Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2627

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 maart 2023
Hierbij bied ik u het verslag aan van de informele Raad Buitenlandse
Zaken Handel van 9 en 10 maart 2023.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

kst-21501-02-2627
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2627

1

VERSLAG INFORMELE RAAD BUITENLANDSE ZAKEN HANDEL
VAN 9 EN 10 MAART 2023
Introductie
Op donderdag 9 en vrijdag 10 maart jl. vond de informele Raad Buitenlandse Zaken Handel plaats onder Zweeds voorzitterschap in Stockholm.
Tijdens het diner op donderdag 9 maart werd gesproken met de voorzitter
van het Comité Internationale Handel (INTA) van het Europees Parlement,
Bernd Lange. Tijdens de plenaire vergadering van de Raad op 10 maart
werd achtereenvolgens gesproken over de bijdrage van het
EU-handelsbeleid van de Europese Unie (EU) aan het Europese concurrentievermogen en over de handelsrelaties tussen de EU en de Verenigde
Staten (VS). Tijdens de lunch is handelsgerelateerde steun aan Oekraïne
besproken.
Tijdens de Raad heeft Nederland een korte toelichting gegeven over de
aankondiging in de Kamerbrief van 8 maart jl. inzake aankomende
exportcontrolemaatregelen voor geavanceerde productieapparatuur voor
halfgeleiders1. Aangezien dit onderwerp niet op de agenda stond, is er
geen discussie over gevoerd. Zoals verwoord in de Kamerbrief heeft
Nederland intensief contact met de Europese Commissie en EU-lidstaten
over dit onderwerp, en zal dit blijven onderhouden.
Dinerbijeenkomst met de voorzitter van het Comité Internationale Handel (INTA)
Tijdens het diner op donderdag 9 maart wisselde de Raad informeel van
gedachten over lopende handelsdossiers met de voorzitter van het
INTA-Comité van het Europees Parlement (EP), de heer Bernd Lange. Zo
lichtte de heer Lange de prioriteiten van het EP toe voor het laatste jaar tot
aan de EP-verkiezingen in 2024, waaronder de noodzaak om snelheid te
maken bij het afsluiten en ratificeren van akkoorden met partners
waarmee onderhandeld wordt. Ook ging de heer Lange in op de lopende
trilogen over wetgevende voorstellen zoals het Algemeen Preferentieel
Stelsel en het anti-dwanginstrument, waarbij de positie en inzet van het
EP in deze onderhandelingen nader werd toegelicht.
Bijdrage van EU-handelsbeleid aan het Europese concurrentievermogen
In de plenaire bespreking van de Raad onderstreepte Handelscommissaris
Dombrovskis tijdens zijn interventie het belang van een actieve
EU-handelsagenda. Diversificatie van handelspartners en handelsstromen
zal de EU weerbaarder maken. Ook benadrukte de Commissie het belang
van blijvende inzet op hervorming van de WTO. Verder stelde
Dombrovskis dat het belangrijk is dat de EU kijkt naar ander vormen van
partnerschappen, waaronder in het kader van de Critical Raw Materials
Act en samenwerking met handelspartners op het gebied van digitale
handel.
Onder lidstaten was er brede steun voor een actieve EU-handelsagenda
en werd opgeroepen tot het boeken van voortgang in lopende onderhandelingen. Meerdere lidstaten benadrukten hierbij het belang van toegang
tot grondstoffen en diversificatie onder andere in het kader van de Open
Strategische Autonomie van de EU. Ook brachten verschillende lidstaten
afspraken over handel en duurzame ontwikkeling in bilaterale handelsakkoorden op. Verschillende lidstaten benadrukten in hun interventie het
1

Kamerstuk 22 054, nr. 384.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2627

