Statistisch onderzoek Glas
inzameling
Relatie tussen glasinzameling en gemeente-, glasbak- en huishoudelijke
kenmerken
Versie 1.0 d.d. 17/09/2015

Postbus 8724
3009 AS Rotterdam
010 - 4206161
www.nedvang.nl
info@nedvang.nl
Auteurs Stichting Nedvang
Versie 1.0 d.d. 2015/09/17
Hoewel dit rapport met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld kunnen geen
rechten ontleend worden aan of aanspraak gemaakt worden op de juistheid en
volledigheid van de inhoud. Bij het gebruikmaken van gegevens en conclusies door
derden aanvaardt Nedvang geen enkele aansprakelijkheid voor de daaruit
voortvloeiende resultaten of eventuele schade die daardoor kan ontstaan.
2

Inhoud
Samenvatting

5

1

Inleiding

9

Aanleiding

9

Opbouw

9

Vraagstelling, doelstelling en onderzoeksopzet

11

Vraagstelling

11

Doelstelling

11

Uitgangspunten

11

Onderzoeksopzet

11

Beperkingen

13

Afbakening en relaties met andere projecten

14

Analyse verschillen inzamelresultaten tussen gemeenten

15

Deelonderzoek 1: Gemeenteniveau

15

Deelonderzoek 2: Glasbakniveau

29

Deelonderzoek 3: Huishoudenniveau

35

Conclusie en aanbevelingen

39

Deelonderzoeken

39

Aanbevelingen voor verbetering prestatie glasinzameling

40

Aanbevelingen voor vervolgonderzoek

41

Aanbevelingen voor gedragsverandering

42

2

3

4

Bijlage A. Toelichting onafhankelijke variabelen gemeentelijke kenmerken

43

Bijlage B. Brongegevens onafhankelijke variabelen gemeentelijke kenmerken

47

Bijlage C. Overzicht 91 gemeenten op voorhand uit regressieanalyse gelaten wegens onvolledige data
(deelonderzoek 1)
Bijlage D. Analyse uitschieters selectie 312 gemeenten

52
53

Bijlage E. Vergelijking dataset gemeenten met incomplete data (n=91) en dataset gemeenten met
complete data (n=312)

54

Bijlage F. Resultaten ANOVA test

56

Bijlage G. Resultaten correlatiematrix

58

Bijlage H. Overzicht onafhankelijke variabelen op voorhand meegenomen in meervoudige
regressieanalyse deelonderzoek 1

60

Bijlage I. Resultaten meervoudige regressieanalyse (incl. spreidingsdiagrammen)

61

Bijlage J. Resultaten ANOVA-test en kruistabel Type afrekensysteem vs Hoeveelheid fijn restafval

64

Bijlage K. Huishoudenniveau: te onderzoeken verband tussen sociaal-demografische factoren en de
mate van glas scheiding
Bijlage L. De 42 doelgemeenten

67
71

3

4

Samenvatting
De wettelijke doelstelling in Nederland voor de recycling van verpakkingsglas is 90%. Deze doelstelling is
echter in Nederland nog niet gehaald. Nedvang heeft daarom het project Stimulering Glasinzameling
gestart. Binnen dit project is berekend dat 40 kton extra verpakkingsglas ingezameld moet worden om
te komen tot 90% glasrecycling.1 Ook laten de berekeningen zien dat die tonnen uit het huishoudelijk
restafval moeten komen, omdat daarin de 40 kton de potentieel aanwezig is. De vraag is dan: hoe
krijgen we het glas dat nu in het restafval belandt naar de glasbak?
De glasinzameling in Nederland is georganiseerd op gemeenteniveau. Dit onderzoek brengt in kaart
welke kenmerken van een gemeente de huishoudelijke glasinzameling significant beïnvloeden. Tot op
heden zijn hier nog geen statistisch onderbouwde onderzoeken naar gedaan. Wel is uit de
inzamelcijfers op te maken dat gemeenten verschillend presteren op het gebied van glasinzameling.
Daarom luidt de vraagstelling van dit onderzoek:
“Zijn er kenmerken te benoemen die verklaren waarom de ene gemeente beter presteert op het
gebied van glasinzameling dan een andere gemeente. En zo ja, zijn deze kenmerken beïnvloedbaar of
niet?”
Het onderzoek richt zich op drie niveaus die kunnen worden onderscheiden bij gescheiden
glasinzameling:


gemeenteniveau;



glasbakniveau;



huishoudenniveau.

Gemeentelijke kenmerken
De prestatie van een gemeente op het gebied van glasinzameling is in dit onderzoek gedefinieerd als
de hoeveelheid gescheiden ingezameld verpakkingsglas per huishouden [kg/huishouden].
Hierbij is aangenomen dat:
1.

in elke gemeente gemiddeld dezelfde hoeveelheid verpakkingsglas per inwoner per jaar wordt
verkregen (via aankopen van bijv. boodschappen, via ontvangen cadeaus van bijv. wijnflessen,
etc.);

2.

inwoners hun verpakkingsglas afdanken óf via de glasinzameling in hun eigen gemeente óf via hun
restafval en niet via andere wegen (bijv. prullenbak in openbare ruimte of via glasbak in een
andere gemeente).

1

op basis van cijfers juli 2013

5

De gemeentelijke kenmerken die onderzocht zijn op een mogelijk verband met de prestatie van
glasinzameling, zijn demografische kenmerken, socio-economische kenmerken en
inzamelstructuurkenmerken. De verschillen tussen gemeenten in de gemiddelde hoeveelheid
gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg/inwoner] worden voor 63% verklaard door 12
gemeentelijke kenmerken via de volgende regressieformule:
y=

4,80 – (1,58*Provincie Zuid-Holland) + (50,63*% Leeftijd: Leeftijd: 0 t/m 14 jaar) + (58,37**%
Leeftijd: 55 t/m 70 jaar) +(51,35*% Leeftijd: 70 jaar en ouder ) + (20,04*% Huishoudens met 2
kinderen) + (23,50*% allochtoon – westers) – (16,76*% Onderwijsniveau: laag ) –(11,79*%
Onderwijsniveau: middelbaar) – (129,77*Werkloosheidspercentage) + (12,91*%
Woningvoorraad sociale huursector ) + (24,69*Woningvoorraad particuliere huursector %) –
(0,04*gemiddelde hoeveelheid fijn restafval kg/inw 2013)

Y is hier de gemiddelde hoeveelheid gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg/inwoner]. De
regressiecoëfficiënten in het regressiemodel geven richting en de sterkte van de relatie van het
gemeentelijke kenmerk met de mate van glasscheiding aan.
De volgende gemeentelijke kenmerken bieden daarmee aanknopingspunten bieden voor gerichte
benadering in het kader van stimulering glasinzameling:
•

Werkloosheidspercentage

•

Onderwijsniveau: % laag

•

Onderwijsniveau: % middelbaar

•

Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]

•

Provincie Zuid-Holland

Deze kenmerken hebben een negatieve relatie met de prestatie van glasinzameling in een gemeente
(in volgorde van meest sterke negatieve relatie naar minst sterke negatieve relatie met mate van
glasscheiding).
Belangrijke noot is dat deze conclusies alleen representatief zijn voor alle Nederlandse gemeenten
exclusief de 5 Waddeneilanden. De conclusies zijn dus niet representatief voor de Waddeneilanden.
Glasbakkenmerken
Het verband tussen de onafhankelijke variabelen (type glasbak en type locatie) en de afhankelijke
variabele (prestatie van de glasbaklocatie) is op basis van het verkennende glasbakonderzoek niet te
bepalen. Mogelijk is er een positieve samenhang tussen de glasbakken die bij een supermarkt staan en
de prestatie van die glasbakken. De nauwkeurigheid van de gegevens bevat echter teveel
onzekerheden. Bovendien is dit beeld niet in alle geanalyseerde gemeenten te zien, zodat niet gezegd
worden dat dit een significante relatie betreft.

6

Huishoudenkenmerken
Het deelonderzoek op huishoudenniveau in de 42 doelgemeenten 2 geeft één aanknopingspunt voor
gerichte benadering in het kader van stimulering glasinzameling:
•

bewoners die geen beschikking hebben over tuin of terras.

Er bestaat een negatieve relatie tussen bewoners die geen beschikking hebben over een bergruimte
(geen tuin en terras) en de mate van glasinzameling door die bewoners. Deze conclusie kan niet
zonder meer worden overgenomen voor niet-doelgemeenten, omdat deelonderzoek 3 alleen is
uitgevoerd onder de 42 doelgemeenten.
Beïnvloeden van bepalende kenmerken
De meeste kenmerken die uit dit onderzoek naar voren komen als zijnde kenmerken met een negatieve
relatie met gescheiden glasinzameling, zijn niet beïnvloedbaar door Nedvang. Zo kan Nedvang
bijvoorbeeld niet het aantal huishoudens die geen beschikking hebben over tuin of terras in een
gemeente verminderen. Wel heeft Nedvang met de uitkomsten van dit onderzoek meer informatie
over de gemeenten en huishoudens die minder glas scheiden. Hierdoor kan Nedvang deze
gemeenten en huishoudens gerichter benaderen in de glascampagne (bijv. campagne richten op
huishoudens die geen beschikking hebben over tuin of terras).
De hoeveelheid fijn restafval per inwoner is wel door de gemeente beïnvloedbaar (via het type
afrekensysteem) en een lagere hoeveelheid fijn restafval relateert significant met een hogere
hoeveelheid gescheiden ingezameld glas. Een lagere hoeveelheid restafval per inwoner komt veel
voor bij de gemeenten met een bepaalde vorm van DIFTAR. Van de gemeenten zonder DIFTAR heeft
het merendeel van de gemeenten een hoge hoeveelheid fijn restafval per inwoner.
Geadviseerd wordt om bij de stimulering glasinzameling te focussen op de grotere gemeenten
(> 100.000 inwoners) zonder DIFTAR, die een relatief hoge hoeveelheid fijn restafval per inwoner hebben
(> 203 kg/inwoner ) en die momenteel minder dan de doelstelling van gemiddeld 23 kg per inwoner
gescheiden glas inzamelen. Dit zijn de volgende 18 gemeenten:
1.

Amersfoort

7.

Groningen

13. Tilburg

2.

Arnhem

8.

Haarlem

14. Utrecht

3.

Dordrecht

9.

Leiden

15. Westland

4.

Ede

10. Rotterdam

16. Zaanstad

5.

Emmen

11. 's-Gravenhage

17. Zoetermeer

6.

Enschede

12. ’s-Hertogenbosch

18. Zwolle

Let wel, de aanknopingspunten zeggen niets over het feit of in de gemeente of de doelgroep ook
daadwerkelijk nog veel verpakkingsglas in het restafval aanwezig is. Om te achterhalen in welke
gemeenten of bij welke doelgroep nog veel verbeterpotentieel (veel glas in het restafval) aanwezig is,
dienen gerichte sorteeranalyses te worden uitgevoerd.

2

De 42 doelgemeenten, die in het project ‘Stimulering glasinzameling’ zijn geselecteerd als zijnde

´aandacht gemeenten´, zijn gemeenten die rond de 100.000 of meer inwoners hebben, minder kg glas
per inwoner inzamelen dan hun stedelijkheidsklasse-gemiddelde, óf waarvan de sorteeranalyses
aangeven dat er meer dan 4% glas in het restafval zit. Een overzicht van de doelgemeenten is gegeven
in Bijlage L.

7

8

1

Inleiding
Aanleiding

De wettelijke doelstelling in Nederland voor de recycling van verpakkingsglas is 90%. Deze doelstelling is
echter in de afgelopen jaren niet gehaald.
Nedvang heeft daarom het project Stimulering Glasinzameling gestart. Binnen dit project is berekend
dat 40 kton extra verpakkingsglas ingezameld moet worden om te komen tot 90% glasrecycling.3 Ook
laten de berekeningen zien dat die tonnen uit het huishoudelijk restafval moeten komen, omdat dat
daar de potentie aanwezig is.
Uit sorteeranalyses uitgevoerd door Eureco (september 2013), Bureau Milieu & Werk (september en
oktober 2013) en CREM (september 2013) blijkt dat het glas dat nu in het restafval zit glasbakkenglas is.
De schattingen van de hoeveelheid verpakkingsglas in het restafval liggen op ongeveer 90 kton tot
ruim boven de 100 kton, afhankelijk van de analyses en eventuele correcties voor vocht en vervuiling.
De vraag is: hoe krijgen we het glas dat nu het restafval belandt in de glasbak? Daarvoor moeten we
weten welke factoren de glasinzameling beïnvloeden. Tot op heden zijn hier nog geen statistisch
onderbouwde aanknopingspunten voor gevonden. Wel is uit de inzamelcijfers op te maken dat
gemeenten verschillend presteren op het gebied van glasinzameling. Hoe komt dat? Zijn er kenmerken
te benoemen die verklaren waarom de ene gemeente beter presteert op het gebied van
glasinzameling dan een andere gemeente. En zo ja, zijn deze kenmerken beïnvloedbaar of niet? Via dit
kwantitatieve onderzoek is gezocht naar een antwoord op deze vragen. De resultaten leest u in dit
rapport. Het doel is om aanknopingspunten te vinden waarmee de glasinzameling gericht beïnvloed
en daarmee verbeterd kan worden.
Wanneer in dit onderzoek wordt gesproken over glas, dan wordt huishoudelijk verpakkingsglas bedoeld.
Opbouw
Dit rapport beschrijft eerst de vraagstelling, doelstelling en de onderzoeksopzet van het uitgevoerde
onderzoek. Daarmee wordt helder welke vraag met dit onderzoek wordt beantwoord en welke
uitgangspunten en kaders hierbij worden gehanteerd. Ook wordt de relatie van dit onderzoek met
andere Nedvang-projecten genoemd.
Vervolgens wordt uiteengezet hoe dit onderzoek naar de factoren die de glasinzameling van
gemeenten beïnvloeden, is uitgevoerd. Het onderzoek bestaat uit drie deelonderzoeken welke apart
beschreven worden. Van elk deelonderzoek worden de onderzoeksvraag, onderzoeksopzet,
uitgangspunten en aannames toegelicht. Per deelonderzoek worden ook de resultaten uiteengezet en
worden de conclusies van dat deelonderzoek weergegeven.

3 op basis van cijfers juli 2013

9

Het rapport sluit af met de overkoepelende conclusies en aanbevelingen. In de overkoepelde
conclusies wordt een antwoord gegeven op de vraag of er kenmerken te benoemen zijn die verklaren
waarom de ene gemeente beter presteert op het gebied van glasinzameling dan een andere
gemeente, en zo ja of deze kenmerken wel of niet beïnvloedbaar zijn. De aanbevelingen hebben
betrekking op aanbevelingen voor vervolgonderzoek, aanbevelingen voor vervolgacties om de
glasinzameling te verbeteren en eventuele consequenties van de resultaten voor gerelateerde
projecten.

10

2

Vraagstelling, doelstelling en onderzoeksopzet
Vraagstelling

Zijn er kenmerken te benoemen zijn die verklaren waarom de ene gemeente beter presteert op het
gebied van glasinzameling dan een andere gemeente. En zo ja, zijn deze kenmerken beïnvloedbaar of
niet?
Doelstelling
In kaart brengen welke kenmerken van een gemeente de huishoudelijke glasinzameling significant
beïnvloeden. Onderscheid wordt daarbij gemaakt in:


positieve kenmerken: kenmerken die de huishoudelijke glasinzameling positief beïnvloeden
(aanwezigheid van dit kenmerk in een gemeente levert een hoger percentage glasscheiding door
huishouden via de glasbak t.o.v. het niet aanwezig zijn van dit kenmerk in de gemeente);



negatieve kenmerken: kenmerken die de huishoudelijke glasinzameling negatief beïnvloeden
(aanwezigheid van dit kenmerk in een gemeente levert een lager percentage glasscheiding door
huishouden via de glasbak t.o.v. het niet aanwezig zijn van dit kenmerk in de gemeente).

We hopen met de uitkomsten van dit onderzoek een beeld te kunnen schetsen van de mensen binnen
gemeenten die momenteel nog niet al hun glas scheiden: wie zijn zij, en waar wonen zij?
Uitgangspunten
De wettelijke doelstelling van 90% recycling van verpakkingsglas wordt gehaald wanneer 40 kton extra
huishoudelijk glas in de glasbak belandt. Deze 40 kton huishoudelijk glas die extra de glasbak in moet, zit
nu in het huishoudelijk restafval (zie paragraaf 1.1).
Bij dit onderzoek wordt er vanuit gegaan dat globale, Europese en nationale ontwikkelingen eenzelfde
effect hebben op de onderzochte gemeenten. Dit betreffen zaken als marktontwikkeling,
conflictsituaties, wetgeving, klimaat, etc.
Onderzoeksopzet
Het onderzoek naar de kenmerken die de
glasinzameling per gemeente beïnvloeden, is opgesplitst
in drie deelonderzoeken. Leidraad hiervoor zijn de drie
niveaus die kunnen worden onderscheiden bij
gescheiden glasinzameling:
•

gemeenteniveau;

•

glasbakniveau;

•

huishoudenniveau.

De twee onderliggende twee niveaus (glasbak- en
huishoudenniveau) hebben een koppeling met het
gemeenteniveau. Huishoudelijke kenmerken die de
glasinzameling op huishoudenniveau beïnvloeden. Dan
wordt vervolgens gekeken in de gemeenten waarin die
huishoudelijke kenmerken meer aanwezig zijn, de glasinzameling op gemeenteniveau ook wordt
beïnvloed. Hetzelfde geldt voor de glasbakkenmerken.

11

Wanneer er uit het tweede deelonderzoek glasbak kenmerken naar voren komen die de
glasinzameling op glasbakniveau beïnvloeden, dan wordt ook gekeken of de glasinzameling op
gemeenteniveau wordt beïnvloed in de gemeenten waarin die glasbak kenmerken meer aanwezig
zijn. Op deze manier is vanuit alle drie de onderzoekniveaus de koppeling gelegd met het
gemeenteniveau en kan vanuit alle drie de deelonderzoeken een antwoord gegeven worden op de
vraagstelling: “Zijn er kenmerken te benoemen zijn die verklaren waarom de ene gemeente beter
presteert op het gebied van glasinzameling dan een andere gemeente. En zo ja, zijn deze kenmerken
beïnvloedbaar of niet?”
Gemeenteniveau
Allereerst het meest globale niveau in dit onderzoek: het gemeente niveau. Dit niveau wordt begrensd
door de gemeentegrenzen. Binnen de gemeentegrenzen verschillen gemeenten van elkaar in termen
van:


demografische kenmerken;



socio-economische kenmerken;



(afval)inzamelstructuur kenmerken.

Deze kenmerken worden in dit onderzoek de gemeentelijke kenmerken genoemd. In het
deelonderzoek van de gemeentelijke kenmerken is onderzocht of er gemeentelijke kenmerken zijn die
de prestatie van glasinzameling positief dan wel negatief beïnvloeden.
Demografische kenmerken typeren de omvang, samenstelling en ruimtelijke verdeling van de
bevolking zoals: geslacht, leeftijd, herkomst, burgerlijke staat, demografische druk, stedelijkheidsklasse,
etc.
Socio-economische kenmerken zijn de kenmerken van de bevolking die de maken hebben met
woonsituatie, opleidingsniveau en inkomen. Denk hierbij aan kenmerken als: gezinssamenstelling,
woningtype, opleidingsniveau en inkomen, etc.
De (afval)inzamelstructuur kenmerken hebben betrekking op de manier waarop de gemeente de
gescheiden afvalinzameling heeft ingericht. In dit onderzoek worden daarbij alleen de kenmerken van
de inzameling van het glas en van het fijn restafval meegenomen. 4 Fijn restafval wordt meegenomen
omdat aangenomen wordt dat de potentie om de glasinzameling te verbeteren in het huishoudelijk
restafval zit. Inzamelstructuurkenmerken binnen een gemeente zijn onder andere: type voorziening voor
gescheiden glasinzameling (haal of breng), type voorziening voor inzameling van fijn restafval (haal of
breng), inzamelfrequentie fijn restafval, tariefsysteem voor afvalstoffenheffing, gemiddelde
afvalstoffenheffing per huishouden.
Glasbakniveau
Wanneer binnen een gemeente verder wordt ingezoomd, komen we bij
glasbakniveau.5 Glasbakken zijn er in verschillende uitvoeringen en de directe
omgeving van de glasbak is ook niet overal gelijk. Zo zijn er boven- en ondergrondse
glasbakken en de ene bak staat bijvoorbeeld op een pleintje en een andere bak
staat bij een supermarkt. Deze verschillende kenmerken worden in dit onderzoek de
glasbak-kenmerken genoemd. Onderzocht is of er glasbak-kenmerken zijn, die de
prestatie van glasinzameling positief dan wel negatief beïnvloeden. Glasbak-kenmerken zijn onder
4

Huishoudelijk grof restafval is in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten. Huishoudelijk grof restafval is

het niet gescheiden ingezameld restafval dat te groot of te zwaar is om op dezelfde wijze als het
huishoudelijk restafval te worden aangeboden (bron: CBS Statline).
5 > 95% van de gemeenten heeft alleen een brengvoorziening voor de glasinzameling, ca. 5% van de

gemeenten heeft zowel een haal- als brengvoorziening voor glasinzameling.

