel

Inhoud

Colofon—3
Achtergrond ................................................................................. 7
Programma Vernieuwen asiel ......................................................... 9
Toelichting programmalijn 1 ......................................................... 10
Toelichting programmalijn 2 ......................................................... 11
Toelichting programmalijn 3 ......................................................... 12
Werkwijze

................................................................................ 13

Aanpak

............................................................................... 13

Looptijd

................................................................................ 13

Tijdpad

................................................................................ 14

Verwachte resultaten .................................................................. 14
Inzet & begroting ........................................................................ 14

Pagina 5 van 14

Programma Vernieuwen Asiel

Achtergrond

Op 18 november 2019 heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid besloten om een
onafhankelijke externe partij opdracht te geven om de uitvoering van de asielprocedure bij de
IND door te lichten en met voorstellen te komen die moeten leiden tot verdere verbetering van
de uitvoering van de asielprocedure. Aanleiding hiervan was de forse groei van de omvang van
de dwangsommen bij de IND naar aanleiding van beslissingen op asielverzoeken buiten de
wettelijke termijn.
Het onderzoeksbureau Significant heef het onderzoek uitgevoerd. Op 14 februari 2020 zijn de
resultaten van het onderzoek gepresenteerd aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.
Vervolgens is het onderzoeksrapport op 3 maart 2020 (1) aan de Tweede Kamer aangeboden.
Het rapport laat zien dat de doorlooptijdenproblematiek complex is, vele facetten kent en
daardoor niet met één duidelijke maatregel op korte termijn is op te lossen. Naast de
noodzakelijke opschaling van de besliscapaciteit bij de IND hebben de onderzoekers
geconstateerd dat binnen de IND verbeteringen noodzakelijk zijn op drie gebieden:
1. Informatievoorziening in brede zin;
2. Operationele sturing;
3. Tactische sturing op de uitvoering van projecten, pilots en verbetermaatregelen.
In het onderzoeksrapport wordt een set van versnellingsmaatregelen beschreven en
maatregelen om de bestaande werkvoorraad te verminderen. Deze maatregelen zijn een
combinatie van procesoptimalisatie, verbeterde operationele en tactische sturing en passende
informatievoorziening die het geheel aan maatregelen ondersteunt.
Hoewel alle aanbevelingen en maatregelen die in het Significant rapport beschreven zijn
relevant geacht worden, is ook duidelijk dat ze niet allemaal tegelijk uitgevoerd kunnen
worden. Om die reden heeft Significant ook aanbevelingen gedaan over de wijze van
implementatie.
Direct na oplevering van het rapport is de IND aan de slag gegaan met de maatregelen en
aanbevelingen. Een belangrijke ontwikkeling was de inrichting van de Taskforce die de
opdracht heeft gekregen om op een projectmatige wijze de ontstane voorraden weg te
werken.
Daarnaast is de leiding van de IND per 1 mei 2020 uitgebreid met een plaatsvervangend
hoofddirecteur die de opdracht heeft om de maatregelen zoals die zijn voorgesteld door het
bureau Significant te implementeren. Het voorliggende plan van aanpak ziet op deze
maatregelen.

1 Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2585

Pagina 7 van 14

Programma ‘Vernieuwen asiel’

Het heeft de voorkeur om de maatregelen gefaseerd en met behulp van een programmaorganisatie te realiseren. De toegevoegde waarde van een programma-organisatie binnen de
IND ligt in het versterken van de uitvoeringskracht, in het hebben van een scherpe focus op
de aansprekende resultaten met een duidelijke tijdshorizon en in een gecoördineerde sturing
op én verbinding met lopende ontwikkelingen binnen en buiten de IND.
De programma-organisatie staat onder leiding van een programmamanager.
Het is van belang dat de programmamanager duidelijke prioriteiten stelt en deze in
samenspraak met het Hoofd IND vaststelt. Daar waar het stellen van prioriteiten het beleid
raakt, zal het Hoofd IND de opdrachtgever/eigenaar en eventueel ook ketenpartners
betrekken. Dit resulteert in een fasering met per fase heldere resultaten die samen bijdragen
aan de doelstellingen van het programma. Om deze redenen is gekozen om het Programma
Vernieuwen Asiel in te richten.

