Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 910

Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren
2002–2008

Nr. 7

RAPPORT
Deel B: Detacheringen met bezoldiging
Inhoud

Samenvatting
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

5
Inleiding
Aanleiding voor het verzoek
Beleid inzake internationale detacheringen
Over detacheringen bij internationale organisaties
Vragen van de Tweede Kamer en leeswijzer
Samenvatting deel A

8
8
8
9
12
13

5.1
5.1.1
5.1.2

Bestuurlijke reactie
Beleid voor internationale detacheringen
Bevindingen, conclusies en aanbevelingen
deel B
Nawoord Algemene Rekenkamer

36
37

Overzicht conclusies, aanbevelingen en
bestuurlijke reactie

39

Internationale organisaties waar de onderzochte rijksambtenaren gedetacheerd worden

42

Bijlage 3

Gebruikte afkortingen

43

Bijlage 4

Gehanteerde methoden en technieken

44

Bijlage 5

Vergelijking met eerdere beantwoording

45

Bijlage 6

Beantwoording extra vragen van de Tweede
Kamer

46

Stand van zaken invordering pensioenpremies
uit deel A

53

Literatuur

54

5.2
Bijlage 1

Bijlage 2
2

2.4
2.5

Verstrekte vergoedingen aan gedetacheerde
ambtenaren met bezoldiging
Vergoedingsregelingen
Registratie door ministeries
Aantal gedetacheerden en verstrekte vergoedingen
Mobiliteitstoeslagen
Ervaringen in andere landen

19
31
31

3

Conclusies en aanbevelingen

33

4

Slotbeschouwing

35

5

Bestuurlijke reactie en nawoord Algemene
Rekenkamer

2.1
2.2
2.3

KST133619
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

17
17
18

36

Bijlage 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

36
36

3

SAMENVATTING
De Algemene Rekenkamer heeft op verzoek van de Tweede Kamer
onderzoek gedaan naar Nederlandse rijksambtenaren die tussen 1 januari
2002 en 1 juni 2008 werkzaam zijn geweest bij een internationale
organisatie. In april 2009 publiceerden we onze bevindingen over
detacheringen zonder bezoldiging. Hierbij worden ambtenaren niet meer
door de Nederlandse rijksoverheid, maar door de internationale organisatie betaald. In dit deel B presenteren we onze bevindingen over
detacheringen met bezoldiging. Deze ambtenaren worden wel nog steeds
door de Nederlandse rijksoverheid betaald. Hieronder volgt een samenvatting die deel A en B geheel overziet.
Tussen 1 januari 2002 en 1 juni 2008 blijkt een kleine groep rijksambtenaren gedetacheerd te zijn geweest. Het gaat om 501 ambtenaren (2081
zonder en 293 met bezoldiging) op een totaal van ruim 180 0002 ambtenaren. Het kabinetsbeleid is erop gericht detacheringen krachtig te
stimuleren.3 In dat licht gezien is een aantal van 501 detacheringen in een
periode van zes en een half jaar niet groot te noemen.
Er zijn verschillen tussen de departementen. Zo hebben de ministeries van
Buitenlandse Zaken (Buiza, 146) en Financiën (76) in de onderzochte
periode relatief veel ambtenaren gedetacheerd. Er zijn ook ministeries
waar detachering niet of nauwelijks voorkomt, zoals bij het Ministerie van
Algemene Zaken (AZ, geen).
Er gaat relatief veel mis met bij het verstrekken van vergoedingen,
mobiliteitstoeslagen en met het invorderen van pensioenpremies.
Daarnaast is duidelijk dat informatie hierover geen onderdeel uitmaakt
van de reguliere personeels- en managementinformatie van de departementen en dat daarmee de informatie om te beoordelen of de uitvoering
van het kabinetsbeleid op dit gebied rijksbreed doeltreffend en rechtmatig
is, vrijwel volledig ontbreekt.
Veel ministeries hebben de registratie van detacheringen en verstrekte
vergoedingen niet op orde. Personeelssystemen zijn hier vaak niet op
ingericht. De verstrekte vergoedingen lopen veelal buiten het salarissysteem om en een koppeling tussen het personele en financiële systeem
ontbreekt vaak, zodat ook binnen dit systeem de vergoedingen slecht
identificeerbaar zijn.
Bij detacheringen zonder bezoldiging moet vooraf toestemming worden
gevraagd aan de internationale organisatie als de nationale overheid extra
vergoedingen wil verstrekken.4 Hoewel het verstrekken van vergoedingen
bij deze vorm van detachering niet veel voorkomt, gebeurt dat bijna altijd
(92%) zonder dat vooraf toestemming is gevraagd. Het totale financieel
belang van deze vergoedingen bedraagt € 2 miljoen.
1

Dit zijn de 184 ambtenaren genoemd in deel
A, inclusief de 24 ambtenaren van het Ministerie van Defensie.
2
Inclusief 48 000 militaire ambtenaren.
Peiljaar is 2007.
3
Zie § 1.2.
4
Dit gold voor alle door ons onderzochte
internationale organisaties, zoals de (organisaties van de) VN, de (organisaties van) EU
en de OESO.

