Reconstructie en
tijdlijn van het ‘memo
Palmen’
CONCEPT rapport
17 September 2021

_fe
pwc

Persoonlijk en vertrouwelijk

pwc

Persoonlijk en verrtrouivelijk
Ministerie van Financien
T a v De heer B

van den

Dungen MSc

Korte Voorhout 7

2511 CW Den Haag

17 September 2021

Referentie 30320629F09i 202i 0587 SK SB dc

Betreft

Concept rapport Reconstriictie en tydlyn ‘memo Pahnen’

V

Geachte heer Van den Dungen

Bijgaand ontvangt u ons concept rapport inzake Reconstructie en tijdlijn ‘memo Palmen’ naar
aanleiding van de door u aan PricewaterhouseCoopers Advisory N V verleende opdracht d d 8
maart 2021 met kenmerk 201850016 092 029

U ontvangt dit concept rapport om u als opdrachtgever in de gelegenheid te stellen ons op

eventuele kennelijke onjuistheden te attenderen en om een ambtelijke reactie voor te laten
bereiden

Dit concept rapport is strikt vertrouwelijk Het is opgesteld in opdracht van het Ministerie van
Financien en mag niet zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van PwC geheel of
gedeeltelijk aan derden ter beschikking worden gesteld Evenmin mag er op een andere wijze nit
dit concept rapport worden geciteerd of eraan worden gerefereerd PwC aanvaardt geen
aansprakelijkheid of verantwoordelijldieid jegens enige andere paitij met betrekking tot de
inhoud van dit concept rapport

Wij vertrouwen erop u hiermee naar behoren te hebben geinformeerd en zijn desgewenst bereid
om een nadere toelichting te geven

Hoogachtend
PricewaterhouseCoopers Advisory N V

PricewaterhouseCoopers Advisory N V

Thomas R Maithusstraat 5 1066 JR Amsterdam

Postbus 9616 1006 GC Amsterdam
T 088 792 00 20 F 088 792 96 40

www pwc r\i

KvK 34180285 PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N V KvK 34180284
PricewaterhouseCoopers Compliance Services B V KvK 51414406 PricewaterhouseCoopers
Pensions Actuarial
Insurance Services B V KvK 54226368 PricewaterhouseCocppers B V KvK 34180289 en andere vennootschapper handelen en diensten
verlenen Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing waarin onder meet aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen Op leveringen aan
deze vennootschappen zijn algemene irkoopvoorwaarden van toepassirg Op www pwc nl treft u meet informatie over deze vernootschappen waaronder deze
algemene inkcop voorwaarden die ookzijngedeponeerd bij deKamervan Keophandel te Amsterdam
PwC’ is het merkwaaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N V

PricewaterhouseCoopers Advisory N V

KvK 34180287

Leeswijzer
Dit rapport is als voIgt opgebouwd
Het rapport start met een samenvatting van de door ons opgestelde de tijdlijn en
reconstructie en de daaruit af te leiden hoofdbevindingen

Daarna volgen 2 hoofdstukken over de opdracht formulering en verrichte
werkzaamheden

Vervolgens geven wij de lezer context bij het kinderopvangtoeslagen dossier waaronder
de reeds uitgevoerde onderzoeken
In hoofdstuk 5 en 6 bespreken wij vervolgens de gedetailleerde tijdlijn inzake het ‘memo
Palmen’ en de reconstructie van de ‘juni week’ 2019 In deze hoofdstukken hebben wij
onze bevindingen zoveel mogelijk onderbouw met relevant documenten
Deze door ons relevante geachte documenten zijn in de Appendix bij dit rapport
opgenomen
In ons rapport hebben wij geen namen van individuele voormaiig medewerkers van het
Ministerie van Financien opgenomen maar hebben wij gewerkt met functieaanduidingen In lijn

hiermee hebben wij ook in de bijiage de namen van individuele

onleesbaargemaakt ‘Redacted’

voormaiig medewerkers

Daamaast zijn teksten die geen relatie hebben met ons

onderzoek ook onleesbaar gemaakt
In dit rapport spreken wij over het ‘memo Palmen’ Het betreft een verwijzing naar een memo van
Vaktechnisch coordinator Toeslagen mevrouw S Palmen uit maart 2017 De naam ‘memo

Palmen’ ontstond eind 2020 De naam is het eerst gebezigd ten tijde van de Parlementaire

Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag POK Ditgeldt ook voorde aanduiding ‘CAF 11
HawaT waar de aanduiding 11 ook niet vanaf de aanvang van dit dossier is gebruikt
‘

’

o
O
_ll
pwc

3 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

Inhoudsopgave

1

2

Samenvatting

6

1 1

De onderzoeksvraag

6

1 2

Tijdlijn memo Palmen

6

1 3

Hoofdbevindingen van het onderzoek

11

1 4

Beperkingen in ons onderzoek

12

2 1

2 2

3

4

5

^

Opdrachtformulering

◄

13

15 V

3 1

Algemeen

15

3 2

Verzamelen en analyseren van informatie

15

3 3

Interviev\ s

15

3 4

Wederhoor

16

3 5

Afstemming met opdrachtgever

3 0

Beperkingen van het onderzoek

16

3 7

Interactie met het Ministerie van Financien

17

3 8

Doorlooptijd van ons onderzoek

17

i

16

Context

18

4 1

Context rond de CAF onderzoeken

18

4 2

Andere onderzoeken

19

4 3

Organisatiestructuur van het Ministerie van Financien

20

Onderzoeksvraag 1

tijdlijn verspreiding ‘memo Palmen

21

5 1

Onderzoeksvraag inzake opstellen tijdlijn verspreiding van het memo Palmen

21

5 2

Inleiding periode 20 juli 2016

21

5 3

Tijdlijn memo Palmen

23

5 3 1

Het‘memo Palmen’

23

5 3 2

■y isualisatie verspreiding van het memo Palmen

24

5 3 3

Hetversturen van het‘memo Palmen’ op 13 maart 2017

25

5 3 4

De heidag van het MT Toeslagen van 14 maart 2017

26

5 3 5

Verdere verspreiding van het memo Palmen op 14 en 15 maart 2017

28

5 3 6

Acties naar aanleiding van de heidag van 14 maart 2017

28

5 3 7

Tijdlijn ‘memo Palmen’ na maart 2017

31

Verschillende versies van het ‘memo Palmen’

43

Onderzoeksvraag 2
6 1

pwc

13

Achtergrond

Verrichte werkzaamheden

5 4

6

13

Achtergrond en opdrachtformulering

10 maart 2017

reconstructie ‘juni week’ van 2019

Onderzoeksvraag inzake reconstructie juni week’ van 2019

4 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

46
46

6 2

Ondeugdelijkheid” van het CAF 11 HawaT dossier

46

6 3

Analyse juni week’van 2019

47

6 3 1

De aanloop naarde juni week van 2019

47

6 3 2

Overzicht van de bijeenkomsten van 4 tot en met 11 Juni 2019

49

6 3 3

Dinsdag4juni2019

50

6 3 4

Woensdag 5 juni 2019

55

6 3 5

Donderdag 6 juni 2019

58

6 3 6

Vrijdag7juni2019

58

6 3 7

Zaterdag8juni2019

58

6 3 8

Zondag 9Juni 2019

59

6 3 9

Maandag 10 juni 2019

59

6 3 10

Dinsdag 11 juni 2019

59

6 3 11

Factsheets

60

6 4

A

i

Tweede nationaliteit

61

Appendices

64

A I

Verzamelen en verwerken van digitale gegevens

64

A2

Overzicht van

voormalig medewerkers van het Ministerie van Financien die wij hebben
gei nterviewd of waarvan wij digitale gegevens hebben verzameld

64

A 3

Organisatiestructuur Belastingdienst

64

A 4

Versies Memo Palmen

64

A 5

Tijdlijn Memo Palmen

64

A6

Indicatief overzicht geplande besprekingen juni week 2019

64

A 7

Overzicht inhoudsopgaven gearchiveerde Factsheets sets

64

A 8

Factsheet 6

64

A 9

Factsheets over CAF 11

A 10

Geproduceerde documenten

gearchiveerd op 14 juni 2019

VJ

O
_ll
pwc

I

5 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

64

65

^

Samenvatting

1

1 1
01

De onderzoeksvraag

In het debat van 19 januari 2021 inzake het Verslag van de Parlementaire

ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag Ongekend onrecht heeftde minister president
toegezegd een onafhankelijk onderzoek in te laten stellen om de 25 Kamervragen van 23
december2020 te kunnen beantwoorden
02Het Ministerie van Financien heeftde 25 Kamervragen geoperationaliseerd en ons de volgende

opdrachtgegeven
1

“Maak een tijdlijn waaruit blijkt wie het ‘memo Palmen’ tussen maart 2017 en november 2020
toen het eindelijk naar de Tweede Kamer gestuurd werd heeft gekregen via de mail of fysiek
of op andere wijze

en bij welke bijeenkomsten het ‘memo Palmen’ besproken is wie daarbij
aanwezig was en wat er besproken is met betrekking tot het ‘memo Palmen’

2

Maak een reconstructie van de ‘junl week’ van 2019 waarin van dag tot dag beschreven
wordt welke informatie er in de bijeenkomsten op tafel kwam rondhet ‘memo Palmen’ de

deugdelijkheid van het CAF 11 Hawai dossier en de uifvraag van de tweede nationaiiteit
03 In dit rapport

spreken wij over het ‘memo Palmen’ Het betreft een verwijzing naar een memo van
Toeslagen mevrouw S T P H Palmen Schlangen uit maart
2017 De naam memo Palmen ontstond eind 2020 De naam is het eerst gebezigd ten tijde van
de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag POK
Vaktechnisch coordinator Vaco

04 Onze werkzaamheden bestonden uit het analyseren van de beschikbare informatie op het

Ministerie van Financien waaronder ook de Belastingdienst en Toeslagen en het houden van

interviews

Wij hebben 38 exjmedewerkers van het Ministerie van Financien geinterviewd en van
informatie verkregen in informatieve gesprekken Daarnaast hebben wij
gesproken met een aantal personen dat betrokken is geweest bij eerdere onderzoeken naar de
kinderopvangtoeslagen Van 53 exjmedewerkers hebben wij de beschikking gekregen over
digitale gegevens Daarnaast hebben wij in ons onderzoek digitale gegevens betrokken die
afkomstig zijn uit systemen van het Ministerie van Financien en de Belastingdienst zoals het
document managementsysteem Ten slotte hebben wij gebruik gemaakt van de informatie die
als onderdeel van eerdere onderzoeken naar kinderopvangtoeslagen beschikbaar is gemaakt
een aantal betrokkenen

05 Onze werkzaamheden

zijn gericht op het in kaart brengen van feiten en omstandigheden

context inzake het ‘memo Palmen’ en de juni week Dit betekent dat wij geen oordeel

rapporteren overde gedragingen van individuele medewerkers van het Ministerie van Financien
Mede daarom hebben wij in ons rapport geen namen van individuele medewerkers opgenomen
maar hebben wij gewerkt met functieaanduidingen De enige uitzondering betreft mevrouw
Palmen naar wie het memo is vernoemd
06 Onze bevindingen hebben wij in dit rapport opgenomen

relevante delen daarvan

Een conceptversie van dit rapport of

is ter verificatie voorgelegd aan betrokkenen wederhoor

Het

definitieve concept van dit rapport is op 17 September 2021 gedeeld met het Ministerie van

Financien om als opdrachtgever ons op eventuele kennelijke onjuistheden te attenderen

1 2

Tijdlijn ‘memo Palmen’

07 In September 2016 wordt mevrouw Palmen benoemd tot Vaktechnisch coordinator bij Toeslagen

Vaco Toeslagen 2017

met onder andere als taak een vaktechnische organisatiestructuurte
mogelijk vergelijkbaar met die van de andere directies binnen de Belastingdienst
Eind 2016 vraagt een lid van het MT Toeslagen mede naaraanleiding van de start van het
onderzoek van de Nationale Ombudsman inzake CAF 11 Hawai aan de Vaco Toeslagen 2017
om inzake het CAF 11 Hawai dossier te kijken naarde coordinatie waar nodig initiatief te nemen
tot verbetering en daarbij ook aandachtte hebben voorde vaktechnische aspecten van het
bouwen

waar

dossier

pwc

6 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

08 Op 8 maart 2017 doet de Raad van State een

uitspraak waarin een hoger beroep van de

Belastingdienst wordt verworpen De rechtbank had eerder een claim van een ouder uit het CAF
11 Hawai dossier gegrond verklaard en vooralsnog vooreen periode kinderopvangtoeslag
toegekend alsmede een schadevergoeding toegekend De Raad van State bevestigt deze

uitspraak van de rechtbank Dit was voor Toeslagen een trendbreuk omdat Toeslagen tot dat
moment in hoger beroep bij de Raad van State meestal in het gelijk werd gesteld
09 De Vaco

Toeslagen 2017 heeft vervolgens op 10 maart 2017 het advies inzake het CAF 11
Hawai dossier op schrift gesteld verderte noemen ‘memo Palmen’ Op 13 maart 2017 stuurt de

Vaco Toeslagen 2017 het ‘memo Palmen’ naar Lid 1 van het MT Toeslagen

2017

2019

met

de vraag of dit memo geschikt is om in het MT Toeslagen te bespreken Lid 1 van het MT

Toeslagen

2017

2019 stuurt het ‘memo Palmen’ door naar Lid 4 van het MT Toeslagen

2017 die vervolgens reageert met de mededeling dat het memo belangrijk is en naarde

Algemeen Directeur Toeslagen 2017 gestuurd moet worden Wei geeft Lid 4 van het MT
Toeslagen 2017 aan dat ereen zin veranderd moet worden De zin uit het ‘memo Palmen’
versie 1 luidt “Helaas is de Vaco niet betrokken geweest bij de besluitvorming over het instellen
van hoger beroep Ik zou dit hebben afgeraden
De wijziging die leidt tot versie 2 vervangt deze
zin van de Vaco Toeslagen 2017 door “Tegen deze uitspraak heeft Toeslagen hoger beroep
ingesteld Op dit punt had een andere keuze gemaakt kunnen moeten worden waardoor de
huidige impact had kunnen worden voorkomen Hierdoorontstaan twee versies van het ‘memo
Palmen’ De versies verschillen slechts op een zin De Algemeen Directeur Toeslagen 2017
”

”

geeft vervolgens per e mail aan dat het ’memo Palmen’ de volgende dag op de heidag besproken
kan worden

Lid 1 van het MT Toeslagen

2017 zet versie 2 het ‘memo Palmen’ op 14 maart

2017 door naarde resterende twee leden van het MT Toeslagen
10 Een aantal aspecten

heeft invloed gehad opde vindbaarheid van het ‘memo Palmen’ in latere

onderzoeken Het ‘memo Palmen’ is besproken tijdens de heidag van het MT Toeslagen en niet

regulierMT overleg Niemand van het MT Toeslagen heeft het ‘memo Palmen’ doorgestuurd
het MT Toeslagen waardoor het ‘memo Palmen’ niet in het
documentbeheerproces is betrokken Daarnaast is de opmaak van het ‘memo Palmen’ afwijkend
van de gebruikelijke stukken van het MT Toeslagen Zo heeft het ‘memo Palmen’ geen datering
geen aanhef is het niet duidelijk aan wie het gericht is noch van wie het afkomstig is Daarnaast
bevat het memo geen afsluiting en paraaf
een

naar de secretaris van

11

Het MT Toeslagen bespreekt het ‘memo Palmen’ gedurende de heidag van 14 maart 2017 De

bespreking van het memo gebeurt mede in de context van de uitspraak van de Raad van State
maart 2017 en het lopende onderzoek van de Nationale Ombudsman De Nationale
Ombudsman had in dat kader in november 2016 een reeks vragen gesteld aan Toeslagen

van 8

betreffende het CAF 11 Hawai dossier
12 Naar aanleiding van de heidag worden door het MT Toeslagen twee acties geformuleerd

Een eerste actie betreft het herzien verbeteren van de beslisprocessen bij het al dan niet
toekennen van kinderopvangtoeslag Een werkgroep heeft een nieuwe ‘procesplaat’

opgesteld over hoe processen in elkaarzouden moeten grijpen
Een tweede actie betreft het formeren van een andere werkgroep die in gesprek gaat met
de advocaat van een aantal bij het CAF 11 Hawai dossier betrokken oudeis om pergeval
tot een oplossing en compensatie te komen

i3De werkgroep bedoeld in actiepunt twee komt twee keer bijeen

17 en 23 maart 2017 omte

onderzoeken waar precies de pijnpunten liggen en hoe het beste tot een oplossing te komen

Bij
aanwezig Van deze werkgroep
bijeenkomsten zijn geen verslagen gemaakt Vervolgens vinden de gesprekken met de advocaat
van een aantal ouders plaats
de tweede bijeenkomst is ook de Vaco Toeslagen 2017

14 Tijdens de gesprekken tussen de advocaat van een aantal ouders met de leden van de

werkgroep verschillen de meningen overde opiossingsrichting De Vaco Toeslagen 2017 stelt in
het ’memo Palmen’ voor om ‘een oplossing voor de ouders’ te zoeken en vervolgens per ouder
via een vaststellingsovereenkomst vast te stellen tot welke compensatie wordt overgegaan
Vanuit Toeslagen wordt vastgehouden aan het princIpe dat compensatie pas mogelijk is na

pwc

7 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

overhandiging van bewijsmiddelen door de ouders De werkgroep verzet zich tegen het gebruik

vaststellingsovereenkomst zonder mogelijkheid tot beroep of bezwaar omdat dit nadelig
zijn voorde ouders De advocaat wenst een schikkingsbedrag vooralle doorde advocaat

van een

zou

vertegenwoordigde ouders Uit de briefwisseling tussen de advocaat en Toeslagen valt af te
leiden dat de advocaat het overleggen van bewijsstukken terdiscussie stelt omdat hierdoor in het

verleden veel problemen waren ontstaan Voorbeelden daarvan zijn bewijsstukken die bleven

liggen vertraging in readies op bewijsstukken en onenigheid overhetgeen al dan niet als bewijs
aanvaardbaar was voor Toeslagen Daarnaast wenste de advocaat financiele compensatie voor

de geleden schade De gesprekken zijn vervolgens gestaakt
15

Op 9 augustus 2017 verschijnt het rapport van de Nationale Ombudsman met de titel ‘Geen
powerplay maar fair play inzake het CAF 11 HawaY dossier Uit ons onderzoek is nietgebleken
dat het ‘memo Palmen’ is verstrekt aan de National Ombudsman

