Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1391

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 november 2018
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, het verslag aan van
de Europese Raad in Art. 50 samenstelling van 25 november 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-20-1391
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1391

1

VERSLAG VAN DE EUROPESE RAAD IN ARTIKEL 50 SAMENSTELLING VAN 25 NOVEMBER 2018
Tijdens de Europese Raad in Artikel 50 samenstelling (ER Artikel 50) van
25 november 2018 stond de terugtrekking van het VK uit de EU centraal.
De ER artikel 50 bekrachtigde het conceptterugtrekkingsakkoord en gaf
zijn goedkeuring aan de politieke verklaring over het kader van de
toekomstige betrekkingen. In zijn conclusies verzocht de ER Artikel 50 de
Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad de nodige
stappen te nemen om ervoor te zorgen dat het akkoord op 30 maart 2019
in werking kan treden, teneinde een ordelijke terugtrekking van het VK uit
de EU te bewerkstelligen.
De staatshoofden en regeringsleiders verwelkomden het bereikte
onderhandelingsresultaat en spraken hun dank en waardering uit naar
hoofdonderhandelaar Barnier en zijn team voor het harde werk en het
bewaken van de belangen van de EU27 in de onderhandelingen over de
terugtrekking van het VK uit de EU. Dit onderhandelingsresultaat
beschouwt Nederland als het maximaal haalbare. Voorts heeft Nederland
het belang van een ambitieuze en diepgaande toekomstige relatie tussen
de EU en het VK benadrukt, inclusief afspraken met betrekking tot een
gelijk speelveld, diensten, visserij en interne veiligheid. Het behoud van
de EU-eenheid blijft ook in de onderhandelingen over de toekomstige
relatie cruciaal. Veel lidstaten, waaronder Nederland, riepen daarom op
om in die onderhandelingen de centrale coördinatie onder de Europese
Raad en Raad Algemene Zaken voort te zetten.
Na afloop van de ER Artikel 50 ontmoetten de staatshoofden en regeringsleiders de Britse premier Theresa May om vooruit te blikken. De
EU-lidstaten spraken de wens uit tot een zo nauw mogelijke relatie met
het VK te komen binnen de kaders van de EU-randvoorwaarden zoals
opgenomen in de ER-richtsnoeren.
Daarnaast nam de ER Artikel 50 een additionele verklaring aan bij het
(concept)terugtrekkingsakkoord en de politieke verklaring. Deze verklaring
zal bij de notulen van de ER Artikel 50 worden gevoegd. Hierin wordt
benadrukt dat de ER de benodigde politieke sturing zal blijven geven aan
de toepassing van het terugtrekkingsakkoord, met bijzondere aandacht
voor de bescherming van de rechten en belangen van burgers, de
noodzaak van een ambitieus gelijk speelveld, in het bijzonder met
betrekking tot Europese milieustandaarden en de noodzaak van het
behoud van de bescherming van visserij en visserijgemeenschappen. Een
visserijakkoord is een prioriteit en zal ruim voor de afloop van de
overgangsperiode moeten worden uitonderhandeld, waarbij markttoegang en toegang tot de viswateren aan elkaar gekoppeld zijn.
Ondersteund door de motie van het lid Omtzigt c.s., ingediend tijdens het
Notaoverleg van 22 november 2018 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1387), heeft
het kabinet zich met andere betrokken EU-lidstaten sterk gemaakt voor het
benadrukken van het belang van een visserijakkoord.
Voorts verwelkomt de ER met de Europese Commissie in deze additionele
verklaring de toezeggingen van partijen met betrekking tot de internationale overeenkomsten ter bestrijding van klimaatverandering en
bevestigen zij dat de terugtrekking van het VK uit de EU geen invloed zal
hebben op de gezamenlijke toezeggingen onder het akkoord van Parijs.
Ook is in de verklaring van de ER Artikel 50 opgenomen dat indien het
standpunt dat de Unie in het Gemengd Comité moet innemen betrekking
heeft op de verlenging van de overgangsperiode of de evaluatie van het
protocol betreffende Ierland/Noord-Ierland, de Raad zal handelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1391

