Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

34 008

Wijziging van de Pensioenwet en de Wet
verplichte beroepspensioenregeling in verband
met verbetering van de pensioencommunicatie
(Wet pensioencommunicatie)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
1. Inleiding
Het merendeel van de Nederlanders is onvoldoende op de hoogte van zijn
inkomenspositie na pensionering. Uit de pensioenmonitor van Wijzer in
geldzaken (oktober 2013) blijkt dat het pensioenbewustzijn van de
Nederlanders laag is. De huidige wettelijke verplichte informatie over
pensioenen blijkt niet altijd het gewenste effect te hebben, zo komt naar
voren uit de evaluatie van de informatiebepalingen in de pensioenwetgeving (Kamerstukken II 2011/12, 33 110, nr.1). Belangrijke verplichte
informatie-uitingen, zoals het uniform pensioenoverzicht (UPO) en de
startbrief zijn voor een aanzienlijk deel van de deelnemers onvoldoende
begrijpelijk. De gebruikte terminologie en het taalgebruik zijn te lastig en
de hoeveelheid informatie die wordt verstrekt is te omvangrijk. Uit
onderzoek van TNS Nipo (2012) blijkt dat 43% van de ondervraagden
moeite heeft met het begrijpen van de informatie.
De huidige wettelijk verplichte informatie geeft bovendien een te
rooskleurig beeld over de hoogte van het pensioen, geeft geen inzicht in
risico’s en kan daardoor mensen op het verkeerde been zetten. Daarnaast
heeft de pensioensector te maken met een gedaald vertrouwen onder de
deelnemers. Nu met het voorstel over de herziening van het financieel
toetsingskader schokken als gevolg van een stijgende levensverwachting
of als gevolg van ontwikkelingen op de financiële markten op een andere
wijze zullen worden verwerkt (Kamerstukken II 2013/14, 32 043, nr. 172), is
het des te meer noodzakelijk om duidelijk en eerlijk te communiceren naar
deelnemers.
Het doel van pensioencommunicatie is dat de pensioendeelnemer weet
hoeveel pensioen hij kan verwachten, kan nagaan of dat voldoende is en
zich bewust is van de risico’s van de pensioenvoorziening. Daarnaast
moet pensioencommunicatie de deelnemer laten zien welke keuzemogelijkheden hij heeft. Het bieden van handelingsperspectief is een essentieel

kst-34008-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

1

element bij het bereiken van de pensioendeelnemer (TNS Nipo 2012). De
deelnemer neemt informatie eerder op als hij weet wat hij ermee kan
doen.
De nieuwe wetgeving op het terrein van pensioencommunicatie stelt het
perspectief van de deelnemer centraal. Het is wenselijk dat meer dan nu
het geval is, aangesloten wordt bij de informatiebehoeften en de
kenmerken van de deelnemer. Alleen zo wordt de kans groter dat de
informatie hem daadwerkelijk bereikt.
Dit wetsvoorstel strekt ertoe de eisen die gesteld worden aan pensioenuitvoerders ten aanzien van de communicatie met (gewezen) deelnemers,
(gewezen) partners en pensioengerechtigden (hierna: deelnemers),
zodanig aan te passen, dat pensioenuitvoerders met deze communicatie
aansluiten bij de behoeften van de deelnemer en bevorderen dat de
hierboven genoemde communicatiedoelen worden bereikt.
Voorgeschiedenis
Om te komen tot verbeterde pensioencommunicatie is eind 2011 onder
leiding van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
de werkgroep pensioencommunicatie van start gegaan. In deze breed
samengestelde werkgroep nemen naast de pensioensector tevens de
Autoriteit Financiële Markten, De Nederlandsche Bank en het Ministerie
van Financiën/Wijzer in Geldzaken deel.
De werkzaamheden van de werkgroep Pensioencommunicatie hebben in
2012 geresulteerd in het rapport «Pensioen in duidelijke taal» (Kamerstukken II 2011/12, 33 110 nr. 2, bijlage). In het rapport wordt het
perspectief van de deelnemer centraal gesteld en het bevat een aantal
aanbevelingen over pensioencommunicatie. Het Ministerie van SZW heeft
zich, samen met de werkgroep, gericht op de uitwerking van de aanbevelingen. Ter ondersteuning van de werkzaamheden van de werkgroep, zijn
verschillende onderzoeken verricht:
• TNS Nipo heeft onderzoek uitgevoerd naar de behoeften en barrières
met betrekking tot pensioeninformatie van deelnemers.
• Pensioencommunicatie bij indiensttreding stond centraal in het
deelnemersonderzoek dat door Motivaction is verricht.
• Over de communicatie over koopkracht en risico’s is zowel een
kwalitatief deelnemersonderzoek door Ferro Explore uitgevoerd als
een kwantitatief deelnemersonderzoek door TNS Nipo.
• Bij de werkgroep pensioencommunicatie is een subwerkgroep
ingesteld die een uniforme rekenmethodiek heeft ontwikkeld voor de
berekening van pensioenbedragen voor de communicatie.
• Daarnaast is er twee keer advies gevraagd aan de Stichting van de
Arbeid over de rol van de werkgever bij pensioencommunicatie.
De aanbevelingen, onderzoeken en adviezen zijn uitgangspunt bij de
voorgestelde wijzigingen in de pensioenwetgeving.
2. Hoofdelementen van het wetsvoorstel
In dit hoofdstuk worden kort de hoofdelementen van het wetsvoorstel
beschreven, te weten:
1) Algemene eisen aan pensioencommunicatie;
2) Meer mogelijkheden tot digitale verstrekking en aanbieding van
informatie;
3) Beschikbaar zijn van basisinformatie over de pensioenregeling;
4) Een jaarlijks pensioenoverzicht van opgebouwde pensioenaanspraken;
5) Uitbreiding van het pensioenregister;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

2

6)

Inzicht in de koopkracht en risico’s van het toekomstig pensioeninkomen.

Deze punten hangen nauw met elkaar samen. De algemene eisen zijn van
invloed op alle vormen van informatieverstrekking tussen pensioenuitvoerders en deelnemers. De ruimere mogelijkheden tot digitalisering zijn
van invloed op de wijze waarop informatie wordt aangeboden en
verstrekt.
Ook de informatie-instrumenten, die aan de orde komen bij de punten 3, 4
en 5, moeten in samenhang worden gezien. De deelnemer krijgt daarmee
op relevante momenten relevante informatie: voor en vlak na indiensttreding, geregeld tijdens zijn dienstverband en als hij zijn toekomstig
pensioen wil plannen. De basisinformatie over de pensioenregeling biedt
(aspirant) deelnemers inzicht in de belangrijkste kenmerken van zijn
pensioenregeling, deels op vergelijkbare wijze. Deze informatie is niet
alleen nuttig wanneer een deelnemer in dienst komt bij de nieuwe
werkgever of dit overweegt, maar blijft – gedurende de jaren dat de
werknemer in dienst is en pensioen opbouwt bij de desbetreffende
uitvoerder – relevant. Het is als het ware een overzichtelijke toelichting bij
de pensioenregeling. Het jaarlijks pensioenoverzicht is een verantwoording over wat een deelnemer het afgelopen jaar bij een specifieke
pensioenuitvoerder heeft opgebouwd en kan daarmee veel beperkter van
inhoud zijn dan het huidige uniform pensioenoverzicht. Voor een
totaaloverzicht van zijn te bereiken pensioen (inclusief koopkracht en
risico’s) zal de deelnemer terecht kunnen op een uitgebreid pensioenregister. Hier krijgt hij eveneens inzicht in de keuzes die hij heeft en de
gevolgen van belangrijke levensgebeurtenissen op zijn pensioen.
1) Algemene eisen aan pensioencommunicatie
De huidige pensioenwetgeving kent de open normen tijdig, duidelijk en
begrijpelijk. Tegelijkertijd bevatten sommige wettelijke bepalingen
behoorlijk gedetailleerde voorschriften, waardoor er te weinig ruimte is
voor maatwerk. De nieuwe pensioenwetgeving bevat de overkoepelende
normen tijdig, duidelijk, correct en evenwichtig. Ook het aansluiten op de
behoeften en kenmerken van de deelnemer en het bevorderen van inzicht
in de keuzemogelijkheden van een pensioenregeling en in de gevolgen
van belangrijke levensgebeurtenissen zijn als open normen in de nieuwe
pensioenwetgeving opgenomen.
2) Meer mogelijkheden tot digitale verstrekking en aanbieding van
informatie
De huidige pensioenwetgeving heeft als uitgangspunt dat pensioeninformatie schriftelijk verstrekt moet worden, tenzij de deelnemer expliciet
toestemming geeft voor digitale verstrekking. Digitale informatie leent
zich echter goed voor het aantrekkelijk, begrijpelijk en persoonlijk maken
van informatie. Pensioenuitvoerders geven bovendien aan dat zij
aanzienlijke kosten kunnen besparen als zij informatie digitaal kunnen
verstrekken en/of beschikbaar stellen.
De nieuwe pensioenwetgeving biedt daarom meer ruimte voor digitale
informatieverstrekking: pensioenuitvoerders mogen zelf kiezen of zij
informatie digitaal of schriftelijk verstrekken. Deelnemers kunnen wel
bezwaar maken tegen elektronische verstrekking en het moet mogelijk
blijven om informatie schriftelijk te verstrekken aan degenen die dat liever
willen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