Pagina 8 van 14

Programma Vernieuwen Asiel

Programma Vernieuwen Asiel
Beschrijving programma Vernieuwen Asiel
Een programma is in de kern een samenhangende set projecten die gezamenlijk bijdragen aan
een specifiek doel. Het doel beperkt zich niet alleen tot het verkorte van de doorlooptijden.
Het algemene doel is dan ook breder en meer toekomstgericht voor de IND geformuleerd: ‘een
informatiegestuurde, wendbare en slagvaardige uitvoeringsorganisatie voor de asielprocedure’.
Dit algemene doel is geconcretiseerd in een aantal subdoelstellingen die het programma gaat
realiseren in verschillende programmalijnen.
In het plan van aanpak is gekozen om in de programma-organisatie een aantal verschillende
projecten in te richten. De verschillende projecten moeten ertoe leiden dat de IND:
a.

de kritische behandelcapaciteit van hoor- en beslismedewerkers maximaal benut en
zoveel mogelijk zaken binnen de wettelijke termijn afrondt, ongeacht de procesroute die
de zaken hebben gevolgd.

b.

een betere informatiepositie bij de start van het asielproces krijgt om de effecten van de
fluctuerende instroom beter te prognosticeren en zaken beter te routeren, zodat iedere
zaak de route volgt die bij de kenmerken en complexiteit van de zaak past;

c.

de operationele sturing en planning verbetert door heldere sturingsdoelen op te stellen,
operationele sturingsinformatie te verzamelen en het ‘goede gesprek’ tussen
operationeel manager en medewerkers te laten plaatsvinden over behaalde resultaten,
kwaliteit en werkdruk met als sleutelwoord ‘leren’.

Meer concreet kunnen de aanvragen beter gerouteerd worden waardoor de
doelgroepbenadering efficiënter en effectiever kan worden ingezet. Dit leidt tot een groter
percentage beslissingen binnen de wettelijke termijnen en tot minder afhandelingen in de
verlengde asielprocedure (VA).
De drie bovengenoemde aandachtspunten voor versnelling van de doorlooptijden zijn vertaald
in drie zogenaamde programmalijnen of deelprogramma’s, te weten:
1. Informatievoorziening bij de start van het asielproces (programmalijn 1: Inrichten
landelijke verkeerstoren),
2. Operationele sturing (programmalijn 2),
3. De uitvoeringsprocessen binnen de asielprocedure (programmalijn 3).
In de afgelopen periode is aandacht besteed aan het identificeren van concrete initiatieven en
projecten die geclusterd zullen worden uitgevoerd binnen deze deelprogramma’s. Deze
projectvoorstellen zijn te beschouwen als een inhoudelijke verdieping van de eerder
geformuleerde maatregelen, rekening houdend met de ontwikkelingen die sinds het
verschijnen van het Significant-rapport door de IND in gang zijn gezet en de lessen die zijn
geleerd, onder andere met de Taskforce.
Pagina 9 van 14

Programma ‘Vernieuwen asiel’

Toelichting programmalijn 1: Inrichten landelijke verkeerstoren
Het inrichten van een verkeerstoren met een verbeterde informatiepositie die de instroom
beter prognosticeert en asielzaken routeert naar een passende procedure om daarmee zoveel
mogelijk asielzaken binnen de wettelijke termijn af te ronden.
Geconcludeerd is dat door een beperkte set aan gestructureerde informatie aan de start van
het asielproces vrijwel alle asielzaken nagenoeg dezelfde route volgen. Dit is ongeacht de
kenmerken en complexiteit van de verschillende zaken.
Het verbeteren van de informatiepositie bij de start van het proces kan helpen om zaken beter
te routeren, met als gevolg een snellere en betere beslissing. Tegelijkertijd kan een versterkte
informatiepositie bijdragen aan betere prognoses en daarmee aan meer grip op een
fluctuerende instroom van asielaanvragen.
De set van maatregelen binnen deze programmalijn ziet daarom op het versterken van de
informatiepositie aan het begin van het asielproces en het inrichten van een landelijke
verkeerstoren voor gedifferentieerde procesroutering. De verkeerstoren wordt daarmee de
centrale, verbindende schakel tussen het aanmeldproces en de planning van zaken op de
locatie.
Op dit moment is de IND in pilotvorm van start gegaan met de verkeerstoren. In de eerste
helft van 2021 komen de conceptuele en pilotfase samen. Eind 2021 zal deze verkeerstoren
organisatorisch zijn ingericht.