Voor de detacheringen met bezoldiging geldt dat bijna alle ministeries
geregeld vergoedingen verstrekken aan ambtenaren. Alleen het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is hiermee terughoudend.
In totaal heeft 69% van de gedetacheerden met bezoldiging gezamenlijk
voor circa € 23,1 miljoen aan vergoedingen ontvangen.
Bij beide vormen van detacheringen blijken er onverklaarbare verschillen
te bestaan tussen de vergoedingen aan ambtenaren van gelijkwaardig
niveau. Tevens blijken er grote verschillen in vergoedingen te bestaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

5

tussen de verschillende departementen. Zo zijn ambtenaren van het
Ministerie van BuiZa ten opzichte van de overige rijksambtenaren in het
voordeel bij detacheringen met bezoldiging via de regeling «Expert
National Détaché» (END, in het Nederlands: Gedetacheerde Nationale
Deskundige, zie verder § 2.1) omdat zij ook dan voor de hogere
buitenlandvergoedingen conform het Dienst Buitenlandse Zaken
Vergoedingenstelsel 2007 (DBZV, 2007) in aanmerking komen. Deze
vergoeding is gemiddeld 30% (circa € 1 500 per maand, per persoon)
hoger dan de END-regeling.
Buitenlandvergoedingen conform het DBZV blijken echter ook aan
ambtenaren van andere ministeries te worden toegekend. Voor 22 van de
23 gevallen ontbrak daarvoor een rechtsgrond en zijn de vergoedingen
dan ook onrechtmatig verstrekt. In het algemeen is onduidelijk op grond
van welke afweging enkele ambtenaren vergoedingen kregen en anderen
niet. Evenmin is duidelijk – in die gevallen waarin vergoedingen werden
verstrekt – waarom dan de ene regeling en dan de andere regeling werd
toegepast. Criteria ontbreken. Ten slotte: waar de END-regeling van
toepassing kan zijn maar niet wordt toegepast, nemen departementen
onnodig kosten voor rijksrekening.
Bij detacheringen met bezoldiging blijken er ook verschillen te zijn in het
verstrekken van mobiliteitstoeslagen. Bij het Ministerie van BuiZa krijgen
alle gedetacheerden met bezoldiging op grond van eigen regelgeving een
mobiliteitstoeslag, zowel bij aanvang van de detachering als bij de
vervolgplaatsing, mits hun salaris niet wordt verhoogd. Buiten dit
ministerie komt dit nauwelijks voor.
Bij detacheringen zonder bezoldiging wordt daarnaast de regelgeving
voor pensioenpremies slecht nageleefd. Zo worden geregeld vooraf
afspraken gemaakt om (deels) af te zien van terugbetaling van verschuldigde pensioenpremies, terwijl dit niet mag. Bovendien worden verschuldigde premies achteraf niet altijd ingevorderd. In bijlage 7 geven we als
follow-up de stand van zaken van de invorderingen weer.
In onze aanbevelingen stellen we dat als het Rijk ambtenaren wil
detacheren, het dit goed moet regelen en begeleiden. Vereist zijn onder
meer een eenduidig handelingsperspectief, centrale aansturing binnen
een ministerie en geharmoniseerde arbeidsvoorwaarden.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft op
24 augustus 2009, mede namens haar collega-ministers, op ons rapport
gereageerd. In haar reactie gaat ze in op alle in het rapport genoemde
punten. De minister zegt toe het kabinetsbeleid rond internationale
detacheringen nader te bezien. Ook geeft de minister aan onze aanbeveling tot harmonisatie van arbeidsvoorwaardelijke aspecten van
detachering belangrijk te vinden en één en ander in een nieuwe circulaire
vast te leggen. Volgens de minister verdient onze conclusie dat er relatief
veel mis gaat bij het verstrekken van vergoedingen en mobiliteitstoeslagen nuancering. Van de 293 bezoldigd gedetacheerde ambtenaren wordt
slechts in 30 gevallen van de standaardregelingen afgeweken.
Het verwondert de minister dat wij spreken over rechtsongelijkheid als we
gedetacheerde ambtenaren van het Ministerie van BuiZa vergelijken met
gedetacheerde ambtenaren bij andere ministeries. Bij het Ministerie van
BuiZa is immers sprake van een ander rechtspositioneel regime.
Daarnaast wijst zij erop dat artikel 69 van het Algemene Rijksambtenarenreglement (ARAR) ruimte biedt voor het vergoeden van door ambtenaren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

6

gemaakte kosten. De minister zegt ten slotte toe door P-Direkt een
casestudie uit te laten voeren naar de mogelijkheden om detacheringsinformatie in de systemen vast te leggen.
In ons nawoord nemen we met instemming kennis van alle toezeggingen
van de minister. Verder merken we op dat de nuancering van de minister
bij het verstrekken van vergoedingen en mobiliteitstoeslagen voorbij gaat
aan het feit dat de interne regelgeving nu in ieder geval niet eenduidig en
transparant duidelijk maakt wie, wat, wanneer ontvangt. We maken verder
duidelijk dat artikel 69 ons inziens zonder nadere regelgeving geen ruimte
biedt om ambtenaren buiten het Ministerie van BuiZa het DBZV te
verstrekken en lichten we toe waarom er volgens ons wel degelijk sprake
is van een zekere mate van rechtsongelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

