Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

26 631

Modernisering AWBZ

Nr. 315

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 8 juni 2009
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1, heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 8 april 2009 inzake het eindrapport
«Indicatiestelling voor verstandelijk gehandicapten» over vergelijking
CIZ-systematiek en Supports Intensity Scale van Stichting Arduin (Kamerstuk 26 631, nr. 311).
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 5 juni 2009.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
De griffier van de commissie,
Teunissen

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), SnijderHazelhoff (VVD), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA),
Smeets (PvdA), voorzitter, Van Miltenburg
(VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA),
Timmer (PvdA), Koşer Kaya (D66),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen
(PvdA), Schermers (CDA), Van Gerven (SP),
Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand
(PvdD), Agema (PVV), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen
Scheppink (CU), Sap (GL) en De RoosConsemulder (SP).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen
(SP), Neppérus (VVD), Atsma (CDA), AastedMadsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van
Dijken (PvdA), Verdonk (Verdonk), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA), Arib
(PvdA), Van der Ham (D66), Uitslag (CDA),
Gill’ard (PvdA), Omtzigt (CDA), Langkamp
(SP), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Thieme
(PvdD), Bosma (PVV), Luijben (SP), Heerts
(PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL) en
De Wit (SP).

KST131885
0809tkkst26631-315
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 315

1

1
Waarom is de Supports Intensity Scale (SIS-methodiek) geen alternatief
voor de staatssecretaris? Uitgangspunt van de AWBZ is zoals geconcludeerd door de onderzoekers het compenseren van de beperkingen van de
cliënt, dit is toch immers ook het uitgangspunt van de SIS-methodiek?
Ik hecht, evenals meerdere experts die door de onderzoekers in het kader
van het onderzoek zijn geconsulteerd, aan de rol van het CIZ als onafhankelijke poortwachter van de AWBZ, die onafhankelijk, objectief en integraal komt tot een indicatiebesluit voor de aanvrager van AWBZ-zorg.
Door het CIZ wordt vastgesteld of er bij de cliënt een grondslag aanwezig
is voor AWBZ-zorg. Vervolgens wordt de aard en omvang van de benodigde zorg vastgesteld op basis van de vastgestelde beperkingen. Ook
wordt vastgesteld welk deel van deze zorg op een andere manier dan uit
de AWBZ kan worden geboden (de zogenaamde voorliggende voorzieningen). Het bepalen van de grondslag en het beoordelen van eventuele
voorliggende voorzieningen maken daarentegen geen onderdeel uit van
de SIS. Ook is de SIS alleen opgezet voor volwassenen, met een verstandelijke beperking en daarmee niet AWBZ-breed toepasbaar.
De SIS-methodiek levert ten opzichte van de CIZ-onderzoeksmethodiek
aanvullende informatie op twee aspecten, namelijk de ondersteuningsbehoefte bij belangenbehartiging en gedragsmatige problematiek. Naast
deze aanvullende informatie is de waarde van het SIS vooral gelegen in
de rol die SIS kan spelen bij het opstellen van een zorgplan.
2
Welke afwegingen zijn gemaakt om de SIS-methodiek van Stichting
Arduin niet tot implementatie over te laten gaan in het CIZ?
Voor een reactie op deze vraag wil ik u verwijzen naar mijn antwoord op
vraag 1.
3
Welke aanpassingen aan de SIS-methodiek zou de staatssecretaris willen
zien waardoor de deze wel een alternatief zou kunnen zijn voor de
CIZ-methode?
De SIS-methodiek is, zoals in mijn antwoord op vraag 1 uiteengezet, van
een wezenlijk ander orde dan de CIZ-methodiek, zoals deze door de
wetgever in de relevante wet- en regelgeving is vastgelegd. Zij kan
bijdragen, zoals de onderzoekers vaststellen, aan het op systematische
wijze door de zorgaanbieder komen tot een zorgplan voor de cliënt. Dit is
van een wezenlijk andere orde dan een onafhankelijke, objectieve en
integrale indicatiestelling voor de hele AWBZ-zorg, zoals die via de
CIZ-methodiek gestalte krijgt.
4
Is het niet gewoon zo dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport alle concurrentie van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) per
definitie afwijst?
Ten behoeve van de cliënt is door de wetgever vanaf 1997 bewust gekozen voor een onafhankelijke, objectieve en integrale indicatiestelling voor
AWBZ-zorg. Aanvankelijk via de zogenaamde Regionale Indicatieorganen
(RIO’s) en vanaf januari 2005 door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ).
Dat laat onverlet dat het CIZ zoekt naar mogelijkheden om de indicatie te
vereenvoudigen, bijvoorbeeld via mandatering aan huisartsen of wijkverpleegkundigen.
Zie ook het antwoord op vraag 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 315