Pagina 10 van 14

Programma Vernieuwen Asiel

Toelichting programmalijn 2: Verbeteren operationele sturing en planning op locatie
Het inrichten van de operationele sturing via heldere sturingsdoelen, een daarop toegespitste
informatievoorziening en de effectuering hiervan in het ‘goede gesprek’ tussen operationeel
manager en medewerkers over behaalde resultaten, kwaliteit en werkdruk om daarmee te
leren, de werklast eerlijk te verdelen over teams en medewerkers en werkplezier te verhogen.
Een tweede belangrijke constatering in het onderzoekrapport van Significant was dat de
operationele sturing op het asielproces verbeterd kan worden. Om dit te realiseren zijn de
volgende maatregelen beschreven:
1. het formuleren van sturingsdoelen en informatiebehoeften;
2. het verzamelen, ontsluiten en monitoren van operationele sturingsinformatie;
3. het sturen op informatie en het ‘goede gesprek’ voeren;
4. het inrichten van een ‘verdeelstation’ op locatie dat, nadat het landelijk werkaanbod
via de verkeerstoren is verdeeld over de locaties, de verdeling naar teams en gehoren
voor zijn rekening neemt.(Het betreft hier de planning van zaken in de algemene
asielprocedure en de verlengde asielprocedure).
Tussen de verschillende maatregelen bestaat sterke samenhang. Zo is het verzamelen van
sturingsinformatie instrumenteel voor het voeren van het goede gesprek tussen manager en
medewerker. De IND heeft op dit gebied al verschillende stappen gezet. Voorbeeld hiervan is
het werken met teamdoelstellingen, het vaststellen én gebruiken van gezamenlijke
indicatoren. Hierbij kan gedacht worden aan indicatoren voor bewerkingstijden, normen per
product, aantal te plannen, lopende en afgeronde zaken per medewerker/team/ locatie en
gemiddelde doorlooptijd per zaak.
Het verbeteren en verzamelen van sturingsinformatie leidt enerzijds tot een beter begrip van
het verloop van het asielproces, met onderscheid naar verschillende producten of
procesroutes. Daarnaast geeft het inzicht in de knelpunten in de uitvoering van de
asielprocedure. Zodra deze opgelost zijn zal er sprake zijn van kortere doorlooptijden en
minder dwangsommen. Degelijke operationele sturingsinformatie biedt een belangrijke basis
voor de planningssystematiek en het bepalen van de benodigde capaciteit. Voor de
medewerker/team/locatie moet het verzamelen van operationele sturingsinformatie leiden tot
een periodiek gesprek over de behaalde resultaten, kwaliteit en werkdruk en bijdragen aan
een leercyclus, een realistische en ‘eerlijke’ verdeling van de werklast over de teams en
medewerkers en daarmee ook aan minder stress en meer werkplezier. Om te voldoen aan de
behoefte van één uniform plansysteem voor alle locaties, wordt een verdeelstation op locatie
ontwikkeld. Dit station heeft inzicht in de capaciteit en competenties van medewerkers,
waarmee een match worden gemaakt tussen zaak en medewerker, rekening houdend met de
procesroute en prioriteit die de landelijke verkeerstoren heeft geadviseerd of bepaald.

Pagina 11 van 14

Programma ‘Vernieuwen asiel’

Toelichting programmalijn 3: Verbeteren voorbereiding en ondersteuning van asielzaken
Voorbereiding en ondersteuning van asielzaken om daarmee vaart te creëren in álle
asielprocessen van A&B en de kritische behandelcapaciteit van de medewerkers horen en
beslissen zo goed mogelijk te benutten
Om ervoor te zorgen dat bij de aanvang van de AA-procedure er een volledig en behandel
klaar dossier is en de behandelcapaciteit van medewerkers goed wordt benut, zijn onder
andere volgende maatregelen beschreven:
1. Inrichten van een bedrijfsbureau;
2. Beschikbaar hebben van functies op locatie voor administratieve ondersteuning van
asielzaken (AA en VA);
3. Procesregie op de compleetheid van dossiers.
Deze maatregelen staan niet op zichzelf, maar dienen om een snelheid te creëren in de
verschillende asielprocessen, zowel bij de voorbereiding van asielzaken, in de afhandeling en
bij navolgende processen zoals de terugkeer van de asielzoeker. Door de medewerker horen
en beslissen zoveel mogelijk te ontlasten in administratieve werkzaamheden kan de
behandelcapaciteit optimaal benut worden.
Binnen de IND is een dergelijk ‘bedrijfsbureau’, in pilotvorm, al actief. De functie en
activiteiten van het bureau zullen binnen het programma vernieuwing asiel verder worden
doorontwikkeld en breed geïmplementeerd.