7

1 INLEIDING
De Algemene Rekenkamer heeft op verzoek van de Tweede Kamer
onderzoek verricht naar Nederlandse rijksambtenaren die in de periode
1 januari 2002 tot 1 juni 2008 werkzaam zijn geweest bij een internationale
organisatie. De Tweede Kamer heeft op 24 juni 2008 om dit onderzoek
gevraagd (Tweede Kamer, 2008c), omdat zij een integraal beeld wil van de
aard, de omvang en de rechtmatigheid van vergoedingen van de
rijksoverheid aan ambtenaren die tijdelijk zijn gedetacheerd.
Rijksambtenaren kunnen op twee manieren gedetacheerd worden:
• op basis van buitengewoon verlof zonder bezoldiging;
• op basis van buitengewoon verlof met bezoldiging.
In deel A van ons onderzoek hebben we ons geconcentreerd op de eerste
vorm van detacheringen (Algemene Rekenkamer, 2009). Hierbij worden
ambtenaren niet meer door de Nederlandse rijksoverheid, maar door de
internationale organisatie betaald. De detacheringen zonder bezoldiging
van het Ministerie van Defensie hebben we in deel A buiten beschouwing
gelaten. Vanwege de afwijkende regelgeving voor militairen, de wijze van
registratie in het personeelssysteem en de omvang en de diversiteit van
de buitenlandplaatsingen, kon dit ministerie de gegevens niet tijdig
leveren. Deze zijn nu verwerkt in de samenvatting van deel A aan het eind
van dit hoofdstuk. In het nu voorliggende rapport presenteren wij dus een
actualisering van deel A en onze bevindingen over detacheringen met
behoud van bezoldiging. Bij deze vorm van detacheringen worden
betrokkenen nog steeds door de Nederlandse rijksoverheid betaald.
1.1 Aanleiding voor het verzoek
De aanleiding voor het verzoek van de Tweede Kamer was de betaling van
vergoedingen aan een gedetacheerde ambtenaar van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken (BuiZa). De Tweede Kamer heeft daarover vragen
gesteld aan de betreffende minister (BuiZa, 2008a). Ook aan de andere
ministers is gevraagd of zij vergoedingen hebben betaald aan medewerkers die gedetacheerd zijn bij een internationale organisatie.
De Tweede Kamer kon uit de antwoorden van de ministers niet opmaken
of zij de vraag op dezelfde wijze hadden geïnterpreteerd en volledig
hadden beantwoord. Bovendien kon uit de antwoorden geen volledig
beeld worden opgemaakt van hoe rijksbreed wordt omgegaan met het
toekennen van vergoedingen aan Nederlandse medewerkers bij multilaterale en internationale organisaties.5 Om hiervan toch een volledig beeld
te krijgen heeft de Tweede Kamer ons verzocht er onderzoek naar te doen.
1.2 Beleid inzake internationale detacheringen
Volgens het kabinet dient het vervullen van functies bij internationale
volkenrechtelijke organisaties het belang van de Nederlandse overheid
(BZK, 1996):
• De gedetacheerde ambtenaar kan het Nederlandse gezichtspunt tot
uitdrukking laten komen in het werk van de internationale organisatie.
• De gedetacheerde ambtenaar doet ervaring op die nuttig kan zijn voor
de rijksoverheid als de betreffende ambtenaar terugkeert in rijksdienst.
5

In bijlage 5 staat een vergelijking tussen de
gegeven antwoorden en onze onderzoeksresultaten.

In 1996 besluit het kabinet dan ook tot een «krachtige voortzetting van het
stimulerend beleid met betrekking tot de verlening van buitengewoon
verlof aan Nederlandse ambtenaren met het oog op het gaan vervullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

8

van een functie bij een internationale organisatie» (BZK, 1996). De
circulaire waarin dit besluit is opgenomen, is mede tot stand gekomen
naar aanleiding van het Juniverslag 1995 van de Algemene Rekenkamer
(Algemene Rekenkamer 1994), waarin wij onder meer rapporteerden over
ons rijksbrede onderzoek naar de uitvoering van de regelgeving voor het
verlenen van buitengewoon verlof van lange duur.
In 2003 herhaalt het kabinet dit besluit in de circulaire Buitengewoon
verlof in verband met functie aanvaarding bij een internationale volkenrechtelijke organisatie. Hierin uit het kabinet de wens «dat departementen
een positief beleid voeren met betrekking tot het verlenen van verloffaciliteiten aan Nederlandse ambtenaren die een dergelijke stap in hun
loopbaan overwegen. Afwijzing dient slechts plaats te vinden indien het
belang van de dienst zich daartegen ernstig verzet» (BZK, 2003). In 2007
wordt dit streven opnieuw bekrachtigd in het Programma Vernieuwing
rijksdienst 2007 (BZK, 2007).
1.3 Over detacheringen bij internationale organisaties
De meeste gedetacheerde rijksambtenaren vervullen een functie bij de
Europese Unie (EU), of één van haar agentschappen, of bij de Verenigde
Naties (VN), of één van haar gespecialiseerde organisaties. Een volledig
overzicht van de organisaties waar de in dit onderzoek betrokken
ambtenaren met bezoldiging worden gedetacheerd, is opgenomen in
bijlage 2.
Onder een gedetacheerde rijksambtenaar verstaan wij binnen dit
onderzoek het volgende:
Een rijksambtenaar, in de zin van artikel 1 van de Ambtenarenwet,6 die op
basis van artikel 34 van het ARAR buitengewoon verlof van lange duur
heeft verkregen in het algemeen belang voor het vervullen van een functie
bij een internationale (volkenrechterlijke) organisatie. Dit verlof kan zowel
met als zonder bezoldiging plaatsvinden.7
Zoals bekend werken bij internationale (volkenrechterlijke) organisaties
ook Nederlanders die rijksambtenaar of bewindspersoon zijn geweest en
die gewoon in dienst zijn getreden van deze organisatie. Op hen heeft dit
onderzoek geen betrekking.
Daarnaast is er in sommige gevallen sprake van een zogenoemde
Permanente Vertegenwoordiging (PV) bij een internationale organisatie.
Aangezien er sprake is van een zelfde dienstverband als in Nederland, dus
geen detachering, is ook deze categorie buiten het onderzoek gehouden.