12

andere: type glasbak (bovengronds of ondergronds), kleurscheiding (wit en bont glas, alleen wit glas of
wit, bruin en/of groen glas), locatie glasbak (bij een supermarkt, bij horeca, etc.) en aantal glasbakken
op de glasbaklocatie.
Huishoudenniveau
Wanneer we binnen een gemeente nog verder inzoomen, dan komen we op het
niveau van het huishouden. Ook hier geldt: niet ieder huishouden is hetzelfde.
Huishoudens verschillen van elkaar door bijvoorbeeld samenstelling, behuizing of
herkomst. De verschillende kenmerken op huishoudenniveau worden in dit
onderzoek de huishoudelijke kenmerken genoemd. Onderzocht is of er
huishoudelijke kenmerken zijn, die de prestatie van glasinzameling positief dan wel negatief
beïnvloeden. Huishoudelijke kenmerken zijn onder andere: de samenstelling van een huishouden (bijv.
leeftijd bewoners, geslacht bewoners), het type huishouden (bijv. woningtype, inkomen) en de
behuizing van het huishouden (bijv. koop- of huurwoning).
Samenvattend
In het volgende hoofdstuk worden per deelonderzoek de onderzoeksvraag, onderzoeksopzet,
uitgangspunten en aannames toegelicht. Per deelonderzoek worden ook de resultaten uiteengezet en
worden de conclusies van dat deelonderzoek weergegeven.
Voor alle deelonderzoeken geldt als voorwaarde dat te onderzoeken kenmerken feitelijke kenmerken
zijn die eenduidig meetbaar zijn. Kenmerken die een attitude, een beleving of een interpretatie
uitdrukken worden niet in dit onderzoek meegenomen.
De benodigde data is grotendeels via bureaustudie verzameld. Gebruikte bronnen zijn: Wastetool,
publieke databases van CBS (CBS Statline) en Rijkswaterstaat (Afvalmonitor en het SYSteem
WOningVoorraad), reeds uitgevoerde onderzoeken door Nedvang of derden en ledigingsgegevens
van glasbakken die beschikbaar zijn bij gemeenten.
Vervolgens is de data getoetst op betrouwbaarheid. Per deelonderzoek is beschreven hoe deze toetst
is uitgevoerd. Voor de betrouwbare data, is geanalyseerd of er een significante relatie bestaat tussen
(een van) de onderzochte kenmerken en de prestatie van een gemeente op het gebied van
glasinzameling. In het volgende hoofdstuk is per deelonderzoek beschreven welke analysemethoden
hiervoor gebruikt zijn. De onbetrouwbare data zijn in de analyse buiten beschouwing gelaten.
Beperkingen
Op dit moment wordt de prestatie glasinzameling van een gemeente gemeten aan de hand van de
‘hoeveelheid gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg] per inwoner’.6 Hierbij wordt vaak
geconcludeerd: hoe minder glas een gemeente gemiddeld per inwoner inzamelt, hoe slechter deze
gemeente presteert en hoe meer potentie deze gemeente heeft om haar glasinzameling te
verbeteren. Verondersteld wordt dat de potentie om extra glas in te zamelen aanwezig is in het
huishoudelijk restafval.
Deze redenering gaat echter alleen op als:
1.

in elke gemeente gemiddeld dezelfde hoeveelheid glas per inwoner per jaar wordt verkregen (via
aankopen van bijv. boodschappen, via ontvangen cadeaus van bijv. wijnflessen, etc.);

2.

inwoners hun glas afdanken óf via de glasinzameling in hun eigen gemeente óf via hun restafval en
niet via andere wegen (bijv. prullenbak in openbare ruimte of via glasbak in een andere
gemeente).
6 Of de ‘hoeveelheid ingezameld glas per huishouden’. Voor de redenering maakt dat niet uit.

13

Om te kunnen bepalen of de eerste veronderstelling juist is, is een omvangrijk (veld)onderzoek nodig.
Dat is hier buiten beschouwing gelaten. Binnen de kaders van dit onderzoek is aangenomen dat de
eerste veronderstelling juist is (aanname). De tweede veronderstelling `al het glas dat niet gescheiden
wordt ingezameld, zit in het restafval´ is getoetst via sorteeranalyses. Via Rijkswaterstaat zijn van de
meeste Nederlandse gemeenten sorteeranalyses beschikbaar van de jaren 2009-2012 verschillende
jaren.7 Van een tiental gemeenten zijn de data van de beschikbare sorteeranalyses bekeken. De
conclusies van deze exercitie zijn:


er zijn grote kwaliteitsverschillen tussen de verschillende sorteeranalyses;



de sorteeranalyses zijn niet uniform, zij verschillen onder andere in aannames, steekproefgrootte,
proefmonstergrootte, wijktype en wijze van presentatie van de resultaten (sommige sorteeranalyses
geven alleen % verdeling van sub-stromen en geen kg, zonder weergave van
proefmonstergrootte).

Met andere woorden, het vergelijken van de beschikbare sorteeranalyses van verschillende
gemeenten komt overeen met het vergelijken van appels en peren van onduidelijke herkomst. Om de
gegevens onderling vergelijkbaar te maken moeten teveel aannames in berekeningen worden
gemaakt, met als gevolg dat eventuele conclusies niet meer betrouwbaar zijn. Binnen de kaders van
dit onderzoek is aangenomen dat ook de tweede veronderstelling juist is (aanname).
Kortom, de juistheid van twee bovengenoemde veronderstellingen kon niet binnen de kaders van dit
onderzoek vastgesteld worden. Daarmee blijven het aannames en is het niet zeker of de indicator
‘hoeveelheid ingezameld glas per inwoner’ de juiste resultaten oplevert om te meten hoe goed een
gemeente presteert op het gebied van glasinzameling (en om daarmee te bepalen in welke
gemeenten het grootste potentieel aanwezig is om te komen tot 40 kton extra huishoudelijk glas in de
glasbak).
Afbakening en relaties met andere projecten
Het eventuele effect van de glascampagne ‘Glas in het Bakkie’ op de glasinzameling op landelijk en
op gemeentelijk niveau wordt in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten. 8 Motivaction doet hier
kwalitatief onderzoek naar via een nulmeting en effectmetingen.
Met de resultaten van het voorliggende onderzoek, zit er niet per definitie meer glas in de glasbak dan
bij aanvang van dit onderzoek. Om daadwerkelijk glasinzameling in de gemeente te verbeteren, moet
het handelen (i.e. gedrag) van huishoudens beïnvloed worden. Inzicht in de (gemeentelijke)
kenmerken die een significante relatie met de glasinzameling hebben, kan ons helpen om gerichter de
huishoudens met ongewenst scheidingsgedrag te benaderen. Welke acties er vervolgens nodig zijn om
het ongewenste scheidingsgedrag te veranderen in gewenst scheidingsgedrag, is een vraag voor
vervolgonderzoek en komt in dit onderzoek niet meer aan bod.

7 Stand van zaken ten tijde van het onderzoek februari 2015. De sorteeranalyses over 2013 zijn onderweg

en de sorteeranalyses over 2014 zijn naar verwachting in het voorjaar van 2016 beschikbaar.
Rijkswaterstaat gebruikt de gegevens uitsluitend als achtergrondinformatie en doet geen uitgebreide
analyse op de resultaten.
8 Met de campagne “Glas in ’t Bakkie” is geprobeerd de Nederlanders te stimuleren om meer glas te

scheiden. Deze campagne richt zich op de huishoudens die de weg naar de glasbak al kennen, maar
nog niet ál hun glas scheiden.

14

3

Analyse verschillen inzamelresultaten tussen gemeenten

De overkoepelende centrale vraag is: zijn er kenmerken te benoemen die verklaren waarom de ene
gemeente beter presteert op het gebied van glasinzameling dan een andere gemeente. En zo ja, zijn
deze kenmerken beïnvloedbaar of niet?
Deelonderzoek 1: Gemeenteniveau
Onderzoeksvraag
In dit deelonderzoek op gemeenteniveau zijn de volgende onderzoeksvragen onderzocht:


is er een significant verband tussen één of meerdere
demografische kenmerk(en) van een gemeente en
de prestatie van de glasinzameling in die gemeente;



is er een significant verband tussen één of meerdere
socio-economische kenmerk(en) van een gemeente
en de prestatie van de glasinzameling in die
gemeente;



is er een significant verband tussen één of meerdere
(afval)inzamelstructuurkenmerk(en) van een
gemeente en de prestatie van de glasinzameling in
die gemeente?

De prestatie van de glasinzameling van een gemeente
wordt gemeten aan de hand van de gemiddelde
hoeveelheid gescheiden ingezameld verpakkingsglas per inwoner per jaar; hoe hoger het gemiddelde
aantal kg glas per inwoner, hoe beter de glasinzameling van een gemeente (zie ook kanttekening in
paragraaf 2.5).
De afhankelijke variabele in dit onderzoek is:


prestatie van glasinzameling van een gemeente [gemiddelde aantal kg ingezameld glas/inwoner]

De onafhankelijke variabelen in dit deelonderzoek zijn weergegeven op de volgende pagina. In Bijlage
A zijn de onafhankelijke variabelen nader toegelicht.


Stedelijkheidsklasse



Provincie



Geslacht



Leeftijd



Demografische druk



Burgerlijke staat



Type huishouden



Huishoudengrootte



Samenstelling huishouden



Lid in huishouden



Herkomst



Vestiging

15



Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen



Opleidingsniveau



Werkloosheidspercentage



Woningtype (hoogbouw, laagbouw)



Woningeigendom (koop, huur)



Gemiddeld aantal inwoners per glasbak9



Gemiddelde afvalbeheerkosten per huishouden



Type afrekensysteem per gemeente



Gemiddelde hoeveelheid afval per inwoner



Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval per inwoner



Percentage fijn restafval van afval totaal



Type inzamelsysteem voor verpakkingsglas (breng- of haalvoorziening)



Type inzamelsysteem voor fijn restafval (breng- of haalvoorziening)



Inzamelfrequentie fijn restafval

Onderzoeksopzet
De onderzoekdoelgroep bestaat uit alle Nederlandse gemeenten.
Gebruikte methode
Om te bepalen of er een relatie bestaat tussen de onafhankelijke variabelen en de afhankelijke
variabele moet er onderscheid gemaakt worden in de soort variabelen. Bij variabelen op nominaal of
ordinaal niveau10 worden namelijk andere analysetechnieken toegepast dan bij variabelen op intervalof rationiveau11.
Variabelen op nominaal of ordinaal niveau
Voor de variabelen op nominaal of ordinaal niveau is via kruistabellen, gecombineerd met de Chikwadraat en de Cramér’s V toets, geanalyseerd in welke variabelencategorieën de meeste
onvoldoende presterende gemeenten zich bevinden. Via de ANOVA-test is ook bekeken of de
gevonden verschillen tussen variabelencategorieën de significant zijn. Het betreft hier de variabalen:


Stedelijkheidsklasse



Provincie



Type afrekensysteem per gemeente

Om mogelijke verbanden via een kruistabel te kunnen analyseren moet de afhankelijke variabele
(gemiddelde aantal kg ingezameld glas per inwoner) van een numerieke waarde worden omgezet in
een categoriale waarde. Voor omzetting naar categorieën is gekeken naar de doelstelling die landelijk
behaald moet worden: 40 kton extra glas via gemeentelijke glasinzameling ingezameld bij de

9 Deze analyse is alleen uitgevoerd voor de gemeenten waarvan glasbakgegevens ontvangen zijn in

deelonderzoek 2, analyse glasbak-kenmerken (zie paragraaf 3.2.4).
10 Bij variabelen op nominaal- of ordinaal niveau is het verschil tussen antwoordcategorieën van de

variabelen in niet in een getal uit te drukken. Bij variabelen op nominaal niveau is alleen sprake van een
verschil tussen de antwoordcategorieën, maar er is geen sprake van meer of minder (bijv. man of vrouw,
provincies). Bij variabelen op ordinaal niveau is sprake van een verschil tussen de antwoordcategorieën
en is er sprake van een verschil meer of minder, alleen dit verschil is niet in een getal uit te drukken (bijv.
opleidingsniveau: mavo, havo, vwo).
11 Bij variabelen op interval- of rationiveau is het verschil tussen antwoordcategorieën van de variabelen

in termen
van meer of minder in een getal uit te drukken. Bij variabelen op intervalniveau is er geen sprake van een
natuurlijk nulpunt (bijv. 13:00/14:00/15:00). Bij variabelen op rationiveau is er wel sprake van een natuurlijk
nulpunt (bijv. leeftijd, inkomen, alle percentages).

16

huishoudens. Vertaald betekent dit dat er gemiddeld 23 kg per inwoner glas gescheiden ingezameld
moet worden.12 Gemeenten die nu al gemiddeld 23 kg glas of meer per inwoner gescheiden
inzamelen presteren dus voldoende om de wettelijke doelstelling te behalen (eerste categorie).
Gemeenten die nu minder dan gemiddeld 23 kg glas per inwoner gescheiden inzamelen presteren dus
onvoldoende om de wettelijke doelstelling te behalen (tweede categorie).
De voorwaarden om de chi-kwadraat te mogen gebruiken en de Cramér’s V te mogen berekenen
zijn:13


er mag geen enkele verwachte celfrequentie kleiner zijn dan 1;



minimaal 80% van de verwachte celfrequentiewaarden moet groter zijn dan 5;



de variabelen moeten niet teveel categorieën hebben (dit zodat de kruistabel overzichtelijk blijft).

Deze voorwaarden zijn elke keer getoetst. De interpretatie van de mate van samenhang van twee
nominale variabelen aan de hand van Cramér’s V is als volgt: 14
Tabel 1 Interpretatie kracht samenhang Cramér’s V

Cramér’s V
0
0 – 0,45
0,45 - 0,65
0,65 – 0,99
1

Interpretatie kracht verband
geen samenhang
zwakke samenhang
tamelijk sterke samenhang
sterke samenhang
volledige samenhang

Variabelen op interval- of rationiveau
Voor de variabelen op interval- of rationiveau is via een berekening van de Pearson
correlatiecoëfficiënt bekeken of er een samenhang bestaat tussen de afhankelijke en de
onafhankelijke variabelen. De correlatiecoëfficiënt (R) kan variëren van -1 tot 1. Hoe dichter de waarde
bij nul, hoe minder samenhang en hoe dichter de waarde bij -1 of 1 hoe sterker de samenhang tussen
de onderzochte variabelen. De interpretatie van de mate van samenhang van twee interval- of ratio
variabelen aan de hand van de correlatiecoëfficiënt is als volgt: 15
Tabel 2 Interpretatie kracht verband correlatiecoëfficiënt

R

R2 (afgerond)

Verklaarde variantie

0

0

0%

Interpretatie kracht lineaire
verband
geen verband

0 - │0,30│
│0,30│ - │0,50│
│0,50│ - │0,70│
│0,70│ - │0,85│
│0,85│ - │0,99│
│1│

< 0,1
0,1 - 0,25
0,25 - 0,5
0,5 - 0,75
0,75 - 0,9
> 0,9

< 10%
10 - 25%
25 - 50%
50 - 75%
75 - 90%
> 90%

zwak verband
redelijk verband
matig verband
sterk verband
zeer sterk verband
perfect verband

Bron: Statistiek voor Dummies (2014), Deborah Rymsey

12 Volgens cijfers van 2011 werd er 350 kton verpakkingsglas via gemeentelijke inzameling gescheiden

ingezameld. Met 40 kton extra verpakkingsglas wordt de doelstelling behaald. Dit betekent dat er totaal
390 kton verpakkingsglas via gemeentelijke inzameling moet worden ingezameld. Gedeeld door
16.655.799 inwoners in Nederland in 2011 komt dit neer op gemiddeld 23 kg verpakkingsglas gescheiden
ingezameld per inwoner.
13 Bron: Basisboek Statistiek met SPSS (2007), Baarda, De Goede en Van Dijkum.
14 Bron: Statistische gegevensverwerking met SPSS, Derickx e.a. p. 151.
15 Bron: Statistische gegevensverwerking met SPSS, Derickx e.a. p. 151.

17

De correlatiecoëfficiënt alleen zegt nog niets over eventuele oorzaak en gevolg tussen variabelen.
Wanneer de correlatiecoëfficiënt significant is kan een eventueel oorzaak-gevolg relatie worden
onderzocht via een regressieanalyse. Voor n=312, is de correlatiecoëfficiënt significant bij een waarde
van │0,15│ of groter (betrouwbaarheid >99%).16
Omdat dit onderzoek meerdere onafhankelijke variabelen bevat, is ook gecontroleerd of de
onafhankelijke variabelen niet onderling correleren. Wanneer onafhankelijke variabelen een onderlinge
correlatie hebben van meer dan │0,90│ dan is via een meervoudige regressieanalyse moeilijk te
onderscheiden welke onafhankelijke variabele de invloed uitoefent op de afhankelijke variabele. Bij
een onderlinge correlatie van meer dan │0,90│ tussen twee variabelen, dan moet één van de
variabelen uit het model gelaten worden. De onafhankelijke variabele met de minst sterke
correlatiecoëfficiënt met de afhankelijke variabele is in dat geval op voorhand uit het regressiemodel
gelaten. Bij een onderlinge correlatie tussen onafhankelijke variabelen van meer dan │0,70│en minder
dan │0,90│dient op basis van ‘professional judgement’ beoordeeld te worden of de twee
onafhankelijke variabelen teveel hetzelfde meten. Wanneer dat het geval is, dan moet één van de
onafhankelijke variabalen uit het model moet worden gelaten. De onafhankelijke variabele met de
minst sterke correlatiecoëfficiënt met de afhankelijke variabele is dan op voorhand uit het
regressiemodel gelaten.
Belangrijke noot: met het berekenen van de correlatie en het uitvoeren van een regressieanalyse is
alleen de aanwezigheid van lineaire verbanden onderzocht. Analyse van niet-lineaire verbanden zijn in
dit onderzoek niet meegenomen.
Gebruikte data
De analyse is uitgevoerd voor alle Nederlandse gemeenten. De afhankelijke variabele is gebaseerd op
de beschikbare gegevens voor de hoeveelheid ingezameld glas per inwoner in Wastetool. De
onafhankelijke variabelen zijn gebaseerd op de beschikbare gegevens in Wastetool, CBS Statline,
Afvalmonitor, het SYSteem WOningVoorraad (SYSWOV) van de Rijksoverheid en de opgevraagde
gegevens bij de glasbakanalyse.17 Voor de afhankelijke en de onafhankelijk variabelen zijn de data
van 2013 gebruikt. Dit omdat de data voor dit peiljaar het meest volledig was voor alle variabelen. De
enige uitzondering hierop is de data voor de onafhankelijke variabele “Gemiddeld gestandaardiseerd
inkomen”, deze betreffen het jaar 2012. Voor deze variabele waren de data voor 2013 nog niet
beschikbaar. Aangenomen wordt dat de spreiding van het gemiddelde gestandaardiseerde inkomen
over de Nederlandse gemeenten niet sterk is gewijzigd in 2013 ten opzichte van 2012.
Uitgangspunten en aannames
Voor dit onderzoek is aangenomen dat de data uit Wastetool, CBS Statline, Afvalmonitor en SYSWOV
juist en betrouwbaar is.

16 Omdat er meer dan 50 onafhankelijke variabelen in de analyse zijn meegenomen is ten behoeve van

filtering het betrouwbaarheidsniveau op 99% gelegd.
17 In Bijlage B is voor elke onafhankelijke variabele aangegeven uit welke bron de gebruikte data

afkomstig is.

18

Controle volledigheid data
Voor de analyse van de kenmerken is de benodigde data van alle 408 Nederlandse gemeenten uit het
jaar 2013, verzameld in een database. Vervolgens is de data van de afhankelijke variabele
´gemiddelde aantal kg ingezameld glas per inwoner´ gecontroleerd op volledigheid. De waarden voor
de afhankelijke variabele van alle 408 gemeenten waren compleet. 18
Verder is de dataset onderzocht op uitschieters. Uitschieters zijn waarden die sterk afwijkend zijn van de
overige waarden.19 Uitschieters kunnen een vertekend beeld geven in de analyse naar mogelijke
verbanden tussen de onafhankelijke variabelen en de afhankelijke variabelen en moeten daarom
nader bekeken worden. Voor elke uitschieter wordt bekeken of het:


een data fout is;



een bijzondere omstandigheid is;



een omstandigheid is die vaker kan voorkomen.

Wanneer de uitbijter geen datafout is, wel een bijzondere omstandigheid is en geen omstandigheid is
die vaker kan voorkomen, dan kan de uitbijter uit de analyse worden gelaten. De uitspraak van de
analyse betreft dan alleen de gemeenten waarvoor deze bijzondere omstandigheid niet geldt.
Via het spreidingsdiagram in Figuur 1 zijn de uitschieters voor de afhankelijke variabele (´gemiddelde
aantal kg ingezameld glas per inwoner´) in beeld gebracht. In het spreidingsdiagram zijn alle 408
Nederlandse gemeenten uit peiljaar 2013 opgenomen. Elk bolletje vertegenwoordigt een gemeente.

