Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 195

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 december 2010
Met deze brief bied ik u de monitor betalingsachterstanden 2010 aan.1
Aanleiding

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008/09, 24 515,
nr. 143.
3
Tweede Kamer, vergaderjaar 2009/10, 24 515,
nr. 171.
4
Tweede Kamer, vergaderjaar 2009/10, 24 515
nr. 161.

kst-24515-195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

In 2008 heeft het vorige kabinet opdracht gegeven voor het uitvoeren van
twee onderzoeken om meer inzicht te krijgen in de achtergrondkenmerken
van huishoudens met een (mogelijke) schuldenproblematiek.
– Het eerste onderzoek is de monitor betalingsachterstanden. Deze
monitor is drie keer op eenzelfde manier uitgevoerd. De 0-meting2 is in
november 2008 aan u gezonden en de 1-meting3 in december 2009. De
voorliggende monitor is de 2-meting uitgevoerd in 2010. Het doel van
de monitor is aan te geven hoe groot het aantal huishoudens met
betalingsachterstanden vanwege financiële redenen is en wat de
kenmerken van de betalingsachterstanden en huishoudens zijn. Uit de
monitor kan niet worden opgemaakt wat de oorzaken zijn van de
betalingsachterstanden vanwege financiële redenen. Ook kan niet uit
de monitor betalingsachterstanden worden afgeleid hoeveel huishoudens (een risico op) problematische schulden hebben.
– Het tweede (verdiepende) onderzoek om meer inzicht te krijgen in de
achtergrondkenmerken van huishoudens met een (mogelijke)
schuldenproblematiek, geeft wel inzicht in het aantal huishoudens met
(een risico op) problematische schulden en de belangrijkste oorzaken
die daaraan ten grondslag liggen. In oktober 2009 heeft uw Kamer dit
onderzoek «huishoudens in de rode cijfers»4 ontvangen. Dit onderzoek
is te beschouwen als een nulmeting. In 2012 ontvangt u een
vervolgmeting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 515, nr. 195

1

Conclusie en aanpak
Het aantal huishoudens met minimaal één van de onderscheiden vormen
van betalingsachterstanden (achterstallige rekeningen om financiële
redenen, krediet of lening, afbetalingsregeling, vaak of regelmatige
roodstand en creditcardschulden) bedraagt in 2010 1,89 miljoen.
Gerelateerd aan het totaal van ruim 7,1 miljoen huishoudens is dit 26,7%
van alle huishoudens. Ten opzichte van 2009 (1,8 miljoen huishoudens)
betekent dit een stijging van 1,9%.
Ten opzichte van 2008 (1,9 miljoen huishoudens) is het aantal
huishoudens met betalingsachterstanden licht gedaald.
De daling die in de monitor 2009 zichtbaar werd ten opzichte van 2008
heeft zich niet doorgezet.
Bij gemeenten ligt de verantwoordelijkheid voor schuldhulpverlening. Zij
kunnen op lokaal niveau maatwerk bieden. De uitkomsten van de monitor
betalingsachterstanden geven gemeenten handvatten om hun (preventie)beleid gerichter vorm te geven.
Ik zal gemeenten met een ondersteuningsprogramma helpen bij de
verbetering van hun schuldhulpverlening vooruitlopend op de implementatie van het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening. Daarvoor
zijn middelen gereserveerd uit de tijdelijke extra middelen schuldhulpverlening die het kabinet beschikbaar heeft gesteld voor de periode 2009 –
2011 in verband met de gevolgen van de economische crisis.
Daarbij zal ik mij de komende periode inzetten om partijen, onder wie
(koepels van) schuldeisers en werkgevers(organisaties) bij elkaar te
brengen en ze te stimuleren hun maatschappelijke verantwoordelijkheid
te nemen.
De vorige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft in zijn
brief van 4 juni 20101 toegezegd u te informeren over de inzet van
doelgerichte communicatieactiviteiten. Preventie is een belangrijk
onderdeel van het hierboven genoemde ondersteuningsprogramma voor
gemeenten. Daarom wordt deze toezegging in het ondersteuningsprogramma verder uitgewerkt.
Belangrijkste resultaten
Hieronder wordt dieper ingegaan op de resultaten van de monitor
betalingsachterstanden 2010.
Vorm van betalingsachterstand 2010

Aantal huishoudens 2010 en aandeel
huishoudens %

Achterstallige rekeningen (om financiële
redenen)
Kredietverschaffing en leningen (exclusief
hypotheken)
Afbetalingsregelingen

De afgelopen 12 maanden 534 000 (7,5%) op dit
moment 273 000 (3,8%)

Rood staan
Creditcard

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009/2010,
24 515, nr. 189.

1 044 000 (14,7%)
De afgelopen 12 maanden 323 000 (4,6%) op dit
moment 184 000 (2,6%)
987 000 in de afgelopen 12 maanden (13,9%)
102 000 (1,4%) met op dit moment een gespreide
afbetalingsregeling

De onderzoekers geven als mogelijke verklaringen voor de toename van
betalingsachterstanden ten opzichte van 2009:
– Het «appeltje voor de dorst» dat huishoudens in betere tijden hebben
opgebouwd raakt op, betalingsachterstanden kunnen het gevolg zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 515, nr. 195

2

–

In 2009 kan er sprake zijn geweest van het uitstellen van bepaalde
grotere uitgaven die in 2010 wel zijn gedaan.

In de monitor wordt een relatie gelegd tussen kenmerken van
huishoudens (inkomen, leeftijd, huishoudensamenstelling, opleidingsniveau, etniciteit en tijdsbesteding/positie op de arbeidsmarkt) en het
optreden van betalingsachterstanden vanwege financiële redenen.
De monitor biedt de gemeenten handvatten om hun beleid op lokaal
niveau m.b.t. onder andere het voorkomen betalingsachterstanden en
problematische schulden te ontwikkelen. Het voorgaande laat onverlet dat
mensen uiteraard in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor het
voorkomen van betalingsachterstanden en problematische schulden.
Ik zal de monitor betalingsachterstanden door middel van de Verzamelbrief actief onder de aandacht van gemeenten brengen.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
P. de Krom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 515, nr. 195

3