Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3975
Vragen van het lid Diertens (D66) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de adviezen van de Europese Commissie over de
aanstaande griepgolf ten tijde van COVID-19 (ingezonden 22 juli 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport),
mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
3 september 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020,
nr. 3697.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht van de Europese Commissie «Coronavirus:
Commission strengthens preparedness for future outbreaks» van 15 juli
2020?1
Antwoord 1
Ik onderschrijf het doel van het treffen van maatregelen om zo goed mogelijk
voorbereid te zijn op een volgende uitbraak. Ik heb om die reden dan ook
ruim een half miljoen extra griepvaccinaties ingekocht voor het Nationaal
Programma Grieppreventie.
Vraag 2
Welke risico’s ziet u als een tweede golf van COVID-19 tegelijkertijd aanwezig
is met een (ernstige) griepgolf?
Antwoord 2
Het tegelijkertijd voorkomen van een griepgolf en een tweede golf kan impact
hebben op de kwetsbare mensen in onze samenleving en daarnaast een
risico vormen voor de patiëntveiligheid en de zorgcontinuïteit, zowel
vanwege de extra instroom van patiënten als vanwege de extra uitval van
zorgpersoneel. Om die reden is het extra belangrijk dat we ons goed
voorbereiden en dat mensen de griepprik dit jaar gaan halen.

1

ah-tk-20192020-3975
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Europese Commissie, 15 juli 2020, «Coronavirus: Commission strengthens preparedness for
future outbreaks» (https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1340).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u het eens met de stelling van de Europese Commissie dat het
uitbreiden van de doelgroep voor de griepprik en nu al anticiperen op een
griepvaccinatiecampagne kan zorgen voor minder druk op de zorg in het
griepseizoen, zeker omdat er al veel druk op de zorg staat vanwege het
coronavirus?
Antwoord 3
Ongeveer de helft van de huidige doelgroep haalt de griepprik. De opkomst
voor de griepprik laat na een flinke daling in de periode 2008–2018 de
afgelopen twee jaar een lichte stijging zien en ik hoop van harte dat de
opkomst dit jaar weer een flink stuk hoger zal zijn. Er is wereldwijde
schaarste in de hoeveelheid beschikbare vaccins. Ik heb desondanks
maximaal ingezet om dit jaar extra vaccins in te kopen en de huidige
hoeveelheid extra vaccins zet ik bij voorkeur in om de opkomst binnen de
huidige doelgroep te verhogen, omdat de huidige doelgroep de meest
kwetsbare doelgroep is. Uitbreiding van de doelgroep zou effectief ervoor
kunnen zorgen dat de meest kwetsbaren relatief gezien minder gevaccineerd
kunnen worden. Uiteraard zijn zorgmedewerkers ook een belangrijke
doelgroep voor de griepvaccinatie, zie voor de inzet voor die doelgroep mijn
antwoord bij vraag 4. Overigens heb ik de Gezondheidsraad om advies
gevraagd om de huidige doelgroepen van het Nationaal Programma
Grieppreventie tegen het licht te houden. Dit advies verwacht ik in conform
de werkagenda van de Gezondheidsraad in 2021.
Vraag 4
Kunt u ingaan op elk van de afzonderlijke maatregelen zoals omschreven in
hoofdstuk II, paragraaf 6 «Reducing the burden of seasonal influenza» van de
«Short-term EU health preparedness for COVID-19 outbreaks» en of u van
plan bent deze maatregelen te implementeren? Zo ja, op welke wijze?2
Antwoord 4
Op basis van historische data van de griepepidemieën in Nederland lijkt
vervroeging van de griepprik niet zinvol. We zien in Nederland vaak pas een
griepepidemie vanaf week 52. Influenza circuleert dus maar zeer beperkt in de
maanden september tot november. De timing van de uitvoering van de
griepprik is zo gekozen is dat die aansluit op de verwachting van het moment
van de griepgolf in Nederland. De vaccinrespons neemt namelijk na
vaccinatie eerst toe, maar neemt vervolgens ook weer af. Bij vervroegd
vaccineren is het waarschijnlijk dat de vaccinrespons bij gevaccineerde
mensen niet meer optimaal is op het moment dat in Nederland daadwerkelijk
een griepepidemie heerst. Mensen zijn dan minder goed beschermd op het
moment dat dit het meeste nodig is. Wat betreft uitbreiding van de doelgroep, zie mijn antwoord op vraag 3. Het RIVM heeft in mijn opdracht ruim
een half miljoen extra griepvaccins ingekocht. Verder heb ik me nog
tweemaal aangemeld voor gezamenlijke inkoop van griepvaccins op
Europees niveau. Dit heeft helaas niet tot extra inkoop van vaccins geleid
vanwege de wereldwijde schaarste.
Huisartsen bereiden zich voor op een andere organisatie van de griepvaccinatiecampagne dan normaal vanwege de coronamaatregelen. Het NHG en de
LHV hebben in afstemming met het RIVM en de SNPG een handleiding
geschreven die huisartsenpraktijken kunnen gebruiken bij het inrichten van
hun vaccinatiespreekuren waarbij rekening gehouden wordt met de coronamaatregelen. Verder heb ik gemeenten gevraagd zonder vergoeding hun
medewerking te verlenen als de huisartsen de griepvaccinatie niet in hun
eigen praktijk kunnen organiseren, door bijvoorbeeld een sporthal beschikbaar te stellen.
Ook heb ik en mijn collega VWS bewindspersonen jaarlijks aandacht besteed
aan het belang van de griepprik. Volwassenenvaccinatie is een van de
thema’s binnen de vaccinatiealliantie. De vaccinatiealliantie is op 31 augustus
jl. bijeengekomen en zal de komende periode nogmaals bijeenkomen. Het