6

Ambtenarenwet, artikel 1, lid 1: Ambtenaar
in de zin van deze wet is degene die is aangesteld om in openbare dienst werkzaam te zijn.
Lid 2. Tot den openbaren dienst behoren alle
diensten en bedrijven door den Staat en de
openbare lichamen beheerd. Lid 3. Niet is
ambtenaar in de zin van deze wet degene, met
wie een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
recht is gesloten. Lid 4. Tenzij het tegendeel
blijkt, zijn in deze wet onder ambtenaren
gewezen ambtenaren begrepen.
7
In plaats van «gedetacheerd zonder bezoldiging» wordt ook wel gesproken over
«buitengewoon verlof zonder behoud van
bezoldiging» of «verlof BB». Deze laatste term
betekent voluit «verlof buiten bezwaar van
’s Rijks schatkist».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

9

Figuren 1a en 1b laten zien hoe de detacheringen met en zonder bezoldiging zijn verspreid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

11

1.4 Vragen van de Tweede Kamer en leeswijzer
De Tweede Kamer heeft ons verzocht bij het onderzoek naar buitenlandvergoedingen de volgende vragen aan de orde te laten komen:
Situatie per departement:
1. Welke vergoedingen worden met welke reden aan gedetacheerde
medewerkers verstrekt die (tijdelijk) bij multilaterale/internationale
organisaties werkzaam zijn?
2. Hoeveel personen betreft het en wat is het budgettaire beslag?
3. Op welke (departementale) reglementen of richtlijnen zijn deze
vergoedingen gebaseerd?
4. Op welke wijze worden reglementen of richtlijnen ter zake in de
praktijk toegepast?
5. Op welke wijze is of wordt door het ministerie getoetst of nationale
reglementen en/of feitelijk verstrekte vergoedingen niet strijdig zijn
met reglementen of richtlijnen van multilaterale/internationale
instellingen?
6. Zijn of worden ook vergoedingen verstrekt die in strijd zijn met de
reglementen of richtlijnen van multilaterale/internationale organisaties?
7. Hoe verhouden de antwoorden op de bovenstaande vragen zich tot de
beantwoording door de minister van de schriftelijke vraag van de
Kamer van 7 februari 2008 (van de leden Gill’ard en Voordewind)? Is
deze beantwoording juist (betrouwbaar en valide) en volledig
geweest?
Rijksbreed beeld:
8. Wat is het rijksbrede totaalbeeld dat ontstaat op basis van de bevindingen per ministerie? Welke (categorieën van) vergoedingen worden
er door het Rijk verstrekt? Om hoeveel geld en hoeveel mensen gaat
het?
9. Is er sprake van controle op mogelijke strijdigheid van nationale
reglementen en richtlijnen met reglementen van multilaterale/
internationale organisaties?
10. In welke mate en op welke wijze wordt er op dit punt beleid gevoerd of
gecoördineerd?
11. Wat kan op basis van de bevindingen per ministerie gezegd worden
over de volledigheid en juistheid van de beantwoording van de
schriftelijke vraag van de Kamer van 7 februari 2008 (van de leden
Gill’ard en Voordewind). (Gill’ard c.s. 2008).
De vragen 3, 4, 5, 9 en 10 betreffen het beleid en de regelgeving, zowel
departementaal, nationaal als internationaal. Hier zijn we in deel A op
ingegaan, waarbij we ook stil hebben gestaan bij de procedures die
verschillende departementen hanteren. De overige vragen komen in dit
deel aan bod.
In hoofdstuk 2 beantwoorden we de vragen 1, 2, 6, en 8. We gaan in dat
hoofdstuk dieper in op de vergoedingen van gedetacheerde ambtenaren
met bezoldiging. Tevens gaan we in op het toekennen van mobiliteitstoeslagen en hoe in andere landen met detacheringen wordt omgaan. Dit
valt weliswaar buiten de vragen van de Tweede Kamer, maar maakt het
beeld van detacheringen met bezoldiging wel completer.
Hoofdstuk 3 bevat onze conclusies en aanbevelingen over onderzoeksdeel
B. In hoofdstuk 4 volgt een algemeen beschouwend deel waarin we beide
onderzoeksdelen in hun geheel overzien. We sluiten het rapport af met de
reacties van de bewindspersonen en ons nawoord, in hoofdstuk 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