16 Na de publicatie van het rapport van de Nationale Ombudsman werd

nog contact opgenomen
met de advocaat van een aantal ouders om te bezien of tot een hernieuwd gesprek kan worden

gekomen maar dit mislukte de meningen liggen te ver uiteen met name op het gebied van de
overhandiging van bewijsmiddelen Na de zomer van 2017 vindtgeen verdere opvolging meer
plaats met betrekking tot het ‘memo Palmen’
i7De EDP auditors van de Belastingdienst zoeken in het najaar van 2018 in voomamelijk

samenwerkingsgebieden op de Q schiJf netwerkschijf van de Belastingdienst naar informatie en
documenten inzake het CAF 11 HawaY dossier om vast te stellen of de informatieverstrekking aan

de Tweede Kamer volledig is geweest en om informatie te laten beoordelen doorde
Landsadvocaat De doelstelling van het onderzoek van de EDP auditors was om alle tot op dat
moment relevante documenten te identificeren De opdracht ziet omwille van de tijdsdruk in

eerste instantie met name op documenten en informatie die in het geheel niet in beeld waren De
EDP auditors hebben het onderzoek naar informatie op de Q schiJf uitgevoerd doorte zoeken op
bestands of foldernamen en hebben niet gezocht op basis van de inhoud van documenten Het

EDP onderzoek heeft het ‘memo Palmen’ niet gevonden
18 Op 12 maarl 2019 wordt de Auditdienst Rijk

ADR

naaraanleiding van toenemende aandacht

vanuit de Tweede Kamer en de media doorde Staatssecretaris van Financien 2017 2019

verzocht om een onderzoek uitte voeren naartoeslaggerelateerde CAF zaken in de periode 1
Januari 2013 tot 16 oktober2019 De Landelijk vaktechnisch coordinator Lavaco Toeslagen wijst
de ADR twee dagen voor het uitbrengen van het rapport van de ADR op het ‘memo Palmen’ De
ADR heeft op grond van hun afbakeningscriteria besloten het ‘memo Palmen’ niet in hun

rapportage te betrekken Het ‘memo Palmen’ gaf geen nieuwe informatie voorde beantwoording
onderzoeksvraag van de ADR DaarbiJ richtte de ADR zich bij het opstellen van haar
rapport op informatie beschikbaar op het niveau vanaf plaatsvervangend Directeur Generaal
Belastingdienst

van de

19 Op 21 maart 2019 vindt een debat plaats in de Tweede Kamer over het evaluatierapport inzake

het onterecht terugvorderen van kinderopvangtoeslagen

waarbij de Staatssecretaris van
aangeefldat er allerlei dingen tout zijn gegaan biJ toeslagen dat daar
excuses voor zijn aangeboden en dat een verbeterplan is ingediend De Staatssecretaris gaat er
Financien 2017 2019

op 21 maart 2019 nog wel vanuit dat er signalen van fraude waren bij zowel het Gastouderbureau
als bij de ouders zoals ook in 2017 het uitgangspunt was
20 Op 24 april 2019 doet de Raad van State uitspraak waarin zij een

besluit van de Belastingdienst

kinderopvangtoeslag stop te zetten vernietigt Deze uitspraak is het begin van de ‘kanteling’ in
de benadering van het CAF 11 HawaY dossier bij zowel Toeslagen als het Kemdepartement van
om

het Ministerie van Financien
21

In mei 2019 beoordeelt de Teamleider2

Toeslagen

^op verzoek van de Directeur Generaal

Belastingdienst 2017 2020 het CAF 11 HawaY dossier waarbij de nadruk komt te liggen op de

signalen rond de harde toepassing van de wet die volgens uitspraak van 24 april 2019 van de
Raad van State minder hardvochtig kon worden toegepast

pwc

8 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021
D

22 Op 31
van

mei en 3 juni 2019 worden concepten van een Kamerbrief rondgestuurd aan medewerkers

het Ministerie van Finanden ter bespreking in een ambtelijke voorbespreking van 4 juni 2019

In de concept Kamerbrief wordt de meeste recente informatie gedeeld over hef CAF 11 HawaT
dossier

lin de ambtelijke voorbespreking
Toeslagen
Hieruit blijktdat het CAF 11 Hawai dossier is

23 Op 4 juni in de ochtend doet de Teamleider 2

verslag over het hierboven aangehaaide onderzoek

opgestart naar aanleiding van GGD rapporten die aanwijzingen zouden bevatten van fraude maar
dat deze signalen niet voldoende uit de GGD rapporten kunnen worden afgeleid De Teamleider

2[

Toeslagen
jkomt tot de conclusie dat de grondslag voor een CAF aanpak en tevens de
onderliggende bewijsstukken en de vastlegging daarvan naarde maatstaf van het
controlehandboek van de Belastingdienst ondeugdelijk zijn

24 De Directeur Generaal

Teamleider 2|

Belastingdienst 2017 2020

Toeslagen

informeert vervolgens samen met de

^en eertpdewe^n de Directie Bestuursondersteuning en Advies

van het Ministerie van Financien

‘BOA’ de Staatssecretaris van Financien 2017 2019

met de Secretaris Generaal Ministerie van Financien

Samen

voegtde Staatssecretaris van
Financien 2017 2019 zich vervolgens bij de ambtelijke voorbespreking Geconcludeerd wordt
dat de concept Kamerbrief zoals die er ligt gegeven de uitkomsten het onderzoek van de
Teamleider 2
Toeslagen
^ de nadruk meer moest worden gelegd op de gerezen problemen
met betrekking tot de wijze waarop Toeslagen de wet handhaaft en dientte worden herschreven
25 De

Staatssecretaris van Financien

2017 2019

2013 2020

vraagt zich af of niemand anders twijfels inzake

de deugdelijkheid van CAF 11 Hawai dossier heeft geuit De Lavaco Toeslagen kent de

voormalig Vaco Toeslagen 2017

en vraagt deze of er reeds in een eerder stadium twijfels waren

gerezen over het CAF 11 Hawai dossier Vervolgens stuurt de Vaco Toeslagen 2017 op 4 juni
2019 het ‘memo Palmen’ toe aan de Lavaco Toeslagen die het vervolgens doorstuurt aan drie
andere medewerkers

26lnde middag van 4 juni laat de Staatsecretaris van Financien 2017 2019 leden van het CAF 11
Hawai onderzoeksteam naar Den Haag komen om hun visie rond het onderzoek te geven Hierbij
zijn tevens de Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2013 2020 de Directeur Generaal
Belastingdienst 2017 2020 de Algemeen Directeur Toeslagen 2019 en eeri|edewerk^OA
27 Tevens wordt besloten om een crisisteam In te richten om de werkzaamheden te coordineren ten

aanzien van het opstellen van een Kamerbrief naar aanleiding van de verkregen nieuwe inzichten
van de Teamleider 2

Toeslagen

alsmede het voorbereiden van de gesprekken die de

Staatssecretaris van Financien 2017 2019 op 11 juni 2019 voert met een aantal betrokken
ouders
28 Om de analyses en het schrijven van een nieuwe Kamerbrief te ondersteunen worden er in de

‘juni week’ van 2019 zogenoemde ‘factsheets’ opgesteld Factsheets bevatten onderwerpen
geanticipeerd wordt dat deze in debatten aan de orde kunnen komen De factsheets zijn
ook bedoeld voor bewindspersonen om relevante informatie snel inzichtelijk te hebben
Factsheets en bevatten een samenvatting van relevante informatie

waarvan

29 Op 4 juni 2019 wordt een start gemaakt met ‘factsheet 6’

In ‘factsheet 6’ wordt opgenomen welke

informatie er vanaf 2013 tot 2019 bekend was inzake CAF en CAF 11

reference te staan naar het ‘memo Palmen’van maart2017

In ‘factsheet 6’ komt een

Op 5 juni wordt een setconcept

factsheets besproken die op 11 juni 2019 met een notitie aan de Staatssecretaris worden

gearchiveerd Op 7 juni 2019 vervalt ‘factsheet 6’ met daarin de verwijzing naar het ‘memo
Palmen’ Er komt een nieuw ‘factsheet 6’ voor in de plaats over Gastouderbureau
In deze
nieuwe factsheet is geen verwijzing opgenomen naar het ‘memo Palmen’ Het ‘oude’ ‘factsheet 6’
is wel gearchiveerd waardoor een verwijzing naar het memo alsnog vindbaar is
30 Hoewel het onderwerp ‘tweede nationaliteit’ gedurende de besprekingen in de ‘juni week’ van

2019 ter sprake kwam

was het niet een van de

hoofdthema’s Omdat het ondenwerp wel de

aandacht van de politiek en de media trok is factsheet 10 Nationaliteit bij CAF zaken Toeslagen’

opgesteld

pwc

9 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

31

Op 14 juni2019 wordt de set factsheets zoals opgesteld in de ‘juni week’ van 2019 gearchiveerd

32 De leden van het MT Toeslagen uit 2017

met uitzondering van het lid van het MT Toeslagen dat

geen medewerking heefl verleend aan ons onderzoek

geven aan dat voor wat betreft de

inhoudelijke informatie ten behoeve van ‘factsheetO’ inclusief de verwijzing naar het ‘memo
Palmen’ ergeen contact met hen is opgenomen Sommigen van hen zien dit als een gemiste
kans om context te geven rondom de gang van zaken in 2017 ten aanzien van het CAF 11 HawaT
dossier en het ‘memo Palmen’ Ook de Vaco Toeslagen 2017 is niet gevraagd naar input voor

factsheet 6’ Wei heeft de Directeur Generaal op 4 juni 2019 contact gehad met de Algemeen
Directeur Toeslagen 2017
33 In de e

mailbox van het lid van het MT Toeslagen dat geen medewerking heeft verleend aan het
onderzoek is in de ‘juni week’ van 2019 correspondence gevonden betreffende de handreiking
die in 2017 is gedaan aan de advocaat van een aantal betrokken ouders naaraanleiding van de

gesprekken met de advocaat Ook de aan de advocaat in 2017 gestuurde brieven zijn aan de
Algemeen Directeur Toeslagen 2019 toegezonden
34

Bij het interne onderzoek naar het ‘memo Palmen’ stuurt Medewerker 1 UHB Belastingdienst op 4
juni 2019 een e mailbericht aan Medewerker 1 FJZ Belastingdienst met het ‘memo Palmen en de
tekst “Wij willen nagaan of bijgaande notitie binnen Financier] is verspreid Wii jij nagaan of dit in
jouw mailbox zit Het is a^omstig van een vaktechnisch medewerker maart 2017 Vervolgens
stuurt Medewerker 1 UHB Belastingdienst op 5 Juni 2019 aan Medewerker 1 FJZ Belastingdienst
een e mailbericht met het verzoek om het ‘memo Palmen’ niet in DigiDoc PwC het document
niet verder verspreiden
managementsysteem van het Ministerie van Financien op te slaan
en ook niet in DigiDoc hangen
Medewerker 1 UHB Belastingdienst stelt dit te hebben
gedaan om de reproduceerbaarheid van de reconstructie van hettijdspad van het ‘memo Palmen’
zuiverte houden Dit is ook zo verwoord in de Kamerbrief van 15 juni 2021
“

35 Gemterviewden verklaren dat het ‘memo

Palmen’ in de ‘juni week’ van 2019 niet meer relevant

werd geacht omdat het onderzoek van de Teamleider 2
van

Toeslagen

de ondeugdelijkheid

het CAF 11 HawaT dossier reeds in meer detail uiteen heeft gezet Daarnaast lag de focus in

de ‘juni week’ op hetzoeken van een opiossing voorde betrokken ouders Het ‘memo Palmen’

speelt daardoor in de juni week’ geen rol van betekenis aldus geinterviewden
36 Op 11

juni 2019 wordt de herziende Kamerbrief naar de Tweede Kamer verstuurd Deze

Kamerbrief heeft de titel ‘Richting een opiossing voor ouders in de CAF 11 zaak

kinderopvangtoeslag
van Financien

Tevens vindt op deze dag een gesprek plaats tussen de Staatssecretaris

2017 2019

en een aantal betrokken ouders

37 De juni week’ van 2019 staat ook in het teken van

het formuleren van de opdracht aan de

Commissie Donner De Commissie Donner wordt onderandere gevraagd naaradvies omtrent de

hoogte en reikwijdte van detegemoetkomingen voorde ouders in het CAF 11 HawaT dossier
alsmede de mogelijkheid om te komen tot compensatie van gedupeerden in de andere CAF
zaken

Het ‘memo Palmen’ is niet verstrekt aan de Commissie Donner

38 Op 26 juli 2019 dient RTL Nieuws een Wob verzoek in

waarin onder andere wordt gevraagd naar

“documenten aan de politieke leiding binnen het tijdvak van 1 januari 2017 tot en met heden U
wordt gevraagd om afschriff van alle memo’s nota’s en adviezen aan de staatssecretaris van

Financien inzake CAF

Het antwoord op deze uitvraag vanuit het Ministerie van Financien voIgt
op 15 november2019 Het ‘memo Palmen’ is niet meegestuurd in de beantwoording van het
Wob verzoek
van

Bij deze uitvraag is wel de hiervoor aangehaalde notitie aan de Staatssecretaris

11 juni 2019 meegestuurd waarin de factsheets worden genoemd Echter de factsheets zelf

zijn niet als bijiage meegestuurd Daarbij dient opgemerkt te worden dat het ‘memo Palmen’ niet
als bijiage bij factsheets zat
39 Op 12 maart 2020 worden de rapporten van de Commissie Donner

Omzien in Verwondering

en

het ADR rapport gepubliceerd

L

pwc

40 Op 2 juli 2020 wordt de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag

POK in

het leven geroepen Binnen de Belastingdienst wordt op 4 augustus 2020 een brede uitvraag

10 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

gedaan aan medewerkers van de Belastingdienst of zij beschikken over mogelijk relevante
informatie die verstrekt zou moeten worden aan de POK In reactie hierop verstuurt de Vaco
Toeslagen 2017 het ‘memo Palmen’ aan de medewerker binnen het Ministerie van Financien
die de documenten voor de POK verzamelt Het ‘memo Palmen’ wordt door deze medewerker

doorgezet naarde POK omdat het niet voldeed aan de vereisten van de informatie uitvraag
het memo Palmen had de plaatsvervangend Directeur Generaal van de
Belastingdienst of hoger niet bereikt Uiteindelijk is in oktober 2020 door de Tweede Kamer
gericht gevraagd naar het ‘memo Palmen’ omdat ondertussen Kamerleden verwijzingen naar het
‘memo Palmen’ hadden gevonden in concept factsheetO Hierdoor is het ‘memo Palmen’ in de
openbaarheid gekomen en ook aan de POK is verstrekt Het ‘memo Palmen’ is op 20 oktober
2020 in gelakte versie aan de Tweede Kamer verstrekt en vervolgens op 4 december2020 in
ongelakte staat Het ‘memo Palmen’ is op 28 oktober 2020 aan de POK verstrekt
n et

van de POK

1 3
41

Hoofdbevindingen van het onderzoek

Het ‘memo Palmen is opgesteld doorde Vaco Toeslagen in 2017 op verzoek van Lid 1 van het
MT Toeslagen ter nadere duiding van de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en

^

het op dat moment in gang zijnde onderzoek van de Nationale Ombudsman inzake het CAF 11

Hawai dossier
42 Het ‘memo

uitspraak

Palmen’ is in maart 2017 besproken in het MT Toeslagen in de context van de

van de Raad van State van 8 maart 2017 en

Ombudsman

het lopende onderzoek van de Nationale

Op basis hiervan heeft het MT Toeslagen een aantal acties gedefinieerd waaronder

het zoeken naar een opiossing voorgedupeerde ouders De gesprekken hieromtrent leidden niet

tot een opiossing voor de gedupeerde ouders
43 Het ‘memo

Palmen’ is niet gegoten in de standaardvorm van een ‘memo’ aan het MT Toeslagen
gearchiveerd bij de MT stukken Uit ons onderzoek is niet gebleken dat het ‘memo
Palmen’ tot juni 2019 buiten Toeslagen is verspreid
en is niet

44 In de eerste week van

juni 2019 ontstaat op het Ministerie van Financien een crisisachtige situatie
Toeslagen
Teamleider2|
[heeft geleid tot het inzicht dat er
onvoldoende bewijsmiddelen zijn daarmee twijfels ontstaan inzake de handheld van de
fraudesignalen zijn die de opzet van een CAF onderzoek billijken Het ‘memo Palmen’ wordt in
deze ‘juni week’ aan een aantal personen verstrekt die intern de gang van zaken in 2017 ten
aanzien van het ‘memo Palmen’ hebben onderzocht Het ‘memo Palmen’ speelde echter geen
belangrijke rol in deze ‘juni week’ aangezien de inhoud van het ‘memo Palmen’ ook herleidbaar
was vanuit de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het rapport van de Nationale
Ombudsman van 9 augustus 2017 Daarnaast kwamen uit de beoordeling van het CAF 11 HawaT
dossier doorde Teamleider2|
Toeslagen
^de nieuwe inzichten naar boven die in het
omdat nadere analyse door de

’memo Palmen’ van 2017 nog niet ter discussie stonden Daarnaast waren de medewerkers van
het Ministerie van Financien in de ’juni week’ van 2019 gericht op het creeren van een opiossing

voorde gedupeerde ouders
45 Uit ons onderzoek is niet gebleken dat het ‘memo

Palmen’ gedurende de onderzoeksperiode is

verstrekt aan de Minister van Financien de Staatssecretaris van Financien de Secretaris