2

Europese Commissie, 15 juli 2020, «Communication from the Commission to the European
Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of
the Regions» (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52020DC0318).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

verhogen van de vaccinatiegraad van de griepprik is daarbij onderwerp van
gesprek.
Ten slotte ben ik in gesprek met zorgkoepels over het verhogen van de
griepvaccinatiegraad onder medewerkers in de zorg. De zorgkoepels zijn
doordrongen van de risico’s van een lage vaccinatiegraad en zetten zich in
om deze te verhogen. Ik heb Uw Kamer op 29 januari jl.3 geïnformeerd over
mijn inzet op dit thema en ik zal in gesprek blijven met deze partijen om de
griepvaccinatiegraad onder medewerkers te doen stijgen.
Vraag 5
Aangezien de Europese Commissie aanbeveelt deze maatregelen tijdens de
zomer (juli en augustus) al uit te voeren, welke acties worden op dit moment
ingezet door u en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)?
Antwoord 5
Zie mijn antwoord op vraag 4.
Vraag 6
Wat gaat u additioneel ondernemen om een tekort aan testcapaciteit en
beschermingsmiddelen te voorkomen door het aantal mensen met griepklachten te beperken, gegeven het feit dat griepklachten bijna niet te
onderscheiden zijn van klachten van COVID-19?
Antwoord 6
Een tekort aan testcapaciteit en beschermingsmiddelen moet zeker voorkomen worden en daar is onze inzet ook op gericht. Voor voldoende testcapaciteit zetten we in op extra inkoop van testmaterialen, testapparatuur en
testcapaciteit uit het buitenland. Ook zetten we in op mogelijkheden op het
gebied van pooling (tegelijk testen van meerdere monsters) en innovatieve
testen. Wat betreft beschermingsmiddelen heeft het Landelijk Consortium
Hulpmiddelen inmiddels een grote voorraad beschermingsmiddelen
aangelegd. Hiermee kan aan de huidige vraag van beschermingsmiddelen
worden voldaan en is het LCH ook voorbereid op een eventuele tweede golf.
Daarnaast bereiden zorginstellingen zich ook zelf voor door een grotere
voorraad beschermingsmiddelen aan te leggen, die ook gebruikt kan worden
voor het opvangen van een griepgolf. Hier is Uw Kamer al herhaaldelijk over
geïnformeerd in verschillende brieven en debatten. Het klopt dat griepachtige
klachten niet te onderscheiden zijn van klachten door COVID-19; de enige
manier om dit onderscheid te maken is testen.
Vraag 7
Wie komen er voor het aankomend griepseizoen van 2020/2021 in aanmerking voor een griepprik?
Antwoord 7
Alle mensen van 60 jaar en ouder en mensen in bepaalde risicogroepen
komen in aanmerking voor griepvaccinatie4.
Vraag 8
Welke lessen uit de griepepidemie van 2017/2018 neemt u mee in de
voorbereiding op komend griepseizoen, zoals effectiviteit en doelgroepen van
vaccineren, omdat tijdens die griepepidemie de sterfte ook verhoogd was in
de leeftijdsgroepen 55–64 jaar en 65–74 jaar?5
Antwoord 8
De effectiviteit is van veel factoren afhankelijk, deze is elk jaar weer anders.
Gemiddeld is de effectiviteit van de griepprik ongeveer 40%. In 2018 heb ik
opdracht gegeven om over te gaan op een quadrivalent vaccin, dat is een
vaccin met vier verschillende griepvirusstammen. In het verleden was dit een
trivalent vaccin met 3 verschillende virussen. De kans op bescherming tegen

3

Kamerstuk 32 793, nr. 473
https://www.rivm.nl/griep-griepprik/griepprik/voor-wie-is-griepprik
5
RIVM, wijzigingsdatum 16 juli 2020, «Monitoring sterftecijfers Nederland» (https://www.rivm.nl/
monitoring-sterftecijfers-nederland).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

griep is met het vaccin met 4 verschillende griepvirussen groter. Zoals gezegd
heb ik over de doelgroepen de Gezondheidsraad om advies gevraagd.
Daarnaast is de communicatie voor de doelgroepen aangepast, er is een
overzichtelijke infographic ontwikkeld, er is meer gebruik gemaakt van social
media om de griepprik onder de aandacht te brengen en er is veel aandacht
besteed aan de misvattingen over de griepprik. In de afgelopen twee
seizoenen zien we voor het eerst weer een stijging van de vaccinatiegraad.
Vraag 9
Kunt u deze vragen zo spoedig als mogelijk beantwoorden, omdat wordt
geadviseerd om nu al voorbereidingen te treffen voor komend griepseizoen?
Antwoord 9
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4