3

3) Basisinformatie over de pensioenregeling
De huidige bepalingen over informatieverstrekking bij indiensttreding zijn
behoorlijk gedetailleerd en benoemen vooral veel verplichte elementen.
Op grond van het onderhavige wetsvoorstel is de basisinformatie niet
alleen bedoeld voor het begin van de deelneming, maar zal altijd
beschikbaar zijn via de openbare website van de pensioenuitvoerder.
Vergelijkbare informatie kan werknemers ondersteunen bij de keuze en
onderhandelingen voor een nieuwe baan en bij de keuze voor waardeoverdracht.
4) Een jaarlijks pensioenoverzicht van opgebouwde pensioenaanspraken
De nieuwe pensioenwetgeving ziet het uniform pensioenoverzicht (UPO)
als een jaarlijkse verantwoording van de pensioenopbouw. Het UPO wordt
daarmee een stuk beperkter. Er wordt niet meer vooruit gekeken naar een
te bereiken pensioen. Het nieuwe UPO kijkt naar het verleden door alleen
in te gaan op het al opgebouwde pensioen. Ook de waardeaangroei in het
afgelopen jaar en in het verleden toegepaste verlagingen en indexaties
komen aan de orde. Via het pensioenregister krijgen deelnemers een
indicatie van het (totaal) te verwachten pensioen met de bijbehorende
koopkracht, risico’s en handelingsperspectief.
5) Uitbreiding van het pensioenregister
De deelnemer moet op eenvoudige wijze kennis kunnen nemen van zijn
pensioensituatie. Door het pensioenregister uit te breiden met nieuwe
functionaliteiten biedt het de deelnemer de mogelijkheid om zelf
informatie naar zich toe te halen over hoeveel pensioen hij krijgt, of dat
voldoende is en welke actie mogelijk of nodig is. Om de uitbreiding van
het pensioenregister mogelijk te maken wordt de doelomschrijving van
het pensioenregister aangepast.
6) Koopkracht en risico’s
Algemene risico’s zijn voor een deelnemer moeilijk te begrijpen, omdat
verreweg de meeste deelnemers onrealistisch optimistisch lijken te zijn en
niet van onzekerheid houden. Daarom moeten pensioenrisico’s
persoonlijk worden gemaakt. Scenario’s van het te bereiken pensioen
kunnen helpen om de risico’s inzichtelijk en persoonlijk relevant te maken.
Via drie bedragen, gebaseerd op een optimistisch, verwacht en pessimistisch scenario krijgen deelnemers op het uitgebreide pensioenregister
inzicht in de koopkracht en risico’s van hun toekomstig pensioeninkomen.
Deze bedragen zijn netto afgeronde bedragen die indicatief zijn. Een
uniforme rekenmethodiek om tot deze scenario’s te komen wordt
vastgelegd in lagere regelgeving.
Het geven van informatie over de toeslagverlening met behulp van het
toeslagenlabel en de toeslagenmatrix is vervallen.
3. Algemene eisen aan pensioencommunicatie
Pensioenuitvoerders moeten deelnemers begrijpelijke informatie geven,
zodat deelnemers weten waaraan zij toe zijn. Een belangrijk uitgangspunt
naar aanleiding van het rapport «Pensioen in duidelijke taal» is dat het
deelnemersperspectief centraal moet staan in de communicatie.
Pensioenuitvoerders staan voor de uitdaging om deelnemers, die vaak
niet openstaan voor pensioeninformatie, zich betrokken te laten voelen bij
hun pensioen en hen het belang van pensioen te laten inzien. Dat betekent
dat de informatie, zowel wat betreft vorm als inhoud, moet aansluiten op
de behoeften van de deelnemers. Daarvoor is het nodig om te weten wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

4

de behoeften van de deelnemers zijn en zou persoonlijke pensioeninformatie getest moeten worden om te controleren of de informatie
inderdaad in een behoefte voorziet.
Gedragseconomisch onderzoek geeft inzicht hoe deelnemers informatie
verwerken en dus hoe met informatie beter kan worden aangesloten op
de behoeften van de deelnemers. Een belangrijk inzicht daarbij is dat de
deelnemer informatie eerder opneemt als hij op voorhand al weet wat hij
met die informatie moet en kan doen. Verreweg de meeste deelnemers
hebben namelijk slechts beperkt tijd en interesse voor het verwerken van
pensioeninformatie. Die informatie moet dus wel aantrekkelijk en
begrijpelijk zijn om de benodigde tijd en aandacht van de deelnemer te
krijgen. Dat kan mede bereikt worden door het in verschillende lagen
aanbieden van informatie op een website. Door informatie gelaagd aan te
bieden wordt rekening gehouden met de motivatie en het begrip van de
deelnemer. De informatie moet makkelijk te vinden zijn en overzichtelijk.
In de zichtlaag wordt de meest essentiële informatie voor de deelnemer
getoond. In onderliggende informatielagen kan de deelnemer uitgebreidere informatie vinden. De toegankelijkheid van de informatie in de
diverse lagen is afgestemd op de behoefte van de deelnemer.
De pensioenuitvoerder kan de deelnemer helpen met het handelingsperspectief, dus helpen met het beantwoorden van de vraag wat de
deelnemer kan doen. Hiervoor wordt bepaald dat de pensioenuitvoerder
bevordert dat de informatie inzicht geeft in de keuzemogelijkheden die er
zijn in de pensioenregeling. Pensioenuitvoerders dienen zo veel mogelijk
inzicht te geven in de gevolgen voor het pensioen van ten minste de
volgende keuzes:
• eerder stoppen met werken,
• langer doorwerken,
• deeltijdpensioen,
• hoog/laagconstructie (eerste jaren hoger en later lager pensioen),
• uitruil van partnerpensioen voor ouderdomspensioen en omgekeerd
en
• waardeoverdracht bij verandering van baan.
Tevens wordt voorgesteld de overkoepelende normen aan te vullen met
«correct» en «evenwichtig» en de termen «in duidelijke en begrijpelijke
bewoordingen» te vervangen door «duidelijk». Bovendien gelden deze
normen nu voor alle informatie die verstrekt of beschikbaar wordt gesteld,
ook de niet-wettelijk verplichte informatie. Hiermee wordt uitvoering
gegeven aan de door de Tweede Kamer aangenomen motie van het lid
Weyenberg (Kamerstukken II 2012/13, 33 400-XV, nr. 48).
Om te benadrukken dat de informatie die de deelnemer ontvangt correct
moet zijn, wordt voorgesteld deze norm toe te voegen. Bij een beoordeling over of de informatie correct is, is het in ieder geval van belang dat
de informatie inhoudelijk juist is en er geen tegenstrijdigheden in de
informatie zitten, zowel binnen een document als tussen verschillende
informatiedragers. Zo moet de informatie die de deelnemer van zijn
pensioenuitvoerder ontvangt consistent zijn met de pensioenovereenkomst (tussen werkgever en werknemer) en met het pensioenreglement
(tussen pensioenuitvoerder en deelnemer).
De norm evenwichtig betekent dat de relevante aanwezige voor- en
nadelen goed moeten worden weergegeven. Om een juist beeld te geven
moet een pensioenuitvoerder, naast informatie over de positieve
kenmerken, ook informatie geven over de beperkende kenmerken of
voorwaarden van de pensioenregeling. Als de informatie niet evenwichtig
is en een deelnemer niet voldoende op de hoogte is van de beperkende
voorwaarden of risico’s, kan hij ten onrechte een verkeerde conclusie
trekken over zijn pensioenregeling, die hem ervan weerhoudt eventuele
andere maatregelen binnen of buiten de pensioenregeling te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

5

Evenwichtige informatie betekent niet dat de pensioenuitvoerder altijd
uitputtend alle risico’s en voorwaarden moet noemen. De relevante
aanwezige voor- en nadelen moeten goed worden weergegeven.
4. Digitale verstrekking en beschikbaarstelling van informatie
De instelling van deelnemers ten aanzien van de wijze waarop informatie
wordt verstrekt of aangeboden verandert. Steeds meer deelnemers zijn of
zullen eraan gewend raken hun zaken via internet te regelen. Dit vereist
een andere interactie door pensioenuitvoerders met de deelnemer waarin
meer ruimte is voor digitaal communiceren.
Het is dan ook wenselijk dat de wetgeving meer ruimte biedt voor digitale
informatieverstrekking. Voorgesteld wordt pensioenuitvoerders de keuze
te geven of zij de informatie schriftelijk of elektronisch verstrekken. Ook de
deelnemer heeft zelf de keuze hoe hij de informatie wil ontvangen: als hij
aangeeft dat hij bezwaar heeft tegen elektronische verstrekking, moet de
informatie schriftelijk verstrekt worden. De pensioenuitvoerder zal de
deelnemer die nog niet heeft ingestemd met elektronische informatieverstrekking in ieder geval eenmalig schriftelijk moeten vragen of hij bezwaar
heeft tegen digitale informatieverstrekking. De pensioenuitvoerder moet
kunnen aantonen dat hij zo’n uitvraag heeft gedaan.
In het geval de deelnemer niet binnen een bepaalde redelijke termijn
reageert, mag de pensioenuitvoerder ervan uitgaan dat de deelnemer
geen bezwaar heeft tegen elektronische informatieverstrekking en hiertoe
overgaan.
Het «verstrekken» van informatie impliceert een brengplicht: de pensioenuitvoerder dient de informatie binnen de persoonlijke omgeving van een
deelnemer te brengen. Verstrekken bestaat dus niet slechts uit het bieden
van de mogelijkheid om informatie te «halen» (het verlenen van toegang
tot informatie). Het slechts opnemen van informatie op een website is dus
niet het verstrekken van informatie. De pensioenuitvoerder zal dan een
aanvullende handeling moeten verrichten. Een voorbeeld hiervan is via
e-mail de deelnemer attenderen dat informatie beschikbaar is.
Om te voorkomen dat een deelnemer een bericht niet krijgt, bijvoorbeeld
omdat hij van e-mailadres is gewisseld, is het wenselijk dat pensioenuitvoerders (dus pensioenfondsen en verzekeraars) zo veel mogelijk gaan
werken met een berichtenbox. Pensioenuitvoerders kunnen daartoe
gebruik maken van de berichtenbox van MijnOverheid.nl. Vanuit de
berichtenbox kunnen attenderingsmails of andere elektronische berichten
(zoals sms) worden gestuurd naar de deelnemer met de melding dat een
bericht klaar staat. De deelnemer kan zelf zijn e-mail of ander elektronisch
adres koppelen aan de berichtenbox en – als zijn elektronisch adres niet
(meer) klopt – dit ook aanpassen. De deelnemer kan dan zelf – via
inloggen – het bericht altijd bekijken. Bovendien bevat de berichtenbox
een archieffunctie.
Naast de voorgestelde wijziging ten aanzien van de wijze waarop de
informatie verstrekt wordt, wordt in de wet tevens voorgesteld een
onderscheid te maken tussen algemene informatie, die op de openbare of
de besloten website beschikbaar moet zijn en persoonlijke informatie, die
op verzoek op te vragen moet zijn. Bepaalde algemene informatie, zoals
informatie over de pensioenregeling, moet op de openbare website van
de uitvoerder komen. Het is van belang dat ook een sollicitant deze
informatie kan inzien. Andere informatie kan in een besloten deel van de
website (een portal of mijnomgeving) een plek krijgen, zoals de uitvoeringovereenkomst. Daarnaast verstrekt de pensioenuitvoerder op verzoek
bepaalde persoonlijke informatie aan de deelnemer, zoals de voor hem
relevante informatie over beleggingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