Generaal Ministerie van Financien 2013 2020 of de Directeur Generaal Belastingdienst
46 Het ‘memo
en Wob

Palmen’ of een verwijzing naar het ‘memo Palmen’ is op latere momenten ADR POK

naar voren

gekomen maar niet opgenomen of verstrekt omdat het niet voldeed aan

daarvoorgestelde verschillende criteria
47 Tot 15 oktober 2020 is het ’memo
van Financien verstuurd
van

Palmen’ aan 24 verschillende medewerkers van het Ministerie

Gedurende het onderzoek hebben wij een

ingescande papieren versie

het memo aangetroffen

48 In de tweede helft van 2020 vindt bredere verspreiding van het ‘memo

Palmen’ plaats vanwege

de installing van de POK en de daaraan gerelateerde informatieverzoeken

pwc

11

I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

1 4

Beperkingen in ons onderzoek

49 Een onderzoek als het

onderhavige Kent inherente beperkingen

Deze zijn met name gelegen in

de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de informatie waaronderook onzekerheid over
bestaan en vervolgens traceerbaarheid van fysieke documenten
aan

Wij hebben geen redenen om
voormaiig

te nemen dat het Ministerie van Financien ons toegang tot informatie of

medewerkers heeft onfhouden
50

Gegeven de aard van ons onderzoek is de medewerking geheel vrijwillig Met uitzondering van
hetgeen hierna beschreven hebben alle personen die wij hebben benaderd als onderdeel van
ons onderzoek meegewerkt aan de interviews en hun e mailbox ter beschikking gesteld

51

Een lid van het MT Toeslagen uit 2017 heeft medewerking aan het onderzoek geweigerd De
Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2020 heden heeft meerdere gesprekken gevoerd
met het lid van het MT Toeslagen en dringend verzocht om medewerking Ook wenste het lid van

het MT Toeslagen niet de e mailbox ter beschikking te stellen aan PwC PwC heeft aangegeven
af te zien van een interview indien dat op basis van een dienstbevel zou plaatsvinden omdat
deelname aan het onderzoek op basis van vrijwilligheid dient te geschieden Wei is de e mailbox
van het betreffende lid van

het MT Toeslagen in het onderzoek betrokken nadat de Secretaris

Generaal Ministerie van Financien 2020 heden
aan

besloten heeft de e mailbox te overhandigen

PwC Het niet hebben kunnen interviewen van deze persoon heeft tot gevolg dat mogelijke

overige informatie waaroverdeze medewerker zou kunnen beschikken niet naar boven is
gekomen
52 De Staatssecretaris van

Financien 2017 2019 heeft geen medewerking verleend voor vrijwillige
inzage in zijn privetelefoon Volgens de Staatssecretaris bevatte zijn privetelefoon geen zakelijke
correspondentie Overigens is ons op basis van ons onderzoek niet gebleken dat het ‘memo
Palmen’ is verstrekt aan de betrokken Staatssecretaris

53 Uit ons onderzoek is

gebleken dat een Medewerker 1 FJZ Belastingdienst van het Ministerie van
Wij hebben deze

Financien het ‘memo Palmen’ in de ‘juni week’ van 2019 heeft ontvangen

medewerker niet kunnen interviewen vanwege gezondheidsredenen Hierdoor hebben we de
reactie van deze medewerker alleen kunnen afleiden uit de beschikbare digitale gegevens en
andere interviews
54 Vooronze informatievoorziening zijn wij mede afhankelijk van de betrouwbaarheid van de

toelichtingen van de medewerkers die wij hebben geinterviewd
zoveel mogelijkgetoetst aan de hand van andere informatie
55 Onze werkzaamheden hebben

Deze toelichtingen hebben wij

niet het karakter van een persoonsgericht onderzoek zoals

bedoeld in ‘NBA Handreiking 1112 Persoonsgerichte onderzoeken

Dit is ook gecommuniceerd

door het Ministerie van Financien aan haar medewerkers Ons rapport mag niet worden gebruikt
voor het nemen van

arbeidsrechtelijke maatregelen jegens individuele medewerkers

o
_ll
pwc

12 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

Achtergrond en
opdrachtformulering

2

2 1

Achtergrond

seGedurende de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag

POK

heeft een

verhoor plaatsgevonden met de voormalig vaktechnisch coordinator bij Toeslagen Vaco

Toeslagen 2017

Tijdens het verhoor werd aan de Vaco Toeslagen 2017 gevraagd naarhet
hierna aangeduid
als het memo Palmen ^ In het ‘memo Palmen’ duidt de Vaco Toeslagen de positie van
Toeslagen naaraanleiding van de uitspraak van de Raad van State van 8 maart2017 Ookdoet
de Vaco Toeslagen 2017 aanbevelingen aan het ‘Managementteam Toeslagen’ betreffende het
inwilligen van de klachten van ouders en het overgaan tot een schadevergoeding Het ‘memo
Palmen’ is opgenomen als appendix A 4 bij dit rapport
door haarin maart2017 geconcipieerde memo ‘Advies CAF dossier Hawa f

57 Het betreffende memo is op 4 december 2020 integraal en ongelakt aan de Tweede Kamer

veretrekt Dit heeft ertoe geleid dat op 23 december 2020 Kamervragen zijn gesteld ^ Deze
^
vragen zijn bij Kamerbrief van 18 januari 2021 beantwoord

58 In het debat van

19 januari 2021 inzake het Verslag van de Parlementaire

ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag Ongekend onrecht heeft de Minister President
toegezegd een onafhankelijk onderzoek in te laten stellen om de 25 Kamervragen van 23
december 2020 te kunnen beantwoorden
59 De toezegging van de Minister President luidde

“We moeten volgens mij al die mensen die

hierbij betrokken zijn interviewen We hebben namelijk gewoon het antwoord niet Datbetekent
dus dat we die mensen moeten interviewen Ik denk dat het dan verstandig is dat dat gebeurt

door een onathankelijke externe partij want het lijkt me beterdat we dat niet zelf doen

2 2

‘^

Opdrachtformulering

60 Naar

aanleiding van deze toezegging heeft de Secretaris Generaal van het Ministerie van
Financien PwC de opdrachtgegeven de gang van zaken rond het memo Palmen inzichtelijk te
maken vanaf het moment van concipieren van het memo tot het versturen van het integrale
‘memo Palmen’ aan de Tweede Kamer

61

De toezegging van de Minister President en de operationalisering van de Kamervragen door het
Ministerie van Financien leidde totde volgende onderzoeksvragen

62 0nderzoeksvraag 1

Tijdlijn ‘memo Palmen’ maart2017

november2020

“Maak een tijdlijn waaruit biijkt

t
\

•

wie het memo Palmen tussen maart 2017 en november 2020 toen het eindelijk naar de

•

Kamer gestuurd werd allemaal gekregen heeft via de mail offysiek of op andere wljze
bij welke bijeenkomsten het memo Palmen besproken is wie daarbij aanwezig was en
wat er besproken is

esOnderzoeksvraag 2

Reconstructie van de ‘juni week’ 2019

“Maak een reconstructie van de juni week’ van 2019 waarin

van dag tot dag

welke informatie er in de bijeenkomsten op tafel kwam Betrek daarbij

beschreven wordt

onder meer

volgende bijeenkomsten

https www lweedekamer nl sites default files atoms files pok_20201117 1_ _mw _palmen schlangen pdf
Aanhangsel Handelingen II2020 21 nr 2020Z25694
^Aanhangsel Handelingen II202012^ nr 1363
Handelingen II2020 21 nr 64 item 4

pwc

13 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

de

V

De ambtelijke voorbespreking op dinsdagochtend 4juni

De aansluitende bijeenkomst met de staatsecretaris en de ambtelijke leiding
De middagbespreking op 4 Juni met de ambtelijke en politieke leiding
De ochtendbesprekingen op woensdag 5 juni en de besprekingen daarna
De besprekingen op donderdag 6 en vrijdag 7 juni
Betrek bij deze reconstructie wat er per bijeenkomst aan de orde is gesteld over

bet memo Palmen uit maart 2017
de rol die tweede nationaliteit speelde in de context van bet ‘memo Palmen’ bij CAF
zaken als indicatie voor georganiseerd misbruik

en bet

gericbt uitvragen van tweede

nationaliteit
de ondeugdelijkheid van bet onderzoek in de CAF 11 zaak welke functionarissen bij elk
van deze

bijeenkomsten aanwezig waren

welke factsheets erzijn opgesteld en waarom daarin wel

ofjuistniet verwezen wordt

naar bet ‘memo Palmen’
v

64 Ten aanzien van de

onderzoeksperiode merken wij op dat het ‘memo Palmen’ op 20 oktober
2020 in gelakte vorm aan de Tweede Kamer is verstrekt en op 4 december 2020 in ongelakte
Het ‘memo Palmen’ wordt vanaf 15 oktober 2020

naar aanleiding van Kamervragen
Wij hebben vanaf 15 oktober 2020 de
verdere verspreiding van het ‘memo Palmen’ niet onderzocht Wel hebben wij de aanlevering van
informatie voorzover bettrekking hebbende op het memo Palmen’ aan de Tweede Kamer en de
vorm

breder verspreld binnen het Mlnisterie van Financlen

POK in ons onderzoek betrokken

o
O
_ll
pwc

14 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

3
3 1

Verrichte werkzaamheden
Algemeen

65 Het Ministerie van

Financien heeft ons gevraagd een feitenonderzoek uit te voeren en de hiervoor
aangehaalde tijdlijn en reconstructie opte stellen In de Nota van Inlichtingen inzake het
onderzoek stelt het Ministerie van Financien “in dit stadium is sprake van een feitenonderzoek ter
beantwoording van de onderzoeksvragen en is geen sprake van een persoonsgericht
feitenonderzoek

66 Onze werkzaamheden

zijn gericht geweest op het in kaart brengen van feiten en omstandigheden

context inzake het ‘memo Palmen’ en de juni week Dit betekent dat wij geen oordeel

rapporteren overde gedragingen van individuele medewerkers van het Ministerie van Financien
Mede daarom hebben wij in ons rapport geen namen van individuele medewerkers opgenomen
maar hebben

De enige uitzondering betreft mevrouw

wij gewerkt met functieaanduidingen

Palmen naar wie het memo is vernoemd
67

Wij hebben de volgende werkzaamheden uitgevoerd
Verzamelen en analyseren van informatie
Interviewen van voor het onderzoek relevante personen

Analyseren van informatie en interviews
Concipieren van het rapport inclusiefwederhoor
Afstemming van het rapport met opdrachtgever
3 2

►

Verzameten en analyseren van informatie

68 Onze werkzaamheden bestonden uit het identificeren en verzamelen van de relevante informatie
van het Ministerie van
van 53

voormalig

Financien Wj hebben de beschikking gekregen over de digitale gegevens
medewerkers Daarnaast hebben wij in ons onderzoek digitale gegevens

betrokken die afkomstig zijn uit digitale systemen van het Ministerie van Financien en de

Belastingdienst Ten slotfe hebben wij gebruik gemaakt van de informatie die als onderdeel van
eerdere onderzoeken naar kinderopvangtoeslagen beschikbaar is gemaakt
69 Bij de uitvoering van het informatieonderzoek is rekening gehouden met het beginsel van

proportionaliteit door de zoekacties uit te voeren op basis van een door PwC onafhankelijk

opgestelde zoekstrategie en daarop gebaseerde zoektermen Voorwat het onderzoek op mobiele
teiefoons is het beginsel van subsidiariteit in acht genomen ter voorkoming onevenredig zware
inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
70 In appendix A 1

Is een beschrijving opgenomen van de wijze waarop digitale informatie is

geidentificeerd veiliggesteld en overgedragen aan PwC In appendix A 2 hebben wij een
overzicht opgenomen van de voormalig medewerkers van het Ministerie van Financien waarvan
wij de digitale gegevens hebben betrokken in het onderzoek

3 3

Interviews

71 Ter verkrijging en verificatie van voor ons onderzoek relevante informatie

informatie in de juiste context te kunnen plaatsen hebben wij 38

alsmede om deze

voormalig

medewerkers van

het Ministerie van Financien geinterviewd Daarnaast hebben wij van een aantal betrokkenen
informatie verkregen in informatieve gesprekken Daarnaast hebben wij gesproken met een
aantal personen dat betrokken is geweest bij eerdere onderzoeken naarde

kinderopvangtoeslagen
72 In

appendix A 2 hebben wij een geanonimiseerd overzicht opgenomen van de voormalig
medewerkers van het Ministerie van Financien en andere betrokkenen die wij als onderdeel van
het onderzoek hebben gesproken of geinterviewd

73 Van de interviews zijn door ons verslagen gemaakt

in hun interviewverslag en hebben waar nodig op

pwc

15 I Ministerie van Financien

De geinterviewden hebben inzage gekregen

en aanmerkingen

CONCEPT 17 September 2021

kunnen maken Alle

geintetviewden hebben hun verslag geaccordeerd PwC heeftde interviewverslagen mede als
basis gebmikt voor het schrijven van het onderhavige rapport Zoals te doen gebruikelijk bij dit
soort onderzoeken en ter waarborging van een optimaie medewerking aan de interviews heeft
PwC de interviewversiagen niet gedeeid met het Ministerie van Financien
74 Hoewel dit als onderdeel van de opdracht door het Ministerie van Financien was gevraagd

hebben wij geen ‘rode draden verslag’
van de

niet tot individuele personen herleidbare samenvatting
interviews toegevoegd Onze belangrijkste overweging hierbij is dat de relevante

informatie uit de interviews in die delen van het rapport zijn verwerkt waar deze in de context van
betreffende onderwerp tot hun recht komen

3 4
75

Wederhoor

Wij hebben wederhoor uitgevoerd bij die personen die een wezenlijke bijdrage hebben geleverd
aan ons onderzoek en bij personen die verantwoordelijkheid droegen gedurende de
onderzoeksperiode Deze personen kregen de voor hen relevante delen van het concept rapport
voorgelegd ter verificatie Alle personen die wij hebben uitgenodigd voor wederhoor hebben
hiervan gebruikt gemaakt met uitzondering van het lid van het MT Toeslagen dat medewerking
aan ons onderzoek heeft geweigerd

maar die wij alsnog de mogelijkheid hebben geboden voor

wederhoor

Wij hebben alle reacties in gezameniijkheid beschouwd en indien door ons relevant
geacht in het kader van beantwoording van de onderzoeksvragen in het rapport verwerkt
3 5

Afstemming met opdrachtgever

76 Op 17 September 2021

hebben wij ons rapport in concept aangeboden aan het Ministerie van

Financien om enerzijds het Ministerie in de gelegenheid te stellen ons op eventuele onjuistheden
te attenderen en anderzijds om een ambtelijke reactie voorte bereiden op ons rapport

3 6
77

Beperkingen van het onderzoek

Wij hebben de opdracht uitgevoerd en overde uitkomsten gerapporteerd in overeenstemming
met op ons van toepassing zijnde beroepsregels

78 De door ons uitgevoerde werkzaamheden houden geen assurance werkzaamheden in
79 Een onderzoek als het

onderhavige kent inherente beperkingen

Deze zijn met name gelegen in

de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de informatie waaronderook onzekerheid over
bestaan en vervolgens traceerbaarheid van fysieke documenten
aan

Wij hebben geen redenen om

te nemen dat het Ministerie van Financien ons toegang tot informatie of

voormalig

medewerkers heeft onthouden
80 Ons onderzoek is

gebaseerd op vrijwillige medewerking aangezien wij geen
opsporingsbevoegdheid hebben Met uitzondering van hetgeen hierna beschreven hebben alle
personen die wij hebben benaderd als onderdeel van ons onderzoek meegewerkt aan de
interviews en hun e mailbox ter beschikking gesteld

81

Een lid van het MT Toeslagen ult 2017 heeft medewerking aan het onderzoek geweigerd De
Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2020 heden heeft meerdere gesprekken gevoerd
met het lid van het MT Toeslagen en dringend verzocht om medewerking Ook wenste het lid van
het MT Toeslagen nietde e mailbox ter beschikking te stellen aan PwC PwC heeft aangegeven
af te zien van een interview indien dat op basis van een dienstbevel zou plaatsvinden omdat
deelname aan het onderzoek op basis van vrijwilligheid dient te geschieden Wei is de e mailbox
van het betreffende lid van

het MT Toeslagen in het onderzoek betrokken nadat de Secretaris

Generaal Ministerie van Financien 2020 heden besloten heeftde e mailbox te overhandigen
aan

PwC Het niet hebben kunnen interviewen van deze persoon heeft tot gevolg dat we de

exacte opvolging van het ‘memo Palmen’ in de periode na 14 maart 2017 gereconstrueerd

hebben aan de hand van de ons ter beschikking gestelde informatie
82 De Staatssecretaris van

Financien

2017 2019 heeft geen medewerking verleend voor vrijwillige

inzage in zijn privetelefoon Volgens de Staatssecretaris bevatte zijn privetelefoon geen zakelijke
correspondentie Overigens is ons op basis van ons onderzoek niet gebleken dat het ‘memo
Palmen’ is verstrekt aan de betrokken Staatssecretaris

pwc

16 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

83 Uit ons onderzoek is gebleken dat een

Medewerker 1 FJZ Belastingdienst van het Ministerie van

Finanden het ‘memo Palmen’ in de ‘juni week’ van 2019 heeft ontvangen

Wij hebben deze

medewerker niet kunnen interviewen vanwege gezondheidsredenen Hierdoor hebben we de
reactie van deze medewerker alleen kunnen afleiden uit de beschikbare digitale gegevens en
andere interviews
84 Vooronze informatievoorziening zijn wij mede afhankelijk van de betrouwbaarheid van de

toelichtingen van de medewerkers die wij hebben ge mterviewd
zoveel mogelijkgetoetst aan de hand van andere informatie
85 Onze werkzaamheden hebben