Schiermonnikoog
Vlieland

Terschellin
Ameland

g
Texel

Figuur 1 Spreidingsdiagram gescheiden ingezameld glas 2013 [kg/inwoner] in Nederlandse gemeenten

18 Voor de gemeente Rotterdam werden in 2013 de glasgegevens voor het gebied Rozenburg nog apart

gerapporteerd. In deze analyse zijn voor gemeente Rotterdam over 2013 de gerapporteerde
glasgegevens van Rotterdam en Rozenburg bij elkaar opgeteld in Wastetool.
19 Sterk afwijken is: >3 x Interkwartielrange (IQR) aan onderkant van het eerste kwartiel (Q1) en >3 x

Interkwartielrange aan bovenkant van het derde kwartiel (Q3). Voor de hoeveelheid ingezamelde kg
glas per inwoner peiljaar 2013 is: Q1=18,5, Q3=25,0 -> IQR = 25,0-18,5 = 6,5. Onderkant range = 18,5(3*6,5)=-1,0 (in feite dus 0) en bovenkant range = 25,0+(3*6,5)=44,5. Uitschieters voor peiljaar 2013 zijn dus
de waarden > 44,5 kg glas/inwoner.

19

De uitschieters zijn de bolletjes bovenin de grafiek die op afstand van de overige bolletjes (de grote
wolk bolletjes) liggen. Dit zijn de gemeenten Schiermonnikoog, Vlieland, Terschelling, Ameland en Texel
(de Waddeneilanden). De data van deze gemeenten betreffen geen datafouten. Wel gelden voor de
data van deze gemeente bijzondere omstandigheden. De Waddeneilanden gemeenten zijn wezenlijk
anders dan de overige Nederlandse gemeenten (geen vaste verbinding met vaste land, veel
toerisme). Deze specifieke situatie voor de Waddeneilanden komt niet in andere Nederlandse
gemeenten voor. Op basis van het voorgaande kunnen de Waddeneilanden gemeenten uit de
analyse worden gelaten. Daarmee resteren 403 gemeenten voor analyse van mogelijke verbanden
tussen gemeentelijke kenmerken en de gemiddelde hoeveelheid ingezameld verpakkingsglas per
inwoner van een gemeente.
De volledigheid van de onafhankelijke variabelen is ook gecontroleerd. De uitkomst hiervan is
weergegeven in B. De gemeenten waarvan niet alle data voor de onafhankelijk variabalen
beschikbaar was, zijn uit de analyse gelaten. Totaal betrof dit 91 gemeenten.20 Hiermee resteren er 40391 = 312 gemeenten voor de gemeentelijke kenmerken analyse. Voor deze selectie gemeenten is
nogmaals gecontroleerd of er uitbijters zijn (zie Bijlage D). Dit is niet het geval. Vervolgens is
gecontroleerd of de 91 gemeenten die uit de analyse zijn gelaten wegens incomplete data, een
vergelijkbare score hebben op de afhankelijke variabele ‘gescheiden ingezameld glas [kg/inwoner]’
als de verzameling resterende 312 gemeenten met complete data. Dit is het geval (zie Bijlage E voor de
resultaten van deze toets). Dit betekent dat de uitspraken van dit onderzoek representatief zijn voor alle
Nederlandse gemeenten exclusief de 5 Waddeneilanden. De onderliggende factoren
(stedelijkheidsklassen en provincie) van de 91 gemeenten die uit de analyse zijn gelaten, verschillen wel
wezenlijk van patroon van resterende 312 gemeenten die in de analyse zijn gelaten (zie Bijlage E). Voor
de representativiteit van de conclusies in dit deelonderzoek 1 (gemeentelijke kenmerken) maakt dit
geen verschil.
Controle normale verdeling afhankelijke variabele
Voor de resterende 312 gemeenten voor analyse is de normale verdeling van de afhankelijke variabele
gecontroleerd met de Kolmogorov Smirnov test. De uitkomst van de test laat zien dat met meer dan
95% betrouwbaarheid gezegd kan worden dat de afhankelijke variabele van de 312 gemeenten
normaal is verdeeld (KS= 0,046; p=0,200 > 0,05).
Tabel 3 Resultaten Kolmogorov-Smirnov test
Kolmogorov-Smirnova
Statistic
Gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg/inw]
(afhankelijke variabele)

,046

*. This is a lower bound of the true significance.
a. Lilliefors Significance Correction

20 Voor een overzicht van deze 91 gemeenten zie Bijlage C.

20

df

Sig.
312

,200*

Figuur 2 Histogram Kolmogorov Smirnov test afhankelijke variabele

Resultaten kruistabellen, Chi-kwadraat en Cramér’s V toets
Voor de variabelen op nominaal of ordinaal niveau is via kruistabellen, gecombineerd met de Chikwadraat en de Cramér’s V toets, geanalyseerd of er een relatie bestaat tussen de onafhankelijke en
afhankelijke variabelen. Het betreft hier de onafhankelijke variabalen:


Stedelijkheidsklasse



Provincie



Type afrekensysteem per gemeente

Stedelijkheidsklasse
Van de onderzochte 312 gemeenten kan met 99% zekerheid gezegd worden dat er een significante
samenhang is tussen stedelijkheidsklasse en de prestatie van glasinzameling (n=312, Chi2 =28,8; df =4;
p=0,001). Ook de ANOVA-test laat zien dat de verschillen tussen de stedelijkheidsklassen significant zijn
(zie bijlage F). De samenhang is zwak (Cramér´s V is 0,30; zie ook paragraaf 3.1.2 voor interpretatie
Cramér’s V).21
Van de onderzochte 312 gemeenten presteert 61% onvoldoende op glasscheiding (< 23 kg/inwoner). In
Tabel 4 is te zien dat in SHK1, SHK2, SHK 3 en SHK5 het merendeel van de gemeenten onvoldoende

presteert. Het verschil in SHK1 is het grootst: binnen SHK1 presteren alle gemeenten onvoldoende en
binnen SHK2 presteren 77% van de SHK2-gemeenten onvoldoende. Ook de ANOVA-test laat zien dat
de verschillen tussen de typen afrekensystemen significant zijn (zie Bijlage F).
Tabel 4 Kruistabel verdeling gemeenten met onvoldoende en voldoende glasscheiding per stedelijkheidsklasse
Stedelijkheidsklasse

onvoldoende glasscheiding

voldoende glasscheiding

Eindtotaal

1

100%

0%

100%

2

75%

25%

100%

3

63%

37%

100%

4

44%

56%

100%

5

69%

31%

100%

Eindtotaal

61%

39%

100%

21 Aan alle drie de voorwaarden voor het berekenen van Cramér’s V is voldaan.

21

Provincie
Er is niet aan alle voorwaarden voor het berekenen van Cramér’s V voldaan. Slechts 75% van de
verwachte celfrequentiewaarden is groter dan 5. Om Cramér’s te mogen berekenen moet dit
minimaal 80% zijn.22 De Chi-kwadraat toets kan hier dus niet worden uitgevoerd. Ook de ANOVA-test
kan niet worden uitgevoerd (zie Bijlage F). Er kan dus niet worden gezegd dat de verschillen tussen de
provincies significant zijn en daarmee kan via deze toetsen niet worden vastgesteld of er een
significante relatie bestaat tussen de onafhankelijke variabele provincie en de afhankelijke variabele
‘gemiddelde hoeveelheid ingezameld glas’ (zie Bijlage F). In Tabel 5 zijn wel de verschillende tussen de
provincies weergegeven. Tabel 5 laat zien dat van de 312 onderzochte gemeenten in de provincies
Flevoland, Friesland, Drenthe, Zuid-Holland, Groningen, Zeeland, Noord-Holland, Overijssel, Utrecht en
Noord-Brabant het merendeel van de gemeenten onvoldoende presteert. De verschillen binnen
Flevoland, Friesland, Drenthe en Zuid-Holland zijn het grootst. In de provincie Flevoland en Friesland
komen zelfs alleen maar onvoldoende presterende gemeenten voor. Van alle genoemde verschillen
kan niet gezegd worden dat deze significant zijn (zie Bijlage F).
Tabel 5 Kruistabel verdeling gemeenten met onvoldoende en voldoende glasscheiding per provincie
Provincies
Drenthe

onvoldoende glasscheiding
82%
100%

Flevoland

100%

Friesland
Gelderland
Groningen

45%
73%
36%

Limburg
Noord-Brabant
Noord-Holland

53%
62%
58%

Overijssel

57%

Utrecht

70%

Zeeland
Zuid-Holland

81%
61%

Eindtotaal

voldoende glasscheiding Eindtotaal
18%
100%
0%
100%
0%
100%
55%
100%
27%
100%
64%
100%
47%
100%
38%
100%
42%
100%
43%
100%
30%
100%
19%
100%
39%
100%

Type afrekensysteem voor afvalinzameling
In de Afvalmonitor worden voor de 312 geanalyseerde gemeenten negen categorieën voor het type
afrekensysteem voor afvalinzameling in de gemeente onderscheiden. Met deze indeling wordt niet
voldoen aan alle voorwaarden voor het berekenen van Cramér’s V. Daarom zijn de categorieën
gehergroepeerd in vier meer overkoepelende categorieën (zie Bijlage F). Met de nieuwe,
gegroepeerde categorie-indeling wordt wel aan de voorwaarden va de chi-kwadraattoets voldaan
en daarmee kan de sterkte van de samenhang tussen ‘type afrekensysteem voor afvalinzameling’ en
de afhankelijke variabele ‘gemiddelde hoeveelheid ingezameld glas’ worden getoetst.

22 Wanneer wordt gekeken naar de 403 gemeenten waarvoor de data van provincies bekend zijn, dan

wordt wel voldaan aan de voorwaarden voor het berekenen van Cramér’s V. Voor die situatie (n=403)
kan met meer dan 99,9% zekerheid gezegd worden dat er een significante zwakke samenhang (Cramér’s
V = 0,33) bestaat tussen provincie en de prestatie van glasinzameling (n=312, Chi2 =43,3; df =11; p<0,001).

22

De nieuwe, gegroepeerde categorie-indeling is als volgt:
Tabel 6 Gegroepeerde categorie-indeling type afrekensysteem
Nieuwe, gegroepeerde categorie-indeling

Oorspronkelijk categorie-indeling in CBS Statline

•

geen DIFTAR

•

DIFTAR: dure afvalzak en dure afvalzak & personen

•

DIFTAR: gewicht en gewicht & frequentie

•
•
•
•
•
•

Vast tarief
Aantal personen
Dure afvalzak
Dure afvalzak & aantal personen
Gewicht
Gewicht & frequentie

•

DIFTAR: volume, volume & frequentie en volume &
frequentie & aantal personen

•
•
•

Volume
Volume & frequentie
Volume, frequentie & aantal personen

Voor deze hergroepeerde categorieën is de Cramér´s V berekend. Van de onderzochte 312
gemeenten kan met meer dan 99% zekerheid gezegd worden dat er een significante samenhang is
tussen de prestatie van glasinzameling in een gemeente en type afrekensysteem voor afvalinzameling
in de gemeente (n=312, Chi2 =55,5; df =3; p<0,001). Ook de ANOVA-test laat zien dat de verschillen
tussen de typen afrekensystemen significant zijn (zie Bijlage F). De samenhang tussen de prestatie van
glasinzameling in een gemeente en het type afrekensysteem is zwak (Cramér´s V is 0,42).
In Tabel 7 is te zien dat in gemeenten met ‘DIFTAR: dure afvalzak en dure afval & personen’ veel meer
gemeenten voldoende dan onvoldoende op glasscheiding presteren (resp. 93% vs. 7%). Verder is te
zien dat in gemeenten met ´ DIFTAR: gewicht en gewicht & frequentie ´ en in gemeenten met ‘DIFTAR:
volume/ volume & frequentie/volume & frequentie & aantal personen’ iets meer gemeenten
voldoende dan onvoldoende op glasscheiding presteren (resp. 69% vs. 31% en 56% vs. 44%). Het verschil
is hier minder groot. Onvoldoende presterende gemeenten komen vaker voor in gemeenten zonder
DIFTAR.
Tabel 7 Kruistabel verdeling gemeenten met onvoldoende en voldoende glasscheiding per type afrekensysteem
Type afrekensysteem voor afvalinzameling
geen DIFTAR

onvoldoende
glasscheiding
77%

voldoende
glasscheiding Eindtotaal
23%
100%

DIFTAR: dure afvalzak en dure afval & personen

7%

93%

100%

DIFTAR: gewicht en gewicht & frequentie

31%

69%

100%

DIFTAR: volume/ volume & frequentie/volume & frequentie & aantal
personen
Eindtotaal

44%

56%

100%

61%

39%

100%

Resultaten correlatie en regressie
Voor alle onafhankelijke variabelen is via correlatie en regressie geanalyseerd of er een relatie bestaat
tussen de onafhankelijke en afhankelijke variabelen. De variabelen Stedelijkheidsklasse, Provincie en
Type afrekensysteem zijn hiervoor omgezet in dummy-variabelen op interval-niveau, zodat deze ook
konden worden meegenomen in de correlatiematrix en in de meervoudige regressieanalyse.
Voor de onafhankelijke variabele “Gemiddeld aantal inwoners per glasbak” waren vanuit de
glasbakanalyse maar voor 33 van de 403 gemeenten data bekend over het aantal glasbakken in de
gemeenten.23 Deze onafhankelijke variabele kon daarom niet worden meegenomen in het
meervoudige regressiemodel en daarom is voor deze onafhankelijke variabele is een afzonderlijke
correlatie analyse uitgevoerd. Uit correlatiematrix blijkt dat er geen significante relatie bestaat tussen
het gemiddeld aantal inwoners per glasbak in een gemeente en de hoeveelheid gescheiden
ingezameld verpakkingsglas in die gemeente (n=33, p=0,29>0,05).
23 Zie Bijlage B voor een overzicht van deze 33 gemeenten.

23

Alle overige onafhankelijke variabelen zijn meegenomen in de totale correlatiematrix en dit betroffen
de onderstaande kenmerken:


Geslacht



Leeftijd



Demografische druk



Burgerlijke staat



Type huishouden (institutioneel, particulier)



Huishoudengrootte (eenpersoons, meerpersoons)



Samenstelling huishouden (met kinderen)



Lid in huishouden (kind, alleenstaande ouder, partner, etc.)



Herkomst



Vestiging



Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen



Opleidingsniveau



Werkloosheidspercentage



Woningtype (hoogbouw, laagbouw)



Woningeigendom (koop, huur)



Gemiddelde afvalbeheerkosten per huishouden



Gemiddelde hoeveelheid afval per inwoner



Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval per inwoner



Percentage fijn restafval van afval totaal



Type inzamelsysteem voor verpakkingsglas (breng- of haalvoorziening)



Type inzamelsysteem voor fijn restafval (breng- of haalvoorziening)



Inzamelfrequentie fijn restafval

Een volledig overzicht van alle onafhankelijke variabelen die bij deze kenmerken horen is weergegeven
in Bijlage A.
Alle deze onafhankelijke variabelen zijn samen met de afhankelijke variabele uitgezet in een
correlatiematrix. Vanwege de omvang kan deze correlatiematrix niet in het rapport worden
opgenomen. Voor n=312, is de correlatiecoëfficiënt significant bij een waarde van │0,15│ of groter
(betrouwbaarheid >99%).24 De eerste stap is de selectie van onafhankelijke variabelen met een
significante correlatiecoëfficiënt. Het resultaat van deze selectie zijn 56 onafhankelijke variabelen welke
zijn opgenomen in bijlage G. Voor alle onafhankelijke variabelen die niet genoemd zijn in Bijlage G,
geldt dat deze onafhankelijke variabelen geen significante samenhang hebben met de prestatie van
glasscheiding van een gemeente (correlatiecoëfficiënt < │0,15│). Deze variabele zijn daarom op
voorhand niet meegenomen in de regressieanalyse.

24 Omdat er meer dan 50 onafhankelijke variabelen in de analyse zijn meegenomen is ten behoeve van

filtering het betrouwbaarheidsniveau op 99% gelegd.

24

Echter een significante correlatiecoëfficiënt bij zegt niets over de een oorzakelijk verband tussen de
onafhankelijke variabelen en de afhankelijke variabele (hoeveelheid gescheiden ingezameld glas per
inwoner). Hiervoor moet een meervoudige regressieanalyse worden uitgevoerd. Echter in een
regressieanalyse mogen geen onafhankelijke variabelen meegenomen worden die onderling een
hoge correlatie hebben (zie paragraaf 3.1.2). Daarom is de intercorrelatie van de resterende 56
variabelen geanalyseerd via professional judgement. Via deze analyse zijn bij intercorrelatie tussen
variabelen, de variabelen die voldoen aan onderstaande criteria op voorhand uit het regressiemodel
gelaten:
de variabelen met de minst sterke samenhang met de afhankelijke variabele ‘mate van



glasscheiding’;
de variabelen die hetzelfde meten als variabelen met een sterkere mate van samenhang met de



afhankelijke variabele ‘mate van glasscheiding’;
de overkoepelende variabelen wanneer de subgroepen van de overkoepelende variabele wel op



voorhand in het regressiemodel blijven;
de variabele met een negatieve correlatie met de afhankelijke variabelen, bij een hoge



intercorrelatie tussen twee variabelen en een gelijke │R│ met de afhankelijke variabele (omdat
een negatieve relatie een aanknopingspunt geeft voor onvoldoende prestatie glasinzameling)
Dit heeft dit resulteert in 18 variabelen die op voorhand uit het meervoudige regressiemodel zijn
gelaten. Daarmee resteren er 38 variabelen waarmee de meervoudige regressieanalyse is gestart. Een
overzicht van deze variabelen is gegeven in Bijlage H.
Bij elke stap in de meervoudige regressieanalyse is gekeken welke onafhankelijke variabelen niet
significant waren in het model (p>005). Per stap is de onafhankelijke variabele met de hoogte pwaarde uit het model gelaten en is het regressiemodel vervolgens opnieuw doorgerekend. Deze
stappen zijn herhaald, totdat er een significant regressiemodel overbleef (p model<0,05) waarin alle
onafhankelijke variabelen afzonderlijk ook significant waren (p onafhankelijke var<0,05).
Regressiemodel
Het resultaat van de meervoudige regressieanalyse is opgenomen in Bijlage I. Hieruit blijkt dat 12
onafhankelijke variabelen (12 gemeentelijke kenmerken) een significante oorzaak-gevolg relatie
hebben met de afhankelijke variabele (hoeveelheid ingezameld glas in kg/inwoner) volgens de
volgende formule:
y=

4,80 – (1,58*Provincie Zuid-Holland) + (50,63*% Leeftijd: Leeftijd: 0 t/m 14 jaar) + (58,37**% Leeftijd: 55 t/m
70 jaar) +(51,35*% Leeftijd: 70 jaar en ouder ) + (20,04*% Huishoudens met 2 kinderen) + (23,50*%
allochtoon – westers) – (16,76*% Onderwijsniveau: laag ) –(11,79*% Onderwijsniveau: middelbaar) –
(129,77*Werkloosheidspercentage) + (12,91*% Woningvoorraad sociale huursector ) +
(24,69*Woningvoorraad particuliere huursector %) – (0,04*gemiddelde hoeveelheid fijn restafval kg/inw
2013)

Y is hier de gemiddelde hoeveelheid gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg/inwoner]. De
regressie coëfficiënten in het regressiemodel geven de sterkte van de relatie van het gemeentelijke
kenmerk (de onafhankelijke variabele) met de mate van glasscheiding (afhankelijke variabele) aan.
Het regressiemodel heeft een R2 van 0,63 en is significant (F = 42,7; n=312, df=12, p<0,01). Dat wil zeggen
dat met 99% betrouwbaarheid gezegd kan worden dat de variantie in de hoeveelheid ingezameld
glas per inwoner voor 63% verklaard kan worden door de onafhankelijke variabelen uit het
regressiemodel.

25

Ook is getoetst of het model voldoet aan de voorwaarden voor regressie (zie Tabel 8). Het resultaat is
dat het model voldoet aan deze voorwaarden.
Tabel 8 Controle of model voldoet aan voorwaarden voor regressie

Test

Voorwaarde voor regressie

Voldoet

Toelichting

model aan
voorwaarde?
Samengevoegde

Er mogen geen samengevoegde

groepen

groepen zijn

Uitschieters

Er mogen geen uitschieters zijn

Ja

Er zijn geen
samengevoegde
groepen

Ja

Voor de 312 gemeenten
bevat de afhankelijke
variabele geen
uitschieters (zie Bijlage D)

Multicollineariteit

De onafhankelijke variabelen

Ja

Zie Bijlage I

Ja

Zie Bijlage I

Ja

Zie Bijlage I

mogen niet onderlinge
samenhangen
Normaliteit van de

De residuen moeten normaal

residuen

verdeeld zijn.

Heteroscedasticiteit

De grootte van de storingen mag
niet gecorreleerd zijn met de
afhankelijke variabele

Conclusies
Deelonderzoek 1 biedt een aantal aanknopingspunten voor verbetering van de prestatie van de
glasinzameling. Een belangrijke noot is dat de conclusies gelden voor de Nederlandse gemeenten,
exclusief de Waddeneilanden (zie 3.1.4).