2

belang van partnerschappen naast bilaterale handelsakkoorden, zoals
afspraken over digitale handel en grondstoffen.
Nederland heeft tijdens de discussie aangegeven dat het versterken van
het concurrentievermogen van de EU begint bij een sterk economisch
fundament. Handelsakkoorden en strategische partnerschappen kunnen
helpen bij diversificatie van handelspartners door bedrijven meer opties te
bieden voor de invoer van grondstoffen en halffabricaten, wat ook
bijdraagt aan de groene en digitale transities. Nederland sprak daarbij ook
steun uit voor verdieping van de samenwerking met landen via andere
instrumenten dan bilaterale handelsakkoorden, zoals het Trade and
Technology Council-format, of afspraken over grondstoffen. Ook
benadrukte Nederland dat de EU gericht moet kijken naar sectoren die van
strategisch belang zijn bij het verlenen van staatssteun, waaronder die
voor de groene en digitale transitie, en niet verwikkeld moet raken in een
internationale subsidierace. Dat is immers ook van belang voor de
geloofwaardigheid van de EU als voorvechter van het op regels
gebaseerde multilaterale handelssysteem.
Handelsrelatie EU – VS
Onder het agendapunt handelsrelatie EU-VS werd een aantal aspecten
van deze handelsrelatie besproken, te weten de Inflation Reduction Act
(IRA), het Global Arrangement on Sustainable Steel and Aluminium (GSA)
en de Trade and Technology Council (TTC). Ten aanzien van de IRA
verwelkomde Handelscommissaris Dombrovskis de groene ambities van
de VS, maar sprak zijn zorgen uit over de marktverstorende elementen
van de IRA. Er wordt nog onderhandeld over mogelijke oplossingen, maar
als dit uiteindelijk onvoldoende effect sorteert, dan liggen alle opties op
tafel om de interne markt te beschermen. Lidstaten, inclusief Nederland,
gaven aan de inzet van de Commissie, gericht op het vinden van
oplossingen met de VS via onderhandelingen, te steunen. In lijn met
bovengenoemde discussie, benadrukten lidstaten bovendien het belang
van transparantie in subsidies.
Vervolgens lichtte Handelscommissaris Dombrovskis de voortgang in het
GSA toe. De EU en de VS hebben beide voorstellen gedaan over de
nadere vormgeving van dit platform, dat tot doel heeft om de koolstofuitstoot in de staal- en aluminiumsectoren te reduceren. De inzet daarbij is
dat de zogenaamde «sectie-232 tarieven» van de VS op staal en
aluminium uit de EU definitief van tafel gaan, evenals de rebalancerende
maatregelen op VS producten die hier door de EU tegenover zijn gezet.
Veel lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten het belang van
vergroening in deze sector en het belang dat de GSA in lijn moet zijn met
de WTO afspraken.
De Trade and Technology Council (TTC) werd door de Commissie
genoemd als het primaire platform voor trans-Atlantische samenwerking,
hetgeen veel lidstaten – inclusief Nederland – onderschrijven. In lijn met
de lopende onderhandelingen over de IRA, benadrukte de Commissie
vooral de mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van groene
economie en technologie. Het nieuwe Transatlantic Initiative on Sustainable Trade (TIST), onder de TTC, moet nadere uitwerking hieraan geven.
Zowel de EU als de VS zijn positief over de mogelijkheden.
Tot slot sprak Handelscommissaris Dombrovskis over het belang van
EU-VS-samenwerking voor hervorming van de WTO. De kans op
betekenisvolle hervorming van de WTO is immers beduidend groter als
de VS hierbij goed betrokken is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2627

3

Lunch – Handelsgerelateerde steun aan Oekraïne
Gedurende de lunch sprak de Raad over steun aan Oekraïne middels
handelsmaatregelen in aanwezigheid van de Oekraïense Eerste
Vice-Minister-President en Minister van Economische Zaken Yulia
Svryrydenko.
Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte het belang van
implementatie van het EU-Oekraïne Deep and Comprehensive Free Trade
Agreement (DCFTA) en de voortgang op het recent aangenomen Priority
Action Plan dat prioriteiten identificeert ten behoeve van deze implementatie van het DCFTA. Onder het DCFTA heeft Oekraïne zich gecommitteerd
aan het overnemen van het EU acquis onder andere op handelsgerelateerde terreinen zoals dierenwelzijn.
Naast de implementatie van de afspraken in het DCFTA, werd stilgestaan
bij de voorgestelde verlenging van de tijdelijke opschorting van importheffingen op Oekraïense producten. Onder de lidstaten bestond brede
steun voor de verlenging van deze autonome maatregelen. Ook
Nederland gaf aan de verlenging in beginsel te steunen, gelet op het
blijvend belang van economische steun aan Oekraïne in het licht van de
voortdurende Russische agressie tegen Oekraïne. Het kabinet is zich er
tegelijkertijd van bewust dat Nederlandse en Europese marktpartijen, met
name in de landbouwsector, als gevolg van de tijdelijke tariefliberalisatie
meer concurrentie ervaren door toegenomen Oekraïense uitvoer naar de
EU. Uw Kamer zal spoedig nader geïnformeerd worden over de kabinetspositie ten aanzien van de voorgestelde verlenging.
Bovendien vroeg Oekraïne in hoeverre de lidstaten bedrijfsactiviteiten in
Oekraïne faciliteren. Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, merkte
op dat het naar mogelijkheden kijkt om de financiële risico’s voor
bedrijven af te dekken om te exporteren naar Oekraïne via een garantie of
verzekeringsinstrument. Handelscommissaris Dombrovskis gaf aan hier
gezamenlijk met de lidstaten naar te willen kijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2627

4