Deze toelichtingen hebben wij

niet het karakter van een persoonsgericht onderzoek zoals

bedoeld in ‘NBA Handreiking 1112 Persoonsgerichte onderzoeken’

Dit is ook gecommuniceerd

door het Ministerie van Financien aan haar medewerkers Ons rapport mag niet worden gebruikt
voor het nemen van

3 7

arbeidsrechtelijke maatregelen jegens individuele medewerkers

Interactie met het Ministerie van Financien

86 0m ons onderzoek effectiefte kunnen uitvoeren

Beveiligingsambtenaar van het Ministerie van

zijn wij operationeel ondersteund doorde

Financien voor het organiseren van de

gegevensidentificatie logistieke processen en interactie met betrokken medewerkers Wij zijn
ondersteund doorde plaatsvervangend CISO van de Belastingdienst en de Adviseur
Informatiebeveiliging en Privacy van het Ministerie van Financien bij het verzamelen en
verwerken van de digitale gegevens

szDaarnaast heeft het Ministerie een begeleidingscommissie ingesteld bestaande uit de Secretaris
Generaal van het Ministerie van Financien 2020 heden

en

leden van verschillende

dienstatdelingen De rol van de begeleidingscommissie bestond uit het bewaken van de
voortgang van ons onderzoek en hetsignaleren en opiossen van eventuele knelpunten De
begeleidingscommissie heeft ons concept rapport getoetst op kennelijke onjuistheden
Daarnaast heeft de begeleidingscommissie namens het Ministerie van Financien de
zorgvuldigheid van het onderzoek bewaakt vanuit haar rol als werkgever De
begeleidingscommissie is 9 keer bij elkaar geweest
88 Wij hebben ons onderzoek onafhankelijk kunnen uitvoeren waarbij wij geen redenen hebben om
aan te nemen dat het Ministerie van Financien ons toegang tot informatie of

voormalig

medewerkers heeft onthouden Het Ministerie van Financien heeft geen invioed uitgeoefend op

de aard en diepgang van onze werkzaamheden

3 8

Doorlooptijd van ons onderzoek

89 De omvang en complexiteit van het onderzoek bleek significant af te wijken van de verwachtingen

bij het formuleren van de onderzoeksopdracht Hierdoor is het aantal voormalig

medewerkers

dat wij hebben moeten interviewen en de hoeveelheid digitale informatie die wij hebben moeten

analyseren sterktoegenomen
90 Daarnaast hebben wij gegeven de sensitiviteit van het onderzoek en ter waarborging van de

zorgvuldigheid van de uitvoering van het onderzoeksproces in overleg metde
begeleidingscommissie extra waarborgen gecreeerd inzake het verzamelen van digitale
gegevens en het interviewen van betrokken voormalig medewerkers
91

Bovenstaande factoren hebben een belangrijke rol gespeeld bij het verschuiven van de

opieverdatum van ons rapport van 1 juli 2021 naar 30 September 2021

_ll
pwc

17 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

Context

4
4 1

Context rond de CAF onderzoeken

92 Om de in ons rapport opgenomen feiten

in de juiste context te kunnen plaatsen is het nodig om

eerst een korte historisch samenvatting te schetsen van de aanloop naar de

kinderopvangtoeslagaffaire
93 Het maatschappelijk debat omtrent fraude met toeslagen ontstond onder andere naar aanleiding
van de

zogenoemde ‘Bulgarenfraude’ Doordat de Belastingdienst inkomensafhankelijke
toeslagen vooraf bij aanvraag uitbetaalde en pas achteraf controleerde ontstond de situatie
waarbij vermeende Bulgaarse bendes fraude pleegden met toeslagen Bulgaarse katvangers
zouden zich inschrijven bij een gemeentelijke dienst in Nederland met een fictief woonadres
Vervolgens stonden ze geregistreerd als woonachtig in Nederland Hierdoor kregen zij een
Burgerservicenummer BSN toegewrezen welke ze tegen geringe vergoeding overhandigden
Deze laatsten maakten vervolgens een DigID aan en vroegen
inkomensafhankelijke toeslagen aan in Nederland
aan de bendeleiders

94 In de Tweede Kamer ontstond veel ophef naar aanleiding van de ‘Bulgarenfraude’ hetgeen zelfs

leidde tot een motie van wantrouwen tegen de Staatssecretaris van Financien 2017 2019 op 15
mei 2013 ^ De politiek legde als gevolg van de Bulgarenfraude steeds meer nadruk op het
voorkomen van fraude met toeslagen

hetgeen leidde tot de ‘Wet aanpak fraude toeslagen en

fiscaliteit’ van 2013 Ten gevolge van deze wet is de Belastingdienst Toeslagen in de uitvoering
van de toekenning van toeslagen zich vol op fraude signalen gaan richtten
95 Uit de verschillende interviews in

het onderhavige PwC onderzoek komt het beeld naar voren dat

de Belastingdienst door verschillende factoren zoals de Bulgaren fraude en de leegloop door de

ruimhartige vertrekregeling in een politieke en bestuurlijke crisissituatieverkeerde De ruimhartige
vertrekregeling heeft uiteindelijk geleid tot het onder ‘verscherpt toezicht’ stellen van de
Belastingdienst
96Vanuit de FIOD kwamen fraudesignalen naar boven die te maken hadden met malafide

facilitators Een facilitator is in dit kadereen commerciele partij

belastingadviseur
gastouderbureau e d die optreedt als bemiddelaartussen de burger en de overheid voor het
verkrijgen van toeslagen Om deze reden is in September 2013 het Combiteam Aanpak
Facilitators CAF team ingesteld onder bestuurlijke verantwoording van de Algemeen Directeur
Belastingen Belastingdienst Het CAF team had tot doel onderzoek uitte voeren naar signalen
van mogelijke misbruik van toeslagen onder regie van een facilitator Het CAF team is een

samenwerkingsverband van diverse dienstonderdelen van de Belastingdienst
97 Een CAF team richtte zich niet op de

gerelateerd

aan

toeslagen van de individuele burgers maar op signalen
de facilitator bemiddelaar De bevindingen van het CAF team werden

overgedragen aan de betrokken directie s van de Belastingdienst die mogelijke vervolgacties
bepaalden voorde verdere behandeling van de zaak De Directie Toeslagen beoordeelde het
recht op toeslag van de individuele burger In geval er sprake is van een verhoogd risico voIgt een
intensieve beoordeling waarbij bewijsstukken over een langere periode worden opgevraagd De
criteria voorde beoordeling van het recht op toeslag komen voort uit de wet en regelgeving
98 In de kamerbrief van 11
aan

juni 2019 gaf Staatssecretaris van Financien 2017 2019 het volgende

overde werkwijze van het CAF team

“De behandeling van CAF zaken wordt gestart op basis van interne en ofexterne

signalen over vermoedens van georganiseerd misbruik Zoals eerder aangegeven
kunnen deze signalen in het geval van de kinderopvangtoeslag afkomstig zijn van
bijvoorbeeld de GGD en gemeenten of van constateringen door andere onderdelen van
de Belastingdienst

_ll
pwc

^

Kamerstukken II2012 13 17050

18 I Ministerie van Financien

nr

433

CONCEPT 17 September 2021

Vanafde startperiode van het CAF maakte Toeslagen na het ontvangen van een signaal
een uitdraai uit de

systemen Hiervoor ward vanaf2013 door een medewerker een
uitgebreid queryverzoek gedaan om gegevens uit de systemen te kunnen combineren In
dit queryverzoek ward gevraagd om specifieke gegevens over vraagouders Naast naam
adres

en woonplaats warden bijvoorbeeld ook gegevens over eerste en tweede
nationaliteit de startdatum van de toeslag en een eventuele immigratiedatum

opgevraagd
Wanneerde analyse van een query aanwijzingen geeft van mogelijk georganiseerd
misbruik warden bezoeken aan gastouders en ofeen gastouderbureau uitgevoerd
Bezoeken warden In het geval van CAF zaken afgerond met een intern verslag van

bevindingen
Vanaf 2014 warden de analyses van de queries vastgelegd in een intern document om

overzichtelijk beeld te geven van de situatie Dit interne document bevat een
samenvattend overzicht van het aantal vraagouders het soort toeslag de woonplaatsen
een

van de

vraagouders en de totale financiele omvang Ook de nationaliteit van aanvragers
Sinds 2016 wordt specifiek op basis van dit
document besloten ofverder onderzoek nodig is bijvoorbeeld in de vorm van een
was opgenomen in dit interne document

actualiteitsbezoek Informatie overde tweede nationaliteit is geen selectiecriterium

geweest bij de starten van CAF zaken dat waren immers steeds signalen van buitenaf
Recent is besloten dat nationaliteit ook geen onderdeel meer is van het queryverzoek ”^
99 Binnen de CAF zaken werd onderscheid gemaakt tussen de ‘zachte’ stopzetting en de ‘harde’

stopzetting van de toeslagen Bij een ‘zachte’ stop werd de uitbetaling van kinderopvangtoeslag
stopgezet hangende een onderzoek naarde rechtmatigheid van de reeds verkregen toeslag
Ouders ontvingen een verzoek om informatie waarin hen werd verzocht bewijsstukken aan te
leveren waaruit het recht op toeslag bleek

Stopzetting van de kinderopvangtoeslag vond plaats

voordat de reactietermijn voor dit verzoek was afgelopen Ouders hoefden als gevolg van de

‘zachte stop’ nog geen toeslag terug te betalen maar ontvingen ook geen toeslag meer Pas
nadat de het onderzoek naarde bewijsstukken van de ouders was afgerond kregen ouders een
nieuw voorschotbesluit Dit kon onder meer tot gevolg hebben dat ouders de reeds ontvangen
^

kinderopvangtoeslag moesten terugbetalen De commissie Conner heeftde zachte stop
aangeduid als een ‘conservatoire maatregel’ Erwerd voorkomen dat hangende het onderzoek de
bedragen die mogelijk moesten worden terugbetaald vender opiiepen Bij een ‘harde’ stopzetting
werd een eerder vastgestelde voorschotbeschikking metterugwerkende kracht stopgezet en
8
gecorrigeerd waardoor ook de reeds betaalde toeslag werd teruggevorderd
100 Een van de dossiers van

het CAF teani betrof het CAF 11 Hawai dossier Dit dossier zag op het

Gastouderbureau

dat vraag en aanbod op het gebied van gastouderopvang
elkaar
bracht
Inzake
het
CAF
11
HawaT
dossier werd een signaal neergelegd bij de Directie
bij

Toeslagen dat uit GGD rapporten zou blijken dat aanleidingen waren tot mogelijke fraude De
wijze waarop het CAF 11 Hawai dossier is opgebouwd is in de ‘juni week’ van 2019 onderwerp
van discussie geworden
4 2
101

^

X
^

Andere onderzoeken

In het kader van de problematiek rond de Kinderopvangtoeslagen zijn in de periode waar het

onderhavige onderzoek op ziet
uitgevoerd

®

Kamerstukken II2018 19 31066

nr

maart 2017

november 2020

een aantal andere onderzoeken

490

^

Bijiage bij Kamerstukken It 2020 21 31066 nr 775 p 1
“
Omzien in verwondering 2 Eindadvies Adviescommissie Uitvoering Toeslagen

pwc

19 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

12 03 2019

Onderzoek nationale ombudsman

Rapport “Geen powerplay maarfair play”®
9 augustus 2017
Rapport over hoe Toeslagen gehandeld heeft bij de beeindiging van lopende

kinderopvangtoeslag van 232 gezinnen
EDP onderzoeken
Dit rapport bestaat uit 2 delen^°

1
2

Verslag onderzoek bij Toeslagen
Verslag scan van Q schiJf in onderzoek bij Toeslagen

Adviescommissie Uitvoering Toeslagen
Commissie onder leiding van de heer Donner
^

Rapport “Omzien in Verwondering Interim advies
Rapport “Omzien in Verwondering 2 Definitief advies’V^
12maart2020

O

Auditdienst Rijk ADR

Rapport “Toeslaggerelateerde CAF zaken”
12maart2020
Autoriteit Persoonsgegevens AP

Rapport “Belastingdienst Toeslagen
^ ’
kinderopvangtoeslag

De verwerking van de nationaliteit van aanvragers

van

17Juli2020
Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag POK

Rapport “Ongekend onrecht

’®

17 december2020

4 3
102 Voor het

Organisatiestructuur van het Ministerie van Financien
goede begrip van dit rapport hebben wij onderstaand de organisatiestmctuur van het

Ministerie van Financien kort beschreven voorzover relevant in het kader van ons onderzoek
103 In

hoofdlijnen bestaat de organisatie van het Ministerie van Financien uitde Minister de

Staatssecretaris de Secretaris Generaal en onder andere de Directeur Generaal Belastingdienst
Onder de Directeur Generaal Belastingdienst vallen onder andere de directie Toeslagen en de

concerndirecties Fiscale en Juridische Zaken

FJZ

en

Uitvoerings

en

Handhavingsbeleid

UHB

io4Hoewel de organisatiestructuur in de onderzoekperiode op onderdelen is gewijzigd

organogram van 2019 voldoende inzicht voor een goed begrip van dit rapport

geeft het
appendix 0

105 In ons rapport hebben wij functieaanduidingen gebruikt die zo goed mogelijk recht doen aan de

functie van de betreffende

voormalig

van het Ministerie van Financien

I

geweest

^

pwc

medewerker en waaruit ook blijkt binnen welk departement

iemand gedurende de onderzoeksperiode werkzaam is

Dit is van belang voor de analyse op welk niveau informatie zoals het ‘memo

Afkomstig van de website www natiQnaleombudsman nl
Afkomstig van de website httos informatlepunlkinderoDvanatoeslaa riiksoverheid nl
Afkomstig van de website www rijksoverheid nl
Afkomstig van de website www riiksoverheid nl
Afkomstig van de website www riiksoverheid nl
Afkomstig van de website www autoriteitpersoQnsgeoevena nl
Afkomstig van de website www riiksoverheid nl

20 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

Onderzoeksvraag i tijdlijn
Verspreiding ‘memo Palmen

5

—

5 1

Onderzoeksvraag inzake opstellen tijdlijn verspreiding van het ‘memo
Palmen’

106 De

onderzoeksvraag van het Ministerie van Financien luidt

“Maak een tijdlijn waaruit blijkt
•

wie het memo Palmen tussen maart 2017 en november 2020 toen het eindelijk naar de

•

Kamer gestuurd werd allemaal gekregen heeft via de mail offysiek of op andere wijze
bij welke bijeenkomsten het memo Palmen besproken is wie daarbij aanwezig was en
wat er besproken is
”

5 2

Inleiding periode 20 juli 2016

107 Voorafgaand aan

10 maart 2017

het opstellen van het ‘memo Palmen’ in maart 2017 spelen de volgende

onderwerpen welke relevant zijn voor het begrijpen van de context waarin het memo tot stand is
gekomen
de inrichting positionering van Vaktechniek binnen Toeslagen

klachtprocedures bij Toeslagen en het onderzoek van de Nationale Ombudsman
de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017
108 Deze onderwerpen zullen eerst kort worden toegelicht voordat de tijdlijn vanaf maart 2017 wordt

uitgewerkt Voorafgaand aan maart 2017 spelen uiteraard meeraspecten rondom hetCAF 11
HawaT dossier Deze worden hier verder buiten beschouwing gelaten omdat het onderzoek ziet

op het opstellen van het memo en hetgeen daarna plaafsvindt
109 Bij de oprichting van Toeslagen in 2005 is gekozen om een

kosteneffectieve

uitvoeringsorganisatie op te richten waarbij vooral werd gewerkt met behandelvoorschriffen of
werkinstructies Doordat wetgeving behoorlijk ‘digitaal’ is vormgegeven is het behandelproces in
hoge mate geautomatiseerd hetgeen 00k noodzakelijk is gezien de omvang van de populatie en
de frequentie van betalingen gecombineerd met een hoge mutatiegraad Voor het maken van de
beslissing of een aanvrager in aanmerking kwam voor een toeslag moest voorde juiste
toepassing van de wet vaak een stringente beslisboom gevolgd worden De wet bood weinig
mogelijkheden totdiscretionaire bevoegdheid van medewerkers Daarnaast bestond de formatie
van de directie Toeslagen voor het grootste deel uit functies op het niveau van groepsfunctie C
zogenaamde ‘c’ medewerkers waarvoorals minimaal opieidingsniveau MBO 2 vereist was
Het Management Team MT Toeslagen bestond in 2017 uit de Algemeen Directeur Toeslagen
en vier leden

iioOp20 juli2016 wordttijdenseen gezamenlijke dag van het MTToeslagen medegedeeld dat
mevrouw Palmen PwC hierna aangeduid van Vaco Toeslagen 2017
zal starten als
Vaktechnisch Coordinator bij de Toeslagen Vaco Toeslagen “VaCo PwC Vaco Toeslagen
2017 is geselecteerd Ze start binnenkort Vaktechniek kent Toeslagen tot op heden niet
Belangrijk is dat er op dat terrain verbinding wordt gemaakt met de overige segmenten
Vaktechniek heeft een belangrijke rol in de leercirkel dat is duidelijk Om vast te stellen waar
Vaktechniek gepositioneerd moet worden moet eerst vastgesteld worden hoe we Vaktechniek in

willen zetten Het gaat hier echt om een verandering ten opzichte van de huidige situatie die het
MT wil realiseren Om die reden is besloten Vaktechniek als portefeuille te beleggen bij PwC Lid
1 van het MT Toeslagen 2017 S 2019

is daarmee het eerste aanspreekpunt voor PwC
gedurende de penode dat zij het plan schrijft hoe Vaktechniek vorm te
geven binnen de kaders die het MT afspreekt
appendix A 10 1

