Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

948
Vragen van het lid Van Bommel (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de uitvoering van de motie aangaande het tegengaan van straffeloosheid
voor genocide in Guatemala (ingezonden 4 december 2014).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
29 december 2014)
Vraag 1
Herinnert u zich de motie die de regering verzoekt zich meer en zichtbaarder
in te spannen om straffeloosheid voor genocide in Guatemala tegen te
gaan?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de opvatting dat de strafrechtelijke vervolging van genocide in
Guatemala sinds het aannemen van deze motie nog meer onder druk is
komen te staan? Indien neen, waarom niet?
Antwoord 2
Sinds de annulering van de veroordeling van oud-dictator Ríos Montt voor
genocide en misdaden tegen de menselijkheid in mei 2013 door de Guatemalteekse Grondwetsraad is er nog een aantal ontwikkelingen geweest die de
strafrechtelijke vervolging van misdrijven in Guatemala verder hebben
bemoeilijkt. Zo werd de termijn van Procureur Generaal Claudia Paz y Paz,
tijdens wiens mandaat de zaak tegen Ríos Montt is ingezet, vervroegd
beëindigd. Ook is één van de rechters die Ríos Montt heeft veroordeeld, dit
jaar uit haar ambt ontzet. Tot slot is het benoemingsproces van nieuwe
magistraten de afgelopen maanden bekritiseerd door de internationale
gemeenschap en het maatschappelijk middenveld vanwege gebrek aan
transparantie. Het vervolg van de zaak tegen Ríos Montt, thans gepland voor
5 januari 2015, vindt daardoor plaats onder auspiciën van een juridische
macht die niet boven alle twijfel lijkt te zijn verheven.

1

ah-tk-20142015-948
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 32 735, nr. 111, 30 juni 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aangeven wat er tot op heden is ondernomen om de motie uit te
voeren?
Antwoord 3
De motie is als ondersteuning van beleid aangenomen. Nederland kent, in
ieder geval tot 2016, in de regio het Midden Amerika Programma, waar
mensenrechten en toegang tot justitie onderdeel van uitmaken. Nederland
steunt uit dit programma een aantal organisaties in Guatemala, waaronder
UNDP/PAJUST, die zich inzetten tegen straffeloosheid in Guatemala.
De Nederlandse ambassadeur in Costa Rica, die medegeaccrediteerd is voor
Guatemala, heeft op 24 en 25 juli een bezoek gebracht aan Guatemala en
daar gesproken met de recent benoemde procureur generaal Aldana, een
aantal mensenrechtenorganisaties en de viceombudsman. Tijdens deze
gesprekken stonden de mensenrechtensituatie en straffeloosheid centraal.
Ambassadeur in Algemene Dienst Piet de Klerk bezocht op 7 oktober j.l.
Guatemala, vergezeld door de Nederlandse ambassadeur, voor hoogambtelijke bilaterale consultaties waar ook gesproken is over transitional justice en
mensenrechten.
Ook was de ambassade op 27 november 2014 op uitnodiging van de NGO
Impunity Watch in Guatemala aanwezig bij een forum over mogelijke
amnestie in het Ríos Montt proces.
Vraag 4
Hoe bent u van plan in de toekomst gevolg te geven aan de oproep in de
motie? Deelt u de mening dat het goed zou zijn als Nederland zich duidelijk
uitspreekt tegen de voortdurende straffeloosheid voor genocide in Guatemala
en zich er voor inzet dat processen over deze kwestie worden gemonitord en
dat de International Commission against Impunity in Guatemala (CICIG)
wordt gesteund? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
De ambassade te San Jose zal versterkt worden met de plaatsing van een
medewerker, die zich zal bezighouden met veiligheid en mensenrechten in de
regio. Tevens zal de Nederlandse mensenrechtenambassadeur voor de zomer
een bezoek brengen aan Guatemala.
Tot slot heb ik het voornemen gezien de pregnante situatie, en de blijvende
aandacht vanuit Nederland voor de regio in het algemeen en voor de
mensenrechtensituatie in Guatemala in het bijzonder, te bekijken of succesvolle projecten uit het Midden Amerika Programma na 2015 kunnen worden
voortgezet, met middelen uit het Mensenrechtenfonds.
Als het gaat om verklaringen over de mensenrechtensituatie en straffeloosheid treedt Nederland op in EU-verband. Daartoe onderhoudt Nederland
nauwe contacten met de EU-delegatie in Guatemala. Afgelopen april gaf de
EU een verklaring uit over sancties opgelegd aan Yasmin Barrios, één van de
rechters die Ríos Montt veroordeelde wegens genocide. In mei jl. sprak de EU
zich uit over het belang van transparantie in het benoemingsproces van
nieuwe rechters.
De waarde van CICIG mag niet worden onderschat. Het mandaat van CICIG
verloopt in september 2015. Een noodzakelijke stap voor verlenging van het
mandaat is een verzoek van Guatemala. Guatemala is van mening dat zij
geen buitenlandse waarnemers meer nodig heeft en gaat daarom niet in
discussie over verlenging van het mandaat. Nederland zal bilateraal en in
EU-verband bepleiten dat Guatemala een verlenging van het mandaat van
CICIG verzoekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2