Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 1057

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 mei 2023
Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over een handreiking1
waarin de inrichtingskenmerken voor een nieuw wegtype binnen de
bebouwde kom zijn opgenomen, de gebiedsontsluitingsweg 30 km/h
(GOW30). Deze handreiking, opgesteld door onafhankelijk kennisplatform
CROW, biedt gemeenten handvatten om binnen de bebouwde kom de
verkeersveiligheid te verbeteren door het wegtype GOW30 toe te passen.
Met de handreiking wordt de motie van de leden Van Ginneken en Kröger
van 14 april 2022 afgedaan om de inrichtingskenmerken door CROW uit te
laten werken en de toezeggingen om de resultaten met de Kamer te
delen.2, 3, 4 Om ervoor te zorgen dat gemeenten de handreiking in de
praktijk goed kunnen toepassen wordt de Kamer ook geïnformeerd over
een wijziging op enkele punten van de Uitvoeringsvoorschriften BABW
inzake verkeerstekens (Uitvoeringsvoorschriften BABW). Tot slot wordt de
Kamer geïnformeerd over de resultaten van een onderzoek naar de
mogelijke voor- en nadelen van 30 km/h als landelijke wettelijke norm
voor wegen binnen de bebouwde kom.
Inrichtingskenmerken GOW30
De handreiking ondersteunt gemeenten bij het toepassen van de GOW30,
de Kamer is in de Kamerbrief van 31 oktober jl. geïnformeerd over het
ontstaan van dit nieuwe wegtype5 De handreiking bouwt voort op een
eerder door CROW ontwikkelde «Afwegingskader 30 km/h» uit november
2021, hierin wordt de maximumsnelheid van 30 km/h binnen de

1

Zie bijlage.
Kamerstuk 29 398, nr. 988.
3
Kamerstuk 29 398, nr. 1024.
4
Mondelinge vragenuur 18 april 2023, Handelingen II 2022/23, nr. 75.
5
Kamerstuk 29 398, nr. 1024.
2

kst-29398-1057
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1057

1

bebouwde kom als leidend principe gehanteerd.6 Het verschil tussen de
handreiking en het afwegingskader is dat de handreiking gemeenten
handvaten biedt hoe een GOW30 in te richten en het afwegingskader
gemeenten handvatten biedt in welke situaties een GOW30 toe te passen.
Het toepassen van de inrichtingskenmerken door gemeenten draagt bij
aan het creëren van een geloofwaardige inrichting, uniformiteit en
herkenbaarheid voor de weggebruiker. Zo geeft de handreiking
gemeenten handvatten hoe bij een GOW30 om te gaan met verharding
van de weg, rijbaanbreedte en fietsvoorzieningen. In de handreiking
worden de uitgangspunten van de inrichtingskenmerken toegelicht en
worden afwijkingsmogelijkheden geschetst. Gemeenten kunnen namelijk
gemotiveerd afwijken van de inrichtingskenmerken, bijvoorbeeld omdat
de lokale omstandigheden bij een weg hierom vraagt. Om de inrichtingskenmerken van het wegtype GOW30 voldoende onderscheidend te laten
zijn, bevat de handreiking ook enkele aanpassingen in de inrichtingskenmerken van de bestaande wegtypen erftoegangsweg 30 km/h (ETW30) en
gebiedsontsluitingsweg 50 km/h (GOW50).
In de handreiking spreekt CROW over voorlopige inrichtingskenmerken.
De reden hiervan is het belang dat ervaring wordt opgedaan met de
effecten in de praktijk. Voor evaluatiestudies kunnen wegbeheerders
gebruik maken van het door SWOV opgestelde «stappenplan evaluatie
GOW30».7 CROW neemt op het moment dat voldoende praktijkervaring is
opgedaan en evaluatiestudies zijn uitgevoerd de (eventueel aangepaste)
inrichtingskenmerken voor GOW30 op in de CROW-richtlijnen.
Wijziging van de Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft een ministeriële regeling voorbereid om de Uitvoeringsvoorschriften BABW op
twee punten te wijzigen. Gemeenten krijgen met deze wijziging meer
mogelijkheden om 30 km/h binnen de bebouwde kom toe te passen.
Hiermee wordt het tweede verzoek in de motie Van Ginneken en Kröger
afgedaan om te bezien hoe decentrale overheden efficiënter en eenvoudiger een maximumsnelheid van 30 km/h kunnen invoeren op die plekken
waar zij dat zinvol achten.8 CROW heeft in de handreiking aangegeven dat
twee wijzigingen in de Uitvoeringsvoorschriften BABW noodzakelijk zijn
om de handreiking goed te kunnen toepassen. Een eerste wijziging is
nodig om ervoor te zorgen dat wegbeheerders binnen de bebouwde kom
ook 30 km/h kunnen instellen op wegen die zich richten op doorstroming
van verkeer (wegen met een verkeersfunctie). Een tweede wijziging is
nodig om ervoor te zorgen dat wegbeheerders meer mogelijkheden
hebben om voorrang in te stellen op een 30 km/h weg. Het streven is om
een wijzigingsregeling in het najaar van 2023 in werking te laten treden,
waarbij de internetconsultatie over deze regeling in het tweede kwartaal
van 2023 start.
30 km/h als landelijke wettelijke norm
Naar aanleiding van een aanbeveling in het afwegingskader 30 km/h zijn
de voor- en nadelen van 30 km/h als landelijke wettelijke norm binnen de
bebouwde kom in kaart gebracht. 30 km/h als landelijke wettelijke norm in
plaats van 50 km/h betekent dat de rijksoverheid bepaalt dat de algemene
snelheidslimiet op wegen binnen de bebouwde kom 30 km/h is.
6