6

5. Van startbrief naar basisinformatie over de pensioenregeling
De huidige Pensioenwet schrijft voor dat iedere nieuwe deelnemer binnen
drie maanden een startbrief van de pensioenuitvoerder moet ontvangen,
waarin hij wordt geïnformeerd over de belangrijkste aspecten van de
nieuwe pensioenregeling. De wet geeft aan welke verplichte elementen in
de startbrief dienen te staan, zoals informatie over de ingangsdatum van
de pensioenovereenkomst en informatie over toeslagverlening. De
vormgeving van de startbrief, evenals de te hanteren tekst, is niet
voorgeschreven.
In het rapport «Pensioen in duidelijke taal» is een aantal aanbevelingen
opgenomen over de startbrief. Zo is aanbevolen het aantal verplichte
informatie-elementen bij indiensttreding te beperken. De huidige startbrief
is te lang en te weinig aansprekend. Deelnemers lezen de startbrief
daarom vaak niet. Deze aanbeveling is opgevolgd door de elementen die
verplicht moesten worden opgenomen in de startbrief, in de toekomst de
basisinformatie over de pensioenregeling, te schrappen. Voorgesteld
wordt de bepaling over de inhoud van de startbrief meer open te
formuleren. Nadere uitwerking van de norm is mogelijk bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur. Bij deze nadere invulling zal erop gelet
worden dat de basisinformatie beknopt blijft.
Verder is in het rapport «Pensioen in duidelijke taal» voorgesteld om de
deelnemer bij het begin van deelname aan de pensioenregeling te wijzen
op de momenten wanneer er actie van hem wordt verwacht, of wanneer
het verstandig is om actie te ondernemen. Ook deze aanbeveling heeft
een plek gekregen in het onderhavige wetsvoorstel. Verplicht element van
informatieverstrekking wordt: de persoonlijke omstandigheden van de
werknemer die een actie van hem kunnen vergen. Het gaat hierbij om
omstandigheden waar iedere deelnemer mee te maken kan krijgen, zoals
baanwisseling, scheiding, samenwonen en arbeidsongeschiktheid. De
basisinformatie van de regeling bevat informatie over de kenmerken van
de regeling, waartoe ook behoren de keuzemogelijkheden binnen de
pensioenregeling.
Daarnaast moet in de basisinformatie een duidelijke verwijzing worden
opgenomen naar de website van het pensioenregister (www.mijnpensioenoverzicht.nl) en de website van de pensioenuitvoerder. De verwijzing
naar de website van het pensioenregister is van belang, omdat de
deelnemer daarop een totaaloverzicht kan krijgen van het te bereiken
aanvullend pensioen en de AOW. De verwijzing naar de website van de
pensioenuitvoerder is van belang omdat de pensioenuitvoerder daarop
bepaalde informatie, zoals het jaarverslag elektronisch beschikbaar moet
stellen. Verder wordt voorgesteld de basisinformatie over de pensioenregeling permanent beschikbaar te stellen op de website van de pensioenuitvoerder.
Pensioen 1-2-3
De Pensioenfederatie en het Verbond van verzekeraars hebben een
communicatie-instrument ontwikkeld, de zogenaamde Pensioen 1-2-3. Dit
instrument, dat uit drie lagen bestaat, geeft op hoofdlijnen inzicht in de
belangrijkste kenmerken van de pensioenregeling. Het instrument wordt
op regelingniveau gemaakt en het is de bedoeling dat het permanent
beschikbaar is (op de website van de pensioenuitvoerder). Alle regelingen
hebben eenzelfde soort instrument, zodat deelnemers met de Pensioen
1-2-3 regelingen met elkaar kunnen vergelijken.
Aan deze informatie wordt geen kwaliteitsoordeel verbonden: het gaat om
de feitelijke verschillen tussen de regelingen. De deelnemer kan zelf een
kwaliteitsoordeel hieraan verbinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

7

De Pensioen1-2-3 kan daarmee invulling geven aan de basisinformatie
over de regeling. Bij lagere regelgeving zal de Pensioen 1-2-3 een
wettelijke basis verkrijgen.
Rol werkgever
Om de deelnemer eerder informatie te verschaffen over de pensioenregeling en om de werkgever een duidelijkere rol te geven bij de pensioencommunicatie heeft de Pensioenfederatie een checklist ten behoeve van
werkgevers uitgewerkt. Aan de hand van de checklist kan de werkgever
nieuwe werknemers wegwijs maken in het onderwerp pensioen tijdens
het arbeidsvoorwaardengesprek.
De Stichting van de Arbeid heeft in haar Aanbeveling Pensioencommunicatie van 4 juli 2013 positief gereageerd op de checklist voor de werkgever
en op de Pensioen 1-2-3. De Stichting van de Arbeid is van mening dat de
werkgever een spilfunctie vervult in het vergroten van het pensioenbewustzijn. Voor werknemers is de werkgever het eerste aanspreekpunt.
Werkgevers hebben daarnaast ook een informatieplicht ten opzichte van
hun werknemers over de inhoud van de pensioenregeling. De Stichting
van de Arbeid beveelt aan om de Pensioen 1-2-3 bij of binnen een maand
na indiensttreding ter beschikking te stellen aan de deelnemer.
De werkgever is tevens verantwoordelijk voor het verstrekken van de
gegevens van de nieuwe deelnemer aan de uitvoerder, zodat de pensioenuitvoerder bij start van deelneming aan de regeling de basisinformatie, de
Pensioen1-2-3, tijdig kan verstrekken. De pensioenuitvoerder en de
werkgever dienen over deze gegevensuitwisseling goede afspraken te
maken. Eveneens kan bekeken worden of het melden van een nieuwe
deelnemer door de werkgever via de belastingdienst en UWV aan de
pensioenuitvoerder een mogelijkheid is.
6. Periodieke communicatie over persoonlijke aanspraken en
rechten
Op basis van de huidige regelgeving dienen pensioenuitvoerders
deelnemers en pensioengerechtigden jaarlijks via een uniform pensioenoverzicht (UPO) te informeren over de verworven en te bereiken
pensioenaanspraken. Daarbij moet tevens informatie worden verschaft
over de toeslagverlening met behulp van twee instrumenten: het
toeslagenlabel en de toeslagenmatrix. Voor de gewezen deelnemers, en
andere aanspraakgerechtigden gelden periodieke informatieverplichtingen (minimaal eens in de vijf jaar) over persoonlijke aanspraken en
rechten en voor pensioengerechtigden geldt een jaarlijkse informatieverplichting.
In het rapport «Pensioen in duidelijke taal» zijn de volgende aanbevelingen opgenomen met betrekking tot het UPO:
– verminder de hoeveelheid informatie in het UPO;
– schaf het toeslagenlabel af;
– maak informatie over toeslagverlening meer «principle based».
Deze aanbevelingen zijn opgevolgd door een andere keuze te maken met
betrekking tot de functie van het UPO. Die keuze houdt in dat het UPO een
jaarlijks pensioenoverzicht wordt dat terugkijkt. Het nieuwe UPO zal alleen
de tot nu toe opgebouwde aanspraken vermelden en de waardeaangroei
van het afgelopen jaar. Voor een totaaloverzicht van het te verwachten
pensioeninkomen in de toekomst kan een beroep worden gedaan op de
website van het pensioenregister (mijnpensioenoverzicht.nl). De
verwijzing naar de website van het pensioenregister wordt dan ook een
verplicht onderdeel van het UPO.
Het doel is verder te zorgen dat deelnemers een totaaloverzicht van hun
eigen inkomen bij arbeidsongeschiktheid verkrijgen via het pensioenre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

8

gister. Dit zal echter tijd kosten, omdat het om veel verschillende soorten
uitkeringen en verzekeringen gaat en ook de eerste pijler (WIA en ANW)
nog geen onderdeel uitmaakt van het pensioenregister. Tot die tijd blijft de
huidige situatie, waarbij arbeidsongeschiktheidspensioen onderdeel is
van het UPO, gehandhaafd. Bij de uitwerking van een nieuw model voor
het UPO wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de wensen van
pensioenfondsen en verzekeraars. Voor zover de verzekering voor
arbeidsongeschiktheid onderdeel uitmaakt van de pensioenregeling zal
hierover tevens informatie worden verstrekt via de basisinformatie over
de pensioenregeling (de Pensioen 1-2-3).
De modellen voor het UPO worden op dit moment vastgesteld door de
pensioenuitvoerders. Met dit wetsvoorstel zullen de modellen via lagere
regelgeving worden vastgesteld. De vaststelling van de modellen gebeurt
nadat de pensioenuitvoerders hiervoor een gezamenlijk voorstel hebben
gedaan en na advies van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Op dit moment ontvangen pensioengerechtigden jaarlijks informatie van
hun pensioenuitvoerder en is dit vormvrij. Voorgesteld wordt de jaarlijkse
informatieverstrekking in stand te houden. Pensioengerechtigden hebben
op dit moment nog geen toegang tot het pensioenregister en dus geen
alternatieve informatiebron. Het is daarom onwenselijk de frequentie van
informatieverstrekking te wijzigen. Daarnaast wordt voorgesteld deze
informatie door middel van een uniform pensioenoverzicht (UPO) te
verstrekken en niet langer vormvrij te houden. Dit betekent dat pensioengerechtigden met uitkeringen bij verschillende pensioenuitvoerders de
informatie van deze uitvoerders makkelijker kunnen vergelijken en
optellen.
Gewezen deelnemers en gewezen (ex)partners krijgen nu eenmaal in de
vijf jaar informatie over hun aanspraken. Het wetsvoorstel wijzigt dit niet.
Nu het UPO alleen terugkijkt op het verleden en gewezen deelnemers en
gewezen (ex)partners geen aanspraken meer opbouwen, is het UPO voor
hen minder relevant. Wel is het van belang dat zij bij beëindiging van
deelname aan de pensioenregeling en op het UPO duidelijk gewezen
worden op de website van het pensioenregister. Hierop kunnen zij deze
aanspraken, en het totaal van al hun aanspraken, inzien. De aanspraken in
het pensioenregister moeten dan ook voor deze groepen vaker geactualiseerd worden.
De artikelen over periodieke informatieverstrekking houden dezelfde
grondslag om bij algemene maatregel van bestuur nadere regels te
stellen. Daarin zal geregeld worden dat de informatie over de toeslagverlening alleen betrekking zal hebben op het verleden.
7. Uitbreiding van het pensioenregister met functionaliteiten
De Stichting Pensioenregister is een initiatief van de gezamenlijke
Nederlandse pensioenfondsen, de pensioenverzekeraars, en de Sociale
Verzekeringsbank. Dit samenwerkingsverband stelt sinds 6 januari 2011 de
website www.mijnpensioenoverzicht.nl beschikbaar voor het Nederlandse
publiek. Het voorstel voorziet in een uitbreiding van het doel van het
pensioenregister. Het wordt namelijk noodzakelijk geacht om de
deelnemer te ondersteunen bij het verkrijgen van overzicht, inzicht en
handelingsperspectief met betrekking tot zijn totale pensioeninkomen.
Daartoe dient de website van het pensioenregister met een aantal
functionaliteiten te worden uitgebreid. Het kabinet heeft daarbij een
gefaseerde, stapsgewijze aanpak voor ogen. Het streven is dat de
gefaseerde aanpak eindigt na een periode van drie jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. De tijdsplanning gebeurt in samenspraak
met de Stichting Pensioenregister.
De uitbreiding van het pensioenregister heeft betrekking op de volgende
elementen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