2

5
Waarom zijn de cliëntervaringen in dit onderzoek niet meegenomen?
Vindt de staatssecretaris niet dat dit een belangrijke indicator is voor het
draagvlak van indicatiebesluiten?
Het vragen van cliënten naar hun ervaringen over het indicatieproces in
beide indicatiesystematieken, maakte onderdeel uit van het onderzoek.
Door de Stichting Arduin wordt de SIS-methodiek gehanteerd voor haar
cliëntenpopulatie; die van de (volwassen) verstandelijk gehandicapten.
Lopende het onderzoek bleek echter dat door het CIZ volwassen verstandelijk gehandicapte cliënten, waarvan al een dossier bestaat, in de regel
niet zelf bij de indicatiestelling worden betrokken. Hier is bewust voor
gekozen om deze specifieke groep van cliënten zo min mogelijk te belasten. De onderzoekers hebben toen als alternatief ervoor gekozen om interviews te houden met de mantelzorgers van de cliënt. Voorwaarde was wel
dat beide indicatiestellingen recent hadden plaatsgevonden, zodat het
proces van indicatiestelling de mantelzorger nog helder voor ogen zou
kunnen staan. Het bleek dat een ruime meerderheid van de mantelzorgers
niet bij beide processen van indicatiestelling betrokken zijn geweest. De
informatie bleek helaas uiteindelijk onvolledig en niet bruikbaar voor het
onderzoek.
6
Op welke wijze kan de doelstelling om de bureaucratie te verminderen
rondom indicatiestelling worden gerealiseerd?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de uitkomsten van de
pilots flexiblisering werkprocessen, indicatiestelling door huisartsen en
wijkverpleegkundigen en het gedetacheerd werken in de grote gezondheidscentra en mijn beleidsstandpunt. Ik heb dit verwoord in mijn brieven
aan de Kamer van 12 oktober 2007 (Kamerstukken II 2007/08, 26 631, nr.
227)en 7 juli 2008 (Kamerstukken II 2007/08, 26 631/30 597, nr. 268).
7
Welke pilots zijn gestart die gericht zijn op indicatiestelling in de AWBZ en
wanneer zijn hiervan de uitkomsten te verwachten?
Voor een reactie op deze vraag wil ik u verwijzen naar mijn antwoord op
vraag 6.
8
Welke andere bruikbare methodieken kunnen gevalideerd worden als
systematiek voor indicatiestelling in de AWBZ?
De indicatiestelling AWBZ, conform de relevante bepalingen in wet- en
regelgeving en uitgevoerd door de onafhankelijke poortwachter, het CIZ,
op basis van de ICD/ICF-systematiek, functioneert naar behoren. Ik ben
dan ook niet voornemens andere mogelijk denkbare methodieken te valideren.
9
Is de SIS-methodiek van Stichting Arduin het enige gevalideerde
onderzoeksinstrument?
De Stichting Arduin heeft om haar moverende redenen ervoor gekozen
om de SIS-methodiek als onderzoeksinstrument te hanteren voor haar
specifieke cliëntgroep, die van de (volwassen) verstandelijk gehandicapten. Het is mij niet bekend of dit het enige gevalideerde instrument is
om de zorgbehoefte te onderzoeken van deze cliëntgroep ten behoeve van
het opstellen van een individueel zorgplan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 315