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/11/26/bijlage-3-publicatie-crowafweegkader-30-km-h.
7
https://swov.nl/nl/nieuws/stappenplan-evaluatie-gow30-beschikbaar-voor-gemeenten.
8
Kamerstuk 29 398, nr. 988.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1057

2

Gemeenten kunnen hierop uitzonderingen maken; hiervoor is een
verkeersbesluit nodig indien na inwerkingtreding er geen bord staat op
een weg met een afwijkende snelheidslimiet (bijvoorbeeld 50 km/h).
Het onderzoek geeft aan dat 30 km/h als landelijke wettelijke norm zover
bekend in geen enkel land is ingevoerd.
Een voordeel is de verwachting dat op de korte termijn meer extra
30 km/h wegen ontstaan. Het nadeel hierbij is echter dat de meeste extra
30 km/h wegen (voorlopig) een weinig geloofwaardige en sobere
inrichting krijgen gezien de beperkte specifieke eisen qua inrichting van
30 km/h wegen in deze situatie en de mate waarin gemeenten de extra
wegen gelijktijdig volgens de inrichtingskenmerken van CROW in kunnen
richten. Een geloofwaardige inrichting, wat betekent dat de maximumsnelheid aansluit bij de verwachtingen van het wegbeeld, is van belang
voor de naleving van de snelheid en de uniformiteit in het wegbeeld van
30 km/h wegen. Een ander verwacht nadeel is de vertraging die optreedt
voor de nood- en hulpdiensten en het openbaar vervoer, wat kan leiden
tot een afname in het voldoen aan de wettelijke opkomsttijden van nooden hulpdiensten en een afname van het OV-aanbod op de weg. Hoe hard
nood- en hulpdiensten bij prioriteit mogen rijden en hoe de dienstregeling
van het OV eruit ziet wordt namelijk (mede) gebaseerd op de geldende
maximumsnelheid.
Vanwege de volgende drie redenen wordt niet gekozen voor een
invoering van 30 km/h als landelijke wettelijke norm. De eerste reden is
vanwege de hierboven beschreven nadelen. Vanwege de nadelen en
complicaties heeft SWOV in 2019 geconcludeerd het niet wenselijk en
haalbaar lijkt om de algemene limiet binnen de bebouwde kom te
verlagen naar 30 km/h.9 De tweede reden is dat een landelijke wettelijke
norm van 30 km/h niet nodig is voor gemeenten om extra 30 km/h wegen
te kunnen invoeren. Gemeenten zijn aan de slag om extra wegen binnen
de bebouwd kom naar 30 km/h te brengen, anno 2022 heeft 70% van de
weglengte binnen de bebouwde kom een maximumsnelheid van
30 km/h.10 De derde reden is vanwege het behoud van maatwerk voor
gemeenten, zodat zij in samenspraak met lokale belanghebbenden keuzes,
afspraken en planning op maat kunnen maken om de beschreven nadelen
zoveel mogelijk te voorkomen.
Ondersteuning 30 km/h binnen de bebouwde kom
Met de publicatie van de inrichtingskenmerken GOW30 en de wijziging
van de Uitvoeringsvoorschriften BABW worden conform het coalitieakkoord extra stappen gezet in het ondersteunen van gemeenten in het
bezien waar binnen de bebouwde kom de maximumsnelheid zinvol
verlaagd kan worden naar 30 km/h. Dit komt naast de bestaande ondersteuning aan gemeenten, zoals het afwegingskader 30 km/h die aan
gemeenten beschikbaar is gesteld en de financiële ondersteuning aan
gemeenten voor infrastructurele maatregelen op 30 km/h wegen via de
Investeringsimpuls verkeersveiligheid. De inzet blijft om zo samen met de
gemeenten de verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom te verbeteren.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

9

https://swov.nl/nl/publicatie/naar-een-algemene-snelheidslimiet-van-30-kmuur-binnen-debebouwde-kom.
10
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/10/31/bijlage-quick-afwegingskader30-op-landelijke-schaal-definitief-sweco.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1057

3