9

Overzicht (hoeveel krijg ik per maand?):
Het pensioenregister biedt een totaaloverzicht van het op dit moment
opgebouwde pensioen en het te bereiken pensioen uit de eerste en
tweede pijler op de AOW-gerechtigde leeftijd van de deelnemer. Het is
voor de deelnemer van belang om een totaaloverzicht te verkrijgen van
het pensioeninkomen op de leeftijd waarop hij met pensioen gaat. In de
meeste gevallen zal dat op de datum zijn waarop zijn AOW ingaat.
Het gaat uitdrukkelijk om een indicatieve prognose van het te bereiken
pensioen. Aan het te bereiken pensioen zijn onzekerheden verbonden. Om
dit tot uitdrukking te brengen zullen, in een tweede laag, de risico’s
verbonden aan het pensioen zichtbaar gemaakt worden door middel van
drie pensioenbedragen, gebaseerd op een optimistisch, een pessimistisch
en een verwacht scenario. Deze bedragen worden berekend volgens een
uniforme rekenmethodiek.
Op termijn bestaat de mogelijkheid om het pensioeninkomen op
huishoudniveau, dat wil zeggen van beide partners, zichtbaar te maken.
Inzicht (is dat voldoende voor mij?):
De deelnemer wil weten of het bedrag dat hij bij pensionering zal
ontvangen voldoende is om de huidige levensstijl te kunnen voortzetten.
Daarom is het wenselijk dat de deelnemer een referentiepunt of ijkpunt
heeft. Om te kunnen bepalen of het pensioen voldoende is, is het
wenselijk in ieder geval de volgende twee referentiepunten op te nemen
in het pensioenregister:
• het huidige netto inkomen per maand. Daarom zal de deelnemer via
het pensioenregister gestimuleerd worden dit zelf in te vullen.
• een instrument dat de deelnemer helpt met het bepalen van de
toereikendheid van het pensioeninkomen in relatie tot de uitgaven.
Daarnaast geeft het pensioenregister inzicht in de gevolgen van belangrijke gebeurtenissen in het leven, zoals overlijden van de deelnemer zelf of
zijn partner op zijn pensioeninkomen en de eventueel daarbij te nemen
maatregelen.
Handelingsperspectief (wat kan ik doen?):
Het pensioenregister laat de gevolgen van keuzes zien op het pensioeninkomen van de deelnemer, zoals de gevolgen van eerder stoppen en langer
doorwerken. Daarnaast kunnen op algemeen niveau mogelijkheden
buiten de pensioenregeling genoemd worden zoals nadenken over
bestedingspatroon, woonlasten en bijsparen of kan doorverwezen worden
voor meer informatie hierover, bijvoorbeeld naar een financieel adviseur.
Overige punten
Naast het toevoegen van bovenstaande elementen is het van belang dat
de gegevens vaker worden geactualiseerd: de pensioenuitvoerders zullen
vaker de laatste gegevens aan het pensioenregister moeten sturen dan nu
het geval is. Ten slotte worden pensioengerechtigden stapsgewijs
opgenomen in het pensioenregister. Ter voorkoming van hoge kosten is er
gekozen voor een langzame ingroei van pensioengerechtigden in het
pensioenregister. Het opnemen van alle huidige pensioengerechtigden in
het pensioenregister zou leiden tot te grote uitvoeringslasten voor de
pensioenuitvoerders. De langzame ingroei betekent dat iedereen die nu
als (gewezen) deelnemer is opgenomen, ook na pensionering in het
pensioenregister opgenomen blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

10

8. Inzicht in koopkracht en risico’s van het toekomstig
pensioeninkomen
De huidige communicatie over koopkracht en risico’s is onvoldoende.
Deelnemers denken in euro’s van nu. Zij gaan er daardoor vanuit dat het
bedrag voor het te bereiken pensioen bij pensioenleeftijd dezelfde
koopkracht heeft als nu en hebben daardoor een te rooskleurig beeld van
hun toekomstige pensioeninkomen. Verder is het voor hen moeilijk risico’s
in te schatten. Doel van een aanpassing van de communicatie over
koopkracht en risico’s is dat mensen een realistischer inschatting van de
pensioenaanspraken en risico’s hebben.
Wanneer de verwachting bestaat dat een pensioenuitvoerder gedurende
een bepaalde periode niet kan indexeren, slechts gedeeltelijk kan
indexeren of moet korten, dan moeten de effecten daarvan in het te
bereiken pensioen tot uiting komen. Dit betekent dat het bedrag voor het
te bereiken pensioen in die gevallen lager wordt. Deelnemers krijgen
hierdoor een realistischer beeld van de koopkracht van hun te bereiken
pensioeninkomen.
Mensen kunnen niet goed inschatten wat inflatie betekent voor de
koopkracht van hun toekomstig pensioen. Om deelnemers toch dit inzicht
te geven kunnen we de koopkracht terugrekenen naar de huidige waarde.
Door deelnemers te laten zien wat de koopkracht van hun te bereiken
pensioen is in euro’s van nu, wordt de toekomstige koopkracht tastbaar.
Het te bereiken pensioen kan teruggerekend worden naar euro’s van nu
via de verwachte prijsinflatie.
In het pensioenregister worden koopkracht en risico’s voor de deelnemer
persoonlijk zichtbaar aan de hand van drie pensioenbedragen die
gebaseerd zijn op een optimistisch, een verwacht en pessimistisch
scenario. Hiervoor is het noodzakelijk dat er een rekenmethodiek is om
koopkracht en risico’s weer te geven en dat er goed beeldmateriaal en
begrijpelijke teksten zijn om de boodschap bij de deelnemer over te
brengen.
Ten eerste is het belangrijk dat het opgebouwde pensioen en het te
bereiken pensioen op vergelijkbare wijze berekend worden. De bedragen
opgebouwd bij verschillende pensioenuitvoerders moeten bij elkaar
opgeteld kunnen worden om ze te kunnen verwerken in het pensioenregister. De subwerkgroep uniforme rekenmethodiek heeft bouwstenen en
randvoorwaarden geformuleerd voor een rekenmethodiek om koopkracht
en risico’s van pensioen weer te geven. De ontwikkelde rekenmethodiek
bestaat uit drie stappen. In stap 1 wordt een uniforme scenarioset
vastgesteld voor alle pensioenuitvoerders. De voorkeur gaat hierbij uit
naar dezelfde scenarioset als die gebruikt zal worden bij de haalbaarheidstoets. In stap 2 wordt het pensioenresultaat voor de specifieke regeling
vastgesteld. In stap 3 vindt de vertaalslag plaats naar de pensioenbedragen van de individuele deelnemer. Het gaat hierbij om een indicatieve
prognose van het te bereiken pensioen. De rekenmethodiek wordt
uitgewerkt in lagere regelgeving.
Ten tweede is het van belang dat de communicatie over koopkracht en
risico’s begrijpelijk is. In opdracht van het Ministerie van SZW zijn
verschillende deelnemersonderzoeken gedaan naar het beeldmateriaal en
de teksten ten behoeve van de communicatie over koopkracht en risico’s.
Uit deze onderzoeken zijn belangrijke conclusies gekomen ten aanzien van
de vorm en inhoud van de communicatie. In de informatie over
koopkracht en risico’s via het pensioenregister wordt voortgebouwd op de
resultaten van deze onderzoeken. Er zal hierover overleg worden gevoerd
met betrokken partijen en AFM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

11

9. Overige wijzigingen en overgangsrecht
Aanpassing geheimhoudingsplicht DNB
DNB heeft in haar wetgevingsbrief van 17 juli 2013 verzocht de
mogelijkheid te krijgen om voor pensioenfondsen instellingsspecifieke
gegevens te publiceren. Aanleiding daarvoor vormen de aanbevelingen
van de parlementaire onderzoekscommissie en de parlementaire
enquêtecommissie (de Wit I en II) om de kwaliteit van financiële instellingen meer inzichtelijk te maken voor publiek. DNB publiceert op dit
moment op haar website alleen statistische data met betrekking tot
individuele verzekeraars, gebaseerd op het gedeelte van de jaarstaten van
verzekeraars dat op grond van artikel 3:72, vijfde en negende lid, Wft
openbaar is. DNB ziet graag dat het ook mogelijk is om instellingsspecifieke gegevens van pensioenfondsen en banken te publiceren.
Meer transparantie over individuele pensioenfondsen kan bijdragen tot
een beter begrip bij het publiek en kan mensen helpen bij het nemen van
beslissingen van financiële aard. Om die reden wordt voorgesteld voor
die gegevens een uitzondering te maken op de geheimhoudingsplicht. Het
gaat daarbij uitsluitend om uit toezicht verkregen statistische gegevens
van pensioenfondsen, bijvoorbeeld de stand van de dekkingsgraden. Het
statistische karakter sluit de publicatie van een beoordeling van die
gegevens door DNB uit. Het doel van de openbaarmaking is om burgers
op de hoogte te brengen van relevante gegevens met betrekking tot een
bepaald pensioenfonds, zodat zij deze gegevens kunnen betrekken bij een
beslissing van financiële aard, bijvoorbeeld de beslissing tot waardeoverdracht naar dit pensioenfonds. Het is de bedoeling dat bij publicatie de
betreffende gegevens van alle pensioenfondsen worden vermeld, voor
zover dit relevant is. Het gaat hierbij niet om een verplichting tot publicatie door DNB, maar om een discretionaire bevoegdheid. Indien de
belangen van pensioenfondsen worden geraakt door een besluit tot
publicatie, dan kunnen zij daartegen in bezwaar en beroep. DNB moet
pensioenfondsen in dat geval een termijn geven om hun bezwaar kenbaar
te maken en eventueel naar de rechter te gaan om publicatie tegen te
houden. DNB heeft aangegeven dat pensioenfondsen voorafgaand aan de
publicatie in de gelegenheid worden gesteld om hun deelnemers te
informeren.
Relatie met herziening van het FTK
Bij de formulering van dit voorstel is rekening gehouden met de voorgenomen wijziging van het financieel toetsingskader. Zo is er een
verplichting opgenomen om op de website informatie op te nemen over
het financieel crisisplan. Pensioenfondsen moeten een dergelijk plan
opnemen in de actuariële en bedrijfstechnische nota. Dit wordt geregeld
in het wetsvoorstel voor de Wet aanpassing financieel toetsingskader. In
het financieel crisisplan geeft het pensioenfonds aan welke maatregelen
genomen zullen worden indien het pensioenfonds in onderdekking raakt.
Overgangsrecht
Het wetsvoorstel bevat op twee punten specifiek overgangsrecht.
Dit betreft ten eerste de opname van pensioengerechtigden in het
pensioenregister. Ook voor de periode ná pensionering is het wenselijk
dat mensen inzicht verkrijgen in de ontwikkeling van de hoogte van de
pensioenaanspraken en -rechten. Dit geldt niet alleen voor pensioengerechtigden maar ook voor oudere, actieve deelnemers. Ter voorkoming
van hoge kosten is er gekozen voor een langzame ingroei van pensioengerechtigden in het pensioenregister. Dat betekent dat iedereen die nu als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