12

Hieronder geven we eerst een samenvatting van onderzoeksdeel A, dat
we in april 2009 hebben gepubliceerd (Algemene Rekenkamer, 2009). De
detacheringen zonder bezoldiging van het Ministerie van Defensie waren
hierin nog niet meegenomen, maar zijn wel verwerkt in deze samenvatting.
Het rapport bevat verder een aantal bijlagen: een overzicht van onze
conclusies en aanbevelingen en de bestuurlijke reactie daarop (bijlage 1);
een overzicht van organisaties waar Nederlandse rijksambtenaren worden
gedetacheerd (bijlage 2); een lijst met gebruikte afkortingen (bijlage 3);
een overzicht van de gehanteerde methoden en technieken (bijlage 4); een
overzicht met de beantwoording van Kamervragen 7 en 11, een vergelijking van onze onderzoeksresultaten met de antwoorden van de
verschillende ministers op de vraag van de Tweede Kamer over buitenlandvergoedingen (bijlage 5); een weergave van de beantwoording van de
vragen van de Tweede Kamer naar aanleiding van deel A van ons rapport
door de Minister van BZK (bijlage 6) en een overzicht met de in deel A
beloofde follow-up over de resultaten van de door de minister aangekondigde invordering van nog verschuldigde pensioenpremies (bijlage 7).
1.5 Samenvatting deel A
Uit deel A bleek dat slechts een klein aantal rijksambtenaren zonder
bezoldiging gedetacheerd is geweest. Het ging om 184 ambtenaren,8 over
een periode van meer dan zes jaar. Op een totaal aantal ambtenaren van
ruim 180 0009 in 2007 is dat een zeer kleine groep. Binnen die groep ging
echter relatief veel mis.
Om te beginnen hadden veel ministeries de registratie van hun gedetacheerden en de verstrekte vergoedingen niet op orde. Voor veel departementen bleek het soms problematisch om de voor het onderzoek
benodigde gegevens te leveren. De personeelssystemen van de departementen waren vaak niet ingericht op detacheringen, zodat het ministerie
afhankelijk was van het salarissysteem of de opgaven van de afdeling
«Internationale Zaken». Dat dit een risico vormde voor de volledigheid,
blijkt uit het gegeven dat het tijdens het onderzoek regelmatig is voorgekomen dat er nog «extra» gedetacheerden boven tafel kwamen, die bij de
betrokken afdeling «Internationale Zaken» niet bekend waren. Verder
lopen de verstrekte vergoedingen vaak buiten het salarissysteem om en
ontbreekt een koppeling met het financiële systeem, zodat ook binnen dit
systeem de vergoedingen zelf slecht identificeerbaar zijn.
Ook constateerden we dat veel vergoedingen werden verstrekt zonder
overleg met de internationale organisatie, terwijl dit volgens regelgeving
van de meeste van deze internationale organisaties niet is toegestaan.
Een en ander maakt duidelijk dat deze informatie geen onderdeel uitmaakt
van de reguliere managementinformatie van de departementen en dat
daarmee ook de informatie om te beoordelen of het beleid op dit gebied
rijksbreed doeltreffend is, vrijwel volledig ontbreekt. Ten slotte hebben we
ook geconstateerd dat de regelgeving voor pensioenpremies slecht werd
nageleefd.
Onze belangrijkste aanbeveling luidde: geef vergoedingen bij detachering
zonder bezoldiging alleen in hoge uitzonderingsgevallen en alleen na
consultatie van de desbetreffende internationale organisatie.

8
9

Exclusief het Ministerie van Defensie.
Inclusief 48 000 militaire ambtenaren.

Het Ministerie van Defensie was vanwege bovengenoemde problemen
niet in staat alle voor deel A van het onderzoek benodigde gegevens tijdig
boven tafel te krijgen. Deze gegevens zijn nu wel verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

13

Figuur 2 toont per departement het aantal ambtenaren dat in de periode januari 2002 tot juni 2008 is gedetacheerd zonder bezoldiging en aan hoeveel van hen vergoedingen zijn verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

14

De groep gedetacheerden is niet evenredig verdeeld over de verschillende
departementen. Ook verstrekten niet alle ministeries vergoedingen aan
gedetacheerde ambtenaren. Vergoedingen werden voornamelijk verstrekt
bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken (vergoedingen aan meer dan de
helft van de gedetacheerden). Overigens is dit wel het enige ministerie dat
de administratie van gedetacheerden redelijk op orde had.
Op de vraag of er ook vergoedingen verstrekt zijn die in strijd waren met
de reglementen of richtlijnen van multilaterale/internationale organisaties,
luidde het antwoord als volgt: van de totaal 208 gedetacheerden zonder
bezoldiging, hebben er 46 voor in totaal bijna € 2 miljoen aan vergoedingen gehad:
• 4 vooraf toestemming (financieel belang € 406 000);
• 19 achteraf toestemming (financieel belang € 303 000);
• 12 geen toestemming (financieel belang € 566 000);
• 11 onbekend (financieel belang € 650 000).
Alleen het Ministerie van Verkeer en Waterstaat bleek tijdens de onderzoeksperiode, zoals voorgeschreven, vooraf te controleren of vergoedingen aan derden door de internationale organisatie toegestaan waren.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken voerde deze controle voor een
groot deel pas achteraf uit. Dit laatste geldt ook voor het Ministerie van
Defensie. Uit navraag bij de ministeries blijkt dat achteraf mondeling
toestemming van de internationale organisaties is gekregen voor de,
tijdens de onderzoeksperiode, aan hun medewerkers gegeven vergoedingen.
Ten slotte hebben we geconstateerd dat, in strijd met de regelgeving, er
regelmatig voorafgaand aan de detachering afspraken zijn gemaakt door
het departement en de betreffende ambtenaar om (deels) af te zien van
terugbetaling van verschuldigde pensioenpremies en ook dat de
verschuldigde pensioenpremies achteraf niet werden ingevorderd. Over
de onderzochte periode van zes en een half jaar is bij 49% van de
gedetacheerden in totaal voor bijna € 2,5 miljoen aan pensioenbijdragen
– ten onrechte – niet ingevorderd.
De hierover opgenomen tabel uit deel A herhalen we op pagina 16
aangevuld met de gegevens van het Ministerie van Defensie. Per
ministerie is aangegeven over welk deel van de pensioenpremie voorafgaande aan de detacheringsperiode is afgesproken dat dit, in afwijking
van de norm, niet hoeft te worden terugbetaald. Dit staat in de tabel
aangegeven als «niet verhaald». Tevens staat in de tabel het bedrag
waarover was afgesproken dat het wel zou worden terugbetaald, maar dat
uiteindelijk toch niet blijkt te zijn ingevorderd. Dit wordt aangegeven als
«niet ingevorderd». Tussen haakjes staat steeds aangegeven om hoeveel
personen het gaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