26

Gemeentelijke kenmerken met NEGATIEVE relatie met glasscheiding
Op basis van de formule voor het regressiemodel is in
Tabel 9 een overzicht gegeven van de gemeentelijke kenmerken waarvan de (grotere) aanwezigheid
van die gemeentelijke kenmerken significant samen gaat met een lagere mate van glas scheiding (kg
gescheiden glas/inwoner) in die gemeente ( ten opzichte van gemeenten waar deze kenmerken niet
of in mindere mate aanwezig zijn).
Tabel 9 Gemeentelijke kenmerken met een direct negatieve relatie met mate van glasscheiding van een gemeente

Gemeentelijk kenmerk met NEGATIEVE relatie

Indien […] MEER

[…] MINDER

(gesorteerd naar sterkte van relatie met afhankelijke

aanwezig in een

glasscheiding

variabele, van meest sterk naar minst sterk)

gemeente

in die
gemeente

Werkloosheidspercentage

10%

13,0
kg/inwoner

Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]

50

2,0 kg/inwoner

[kg/inw fijn restafval]
Onderwijsniveau: % laag

10%

1,7 kg/inwoner

Onderwijsniveau: % middelbaar

10%

1,2 kg/inwoner

wel

1,6 kg/inwoner

Provincie Zuid-Holland

[in provincie ZuidHolland]
De gemeentelijke kenmerken in
Tabel 9 zijn gesorteerd van de meeste sterke (negatieve) relatie naar de minst sterke (negatieve) relatie
met de mate van glasscheiding. Ter uitleg: een gemeente met een 10% hoger
werkloosheidspercentage ten opzichte van een andere gemeente die verder dezelfde gemeentelijk
kenmerken heeft, heeft (0,10*129,77=) 13,0 kg/inwoner minder glasscheiding dan die andere
gemeente.25
Sommige kenmerken hangen ook onderling samen. 26 De variabelen ‘provincie Zuid-Holland’ en
‘hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]’ hebben een redelijke positieve samenhang van 0,37 en de
variabelen ‘werkloosheidspercentage’ en ‘hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]’ hebben een zwakke
positieve samenhang van 0,26.27
Verder valt op dat van de 44 gemeenten in provincie Zuid-Holland die onvoldoende glas scheiden
(<23 kg/inwoner), 43 gemeenten zonder DIFTAR zijn. Van deze 43 gemeenten, zijn er 40 gemeenten die
een relatief hoge hoeveelheid fijn restafval per inwoner hebben (> 203 kg/inwoner; mediaan voor
n=312).

25 Voor de onafhankelijke variabele ‘provincie Zuid-Holland’ (regressiecoëfficiënt is -1,58) betekent dit dat

een gemeente die in de provincie Zuid-Holland ligt, (1*-1,58=) 1,58 kg/inwoner minder glas in de glasbak
heeft dan gemeenten die niet in deze provincie ligt.
26 Het onderlinge verband is < │0,7│ anders was een van de variabelen al op voorhand uit de

meervoudige regressieanalyse gelaten.
27 Zie Bijlage G.

27

Gemeentelijke kenmerken met POSITIEVE relatie met glasscheiding
In Tabel 10 is een overzicht gegeven van de gemeentelijke kenmerken die significant samen met een
hogere mate van glas scheiding (kg gescheiden glas/inwoner) ten opzichte van gemeenten waar
deze kenmerken niet of in mindere mate aanwezig zijn (gesorteerd van het meeste sterke naar het
minst sterke verband). Ook hier zijn de gemeentelijke kenmerken gesorteerd van de meeste sterke
(positieve) relatie naar de minst sterke (positieve) relatie met de mate van glasscheiding.
Tabel 10 Gemeentelijke kenmerken met een direct positieve relatie met mate van glasscheiding van een gemeente

Gemeentelijk kenmerk met POSITIEVE relatie

Indien […] MEER

[…] MEER

(gesorteerd naar sterkte van relatie met afhankelijke

aanwezig in een

glasscheiding

variabele, van meest sterk naar minst sterk)

gemeente

in die gemeente

Leeftijd: 55 t/m 70 jaar [% van totaal inwoners]

10%

5,8 kg/inwoner

Leeftijd: 0 t/m 14 jaar [% van totaal inwoners]

10%

5,1 kg/inwoner

Leeftijd: 70 jaar en ouder [% van totaal inwoners]

10%

5,1 kg/inwoner

Woningvoorraad particuliere huursector [% van totaal

10%

2,5 kg/inwoner

Herkomst: allochtoon - westers [% van totaal inwoners]

10%

2,4 kg/inwoner

Huishouden samenstelling: huishouden met 2 kinderen

10%

2,0 kg/inwoner

10%

1,3 kg/inwoner

woningen]

[% van totaal huishoudens met kinderen]
Woningvoorraad sociale huursector [% van totaal woningen]
Ter voorbeeld is de relatie van eerste variabele uit Tabel 10 uitgeschreven.
Een gemeente met een 10% meer inwoners in de leeftijd van 55 t/m 70 jaar ten opzichte van een
andere gemeente die verder dezelfde gemeentelijk kenmerken heeft, heeft (0,10*58,37=) 5,8
kg/inwoner meer glasscheiding dan die andere gemeente.
De meeste gemeentelijke kenmerken de uit het regressiemodel naar voren komen zijn door een
gemeente of Nedvang niet of slechts beperkt beïnvloedbaar. Wel leveren de resultaten
aanknopingspunten om gerichter gemeenten en huishoudens te benaderen ter stimuleren van de
gescheiden glasinzameling.
De hoeveelheid fijn restafval is wel door de gemeente beïnvloedbaar en een lagere hoeveelheid fijn
restafval relateert met een hogere hoeveelheid gescheiden ingezameld glas (zie regressieformule
paragraaf 3.1.7). Er kan met 99% betrouwbaarheid gezegd worden dat er een significante relatie
bestaat tussen het type afrekensysteem de ‘hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]’. 28 Van de
gemeenten zonder DIFTAR heeft het merendeel van de gemeenten (74%) een hoge hoeveelheid fijn
restafval per inwoner (> 203 kg/inwoner; mediaan voor n=312).29 Het merendeel van de gemeenten
met een bepaalde vorm van DIFTAR heeft een significant lagere hoeveelheid fijn restafval per inwoner
heeft (< 203 kg/inwoner).30

28 Zie ANOVA-test Bijlage J.
29 Zie kruistabel Bijlage J.
30 Zie kruistabel Bijlage J.

28

Belangrijke noot is dat eenzelfde verbetering van de gemiddelde hoeveelheid ingezameld glas per
inwoner (bijv. +5 kg/inwoner) in verschillende gemeenten, landelijk bezien een verschillend effect kan
hebben. Een toename van +5 kg/inwoner gescheiden glasinzameling heeft landelijk bezien namelijk
een groter effect in gemeenten met een groter aantal inwoners, dan dezelfde toename van
+5 kg/inwoner gescheiden glasinzameling in gemeenten met een lager aantal inwoners. Voor het
behalen van de doelstelling is het daarom raadzaam om te focussen op de gemeenten met een groot
aantal inwoners, die momenteel onder het streefgemiddelde voor gescheiden glasinzameling
presteren (gemiddeld < 23 kg gescheiden glas/inwoner, zie paragraaf 3.1.2). Wanneer in de
gemeenten met meer dan 50.000 inwoners waarin momenteel minder dan gemiddeld 23 kg/inwoner
gescheiden glas wordt ingezameld, de glasinzameling zou stijgen met gemiddeld +5 kg/inwoner, dan is
de doelstelling van 40 kton meer gescheiden glas ingezameld behaald.
Aanbevelingen voor vervolg


Format met duidelijke kaders en uitgangspunten definiëren voor gemeentelijke sorteeranalyses. Dit
om sorteeranalyses onderling vergelijkbaar de maken. Van belang is dat vooraf eenduidig
gedefinieerd wordt: indeling wijktypes, proefmonstergrootte, indeling afvalstromen en weergave
van de resultaten (welke eenheden, welke uitsplitsing etc.). De spreiding van resultaten van
sorteeranalyses in verschillende wijken kan groot zijn. Daarom is het van belang de resultaten van
de sorteeranalyses op wijkniveau te houden en niet op te schalen naar gemeenteniveau (de
spreidingsverschillen gaan dan verloren).



Voor de gemeenten waar een grote hoeveelheid restafval per inwoner is, wordt geadviseerd om in
deze gemeente een sorteeranalyse uitvoeren in verschillende wijken. Geadviseerd wordt om deze
sorteeranalyses een aantal maal herhalen om de betrouwbaarheid van de sorteerresultaten te
vergroten (een sorteeranalyse blijft een momentopname, door herhalen wordt de
betrouwbaarheid van de resultaten vergroot). De wijk met consequent veel glas in het restafval kan
gerichter benaderd worden ter verbetering van de glasinzameling.
Deelonderzoek 2: Glasbakniveau
Onderzoeksvraag

In dit deelonderzoek op glasbakniveau is de volgende
onderzoeksvraag onderzocht:


is er een significant verband tussen een of meerdere
glasbak-kenmerken en de prestatie van de
glasinzameling in die glasbak?

En indien ja, voor het glasbakkenmerk dat een significante
positieve of negatieve relatie heeft met de prestatie van
glasinzameling van die glasbak (bijv. type glasbak X en/of
type locatie Y):


presteren gemeenten waar dit glasbakkenmerk meer aanwezig is ook respectievelijk beter of
slechter op de glasinzameling op gemeenteniveau?

29

De afhankelijke variabele in dit deelonderzoek is:
prestatie van glasinzameling in een glasbak [gemiddelde kg ingezameld glas op



jaarbasis/beschikbare m3 glasbak op jaarbasis]
De prestatie van de glasinzameling in een glasbak kan ook per glaskleur worden uitgedrukt, mits de
weeggegevens per lediging per kleur gemeten waarden zijn en geen berekende waarden
(bijvoorbeeld aan de hand van een verdelingsformule van het totaal gewogen glas per lediging). Ter
indicatie, voor groen glas ziet dit er dan als volgt uit:
Prestatie glasbaklocatie

totaal # kg GROEN glas ingezameld op locatie A in kalenderjaar X

A=

[# m3 GROEN glascompartiment op locatie A] * [# ledigingen glasbak

GROEN glas

in kalenderjaar X]

De onafhankelijke variabelen in dit onderzoek zijn de:


Bovengronds of ondergronds



Kleurscheiding



Aanwezigheid van supermarkt



Aanwezigheid van horeca



Aanwezigheid van winkelcentrum



Aanwezigheid van hoogbouw



Aanwezigheid van parkeerplaats



Aanwezigheid van brengvoorzieningen voor andere materiaalstromen, zoals
papier, plastic verpakkingen, etc. (en zo ja: welke materiaalstromen)

Onderzoeksopzet
Om te kijken of de beschikbare data op glasbakniveau van voldoende kwaliteit is om dit
deelonderzoek uit te voeren is een verkennend onderzoek uitgevoerd bij een aantal grote en kleine
gemeenten waarmee Nedvang contact heeft vanuit de campagne Glas in ´t Bakkie en welke
ledigingsgegevens op glasbakniveau beschikbaar hebben. De onderzoeksdoelgroep van dit
verkennende onderzoek bestond uit 41 gemeenten:


Amsterdam



Apeldoorn



Arnhem



AVU-gemeenten (26 gemeenten, waaronder ook Woerden)



Best



Ede



Eindhoven



Emmen



Leeuwarden



Moerdijk



Roermond



Son en Breugel



Terneuzen



Veldhoven



Venlo



Woerden



Zwolle

30

Gebruikte methode
De onafhankelijke variabelen zijn categorische variabelen op nominaal niveau en daarom kan geen
regressieanalyse worden uitgevoerd. Via kruistabellen is geanalyseerd of er een relatie bestaat tussen
de onafhankelijke variabelen (glasbak-kenmerken) en de afhankelijke variabele (prestatie van de
glasbak).
Gebruikte data
Voor dit deelonderzoek zijn de volgende data gebruikt, voor zover deze beschikbaar waren:


voor alle glasbakken in de gemeente de ledigingsgegevens op glasbakniveau (aantal kg glas per
glasbak per lediging, uitgesplitst naar kleur glas);



type glasbak (ondergronds, bovengronds);



aantal glasbakken per locatie en inhoud van de glasbak en de afzonderlijke kleurcompartimenten;



aanwezigheid van supermarkt/horeca/winkelcentrum/hoogbouw/parkeerplaats bij glasbak
(ja/nee).

Al deze data zijn opgevraagd bij de deelnemende gemeenten. De aangeleverde gegevens zijn
geanalyseerd op juistheid. Dit is gedaan door een grove scan van de ledigingsgegevens (komen voor
een bepaalde locatie achtereenvolgens exact dezelfde ledigingsgegevens voor?).
Uitgangspunten en aannames
Bij aanvang van dit deelonderzoek is aangenomen dat de opgevraagde data bij gemeenten juist zijn
en dat de ledigingsgegevens gebaseerd zijn op daadwerkelijke metingen en niet op basis van
schattingen.
Resultaten
Van 41 deelnemende gemeenten (zie paragraaf 3.2.2) zijn ledigingsgegevens en de glasbakgegevens
opgevraagd. Van deze 41 gemeenten heeft Nedvang van 35 gemeenten ledigingsgegevens op het
niveau van glasbaklocatie ontvangen. Van 25 van deze 35 gemeenten heeft Nedvang geen glasbakkenmerken ontvangen; het type glasbak (bovengronds of ondergronds) en de type locatie van de
glasbak (wel of niet nabij een supermarkt). Voor deze gemeenten kan daarmee niet onderzocht
worden of er een significant verband bestaat tussen een of meerdere glasbak-kenmerken en de
prestatie van de glasinzameling in die glasbak. Daarmee resteren er 10 gemeenten voor de
glasbakanalyse. Van deze 10 gemeenten ontbrak voor 1 gemeente de ledigingsfrequentie. Daarmee
kon voor deze gemeente de vullingsgraad, welke een maat is maat voor prestatie van de glasbak, niet
berekend worden. Uiteindelijke resteren er 9 gemeenten waarvoor kon worden onderzocht of er een
significant verband bestaat tussen een of meerdere glasbak-kenmerken en de prestatie van de
glasinzameling in die glasbak.
Van deze 9 gemeenten hadden 5 gemeenten gegevens tot op glasbakniveau beschikbaar en alle 9
gemeenten hadden de ledigingsgegevens op locatieniveau beschikbaar. Daarom is besloten om de
afhankelijke variabele in de glasbakanalyse te wijzigen van ‘prestatie van glasinzameling in een
glasbak’ naar ‘prestatie van glasinzameling op een glasbaklocatie’. Dit levert geen probleem op voor
de te onderzoeken relatie tussen het type glasbak (bovengronds of ondergronds) en de prestatie van
een glasbak. Bij de onderzochte gemeenten is bij meerdere glasbakken op één locatie het type
glasbak (bovengronds of ondergronds) namelijk altijd gelijk.

31

Van de 9 gemeenten uit de glasbakanalyse hadden 8 gemeenten de gegevens op tot op het niveau
van elke afzonderlijke lediging beschikbaar, 1 gemeente had enkel de maandtotalen per
glasbaklocatie beschikbaar. Van de 8 gemeenten met gegevens op ledigingsniveau hadden 5
gemeenten gegevens over heel 2013 beschikbaar; 1 gemeente had 10 maanden van 2013
beschikbaar, 1 gemeenten 9 maanden van 2014 en 1 gemeente had 1 week van 2014 beschikbaar.
Bij navraag van de locatiekenmerken van de glasbakken (staat de glasbak bij een
supermarkt/horeca/winkelcentrum/hoogbouw/parkeerplaats?) bleek dat deze gegevens nagenoeg
niet bij gemeenten voorhanden zijn. De gemeenten konden met redelijke zekerheid aangeven of de
glasbakken in de buurt van een supermarkt staan. Echter of er in de buurt van de glasbakken horeca,
een winkelcentrum, hoogbouw of een parkeerplaats aanwezig is, is bij de meeste gemeenten niet
bekend. Daarom is getracht deze gegevens te achterhalen via Street View in Google Maps. Na het
uitvoeren van deze exercitie voor één gemeente, bleek dat dit uitzoekwerk erg tijdrovend was. Ook
kwam naar voren de omgevingskenmerken niet eenduidig te bepalen zijn, wanneer hiervoor van
tevoren geen scherpe definitie bepaald is. En onbetrouwbare gegevens als input voor de
glasbakanalyse resulteren in een onbetrouwbare output. Het is dus niet zinvol om de
omgevingskenmerken die niet bij gemeenten bekend zijn, mee te nemen in de glasbakanalyse.
Daarom is in de glasbakanalyse alleen het omgevingskenmerk meegenomen dat bij gemeenten
bekend was; de aanwezigheid van een supermarkt op de glasbaklocatie. Het aangepaste model voor
de glasbakanalyse ziet er nu als volgt uit:

Voor de 9 resterende gemeenten in de glasbakanalyse is onderzocht of er een significante relatie
bestaat tussen het type glasbak op de glasbaklocatie (bovengronds of ondergronds) en/ of het type
glasbaklocatie (wel of geen supermarkt aanwezig) en de prestatie van de glasinzameling op die
glasbaklocatie.
De gegevens van de 9 gemeenten in de glasbakanalyse betroffen gegevens van totaal 660
glasbakken, verdeeld over 478 glasbaklocaties. Binnen deze groep van 9 gemeenten waren de
stedelijkheidsklassen 1, 2, 3 en 4 vertegenwoordigd (stedelijkheidsklasse=SHK). Vergeleken met de
landelijke verdeling van gemeenten over de verschillende stedelijkheidsklassen waren
stedelijkheidsklasse 1 en 3 oververtegenwoordigd en stedelijkheidsklasse 5 ontbrak.

32

Tabel 11 Representativiteit gemeenten glasbakanalyse

Stedelijkheidsklasse

Verdeling gemeenten

Verdeling gemeenten

landelijk

glasbakanalyse

1

4%

11%

2

15%

11%

3

21%

44%

4

35%

33%

5

25%

0%

Opmerking
oververtegenwoordigd
oververtegenwoordigd
ondervertegenwoordigd

Bij het uitvoeren van de glasbakanalyse voor deze 9 gemeenten bleek dat zijn de lediginggegevens
grof gescand op betrouwbaarheid. Per locatie is met het oog gescand of de geregistreerde
ingezamelde hoeveelheid glas per lediging redelijkerwijs in lijn is met de geregistreerde hoeveelheden
de rest van het jaar. Hierbij vielen op: uitschieters, nul-ledigingen en ledigingen van één glasbaklocatie
op verschillende data met exact dezelfde hoeveelheid ingezameld glas. Deze laatste type afwijking
doet vermoeden dat deze ledigingen geschat zijn, en geen werkelijk gemeten waarden zijn. Navraag
bij gemeenten en inzamelaars leert dat de gemeten ledigingsgegevens al snel een afwijking bevatten
op de werkelijk waarde. De glasbak moet op moment van meten stil hangen (de inzamelaar heeft hier
vaak onvoldoende tijd voor) en moet in 1 actie volledig geledigd worden. Aan beide voorwaarden
wordt in de praktijk niet altijd voldaan.
Ook bleek bij de uitvoer van de glasbakanalyse dat de gegevens van de glasbak-kenmerken zoals het
type glasbak (bovengronds of ondergronds) en het volume van de glasbak en de afzonderlijke
kleurcompartimenten, niet altijd actueel zijn bij de gemeenten.
Wanneer alle gegevens met bovengenoemde onzekerheden uit de glasbakanalyse gelaten zouden
worden, dan zouden er weinig gegevens voor analyse meer overblijven. Daarom is op basis van de
aangeleverde gegevens, dus inclusief de onzekere gegevens onderzocht op er een significatie relatie
bestaat tussen het type glasbak (bovengronds of ondergronds) en/of het type glasbaklocatie en de
prestatie van de glasbaklocatie.
De resultaten van de glasbakanalyse zijn inclusief bondige toelichting naar de deelnemende
gemeenten gecommuniceerd.
Conclusies
Het verband tussen de onafhankelijke variabelen (type glasbak en type locatie) en de afhankelijke
variabele (prestatie van de glasbaklocatie) is op basis van het verkennende glasbakonderzoek niet te
bepalen. Dit komt omdat:


niet alle gemeenten op glasbakniveau ledigingsgegevens per lediging beschikbaar hebben;



niet alle gemeenten glasbak-kenmerken en locatiekenmerken van de glasbak beschikbaar
hebben;



onzeker is of de ledigingsgegevens daadwerkelijk gemeten waarden zijn (dit omdat bij bepaalde
glasbaklocaties exact dezelfde hoeveelheid glas geregistreerd is voor een aantal
achtereenvolgende ledigingen, dit doet vermoeden dat de ‘gemeten’ ledigingsgegevens
schattingen zijn in plaats van daadwerkelijke wegingen);



onzeker is of de door de gemeente aangeleverde gegevens over het type glasbak (bovengronds
of ondergronds) en het formaat glasbak en de afzonderlijke kleurcompartimenten juist is (deze
onzekerheid is zoveel mogelijk weggenomen door navraag bij zowel gemeente als de inzamelaar).