12

(gewezen) deelnemer is opgenomen, ook na pensionering in het
pensioenregister opgenomen blijft.
Ten tweede betreft het de verplichting voor pensioenuitvoerders bepaalde
informatie via een website ter beschikking te stellen. Omdat verzekeraars
veel verschillende regelingen moeten uitvoeren en het een grotere
inspanning van hen vergt hun website daartoe in te richten, wordt deze
groep van pensioenuitvoerders een overgangsperiode van 1 jaar gegeven
om aan deze verplichting te voldoen.
10. Effecten van de regeldruk
De inhoudelijke nalevingskosten en de administratieve lasten vormen
gezamenlijk de kosten die samenhangen met regeldruk.
Vermindering van regeldruk door digitalisering van pensioeninformatie
De ruimere mogelijkheden voor digitale informatieverstrekking en digitale
beschikbaarstelling van informatie en de meer centrale rol van het
pensioenregister zullen op termijn leiden tot een verlaging van de kosten
die samenhangen met de regeldruk. Veel kosten zijn eenmalig en aan een
opstartfase verbonden en dus niet structureel.
Pensioenuitvoerders moeten kosten maken voor de uitbreiding van het
pensioenregister. Voor de doorontwikkeling van het pensioenregister is
een gefaseerde, stapsgewijze aanpak voorzien. De nalevingkosten zijn
afhankelijk van de functionaliteiten die aan het pensioenregister worden
toegevoegd en de volgorde waarin zij operationeel zijn. Op dit moment
zijn deze nog niet in te schatten.
Toelichting op de effecten van de regeldruk
•

•

•

•

•

Voor het kunnen vaststellen of de deelnemer de keuze voor digitale
ontsluiting van zijn pensioengegevens maakt moet de pensioenuitvoerder hem schriftelijk vragen of hij bezwaar maakt tegen digitale
informatieverstrekking. De eenmalige kosten hiervan bedragen, op
grond van een berekening van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, circa € 6,2 miljoen.
Naar schatting zal 50% van de deelnemers de informatie schriftelijk
willen ontvangen
C De basisinformatie over de pensioenregeling kan digitaal verstuurd
worden. De administratieve lasten die gepaard gaan met het
versturen van de basisinformatie over de pensioenregeling zullen
echter niet verminderen, omdat ervan wordt uitgegaan dat de
eerste communicatie met een nieuwe deelnemer schriftelijk is;
C Het digitaal versturen van de stopbrief leidt tot een structurele
besparing op de nalevingkosten van circa € 0,2 miljoen;
C Het digitaal versturen van een uniform pensioenoverzicht leidt tot
een structurele besparing van circa € 3,9 miljoen per jaar.
Pensioenuitvoerders zijn verplicht bepaalde algemene pensioeninformatie via hun website beschikbaar te stellen. Voor die pensioenuitvoerders die nog geen website hebben leidt dit tot beperkte eenmalige
nalevingkosten. Deze zullen naar verwachting lager zijn dan € 0,1
miljoen.
Het effect van het wetsvoorstel op de administratieve lasten voor
burgers is verwaarloosbaar, omdat het qua tijdsbeslag niet uitmaakt of
men informatie schriftelijk of digitaal ontvangt.
De eenmalige uitvraag kan voor burgers mogelijk leiden tot een
toename van administratieve lasten. Deze is toename is zo beperkt dat
deze niet is gekwantificeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

13

Actal
Het adviescollege Actal adviseert de regering over verlaging van
administratieve lasten voor burgers en bedrijven. Op 2 oktober 2013 heeft
Actal een advies uitgebracht aan de Minister en Staatssecretaris van SZW
over verlaging van regeldruk in het pensioendomein. Daarin pleit Actal
ondermeer voor een verbreding van de mogelijkheden tot digitale
informatieverspreiding. Verwezen wordt naar de werkzaamheden van de
Commissie Gegevensverstrekking, die een inventarisatie maakt van de
kansen en eventuele problemen van het gebruik van het digitale loket van
de overheid. Op grond van de pensioenwetgeving kunnen pensioenuitvoerders gebruik maken van het burgerservicenummer van de deelnemer
om hem te informeren over zijn pensioen. Dit betekent dat pensioenuitvoerders pensioenberichten kunnen sturen naar de Berichtenbox op
MijnOverheid.nl, waar de deelnemer de gegevens die verschillende
overheidsorganisaties over hem bijhouden kan zien. Via MijnOverheid.nl
wordt de deelnemer doorgeleid naar mijnpensioenoverzicht.nl, waar hij
een totaaloverzicht vindt van zijn pensioenaanspraken en zijn AOW
pensioen.
Op 15 januari 2014 heeft Actal een reactie gestuurd naar aanleiding van de
internetconsultatie over het voorontwerp van wet. Daarin constateert
Actal dat de voornemens in het voorstel grotendeels in lijn zijn met het
advies van 2 oktober 2013 over de mogelijkheden om de regeldruk in het
pensioendomein te verminderen.
Actal trekt daarbij de conclusie dat het wetsvoorstel volop kansen biedt op
minder regeldruk voor pensioenuitvoerders.
11. Reacties op de internetconsultatie
Van eind november 2013 tot 18 januari 2014 is het voorontwerp van wet
voor consultatie op internet gepubliceerd. Daarnaast is dit voorstel op
3 december 2013 ter informatie aan de Tweede en Eerste Kamer gezonden
(Kamerstukken II 2013/14, 32 043, nr. 186). Op de internetconsultatie zijn in
totaal 59 reacties ontvangen, waarvan er 49 openbaar zijn. In het
algemeen zijn de reacties op het wetsvoorstel positief. Men vindt dat het
voorstel mogelijkheden biedt om beter met de deelnemer te communiceren. Door verschillende partijen wordt aandacht gevraagd voor de
uitvoeringskosten van het wetsvoorstel. Hiertoe is een paragraaf
regeldruk toegevoegd aan de memorie van toelichting. Bovendien zijn
enkele voorstellen die tot extra lasten zouden leiden voor pensioenuitvoerders aangepast.
Algemene eisen aan pensioencommunicatie
Er is een aantal opmerkingen en vragen gekomen over de invulling van de
open normen, met name ten aanzien van de norm «evenwichtig».
Enerzijds bestaat de wens deze norm zo open mogelijk te houden en deze
niet in te vullen door lagere regelgeving of door de toezichthouder.
Anderzijds zijn er ook nog vragen wat precies met de norm wordt
bedoeld. Naar aanleiding van deze reacties is in de memorie van
toelichting meer uitleg gegeven bij de norm «evenwichtig».
Meer mogelijkheden tot digitale verstrekking en aanbieding van informatie
Er wordt positief gereageerd op de verruiming van de mogelijkheden voor
digitale informatieverstrekking. Uiteraard blijft het voor deelnemers altijd
mogelijk om informatie schriftelijk te ontvangen.
Er zijn bezwaren geuit tegen het openbaar maken van regelingspecifieke
informatie op de website, omdat deelnemers maar beperkt behoefte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

14

hebben aan deze informatie, de kosten hoog zijn en het bij de uitvoeringsovereenkomsten om overeenkomsten tussen private partijen gaat. Naar
aanleiding van deze opmerkingen is de regeling aangepast. Bepaalde
informatie, zoals de basisinformatie over de regeling (de Pensioen1-2-3),
moet op een website komen die voor een ieder toegankelijk is. Het is van
groot belang dat een ieder, ook sollicitanten, deze informatie kunnen
inzien. Andere informatie, zoals de uitvoeringsovereenkomst, mag
geplaatst worden op een besloten deel van de website.
Basisinformatie over de pensioenregeling is altijd beschikbaar
Er zijn opmerkingen gemaakt over de rol van de werkgever in het
algemeen en bij het verstrekken van de Pensioen 1-2-3 aan nieuwe
deelnemers in het bijzonder. De rol van de werkgever zal wettelijk niet
uitgebreid worden. Wel wordt naar aanleiding van de reacties de in het
voorontwerp ingekorte termijn van drie naar twee maanden voor het
verstrekken van de basisinformatie geschrapt en zal de huidige termijn
van drie maanden gehandhaafd blijven.
Er zijn vragen gekomen over de pensioenvergelijker en de verhouding van
deze vergelijker met de Pensioen 1-2-3. In de toelichting is verduidelijkt
dat het hier niet gaat om een apart instrument. De term pensioenvergelijker is geschrapt. Het is de bedoeling dat de Pensioen 1-2-3 voldoende
regelingspecifieke informatie bevat zodat voor de sollicitant en deelnemer
de Pensioen 1-2-3 van verschillende uitvoerders vergelijkbaar zijn. Dit
wordt in nadere regelgeving verder uitgewerkt, waarbij de belangrijkste
stakeholders worden betrokken.
Een jaarlijks pensioenoverzicht van opgebouwde pensioenaanspraken
Er zijn opmerkingen gekomen over of het nog noodzakelijk is een UPO te
versturen of dat het pensioenregister deze rol kan overnemen. Bovendien
kan het wenselijk zijn alle communicatie via één kanaal te laten verlopen.
Op dit moment is het nog wenselijk het UPO vanuit de pensioenuitvoerder
te versturen, omdat het pensioenregister nog niet zo ver ontwikkeld is dat
zij actief (schriftelijke) informatie kunnen verstrekken.
In het voorontwerp is ervoor gekozen het UPO een andere functie te
geven dan het pensioenregister. Het UPO kijkt naar het verleden,
waardoor het te bereiken pensioen niet wordt vermeld op het UPO. Voor
dit laatste kan men terecht bij het pensioenregister of navraag doen bij de
pensioenuitvoerder. Er zijn verschillende opmerkingen gemaakt over het
wel of niet handhaven van het te bereiken pensioen op het UPO. Omdat
het te bereiken pensioen vooral informatief is als dit gaat om een
totaalinkomen, wat alleen op het pensioenregister getoond kan worden,
wordt ervoor gekozen het te bereiken pensioen niet langer op het UPO te
vermelden.
Vanwege uitvoeringskosten en beperkt nut wil men geen UPO voor
pensioengerechtigden. Ten eerste zijn vragen opgekomen of het om
jaarlijkse informatieverstrekking moet gaan of dat dit minder vaak kan.
Volgens de huidige wet moeten pensioenuitvoerders jaarlijks informatie
verstrekken aan pensioengerechtigden en dit wordt gehandhaafd. Voor
pensioengerechtigden is het belangrijk jaarlijks informatie te krijgen. Op
dit moment hebben zij nog geen toegang tot het pensioenregister.
Ten tweede vraagt men zich af of er sprake moet zijn van uniforme
informatieverstrekking of dat het vormvrij is en of de pensioengerechtigde
dezelfde informatie zou moeten ontvangen als de deelnemer. In deze
toelichting is nader uitgelegd dat het alleen gaat om uniformiteit in de
informatie, niet om dezelfde informatie als op het UPO van deelnemers.
Het is wenselijk dat pensioengerechtigden ook op uniforme wijze
informatie krijgen, zodat zij dit kunnen vergelijken en optellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