15

Tabel 1 Rijksbreed overzicht van niet verhaalde en niet ingevorderde pensioenpremies1
Ministerie

WN niet verhaald

WN niet ingevorderd

WG niet verhaald

WG niet ingevorderd

Totaal

BZK
BuiZa
Defensie
EZ
Financiën
Justitie
LNV
OCW
SZW
VenW
VWS
VROM

€ 10 498 (1)
€ 13 381 (3)
€ 8 579 (1)
–
–
€ 7 081 (2)
€ 59 160 (2)
€ 17 087 (1)
€ 442 (1)
–
–
€ 7 075 (2)

€ 17 277 (1)
€ 45 525 (5)2
€ 40 847 (4)
€ 6 853 (2)
€ 15 598 (6)
€ 113 798 (7)
–
–
–
–
–
€ 56 990 (6)

€ 24 724 (2)
€ 330 292 (14)
–
€ 52 708 (2)
€ 360 947 (14)
€ 155 989 (6)
€ 108 852 (2)
€ 36 432 (1)
€ 139 073 (3)
€127 988 (6)
€ 67 118 (7)
€ 36 713 (4)

–
–
–
€ 29 382 (4)
€ 151 607 (8)
€ 127 493 (4)
€ 97 603 (5)
–
€ 18 505 (1)
–
–
€ 212 787 (8)

€ 52 499
€ 389 198
€ 49 426
€ 88 943
€ 528 152
€ 404 361
€ 265 615
€ 53 519
€ 158 020
€ 127 988
€ 67 118
€ 313 565

€ 123 303 (13)

€ 296 888 (31)

€ 1 442 836

€ 637 377 (30)

€ 2 498 404

Totaal
1

WN = werknemersdeel, WG = werkgeversdeel.
In 2009 is bij één persoon het volledige bedrag van € 8 970 ingevorderd. Het aantal personen van wie het werknemersdeel nog moet worden
ingevorderd, daalt hiermee tot vier.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

16

2 VERSTREKTE VERGOEDINGEN AAN GEDETACHEERDE
AMBTENAREN MET BEZOLDIGING
In dit hoofdstuk presenteren we het aantal rijksambtenaren dat blijkens
ons onderzoek in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008 gedetacheerd is
geweest met bezoldiging en de aan hen verstrekte vergoedingen (§ 2.3).
Voor we daarop ingaan, staan we stil bij de verschillende vergoedingsregelingen voor gedetacheerde ambtenaren met bezoldiging (§ 2.1) en bij
de manier waarop ministeries gedetacheerden en de verstrekte vergoedingen registreren (§ 2.2). Tevens gaan we in op toegekende mobiliteitstoeslagen (§ 2.4). Het hoofdstuk wordt afgesloten met een paragraaf over
hoe een aantal andere landen met detacheringen omgaan (§ 2.5).
2.1 Vergoedingsregelingen
Regeling Dienst Buitenlandse Zaken
Wat betreft detachering met bezoldiging gelden voor de ambtenaren van
het Ministerie van BuiZa andere regels dan voor de overige rijksambtenaren. De rechtspositionele mogelijkheid van buitengewoon verlof met
behoud van bezoldiging is bij het Ministerie van BuiZa weliswaar
eveneens in de Regeling Dienst Buitenlandse Zaken (RDBZ, Stb. 1986; 611)
neergelegd. In de praktijk wordt echter een andere bepaling toegepast,
namelijk artikel 29 van het RDBZ, op grond waarvan de ambtenaar kan
worden geplaatst in een functie die niet behoort tot de formatie van het
ministerie. In die zin kan een ambtenaar van het Ministerie van BuiZa
worden geplaatst bij een ander ministerie, maar ook (en dat is relevant
voor het onderhavige onderzoek) bij internationale organisaties.
Het is voor deze ambtenaren staand beleid hen afwisselend te plaatsen op
de posten in het buitenland, op het ministerie in Den Haag en (onder
meer) bij internationale organisaties. Voor de plaatsingen buiten het
Ministerie van BuiZa is de grondslag gegeven in genoemd artikel 29 van
het RDBZ. In het zesde lid van dat artikel is vermeld dat bij plaatsing bij
een externe organisatie buiten Nederland de ambtenaar – voor zover die
organisatie daarmee instemt – buitenlandvergoedingen worden
toegekend als ware hij in de desbetreffende standplaats geplaatst bij een
Nederlandse post.
Naast artikel 29 van het RDBZ bevat ook de Regeling bezoldiging
Buitenlandse Zaken van 2 mei 2002 relevante bepalingen voor dit
onderzoek.
Dienst Buitenlandse Zaken Vergoedingenstelsel
Ambtenaren van het Ministerie van BuiZa die in het buitenland worden
geplaatst komen in aanmerking voor een zogeheten buitenlandvergoeding. Uitgangspunt hierbij is dat een plaatsing in het buitenland voor de
betrokken ambtenaar veel extra kosten met zich meebrengt, die hij bij
plaatsing in Nederland niet zou hebben. Om te voorkomen dat ambtenaren daardoor in een financieel nadeliger positie komen dan collega’s
van vergelijkbaar niveau bij de rijksoverheid in Nederland, geldt voor hen
een vergoedingenstelsel: het Dienst Buitenlandse Zaken Voorzieningenstelsel 2007 (DBZV, 2007). De buitenlandvergoeding is een optelsom van
een aantal toelagen en inhoudingen. De belangrijkste periodieke toelagen
zijn standplaatstoelagen, vergoedingen voor huur, representatiekosten en
huispersoneel. Hierbij wordt rekening gehouden met een eigen bijdrage
voor huur (inclusief energie). Verder zijn er eenmalige vergoedingen voor
verhuis- en herinrichtingskosten. De buitenlandvergoedingen worden
berekend en uitbetaald met een maatwerk computerprogramma van het
Ministerie van BuiZa (Vips). De tarieven worden periodiek, soms maande-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