33

Wel lijkt er mogelijk een verband te zijn tussen de glasbakken die bij een supermarkt staan en de
prestatie van die glasbakken. In de meeste gemeenten lijken de glasbakken bij een supermarkt beter
te presteren dan glasbakken die niet direct bij een supermarkt staan. Omdat de juistheid van de
gegevens teveel onzekerheden bevat en dit beeld niet in alle 9 gemeenten te zien is, kan niet gezegd
worden of dit een significante relatie betreft.
Verder laat de glasbakanalyse op basis van de aangeleverde gegevens zien dat in sommige
gemeenten de ondergrondse glasbakken iets beter lijken te presteren dan bovengrondse glasbakken.
Omdat in andere gemeenten dit beeld omgedraaid is, kan op basis van de beschikbare informatie niet
gesproken worden over een significante relatie.
Aanbevelingen voor vervolg
Om te kunnen onderzoeken of er een relatie bestaat tussen glasbak-kenmerken en de prestatie van
een glasbak zijn betrouwbare gegevens van glasbak-kenmerken en betrouwbare ledigingsgegevens
essentieel.
Betrouwbare gegevens over de glasbak-kenmerken kunnen verkregen worden door fysiek bij de
glasbak zelf de kenmerken vast te stellen. Welk type bak staat er, wat is de inhoud van de bak en van
de afzonderlijke kleurcompartimenten en hoe ziet de omgeving van de glasbak er uit?
Voor het verzamelen informatie over de omgeving van een glasbak is het van belang dat
omgevingskenmerken vooraf eenduidig gedefinieerd zijn. Bijvoorbeeld, is het kenmerk wel of niet
aanwezig binnen een straal van (bijvoorbeeld) 500 meter van de glasbak? En wanneer spreekt men
van een winkelcentrum? Bij 2 of meer winkels? Hetzelfde geldt voor de aanwezigheid van een
parkeerplaats. Vanaf hoeveel parkeervakken wordt de locatie als een parkeerplaats beschouwd,
vanaf 2 parkeervakken of pas vanaf 10 of meer parkeervakken? Wanneer vooraf geen eenduidige
definitie voor de omgevingskenmerken vastgesteld wordt, dan heeft dit tot gevolg dat de gegevens
niet onderling vergelijkbaar en analyseerbaar zijn.
Ook betrouwbare ledigingsgegevens zijn essentieel. Bij nader onderzoek moet bekeken worden hoe de
betrouwbaarheid van de ledigingsgegevens vergroot kan worden. Bij voldoende beschikbare data
kunnen de afwijkende data uit de analyse gelaten worden. Geadviseerd wordt om ook de
ledigingsdata van de milieustraten uit de glasbakanalyse te laten. De glasbaklocatie op de milieustraat
is wezenlijk anders dan overige glasbaklocaties in de gemeente. De glasbak op de milieustraat dient ter
achtervang voor de reguliere glasinzameling in de gemeente en is beperkt bereikbaar omdat de
milieustraat aan openingstijden gebonden is. Vermoed wordt dat het gebruik van de glasbak op de
milieustraat sterk afwijkt van het gebruik van de glasbakken in de rest van de gemeente en dat dit de
glasbakanalyse kan vertroebelen.
Wanneer er op basis van betrouwbare data een significante relatie aangetoond kan worden tussen
type glasbak/locatie van de glasbak en de prestatie van een glasbak, dan kan vervolgens bekeken
worden of de gemeenten die goed presteren op het gebied van glasinzameling meer van
respectievelijk dat type glasbak/glasbaklocaties heeft, dan gemeenten die minder goed presteren. Dit
kan een verklaring geven van de verschillende tussen gemeenten op het gebied van glasinzameling.
Een dergelijk significante relatie kan een aanknopingspunt zijn om een advies richting gemeenten te
geven over effectieve glasbaktypen en effectieve glasbaklocaties.

34

Deelonderzoek 3: Huishoudenniveau
Onderzoeksvraag
In dit deelonderzoek op glasbakniveau is de volgende
onderzoeksvraag onderzocht:


is er een significant verband tussen een of
meerdere kenmerken van een huishouden en de
mate van glasscheiding van de consument in dat
huishouden?

En zo ja:


welke kenmerken van een huishouden hebben de
grootste positieve dan wel het grootste negatieve
effect op de mate van glasscheiding van de
consument in dat huishouden?

De huishoudenkenmerken worden onderscheiden in
demografische en socio-economische kenmerken (samengevat: socio-demografische kenmerken) en
in kenmerken van de woonsituatie van het huishouden.
De afhankelijke variabele in dit deelonderzoek is:
•

prestatie van glasinzameling per consument [het percentage thuis gescheiden glasafval per
respondent (zelf door de respondent in de enquête ingevuld)]

De onafhankelijke variabelen in dit onderzoek zijn:

Bron tabel: Rapportage Motivaction regressieanalyse 0-meting

Onderzoeksopzet
De onderzoekdoelgroep bestaat uit 1.038 respondenten (0-meting) en uit 1.023 respondenten (1meting) uit een steekproef van de 42 geselecteerde gemeenten. 31 De 0- en 1-meting zijn onderzoeken
naar kennis, houding en gedrag op het gebied van het thuis scheiden van glas, welke zijn uitgevoerd in
het kader van de glascampagne ‘Glas in ’t Bakkie’.

31 De 42 geselecteerde gemeenten zijn: Almelo, Almere, Amsterdam, Apeldoorn, Arnhem, Assen,

Barendrecht, Breda, Capelle aan den IJssel, Ede, Eindhoven, Emmen, Enschede, Gouda, Groningen,
Haarlemmermeer, Heerlen, Helmond, Lansingerland, Leeuwarden, Leiden, Moerdijk, Nieuwegein, Oss,
Roermond, Roosendaal, Rotterdam, Schiedam, ’s-Gravenhage, ’s-Hertogenbosch, Spijkenisse, Terneuzen,
Tilburg, Utrechtse Heuvelrug, Veldhoven, Venlo, Vlaardingen, Westland, Woerden, Zaanstad, Zoetermeer
en Zwolle.

35

De steekproeven in beide onderzoeken is representatief naar leeftijd en geslacht voor de totale
bevolking van 15-70 jaar in de 42 geselecteerde gemeenten.32 De mensen die hebben deelgenomen
aan de 0-meting zijn uitgesloten in de steekproef van de 1-meting. De vragenlijst van de 1-meting was
identiek aan de vragenlijst van de 0-meting, aangevuld met vragen over bekendheid en waardering
van de campagne.
Gebruikte methode
Om te onderzoeken of er een significant verband tussen een of meerdere kenmerken van een
huishouden en de mate van glasscheiding van de consument in dat huishouden is voor zowel de 0meting als de 1-meting een regressieanalyse uitgevoerd. De effectscores zijn steeds afgemeten ten
opzichte van de kenmerken van de referentiegroep onder de respondenten. Deze referentiegroep is
doorgaans gebaseerd op de modale achtergrondkenmerken (bijvoorbeeld modaal inkomen en
middelbaar opgeleid) of op basis van de meest voorkomende kenmerken onder de consumenten (bijv.
woningtype appartement). De effectscore geeft daarmee aan hoeveel procent een subgroep meer of
minder glas afval scheidt ten opzichte van de referentiegroep onder de inwoners van de 42
gemeenten.
Gebruikte data
Voor dit onderzoek zijn de data gebruikt die zijn verzameld in de 0-meting en 1-meting naar de kennis
houding en gedrag met betrekking tot het thuis scheiden van glasafval door consumenten in de door
Nedvang aangewezen 42 doelgemeenten. Motivaction heeft deze metingen in opdracht van
Nedvang uitgevoerd. De gegevens van de 0-meting en de 1-meting zijn aangevuld met:
•

socio-demografische gegevens van de respondent (afkomstig uit de database bij Motivaction);

•

data over het woningtype (hoogbouw/laagbouw) en over de woonomgeving (verhouding
huur/koop in woonomgeving) van de respondent (afkomstig uit de database SYSWOV van de
Rijksoverheid).
Uitgangspunten en aannames

De afhankelijke variabele is de prestatie van glasinzameling per consument. Dit is gemeten in de 0- en
1-meting via vraag Q4: “Hoeveel procent van uw glasafval wordt in uw huishouden van het restafval
gescheiden - Zou u een schatting willen maken (in %)?”. De respondent heeft vraag Q4 beantwoord,
naar alle waarschijnlijkheid zonder dat hier enige meting aan ten grondslag ligt. Dit heeft tot gevolg dat
de waarden van de afhankelijke variabele in dit onderzoek geen werkelijk gemeten waarden zijn en
dat deze waarden in een bepaalde mate van subjectiviteit bevatten. Er wordt in dit onderzoek vanuit
gegaan dat de subjectiviteit van de antwoorden minimaal is en dat de gegeven antwoorden
overeenstemmen met de praktijk.
Verder zijn in de analyse van mogelijke positieve verbanden de volgende uitgangspunten gehanteerd:


de frequente glasscheiders zijn de respondenten die aangeven 60% of meer van hun glas thuis te
scheiden;



de sporadische glasscheiders zijn de respondenten die aangeven 1 tot 60% van hun glas thuis te
scheiden.

32 De steekproeven in beide onderzoeken zijn dus niet representatief naar leeftijd en geslacht voor de

totale Nederlandse bevolking.

36

In de analyse van mogelijke negatieve verbanden de volgende uitgangspunten gehanteerd:


de frequente glasscheiders zijn de respondenten die aangeven 60% of meer van hun glas thuis te
scheiden;



de sporadische glasscheiders zijn de respondenten die aangeven 1 tot 60% van hun glas thuis te
scheiden;



de niet-glasscheider zijn de respondenten die aangeven 0% van hun glas te scheiden.
Resultaten regressieanalyses 0- en 1-meting

Uit de regressieanalyses van de 0-meting en de regressieanalyse van de 1-meting kwamen
verschillende resultaten naar voren.
Positieve relaties met glasscheiding
Uit de regressieanalyse van de 0-meting kwam naar voren dat in de 42 doelgemeenten de bewoners
van woningen gelegen op de 5e etage of hoger, 55-70 jarigen, bewoners van eengezinswoningen in
de rij (tussenwoning) en bewoners die een garage hebben in of nabij hun woning thuis significant meer
glasafval scheiden (in aflopende volgorde van sterkte van het effect). Echter voorzichtigheid in
conclusies is geboden. Van deze vier variabelen kwam namelijk alleen de variabele ‘55-70 jarigen’ ook
bij de regressieanalyse van de 1-meting naar voren als een variabele met een significant positieve
relatie met glasscheiding (effectscore 0-meting 9%, effectscore 1-meting 7%).33 De overige drie
variabelen kwamen in de regressieanalyse van de 1-meting helemaal niet naar voren als zijnde
variabelen met een positieve relatie met glasscheiding. Uit de regressieanalyse van de 1-meting kwam
daarentegen wel naar voren dat bewoners van huishoudtype overig (o.a. studenten-inwonenden bij
familie) en lager opgeleiden een significant positieve relatie hebben met glasscheiding. Deze twee
relaties kwamen weer niet naar voren in de resultaten van regressieanalyse van de 0-meting.
Negatieve relaties met glasscheiding
Uit de regressieanalyse van de 0-meting kwam naar voren dat in de 42 doelgemeenten de variabelen
etniciteit/afkomst (Turkse, Surinaamse, Antilliaanse en Arubaanse afkomst), woningtype (kamer),
inkomen (bijna modaal inkomen) en het ontbreken van bergruimte (geen tuin of terras) een negatieve
relatie met glasscheiding hebben. Echter terughoudendheid is hier gewenst. Het is namelijk alleen de
variabele ‘ontbreken van bergruimte (geen tuin of terras)’ die ook bij de regressieanalyse van de 1meting een significant negatieve relatie met de mate van glasscheiding laat zien (effectscore 0-meting
-7%, effectscore 1-meting -6%). De andere variabelen lieten in de regressieanalyse van de 1-meting
geen significant negatieve relatie met de mate van glasscheiding zien. Daarentegen kwam uit de
regressieanalyse van de 1-meting naar voren dat 15 t/m 24-jarigen in de 42 doelgemeenten significant
minder glas scheiden. Deze relatie komt niet naar voren in de regressieanalyse van de 0-meting.
Conclusies 0- en 1-meting
De 0- en de 1-meting laten allebei zien dat in de 42 doelgemeenten:


55-70 jarigen thuis significant meer glasafval scheiden;



bewoners die geen beschikking hebben over tuin of terras significant minder glasafval scheiden.

De overige resultaten van de 0- en 1 meting laten niet dezelfde significante relaties zien tussen de
onderzochte kenmerken het thuis scheiden van glas.
33 De effectscore geeft aan hoeveel % er meer (of minder) glas wordt gescheiden binnen een subgroep

t.o.v. de referentiegroep binnen dit kenmerk. De referentiegroep binnen een kenmerk is gebaseerd op de
modale achtergrondkenmerken (bijvoorbeeld modaal inkomen of middelbaar opgeleid) of op basis van
de meest voorkomende kenmerken onder de consumenten (bijv. leeftijd 35-44-jarigen). Voor de
effectscore van de 0-meting voor 55-70 jarigen betekent dit dat de groep 55-70 jarigen gemiddeld 9%
meer van het glasafval thuis dan de referentiegroep 35-44 jarigen.

37

Belangrijke noot
De resultaten zijn alleen representatief naar leeftijd en geslacht voor de totale bevolking van 15-70 jaar
in de 42 doelgemeenten. De resultaten zijn dus niet noodzakelijkerwijs representatief naar leeftijd en
geslacht voor de totale Nederlandse bevolking van 15-70 jaar. De conclusies mogen dus niet zonder
meer worden overgenomen voor niet-doelgemeenten.
Aanbevelingen voor vervolg
Aanbevolen wordt om de regressieanalyses ook bij volgende effectmetingen te herhalen om zo een
grotere groep respondenten te verkrijgen en de dataset verder aan te vullen. Wellicht dat bij meer
onderzoeksdata een duidelijker beeld naar voren komt van de significante positieve en negatieve
relaties tussen de onderzochte kenmerken het thuis scheiden van glas.
Voor een goed landelijk beeld van de huishoudkenmerken die de glasinzameling positief of negatief
beïnvloeden is het zinvol om de doelgroep van de enquête verder uit te breiden met ook nietdoelgemeenten. Van de 42 doelgemeenten presteren namelijk maar 3 gemeenten voldoende op het
gebied van glasscheiding (gemiddeld 23 kg of meer gescheiden glas ingezameld per inwoner). De
overige 39 doelgemeenten presteren onvoldoende op het gebied van glasscheiding (gemiddeld <23
kg gescheiden ingezameld glas per inwoner). De resultaten uit dit deelonderzoek kunnen anders
uitpakken bij een onderzoeksgroep die een andere verhouding heeft van gemeenten die voldoende
presteren op glasscheiding en gemeenten die onvoldoende presteren op glasscheiding.

38

4

Conclusie en aanbevelingen

De verschillende deelonderzoeken bieden een aantal aanknopingspunten voor het project Stimulering
glasinzameling.
Deelonderzoeken
Deelonderzoek 1: gemeentelijke kenmerken
Een belangrijke noot is dat de resultaten en conclusies representatief zijn voor alle Nederlandse
gemeenten exclusief de Waddeneilanden. De resultaten en conclusies zijn dus niet representatief voor
de Waddeneilanden.
De verschillen tussen gemeenten in de gemiddelde hoeveelheid gescheiden ingezameld
verpakkingsglas [kg/inwoner] worden voor 63% verklaard door 12 gemeentelijke kenmerken via de
volgende regressieformule:
y=

4,80 – (1,58*Provincie Zuid-Holland) + (50,63*% Leeftijd: Leeftijd: 0 t/m 14 jaar) + (58,37**%
Leeftijd: 55 t/m 70 jaar) +(51,35*% Leeftijd: 70 jaar en ouder ) + (20,04*% Huishoudens met 2
kinderen) + (23,50*% allochtoon – westers) – (16,76*% Onderwijsniveau: laag ) –(11,79*%
Onderwijsniveau: middelbaar) – (129,77*Werkloosheidspercentage) + (12,91*%
Woningvoorraad sociale huursector ) + (24,69*Woningvoorraad particuliere huursector %) –
(0,04*gemiddelde hoeveelheid fijn restafval kg/inw 2013)

Y is hier de gemiddelde hoeveelheid gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg/inwoner]. De
regressiecoëfficiënten in het regressiemodel geven richting en de sterkte van de relatie van het
gemeentelijke kenmerk met de mate van glasscheiding aan. Het regressiemodel is significant (F = 42,7;
n=312, df=12, p<0,01).
De volgende gemeentelijke kenmerken bieden daarmee aanknopingspunten voor gerichte
benadering in het kader van stimulering glasinzameling:


Werkloosheidspercentage



Onderwijsniveau: % laag



Onderwijsniveau: % middelbaar



Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]



Provincie Zuid-Holland

Deze kenmerken hebben een negatieve relatie met de prestatie van glasinzameling in een gemeente
(in volgorde van meest sterke negatieve relatie naar minst sterke negatieve relatie met mate van
glasscheiding).
De meeste gemeentelijke kenmerken de uit het regressiemodel naar voren komen zijn door een
gemeente of Nedvang niet of slechts beperkt beïnvloedbaar. Wel leveren de resultaten
aanknopingspunten om gerichter gemeenten en huishoudens te benaderen ter stimuleren van de
gescheiden glasinzameling.

39

De hoeveelheid fijn restafval is wel door de gemeente beïnvloedbaar en een lagere hoeveelheid fijn
restafval relateert met een hogere hoeveelheid gescheiden ingezameld glas (zie regressieformule
paragraaf 3.1.7). Er kan met 99% betrouwbaarheid gezegd worden dat er een significante relatie
bestaat tussen het type afrekensysteem de ‘hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]’. 34 Van de
gemeenten zonder DIFTAR heeft het merendeel van de gemeenten (74%) een hoge hoeveelheid fijn
restafval per inwoner (> 203 kg/inwoner; mediaan voor n=312).35 Het merendeel van de gemeenten
met een bepaalde vorm van DIFTAR heeft een significant lagere hoeveelheid fijn restafval per inwoner
heeft (< 203 kg/inwoner).36
Deelonderzoek 2: glasbak-kenmerken
Het verband tussen de onafhankelijke variabelen (type glasbak en type locatie) en de afhankelijke
variabele (prestatie van de glasbaklocatie) is op basis van het verkennende glasbakonderzoek niet te
bepalen. Mogelijk is er een positieve samenhang tussen de glasbakken die bij een supermarkt staan en
de prestatie van die glasbakken. Echter omdat de juistheid van de gegevens teveel onzekerheden
bevat en dit beeld niet in alle geanalyseerde gemeenten te zien is, kan niet gezegd worden of dit een
significante relatie betreft.
Deelonderzoek 3: Huishoudenkenmerken
De huishoudenkenmerken die in de 42 doelgemeenten aanknopingspunten bieden voor gerichte
benadering in het kader van stimulering glasinzameling zijn:
bewoners die geen beschikking hebben over tuin of terras.



Deze bewoners scheiden in de 42 doelgemeenten significant minder glasafval. Let wel, omdat
deelonderzoek 3 alleen is uitgevoerd onder de 42 doelgemeenten mag deze conclusie niet zonder
meer worden overgenomen voor niet-doelgemeenten.
Aanbevelingen voor verbetering prestatie glasinzameling
Let wel, bovenstaande conclusies zeggen niets over het feit of in deze gemeenten ook daadwerkelijk
nog veel verpakkingsglas per inwoner in het restafval aanwezig is. Deze beperking van dit onderzoek is
reeds toegelicht in paragraaf 2.5. Om te achterhalen in welke gemeenten nog veel verbeterpotentieel
(veel glas in het restafval) aanwezig is, dienen gerichte sorteeranalyses te worden uitgevoerd. Bij het
uitvoeren van sorteeranalyses dient rekening gehouden te worden met de aanbevelingen die hiervoor
genoemd zijn in paragraaf 3.2.6.
Deelonderzoek 1: gemeentelijke kenmerken
Bovenstaande conclusies bieden handvaten om bij de stimulering glasinzameling gerichter gemeenten
en gerichter doelgroepen binnen gemeenten te benaderen. Geadviseerd wordt om te focussen op de
grotere gemeenten (> 100.000 inwoners) zonder DIFTAR, die een relatief hoge hoeveelheid fijn restafval
per inwoner hebben (> 203 kg/inwoner ) en die momenteel minder de doelstelling van gemiddeld 23 kg
per inwoner gescheiden glas inzamelen. Dit zijn de volgende 18 gemeenten:
1.

Amersfoort

7.

Groningen

13. Tilburg

2.

Arnhem

8.

Haarlem

14. Utrecht

3.

Dordrecht

9.

Leiden

15. Westland

4.

Ede

10. Rotterdam

16. Zaanstad

5.

Emmen

11. 's-Gravenhage

17. Zoetermeer

6.