Vaco Toeslagen 2017

111

Vaktechniek ondersteuntde uitvoerende medewerkers in het primaire proces permiddel of
proces De Vaco is een gezaghebbend specialist voor een middel of proces en heeft kennis van
relevante toezichtvormen Hierdoor kunnen complexe middel overstijgende problemen worden

pwc

21

I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

opgelost Vaktechniek adviseerl bewaakt en verbindt hierbij beleid en uitvoering om te

waarborgen dat eenheid bestaat in het beleid en de uitvoering daarvan binnen de Belastingdienst
appendix A 10 2 Zo wordt toegezien op het feit dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden in
de mate waarin zij aan elkaar gelijk kunnen worden gesteld

Vragen betreffende de uitvoering

worden doorgaans eerst aan een Vaktechnisch Aanspreekpunt VTA

indien nodig

een casus verder“escaleren” naarde Vaco

voorgelegd

De VTA kan

Vervolgens kan de Vaco “escaleren”

naarde Landelijk Vakcoordinator Lavaco of indien ersprake is van een rechtsvraag deze

voorleggen aan een van de Kennisgroepen bijvoorbeeld de kennisgroep Formeel Recht of de
Kennisgroep Toeslagen
112 Tot 2016 kende

Toeslagen ‘beleid en vaktechniek’ dat bestond uit functionarissen van de
regieteams Handhavingsregie en Productieregie Zij vervulden gezamenlijk de functie
vaktechniek In 2016 beschikte Toeslagen niet over een Vaco en de plaats die de Vaco zou gaan
krijgen was nog onduidelijk De Algemeen Directeur Toeslagen 2017 was gekomen tot een
zogenoemd kwadranten besturingsmodel waarbij de organisatie werd ingericht in 4 kwadranten
te weten Handhaving Productie Bedrijfsvoering en Organisatie Ontwikkeling leder kwadrant
stond onderleiding van een lid van het MT Toeslagen Naastde vier kwadranten bestonden
‘regieteams’ en ‘normale teams’ ookwel ‘procesteams’ of‘operationele’ teams ‘Regieteams’
zijn gekoppeld aan een van de vier kwadranten ‘Normale teams’ zijn niet gekoppeld aan
kwadranten maar staan hier los van De ‘normale teams’ vallen onder de verantwoordelijkheid
van een teamleider die weer verantwoording aflegt aan een lid van het MT Toeslagen
‘Regieteams’ dragen zorg voorde ondersteuning van dagelijkse werkzaamheden binnen een
kwadrant Erwaren onder meer procesteams beroep bezwaren fraude klachten uitval en

uitworp vraag en toezicht Bij de ‘Regieteams’ komtwerk binnen en zij zorgen vooreen verdeling
van

het werk over de normale teams’ Zowel in het kwadrant Productieregie als in het kwadrant

Handhavingsregie zaten een aantal medewerkers Beleid en Vaktechniek In de operationele
teams was geen een enkele uitzondering daargelaten hoogwaardige vaktechnische kennis
gepositioneerd
113 De Vaco Toeslagen

2017 werd verzocht om een plan te maken voor het inrichten van

Vaktechniek binnen Toeslagen Binnen de Belastingdienst wordt Toeslagen ook wel

‘Belastingdienst Rood’ genoemd waargelden worden uitgegeven via toeslagen De Vaco
Toeslagen 2017 kwam van de traditionele Belastingdienst ookwel ‘Belastingdienst Blauw’
genoemd waargelden worden geind De Belastingdienst onderging in die tijd een verandering in
organisatiemodel Erwerd een zogenaamd Raad van Bestuur model’ ontwikkeld Toeslagen had
voor die tijd een solitaire positie binnen de Belastingdienst Met de komst van het nieuwe

besturingsmodel werd Toeslagen ondergebracht in hetzelfde onderdeel als Belastingen
aangestuurd door een Chief Operating Officer COO De COO stuurde op meer uniformiteit in
organisatieonderdelen De gedachte was dat de Vaco Toeslagen 2017 bij Toeslagen een

soortgelijke vaktechnische organisatie zou gaan oprichten zoals ze gewend was binnen ‘Blauw’
114

Bij Toeslagen maakte Vaktechniek geen onderdeel uit van deze structuur en viel de vaktechnisch
coordinator dan ook niet onder een Lavaco Deze laatste functie werd pas in 2018 ingevuld Er
was sprake van een kwadrantenmodel waarbij ergeen centrale codrdinatie van Vaktechniek
bestond Bij Toeslagen was er het cluster ‘Beleid en Vaktechniek’ medewerkers Beleid en
Vaktechniek verdeeld overde regieteams Productieregie en Handhavingsregie In de
operationele teams zaten geen vaktechnische medewerkers Velen binnen Toeslagen zagen dan
ook niet het belang van een aparte Vaco direct onder het MT Toeslagen De Vaco Toeslagen
2017 werd tijdelijk tussen de vier kwadranten en het MT Toeslagen geplaatst

Toeslagen 2017

een eigen

Vaco Toeslagen

2017

waarbij de Vaco

lid van het MT Toeslagen kreeg toegewezen als aanspreekpunt De

bij indiensttreding de eerste persoon die de functie van Vaco
appendix A 10 1 Bij aanvang van de functie heeftde Vaco
zlch gericht op de coordinatie van de Vaktechniek en het aansturen en
was

vervulde binnen Toeslagen

Toeslagen 2017

ondersteunen van vaktechnische medewerkers Vaktechnische medewerkers konden met

complexe casussen bij de Vaco terecht In de praktijk werd er periodiek overleg gevoerd tussen
het cluster Beleid en Vaktechniek en de Vaco
115 Er bestonden verschillende denkbeelden over het inpassen van een vaktechnische structuur bij

Toeslagen In de loop van 2016 zijn er meerdere structuren voorgesteld en besproken in het MT
Toeslagen Er Is uiteindelljk gekozen om de Vaco Toeslagen 2017 onderdeel te maken van een

pwc

22 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

kwadrant en om deze functie niet direct onder een lid van het MT Toeslagen te plaatsen De Vaco

Toeslagen 2017 was het niet eens met deze structuur en dit is uiteindelijk een van de redenen
geweest voor het vertrek van de Vaco Toeslagen 2017 in mei 2017 Eind 2016 komt het MT
Toeslagen tot de conclusie dat de positionering van de Vaco tussen het MT Toeslagen en de vier
kwadranten nietleidt tot de hun voorogen staande opiossing Rond de jaarwisseling 2016 2017
vernam de Vaco

Toeslagen 2017 dat het besluit was genomen dat de inrichting van
Vaktechniekzou worden zoals hiervoor beschreven met als reden dat Vaktechniek niet in het
kwadrantenmodel paste
116 Op 7 november2016 ontvangt Toeslagen een brief van de Nationale Ombudsman

waarin een

onderzoek wordt aangekondigd naar aanleiding van een klacht van de advocaat van enkele

ouders

appendix A 10 3

Deze klaagt onder meer “over de trage behandeling door Toeslagen

van een zeventat bezwaarschriften die de advocaat namens drie clienten had ingediend tegen de

beeindiging en terugvordering van de kinderopvangtoeslag 2012 2013 en of2014 De advocaat
wees erop dat Toeslagen met grote achterstanden kampte de wettelijke beslistermijnen voor
bezwaarschriften ver overschreed en dat vele andere belanghefobenden dezeifde problemen
hadden ”“Naaraanieiding van dit laatste signaal van verzoekster heeft de Nationale ombudsman
besloten om onderzoek In te stellen naar de aanpak die Toeslagen in deze kwestie gekozen heeft
ten aanzien van de toestaggerechtigden die In juni 2014 en in de periode daarna kinderopvang
afnamen van gastouderbureau[
]Hierbij staat de volgende vraag centraal
Heeft Toeslagen voldoende rekening gehouden met de belangen van de toestaggerechtigden en

behoorlijk gehandeld bij
1 het onderzoek naar de rechtmatigheid van de kinderopvangtoeslag
2 het stopzetten van de lopende kinderopvangtoeslag en
3 de behandeling van de ingediende bezwaarschriften^
117 Vervolgens worden in de brief categorieen onderwerpen aangeduid waarop per categorie

aanvullende vragen zijn gesteld overde stopzetting van de lopende kinderopvangtoeslag de

beoordeling van de rechtmatigheid en overde afhandeling van de ingediende bezwaarschriften
Op 8 mei 2017 zijn doorde Nationale Ombudsman wederom aanvullende schriftelijke vragen
gesteld appendix A 10 4
118 In een e mailbericht aan een groep medewerkers binnen Toeslagen van 9 december 2016

appendix A 10 5 geeft een lid van het MT Toeslagen aan datQde Vaco Toeslagen 2017 heeft
gevraagd omte kijken naarde coordinatie en waar nodig initiatiefte nemen tot verbetering inzake
het CAF 11 Hawa f dossier Binnen de Belastingdienst vonden meerdere onderzoeken plaats rond
het gastouderbureau uitde CAF 11 HawaYzaak
119 Op 8 maart 2017 verliestde Belastingdienst hoger beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak

Raad van State in het kader van CAF 11 Hawai ^® “Bij uitspraak van 20 november2015 heeft de
rechtbank het door [wederpartij] daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard het besluit van

18 mei 2015 vemietigd het besluit van 21 november 2014 herroepen en de aan [wederpartij]
toekomende kinderopvangtoeslag overde maanden januari tot en met augustus 2014 bepaald op
een

J

bedrag van €7 112 00 en bepaald dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde
Tegen deze uitspraak heeft Toeslagen hoger beroep ingesteld

besluit van 18 mei 2015

5 3

Tijdlijn ‘memo Palmen’

5 3 1

Het

memo

Palmen

120 Het hieronder beschreven memo is vanaf 2020

mede naar aanleiding van Kamervragen en

media aandacht het ‘memo Palmen’ gaan heten Voorde herkenbaarheid en leesbaarheid
refereren wij in dit rapport naar het memo als zijnde het ‘memo Palmen’ Er bestaan twee versies
van

het ‘memo Palmen’

appendix A 4

Zoals hieronder in paragraaf 5 4 besproken zal worden

verschillen beide versies maar voor wat betreft een zin
121

Het ‘memo Palmen’ behandelt de volgende ondenwerpen aspecten

ABRvS 8 maart 2017 ECLI NL RVS 2017 589

pwc

23 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

Inleiding
1 Uitspraak RvS 8 tnaart
2 Bezwaaren beroepsprocedures
3 Klachtprocedure bij BT PwC BelastingdienstToeslagen
4 Klachtprocedure bij DGBel JZ PwC Directoraat generaal Belastingdienst Juridische Zaken
5 Klachtprocedure bij NO PwC Nationale Ombudsman
122 Hieronder voIgt samengevat de kern van het ‘memo

versie 1

Palmen’ De citaten zijn overgenomen vanuit

en vindbaar in

appendix A 4 bij dit rapport De Vaco Toeslagen 2017 stelt op het
moment van het schrijven 10 maart 2017 dat de zaak tegen het Gastouderbureauf^
een
sterke zaak is Vervolgens stelt de Vaco Toeslagen 2017 dat eoMer door het gebruiken van de
onjuiste rechtsgrond voor stopzetting onzorgvuldig en onrechtmatigheden in het proces en het
schenden van diverse rechtsbeginselen doorBTis deze sterke zaak gaan kantelen Vervolgens
geeft de Vaco Toeslagen 2017 een samenvatting van de uitspraak van de Raad van State van 8
maart 2017 waarbij het hoger beroep van Toeslagen ongegrond is verklaard Vervolgens geeft de
Vaco de volgens de Vaco belangrijkste rechtsoverwegingen weer “R O 4 4 De
Belastingdienst Toeslagen heettbij de stopzetting van het voorschot niet de vereiste
zorgvuldigheid betracht en in strijd met de voor opschorting geldende regeis heeft gehandeld kan
een uitzondering warden gemaakt op de regel dat de kosten voor het heie jaar moeten zijn
voldaan Dit leidt ertoe dat over de periode v66r de stopzetting en over de periode net de
stopzetting afzonderlijk moet warden bezien of is voldaan aan de voorwaarden om voor
kinderopvangtoeslag in aanmerking te komen R O 5 1 De Afdeling neemt bij dit oordeel in
aanmerking dat de dienst niet aannemelijk heeft gemaakt dat\ \[wederpartij] tijdens het gesprek
op 21 juii 2014 heeft gewezen op de beeindiging van de toeslag en de gevolgen daarvan en dat
de dienst evenmin duidelijk heeft kunnen maken of [wederpartij] er toen op is gewezen om
onvolkomenheden in bijvoorbeeld de betalingen zo die ai waren geconstateerd te herstellen in
de uitnodiging voor het gesprek is immers vermeid dat hoewel nog geen beslissing wordt
genomen samen de stukken zouden warden doorgenomen Tevens acht de Afdeling voldoende
”

aannemelijk dat de betaling van 23 december 2013 betrekking heeft op januari 2014
123 De Vaco Toeslagen

”

2017 adviseert de klacht van de ouders “gegrondte verklaren en een vorm

van compensatie aan te bieden

Dit kan doormiddel van een VSO waarin wordt afgezien van

verdere bezwaar en beroepsprocedures

”

Vervolgens adviseert de Vaco de processen van BTte

heroverwegen en een coordinatie aan te brengen Het MT is verantwoordelijk voor het gehete
proces ook op inhoud Hoe is hetmogelijk geweest onderzoek in te stellen zonder
werkinstructies en behandeikaders

Hoe is het mogelijk geweest de toeslag voor 300 burgers op

deze wijze stop te zetten

onjuiste rechtsgrond geen acht slaan op de rechtsbescherming
inbreuk op de vereiste zorgvuldigheid inbreuk op het motiveringsvereiste en de
bewijslastverdeling Hoe is hetmogelijk geweest dat bezwaren 2 jaar zijn blijven iiggen Hoe is
het MT tot de conclusie gekomen dat HB wenselijk was ondanks het aftrreukrisico Hoe heeft het
MT akkoord kunnen geven op het niveau van de beantwoording
i24Tenslotte vestigt de Vaco Toeslagen

2017 de aandacht op het onderzoek van de Nationale
Ombudsman en onder andere diens vraag de interne werkinstructies te ontvangen alsmede de

vraag naarde procedurele regels en welke inhoudelijke afweging Toeslagen hanteert De Vaco
Toeslagen 2017 stelt vervolgens Tot op heden is van hetbestaan van dergelijke instructies
niet gebleken BT heeft laakbaar gehandeld en het geheel verdient zeker geen schoonheidsprijs
Ook hier adviseer ik codrdinatie aan te brengen Daarnaast verwacht ik aanbevelingen van de NO

op het proces en een grote uiting van kritiek Het MT zal de aanbevelingen dienen over te nemen
omdat anders escalatie op het niveau van de staatssecretaris zal plaatsvinden
”

5 3 2

Visualisatie verspreiding van het

125 In de visualisering

memo

Palmen’

in appendix A 5 is weergegeven op welke momenten het ‘memo Palmen’ is

verstuurd alsmede de datum versie en tijdstip
126 Wij merken op dat het memo

Palmen op 20 oktober 2020 in gelakte vorm aan de Tweede Kamer

is verstrekt en op 4 december 2020 in ongelakte vorm Het ‘memo Palmen’ wordt vanaf 15

oktober 2020
Financien

pwc

naaraanleiding van Kamervragen breder verspreid binnen het Ministerie van
Wij hebben vanaf 15 oktober 2020 de verdere verspreiding van het ‘memo Palmen’

24 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

niet onderzocht Wei hebben wij de aanlevering aan de Tweede Kameren de POK in ons
onderzoek betrokken

5 3 3

Het versturen van het ‘memo Palmen op 13 maart 2017

127 De Vaco

Toeslagen

2017 heeft op 10 maart 2017 de bevindingen van de analyse naar het

CAF 11 HawaT dossier op schrift gesteid De Vaco Toesiagen

2017

heeft het advies op 13

maart 2017 in een e maii naar het lid van het MT Toesiagen aan wie de Vaco rapporteert PiwC

Lid 1 van het MT Toesiagen

2017
2019 gestuurd In de mail stelt de Vaco Toesiagen 2017
Kijk even ofje het geschikt vindt voor het MT appendix A 10 6 Lid 1
van het MT Toesiagen 2017
2019 stuurt de mail zonder begeleidende tekst door naar een
anderlid van het MT Toesiagen PwC Lid 4 MT Toesiagen 2017
appendix A 10 7 Lid 4 van
het MT Toesiagen 2017 reageert vervolgens in een e mail met de woorden “Ik vindheteen
goed overzicht van PwC de Vaco Toesiagen 2017 En ik schrik van de impact agv ons
ongecodrdineerde handelen Dit wordt een bijzonder grote kwestieU We moeten PwC
Algemeen Directeur Toesiagen 2017 zsm informeren Ik zou slechts een enkele opmerking
van PwC Vaco Toesiagen 2017
anders formuleren ipv Vaco niet betrokken zou ik schrijven
op dit punt had een andere keuze gemaakt kunnen warden die de huidige impact had
voorkomen oid Ik stel voor aanpassen en vanavond nog naar PwC Algemeen Directeur
Toesiagen 2017
appendix A 10 8 De voorgestelde wijziging op advies van het Lid 4 van het
MT Toesiagen 2017 wordt vervolgens door het Lid 1 van het MT Toesiagen 2017
2019
doorgevoerd en zo is versie 2 ontstaan
Tegen deze uitspraak heelt Toesiagen hoger
beroep ingesteld Op dit punt had een andere keuze gemaakt kunnen moeten warden waardoor
de huidige impact had kunnen warden voorkomen Deze zin is in plaats gekomen van de zin
“Helaas is de Vaco niet betrokken geweest bij de besluitvonving over het instellen van hoger
beroep Ik zou dit hebben afgeraden ’’Z\e voor beide versies appendix A 4
“Zoals beloofd mijn advies