17

lijks, aangepast en worden geleverd door een internationaal opererende
«rating agency».
Gedetacheerde Nationale Deskundige
Voor ambtenaren die als nationaal deskundigen worden uitgezonden ten
behoeve van de Europese Unie geldt END-regeling. Deze regeling is voor
het eerst vastgelegd in een besluit van de Commissie van de Europese
Gemeenschappen dat op 22 december 2000 in werking is getreden. Het
betreft een dagvergoeding die in 2008 € 119,39 bedraagt. Deze dagvergoeding is bedoeld voor de gemaakte verblijfskosten. Van het Ministerie
van BuiZa hebben we vernomen dat ambtenaren van de dienst Buitenlandse Zaken die als END’er gaan werken vergoedingen krijgen conform
het DBZV. De dagvergoeding die zij van de Europese Commissie krijgen
dient hiermee te worden verrekend. De aanleiding om de hogere DBZV
vergoeding toe te kennen is volgens het Ministerie van BuiZa het principe
«gelijke monniken, gelijke kappen» om jaloezie, misverstanden en
negatieve energie op posten te voorkomen. Wij merken op dat dit dan
alleen betrekking heeft op ambtenaren van het Ministerie van BuiZa en
niet op de ambtenaren van andere ministeries.
Ten slotte is er ook de variant «cost free END». Hierbij worden zowel het
salaris als de dagvergoeding voor uitzending volledig door het uitzendende ministerie gedragen.
Reisbesluit buitenland en reisregeling buitenland
Rijksambtenaren, behalve die van het Ministerie van BuiZa, die in het
buitenland worden geplaatst komen in aanmerking voor vergoedingen
van reis- en verblijfskosten in verband met buitenlandse dienstreizen
conform het reisbesluit (Stb. 1989; 424) en de reisregeling buitenland
(Stcrt. 1994; 611).
Verplaatsingskostenbesluit 1989 en Verplaatsingskostenregeling 1989
Rijksambtenaren, behalve die van het Ministerie van BuiZa, komen in
aanmerking voor vergoeding van verhuis- en herinrichtingskosten
conform het verplaatsingskostenbesluit 1989 (Stb. 1989; 424) en de
verplaatsingskostenregeling 1989 (Stcrt. 1989; 212).
2.2 Registratie door ministeries

10
De twee ambtenaren zijn in dienst van
rechtbanken, niet van de Rvdr zelf (maar
vallen wel onder diens bestuurlijke verantwoordelijkheid).

Detacheringen met bezoldiging vinden plaats bij alle ministeries behalve
de Ministeries van Algemene Zaken (AZ) en Defensie. Ze komen ook voor
bij de Raad voor de rechtspraak (Rvdr)10 en bij de Hoge Colleges van Staat
(HoCoSta’s).
Net als in deel A bleek het ook in dit deel van ons onderzoek voor veel
departementen problematisch om de benodigde gegevens te leveren.
Zoals gezegd in deel A komt dit doordat personeelsystemen vaak niet
ingericht zijn op detacheringen, verstrekte vergoedingen vaak buiten het
salarissysteem om lopen en een koppeling tussen het personele en
financiële systeem ontbreekt (zodat ook binnen dit systeem de vergoedingen slecht identificeerbaar zijn). Informatie over detacheringen blijkt
geen deel uit te maken van de reguliere personeels- en managementinformatie.
Wederom hadden veel departementen moeite te achterhalen hoeveel
gedetacheerden zij hadden tussen 1 januari 2002 en 1 juni 2008, waardoor
we ook voor deel B niet kunnen garanderen dat de door ons onderzochte
populatie volledig is. Ook de volledigheid van de informatie over de
verstrekte vergoedingen kan niet worden gegarandeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

18

2.3 Aantal gedetacheerden en verstrekte vergoedingen
Het aantal detacheringen met bezoldiging verschilt, net als in deel A van
dit onderzoek, per departement. Bij het Ministerie van BuiZa komen ze
veruit het meeste voor. Daar vormt detachering ook onderdeel van het
loopbaanbeleid, als middel om ambtenaren internationale ervaring te
laten opdoen voor de diplomatieke dienst. Ook bij het Ministerie van
Financiën komt het relatief vaak voor dat ambtenaren met bezoldiging
worden gedetacheerd.
Tabel 2 geeft een overzicht van de aantallen ambtenaren die per departement gedetacheerd zijn (geweest) in de periode 1 januari 2002 tot
1 juni 2008.
Tabel 2 Aantal gedetacheerde rijksambtenaren met bezoldiging tussen 1 januari 2002
tot 1 juni 2008
Ministerie