15

In het voorontwerp was de termijn voor verzending van het UPO aan
gewezen deelnemers en gewezen partners verkort van vijf naar drie jaar.
In de reacties wordt gewezen op de hoge kosten en het pensioenregister
als alternatieve informatiebron, die geraadpleegd kan worden. Daarom
wordt de termijn nu gehandhaafd op vijf jaar. Wel worden deze groepen in
de informatie bij beëindiging deelname aan de pensioenregeling en in het
UPO gewezen op actuele gegevens op het pensioenregister. Deze
gegevens worden dan ook vaker geactualiseerd.
Er zijn vragen gekomen over wie de UPO-modellen vaststelt. Volgens de
huidige wet stellen pensioenuitvoerders de UPO-modellen vast. Dit wordt
veranderd: in lagere regelgeving zal worden bepaald dat pensioenuitvoerders concept-UPO modellen formuleren, de AFM daarover advies
uitbrengt en de modellen vervolgens bij lagere regelgeving worden
vastgesteld.
Er zijn verschillende (tegengestelde) opmerkingen over het wel of niet
opnemen van het arbeidsongeschiktheidspensioen op het UPO. Niemand
ziet de voordelen van een aparte portal; men is voorstander van opname
van het arbeidsongeschiktheidspensioen in het pensioenregister. Bij het
opstellen van de UPO-modellen zal rekening gehouden worden met de
verschillende wensen van de pensioenfondsen en de verzekeraars.
Een aantal partijen wil factor A van het UPO af halen en eventueel in de
tweede laag of op verzoek verstrekken. Factor A zal op het UPO blijven
staan, omdat dit voor deelnemers relevante informatie kan zijn voor de
belastingaangifte.
Uitbreiding van het pensioenregister
In veel reacties geeft men aan tegenstander te zijn van toevoeging van
pensioengerechtigden aan het pensioenregister. Men ziet geen
meerwaarde voor de pensioengerechtigden zelf, aangezien ze nauwelijks
behoefte hebben aan een pensioenplanner, terwijl de kosten hoog zijn. De
regering is echter van mening dat het voor pensioengerechtigden wel van
meerwaarde is om de invloed van inflatie en risico’s op hun pensioeninkomen te kunnen zien. Om de kosten zo laag mogelijk te houden wordt
een langzame ingroei van pensioengerechtigden in het pensioenregister
voorgesteld. Iedereen die nu als (gewezen) deelnemer is opgenomen blijft
ook na zijn pensionering in het pensioenregister zitten. De groep die nu
pensioengerechtigd is, krijgt echter geen toegang meer tot het pensioenregister.
De Stichting pensioenregister heeft aangegeven dat nog niet duidelijk is
of de streefdata haalbaar zijn. Het totale ontwikkelingstraject zal naar
verwachting een periode van drie tot vijf jaar beslaan, aldus de Stichting.
Er is een aantal opmerkingen gekomen over generieke versus specifieke
informatie en de informatie die het pensioenregister zou moeten bieden
en die (de portals/mijnomgeving van) de pensioenuitvoerders moeten
bieden. Omdat niet elke pensioenuitvoerder een portal heeft en het veel
kostenefficiënter is deze informatie centraal via één te bouwen portal te
bieden, is het wenselijk een bepaalde basis voor elke deelnemer op het
register te laten zien. Daarbij zal de persoonlijke informatie soms een
globaler karakter hebben.
Koopkracht en risico’s
Er zijn vragen en opmerkingen gekomen over koopkracht en risico’s en de
uniforme rekenmethodiek. Deze vragen en opmerkingen hebben geen
gevolg voor het wetsvoorstel of de toelichting, maar zullen worden
meegenomen in de verdere uitwerking van de uniforme rekenmethodiek
en de uitwerking daarvan in lagere regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

16

Geheimhoudingsplicht DNB
Er zijn opmerkingen gekomen de aanpassing van de geheimhoudingsplicht van DNB: om welke informatie gaat het en kan dit tot reputatieschade leiden? Hiertoe is de toelichting aangepast en bij de uitwerking
van deze bepaling zullen de pensioenuitvoerders en DNB betrokken
worden.
12. Reactie van de toezichthouders
Beide toezichthouders, AFM en DNB, hebben een reactie gegeven op het
voorontwerp van wet1. Zij hebben beiden aangegeven niet meer te komen
met een uitvoeringstoets. In het nu volgende worden de reacties van AFM
en DNB op het voorontwerp besproken en wordt aangegeven wat
hiermee gedaan is in het wetsvoorstel.
Reactie AFM
In haar algemene reactie geeft AFM aan de belangrijkste uitgangspunten
van het voorontwerp te ondersteunen.
AFM geeft aan tevreden te zijn met de algemene eisen aan pensioencommunicatie in het voorontwerp. AFM pleit ervoor de term «bevordert» in
deze algemene eisen te vervangen door «zorgt», omdat dit duidelijker
weergeeft waaraan de pensioenuitvoerder moet voldoen en voor het
toezicht van AFM een heldere norm is.
Er is voor gekozen de term «bevordert» te handhaven. De term «zorgen»
impliceert immers een resultaatsverplichting, terwijl hier een inspanningsverplichting van de pensioenuitvoerder is bedoeld.
Het voorontwerp verplicht de pensioenuitvoerder om op zijn website
informatie over de uitvoeringskosten op te nemen. AFM vindt het van
belang dat een deelnemer de totale uitvoeringskosten van zijn pensioenuitvoerder kan beoordelen en vergelijken en pleit er voor het begrip
uitvoeringskosten te definiëren.
Op dit moment wordt in samenspraak met AFM en de pensioensector
nader gekeken naar de informatie over de uitvoeringskosten op grond van
het onderhavige wetsvoorstel. Daarbij wordt bezien of via een maatmanberekening kan worden verduidelijkt hoe kosten en pensioenresultaat zich
tot elkaar verhouden, waarbij een vergelijkbare aanpak kan worden
gehanteerd als bij andere financiële producten. Deze aanpak maakt het
mogelijk dat pensioenfondsen, verzekeraars en premiepensioeninstellingen op vergelijkbare wijze informatie over uitvoeringskosten
beschikbaar stellen. Daarbij wordt ook nagegaan of het nodig is het begrip
uitvoeringskosten te definiëren in de lagere regelgeving.
AFM ziet het belang van meer mogelijkheden tot digitalisering en is het
eens met de in het voorontwerp gekozen richting. In dit kader merkt AFM
op dat het wenselijk is de delegatiebepaling in artikel 49 te verbreden,
zodat ook nadere regels gesteld kunnen worden over de bezwaarmogelijkheid van deelnemer tegen digitale informatieverstrekking. Dit advies
van AFM is opgevolgd.
AFM vindt het wenselijk de gegevens in het pensioenregister uit te
breiden, door bij de eerste pijler ook de ANW toe te voegen en de
producten uit de derde pijler op te nemen.
Het kabinet onderschrijft de wenselijkheid van de uitbreiding van het
pensioenregister, zoals door de AFM bepleit, maar kiest daarbij voor een
stapsgewijze aanpak. Het is te vroeg om voor de verdere uitbreiding nu al
een wettelijke grondslag op te nemen.
AFM merkt op dat vanwege het grote belang van het pensioenregister als
informatiebron voor deelnemers het wenselijk is de verantwoordelijkheid
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

17

hiervoor goed te beleggen. In dit verband vraagt de AFM te bekijken of de
huidige structuur bij de Stichting pensioenregister aanpassing behoeft om
de ambitie waar te maken of dat een andere organisatiestructuur, zoals
omvorming naar een zelfstandig bestuursorgaan, een mogelijkheid is.
Tevens vindt de AFM dat de uitbreiding op 1-1-2018 moet zijn afgerond.
Het kabinet heeft er voor gekozen de Stichting pensioenregister de
verantwoordelijkheid te geven om de uitbreiding tot stand te brengen. Er
is op dit moment geen reden om te komen tot een andere organisatiestructuur. De Stichting onderschrijft dat de ontwikkeling voortvarend moet
worden aangepakt. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zal de komende tijd nauw contact houden met de Stichting pensioenregister om de voortgang te bewaken.
AFM wijst erop dat in het artikel over het pensioenregister staat dat de
pensioenaanspraken kunnen worden weergegeven op grond van drie
scenario’s. AFM pleit ervoor het woord «kunnen» te vervangen door
«moeten». Dit voorstel van AFM is opgevolgd door het woord «kunnen»
in de bepaling over het pensioenregister te schrappen.
AFM kan zich vinden in het voorstel dat het UPO in de toekomst als een
verantwoording dient over wat de deelnemer aan pensioen heeft
opgebouwd bij de individuele pensioenuitvoerder.
AFM acht de voorgestelde aanpak voor de informatieverstrekking over
arbeidsongeschiktheidspensioen, zoals in de memorie van toelichting bij
voorontwerp beschreven, onvoldoende. AFM is van mening dat pensioenuitvoerders alle energie moeten inzetten om alle informatie over
arbeidsongeschiktheidspensioen op mijnpensioenoverzicht.nl beschikbaar
te maken. AFM stelt voor om een overgangsbepaling op te nemen zodat,
totdat arbeidsongeschiktheid is opgenomen in het pensioenregister, de
pensioenuitvoerder hun deelnemers jaarlijks informeren over de hoogte
van het arbeidsongeschiktheidspensioen.
Onder andere naar aanleiding van deze opmerking van AFM is ervoor
gekozen het arbeidsongeschiktheidspensioen niet meer uit te zonderen
van het jaarlijkse pensioenoverzicht. Het wetsvoorstel is op dit punt
aangepast.
Reactie DNB
DNB wijst erop dat voor het bereiken van een duurzaam stelsel het
noodzakelijk is dat de kloof tussen wat deelnemers van hun pensioen
verwachten en wat aan pensioen gerealiseerd kan worden, wordt
weggenomen. Communicatie kan hieraan een belangrijke bijdrage
leveren. DNB vindt het van groot belang dat de pensioencommunicatie
verbetert zodat niet langer een te rooskleurig beeld over de hoogte van
het pensioen wordt gegeven en de deelnemer helder inzicht krijgt in de
risico’s die daarbij horen. Het kabinet onderschrijft deze zienswijze.
Verder wijst DNB op de uniforme methode voor het berekenen van
pensioenkoopkracht en -risico’s, die recent is ontwikkeld door DNB, AFM,
SZW, CPB en anderen, die een uniforme communicatie over deze risico’s
voor pensioenuitvoerders mogelijk maakt. DNB onderstreept het belang
van een rekenmethodiek die leidt tot vergelijkbare pensioeninformatie die
toepasbaar is door alle typen pensioenuitvoerders en op alle typen
pensioencontracten. DNB blijft graag meewerken aan de verdere
ontwikkeling van deze rekenmethodiek.
Verder geeft DNB aan verheugd te zijn met de voorgestelde aanpassing
van de geheimhoudingsplicht. Daardoor heeft DNB de mogelijkheid om
instellingsspecifieke gegevens van pensioenfondsen te kunnen publiceren, zoals dekkingsgraden, het vereist eigen vermogen, indexaties en
kortingen, beleggingsrendementen en gerapporteerde kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