Pagina 12 van 14

Programma Vernieuwen Asiel

Werkwijze binnen het programma
Het programma vernieuwing asiel is een aanvulling op de reeds in gang gezette activiteiten
binnen de IND. Het programma heeft als belangrijke actie de reeds ingezette
verbeteractiviteiten te ondersteunen om daarmee een langjarig resultaat te kunnen borgen.
Er wordt gewerkt in drie fases waarbij sprake is van een overlap in de fases. De verschillende
fases zijn:
1. Conceptfase met een looptijd van 3 maanden;
2. Pilotfase met een looptijd van 6 maanden;
3. Implementatie met een looptijd van 3 maanden.
Belangrijk om te benadrukken is dat zowel de verkeerstoren als het bedrijfsbureau momenteel
al actief zijn. Deze activiteiten worden vanuit het programma beschouwd als de pilotfase.
Nadat het conceptuele model is uitgewerkt worden op basis daarvan verbeteringen
doorgevoerd in de lopende activiteiten.
Belangrijk aanvullend aspect is de informatiepositie. Om de benodigde informatiepositie te
verkrijgen is het noodzakelijk om aanpassingen te doen in het bestaande
informatievoorzieningslandschap. Deze wijzigingen zijn in gang gezet en zullen ook vanuit het
programma verder worden ondersteund. De rol van het programma is om de voor de
toekomst benodigde informatie in beeld te brengen. Hierbij wordt uitgegaan van die informatie
die nodig is om een doelgroep benadering mogelijk te maken.
Aanpak
Het programma vernieuwing asiel heeft een programmamanager en twee projectleiders. Zij
worden ondersteund door een programmabureau waarin onder andere de externe expertise is
opgenomen om te ondersteunen bij zowel de programma-uitvoering als bij het ontwikkelen
van het conceptuele model.
Het programma maakt gebruik van een stapsgewijze aanpak door de inzet van werkgroepen
die bestaan uit medewerkers uit het asielproces. De inhoudelijke expertise die zij inbrengen
zal gebruikt worden bij de verdere realisatie van de maatregelen.
Deze aanpak zorgt er voor dat concrete activiteiten worden uitgevoerd om zo snel mogelijk
verbeteringen te kunnen doorvoeren. Vanuit de ervaringen die zo worden opgedaan
gecombineerd met de conceptuele uitwerking wordt eind 2021 een resultaat neergezet dat
enerzijds een verbetering oplevert en anderzijds de mogelijkheden geeft om verder door te
ontwikkelen.
Looptijd Programma Vernieuwing Asiel
Het programma Vernieuwing Asiel is eind 2021 gereed.

Pagina 13 van 14

Programma ‘Vernieuwen asiel’

Tijdpad
Het programma hanteert de volgende tijdslijnen in de uitvoering van het programma in 2021:
Mei

Conceptmodel uitgewerkt

Juli

Benodigde ICT-ondersteuning in beeld

Juli

Benodigde informatiepositie in beeld

September Personele consequenties in beeld
Oktober

Pilotfase afgerond

Eind

Implementatie afgerond

Verwachte Resultaten
Het programma moet een belangrijke bijdrage leveren aan één van de jaardoelen van de IND,
het beslissen binnen wettelijke termijnen. Het moet dus vooral leiden tot een verbetering in de
doorlooptijden van asielaanvragen.
Concreet doet het programma dit door:
1. De informatiepositie te verbeteren:
a.

Aan de voorkant van het proces

b.

Bij de stuur- en verantwoordingsinformatie

c.

Gedurende de looptijd van de procedure

2. Het borgen (inrichten)van een verkeerstoren die de volgende functies heeft:
a.

Het routeren en beheren van de landelijke voorraad naar de locaties

b.

Het vervullen van een research- en development functie

3. Het verbeteren van de operationele sturing op de locaties
4. Het borgen (inrichten) van een bedrijfsbureau op locaties met de volgende functies:
a.

Het ondersteunen van de medewerkers op locaties

b.

Zorgdragen voor een compleet dossier

Inzet / begroting
Het programma vergt een inzet van maximaal 15 (in- en externe) fte van diverse disciplines.
Het beslag op het primaire proces van de directie A&B wordt zoveel mogelijk beperkt door de
besliscapaciteit zo min mogelijk te belasten.
Voor inhuur van externe expertise en aanvullende communicatie-activiteiten is een totaal
budget van € 2 miljoen binnen de begroting van de IND beschikbaar.

Pagina 14 van 14