3

10
In welke mate is er sprake van objectiviteit bij de indicatiestelling door het
CIZ? In hoeverre zijn andere actoren, zoals artsen en deskundigen verantwoordelijk voor de indicatiestelling?
De objectiviteit is één van de belangrijke uitgangspunten van de indicatiestelling AWBZ door het CIZ. Het CIZ stelt indicaties op grond van de
Beleidsregels indicatiestelling AWBZ die door mij worden vastgesteld.
Naast de gegevens die de cliënt aanlevert zijn ook de gegevens van de
huisarts en/of medisch specialist van belang. De indicatiestelling AWBZ,
conform de Beleidsregels indicatiestelling AWBZ, is zo ingericht dat het
vaststellen van aard en omvang van de AWBZ-aanspraak gebeurt conform
de relevante bepalingen in wet- en regelgeving, los van de wensen van de
cliënt en los van het beschikbare aanbod. Artsen en andere deskundigen
zijn niet verantwoordelijk voor de indicatiestelling AWBZ.
11
Hoe verhoudt het vertrekpunt van de indicatiesystematiek van het CIZ
(grondslag van de cliënt en de beperkingen die hieruit voortkomen) zich
tot de functie van de AWBZ, namelijk het compenseren van die beperkingen? Heeft het CIZ hier voldoende oog voor?
De AWBZ is een verzekering voor langdurige, onverzekerbare zorg. In de
wet en het Besluit zorgaanspraken is vastgelegd om welke zorg het gaat
en wanneer een verzekerde daarvoor in aanmerking komt. Het CIZ is de
poortwachter van de AWBZ. Zij voert haar rol uit binnen de door de
wetgever vastgestelde (wettelijke) kaders. De Beleidsregels indicatiestelling AWBZ geven voor het CIZ het kader aan waarbinnen zij oog heeft
voor de beperkingen van de cliënt voor zover relevant voor het toekennen
van zorg.
12
Welke criteria worden gehanteerd bij de beoordeling van de aanwezige
voorliggende voorzieningen?
De aanwezige voorliggende voorzieningen vallen in twee groepen uiteen.
Ten eerste zijn er de andere wettelijke voorliggende voorzieningen, zoals
bijvoorbeeld de Zvw. In de AWBZ is geregeld dat indien zorg op grond van
een andere wettelijke regeling kan worden bekostigd, er geen AWBZ-zorg
mogelijk is. De tweede groep zijn de algemeen gebruikelijke voorzieningen zijn, zoals een boodschappendienst of vrijwilligerswerk. Een algemeen gebruikelijke voorziening is alleen voorliggend als die daadwerkelijk
beschikbaar is en voor de verzekerde een adequate oplossing biedt.
13
Waarom vindt het CIZ dat er overlap zit tussen de Wmo en de AWBZ op
het gebied van participatie, terwijl dit juist één van de uitgangspunten is
van de AWBZ volgens het CIZ zelf?
In de functie ondersteunende begeleiding, zoals die gold tot 1 januari
2009, zaten ook activiteiten die gericht waren op participatie in de samenleving. Hierdoor liep het CIZ aan tegen de overlap met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De ruime omschrijving van de functie
ondersteunende begeleiding maakte dat het CIZ vaak niet anders kon dan
de functie toekennen. Per 1 januari 2009 zijn de functies ondersteunende
begeleiding en activerende begeleiding samengevoegd en kan de functie
begeleiding alleen nog worden toegekend als het gaat om zelfredzaamheid. Hiermee is de overlap met de Wmo opgeheven. Participatie is onderdeel van de Wmo en kan niet meer vanuit de AWBZ worden gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 315

4

14
Welke redenen liggen ten grondslag, naast de redenering dat de SIS-systematiek (slechts) aanvullende informatie oplevert ten aanzien van
ondersteuningsbehoefte in verband met belangenbehartiging en gedragsmatig problematiek, om niet over te gaan tot vervanging van het huidige
indicatiesysteem?
Voor een reactie op deze vraag wil ik u verwijzen naar mijn antwoord op
vraag 1.
15
Kan het CIZ alleen op basis van informatie door derden en dossiers
voldoende inzicht verkrijgen over de medische situatie van de cliënt?
Dit zijn belangrijke bronnen van informatie voor het CIZ, daarnaast kan in
voorkomende gevallen het gesprek met de cliënt en/of diens (wettelijk)
vertegenwoordiger van belang zijn. Dit kan telefonisch of door middel van
een huisbezoek plaatsvinden.
16
In welke mate is de SIS-methodiek toepasbaar bij het opstellen van een
zorgplan en uitvoerbaar door andere instellingen?
Met de onderzoekers ben ik van mening dat de SIS-methodiek niet alleen
toepasbaar is bij het opstellen van het zorgplan, maar óók bij de bespreking met de cliënt over het zorgplan, die de zorgaanbieder voorafgaand
aan het opstellen ervan moet voeren. Immers de methode biedt een systematische aanpak voor het opstellen van zorgplannen door de aanbieder
van zorg. Op dit moment zouden zorgaanbieders bij het opstellen van het
zorgplan nog te veel uitgaan van het beschikbare zorgaanbod. De
SIS-systematiek maakt dat zorgaanbieders de omslag maken naar vraaggericht denken en dat komt bij uitstek van pas in het gesprek met de
cliënt. Daarin zoeken cliënt en zorgaanbieder namelijk naar een goede
afstemming van vraag en aanbod. Op dit moment is de SIS-methodiek
alleen beschikbaar voor volwassen verstandelijk gehandicapten.
17
Op welke wijze kunnen de langere doorlooptijden door het CIZ worden
weggewerkt?
Voor het antwoord op deze vraag wil ik u kortheidshalve verwijzen naar
mijn brief aan de Tweede Kamer over de doorlooptijden van 1 december
2008 (Kamerstukken II 2008/09, 26 631, nr. 287)
18
Wanneer en op welke wijze wordt de SIS-methodiek die ter ondersteuning
dient voor het CIZ gekoppeld aan het huidige AWBZ indicatiestelling?
Gezien het rapport van Research voor Beleid heb ik geen plannen om de
SIS-methodiek te koppelen aan de huidige indicatiestelling. Ik zie er meer
in om de SIS-methodiek een rol te laten spelen bij het opstellen van het
zorgplan. Zie tevens mijn antwoord op vraag 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 315

5