18

DNB vindt het belangrijk dat deelnemers en pensioengerechtigden al in
een vroeg stadium op de hoogte zijn van mogelijke kortingen. DNB pleit
er daarom voor om in de wet te verduidelijken dat er ook informatie moet
worden verstrekt over een voorgenomen besluit tot korting.
Dit voorstel van DNB is niet overgenomen. De reden daarvoor is gelegen
in het volgende. Een pensioenfonds dat in onderdekking verkeert moet
binnen een periode van drie maanden een herstelplan indienen bij DNB.
Als een korting onderdeel uitmaakt van het herstelplan, betreft het op dat
moment een voorgenomen korting. Vervolgens dient DNB binnen een
periode van drie maanden al dan niet in te stemmen met het herstelplan.
Stemt DNB niet in, dan moet het herstelplan worden aangepast. Dat kan
betekenen dat een eerder opgenomen korting moet worden verhoogd of
verlaagd of toegevoegd dan wel geschrapt. Het is daarom wenselijk
deelnemers en pensioengerechtigden pas te informeren nadat DNB
akkoord is gegaan met het herstelplan en het een definitieve korting
betreft. Dit voorkomt het risico dat pensioenuitvoerders deelnemers en
pensioengerechtigden binnen een periode van enkele maanden twee keer
moeten informeren. Bovendien kan de definitieve korting pas een maand
na het informeren worden geëffectueerd.
Verder pleit DNB voor het verstrekken van informatie over relevante
omstandigheden en gebeurtenissen, zoals de wijziging van de financiële
opzet, het pensioenreglement en de governance van het pensioenfonds.
Het wetsvoorstel verplicht de pensioenuitvoerder reeds tot het
beschikbaar stellen van informatie over het financieel crisisplan, het
herstelplan en het pensioenreglement. Verder gaat het kabinet ervan uit
dat pensioenfondsen uit zichzelf er toe overgaan informatie te verschaffen
over de wijzigingen in de governance van hun fonds.
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I, onderdeel A
In artikel 7 van de Pensioenwet wordt voorgesteld te regelen dat de
werkgever de werknemer schriftelijk of elektronisch kan informeren over
het al dan niet doen van een aanbod tot het sluiten van een pensioenoverkomst. Daarbij wordt bepaald dat de werknemer uitdrukkelijk moet
instemmen met elektronische verstrekking van deze informatie. Dit is een
afwijking van het voorgestelde artikel 49 van de Pensioenwet (waar wordt
geregeld dat elektronische verstrekking mag tenzij bezwaar wordt
gemaakt) maar is in overeenstemming met de regeling in artikel 655 van
Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Op grond van artikel 7:655, negende
lid, is voor elektronische informatieverstrekking aan de werknemer over
zijn arbeidsovereenkomst uitdrukkelijke instemming van de werknemer
vereist. Omdat artikel 7 is gebaseerd op de inhoud van artikel 7:655, lid 1,
onderdeel j, wordt hierbij aangesloten. De werkgever hoeft hier dan niet
voor het verstrekken van de opgave van gegevens met betrekking tot de
arbeidsrelatie verschillend mee om te gaan.
Artikel I, onderdeel B en artikel II, onderdeel A
Op grond van het eerste lid van artikel 21 van de Pensioenwet en artikel
48 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling (Wvb) ontvangt de
deelnemer binnen drie maanden na de start van de pensioenverwerving
basisinformatie over zijn pensioenregeling (de Pensioen 1-2-3). Hierbij
wordt minder gedetailleerd dan in de huidige wet voorgeschreven welke
informatie het betreft. Het gaat om de kenmerken van de pensioenregeling en om persoonlijke omstandigheden die actie van de werknemer
kunnen vergen. Bij persoonlijke omstandigheden gaat het onder meer om
baanwisseling, scheiding, samenwonen en arbeidsongeschiktheid. Verder
wordt de werknemer gewezen op de website van de pensioenuitvoerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

19

(waar niet persoonsgebonden informatie wordt opgenomen) en op de
mogelijkheid het pensioenregister te raadplegen.
Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld over dit
artikel. Daarbij worden onder andere regels gesteld waardoor hetgeen in
de basisinformatie wordt opgenomen pensioenregelingen beter vergelijkbaar maakt. Die regels zullen verder inhouden dat informatie over het
toeslagbeleid moet worden opgenomen in de basisinformatie. De
basisinformatie zal ook op de website van de pensioenuitvoerder te
vinden zijn.
De wijziging van artikel 21 van de Pensioenwet en artikel 48 van de Wvb
wordt verder toegelicht in hoofdstuk 5 van het algemeen deel van de
toelichting.
Artikel I, onderdeel C en artikel II, onderdeel B
In artikel 38 van de Pensioenwet en artikel 49 van de Wvb is de jaarlijkse
informatieverstrekking aan deelnemers geregeld. In het eerste lid van
deze artikelen wordt de informatie genoemd die op grond van artikel 48,
vierde lid, van de Pensioenwet en artikel 59, vierde lid, van de Wvb in het
uniform pensioenoverzicht wordt opgenomen. Nu het uniform pensioenoverzicht wordt beperkt tot een opgave over het verleden is informatie
over de reglementair te bereiken pensioenaanspraken geschrapt. Deze
informatie kan de deelnemer wel op verzoek krijgen (artikel 46, eerste lid,
van de Pensioenwet en artikel 57, eerste lid, van de Wvb).
Een opgave van verworven aanspraken ziet niet alleen op opgebouwde
aanspraken, maar ook op aanspraken op risicobasis. De informatie over
toeslagverlening zal in het uniform pensioenoverzicht beperkt zijn tot
informatie over de toeslag die is verleend in de afgelopen jaren. Dit zal in
de algemene maatregel van bestuur op grond van deze artikelen worden
geregeld. Andere informatie over toeslagverlening zoals de toeslagambitie, zal wel worden opgenomen in de informatie die op grond van artikel
21 van de Pensioenwet en artikel 48 van de Wvb wordt verstrekt.
Aan het eerste lid is toegevoegd informatie over vermindering van
pensioenaanspraken en pensioenrechten. Hierbij gaat het dus om
informatie over een doorgevoerde vermindering.
Het huidige tweede en derde lid vervallen. Het uniform pensioenoverzicht
wordt geregeld in artikel 48 van de Pensioenwet en artikel 59 van de Wvb
en de elektronische verstrekking in artikel 49 van de Pensioenwet en
artikel 60 van de Wvb.
Artikel I, onderdeel D, E, F, G H en I en artikel II, onderdeel C, D, E, F, G en
H
Aan de informatie die verstrekt moet worden bij beëindiging van de
deelneming, bij scheiding, bij pensioeningang en periodiek aan gewezen
deelnemers, gewezen partners en pensioengerechtigden wordt eveneens
informatie over vermindering van pensioenaanspraken en pensioenrechten toegevoegd.
Bij de periodieke informatie aan gewezen deelnemers en gewezen
partners wordt de nu voorgeschreven frequentie van ten minste eens in
de vijf jaar gehandhaafd. Voor beide groepen wordt geregeld dat zij de
informatie ook tussentijds op verzoek kunnen krijgen (artikel 46, vierde lid,
van de Pensioenwet en artikel 57, vierde lid, van de Wvb). Ook via het
pensioenregister zal geactualiseerde informatie te raadplegen zijn.
Alle periodieke informatie zal worden verstrekt in de vorm van een
uniform pensioenoverzicht. Dit wordt geregeld in artikel 48 van de
Pensioenwet en artikel 59 van de Wvb.
Voor de verstrekking van informatie bij beëindiging van de deelneming,
scheiding en pensioeningang is als zodanig geen termijn genoemd
waarbinnen de verstrekking moet plaatsvinden. Wel geldt de algemene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