“

128 De Vaco Toesiagen
een

2017

geeft in haarinterview aan datze het advies het ‘memo Palmen’ op

persoonlijke schijf op haar computer heeft opgeslagen en dat deze schijf niet werd gedeeld

met anderen
129

Vervolgens stuurt Lid 1 van het MT Toesiagen 2017 2019 het ‘memo Palmen’ versie 2 door
naar de Algemeen Directeur Toesiagen 2017
met de volgende tekst “Nav de uitspraak in het
week
de
RvS
heb ik aan PwC de Vaco
inzakei
hoger beroep vorige
bij
PwC[
2017
ons
overzicht
te
verschaffen
over
het
Toesiagen
gevraagd
verloop en inhoud van de
procedure en de impact en gevolgen van de uitspraak Zie hieronder haar advies Het lijkt me dat
we hier morgen iig PwC in iedergeval bij stil moeten staan en tot vervolg afspraken moeten
komen
appendix A 10 9 De Algemeen Directeur Toesiagen 2017 reageert vervolgens met de
woorden “Doen we PwC Lid 1 van het MT Toesiagen 2017
2019
appendix A 10 10
”

130 Het ‘memo

Palmen’ werd niet officieel geagendeerd om tijdens de heidag van het MT Toesiagen

te behandelen Het ‘memo Palmen’ was niet aan de secretaris van het MT Toesiagen gestuurd

Achteraf vindt Lid 1

van

het MT Toesiagen 2017

2019 datdit wel had moeten gebeuren of dat

op de heidag van het MT Toesiagen zelf besloten had moeten worden dat het ‘memo Palmen’
geagendeerd had moeten worden Uit de verschiliende interviews komt naar voren dat de
traceerbaarheid van het ‘memo Palmen’ bemoeilijkt wordt door het feit dat het niet als MT stuk
voor het MT

131

Toesiagen voorde heidag van 14 maart 2017 is gearchiveerd

De vorm van het ‘memo Palmen’ is alwijkend van de gewoonlijke stukken van het MT Toesiagen
Het memo heeft geen datering geen aanhef het is niet duidelijk aan wie het gericht is en van wie
het afkomstig is Eveneens bevat het memo geen afsiuiting en paraaf Omdat het betreffende
memo nu naar Lid

1 van het MT Toesiagen 2017

2019 werd gestuurd en door hem

vervolgens direct werd doorgestuurd ter bespreking in het MT Toesiagen is de opmaak anders
dan normaal Normaal gesproken wordt een memo in een ander format opgemaakt Dat is met

het ‘memo Palmen’ nietgebeurd Noch Lid 1 van het MT Toesiagen 2017
Vaco Toesiagen

2019

aan wiede

2017 het memo gestuurd heeft noch Lid 4 van het MT Toesiagen

wie het is doorgestuurd noch de Algemeen Directeur Toesiagen 2017

2017

aan

hebben het stuk naarde

secretaris van het MT Toesiagen gestuurd Hierdoor vertoont het ‘memo Palmen’ geen uiterlijke
kenmerken van een officieel memo stuk van het MT Toesiagen en is het niet als zodanig
Deze gang van zaken zal een belangrijke invioed hebben op de zichtbaarheid en
vindbaarheid van het ‘memo Palmen’ in latere onderzoeken

gearchiveerd

pwc

25 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

5 34

De heidag van het MT Toeslagen van 14 maart 2017

132 Het ‘memo

Palmen’ is vervolgens door Lid 1 van het MT Toeslagen 2017

2019 verstuurd naar

de overige twee leden van het MT Toeslagen die het memo nog niet hadden ontvangen

appendix A 10 11
133 Uit interviews blijkt dat er binnen
waren

a

het MT Toeslagen twee soorten overleggen te onderscheiden

de regullere vergaderingen van het MT Toeslagen met vaste procedures

agenda en

stukken b de heidagen van het MT Toeslagen De heidagen hadden geen vaste agenda en er
werd vooraf ook geen agenda verspreid
zonder vaste procedures

Heidagen van het MT Toeslagen werden vrij ingevuld

Op 14 maart 2017 was ersprake van een heidag Het ontbreken van

procedures op de heidag heefi er mede toe bijgedragen dat het ‘memo Palmen’ niet volgens de
normale procedures van het MT Toeslagen is gearchiveerd Immers het ‘memo Palmen’ is niet
ter voorbereiding van de heidag aan de secretaris van het MT Toeslagen gestuurd die vervolgens
de stukken opmaakt en archiveert in IBABS vergadertool en vervolgens op de Q schijf
gedeelde locatie zet
134 Uit de interviews met de Algemeen

Directeur Toeslagen 2017

en drie van de vier^^

overige

leden van het MT Toeslagen is naar voren gekomen dat het ‘memo Palmen’ gedurende de

heidag kort besproken is en de nadruk is gelegd op de opvolging van het ‘memo Palmen’ in de
gezamenlijkheid met de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het onderzoek dat
werd uitgevoerd door de Nationale Ombudsman De Algemeen Directeur Toeslagen
dat

2017

geefl

het ‘memo Palmen’ had ontvangen op 13 maart 2017 geen contact hierover
heeft op^nomen met de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020 Het ‘memo Palmen’ is
aan

nadat

door PwC nietteruggevonden in de e mailbox van de Directeur Generaal Belastingdienst 2017
2020

Volgens de Algemeen Directeur Toeslagen was de Directeur Generaal Belastingdienst

2017 2020 via zijn staf op de hoogte van het feitdatde Nationale Ombudsman een onderzoek
deed De staf van de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020

was betrokken bij het

vormgeven van de reactie op de aanbevelingen van de Nationale Ombudsman en in een later
stadium betrokken bij het informeren van de Staatssecretaris Het CAF 11 Hawai dossier is

volgens de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020 in maart 2017 geen onderwerp van
gesprek geweest met de Algemeen Directeur Toeslagen 2017 Het ‘memo Palmen’ heeft de

Algemeen Directeur Toeslagen 2017 niet metde Directeur Generaal Belastingdienst 2017
2020 besproken omdat de Algemeen Directeur Toeslagen 2017 eerstde bevindingen van de
Nationale Ombudsman wilde afwachten De Algemeen Directeur Toeslagen 2017 omschrijft de
ondersteuning aan het onderzoek van de Nationale Ombudsman als een ‘tweede opvolging’ naar

aanleiding van het ‘memo Palmen’ naast de werkgroep die het onderzoek deed naar mogelijke
compensatie van gedupeerde ouders in het CAF 11 HawaT dossier
135 Gevraagd naar zijn

mening over het ‘memo Palmen’ steltde Algemeen Directeur Toeslagen

2017 dat de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 van belang was Tot aan dat
moment had de Raad van State altijd geoordeeld dat als een deel van de eigen bijdrage
gedurende een toeslagjaar niet was betaald het gehele recht op kinderopvangtoeslag in het
betreffende jaar zou komen te vervallen

Bij de uitspraak van 8 maart 2017 veranderde dit

standpunt Toen de Algemeen Directeur Toeslagen
las

schrok^

2017 het‘memo Palmen’op 13 maart 2017

iiet echt van de inhoud De contouren van de onderliggende casus waren de

Algemeen Directeur Toeslagen 2017 duidelijkgeworden door het inmiddels doorde Nationale
Ombudsman gestarte onderzoek naar CAF 11 HawaT De Algemeen Directeur Toeslagen 2017
stelt destijds kennis te hebben genomen van de voortgang en inhoud van het onderzoek van de
Nationale Ombudsman welke strookte met het ‘memo Palmen’ In het licht van hetgeen
hierboven in de tijdlijn van 7 november 2016 bij de aankondiging van het onderzoek en de vragen
gesteld doorde Nationale Ombudsman is beschreven zijn er inhoudelijke overeenkomsten
tussen het ‘memo Palmen’ de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het

onderzoek van de Nationale Ombudsman
136 De Algemeen

Directeur Toeslagen 2017 stelt datde uitspraak van de Raad van State en het

onderzoek van de Nationale Ombudsman politiek en bestuurlijk zwaarderwegen en dat het

Een lid van het IWT Toeslagen hebben wij niet kunnen interviewen

Echter PwC heeft wel de beschikking gekregen over

de e mailbox van de betrokken persoon

pwc

26 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

memo

Palmen’ daarmee in overeenstemming was Daarnaast gaf de Algemeen Directeur

Toeslagen 2017 aan dat een aantal zaken die in het ‘memo Paimen’ worden benoemd ook ai
waren opgepakt door Toeslagen Een hiervan was het niet meerstopzetten opschorten van
kinderopvangtoeslag de ‘zachte stop’

Volgens de Algemeen Directeur Toeslagen 2017

de zachte stop’ op het moment van het schrijven van het ‘memo Palmen’

13 maart 2017

was

al

geannuleerd In de antwoorden van de Staatsecretaris van Financien 2014 2017 op
Kamervragen geeftde Staatssecretaris van Financien 2014 2017 aan datvanaf medio 2016
deze “werkwijze aangepast en worden toeslagen atleen nog gestopt nadat er bewijsstukken zijn

opgevraagd en is vastgesteld dat er geen recht is op de foes ag”
137 Voor wat betreft de

heidag

van

vastlegging van hetgeen is besproken over het ‘memo Palmen’ tijdens de

het MT Toeslagen verwijzen de Algemeen Directeur Toeslagen 2017

van het MT Toeslagen naar de volgende passage uit de notulen’

zaaAj

^®

I^PwC

en de

leden

“Uitspraak Raad van State in

is verloren Advocate heeft vandaag verschillende keren gebeld

Coordinate vervolg wordt bij het MT belegd

PwC Lid 6 van het MT Toeslagen 2017

neeivt dit

op zich In relate tot deze zaak ligt er ook een dossier richting NO een dossier DGBel Afspraak
PwC Lid 2 en Lid 6 van het MT Toeslagen 2017 formeren een groep die aan de slag gaat met
het vervolg op de uitspraak van de Raad van State
informeert persvoorlichting en belt morgen advocate

PwC Lid 6 van het MT Toeslagen 2017
’’

gewijzigd op 21
“Groep
is bij elkaar geweest Nu wordt in kaart gebracht wat er nu precies speelt en hoe wij gehandeld
hebben In een aantal gevallen is dat zeker niet correct geweest De verschillende individuele
gevallen moeten nagetopen worden en correct afgehandeld Zodra dat gebeurd is moet het
proces ge valueerd worden In die evaluate komen we waarschijnlijk tot de conclusie dat op dit
soort zaken een casemanager aangewezen moet warden” appendices A 10 12 A 10 13 Wij
merken hierbij op dat in de notulen niet expliciet wordt gesproken over een memo van de Vaco
Toeslagen 2017
maart 2017

van

In een latere versie

de notulen van de heidag is de volgende passage toegevoegd 170321

138 Het Lid 4 van het MT

Toeslagen

2017 die op de avond van 13 maart 2017 had gereageerd dat

het ‘memo Palmen’ belangrijk zou worden

gaf in het interview met PwC aan het destijds
belangrijkte vinden dat de opvolging van het ‘memo Palmen’ niet in het destijds gebruikelijke
besturingsmodel terechtkwam Het voorstel van Lid 4 van het MT Toeslagen 2017 was omte
kiezen voor een gerichte aanpak waarvoor een lid van het MT Toeslagen specifiek aangewezen
moest worden buiten de bestaande kwadranten en teams om Omdat het ‘memo Palmen’ gaat
over CAF 11 Hawa i dossier is Lid 6 van het MT Toeslagen 2017
ook verantwoordelijk voor het
contact met de Nationale Ombudsman gevraagd de opvolging van het ‘memo Palmen’ op te

pakken

Lid 6 van het MT Toeslagen heeft geen medewerking verleend aan ons onderzoek

139 Voor wat betreft het voorstel uit het ‘memo

Palmen’ om de ouders van het CAF 11 HawaT dossier

te compenseren met het afsluiten van een vaststellingsovereenkomst VSO werden de ouders

volgens een Lid 2 van het MT Toeslagen 2017 tekortgedaan Het was belangrijk om eerstte
onderzoeken of er een volledig recht op toeslag bestond Met een recht op toeslag zou meer
bereikt worden dan met een vaststellingsovereenkomst waarbij geen bezwaar of beroep meer
mogelijk zou ziJn
140 Daarnaast werd op de heidag

besloten te werken aan de verbetering van de beslisprocessen

binnen de keten van Toeslagen voor wat betreft de uitvoering van CAF onderzoeken in het
kwadrant Handhavingsregie via Intensief Subjectgericht Toezicht

1ST teams In de IST teams

wordt iedere aanvraag niet geautomatiseerd maar handmatig behandeld De IST teams kijken
naarde aanvraag en de bijbehorende bewijsstukken De noodzaak voor dit verbetertraject kwam
ook naar voren in de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 Het CAF team had bij

het CAF 11 Hawai onderzoek administratieve onregelmatigheden aangetroffen Dit signaal werd
vervolgens doorgeven aan Toeslagen waar dit werd opgepakt in het kwadrant Handhavingsregie
Medewerkers van Handhavingsregie bepaalden vervolgens dat ersprake was van een groep

Aanhangsel Handelingen II2016 17 nr 2720 p 1
ADR Adviesrapport van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen van 12 maart 2020 p 27 Het ADR rapport
bevestigt dat ervanafmei 2016 geen zachte stop meer heeft plaatsgevonden Dat strookt met de Informatie die aan de
Tweede Kamerwerd verstrektin reactie op het rapport van de Nationale ombudsman 44 Ookde opdrachtformulieren
laten een geleidelijke verandering zien

pwc

27 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

burgers waar intensiever naar gekeken moest worden Vervolgens werden deze burgers
individueel behandeld in de 1ST teams Vanuit de productieteams wetd een verbetertraject
gestart Het hiervoor verantwoordelijk Lid 2 van het MT Toeslagen 2017 wilde dat er vanuit het
perspectief van de uitvoering IST teams werd gekeken naarwat zij nodig achtten zodat niet
ailes vanuit de ‘ivoren toren’ van Handhavingsregie werd opgedragen Het Lid 2 van het MT
Toeslagen 2017 vroeg de teamleider van de IST teams om samen met de teamleider van
Handhavingsregie een procesplaat te maken over hoe processen in elkaar zouden moeten

grijpen

Dit initiatief heefl geresulteerd in een memo van 28 juni 2018

drietal procesplaten

appendices A 10 15 A 10 16 A 10 17
onderwerp van ons onderzoek geweest
5 3 5

141

appendix A 10 14

en een

Deze procesverbeteringen zijn geen

Verdere verspreiding van het memo Paimen op 14 en 15 maart 2017

Daarnaast heeft de Vaco Toeslagen 2017 zelf het ‘memo Paimen’ op 14 maart 2017 per e mail
naar een medewerker van

Toeslagen Medewerker 6 Toeslagen gestuurd met de volgende
vertrouwelijk Ga er prudent mee om appendix
A 10 18 Noch uit het interview met Medewerker 6 Toeslagen noch uit de e mailbox van de
Medewerker 6 Toeslagen heefl PwC aanwijzingen gevonden dat op deze e mail van de Vaco
toelichting

”

“Dit is het advies aan het MT

Toeslagen 2017 is gereageerd Medewerker 6 Toeslagen werd naar eigen zeggen vooral

geconsulteerd op het proces rondom het opstellen van een memo gericht aan het MT en niet op
de inhoud Medewerker 6 Toeslagen geeft aan na maart 2017 niet meer met anderen over het
’memo Paimen’ gesproken te hebben
142 Wei heeft Medewerker 6 Toeslagen

het ‘memo Paimen’ op 15 maart 2017 doorgestuurd naar

appendix A 10 19 Deze heeft toen het‘memo Paimen’ ter
kennisgeving aangenomen
hierop geen verdere acties uitgezet mede doordat het ‘memo
Paimen’ verder niet binnen Beleid en Vaktechniek is besproken
een

Medewerker 1 Toeslagen

maar

5 36

Acties naaraanleiding van de heidag van 14 maart 2017

143 Zoals hierboven reeds aangemerkt

twee opvolgingen geformuleerd 1

zijn er naar aanleiding van de heidag van 14 maart 2017
het bekijken van het toeslagen beslisproces en werkwijze van

de IST teams 2 het instellen van een werkgroep ten behoeve van het onderzoek naar

compensate van gedupeerde ouders en het voeren van gesprekken met de advocaat van een
aantal betrokken ouders Daarnaast is contact opgenomen met het Ministerie van Financien
Medewerker 1 FJZ Belastingdienst

om toe te

lichten wat de stand van zaken is inzake het CAF

11 HawaY dossier waar het Ministerie van Financien een klacht van het gastouderbureau over in

behandeling heefl Appendix A 10 20
144 Hierboven is reeds aangegeven dat voor wat betrefl de

verbeterslag van procedures een

procesbeschrijving is opgesteld In hoeverre deze procesverbeteringen zijn doorgevoerd is niet
door ons onderzocht aangezien dit geen onderdeel uitmaakt van de onderzoeksvragen
145 De werkgroep had tot doel in gesprek te gaan met de advocaat van een aantal van de betrokken

ouders van het CAF 11 HawaY dossier om een opiossing te vinden voor de gedupeerde ouders

Voorafgaand aan de gesprekken met de advocaat waren twee werkgroep bijeenkomsten gepland
om de opvolging te bespreken van de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 Het
doel van de werkgroep bijeenkomsten was om een helder beeld te krijgen van het CAF 11 HawaY
dossier ter voorbereiding van het gesprek dat Lid 6 van het MT Toeslagen 2017 zou hebben
met de advocaat van een aantal betrokken ouders De Vaco Toeslagen 2017 maakte onderdeel
uit van de werkgroep Bij de eerste werkgroep bijeenkomst was de Vaco Toeslagen 2017
verhinderd Nadat de Vaco Toeslagen 2017 in mei 2017 vertrok heeft het MT Toeslagen de
Vaco Toeslagen 2017 verzocht om deel te nemen aan besprekingen zodat de Vaco Toeslagen
2017 betrokken zou blijven bij het CAF 11 HawaY dossier en de afhandeling hiervan De
werkgroep bijeenkomsten worden aangemerkt gedurende de interviews als zijnde opvolging van
onder andere het ‘memo Paimen’ Er bestaan voorzover wij hebben kunnen achterhalen uit
interviews en documentatieonderzoek
geen agenda of notulen van de bijeenkomsten van de
PwC
heeft
alle
leden
van
de
werkgroep
werkgroep geYnterviewd
146 Uit interviews