Enschede

12. 's-Hertogenbosch

18. Zwolle

34 Zie ANOVA-test Bijlage J.
35 Zie kruistabel Bijlage J.
36 Zie kruistabel Bijlage J.

40

Wanneer een gemeente zonder DIFTAR haar glasinzameling wil vergroten, kan zij overwegen om over
te stappen op:


DIFTAR: dure afvalzak of dure afvalzak & aantal personen;



DIFTAR: gewicht of gewicht & frequentie;

Wanneer een slecht presterende gemeente op het gebied van gescheiden glasinzameling haar
prestatie wil verbeteren, kan zij ook kijken naar mogelijke niet-financiële interventies om haar
hoeveelheid huishoudelijk restafval (kg/inwoner) te verminderen. Hierbij kan gedacht worden meer
service op inzameling van recyclebare stromen en minder service op inzameling van restafval
(bijvoorbeeld door aanpassing inzamelfrequenties of omgekeerd inzamelen).
Deelonderzoek 2: glasbak-kenmerken
Wanneer aanvullend onderzoek naar de glasbak-kenmerken (zie paragraaf 3.2.6) tot significante
resultaten leidt, dan geeft dit inzicht in welke glasbak-kenmerken de prestatie van glasinzameling op
glasbakniveau significant positief of negatief beïnvloeden. Gemeenten die significant meer
glasbaklocaties met ‘negatieve’ kenmerken37 hebben, kunnen dan gericht benaderd worden.
Nedvang kan de gemeenten in dat geval adviseren over het negatieve effect van de ‘negatieve’
glasbak-kenmerken op de glasinzameling en advies geven over hoe de gemeente deze kenmerken
kan veranderen in ‘positieve’ glasbak-kenmerken (kenmerken die prestatie van glasinzameling op
glasbakniveau positief beïnvloeden).
Deelonderzoek 3: Huishoudenkenmerken
De huishoudenkenmerken die in deelonderzoek 3 zijn onderzocht zijn niet beïnvloedbaar. Wel kan de
groep die significant minder glas scheidt (bijv. bewoners die geen beschikking hebben over tuin of
terras) gerichter beïnvloedt worden in de glascampagne. Via nader onderzoek binnen de specifieke
doelgroep kan bekeken worden welke interventiemaatregelen het beste aansluiten bij de doelgroep.
Aanbevelingen voor vervolgonderzoek
In de paragrafen 3.1.9, 3.2.6 en 3.3.6 zijn reeds aanbevelingen gegeven voor vervolgonderzoek voor de
drie deelonderzoeken.
Aanvullend zou het onderzoek op glasbakniveau nog uitgebreid kunnen worden met een enquête
onder de glasbakbezoekers op locatie. Waarom maken de glasbakbezoekers juist gebruik van die
glasbak? Via een antwoord op deze vraag wordt meer inzicht verkregen in de afdankroute van het
gescheiden ingezameld glas. Wanneer deze afdankroute helder is, kunnen interventies om de prestatie
van gescheiden glasinzameling te verbeteren (bijvoorbeeld via de glascampagne) ook gerichter
ingezet worden. Om de afdankroute van de glasbakbezoekers in beeld te brengen, zouden de
volgende vragen aan de bezoekers van een glasbak gesteld kunnen worden:


Welke postcode woont bezoeker



Waarom gebruikt u deze glasbak?
o

loopafstand huis

o

op route huis – boodschappen

o

op route huis –werk

o

op route huis-school

o

op route huis – kinderdagverblijf

o

op route hond uitlaten/dagelijkse wandeling

o

anders, nl.…..

37 Met ‘negatieve’ kenmerken worden in dit geval kenmerken bedoeld die prestatie van glasinzameling

op glasbakniveau negatief beïnvloeden (significante negatieve relatie).

41

o

o

Gebruikt u altijd deze glasbak?


Nee: Hoeveel % van totale glas naar glasbak gooit bezoeker in deze glasbak



Nee: welke andere glasbak(ken) gebruikt u nog meer?

Waarom gebruikt u de andere glasbak(ken) die u noemde?


loopafstand huis



op route huis – boodschappen



op route huis –werk



op route huis-school



op route huis – kinderdagverblijf



op route hond uitlaten/dagelijkse wandeling



anders, nl.…..

Aanbevelingen voor gedragsverandering
Gedrag (en daarmee ook scheidingsgedrag van verpakkingsglas) wordt voor 95% bepaald door
routine en gewoonte. Iets waar we niet bewust over nadenken. Slechts 5% van ons gedrag
beredeneren we.38 Wanneer we gedrag willen veranderen dan is een belangrijkste sleutel het
doorbreken van de routine. Een routine kan doorbroken worden door bijvoorbeeld wijzigingen in het
afvalinzamelsysteem in de gemeente op het gebied van glasinzameling of restafvalinzameling.
Wanneer door wijzigingen de gebruikelijke routine niet meer mogelijk is, wordt men gedwongen een
nieuwe routine aan te nemen. Mensen zoeken hierbij de makkelijkste weg en gaan een nieuwe
afweging maken over wat een goede nieuwe routine is. Mensen staan bij wisseling van routine
doorgaans meer open voor nieuwe informatie.

38 Bron: Dijksterhuis, A. & J. A. Bargh (2001). The perception-behavior expressway: Automatic effects of

social perception on social behavior. In M. P. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology
(Vol. 33, pp. 1-40). San Diego: Academic Press.

42

Bijlage A.

Toelichting onafhankelijke variabelen gemeentelijke kenmerken

Onafhankelijke variabele

Input gemeentelijke kenmerken

(overkoepelende naam)

analyse

Toelichting

(zie paragraaf 3.1)
Stedelijkheidsklasse

Provincie

Geslacht
Leeftijd

Demografische druk



Stedelijkheidsklasse 1

Dummy variabele voor elke



Stedelijkheidsklasse 2

stedelijkheidsklasse waarbij per



Stedelijkheidsklasse 3

stedelijkheidsklasse middels 0 en 1 is



Stedelijkheidsklasse 4

aangegeven of een gemeente tot die



Stedelijkheidsklasse 5

stedelijkheidsklasse behoort (0=nee; 1=ja)



Drenthe

Dummy variabele voor elke provincie



Flevoland

waarbij per provincie middels 0 en 1 is



Friesland

aangegeven of een gemeente tot die



Gelderland

provincie behoort (0=nee; 1=ja)



Groningen



Limburg



Noord-Brabant



Noord-Holland



Overijssel



Utrecht



Zeeland



Zuid-Holland



% mannen

% inwoners man respectievelijk vrouw van



% vrouwen

totaal inwoners in gemeente



% Leeftijd: 0 t/m 14 jaar

% inwoners in die leeftijd van totaal inwoners



% Leeftijd: 15 t/m 24 jaar

in gemeente



% Leeftijd: 25 t/m 34 jaar



% Leeftijd: 35 t/m 44 jaar



% Leeftijd: 45 t/m 54 jaar



% Leeftijd: 55 t/m 70 jaar



% Leeftijd: 70 jaar en ouder



Totale demografische druk



Grijze druk

gemeente) = de verhouding tussen het



Groene druk

aantal personen van 0 tot 20 jaar en



Totale demografische druk (in een

van 65 jaar of ouder ten opzichte van
de personen in de zogenaamde
'productieve' leeftijdsgroep van 20 tot 65
jaar.


Grijze druk (in een gemeente) = de
verhouding tussen het aantal personen
van 65 jaar of ouder ten opzichte van
de personen in de zogenaamde
'productieve' leeftijdsgroep van 20 tot 65
jaar.



Groene druk (in een gemeente) = de
verhouding tussen het aantal personen
van 0 tot 20 jaar ten opzichte van de
43

Onafhankelijke variabele

Input gemeentelijke kenmerken

(overkoepelende naam)

analyse

Toelichting

(zie paragraaf 3.1)
personen in de zogenaamde
'productieve' leeftijdsgroep van 20 tot 65
jaar.
Burgerlijke staat

Type huishouden
Huishoudengrootte
Samenstelling huishouden



% gehuwd

% inwoners gehuwd/ ongehuwd/



% ongehuwd

verweduwd/ gescheiden van totaal



% verweduwd

inwoners in gemeente



% gescheiden



% institutionele huishoudens

% huishoudens van totaal huishoudens in



% particuliere huishoudens

gemeente



% eenpersoons huishoudens

% huishoudens van totaal particuliere



% meerpersoonshuishoudens

huishoudens in gemeente



% huishoudens met kinderen

% huishoudens van totaal particuliere



% huishoudens met 1 kind

% huishoudens van totaal particuliere



% huishoudens met 2 kinderen

huishoudens met kinderen in gemeente



% huishoudens met 3 of meer

huishoudens in gemeente

kinderen
Lid in huishouden



% alleenstaand

per categorie: % inwoners in die categorie



% ouder in

van totaal inwoners in gemeente

eenouderhuishouden


% thuiswonend kind



% partner in niet- gehuwd
paar zonder kinderen



% partner in gehuwd paar
zonder kinderen



% partner in niet-gehuwd paar
met kinderen



% partner in gehuwd paar
zonder kinderen



% partner in niet-gehuwd paar
met kinderen

Herkomst



% samenwonend TOTAAL



% overig lid huishouden



% autochtoon

per categorie: % inwoners in die categorie



% allochtoon

van totaal inwoners in gemeente



met categorie allochtoon
verder uitgesplitst:



% allochtoon: westers



% allochtoon: niet-westers



met categorie allochtoon nietwesters verder uitgesplitst:



% allochtoon: Marokko



% allochtoon: (voormalig)
Nederlandse Antillen + Aruba

44



% allochtoon: Suriname



% allochtoon: Turkije

Onafhankelijke variabele

Input gemeentelijke kenmerken

(overkoepelende naam)

analyse

Toelichting

(zie paragraaf 3.1)


% allochtoon: overige nietwesters.

Vestiging



% inwoners nieuw gevestigd in

als % van totaal inwoners gemeente

gemeente vanuit andere
gemeente
Gemiddeld



gestandaardiseerd inkomen

Gemiddeld

Het gestandaardiseerd inkomen is het

gestandaardiseerd inkomen

besteedbaar inkomen gecorrigeerd voor

(exclusief studenten)

verschillen in grootte en samenstelling van
het huishouden (bron: CBS Statline)

Opleidingsniveau



% laag opleidingsniveau

per categorie: % inwoners in die categorie



% middelbaar

van totaal inwoners in gemeente

opleidingsniveau

Werkloosheidspercentage



% hoog opleidingsniveau



% onbekend opleidingsniveau



werkloosheidspercentage

De werkloze beroepsbevolking als
percentage van de beroepsbevolking in
een gemeente. Waarbij de
beroepsbevolking is: alle mensen van 15 tot
65 jaar woonachtig in Nederland, exclusief
personen in inrichtingen, instellingen en
tehuizen.

Woningtype
Woningeigendom



% laagbouwwoningen

% woningen (van totaal woningen) in



% hoogbouwwoningen

gemeente



% woningen koopsector

per categorie: % woningen in die categorie



% woningen huursector

van totaal woningen in gemeente



met categorie huursector
verder uitgesplitst:



% woningen sociale huursector



% woningen particuliere
huursector



% voorraad sociale huursector
(als % van woningen
huursector)

Gemiddeld aantal inwoners



per glasbak
Gemiddelde



gemiddeld aantal inwoners

Aantal inwoners in gemeente / #

per glasbak

glasbakken in gemeente.

Gemiddelde

afvalbeheerkosten per

afvalstoffenheffing [€] per

huishouden

huishouden per jaar

Type afrekensysteem per



geen DIFTAR

Dummy variabele voor elke categorie

gemeente



DIFTAR: dure afvalzak en dure

waarbij per categorie middels 0 en 1 is

afval & personen

aangegeven of een gemeente tot die

DIFTAR: gewicht en gewicht &

categorie behoort (0=nee; 1=ja)



frequentie

45

Onafhankelijke variabele

Input gemeentelijke kenmerken

(overkoepelende naam)

analyse

Toelichting

(zie paragraaf 3.1)


DIFTAR: volume/ volume &
frequentie/volume &
frequentie & aantal personen

Gemiddelde hoeveelheid



afval per inwoner

Gemiddelde hoeveelheid

In kg/inwoner

huishoudelijke afval per
inwoner voor heel 2013

Gemiddelde hoeveelheid



fijn restafval per inwoner

Gemiddelde hoeveelheid fijn

In kg/inwoner

huishoudelijk restafval per
inwoner voor heel 2013

Percentage fijn restafval



% fijn restafval van afval totaal

[Gemiddelde hoeveelheid fijn huishoudelijk
restafval per inwoner voor heel 2013] /
[Gemiddelde hoeveelheid huishoudelijke
afval per inwoner voor heel 2013]

Type inzamelsysteem voor



% brengvoorziening glas



verpakkingsglas (breng- of



haalvoorziening)



van afval totaal



% ingezameld glas via brengvoorziening
in gemeente van totaal ingezameld
glas in gemeente.

% haalvoorziening glas



% ingezameld glas via haalvoorziening
in gemeente van totaal ingezameld
glas in gemeente.

Type inzamelsysteem voor



fijn restafval (breng- of
haalvoorziening)

% brengvoorziening fijn



restafval

in gemeente van totaal ingezameld
glas in gemeente.




% ingezameld glas via brengvoorziening

% haalvoorziening fijn restafval



% ingezameld glas via haalvoorziening
in gemeente van totaal ingezameld
glas in gemeente.

Inzamelfrequentie fijn
restafval



Aantal maal per jaar dat fijn

Naar het meest aanwezige inzamelsysteem

restafval aan huis wordt

voor fijn restafval in de gemeente.

ingezameld in gemeente

46

Bijlage B.

Brongegevens onafhankelijke variabelen gemeentelijke
kenmerken

Onderstaande tabel geeft voor iedere onafhankelijke variabele aan van welk jaartal de gegevens zijn
gebruikt, van welke bron de gegevens afkomstig zijn, of de gegevens volledig waren.
Voor de data die niet volledig waren is onder de tabel nadere toelichting gegeven.
Tabel 12 Overzicht brongegevens onafhankelijke variabelen

Peiljaar
Demografische kenmerken

data

Bron

Volledigheid data

Stedelijkheidsklasse

2013

CBS Statline

Ja

Provincie

2013

CBS Statline

Ja

Geslacht

2013

CBS Statline

Ja

Leeftijd

2013

CBS Statline

Ja

Demografische druk

2013

CBS Statline

Ja

Burgerlijke staat

2013

CBS Statline

Ja

Type huishouden (institutioneel,

2013

CBS Statline

Ja

2013

CBS Statline

Ja

2013

CBS Statline

Ja

2013

CBS Statline

Ja

Herkomst

2013

CBS Statline

Ja

Vestiging

2013

CBS Statline

Ja

particulier)
Huishoudengrootte (eenpersoons,
meerpersoons)
Samenstelling huishouden
(alleenstaand, samenwonend met of
zonder kinderen)
Lid in huishouden (kind,
alleenstaande ouder, partner, etc.)

Peiljaar
Socio-economische kenmerken

data

Bron

Volledigheid data

Gemiddeld gestandaardiseerd

2012

CBS Statline

Ja. Echter wel volgens gemeente

inkomen

indeling 2013 vergeleken met data
afhankelijke variabele 2013

Opleidingsniveau

2013

CBS Statline

Nee, 351 van de 403 gemeenten
voor 97% of meer volledig, zie
toelichting.

Werkloosheidspercentage

2013

CBS Statline

Ja. Zie toelichting.

Woningtype (hoogbouw, laagbouw)

2013

SysWov

Nee, 393 van de 403 gemeenten

Woningeigendom (koop, huur)

2013

SysWov

volledig, zie toelichting.
Nee, 393 van de 403 gemeenten
volledig, zie toelichting.
Peiljaar
Inzamelstructuur kenmerken

data

Bron

Gemiddeld aantal inwoners per

2013

Glasbakanalyse Nee, 33 van de 403 gemeenten

glasbak
Gemiddelde afvalbeheerkosten per
huishouden

Volledigheid data
volledig, zie toelichting.

2013

Afvalmonitor

Nee, 401 van de 403 gemeenten

databank

volledig, zie toelichting

47

Peiljaar
Demografische kenmerken

data

Bron

Volledigheid data

Type afrekensysteem per gemeente

2013

Afvalmonitor

Ja

databank
Peiljaar
Inzamelstructuur kenmerken

data

Bron

Volledigheid data

Gemiddelde hoeveelheid afval per

2013

CBS Statline,

Nee, 364 van de 403 gemeenten

voorlopige

volledig, zie toelichting.

inwoner

data
Gemiddelde hoeveelheid fijn

2013

restafval per inwoner

CBS Statline,

Nee, 392 van de 403 gemeenten

voorlopige

volledig, zie toelichting.

data
Percentage fijn restafval van afval

2013

totaal

CBS Statline,

Nee, 364 van de 403 gemeenten

voorlopige

volledig, zie toelichting.

data
Type inzamelsysteem voor

2013

CBS enquête

verpakkingsglas (breng- of

Nee, 393 van de 403 gemeenten
volledig, zie toelichting.

haalvoorziening)
Type inzamelsysteem voor fijn

2013

CBS enquête

2013

CBS enquête

restafval (breng- of haalvoorziening)
Inzamelfrequentie fijn restafval

Nee, 393 van de 403 gemeenten
volledig, zie toelichting.
Nee, 392 van de 403 gemeenten
volledig, zie toelichting.

Opleidingsniveau
De gebruikte cijfers voor opleidingsniveau betreffen driejaars-gemiddelden (2011/2013). De uitkomsten
van gemeenten met minder dan 10.000 inwoners zijn om betrouwbaarheidsredenen niet gepubliceerd.
Dit zijn totaal 33 gemeenten.
Van slechts 28 gemeenten zijn de gegevens volledig. Om de analyse toch te kunnen uitvoeren is
gekeken naar in hoeverre de gegevens van gemeenten voor 97% of meer volledig waren. Dit
resulteerde in 351 gemeenten. Deze gemeenten waarvan de cijfers voor 97% of meer bekend waren,
zijn meegenomen in de analyse.

48

De volgende 52 gemeenten zijn daarmee op voorhand niet meegenomen in de regressieanalyse van
deelonderzoek 1:
1.

Aalburg

2.

Alphen-Chaam

19. Haarlemmerliede en

36. Ouderkerk

Spaarnwoude

3.

Appingedam

20. het Bildt

37. Oudewater
38. Pekela

4.

Baarle-Nassau

21. Korendijk

39. Renswoude

5.

Bedum

22. Landsmeer

40. Rijnwaarden

6.

Beemster

23. Laren (NH.)

41. Rozendaal

7.

Bellingwedde

24. Leeuwarderadeel

42. Schermer

8.

Bergambacht

25. Lemsterland

43. Scherpenzeel

9.

Bergen (L.)

26. Littenseradiel

44. Staphorst

10. Blaricum

27. Marum

45. Strijen

11. Boekel

28. Millingen aan de Rijn

46. Ten Boer

12. De Marne

29. Mook en Middelaar

47. Ubbergen

13. Doesburg

30. Muiden

48. Urk

14. Eemnes

31. Neerijnen

49. Vaals

15. Ferwerderadiel

32. Noord-Beveland

50. Vlist

16. Gaasterlân-Sleat

33. Onderbanken

51. Zeevang

17. Graft-De Rijp

34. Oostzaan

52. Zoeterwoude

18. Grootegast

35. Opmeer

Werkloosheidspercentage
Werkloosheidspercentage is uitgedrukt als zijnde de werkloze beroepsbevolking als deel van de totale
beroepsbevolking.
De totale beroepsbevolking bestaat uit personen in de leeftijd van 15 t/m 75 jaar die in Nederland
wonen (exclusief de institutionele bevolking):


die betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking), of;



die geen betaald werk hebben, recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct
beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking).

Woningtype (hoogbouw, laagbouw)
Woningeigendom (koop, huur)
De data afkomstig uit Sysvow is data over 2013 maar de data is gepresenteerd naar de gemeenteindelingen van 2014. Een aantal gemeenten zijn per 1 januari 2014 van samenstelling gewijzigd
vanwege herindelingen. Het is niet terug te rekenen hoeveel woningtypen naar rato verdeeld moeten
worden over deze gemeenten om de cijfers weer te geven volgens de gemeente-indelingen 2013.
Daarom zijn de gemeenten die per 1 januari 2014 qua samenstelling zijn gewijzigd ten opzichte van
2013, zijn daarom op voorhand niet meegenomen in de regressieanalyse van deelonderzoek 1. Dat
betreft de volgende gemeenten:


Alphen aan den Rijn



Boskoop



Rijnwoude



Gaasterlân-Sleat



Lemsterland



Skarsterlân



Boarnsterhim



Leeuwarden



Heerenveen



Súdwest-Fryslân
49

Gemiddeld aantal inwoners per glasbak
Vanuit de glasbakanalyse zijn voor 33 van de 403 gemeenten data bekend over het aantal glasbakken
in de gemeenten. Dit analyseonderdeel is daarom alleen voor die 33 gemeenten uitgevoerd. Het
betreft de gemeenten:
1.

Baarn

12. Lopik

23. Utrecht

2.

Best

13. Moerdijk

24. Utrechtse Heuvelrug

3.

Bunnik

14. Montfoort

25. Veenendaal

4.

Bunschoten

15. Nieuwegein

26. Veldhoven

5.

De Bilt

16. Oudewater

27. Venlo

6.

De Ronde Venen

17. Renswoude

28. Vianen

7.

Ede

18. Rhenen

29. Wijk bij Duurstede

8.

Eemnes

19. Soest

30. Woerden

9.

Houten

20. Son en Breugel

31. Woudenberg

10. IJsselstein

21. Stichtse Vecht

32. Zeist

11. Leusden

22. Terneuzen

33. Zwolle

Gemiddelde afvalbeheerkosten per huishouden
Voor de gemeenten Amsterdam en De Ronde Venen zijn geen gemiddelde afvalbeheerkosten per
huishouden bekend in CBS Statline. Daarom zijn deze twee gemeenten op voorhand niet
meegenomen in de regressieanalyse van deelonderzoek 1.
Gemiddelde hoeveelheid afval per inwoner
Percentage fijn restafval van afval totaal
Voor 39 van de 403 onderzochte gemeenten zijn de gegevens voor de hoeveelheid afval totaal niet
bekend en is daarmee de waarde van deze variabele niet bekend. Deze 39 gemeenten zijn op
voorhand niet meegenomen in de regressieanalyse van deelonderzoek 1. Dit zijn de volgende
gemeenten:
1.