20

norm dat informatie tijdig moet worden verstrekt (artikel 48, eerste lid,
van de Pensioenwet en artikel 59, eerste lid, van de Wvb). Dit zal bijvoorbeeld voor verstrekking bij beëindiging van de deelneming inhouden dat
deze snel na de beëindiging moet hebben plaatsgevonden. De gewezen
deelnemer heeft de informatie immers nodig om te kunnen beslissen of
hij aan waardeoverdracht wil doen.
Artikel I, onderdeel J en artikel II, onderdeel I
In artikel 45 van de Pensioenwet en artikel 56 van de Wvb is opgenomen
welke informatie aan de deelnemer verstrekt moet worden voorafgaand
aan de deelneming in de vrijwillige pensioenregeling. Aan deze bepaling
wordt informatie over vermindering van pensioenaanspraken en
pensioenrechten toegevoegd. Verder wordt in een nieuw tweede lid
geregeld dat de informatie over de reglementair te bereiken aanspraken
wordt weergegeven in een pessimistisch scenario, een verwacht scenario
en een optimistisch scenario. Over de te hanteren rekenregels voor de
scenario’s zullen nadere regels worden gesteld.
Artikel I, onderdeel K en artikel II, onderdeel J
De in artikel 46 van de Pensioenwet en artikel 57 van de Wvb opgenomen
informatie die op verzoek moet worden verstrekt wordt beperkt tot
persoonsgebonden informatie. Algemene, niet persoonsgebonden,
informatie, zoals het pensioenreglement en het jaarverslag, die op grond
van het huidige artikel op verzoek wordt verstrekt, wordt op de website
van de pensioenuitvoerder gezet (zie toelichting bij artikel I, onderdeel L
en artikel II, onderdeel K).
Op grond van het eerste lid, onderdeel a, wordt op verzoek verstrekt: een
opgave van de opgebouwde pensioenaanspraken, de reglementair te
bereiken pensioenaanspraken of het pensioenrecht op basis van een
pessimistisch, een verwacht en een optimistisch scenario. Als de
deelnemer via het pensioenregister zijn gegevens opvraagt worden die
ook weergegeven in deze drie scenario’s.
De overige twee onderdelen in het eerste lid, de relevante informatie over
beleggingen en andere bij algemene maatregel van bestuur te bepalen
onderwerpen zijn ongewijzigd uit de huidige artikelen overgenomen.
Ook het tweede lid is ongewijzigd. Wel wordt in het nieuwe derde lid
geregeld dat de informatie die op grond van het tweede lid wordt
verstrekt, een indicatie van het te bereiken kapitaal of een indicatie van de
hoogte van de in te kopen uitkering bij kapitaal of premieovereenkomsten,
ook in de drie eerder genoemde scenario’s wordt weergegeven.
Op grond van het vierde lid wordt de informatie die in het uniform
pensioenoverzicht wordt opgenomen ook op verzoek van de gewezen
deelnemer of de gewezen partner verstrekt. Deze groepen krijgen (ten
minste) eens in de vijf jaar een uniform pensioenoverzicht maar kunnen
dus ook tussentijds deze gegevens opvragen. Deze mogelijkheid bestaat
al voor de gewezen deelnemer maar daar wordt nu de gewezen partner
aan toegevoegd.
De verplichting in het huidige vierde lid om informatie te verstrekken aan
de vertegenwoordigers van deelnemers vervalt. Deze verplichting zag met
name op de niet persoonsgebonden informatie en is dus niet meer nodig
aangezien deze informatie op de website van de pensioenuitvoerder te
vinden zal zijn.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op grond van het vijfde
lid zullen onder meer regels worden gesteld over de rekenregels die
moeten worden gebruikt voor de drie scenario’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

21

Artikel I, onderdeel L en artikel II, onderdeel K
In artikel 46a van de Pensioenwet en artikel 57a van de Wvb wordt de
informatie genoemd die de pensioenuitvoerder op zijn website
beschikbaar moet hebben. Daarbij gaat het om niet persoonsgebonden
informatie waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen informatie die
algemeen beschikbaar moet worden gesteld in het eerste lid en informatie
die voor de (gewezen) deelnemer, gewezen partner of pensioengerechtigde beschikbaar wordt gesteld in het tweede lid. De informatie in het
eerste lid wordt dus op een openbare website geplaatst terwijl de
informatie in het tweede lid ook op een website kan worden geplaatst die
alleen voor (gewezen) deelnemers of pensioengerechtigden toegankelijk
is.
Bij de in het eerste lid, onderdeel a, genoemde informatie over de
pensioenregeling gaat het over de basisinformatie over de pensioenregeling (de Pensioen 1-2-3) die ook aan de deelnemer verstrekt wordt bij
aanvang van de verwerving.
Bij de informatie over de gevolgen van partnerpensioen op risicobasis in
het eerste lid, onderdeel b, gaat het onder andere over de gevolgen van
beëindiging van de deelneming, baanwisseling en waardeoverdracht. Op
grond van het eerste lid, onderdeel c, wordt informatie over de uitvoeringskosten op de website gezet en volgens het eerste lid, onderdeel d,
informatie over de premie.
Op grond van het tweede lid, onderdeel a, moet een pensioenfonds
informatie opnemen over het financieel crisisplan. Pensioenfondsen
moeten een dergelijk plan op gaan nemen in de actuariële en bedrijfstechnische nota (dit wordt geregeld in het wetsvoorstel voor de Wet
aanpassing financieel toetsingskader). In het financieel crisisplan geeft het
pensioenfonds aan welke maatregelen genomen zullen worden indien het
pensioenfonds in onderdekking raakt. Op de website moet het pensioenfonds hierover informatie opnemen. Als het pensioenfonds een lopend
(geactualiseerd) herstelplan heeft moet op grond van het tweede lid,
onderdeel b, hierover informatie worden opgenomen.
Op grond van het derde lid moet een pensioenuitvoerder de informatie
elektronisch of schriftelijk verstrekken indien hierom wordt gevraagd.
In de algemene maatregel van bestuur op grond van dit artikel zal onder
meer worden geregeld welke informatie over uitvoeringskosten en de
premie moet worden opgenomen.
Artikel I, onderdeel M en artikel II, onderdeel L
In artikel 48 van de Pensioenwet en artikel 59 van de Wvb worden de
algemene eisen opgenomen die aan de informatieverstrekking worden
gesteld. In de eerste drie leden zijn een aantal overkoepelende normen
opgenomen die zijn toegelicht in hoofdstuk 3 van het algemeen deel van
de toelichting.
In het vierde lid wordt geregeld dat een uniform pensioenoverzicht niet
alleen gebruikt gaat worden bij de periodieke informatieverstrekking aan
deelnemers maar ook bij de informatieverstrekking aan gewezen
deelnemers, gewezen partners en pensioengerechtigden. Behalve de
informatie over de opgebouwde aanspraak of de pensioenuitkering wordt
op het uniform pensioenoverzicht ook een verwijzing opgenomen naar de
website van de pensioenuitvoerder en de website van het pensioenregister en wordt gewezen op de mogelijkheid om op verzoek gegevens
over het pensioen te ontvangen of in te kunnen zien in een drietal
scenario’s waaronder gegevens over het reglementair te bereiken
pensioen die niet meer op het uniform pensioenoverzicht worden
weergegeven.
In de algemene maatregel van bestuur op grond van dit artikel zullen
regels worden gesteld met betrekking tot het uniform pensioenoverzicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

22

en het verstrekken van informatie door middel van het uniform pensioenoverzicht. Daarbij zal niet sprake zijn van één uniform pensioenoverzicht. Het uniform pensioenoverzicht kan verschillen naar gelang de
doelgroep en de informatie die verstrekt moet worden. Zo zal voor de
situatie dat alleen informatie over arbeidsongeschiktheidspensioen moet
worden verstrekt een afzonderlijk uniform pensioenoverzicht worden
vastgesteld. Verder zullen ook regels gesteld worden voor de informatieverstrekking indien in een jaar een wisseling van pensioenuitvoerder heeft
plaatsgevonden.
Artikel I, onderdeel N en artikel II, onderdeel M
In artikel 49 van de Pensioenwet en artikel 60 van de Wvb wordt geregeld
dat de informatie door de pensioenuitvoerders schriftelijk of elektronisch
kan worden verstrekt. Als de pensioenuitvoerder de informatie elektronisch wil verstrekken moet hij de deelnemer schriftelijk hierover informeren. Maakt de deelnemer bezwaar dan wordt de informatie alsnog
schriftelijk verstrekt.
Artikel I, onderdeel O en artikel II, onderdeel N
In het eerste lid van artikel 51 van de Pensioenwet en artikel 62 van de
Wvb wordt de omschrijving van het doel van het pensioenregister
aangepast. Toegevoegd worden de mogelijkheid om pensioengegevens te
raadplegen op basis van een pessimistisch, een verwacht en een
optimistisch scenario. Verder krijgt het pensioenregister als doel inzicht te
geven in de hoogte van het te bereiken pensioen, de keuzes ten aanzien
van het pensioen en de gevolgen van deze keuzes en van belangrijke
gebeurtenissen op het pensioen. In het pensioenregister zullen ook
gegevens over pensioenuitkeringen te zien zijn. Zie verder hoofdstuk 7
van het algemeen deel van de toelichting.
Artikel I, onderdeel P en artikel II, onderdeel O
Het derde lid van artikel 95 van de Pensioenwet en artikel 103 van de Wvb
wordt aangepast in verband met het toevoegen van artikel 46a van de
Pensioenwet en artikel 57a van de Wvb aan de in die leden opgenomen
opsomming. Verder wordt in het vierde lid de verplichting tot het stellen
van regels vervangen door een mogelijkheid daartoe. De nu in de
Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling
opgenomen toeslagenmatrix zal vervallen.
Artikel I, onderdeel Q en artikel II, onderdeel P
Voorgesteld wordt voor statistische gegevens een uitzondering te maken
op de geheimhoudingsplicht van DNB. Dit wordt geregeld in artikel 204
van de Pensioenwet en artikel 198 van de Wvb.
Het gaat daarbij om uit het toezicht verkregen statistische gegevens van
pensioenfondsen; het statistische karakter sluit de publicatie van een
beoordeling van die gegevens – zijnde niet statistische, kwalitatieve
gegevens – door DNB uit. De gegevens in kwestie betreffen niet geaggregeerde gegevens met betrekking tot de activa en passiva van de afzonderlijke pensioenfondsen, berekend overeenkomstig de daarvoor geldende
prudentiële regels.
Criterium voor openbaarmaking is of de gegevens in kwestie het oordeel
of de beslissing van een ieder die zich op die gegevens baseert voor het
nemen van beslissingen van financiële aard, beïnvloeden of kunnen
beïnvloeden. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur zullen
regels gesteld worden over de gegevens die door DNB gepubliceerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

23

kunnen worden, over de procedure bij publicatie en de termijnen die
worden gehanteerd daaraan voorafgaand.
Artikel I, onderdeel R en artikel II, onderdeel Q
In artikel 220a van de Pensioenwet en artikel 214 van de Wvb wordt
overgangsrecht opgenomen voor artikel 46a van de Pensioenwet en
artikel 57a van de Wvb waarmee voor verzekeraars geregeld wordt dat zij
in het eerste jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel de in die
artikelen genoemde informatie niet op hun website beschikbaar hoeven te
stellen. In plaats daarvan stellen ze de informatie elektronisch of schriftelijk beschikbaar. Hiervoor is gekozen omdat verzekeraars die meer
pensioenregelingen uitvoeren meer tijd nodig hebben om beschikbaarstelling op de website te organiseren.
Verder wordt geregeld dat pensioengerechtigden die na inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel pensioengerechtigd zijn geworden het pensioenregister kunnen raadplegen. Op deze manier wordt het aantal pensioengerechtigden dat in het pensioenregister is opgenomen geleidelijk
uitgebreid.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 34 008, nr. 3

24