Paimen’

pwc

blijkt geen duidelijk beeld omtrent het al dan niet bespreken van het ’memo
Sommige leden zeggen het ’memo Paimen’ niette kennen Een lid herinnert zich wel

28 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

dat ergesproken is overeen memo maar kan dit nietterugvinden in diens e maiiboxen geeft

desgevraagd aan niet uitte sluiten dat het ‘memo Paimen’ op papier is verstrekt tijdens de
werkgroep bijeenkomst
147 Een e

maiibericht d d

17 maart 2017 van een van de andere ieden van de iwerkgroep

Medewerker2 Toeslagen

lijkt de mogelijke verspreiding op papier te onderbouwen in het e
maiibericht wordt vermeid “Ik heb in het memo van PwC Vaco Toeslagen 2017 dat we

gisteren kregen nog even near het klachtenonderdeel daarvan gekeken
appendix A 10 21
Het ‘memo Palmen’ is niet aangetroffen in de e mailbox van Medewerker 2 Toeslagen
Medewerker 2 Toeslagen heeft het ‘memo Palmen’ vervolgens in een papieren dossier

Leet niet meerzekerwanneer
opgebotgen iwaarschijnlijk op of rond 17 maart 2017 maatj
constateren
hiermee
dat
er
in
een
precies Wij
iedergeval
fysieke versie van het ‘memo Palmen’
in omioop is Het is niet mogelijk om vast te stellen welke personen buiten de geinterviewden
een fysieke versie van het ‘memo Palmen’ in hun bezit hebben gehad
Hierbij speelt mee dat er
geen data wordt opgeslagen waaruit blijkt wie welke bestanden heeft geprint
148 De betreffende versie van het ‘memo

Palmen’ is op 23 oktober2020 gescand en is vervolgens op
de Q schijf van de Belastingdienst gezet Het is ons niet duidelijk geworden door wie en waarom
deze scan op de Q schijf is geplaatst A 10 22

149 Daarnaast heeft Lid 2 van het MT Toeslagen

2017 het memo op 15 maart 2017 om 22 15

verstuurd naar een lid van deze werkgroep Teamleider

31

Toeslagen

herinneren het memo voor de openbaarmaking te hebben gezien
150 De Vaco Toeslagen

welke zich niet kan

appendix A 10 23

2017 werd ook uitgenodigd deel te nemen aan de werkgroep De eerste

bijeenkomst vond plaats op 16 maart 2017 Aanwezig waren Lid 6 van het MT Toeslagen 2017
verantwoordelijk voor de opvolging Lid 2 van het MT Toeslagen 2017 verantwoordelijk voor
procesopvolging Medewerker 2 Toeslagen en Medewerker 3 Toeslagen beiden waren tevens
contactpersoon voor het onderzoek van de Nationale Ombudsman de Teamleider 1
2017 en Medewerker 4 Toeslagen
Toeslagen
151

In het interview met PwC geeft Lid 1 van het MT Toeslagen aan dat hetzijn beeld en overtuiging
is dat de insteek van de werkgroep altijd is geweest om te kijken hoe de uitspraak van de Raad
van State van 8 maart 2017 per dossier van

individuele ouders toegepast kon worden

Op 17

maart 2017 stuurt Medewerker 2 Toeslagen een mail naar Lid 6 van het MT Toeslagen 2017

verantwoordelijk voor de werkgroep met daarin
interpretatie van het ‘memo Palmen’ en het
CAF 11 HawaT dossier appendix A 10 21
De werkgroep wilde zich aan de wet houden en alle
dossiers opnieuw bekijken en waar nodig informatie opvragen bij ouders om tot ruimhartige
correcties te kunnen komen Echter wilde de advocaat een groepsgewijze opiossing voor alle
door de advocaat vertegenwoordigde ouders betrokken bij de CAF 11 zaak Hierdoor zijn
Toeslagen en de advocaat van de ouders niet tot een gezamenlijke opiossing gekomen
152

Bij de eerste samenkomst van de werkgroep was de Vaco Toeslagen 2017 verhinderd wegens
een andere afspraak De keuze werd gemaakt om de eerste zitting van de werkgroep wel plaats
te laten vinden zonderde Vaco Toeslagen 2017 Volgens Lid 4 van het MT Toeslagen 2017
koppelde Lid 6 van het MT Toeslagen 2017 die de verantwoordelijkheid had voor de werkgroep
nauwelijks terug wat er in de werkgroep was besproken Als toevoeging aan vastgesteld verslag
van de

heidag op 14 maart 2017 vaststellingsdatum 22 maart 2017 is het volgende citaat
betreffende de eerst werkgroep bijeenkomst van 16 maart 2017 “Groep is bij elkaar geweest Nu
wordt in kaart gebracht wat er nu precies speelt en hoe wij gehandeld hebben In een aantal

gevallen is dat zekerniet correct geweest De verschillende individuele gevallen moeten
nagelopen worden en correct afgehandeld Zodra dat gebeurd is meet het proces geSvaiueerd
worden In die evaiuatie komen we waarschijnlijk tot de conclusie dat op dit soort zaken een
casemanager aangewezen moet worden’’ appendix A 10 13
153 De tweede werkgroep bijeenkomst vond plaats op 23 maart 2017 waaraan

naast dezelfde

deelnemers van de eerste werkoroeo bijeenkomst ook de Vaco Toeslagen 2017 deelnam Zo

ook de toenmalige Teamleider
Toeslagen
Volgens Teamleider 1
Toeslagen heeft er nog een derde en laatste bijeenkomst plaatsgevonden op 2y maart 2U1
vervolg was de planning van de gesprekken met de advocaat

pwc

29 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

Het

154 Op 28 maart 2017 vindt er een overleg van

het MT Toeslagen plaats Uit de notulen van dit

overleg voIgt dat er over het CAF 11 HawaV dossier is gesproken “Hawaii op dit moment worden
48 beroepszaken zorgvutdig onderzocht Morgen is eropnieuw overleg Sprake van veel
onzorgvuldigheden

appendix A 10 24

1S5 Er hebben twee gesprekken plaatsgevonden met de advocaat

10 april 2017 en hettweede gesprek op 8 mei 2017

Het eerste gesprek vond plaats op

appendix A 10 25

Bij het gesprek op 10

april was het verantwoordelijke Lid 6 van het MT Toeslagen 2017 niet gedurende het gehele
gesprek aanwezig Aan de advocaat is voorgelegd om voor alle door de advocaat
vertegenwoordigde ouders de kinderopvangtoeslag alsnog voor het gehele jaardat zij hun recht
kunnen bewijzen opnieuw te berekenen en toe te kennen Deze manier zou tot een snellere

afronding van de zaken leiden

De advocaat heeft dat aanbod direct afgewezen De advocaat

Wilde geen nieuwe bewijzen overleggen en vroeg daarnaast om een extra compensate

‘het

effect van het proces dat niet goed is gelopen moet financieel tot uitdrukking komen’

A 10 25

appendix
Toeslagen heeft aangegeven dat die weg onbegaanbaarwas en dat daargeen

wettelijke ruimte voor bestond Hierdoor ontstond er wederzijdse irritate tussen de werkgroep en
de advocaat en zijn ze niet tot een opiossing gekomen Dit leidde tot een escalate gedurende de
bijeenkomst waarbij een woordenwisseling ontstond tussen de Medewerker 4 Toeslagen en de
advocaat De Vaco Toeslagen 2017 die bij deze bijeenkomst aanwezig was geeft aan dat zij
het gesprek onderbrak en vervolgens werd Lid 6 van het MT Toeslagen 2017 verzocht aan het
gesprek deel te nemen Vervolgens werd het gesprek hervat maar leidde niet tot een conclusie
waardoor vervolgens een tweede gesprek werd georganiseerd Ook dittweede gesprek heeft niet
geleid tot een overeenkomst waar zowel de advocaat en Toeslagen zich in konden vinden
appendices A 10 26 A 10 27
156 Uit

correspondentie tussen de advocaat van een aantal ouders en Lid 6 van het MT Toeslagen
verantwoordelijk voor de opvolging alsmede Medewerker 5 Toeslagen blijkt dat naar
aanleiding van het rapport van de Nationale Ombudsman de gesprekken met de advocaat in
augustus 2017 weer werden gestart maar dat dit proces op 21 September 2017 toch door de
advocaat werd gestaakt In de fax van 21 September 2017zegt de advocaat onder andere “De
uitnodiging om met u aan tafel te gaan met voorafde kennis dat u geen begrip toont voor mijn
gedupeerde clienten en dat u biijft vragen om gegevens na datum stopzetting lijkt mij zinloos en
tijd verspillend Daarbij kunt u zich afvragen of u dit standpunt kan blijven voihouden juist mede in
het licht van de zitting van vandaag bij de rechtbank Utrecht Ik denk dat de rechter tijdens hear
zitting voldoende duidelijk geweest is naar uw medewerker toe en ik hoop dat uw medewerker de
gang van zaken tijdens de zitting binnen uw dienst goed kan overbrengen U geeft aan dat u
2017

voomemens bent om te gaan beslissen indien ik de stukken niet aanlever

Ik herinner u er aan

dat u stukken vraagt in dossiers die bij de rechtbank lopen U heeft daarin al besloten en met die

beslissing ben ik het niet eens Wat wilt u dan ook gaan beslissen In mijn ogen ligt die
beslissingsbevoegdheid aldus niet bij u maar bij de Rechtbank appendices A 10 28 A 10 29
”

157 In de

periode na maart 2017 lijkt het MT Toeslagen incidenteel op de hoogte te zijn gehouden van
de Stand van zaken Zo blijkt uit e mailcorrespondentie dat Lid 6 van het MT Toeslagen op 7

augustus 2017 aan de andere leden van het MT Toeslagen meldt dat het rapport van de
Nationale Ombudsman onder embargo is uitgebracht In dit kader meldt het lid “Inmiddels heb ik
vanavond een eerste overzichtsmemo gemaakt en morgenvroeg 9 uur komt de vaste groep
ron i
] PwC advocaat van een aantai betrokken ouders bij elkaar om even de koers te
bepafen appendix A 10 30 Er zijn geen andere e mailberichten naar voren gekomen waaruit
voIgt dat het MT Toeslagen vaker op de hoogte werd gehouden Het incidentele karakter voIgt
ook uit interviews Er zou hooguit een keer een actualiteitenmededeling te zijn gedaan met een
stand van zaken en is het MT Toeslagen daarna schijnbaar niet meer geinformeerd over wat er in
de werkgroep werd gedaan
158 De

Werkgroep bijeenkomsten waren gebaseerd op de signalen die waren ontstaan doorde
uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het onderzoek van de Nationale
Ombudsman dat op 7 november2016 van start was g eg aan Het‘memo Palmen’werd niet als

zodanig apart besproken

maar bezien

in het licht van de andere twee signalen

Op 13 maart

2017 was echter nog niet duidelijk wat de uitkomst zou zijn van het rapport van de Nationale
Ombudsman Het memo van de Vaco Toeslagen 2017 bevatte enkel de Vaco’s persoonlijke
visie van de gevolgen van de uitspraak van de Raad van State Vanuit dit perspectief is het

pwc

30 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

‘memo Palmen’ een belangrijksignaal van de problematiek rond het CAF 11 Hawai dossier en de

gevolgen voor Toeslagen inzake het CAF 11 HawaT dossier en mogeiijk overige CAF zaken
159 De Staatssecretaris van

Financien

2017 2019

geeft aan datde status van het ‘memo Palmen’

onduidelijk is Hij vraagt zich at waarom zo’n blijkbaar belangrijk memo toentertijd geen status
heeft gekregen Notities zijn officiele stukken waarin zaken worden voorbereid en uitgelegd en
uiteindelijk hun weg richting de Staatssecretaris of Minister vinden binnen het departementale
traject Een memo heeft niet de status van een officiele ‘notitie’
160 Concluderend

blijkt dat het ‘memo Palmen’ zich eind maart2017 bevindt

op de persoonlijke schijf van de Vaco Toeslagen 2017
in de e mailboxen van Algemeen Directeur Toeslagen 2017 de overige leden van het MT
Toeslagen 2017 Medewerker 1 Toeslagen Medewerker 6 Toeslagen en de Teamleider
Toeslagen
en
in een papieren dossier van Medewerker 2 Toeslagen
161

X

Voorzover wij hebben kunnen nagaan was het memo NIET opgeslagen
in IBABS bij de vergadetstukken van het MT Toesiagen

op de Q schijf bij de vergaderstukken van het MT Toesiagen
162 In de beleving van de befrokkenen uit 2017 is opvolging gegeven aan het ‘memo Palmen’ in

combinatie met de Uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het onderzoek van de
Nationale Ombudsman door het formeren van een werkgroep die tot doel had in gesprek te gaan
met de advocaat van een aantal betrokken ouders om tot een opiossing c q

compensatie te

komen en de herbeoordeling van de beslisprocessen

5 3 7
163 Gezien
aan

Tijdlijn ‘memo Palmen’ na maart 2017
het feit dat het onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens AP

de tweede nationaliteit

onderzoeksvraag 2

gerelateerd wordt

wordt hier kort ingegaan op dit onderzoek Naar

aanleiding van een in april 2017 ontvangen signaal over het mogeiijk verwerken van de dubbele
nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag door Toeslagen is de Autoriteit

Persoonsgegevens AP ambtshalve een onderzoek gestart Volgens de signaalgever legde
Toeslagen de tweede nationaliteit van Nederlandse aanvragers van kinderopvangtoeslag vast in
Excel bestanden Daarnaast gaf de signaalgever aan vermoedens te hebben dat Toeslagen de
nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag gebruikte als selectiecriterium bij toezicht
Hieronder in paragraaf 6 4 zal nader worden ingegaan op de problematiek rond de tweede
nationaliteit
164 Op 18 juli 2017 is

desgevraagd

aan de AP

gemeld dat Toeslagen de actueie gegevens over
krijgt dat hierin de tweede nationaliteit niet

de nationaliteit uit de Basisregistratie Personen BRP

wordt opgenomen en dat Toeslagen deze informatie niet heeft Achteraf bleek deze informatie

onjuist zie hieronder paragraaf 6 4 De AP heeft onderzoek gedaan naar de wijze waarop de
nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag werd verwerkt door Toeslagen De AP heeft
op 17 juli 2020 het rapport van dit onderzoek gepubliceerd De AP concludeert in dit rapport dat
Toeslagen tot 25 mei 2018 de Wet bescherming persoonsgegevens en vanaf25 mei 2018 de
Algemene Verordening Gegevensbescherming heeft overtreden Als onderbouwing stelt de AP in
haar rapport datde verwerking van de nationaliteit door Toeslagen onrechtmatig en
discriminerend was en daardoor onbehoorlijk Deze onrechtmatigheid zag op een drie typen
verwerkingen het verwerken van eventuele dubbele nationaliteiten van aanvragers het gebruik
van nationaliteit als indicator in een systeem dat automatisch risicovolle aanvragen selecteert en
het gebruik van de nationaliteit bij de opsporing van georganiseerde fraude De AP is in haar

rapport ook ingegaan op de behoorlijkheid van de verwerkingen Daarbij gaf het AP aan het

gebruik van nationaliteit als risico indicator en het gebruik bij opsporing van georganiseerde
fraude als discriminerend zijn aan te merken en daarmee onbehoorlijk zijn

pwc

31

I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

op 10 juli 2017 worden Kamervragen in aan het adres van de Staatssecretaris van Financien

ingediend overde opschorting en stopzetting van kinderopvangtoeslag Op 15 September 2017
beantwoordt Staatssecretaris van Financien 2014 2017 deze Kamervragen
165 Gezien het feit dat het onderzoek van de Nationaie Ombudsman doorde

Toeslagen

2017

Aigemeen Directeur

gerelateerd wordt aan het ‘memo Palmen’ wordt hier kort aangegeven hoe

vorm is gegeven aan het onderzoek van de Nationaie Ombudsman

Voorzoverwij hebben

kunnen nagaan is het ‘memo Paimen niet aan de Nationaie Ombudsman verstuurd
166 Op 9 augustus 2017 brengt de nationaie Ombudsman

het rapport uit “Geen powerplay maar fair

Het onderzoek van de Nationaie ombudsman werd op 7 november2016 aangekondigd

play

Nadat op 22 december2016 de vragen van de Nationaie Ombudsman zijn ontvangen worden
deze uitgezet binnen Toeslagen bij twee medewerkers Toeslagen onderde verantwoordelijkheid
van

het MT Toeslagen Lid 6 van het MT Toeslagen 2017

verantwoordelijk voortoezicht

coordineerde het onderzoek van de Nationaie Ombudsman De vragen werden uitgezet naar een

werkgroep waarbij de twee coordinatoren het contact onderhielden met de Nationaie
Ombudsman Deze coordinatie hield onder meer in het ondersteunen van het proces contact met
de onderzoekers en het beantwoorden van vragen van de onderzoekers Volgens de Aigemeen
Directeur Toeslagen 2017

leidend geweest Zo

zijn het onderzoek en het rapport van de Nationaie Ombudsman voor
besprakQtijdens zijn tweewekelijkse gesprekken metde Directeur

Generaal Belastingdienst 2017 2020 wel het CAF 11 Hawai dossier en het onderzoek van de
Nationaie Ombudsman

maar niet het ‘memo

Palmen’

|

^ilde immers eerst de bevindingen van

de Nationaie Ombudsman atwachten Nadat op 22 december 2016 vragen zijn gesteld doorde

Nationaie Ombudsman worden in de daaropvolgende tijd verschillende medewerkers van