Alphen aan den Rijn

14. Hendrik-Ido-Ambacht

27. Rucphen

2.

Bedum

15. Hoogezand-Sappemeer

28. Schinnen

3.

Beemster

16. Horst aan de Maas

29. Schoonhoven

4.

Boskoop

17. Hulst

30. Sint-Oedenrode

5.

Dantumadiel

18. Lemsterland

31. Terneuzen

6.

De Wolden

19. Loppersum

32. Vlist

7.

Deurne

20. Mill en Sint Hubert

33. Waalre

8.

Dinkelland

21. Oldebroek

34. Waddinxveen

9.

Doesburg

22. Oostzaan

35. Winsum

10. Dongeradeel

23. Pekela

36. Zandvoort

11. Elburg

24. Reusel-De Mierden

37. Zoeterwoude

12. Gaasterlân-Sleat

25. Rijnwoude

38. Zuidhorn

13. Geldrop-Mierlo

26. Roerdalen

39. Zuidplas

50

Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval per inwoner
Voor 11 van de 403 onderzochte gemeenten zijn de gegevens voor de afhankelijke variabele
‘gemiddelde hoeveelheid fijn restafval per inwoner’ niet bekend. Deze 11 gemeenten zijn op voorhand
niet meegenomen in de regressieanalyse van deelonderzoek 1. Het betreft de volgende gemeenten:
1.

Alphen aan den Rijn

5.

Hulst

9.

Rijnwoude

2.

Boskoop

6.

Loppersum

10. Vlist

3.

Dantumadiel

7.

Oostzaan

11. Waddinxveen

4.

Hendrik-Ido-Ambacht

8.

Pekela

Type inzamelsysteem voor verpakkingsglas (breng- of haalvoorziening)
Type inzamelsysteem voor fijn restafval (breng- of haalvoorziening)
Voor 10 van de 403 onderzochte gemeenten zijn de gegevens voor de afhankelijke variabelen ‘type
inzamelsysteem voor verpakkingsglas’ en ‘type inzamelsysteem voor fijn restafval’ niet bekend. Deze 10
gemeenten zijn op voorhand niet meegenomen in de regressieanalyse van deelonderzoek 1. Het
betreft de volgende gemeenten:
1.

Alphen aan den Rijn

5.

Loppersum

8.

Rijnwoude

2.

Boskoop

6.

Oostzaan

9.

Tytsjerksteradiel

3.

Hendrik-Ido-Ambacht

7.

Pekela

10. Waddinxveen

4.

Hulst

Inzamelfrequentie fijn restafval
Voor 11 van de 403 onderzochte gemeenten zijn de gegevens voor de afhankelijke variabele
‘inzamelfrequentie fijn restafval’ niet bekend. Dit zijn dezelfde 10 gemeenten waarvoor de afhankelijke
variabele ‘type inzamelsysteem voor verpakkingsglas’ ook niet bekend is (zie kopje hierboven),
aangevuld met Amsterdam. Deze 11 gemeenten zijn op voorhand niet meegenomen in de
regressieanalyse van deelonderzoek 1.

51

Bijlage C.

Overzicht 91 gemeenten op voorhand uit regressieanalyse
gelaten wegens onvolledige data (deelonderzoek 1)

1.

Aalburg

32. Haarlemmerliede en Spaarnwoude

63. Rijnwaarden

2.

Alphen aan den Rijn

33. Heerenveen

64. Rijnwoude

3.

Alphen-Chaam

34. Hendrik-Ido-Ambacht

65. Roerdalen

4.

Amsterdam

35. het Bildt

66. Rozendaal

5.

Appingedam

36. Hoogezand-Sappemeer

67. Rucphen

6.

Baarle-Nassau

37. Horst aan de Maas

68. Schermer

7.

Bedum

38. Hulst

69. Scherpenzeel

8.

Beemster

39. Korendijk

70. Schinnen

9.

Bellingwedde

40. Landsmeer

71. Schoonhoven

10. Bergambacht

41. Laren (NH.)

72. Sint-Oedenrode

11. Bergen (L.)

42. Leeuwarden

73. Skarsterlân

12. Blaricum

43. Leeuwarderadeel

74. Staphorst

13. Boarnsterhim

44. Lemsterland

75. Strijen

14. Boekel

45. Littenseradiel

76. Súdwest-Fryslân

15. Boskoop

46. Loppersum

77. Ten Boer

16. Dantumadiel

47. Marum

78. Terneuzen

17. De Marne

48. Mill en Sint Hubert

79. Tytsjerksteradiel

18. De Ronde Venen

49. Millingen aan de Rijn

80. Ubbergen

19. De Wolden

50. Mook en Middelaar

81. Urk

20. Deurne

51. Muiden

82. Vaals

21. Dinkelland

52. Neerijnen

83. Vlist

22. Doesburg

53. Noord-Beveland

84. Waalre

23. Dongeradeel

54. Oldebroek

85. Waddinxveen

24. Eemnes

55. Onderbanken

86. Winsum

25. Eijsden-Margraten

56. Oostzaan

87. Zandvoort

26. Elburg

57. Opmeer

88. Zeevang

27. Ferwerderadiel

58. Ouderkerk

89. Zoeterwoude

28. Gaasterlân-Sleat

59. Oudewater

90. Zuidhorn

29. Geldrop-Mierlo

60. Pekela

91. Zuidplas

30. Graft-De Rijp

61. Renswoude

31. Grootegast

62. Reusel-De Mierden

52

Bijlage D.

Analyse uitschieters selectie 312 gemeenten

De dataset van de geselecteerde 312 gemeenten39 is ook geanalyseerd op uitschieters. Uitschieters zijn
waarden die sterk afwijkend zijn van de overige waarden.
Sterk afwijken is: >3 x Interkwartielrange (IQR) aan onderkant van het eerste kwartiel (Q1) en >3 x
Interkwartielrange aan bovenkant van het derde kwartiel (Q3). Voor de hoeveelheid ingezamelde kg
glas per inwoner peiljaar 2013 (n=312) is: Q1=18,5 en Q3=25,0 -> IQR = 25,0-18,5 = 6,5. Onderkant range
= 18,5-(3*6,5)=-1,0 (in feite dus 0) en bovenkant range = 25,0+(3*6,5)=44,6 (afrondingsverschil).
Uitschieters voor peiljaar 2013 zijn dus de waarden > 44,6 kg glas/inwoner.
Alle waarden van de geselecteerde 312 gemeenten vallen binnen dit bereik, er zijn geen uitschieters.

39 Dit zijn de 312 resterende gemeenten na het verwijderen van de uitbijters (Waddeneilanden) en na het

verwijderen van de gemeenten waarvan de data niet compleet was.

53

Bijlage E.

Vergelijking dataset gemeenten met incomplete data (n=91) en
dataset gemeenten met complete data (n=312)

De gemeenten waarvan niet alle data voor de onafhankelijk variabalen beschikbaar was, zijn uit de
analyse gelaten. Totaal betrof dit 91 gemeenten.40 Hiermee resteren er 403-91 = 312 gemeenten voor
de gemeentelijke kenmerken analyse, waarvan de data wel compleet was. Om te weten of de
uitspraken van dit onderzoek op basis van de resterende 312 onderzochte gemeenten toepasbaar zijn
op alle Nederlandse gemeenten, is getoetst of de 91 gemeenten die uit de analyse zijn gelaten
wegens incomplete data, een vergelijkbare verzameling gemeenten is als de verzameling resterende
312 gemeenten met complete data.
ANOVA-test afhankelijke variabele
Voor de 91 gemeenten die uit de analyse zijn gelaten is middels een ANOVA-analyse gekeken of er in
de afhankelijke variabele “Gescheiden ingezameld verpakkingsglas [kg/inwoner]” een significant
verschil aanwezig is ten opzichte van de 312 gemeenten die wel in de analyse zijn gebleven. Hieruit
bleek geen significant verschil. De score op de afhankelijke variabele ‘gemiddelde hoeveelheid
ingezameld glas’ is voor de twee verzamelingen (n=91 en n=312) vergelijkbaar (p = 0,224 bij α= 0,05). Dit
betekent dat de resultaten van de gemeentelijke kenmerken analyse representatief zijn voor alle
Nederlandse gemeenten exclusief de Waddeneilanden.
Tabel 13 ANOVA-test afhankelijke variabele (gemiddelde hoeveelheid ingezameld glas [kg/inwoner])
ANOVA α= 0,05
SAMENVATTING
Groepen

Aantal

Som

Gemiddelde Variantie

Dataset gemeenten incomplete data

91

1940,12

21,32

19,88

Dataset gemeenten met complete data

312

6858,1

22,0

20,95

ANOVA α= 0,05
Bron van variantie

SS

df

MS

F

P-Waarde

F crit

Tussen groepen

30,78

1

30,78

1,49

0,224

3,86

Binnen groepen

8305,71

401

20,71

Resultaat: de twee verzamelingen verschillen voor de afhankelijke variabele niet significant van elkaar,
omdat p > 0,05 (verschil tussen gemiddelden is niet significant).
Vergelijk verzamelingen op spreiding stedelijkheidsklassen
Het aandeel gemeenten per stedelijkheidsklasse is voor de twee verzamelingen niet hetzelfde. In Figuur
3 is te zien waar de verschillen zitten. De verzameling gemeenten die uit de analyse zijn gelaten wegens

incomplete data (n=91), bevat relatief meer gemeenten met stedelijkheidsklasse 5 (SHK 5) en relatief
minder gemeenten met stedelijkheidsklasse 1, 2 en 3 (SHK 1, SHK 2, SHK3) ten opzichte van de
verzameling van gemeenten met complete data die wel in het verdere onderzoek zijn meegenomen
(n=312).

40 Voor een overzicht van deze 91 gemeenten zie Bijlage C.

54

Figuur 3 Stedelijkheidsklassen van 91 gemeenten incomplete data vs. 312 gemeenten complete data

Vergelijk verzamelingen op spreiding provincies
Het aandeel gemeenten per provincie is voor de twee verzamelingen niet hetzelfde. In Figuur 4 is te
zien waar de verschillen zitten. De verzameling gemeenten die uit de analyse zijn gelaten wegens
incomplete data (n=91), bevat relatief meer gemeenten uit de provincies Friesland, Groningen en
Limburg en relatief minder gemeenten uit de provincies Utrecht, Overijssel, Noord-Brabant, Gelderland,
Flevoland en Drenthe, ten opzichte van de verzameling van gemeenten met complete data die wel in
het verdere onderzoek zijn meegenomen (n=312).

Figuur 4 Stedelijkheidsklassen van 91 gemeenten incomplete data vs. 312 gemeenten complete data

55

Bijlage F.

Resultaten ANOVA test

De ANOVA-test mag alleen worden uitgevoerd wanneer de verschillende groepen van de
(onafhankelijke) variabelen op nominaal of ordinaal niveau een (nagenoeg) gelijke variantie hebben
en wanneer de scores in de verschillende groepen (de afhankelijke variabele) minimaal op
intervalniveau zijn weergegeven. Of de verschillende groepen van de onafhankelijke variabelen
nagenoeg gelijke varianties hebben is getoetst met behulp van Levene’s test 41.
Stedelijkheidsklasse
Levene’s test toont aan dat de verschillende groepen van de onafhankelijke variabele
Stedelijkheidsklasse nagenoeg gelijke varianties hebben (n=312, p=0,904>0,05). Dat betekent dat de
ANOVA-test kan worden uitgevoerd. De ANOVA-test laat zien dat de hoeveelheid ingezameld glas
[kg/inwoner] significant verschilt tussen de verschillende stedelijkheidsklassen (F=11,1; p= 0,00000002
<0,05).42 De ANOVA-test zegt niets over welke stedelijkheidsklassen verschillend zijn. Zie hiervoor Tabel 4 in
pararaaf 3.1.6.
Provincie
Levene’s test toont aan dat de verschillende groepen van de onafhankelijke variabele Provincie
nagenoeg geen gelijke varianties hebben (n=312, p=0,012 <0,05). Dat betekent dat de ANOVA-test niet
kan worden uitgevoerd.
Type afrekensysteem voor afvalinzameling
In de Afvalmonitor worden voor de 312 geanalyseerde gemeenten de volgende categorieën voor het
type afrekensysteem voor afvalinzameling in de gemeente onderscheiden: 43


Aantal personen



Dure afvalzak



Dure afvalzak & aantal personen



Gewicht



Gewicht & frequentie



Vast tarief



Volume



Volume & frequentie



Volume, frequentie & aantal personen

41 Een niet-significante uitkomst van Levene’s test (p>0,05) betekent dat de varianties van de

verschillende groepen nagenoeg gelijk zijn (bron: http://www.spsshandboek.nl/independent_samples_ttest/).
42 De ‘gemiddelde kwadraten tussen Stedelijkheidsklassen’ = 206 >‘gemiddelde kwadraten binnen

Stedelijkheidsklassen’ = 19.
43 Er is niet gekeken of er in gemeenten gedurende 2013 wijzingen in he tariefsysteem hebben

plaatsgevonden. Het is te omvangrijk om dat binnen dit onderzoek voor elke gemeente te achterhalen.
Bovendien is de kans is erg klein dat een gemeente gedurende het kalenderjaar van tariefsysteem is
gewijzigd, omdat de tarieven voor de afvalstoffenheffing jaarlijks per kalenderjaar door de
gemeenteraden worden vastgesteld.

56

Levene’s test toont aan dat de verschillende groepen van de onafhankelijke variabele Type
afrekensysteem nagenoeg gelijke varianties hebben (n=312, p=0,214 >0,05). Dat betekent dat de
ANOVA-test kan worden uitgevoerd. De ANOVA-test laat een significant verschil zien tussen de
hoeveelheid ingezameld glas [kg/inwoner] en de verschillende typen afrekensystemen (F= 11,7; p=
0,00000000000002<0,05).44 De ANOVA-test zegt niets over welke typen afrekensystemen verschillend zijn.
Daarom is ook een kruistabel opgesteld.
Echter wanneer de scores voor de categorieën afrekensystemen worden geanalyseerd in een
kruistabel wordt niet voldaan aan de voorwaarden om de chi-kwadraat toets te mogen uitvoeren.
Slechts 50% van de verwachte celfrequentiewaarden is groter dan 5. Om Cramér’s V te mogen
berekenen moet dit minimaal 80% zijn. Om wel aan de voorwaarden va de chi-kwadraattoets te
voldoen en daarmee de sterkte van de samenhang te kunnen toetsen, zijn de categorieën
gehergroepeerd in meer overkoepelende categorieën. De nieuwe, gegroepeerde categorie-indeling is
als volgt:
Tabel 14 Gegroepeerde categorie-indeling type afrekensysteem
Nieuwe, gegroepeerde categorie-indeling


geen DIFTAR



DIFTAR: dure afvalzak en dure afvalzak &





Vast tarief



Aantal personen



Dure afvalzak

personen



Dure afvalzak & aantal personen

DIFTAR: gewicht en gewicht & frequentie



Gewicht



Gewicht & frequentie

DIFTAR: volume, volume & frequentie en



Volume

volume & frequentie & aantal personen



Volume & frequentie



Volume, frequentie & aantal personen




Oorspronkelijk categorie-indeling in CBS Statline

Met de hergroepeerde categorieën wordt aan alle voorwaarden voldaan om de Cramér´s V te
mogen berekenen. Voor de gegroepeerde categorie-indeling is eerst opnieuw de Levene’s test
uitgevoerd. Levene’s test toont aan dat de verschillende groepen van de gegroepeerde
onafhankelijke variabele ook nagenoeg gelijke varianties hebben (n=312, p=0,363 >0,05). Dat betekent
dat ook voor de gegroepeerde variabele de ANOVA-test kan worden uitgevoerd. De ANOVA-test van
de gegroepeerde laat zien dat de hoeveelheid ingezameld glas [kg/inwoner] significant verschilt tussen
de verschillende type afrekensystemen (F= 25,6; p= 0,00000000000002<0,05).45 De ANOVA-test zegt niets
over welke gegroepeerde type afrekensystemen verschillend zijn. Zie hiervoor Tabel 7 in pararaaf 0.

44 De ‘gemiddelde kwadraten tussen Type afrekensystemen’ (193) > ‘gemiddelde kwadraten binnen Type

afrekensystemen’ (16).
45 De ‘gemiddelde kwadraten tussen Type afrekensystemen’ (426) > ‘gemiddelde kwadraten binnen Type

afrekensystemen’ (17).

57

Bijlage G.

Resultaten correlatiematrix

Wanneer gefilterd wordt op correlatiecoëfficiënt ≥│0,15│(n=312, p<0,01), dan resteren nog 56
onafhankelijke variabelen voor analyse.
Correlatiecoëffici
ënt (R) met
prestatie van
glasscheiding
(# kg glas
gescheiden
/inwoner)

Verklaar
de
variantie

Interpretatie
kracht van het
verband

Stedelijkheidsklasse 1

-0,22

5%

zwak verband

Stedelijkheidsklasse 2

-0,16

2%

zwak verband

Stedelijkheidsklasse 4

0,26

7%

zwak verband

Provincie Limburg

0,15

2%

zwak verband

Provincie Noord-Brabant

0,16

3%

zwak verband

Provincie Zuid-Holland

-0,28

8%

zwak verband

Leeftijd: 0 t/m 14 jaar [% van totaal inwoners]

-0,21

4%

zwak verband

Leeftijd: 15 t/m 24 jaar [% van totaal inwoners]

-0,23

5%

zwak verband

Leeftijd: 25 t/m 34 jaar [% van totaal inwoners]

-0,44

20%

redelijk verband

Leeftijd: 35 t/m 44 jaar [% van totaal inwoners]

-0,34

12%

redelijk verband

Leeftijd: 45 t/m 54 jaar [% van totaal inwoners]

0,30

9%

zwak verband

Leeftijd: 55 t/m 70 jaar [% van totaal inwoners]

0,34

12%

redelijk verband

Leeftijd: 70 jaar en ouder [% van totaal inwoners]

0,43

19%

redelijk verband

Demografische druk: totale druk []

0,35

12%

redelijk verband

Demografische druk: grijze druk []

0,44

20%

redelijk verband

Burgerlijke staat: ongehuwd [% van totaal inwoners]

-0,21

4%

zwak verband

Burgerlijke staat: gehuwd [% van totaal inwoners]

0,16

3%

zwak verband

Burgerlijke staat: verweduwd [% van totaal inwoners]

0,27

7%

zwak verband

Huishouden type: inwoners institutionele hh [% van
totaal huishoudens]
Huishouden type: inwoners particuliere hh [% van totaal
huishoudens]
Huishouden samenstelling: Huishouden met 2 kinderen
[% van totaal huishoudens met kinderen]
Huishouden lid: ouder in eenouderhuishouden [% van
totaal leden in particuliere huishoudens]
Huishouden lid: partner in gehuwd paar zonder
kinderen [% van totaal leden in particuliere
huishoudens]
Huishouden lid: samenwonend TOTAAL [% van totaal
leden in particuliere huishoudens]
Huishouden lid: overig lid huishouden [% van totaal
leden in particuliere huishoudens]

0,33

11%

redelijk verband

-0,33

11%

redelijk verband

0,32

10%

redelijk verband

-0,22

5%

zwak verband

0,28

8%

zwak verband

0,24

6%

zwak verband

-0,16

2%

zwak verband

Herkomst: autochtoon [% van totaal inwoners]

0,16

3%

zwak verband

Herkomst: allochtoon totaal [% van totaal inwoners]

-0,16

3%

zwak verband

Herkomst: allochtoon niet-westers, relatief (% van totaal
allochtonen)
Herkomst: allochtoon - westers [% van totaal inwoners]

-0,43

18%

redelijk verband

0,15

2%

zwak verband

Onderzochte variabele

Demografisch kenmerken

58

Correlatiecoëffici
ënt (R) met
prestatie van
glasscheiding
(# kg glas
gescheiden
/inwoner)
-0,33

Verklaar
de
variantie

Interpretatie
kracht van het
verband

11%

redelijk verband

-0,18

3%

zwak verband

-0,36

13%

redelijk verband

-0,32

11%

redelijk verband

-0,29

8%

zwak verband

-0,21

5%

zwak verband

0,17

3%

zwak verband

INKOMEN: Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen per
huishouden (Particuliere huishoudens excl. studenten)
INKOMEN: Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen per
huishouden (Particuliere huishoudens incl. studenten)

0,39

15%

redelijk verband

0,39

15%

redelijk verband

Onderwijsniveau: laag

-0,28

8%

zwak verband

Onderwijsniveau: middelbaar

-0,17

3%

zwak verband

Onderwijsniveau: hoog

0,30

9%

zwak verband

Onderwijsniveau: onbekend

-0,21

5%

zwak verband

Werkloosheidspercentage

-0,32

10%

redelijk verband

Woningtype: ééngezinswoningen (LAAGBOUW) [% van
totaal woningen]
Woningtype: meergezinswoningen (HOOGBOUW) [%
van totaal woningen]
Woningvoorraad: woningen koopsector [% van totaal
woningen]
Woningvoorraad: woningen huursector [% van totaal
woningen]
Woningvoorraad: woningen sociale huursector [% van
totaal woningen]
Woningvoorraad: woningen particuliere huursector [%
van totaal woningen]
Woningvoorraad: voorraad woningen sociale
huursector [% van totaal woningen in de huursector]
Inzamelstructuur kenmerken

0,19

3%

zwak verband

-0,19

3%

zwak verband

0,23

5%

zwak verband

-0,24

6%

zwak verband

-0,37

14%

redelijk verband

0,21

4%

zwak verband

-0,42

17%

redelijk verband

Onderzochte variabele

Herkomst: allochtoon - niet-westers TOTAAL [% van
totaal inwoners]
Herkomst: allochtoon - niet-westers Marokko [% van
totaal inwoners]
Herkomst: allochtoon - niet-westers - (voormalig) Ned.
Antillen + Aruba [% van totaal inwoners
Herkomst: allochtoon - niet-westers Suriname [% van
totaal inwoners]
Herkomst: allochtoon - niet westers Turkije [% van totaal
inwoners]
Herkomst: allochtoon - Overig niet-westers [% van
totaal inwoners]
Vestiging [%inwoners nieuw in gemeente van totaal
inwoners]
Socio-economische kenmerken

Gemiddelde afvalbeheerkosten [€/hh]

-0,29

8%

zwak verband

Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval [kg/inw]

-0,53

28%

matig verband

% fijn restafval van totaal huishoudelijk afval [%]

-0,50

25%

redelijk verband

Type afrekensysteem: geen DIFTAR

-0,42

17%

redelijk verband

Type afrekensysteem: DIFTAR: volume/ volume &
frequentie/volume & frequentie & aantal personen
Type afrekensysteem: DIFTAR: dure afvalzak en dure
afvalzak & personen

0,26

7%

zwak verband

0,25

6%

zwak verband

59

Bijlage H.