2

overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad. Bij besluiten over
de verlenging van de overgangsperiode zal in aanmerking worden
genomen of het VK zijn verplichtingen uit hoofde van het terugtrekkingsakkoord en de protocollen bij dat akkoord naleeft.
Tot slot hebben de ER Artikel 50 en de Europese Commissie een interpretatieve verklaring aangenomen over artikel 184 van het conceptterugtrekkingsakkoord en een verklaring over de territoriale reikwijdte van de
toekomstige betrekkingen. Daarin geven zij aan dat er geen verplichting of
aanname is dat overeenkomsten inzake de toekomstige betrekkingen
tussen de EU en het VK dezelfde territoriale reikwijdte hebben als het
terugtrekkingsakkoord. Deze teksten zijn opgenomen om tegemoet te
komen aan Spaanse zorgen over de positie van Gibraltar in de nieuwe
relatie tussen de EU en het VK.
Appreciatie van de politieke verklaring over het kader van de toekomstige
betrekkingen
Naast de bekrachtiging van het conceptterugtrekkingsakkoord gaf de ER
Artikel 50 zoals gezegd goedkeuring aan de politieke verklaring over het
kader van de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK. Deze
politieke verklaring zal als bijlage bij het terugtrekkingsakkoord gevoegd
worden. De daadwerkelijke onderhandelingen over de toekomstige relatie
zullen beginnen nadat het VK de EU heeft verlaten, in beginsel op
30 maart 2019.
De politieke verklaring is een verder uitgewerkte versie van de eerder
gepubliceerde «schets». Een korte appreciatie van deze schets is uw
Kamer toegegaan op 18 november 2018 (Kamerstuk 23 987, nr. 289). De
politieke verklaring is verdeeld in een aantal hoofdstukken en omvat de
verschillende onderwerpen waarover afspraken zullen worden gemaakt
tussen de EU en het VK.
Het kabinet verwelkomt de politieke verklaring als belangrijk onderdeel
van het pakket dat de onderhandelaars namens de EU27 en het VK
hebben uitonderhandeld. De politieke verklaring geeft de gewenste
richting aan de onderhandelingen over de toekomstige relatie en er
spreekt de wens uit om tot een ambitieuze en diepgaande toekomstige
relatie tussen de EU en het VK te komen. Het kabinet wenst een zo breed
en diepgaand mogelijke toekomstige relatie, vast te leggen in akkoorden
tussen de EU en het VK, die naast handel ook sociaaleconomische
onderwerpen en interne en externe veiligheid beslaat. De politieke
verklaring biedt een goede basis hiervoor en dekt de voor Nederland
belangrijkste punten voldoende af.
De politieke verklaring bevat de door het kabinet gewenste «evolutieclausule» waarin zowel het VK als de EU27 de wens voor een ambitieuze
relatie uitspreken en constateren dat de posities van beide partijen zich in
de loop der tijd kunnen ontwikkelen. Hierdoor blijft er ruimte om naar
ambitieuzere vormen van samenwerking toe te werken, mochten de Britse
rode lijnen verschuiven in de toekomst.
Op het gebied van handel zetten de EU en het VK in op een breed en
ambitieus handelsakkoord («vrijhandelszone»). Voor goederen wordt
hierbij ingezet op een nauwe relatie die voortbouwt op de douane-unie uit
het terugtrekkingsakkoord en die handelsstromen zoveel mogelijk
faciliteert, op basis van een gelijk speelveld. Het kabinet heeft steeds
gepleit voor een koppeling tussen markttoegang en een gelijk speelveld
en is verheugd dat dit terugkomt in de politieke verklaring. Daarnaast zijn
mede op aandringen van het kabinet de punten diensten en gegevens-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1391