Toeslagen doorde Nationaie Ombudsman geinterviewd De Aigemeen Directeur Toeslagen
2017 geeft aan dat er op 12 april 2017 een brief is gestuurd naar de Nationaie Ombudsman
waarin vragen worden beantwoord De brief waarde Aigemeen Directeur Toeslagen 2017 in

interview naar verwijst is van 6 juni 2017 In deze brief

gestuurd naar de Nationaie Ombudsman

worden aanvullende vragen beantwoord die gesteld zijn in aansluiting op een gesprek van 12

april 2017 appendix A 10 31

Volgens de Aigemeen Directeur Toeslagen 2017 werd doorde

vragen die vanuit de Nationaie Ombudsman werden gesteld in de maanden maart en april 2017
al duidelijk welke richting het onderzoek van de Nationaie Ombudsman opging In de notulen van
de heidag van 14 maart 2017 is het onderzoek van de Nationaie Ombudsman genoemd “in

relatie tot deze zaak ligt er ook een dossier richting NO PwC Nationaie Ombudsman

’’

In de samenvatting heeftde Nationaie Ombudsman zijn oordeel onderde volgende kopjes
samengevat
•

Toeslagen heeft het burgerperspectief onvoldoende laten meewegen
‘

•

Geen

airplay’ tijdens en na de beeindigingsprocedure

•

Te weinig voortvarendheid bij de behandeling van de bezwaarschrifien’’

167 In het rapport van de Nationaie Ombudsman wordt ook de uitspraak van de Raad van State

beschreven

opgenomen

waarbij over het oordeel van de Raad van State onder meer het volgende is
“Volgens de Raad van State heeft Toeslagen bij de beeindiging van het

kinderopvangtoeslagvoorschot niet de vereiste zorgvuldigheid in acht genomen en in strijd met de
voor opschorting geldende regels gehandeld

168 Lid

1 van het MT Toeslagen 2017

2019

denkt dat het onderzoek van de Nationaie

Ombudsman in de periode eind 2016 en begin 2017 tersprake is gekomen in het MT Toeslagen
maar kan zich geen diepgaande gesprekken hierover herinneren In januari 2017 werd het MT
Toeslagen genotificeerd dat de Tweede Kamer en de Nationaie Ombudsman vragen hadden

gesteld over het CAF 11 HawaY dossier Lid 4 van het MT Toeslagen 2017 kan zich niet
herinneren dat het onderzoek van de Nationaie Ombudsman een rol speelde in de eerste

maanden van 2017

Op de heidag van het MT Toeslagen op 14 maart 2017 is volgens Lid 4 van

Aanhsngsel Handslingen II2016 17 nr 2720

pwc

32 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021

het MT Toeslagen 2017 het onderzoek van de Nationale Ombudsman niet inhoudelijk naar
voren

gekomen

169 In een

brief van 7 november 2017 van de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020

namens de Staatssecretaris

van de

aan de Nationale Ombudsman wordt de officiele reactie gegeven
het
onderzoek van de Nationale Ombudsman In de brief wordt
Belastingdienst op

stilgestaan bij de vier aanbevelingen van de Nationale Ombudsman en tot welke aanpassingen
het onderzoek heeft geleid Deze brief wordt door de Staatssecretaris van Financien via een brief
met de Tweede Kamergedeeld op 13 november 2017

^^

In de reactie aan de Nationale

Ombudsman stelt de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020

“Met u ben ik van mening

dat bij het optreden van de Belastingdienst sprake meet zijn van een juiste baians tussen het

burgerperspectief en het tegengaan van fraude en onrechtmatig gebruik Zoals u opmerkt in het
rapport is misbruik opsporen en bestrijden ook noodzakelijk Het gaat vaak om grote bedragen
Deze zaak speeide in een tijd waar erpoiitiek en maatschappeiijk grote zorg bestond over de
fraude met toeslagen en de nadruk vooral lag op het voorkomen daarvan door aanscherping van

regels en toetsing op rechtmatigheid De aandacht voor de in het voorjaar van 2013 in de
publiciteit gekomen fraude met toeslagen heeft deze ontwikkeling verhevigd Het toezicht van
Toeslagen werd hierdoor verscherpt mede naar aanleiding van de Wet aanpak fraude toeslagen
en fiscaliteit Tegelijkertijd was dit aanleiding om het toezicht zoveel mogelijk te verleggen van
toezicht achteraf naar toezicht vooraf Dat heeft destijds geleid tot ‘strengere’handhaving en
Het beeld
stevig optreden bij een sterk vermoeden van onrechtmatig gebruik van toeslagen
is dat bij ongeveer de helft van de gehele groep van vraagouders ook na de herbeoordeling
Toeslagen tot de conciusie is gekomen dat er geen recht bestaat op kinderopvangtoeslag
Tegelijkertijd constateer ik nu dat in deze casus de hiervoor bedoelde baians te veel is
doorgeslagen naar het tegengaan van misbruik en er onvoldoende oog voor het
burgerperspectief is gev eest De burger mag en moet erop kunnen vertrouwen dat de
Belastingdienst betrouwbaar en zorgvuldig handelt conform de wet en regelgeving Ouders zijn
in financiSle problemen gekomen door de stopzetting van hun kinderopvangtoeslag en het
ontbreken van de mogelijkheid opnieuw een aanvraag in te dienen Ook werden hun
bezwaarschriften te laat beantwoord Hierdoor werd hen geen concreet handelingsperspectief
geboden Dit heeft ertoe geleid dat de processen en handelswijze van Toeslagen sinds juli 2016
als voIgt zijn verbeterd a Toeslagen stopt een toeslag niet meer lopende een onderzoek naar de
rechtmatigheid van de aangevraagde toeslag Pas als uit het onderzoek blijkt dat er geen recht
bestaat wordt de toeslag gestopt Wei kan indien noodzakelijk geacht de uitbetaling van het
voorschot tijdelijk worden opgeschort B In de communicatie naar de aanvragers wordt duidelijker
aangegeven waarom er geen recht op de toeslag bestaat Wanneer de reden ligt in het niet

overleggen van alle benodigde stukken wordt duidelijker aangegeven welke stukken ontbreken of
niet voldoen C Er wordt meer gestuurd op een tijdige afhandeling van de bezwaarschriften door
Toeslagen D Wanneer een aanvrager vragen stelt over een beslissing of de status van een
lopende procedure wordt hij beter te woord gestaan Uiteraard zullen er altijd individuele situaties
blijven bestaan waarin in verband met het lopende onderzoek bepaalde infbnnatie nog niet
”^^
gegeven kan worden
Op 14 december 2017 vindt een Algemeen Overleg plaats in de Vaste
commissie van Financien van de Tweede Kamer waar het onderzoeksrapport van de Nationale
Ombudsman wordt besproken 22
170

Op 11 januari 2018 vindt er overleg plaats tussen de onderzoekers van de Nationale
Ombudsman en medewerkers van het Ministerie van Financien en de Belastingdienst Ten

gevolge van dit overleg heeft de Nationale Ombudsman van de Directeur Generaal
Belastingdienst 2017 2020 nadere informatie gekregen op 16 februari 2018 Hierop antwoordt
de Nationale Ombudsman op 4 april 2018

hetgeen weer aanleiding is tot een reactie op 14 mei

2018 met nadere cijfermatige informatie rond de benadeelde ouders en acties

Op 24 mei 2019
voIgt een brief van de Nationale Ombudsman aan Staatssecretaris van Financien 2017 2019
met het verzoek om naar aanleiding van een nieuwe uitspraak van de Raad van State ook
aandacht te schenken aan ouders in andere CAF zaken waarbij de kinderopvangtoeslag is
stopgezet appendix A 10 32 De correspondentie eindigt met een brief van de Staatssecretaris
van Financien 2017 2019 aan de Nationale Ombudsman waarin de oprichting van de

Kamerstukken II2017 1S 31066
^

pwc

nr

387

Tweede ^ ^mer der Staten Generaal 14 12 2017

33 I Ministerie van Financien

Verslag van Algemeen Overleg 31006 nr 394

CONCEPT 17 September 2021

Adviescommissie Uitvoering Toeslagen’

de Commissie Donner wordt aangekondigd ^^ De

correspondentie is terug te vinden in de Kamerstukken van 3 december2019
171

^^

Op 18 September 2018 worden Kamervragen opgesteid waaronderde vragen

J dat u in de

beantwoording op eerdere Kamervragen heeft aangegeven dat de Belastingdienst zich in het
bestuursrecht vanzelfsprekend zai houden aan de uitleg van de Hoge Raad die in het
onderhavige geval inhoudt dat de Belastingdienst alle op de zaak hebbende stukken zai
overleggen de uitleg daarvan van de Hoge Raad is als voIgt «Tot de op de zaak betrekking
hebbende stukken behoren niet slechts de stukken die de inspecteur heeft gebruikt ter
onderbouwing van zijn besluit Daartoe behoren in beginsel ook stukken als hiervoor onder I en
ii bedoeld die de inspecteur wel ter beschikking staan ofhebben gestaan maar die hij niet heeft
Betekent dit dus dat als de telefoonnotities
gebruikt ter onderbouwing van zijn besluit»
dienen
te
worden
alle
telefoonnotities
toegevoegd
toegevoegd dienen te worden tenzij een
wordt
artikel
8
29
van
het
beroep gedaan
op
Burgerlijk Wetboek waarbij de Belastingdienst
gemotiveerd aangeeft waarom bepaalde stukken niet verschaft worden ofalleen aan de rechter
gegeven worden
172 In een

2019

^^

brief van 11 oktober 2018 aan de Kamer kondigt de Staatssecretaris van Financien 2017
het onderzoekaan van de EDP auditors ^e “Uw Kamer heeft in Kamervragen en debatten

Het
op verschillende momenten aandacht gevraagd voor het project «CAF 11 Hawaii»
PwC Kamerlid heeft in de regaling van werkzaamheden van 19 September gevraagd hoe de

problematiekkan worden opgeiost
zaak die op 10 Septemberjl

In de Kamervragen wordt verwezen naar de individuele

voor de rechtbank van Amsterdam diende en waarvan op

25 September een uitspraak was De beschikking om de kinderopvangtoeslag stop te zetten was
onvoldoende gemotiveerd Hierdoor was het voor de ouder onduidelijk welke bewijsstukken nog
moesten worden aangeleverd Ook na het stopzetten van de kinderopvangtoeslag heeft

Toeslagen de ouder niet goed ge informeerd over het aanleveren van bewijsstukken
Daarnaast voIgt uit de uitspraak in deze rechtszaak dat het recht op de toeslag eerder vastgesteld
had kunnen en moeten worden De behandeling heeft dus te lang geduurd

Het onderkennen

van de

tekortkomingen in het project CAF 11 is niet goed verlopen Ingegeven door de tijdgeest
gericht op het voorkomen en aanpakken van fraude heeft de focus gelegen op de bestrijding van
fraude en is de menselijke meat uit het oog verioren Dit heeft vervelende consequenties gehad
voor goedwillende ouders van wie de toeslag Is stopgezet terwiji later bleek dat zij wel recht
hierop hadden De werkwijze is medio 2016 aangepast kinderopvangtoeslag mag niet direct
worden stopgezet Ouders moeten op de diensten van Toeslagen kunnen rekenen
Naar
aanleiding van de geconstateerde problemen kondig ik PwC Staatssecretaris van Financien
2017 2019 vier maatregelen aan 1 Intern onderzoek naar het informatiebeheer bij Toeslagen
Naar aanleiding van de beroepszaak van 10 September jl heb ik de opdracht gegeven om de
systemen bij Toeslagen te doorzoeken op stukken die niet eerder in de dossiers van
In mijn brief van 11 September heb ik
belanghebbenden in het CAF 11 project gevoegd zijn
dat
ertwee
stukken
ten
onrechte
niet
ter
gemeld
vertrouwelijke inzage aan de Kamer zijn
Naar
hiervan
is
aan
de
directeur
gegeven
aanleiding
Toeslagen de opdracht gegeven om de
procedures voor het vaststellen opslaan beheren en opieveren van werkinstructies en andere
voor de storing en verantwoording relevante documenten op te stellen en na te leven Daarmee
meet het beter mogelijk worden om bij bezwaarschriften en rechtszaken tijdig de juiste stukken
aan de betrokken burger te verstrekken en vervolgens verantwoording afte leggen aan mij en
aan uw Kamer

Ook heb ik opdracht gegeven de systemen van Toeslagen te doorzoeken op stukken over het

CAF 11 project die niet eerder aan het licht gekomen zijn Daarvoor zijn onder meer twee auditors
van de directie

Grote Ondernemingen die ICT processen controleren

aan

de slag gegaan De

auditors hebben eerst de relevante processen random het project CAF 11 de informatiesystemen
en vastieggingen en de mogelijke vindplaatsen van mogelijk relevante gegevens
”26
geinventariseerd

Kamerstukken II2018 19 31066

nr

487

Kamerstukken II2018 19 31066

nr

572

Aanhangsel Handelingen II2018 19 nr 251
Kamerstukken II2018 19 31066

pwc

34 I Ministerie van Financien

nr

434

CONCEPT 17 September 2021

173 Om vast te stellen of de informatieverstrekking aan de Tweede Kamer volledig is geweest en om

informatie te laten beoordelen doorde Landsadvocaat hebben vervolgens op 26 September 2018
de EDP auditors de opdracht gekregen het hierboven aangehaalde onderzoek uit te voeren ^^ De

aanleiding tot dit onderzoek waren Kamervragen die gesteid werden over informatieverstrekking
inzake Kinderopvangtoesiagen De Staatsecretaris van Financien 2017 2019 werd frequent met

nieuwe informatie geconfronteerd en verzocht om een onderzoek bij Toeslagen naar ontbrekende
informatie Het onderzoek richtte zich op de samenwerkingsgebieden op de Q schijf van de

Belastingdienst Toeslagen

Deze samenwerkingsgebieden op de netwerkschijf met de letter Q

worden gebruikt om documenten op te slaan

Samenwerkingsgebieden zijn mappen op deze Q
schijf computer De doelstelling van het onderzoek van de EDP auditors was om alle tot op dat
moment relevante documenten te identificeren De opdracht zag omwille van de tijdsdruk in
eerste instantie met name op documenten en informatie die in het geheel niet in beeld waren De

EDP auditors hebben het onderzoek naar informatie op de Q schijf uitgevoerd doorte zoeken op
bestands of foldemamen en hebben niet gezocht op basis van de inhoud van documenten Het

EDP onderzoek heeft het ‘memo Palmen’ niet gevonden Het betrof ongeveerdrie miljoen
bestanden

Op 7 Juni 2019 verzoekt de Vaste Commissie Financien van de Tweede Kamer de

Staatssecretaris van Financien 2017 2019

om over het onderzoek van

EDP auditors naarde

kinderopvangtoeslag in het kader van het CAF 11 Hawa i dossier en de Nota van Bevindingen
van

het onderzoek aan de Kamer te sturen ^®

i74De Staatssecretaris van Financien 2017 2019

geeft aan de EDP auditors te hebben gevraagd

naar de reden waarom zij niet breder hebben gekeken naar andere schijven binnen de

Belastingdienst De EDP auditors gaven aan hem aan dat naast de aangedragen informatie van
Toeslagen er door hen de volgende zoekacties waren uitgevoerd 1 De persoonlijke door de
projectleider ter beschikking gestelde netwerkschijf 2 Een directe scan op het

samenwerkingsgebied op de schijven van Toeslagen 3 Het doorzoeken van de inhoudsopgave
van de samenwerkingsgebieden van Toeslagen met behulp van de centrale IT afdeling van de
Belastingdienst DaarbiJ merkten de EDP auditors op dat na het beoordelen van de resultaten van
deze zoekacties de conclusie werd getrokken dat de zoekacties tot vrijwel dezelfde resultaten
zouden hebben geleid ^®
175 Voor8 november 2018 was er biJ Toeslagen slechts sprake van een beperkte vaktechnische

structuurmet VTA’s

Op 8 november 2018 wordt een Lavaco bij Toeslagen benoemd

176 Op 12 maart 2019 wordt de ADR verzocht om een onderzoek uit te voeren

Het doel van dit

onderzoek is “het handelen van de Belastingdienst in toeslaggereiateerde CAF zaken in de

periode 1 januari 2013 tot 16 oktober 2019 datum opdrachtbevestiging te onderzoeken om vast
te stellen of er sprake is geweest van een behandeiing die vergelijkbaar is met de aanpak die bij
de CAF11 zaak is gehanteerd

Op 16 oktober 2019 voIgt de officiele opdrachtbevestiging

Het

onderzoek is uitgevoerd aan de hand van de informatie over toeslaggereiateerde CAF zaken die
door de Belastingdienst bij de ADR is aangeleverd “De toeslagen betreffen kinderopvangtoeslag

huurtoeslag zorgtoeslag en het kindgebonden budget De vraag over het geinformeerd zijn van
de ambtelijke en politieke top over stappen handelingen en beslissingen in relatie tot
toeslaggereiateerde CAF zaken hebben wij beantwoord aan de hand van een door de
Belastingdienst opgesteide tijdlijn over de periode 1 januari 2012 tot en met 31 december 2019
ni Ten behoeve van het ADR onderzoek is doorde Programmamanager Belastingdienst een tijdlijn
van 2013

2019 opgesteld welke doorde ADR is geverifieerd Uit deze tijdlijn bij het ADR rapport

blijkt niet dat de ADR de beschikking heeft gehad over het ‘memo Palmen’ Uit een interview met
de Programmamanager Belastingdienst die de stukken moest aanleveren bij de ADR bleekdat

l^nietde notulen van het MT Toeslagen van de heidag had gekregen
kunnen geven waarom deze notulen niet aan

heeft geen reden

zijn gegeven De Programmamanager
Belastingdienst geeft aan dat hiermee ieder haakje naar het ‘memo Palmen’ voor zover deze er
was in het verslag van de heidag niet doorde ADR is ontvangen

“

Kamerstukken II2018 19 31066

nr

402

Kamerstukken II2018 19 31066

nr

440

Kamerstukken II2018 19 31066 nr 497

pwc

35 I Ministerie van Financien

CONCEPT 17 September 2021