Overzicht onafhankelijke variabelen op voorhand meegenomen
in meervoudige regressieanalyse deelonderzoek 1



Leeftijd: 0 t/m 14 jaar [% van totaal inwoners]



Leeftijd: 15 t/m 24 jaar [% van totaal inwoners]



Leeftijd: 25 t/m 34 jaar [% van totaal inwoners]



Leeftijd: 35 t/m 44 jaar [% van totaal inwoners]



Leeftijd: 45 t/m 54 jaar [% van totaal inwoners]



Leeftijd: 55 t/m 70 jaar [% van totaal inwoners]



Leeftijd: 70 jaar en ouder [% van totaal inwoners]



Huishouden type: inwoners institutionele hh [% van totaal huishoudens]



Huishouden samenstelling: Huishouden met 2 kinderen [% van totaal huishoudens met kinderen]



Huishouden lid: ouder in eenouderhuishouden [% van totaal leden in particuliere huishoudens]



Huishouden lid: samenwonend TOTAAL [% van totaal leden in particuliere huishoudens]



Huishouden lid: overig lid huishouden [% van totaal leden in particuliere huishoudens]



Herkomst: allochtoon - westers [% van totaal inwoners]



Herkomst: allochtoon - niet-westers Marokko [% van totaal inwoners]



Herkomst: allochtoon - niet-westers - (voormalig) Ned. Antillen + Aruba [% van totaal inwoners]



Herkomst: allochtoon - niet-westers Suriname [% van totaal inwoners]



Herkomst: allochtoon - niet westers Turkije [% van totaal inwoners]



Herkomst: allochtoon - Overig niet-westers [% van totaal inwoners]



Vestiging [% inwoners nieuw in gemeente van totaal inwoners]



INKOMEN: Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen per huishouden (Particuliere huishoudens excl.
studenten)



Onderwijsniveau: laag [% van totaal inwoners]



Onderwijsniveau: middelbaar [% van totaal inwoners]



Onderwijsniveau: onbekend [% van totaal inwoners]



Werkloosheidspercentage [% van beroepsbevolking]



Woningtype: HOOGBOUW [% van totaal woningen]



Woningvoorraad: sociale huursector [% van totaal woningen]



Woningvoorraad: particuliere huursector [% van totaal woningen]



Gemiddelde afvalbeheerkosten [€/hh]



Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval [kg/inw]



Stedelijkheidsklasse 1



Stedelijkheidsklasse 2



Stedelijkheidsklasse 4



Provincie Limburg



Provincie Noord-Brabant



Provincie Zuid-Holland



Type afrekensysteem: geen DIFTAR



Type afrekensysteem: DIFTAR: volume/ volume & frequentie/volume & frequentie & aantal personen



Type afrekensysteem: DIFTAR: dure afvalzak en dure afvalzak & personen

60

Bijlage I.

Resultaten meervoudige regressieanalyse (incl.
spreidingsdiagrammen)

Regression Statistics

ANOVA

df

SS

MS

F

P-value

42,70

0,000

Multiple R

0,79

Regression 12

4115,15

342,93

R Square

0,63

Residual

299

2401,21

8,03

Adjusted R Square

0,62

Total

311

6516,37

Standard Error

2,83

Observations

312
Coefficients Standard Error

t Stat

P-value

Lower 95%

Upper 95%

Lower 99%

Upper 99%

Intercept

4,80

7,53

0,64

0,525

-10,03

19,62

-14,73

24,32

Leeftijd: 0 t/m 14 jaar [% van

50,63

14,93

3,39

0,001

21,25

80,01

11,93

89,33

58,37

14,27

4,09

0,000

30,29

86,44

21,38

95,35

Leeftijd: 70 jaar en ouder [% van 51,35

10,99

4,67

0,000

29,72

72,97

22,86

79,83

20,04

7,56

2,65

0,008

5,17

34,92

0,45

39,64

23,50

6,34

3,70

0,000

11,02

35,99

7,06

39,95

-16,76

3,67

-4,57

0,000

-23,99

-9,54

-26,28

-7,24

Onderwijsniveau: % middelbaar -11,79

4,46

-2,64

0,009

-20,56

-3,01

-23,35

-0,23

Werkloosheidspercentage

-129,77

23,52

-5,52

0,000

-176,05

-83,49

-190,74

-68,80

Woningvoorraad: % sociale

12,91

3,93

3,29

0,001

5,18

20,63

2,73

23,08

Woningvoorraad: % particuliere 24,69

7,05

3,50

0,001

10,80

38,57

6,40

42,98

-0,04

0,00

-10,86

0,000

-0,04

-0,03

-0,05

-0,03

-1,58

0,49

-3,20

0,002

-2,56

-0,61

-2,87

-0,30

totaal inwoners]
Leeftijd: 55 t/m 70 jaar [% van
totaal inwoners]
totaal inwoners]
Huishouden samenstelling:
huishouden met 2 kinderen
[% van totaal huishoudens met
kinderen]
Herkomst: allochtoon - westers
[% van totaal inwoners]
Onderwijsniveau: % laag

huursector
huursector
Gemiddelde hoeveelheid fijn
restafval [kg/inw]
Provincie Zuid-Holland

61

1,00

Leeftijd: 0 t/m 14 jaar [% van totaal inwoners]

-0,21

1,00

Leeftijd: 55 t/m 70 jaar [% van totaal inwoners]

0,34

-0,56

1,00

Leeftijd: 70 jaar en ouder [% van totaal inwoners]

0,43

-0,54

0,63

1,00

Huishouden samenstelling: Huishouden met 2 kinderen [% van totaal huishoudens met kinderen]

0,32

0,05

0,25

0,06

1,00

Herkomst: allochtoon - westers [% van totaal inwoners]

0,15

-0,50

0,02

0,22

-0,26

1,00

Onderwijsniveau: laag [% van totaal inwoners]

-0,28

0,07

0,18

-0,07

-0,17

-0,29

1,00

Onderwijsniveau: middelbaar [% van totaal inwoners]

-0,17

0,06

0,20

-0,11

0,11

-0,35

0,28

1,00

Werkloosheidspercentage [% van beroepsbevolking]

-0,32

-0,28

-0,23

-0,11

-0,38

0,46

-0,05

-0,16

1,00

Woningvoorraad: sociale huursector [% van totaal woningen]

-0,37

-0,15

-0,35

-0,20

-0,46

0,30

0,03

-0,12

0,63

1,00

Woningvoorraad: particuliere huursector [% van totaal woningen]

0,21

-0,30

-0,16

0,21

-0,24

0,47

-0,40

-0,40

0,32

0,02

1,00

Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval [kg/inw]

-0,53

0,06

-0,15

-0,04

-0,28

0,10

-0,03

-0,07

0,26

0,39

0,01

1,00

Provincie Zuid-Holland

-0,28

0,06

-0,16

-0,07

-0,22

0,06

-0,04

-0,12

-0,01

0,29

-0,03

0,37

62

Provincie Zuid-Holland

Gemiddelde hoeveelheid fijn restafval
[kg/inw]

Woningvoorraad: particuliere huursector
[% van totaal woningen]

Woningvoorraad: sociale huursector [%
van totaal woningen]

Werkloosheidspercentage [% van
beroepsbevolking]

Onderwijsniveau: middelbaar [% van
totaal inwoners]

Onderwijsniveau: laag [% van totaal
inwoners]

Huishouden samenstelling: Huishouden
met 2 kinderen [% van totaal
huishoudens met kinderen]
Herkomst: allochtoon - westers [% van
totaal inwoners]

Leeftijd: 70 jaar en ouder [% van totaal
inwoners]

Leeftijd: 55 t/m 70 jaar [% van totaal
inwoners]

Leeftijd: 0 t/m 14 jaar [% van totaal
inwoners]

Gescheiden verpakkingsglas
[kg/inwoner]
Gescheiden verpakkingsglas kg/inw 2013 Wastetool

1,00

Toets voor normaliteit van de residuen
De uitkomst van de test laat zien dat met meer dan 95% betrouwbaarheid gezegd kan worden dan de
residuen normaal zijn verdeeld (KS= 0,046; p=0,20; > 0,05).

Toets voor Heteroscedasticiteit
Onderstaand figuur laat zien dat de voorspelde waarden en de residuen niet zijn gecorreleerd.

63

Bijlage J.

Resultaten ANOVA-test en kruistabel Type afrekensysteem vs
Hoeveelheid fijn restafval

Deze analyse is uitgevoerd voor de 312 gemeenten waarvan alle data compleet is. Onderzocht is of er
een significante samenhang is tussen de twee onafhankelijke variabelen ‘Type afrekensysteem’ van
een gemeente en ‘Hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]’ van een gemeente. Dit is verschillend ten
opzichte van de ANOVA-test in Bijlage F waar de samenhang is onderzocht tussen de onafhankelijke
variabele ‘Type afrekensysteem’ en de afhankelijke variabele ‘Gescheiden ingezameld glas
[kg/inwoner]’.
De resultaten van ANOVA-test tussen de variabelen ‘Type Afrekensysteem’ en de ‘hoeveelheid fijn
restafval [kg/inwoner]’ zijn weergegeven in Tabel 15. De hoeveelheid fijn restafval verschilt significant
voor de verschillende typen afrekensystemen (n=312, p=0,000<0,05). De resultaten van de kruistabelanalyse zijn weergegeven in

64

Tabel 16. Van de gemeenten zonder DIFTAR heeft het merendeel van de gemeenten (74%) een hoge
hoeveelheid fijn restafval per inwoner (> 203 kg/inwoner; mediaan voor n=312). Het merendeel van de
gemeenten met een bepaalde vorm van DIFTAR heeft een significant lagere hoeveelheid fijn restafval
per inwoner heeft (< 203 kg/inwoner, mediaan voor n=312
ANOVA-test Type afrekensysteem versus hoeveelheid fijn restafval [kg/inwoner]
Tabel 15 ANOVA-toets onafhankelijke variabele Type afrekensysteem vs fijn restafval

ANOVA α= 0,05
SAMENVATTING
Gemiddeld

Varianti

Groepen

Aanta
l

Som

e

e

Type afrekensysteem: geen DIFTAR

186

41318

222,14

1084,79

Type afrekensysteem: DIFTAR: gewicht en gewicht &

13

1628

125,23

374,03

98

15572

158,90

2044,81

15

1201

80,07

786,92

frequentie
Type afrekensysteem: DIFTAR: volume/ volume &
frequentie/volume & frequentie & aantal personen
Type afrekensysteem: DIFTAR: dure afvalzak en dure
afvalzak & personen

ANOVA α= 0,05
Bron van variantie
Tussen groepen

SS
522128,7

df
MS
F
3 174042,91 129,31

Binnen groepen

414538,6

308

P-Value
0,000

F crit
2,63

1345,90

65

Tabel 16 Kruistabel verdeling gemeenten met onvoldoende en voldoende glasscheiding per type afrekensysteem

hoeveelheid fijn
restafval gelijk aan of
minder dan mediaan
=<203 kg/inw
Type afrekensysteem voor afvalinzameling
geen DIFTAR

hoeveelheid fijn
restafval gelijk aan
of meer dan
mediaan >203
kg/inw
Eindtotaal
100%
0%
100%

DIFTAR: dure afvalzak en dure afval &
personen
DIFTAR: gewicht en gewicht & frequentie

100%

0%

100%

82%

18%

100%

DIFTAR: volume/ volume &
frequentie/volume & frequentie & aantal
personen
Eindtotaal

26%

74%

100%

50%

50%

100%

66

Bijlage K.

Huishoudenniveau: te onderzoeken verband tussen sociaaldemografische factoren en de mate van glas scheiding

De afhankelijke variabele is vraag Q4 uit de enquête:
Q4 Hoeveel procent van uw glasafval wordt in uw huishouden van het restafval gescheiden - Zou u
een schatting willen maken (in %)?

De onafhankelijke variabelen die we in de regressieanalyse willen laten meenemen zijn:
(Variabelen A t/m I zijn gerapporteerd in de resultaten van de 0-meting glasscheiding van Motivaction)
Onafhankelijke variabele

Antwoordmogelijkheden onafhankelijke variabele

(A t/m I zijn variabelen die in het rapport van de
enquête resultaten zijn opgenomen)
A

Q18 In wat voor soort woning woont u?

1.

Kamer

2.

Flat / appartement met lift

3.

Flat / appartement zonder lift

4.

Seniorenwoning, aanleunwoning,
bejaardenwoning

5.

Eengezinswoning in de rij (tussenwoning)

6.

Eengezinswoning op een hoek (hoekwoning)

7.

Twee onder één kap

8.

Vrijstaande woning

9.

Boerderij

10. Anders, namelijk:
B

Wanneer variabele A beantwoord is met 2,

1.

Ik woon op de begane grond

3 of 4:

2.

Ik woon op verdieping:

Wanneer variabele A beantwoord is met 2,

1.

1

3 of 4 en variabele B beantwoord is met 2:

2.

2

Basis - Woont in een flat, kamer, senioren-,

3.

3

aanleun- of bejaardenwoning en woont

4.

4

niet op de begane grond

5.

5

Q19t Op welke verdieping woont

6.

6

u?

7.

7

8.

8

9.

9

Basis - Woont in een flat, kamer, senioren-,
aanleun- of bejaardenwoning
-

Q19 Op welke verdieping woont u
(begane grond of een
verdieping)?

C

-

10. 10
11. 11
12. 12
13. 13
14. 17
D

Q20 Over welke ruimtes beschikt uw

1.

Tuin/terras

woning?

2.

Schuur
67

Onafhankelijke variabele

Antwoordmogelijkheden onafhankelijke variabele

(A t/m I zijn variabelen die in het rapport van de
enquête resultaten zijn opgenomen)

E

Leeftijd in categorieën

3.

Kelder

4.

Aparte bergruimte in de woning

5.

Garage

6.

Balkon

7.

Anders, namelijk:

1.

15 t/m 24

2. 25 t/m 34
3. 35 t/m 44
4. 45 t/m 54
5. 55 t/m 70
F
G

Geslacht
Geslacht * Leeftijd

1.

Man

2.

Vrouw

1.

Man, 15 t/m 24 jaar

2.

Man, 25 t/m 34 jaar

3.

Man, 35 t/m 44 jaar

4.

Man, 45 t/m 54 jaar

5.

Man, 55 t/m 70 jaar

6.

Vrouw, 15 t/m 24 jaar

7.

Vrouw, 25 t/m 34 jaar

8.

Vrouw, 35 t/m 44 jaar

9.

Vrouw, 45 t/m 54 jaar

10. Vrouw, 55 t/m 70 jaar

H

I

Opleiding voltooid

Inkomen (modaal = €33.500 - €39.399)

1.

Hoog

2.

Midden

3.

Laag

1.

Minimum

2.

Beneden modaal

3.

Bijna modaal

4.

Modaal

5.

Tussen 1 en 2 keer modaal

6.

Twee keer modaal

7.

Meer dan 2 keer modaal

8.

Wil ik niet zeggen

9.

Onbekend

10. Weet niet
Onderstaande variabelen zijn niet gerapporteerd bij de resultaten van de 0-meting glasscheiding van
Motivaction, maar zijn wel bij Motivaction beschikbaar

J

L1

68

Burgerlijke staat

1.

Ongehuwd

2.

Gehuwd

3.

Verweduwd

4.

Gescheiden

Type wijk op 4-cijferig postcodeniveau:

Allen als %van totaal aantal woningen in dat 4-

naar verhouding koop-/huurwoningen

cijferig postcodegebied

Onafhankelijke variabele

Antwoordmogelijkheden onafhankelijke variabele

(A t/m I zijn variabelen die in het rapport van de
enquête resultaten zijn opgenomen)
1.

% koopwoningen

2.

% huurwoningen particulier

3.

% huurwoningen woningstichting

4.

% onbekend

(bijv. respondent maakt deel uit van 4-cijferig
postcodegebied 1234 en postcodegebied 1234
heeft 10% koopwoningen, 30% huurwoningen
particulier, 60% huurwoningen woningstichting en
0% onbekend)
L4

M

Type wijk: naar stedelijkheidsklasse

Huishoudengrootte

1.

Stedelijkheidsklasse 1

2.

Stedelijkheidsklasse 2

3.

Stedelijkheidsklasse 3

4.

Stedelijkheidsklasse 4

5.

Stedelijkheidsklasse 5

1.

Eenpersoonshuishoudens (dit is hetzelfde als
antwoordoptie 1 van de variabele N in de rij
hieronder)

2.

Meerpersoonshuishoudens (dit is hetzelfde als
de som van antwoordopties 2 t/m 5 van de
variabele N in de rij hieronder)

N

Wanneer variabele M beantwoord is met 2

1.

Samenwonend niet gehuwd

(=meerpersoonshuishouden):

2.

Samenwonend gehuwd

Huishoudensamenstelling

3.

Alleenstaande ouder met:
3.1 1 kind
3.2 2 kinderen
3.2 3 of meer kinderen

4.

Samenwonend met:
4.1 1 kind
4.2 2 kinderen
4.3 3 of meer kinderen

O

Herkomst

1.

autochtoon

2.

allochtoon - westers

3.

allochtoon - niet-westers
3.1 allochtoon - Marokko
3.2 allochtoon - (voormalig) Ned. Antillen +
Aruba
3.3 allochtoon - Suriname
3.4 allochtoon - Turkije
3.5 allochtoon - Overig niet-westers

P

Herkomst inkomen (arbeid, uitkering, etc.)

1.

Inkomen uit arbeid, eigen onderneming of
vermogen

2.

Inkomen uit uitkeringen (zoals uitkeringen
ingevolge de Werkloosheidswet (WW), de Wet
op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering
(WAO) en de Algemene Ouderdomswet
69

Onafhankelijke variabele

Antwoordmogelijkheden onafhankelijke variabele

(A t/m I zijn variabelen die in het rapport van de
enquête resultaten zijn opgenomen)
(AOW), alsmede inkomen uit uitkeringen sociale
voorziening zoals de Bijstandsuitkering)
Q

Werkzaamheid

1.

is men in loondienst

2.

zzp

3.

studeert men

4.

huisvrouw

5.

etc.)

Opm. Bij Motivaction is niet bekend hoeveel uur
men per dag aan welke activiteit besteedt.

70

Bijlage L.

De 42 doelgemeenten

De 42 doelgemeenten, zijn de gemeenten die in het project ‘Stimulering glasinzameling’ zijn
geselecteerd als zijnde ´aandacht gemeenten´. De 42 doelgemeenten zijn gemeenten die rond de
100.000 of meer inwoners hebben, minder kg glas per inwoner inzamelen dan hun stedelijkheidsklassegemiddelde, óf waarvan de sorteeranalyses aangeven dat er meer dan 4% glas in het restafval zit.
De 42 doelgemeenten zijn:
1. Almelo
2. Almere
3. Amsterdam
4. Apeldoorn
5. Arnhem
6. Assen
7. Barendrecht
8. Breda
9. Capelle aan den IJssel
10. Ede
11. Eindhoven
12. Emmen
13. Enschede
14. Gouda

15. Groningen
16. Haarlem
17. Heerlen
18. Helmond
19. Lansingerland
20. Leeuwarden
21. Leiden
22. Moerdijk
23. Nieuwegein
24. Oss
25. Roosendaal
26. Rotterdam
27. Schiedam
28. 's-Gravenhage

29. 's-Hertogenbosch
30. Spijkenisse
31. Terneuzen
32. Tilburg
33. Utrecht
34. Utrechtse Heuvelrug
35. Veldhoven
36. Venlo
37. Vlaardingen
38. Westland
39. Woerden
40. Zaanstad
41. Zoetermeer
42. Zwolle

71