Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2751
Vragen van het lid Swinkels (D66) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over het bericht dat steeds meer schadevergoedingen worden uitgekeerd voor
het onterecht vastzitten (ingezonden 22 april 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
6 juni 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr.
2588.
Vraag 1
Kent u de berichten «Verdachte vaker in cel»1 en «Voor niets in de cel? Toch
105 euro»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wordt voorlopige hechtenis in Nederland in vergelijking met andere Europese
landen vaker toegepast of niet?
Antwoord 2
Nee. Uit een recent in het blad Trema gepubliceerde analyse3 blijkt dat
Nederland in Europees verband in de middenmoot bivakkeert als we kijken
naar het aantal voorlopig gehechten per 100.000 inwoners (23 per 100.000).
Met name in 2013 en 2014 is de insluiting van verdachten in het kader van de
voorlopige hechtenis aanzienlijk gedaald. Vanaf 2013 is het aantal voorlopig
gehechten in zaken die dienen in eerste aanleg met bijna een derde verminderd. Het is een tendens die zich bovendien breed voordoet, ongeacht het
type verdachte en misdrijf.
Vraag 3
Hoe verklaart u de toename van onterechte inverzekeringstelling op het
politiebureau? Bent u van plan hierover met het openbaar ministerie in
gesprek te gaan?

1

Algemeen Dagblad, 18 april 2016
Nrc.nl, 19 april 2016
3
Bert Berghuis, Paul Linckens en Anneke Aanstoot, «De voorlopige hechtenis een halt toegeroepen?», Trema maart 2016, blz. 76–81.
2

ah-tk-20152016-2751
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Uit cijfers van het CBS (CBS/Statline) blijkt dat het aantal door de rechter
toegekende schadevergoedingen wegens onterechte hechtenis de afgelopen
jaren gestaag is toegenomen. Tegelijkertijd is het gemiddeld toegekend
bedrag in de afgelopen tien jaar bijna gehalveerd. Hieruit valt af te leiden dat
schadevergoedingen vaker worden toegekend voor korte hechtenissen. In het
bij antwoord 2 genoemde artikel wordt op basis van een analyse van het
aantal dagen hechtenis waarvoor schadevergoeding is toegekend geconcludeerd dat het hier vooral gaat om de inverzekeringstelling. Een mogelijke
verklaring is dat sprake lijkt te zijn van een verruiming van toepassing van
inverzekeringstelling naar relatief lichte vergrijpen. Dit valt onder meer af te
leiden uit het feit dat bij een dalende criminaliteit het aantal inverzekeringstellingen niet daalt.
Zoals ik heb aangegeven in reactie op mondelinge vragen van het lid Van
Tongeren (GroenLinks)4 zal ik de ontwikkeling van het aantal inverzekeringstellingen meenemen in het kader van de evaluatie van de wettelijke
regelingen betreffende het recht van verdachten op bijstand van een
raadsman bij het politieverhoor. Naar aanleiding van de evaluatie zal ik
besluiten welke verdere acties ingezet worden
Vraag 4
Klopt het dat het aantal jongeren onder de 21 jaar dat een nacht in een
politiecel heeft moeten verblijven de afgelopen jaren is toegenomen? Zo ja,
welke oorzaak of oorzaken liggen hieraan ten grondslag? Wat vindt u van
deze ontwikkeling?
Antwoord 4
Wanneer wordt gekeken naar de beschikbare cijfers blijkt dat de afgelopen
jaren over de hele linie sprake is van een aanzienlijke daling van de jeugdcriminaliteit. Parallel hieraan laat het totaal aantal minderjarigen (< 21 jaar)
dat in verzekering wordt gesteld over de jaren 2012 – 2014 een dalende
tendens zien. Of de stabilisering van dat aantal in 2015 het einde van de
tendens betekent, kan pas worden vastgesteld als ook de komende jaren
geen verdere daling te zien zou zijn.
De onderstaande tabel (peildatum 4 mei 2016) geeft een overzicht hoeveel
minderjarigen (<21 jaar) ’s nachts in verzekering zijn gesteld. Daarbij is
gekeken naar het tijdvak van 00:00 tot 6:00u. Het «aantal unieke acties»
betekent dat iedere inverzekeringstelling uniek is geteld; als één persoon in
een jaar 2 keer in verzekering is gesteld, is dit ook als 2 keer meegeteld.

Aantal IVS minderjarigen (<21 jaar) in de nacht 00:00 tot 6:00u
Jaar

Aantal unieke acties

2012
2013
2014
2015
2016*

3.810
3.599
2.983
3.159
1.058

(* tot 4 mei 2016)

Vraag 5
Hoe verhoudt het onterecht vastzetten van personen zich tot de fundamentele
uitgangspunten van het strafrecht, namelijk de onschuldpresumptie en het
uitgangspunt dat een rechterlijke uitspraak pas mag worden uitgevoerd als
deze onherroepelijk is geworden?
Antwoord 5
Ondanks deze fundamentele uitgangspunten van het strafrecht kan het in het
belang van het opsporingsonderzoek noodzakelijk zijn een verdachte in
hechtenis te nemen en te ondervragen in verband met mogelijke betrokken4

Tijdens het mondelinge vragen uur van 19 april 2016, Vragen van het lid Van Tongeren (GroenLinks) aan de Minister van Veiligheid en Justitie over oplopende schadevergoedingen voor
onterechte detentie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

heid bij een strafbaar feit, terwijl na afronding van het strafrechtelijk
onderzoek het Openbaar Ministerie of de rechter niet tot strafvervolging of
strafoplegging overgaat. Een hechtenis waarvoor later schadevergoeding
wordt uitgekeerd is niet per definitie onrechtmatig of onterecht. Hoe dan ook
geldt dat voor het preventief vastzetten van verdachten in het kader van de
inverzekeringstelling en de eventueel daaropvolgende voorlopige hechtenis
moet worden voldaan aan een aantal wettelijke criteria. Zo dient in het geval
van inverzekeringstelling sprake te zijn van een verdenking van een strafbaar
feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en moet er een onderzoeksbelang zijn. In geval van voorlopige hechtenis wordt door de rechter getoetst
of voldaan is aan de vereisten van de artikelen 67 en 67a van het Wetboek
van Strafvordering.
Vraag 6
Bent u bereid met de politie en het openbaar ministerie in gesprek te gaan
over mogelijke alternatieven voor de voorlopige hechtenis, zoals het
verbinden van voorwaarden aan vrijlating, waaronder het betalen van een
borgsom, om zo het risico dat mensen onterecht vastzitten te minimaliseren?
Zo ja, op welke termijn bent u dit van plan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het toepassen van alternatieven voor voorlopige hechtenis, door middel van
het verbinden van voorwaarden aan vrijlating (schorsing van de voorlopige
hechtenis), is aan de rechter. Ik zal de mogelijke alternatieven voor voorlopige
hechtenis, waaronder het betalen van een borgsom, nog voor de zomer aan
de orde stellen in mijn reguliere overleggen met het College van procureursgeneraal en de Raad voor de rechtspraak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3