3

stromen ambitieus ingevuld. Het kabinet zal zich in aanloop naar en
tijdens de onderhandelingen over de toekomstige betrekkingen actief
blijven inzetten op ambitieuze afspraken op deze terreinen.
De tekst over mobiliteit van burgers maakt duidelijk dat het VK een einde
wil maken aan het vrij verkeer van personen. Dit was ook een drijvende
kracht achter de wens om de EU te verlaten. In de tekst komen de EU en
het VK overeen zich te beraden op voorwaarden voor toegang en verblijf
voor doeleinden zoals onderzoek, studie, opleiding en jongerenuitwisselingen. Mede op aandringen van het kabinet is in deze passage tevens een
verwijzing naar coördinatie van sociale zekerheidsvoorzieningen en
familierecht opgenomen.
De tekst over luchtvaart in het hoofdstuk transport is ingevuld conform de
Nederlandse belangen. Voor het voor Nederland belangrijke punt
wegtransport bevat de verklaring voldoende aanknopingspunten om een
ambitieus akkoord te realiseren. De tekst bevat bovendien een aantal
belangrijke punten zoals markttoegang en sociale standaarden voor
wegtransport.
Visserij is een belangrijk onderwerp voor het kabinet. In de tekst over
visserij spreken de partijen uit dat zij zich committeren aan het sluiten en
ratificeren van een akkoord vóór 1 juli 2020 dat toegang tot water en
bestanden regelt. Dit is een versterking ten opzichte van de eerder
gepubliceerde schets, waar het kabinet zich met andere lidstaten hard
voor heeft gemaakt. Hiermee wordt het belang en de urgentie van een
tijdig juridisch bindend visserijakkoord onderstreept.
De politieke verklaring onderstreept dat de reeds overeengekomen gelijk
speelveldverplichtingen in het conceptterugtrekkingsakkoord de basis
zullen vormen voor de gelijk speelveldverplichtingen in de toekomstige
relatie. Gezien het belang dat het kabinet hecht aan het zo gelijk mogelijk
houden van het speelveld, is dit een goed uitgangspunt. In de aanloop
naar en tijdens de onderhandelingen zelf zal het kabinet ook het belang
van een sterke en effectieve governance van de gelijk speelveldverplichtingen scherp in de gaten houden.
Voor wat betreft interne veiligheid worden de voor Nederland belangrijke
punten benoemd. Het kabinet heeft specifiek steeds het belang van
informatie-uitwisseling benadrukt en hecht eraan dat dit in de toekomstige relatie ambitieus wordt vormgegeven. De politieke verklaring biedt
ruimte voor de ambitieuze samenwerking die het kabinet wenst en waar
het zich voor zal blijven inzetten.
De uitgebreide tekst over externe veiligheid bevat de voor Nederland
belangrijke onderwerpen, zoals sancties, ontwikkelingssamenwerking,
cyber security en defensiesamenwerking.
De governance van de toekomstige relatie zal plaatsvinden op basis van
de governance van het terugtrekkingsakkoord, via een gezamenlijk comité
dat kan doorverwijzen naar een arbitragepanel. Waar EU-recht moet
worden uitgelegd, zal er een rol voor het EU Hof van Justitie zijn. De vorm
van instrumenten voor toezicht, implementatie en handhaving zullen de
inhoud van het uiteindelijke akkoord moeten volgen. Het kabinet hecht
aan een sterke en effectieve governance.
De politieke verklaring bevat de aanknopingspunten om toe te werken
naar een zo nauw mogelijke relatie tussen de EU en het VK. De uiteindelijke onderhandelingen tussen de EU en het VK over een akkoord over de
toekomstige relatie zullen pas aanvangen nadat het VK zich heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1391

4

teruggetrokken uit de EU. Ze vergen van de kant van de EU de vaststelling
van een formeel onderhandelingsmandaat van de Raad op aanbeveling
van de Europese Commissie. In dat kader zal het kabinet steeds pleiten
voor ambitie binnen de EU-randvoorwaarden zoals opgenomen in de
richtsnoeren en conclusies van de ER Artikel 50.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1391

5