Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

156
Vragen van het lid Oosenbrug (PvdA) aan de Minister van Veiligheid en
Justitie over de storing bij Ziggo ten gevolge van DDos-aanvallen (ingezonden
21 augustus 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) mede namens
de Minister van Economische Zaken (ontvangen 30 september 2015) Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 26
Vraag 1
Kent u het bericht «Ziggo verwacht nog meer cyberaanvallen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
In hoeverre wordt door storingen bij grote internetbedrijven zoals Ziggo de
publieke dienstverlening geraakt bijvoorbeeld omdat publieke dienstverleners
waaronder de Belastingdienst, de Dienst Uitvoering Onderwijs, het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen of gemeentelijke diensten voor
miljoenen personen niet meer bereikbaar zijn?
Deelt u de mening dat vanwege die dienstverlening storingen bij particuliere
internetbedrijven ook het publieke belang raken? Zo ja, op welke wijze draagt
u bij aan het voorkomen en oplossen van genoemde problemen en het
beschermen van de digitale infrastructuur? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2 en 3
De storingen bij Ziggo werden veroorzaakt door een Distributed Denial of
Service (DDoS) aanval op de zogenaamde DNS-servers van Ziggo. DNS is het
systeem dat op het internet gebruikt wordt om domeinnamen naar
IP-adressen te vertalen en omgekeerd. Als dit niet werkt, zijn websites niet
langer bereikbaar voor gebruikers van deze DNS-server. Hierdoor was het
voor een groot aantal Ziggo-klanten niet mogelijk om gebruik te maken van
het internet, dit laat onverlet dat alternatieven wel beschikbaar waren.
Dergelijke storingen door digitale verkeersopstoppingen zijn nu en in de
toekomst niet geheel te voorkomen.

1

ah-tk-20152016-156
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.volkskrant.nl/tech/ziggo-verwacht-nog-meer-cyberaanvallen~a4124865/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

De storingen hebben geen gevolgen gehad voor de beschikbaarheid van de
digitale publieke dienstverlening. Desalniettemin zorgde deze digitale
verkeersopstopping er wel voor dat de getroffen klanten van Ziggo tijdelijk
niet in staat waren om gebruik te maken van digitale diensten, waaronder
digitale publieke diensten.
Partijen zijn, zowel binnen als buiten de overheid, zelf primair verantwoordelijk voor de beveiliging van de eigen netwerken en systemen. Voorts is er in
de Telecommunicatiewet een zorg- en meldplicht opgenomen. De zorgplicht
houdt in dat telecommunicatieaanbieders passende technische en organisatorische maatregelen nemen om risico’s voor de veiligheid en integriteit van
hun netwerken en diensten te beheersen. De meldplicht houdt in dat
aanbieders inbreuken op de veiligheid en integriteit melden bij het Loket
meldplicht van Agentschap Telecom. Ziggo heeft dit ook in onderhavig geval
gedaan. De initiële melding wordt gevolgd door een analyse van het incident
door Ziggo. Ziggo zal de analyse bij Agentschap Telecom aanleveren. Als
deze analyse daartoe aanleiding geeft, zal Agentschap Telecom dit incident
verder onderzoeken.
Het Ministerie van Veiligheid en Justitie draagt bij aan de bescherming van
de digitale infrastructuur middels een algehele verhoging van de digitale
weerbaarheid aan de hand van acties uit de tweede Nationale Cybersecurity
Strategie.
Vraag 4
In hoeverre neemt vanwege uw ambitie om uiterlijk vanaf 2017 bedrijven en
burgers de mogelijkheid te bieden zaken met de overheid digitaal af te
handelen, het belang van het voorkomen van DDos-aanvallen toe? Wat zegt
dat over uw rol in het voorkomen van dergelijke aanvallen?
Antwoord 4
Zoals eerder door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in de Visiebrief digitale overheid 2017 d.d. 23 mei 2013 is aangegeven, dienen
het beveiligen van informatie en de beschikbaarheid van digitale dienstverlening urgent en blijvend op de agenda te staan.2 In mijn brief aan de Tweede
Kamer d.d. 14 mei 2013 is ingegaan op de het fenomeen van DDoSaanvallen.3 Hierin is aangegeven dat DDoS-aanvallen geen nieuw fenomeen
zijn en helaas een wereldwijd probleem vormen dat op grote schaal
plaatsvindt. Daarnaast kan dit type aanval iedere partij treffen die diensten
aanbiedt op of via het internet.
Een storing van de bereikbaarheid van websites of het internet als geheel
heeft een zichtbare impact, zoals de storingen bij Ziggo wederom laten zien.
Daarbij is elektronische dienstverlening niet meer weg te denken uit onze
informatiesamenleving en vergt dus constant aandacht. Zoals reeds is
aangegeven bij de beantwoording van de vragen van de leden Dijkhoff (VVD),
Oosenbrug (PvdA) en Verhoeven (D66) op 5 maart 2015 (kenmerk
2015Z02555/2658/2763) neemt het kabinet verschillende maatregelen om de
weerbaarheid tegen DDoS-aanvallen te verhogen. Zo is er onder andere in
publiek-private samenwerking sprake van een geïntensiveerde aanpak van
botnets. Daarnaast deelt het NCSC beschikbare informatie over cyberaanvallen met overheidsorganisaties, zodat hier lering uit getrokken kan worden en
bezien kan worden of (nieuwe) extra maatregelen moeten worden genomen.
Vraag 5
Kent u particuliere initiatieven voor de beveiliging tegen DDos-aanvallen zoals
De Nationale anti-DDoS Wasstraat (NaWas)4? Acht u het wenselijk om met
dergelijke particuliere initiatieven te overleggen over op welke manier u kunt
bijdragen aan het beveiligen tegen DDos-aanvallen? Zo ja, op welke termijn
gaat dit overleg plaatsvinden? Zo nee, waarom niet?

2

Kamerstuk 26 643, nr. 280.
Kamerstuk 26 643, nr. 278.
4
http://www.nbip.nl/diensten/nawas-demand-beveiliging-tegen-ddos/
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ja, zowel marktpartijen als ik zijn bekend met particuliere initiatieven die zich
richten op de beveiliging tegen DDoS-aanvallen. Er bestaan diverse en
uiteenlopende initiatieven. Het NCSC staat daarbij reeds in contact met de
partijen achter de diverse initiatieven Zoals reeds aangegeven is bij brief d.d.
24 november 2014, neemt het NCSC, daar waar private initiatieven bijdragen
aan de beveiliging tegen digitale aanvallen, waar mogelijk en noodzakelijk,
een faciliterende rol op zich.5
Vraag 6
Heeft het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) een concrete taak in het
beveiligen van internetbedrijven tegen DDos-aanvallen? Zo ja, welke taak? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Zoals reeds aangegeven in mijn beantwoording van de vragen 2 en 3 zijn
partijen zelf primair verantwoordelijk voor de beveiliging van de eigen
netwerken en systemen. Het NCSC is dan ook niet verantwoordelijk voor het
beveiligen van de digitale systemen en infrastructuren van internetserviceproviders, zoals Ziggo. Wel levert het NCSC als informatieknooppunt en
expertisecentrum voor cyber security, ondersteuning en advies aan getroffen
partijen.

5

Kamerstuk 26 643, nr. 337.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3