Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

192
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66), aan de Minister van Buitenlandse zaken
over het artikel in Politico waarin er wordt bericht dat de civiele EU-missie aan
de grens tussen Azerbeidzjan en Armenië onder vuur zou zijn genomen
(ingezonden 21 augustus 2023).
Antwoord van Minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
10 oktober 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel in Politico1 door Gabriel Gavin waarin
er gesproken wordt over een schietincident door de grenswachters aan de
Azerbeidzjaanse zijde, waarbij de in de regio aanwezige civiele EU-missie aan
de grens tussen Armenië en Azerbeidzjan reëel gevaar liep?
Antwoord 1
Ik heb kennis genomen van dit artikel.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het aanwezige risico voor de waarnemers van de EU-missie
aan de grens tussen Armenie en Azerbeidzjan na het schietincident?
Antwoord 2
De EU Monitoring Mission in Armenia (EUMA) observeert de veiligheidssituatie langs de Armeense zijde van de internationale grens met Azerbeidzjan en
is een belangrijk onderdeel van de inspanningen van de EU ter ondersteuning
van vrede en veiligheid in deze regio. In dit gebied komen vaker schietincidenten voor. De EU-missie was aanwezig in het gebied waar het schietincident op 15 augustus jl. zoals genoemd in het Politico-artikel plaatsvond.
EUMA kon niet vaststellen door wie er destijds geschoten is en wat het
exacte doelwit was, omdat de afstand van de schoten tot de aanwezige
waarnemers te groot was. EUMA mitigeert de risico’s door vooraf aan de
relevante autoriteiten van Armenië en Azerbeidzjan kenbaar te maken waar
en wanneer patrouilles zullen plaatsvinden. Dit gebeurt onder andere via de
EU Speciaal Vertegenwoordiger Toivo Klaar.

1

ah-tk-20232024-192
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Politici, 16 augustus 2023, «EU observers came under fire on Azerbaijan border, officials
report», www.politico.eu/article/azerbaijan-armenia-border-gunfire-european-union-observersverin-shorzha-united-nations-nagorno-karabakh/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Op 19 september jl. is Azerbeidzjan begonnen met gewapende acties in
Nagorno-Karabach. Er zijn rond het gebied bij Lachin en Stepanakert precisie
drone- en raketaanvallen van militaire doelwitten uitgevoerd en heeft een
beperkt grondoffensief plaatsgevonden. Op 20 september is een staakt-hetvuren overeengekomen dat op het moment van schrijven redelijk stand lijkt
te houden. Ondanks dat er op het moment van schrijven geen incidenten bij
de Azerbeidzjaanse-Armeense grens gemeld zijn, zijn er scenario’s denkbaar
waar eventuele maatregelen getroffen moeten worden om de veiligheid van
de waarnemers van de EU-missie te vergroten. Op dit moment wordt de
beveiliging van EUMA verzorgd door de Armeense strijdkrachten, aangezien
de missie enkel een mandaat heeft om op Armeens grondgebied te opereren.
Nederland blijft de situatie nauwlettend volgen en blijft in contact met de
leiding van EUMA.
Vraag 3
Bent u bereid om op Europees niveau de regering van Azerbeidzjan te laten
weten dat dit ontoelaatbaar is en de herhaling ervan mogelijke consequenties
zou kunnen hebben?
Antwoord 3
Allereerst heeft EUMA niet kunnen vaststellen door wie er op 15 augustus jl.
geschoten is en wat het exacte doelwit was, omdat de afstand van de
schoten tot de aanwezige waarnemers te groot was. Over het functioneren en
opereren van EUMA staat de EU met de partijen in contact. Onder andere de
EU Speciaal Vertegenwoordiger speelt hierin een belangrijke rol. EUMA
rapporteert aan Brussel over de gebeurtenissen. Indien nodig, kunnen
lidstaten gezamenlijk operationele maatregelen of andere stappen bespreken
die de veiligheid van missieleden vergroten.
Vraag 4
Deelt u de mening dat de recente ontwikkelingen zoals de blokkade van
Lachin-corridor door Azerbeidzjan de lopende initiatieven voor een duurzame
vrede in de regio steeds bemoeilijken?
Antwoord 4
Zoals eerder met uw Kamer is gedeeld2 hebben Nederland en de EU
Azerbeidzjan regelmatig aangesproken op zijn verantwoordelijkheid om vrije
doorgang van personen, voertuigen en vracht via de Lachin-doorgang te
garanderen, conform de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof op
22 februari 2023. Vóór de militaire escalaties van 19 september leek er
overeenstemming tussen de betrokken partijen om hulpgoederen via de
Lachin- en Aghdam-corridors toe te laten. Toen de escalaties plaatsvonden
waren beide toegangswegen tijdelijk volledig afgesloten. Op het moment van
schrijven zijn beide corridors weer geopend voor humanitaire doeleinden.
Nederland is uiterst bezorgd over de zorgwekkende ontwikkelingen die sinds
19 september jl. in Nagorno-Karabach plaatsvinden, en veroordeelt de
militaire escalatie door Azerbeidzjan. Deze nieuwe ontwikkelingen bemoeilijken de lopende initiatieven voor een duurzame vrede in de regio. Nederland
steunt het statement van de Hoge Vertegenwoordiger Josep Borrell d.d.
21 september jl., waarin hij namens de EU Azerbeidzjan dwingend oproept de
veiligheid en de rechten van de Armeense bevolking van Nagorno-Karabach
te waarborgen en ongehinderde toegang voor humanitaire hulp te verzorgen.
Ik heb daar in mijn gesprek met mijn Azerbeidzjaanse evenknie in New York
op 21 september jl. eveneens op aangedrongen.
Vraag 5
Hoe ziet u de momenteel aan elkaar parallel lopende vredesonderhandelingen
tussen Armenië en Azerbeidzjan waarbij zowel de EU als Rusland als
mediator opereren?

2

Antwoorden op Kamervragen van leden Omtzigt, Brekelmans, et al. (2023D11479).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De huidige ontwikkelingen in Nagorno-Karabach bemoeilijken de parallel
lopende vredesonderhandelingen. Nederland zal desondanks in Europees
verband Azerbeidzjan en Armenië blijven aanspreken op het belang van een
hervatting van de onderhandelingen met het oog op het bereiken van een
duurzaam vredesakkoord. Daarbij rust wel een bijzondere verantwoordelijkheid op Azerbeidzjan om de rechten en de veiligheid van de etnische
Armeniërs in Nagorno-Karabach te garanderen, en de territoriale integriteit
van Armenië te herbevestigen. In zijn statement namens de EU roept de Hoge
Vertegenwoordiger hiertoe dan ook op en Nederland steunt dit.
Voor Nederland is de rol van de EU in het bemiddelingsproces leidend. Ook
de VS spelen een rol in de bemiddeling tussen Armenië en Azerbeidzjan.
Nederland spoort de EU aan de inspanningen zo goed mogelijk af te
stemmen met de VS.
Rusland blijft ook betrokken bij het conflict middels separate trilaterale
vredesbesprekingen met Armenië en Azerbeidzjan. Tevens heeft Rusland een
rol in het trilateraal gesloten akkoord van 2020 door het aanbieden van
peacekeepers. Rusland heeft het staakt-het-vuren gefaciliteerd na de militaire
escalatie die op 19 september jl. begon.
Vraag 6
Kunt u deze vragen binnen twee weken beantwoorden?
Antwoord 6
De vragen zijn zo snel mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3