Aantal gedetacheerden met
bezoldiging

Ter vergelijking: totaal aantal
personen werkzaam (in fte) in
20071

HoCoSta
AZ
BZK
BuiZa2
Defensie
EZ
Financiën
Justitie
LNV
OCW
Rvdr
SZW
VenW
VWS
VROM

2 (0,2%)
Geen
6 (0,2%)
106 (3,4%)
Geen3
23 (0,6%)
48 (0,1%)
33 (0,1%)
22 (0,3%)
7 (0,3%)
2 (0,03%)
9 (0,3%)
18 (0,2%)
10 (0,3%)
7 (0,2%)

985
404
3 383
3 137
67 0004
3 600
32 576
38 055
6 919
2 758
6 460
2 750
12 073
3 888
3 717

Totaal

293 (0,2%)

187 705

1

Bron: Rapporten bij het Jaarverslag 2007 van alle ministeries en HoCoSta’s. De aantallen zijn
inclusief agentschappen en exclusief rechtspersonen met een wettelijke taak.
2
Naar tien ambtenaren is onderzoek gedaan aan de hand van personeelsdossiers. Van de
overige ambtenaren is alleen een inventarisatie van de vergoedingen gemaakt.
3
Naar zijn aard is deelname aan missies géén detachering.
4
Van hen is 48 000 militair personeel en 19 000 burger personeel per 2007.

In de praktijk blijkt dat bij deze vorm van detachering, anders dan bij
detachering zonder bezoldiging, geregeld vergoedingen worden verstrekt.
In totaal hebben 201 van de 293 gedetacheerden een vergoeding
verkregen, 69% dus. Het totale bedrag aan uitgekeerde vergoedingen in
de onderzochte periode bedraagt circa € 23,1 miljoen. In tabel 3 staat een
overzicht van aantal en omvang van de verstrekte vergoedingen per
departement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

19

Tabel 3 Aantallen vergoedingen aan gedetacheerden met bezoldiging in de periode
1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Ministerie

Totaal aantal
gedetacheerden met
bezoldiging

Aantal aan wie
vergoedingen zijn
verstrekt

Financieel belang

HoCoSta
BZK
BuiZa
EZ
Financiën1
Justitie
LNV
OCW
Rvdr
SZW
VenW2
VWS2
VROM

2
6
106
23
48
33
22
7
2
9
18
10
7

2 (100%)
5 (83%)
106 (100%)
6 (26%)
23 (48%)
22 (67%)
7 (32%)
5 (71%)
1 (50%)
3 (33%)
10 (56%)
4 (40%)
7 (100%)

€ 296 692
€ 482 874
€ 18 477 602
€ 292 274
€ 1 436 799
€ 598 019
€ 144 790
€ 352 034
€ 5 427
€ 19 188
€ 641 169
€ 140 851
€ 179 989

Totaal

293

201 (69%)

€ 23 067 708

1
2

Voor zes gedetacheerden onbekend.
Voor één gedetacheerde onbekend.

Uit tabel 3 blijkt dat het verstrekken van vergoedingen bij de meeste
departementen veel voorkomt. Alleen het Ministerie van SZW blijkt
hiermee terughoudend te zijn.
Voor de specifieke beantwoording van Kamervraag 6 geven we eerst in
figuur 3 een rijksbreed overzicht van het aantal gedetacheerden met
bezoldiging aan wie vergoedingen zijn verstrekt. De figuur laat tevens het
totaal financieel belang van deze vergoedingen zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

21

De tabellen 4 tot en met 16 tonen vervolgens per ministerie de soorten
vergoedingen aan gedetacheerden met bezoldiging, het financieel belang
en de frequentie ervan en of het om eenmalige of periodieke vergoedingen gaat. Tevens is aangegeven of een ministerie diens ambtenaren
heeft gedetacheerd op basis van de END-regeling of het DBZV. In totaal
zijn er, naast de 106 gedetacheerden met bezoldiging van het Ministerie
van BuiZa, 23 gedetacheerden met bezoldiging bij de overige ministeries
op basis van het DBZV gedetacheerd. Bij een aantal departementen zijn de
gegevens vanwege de al genoemde registratieproblemen niet compleet;
voor een beperkt aantal gedetacheerden ontbreken deze. Om de geplande
publicatiedatum van 10 september 2009 te kunnen halen, hebben we het
onderzoek op een bepaalde datum afgesloten.
HoCoSta
Tabel 4 Overzicht vergoedingen HoCoSta in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Financieel belang

Frequentie1

Verhuiskostenvergoeding
Herinrichtingskostenvergoeding
Standplaatstoelage
Vergoeding huurkosten
Representatiekostenvergoeding
Koopkrachtcorrectie
Transportvergoeding
Vergoeding huispersoneel
Vergoeding telefoonverkeer

€ 15 064
€ 16 389
€ 70 865
€ 80 318
€ 43 074
€ 15 302
€ 11 664
€ 41 616
€ 2 400

1
1
1
1
1
1
1
1
1

Totaal

€ 296 692

2

Soort vergoeding

Periodiek of eenmalig
Eenmalig
Eenmalig
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek

1

Voor de tabellen 4 tot en met 16 geldt het volgende: aangezien er meer gedetacheerden zijn die meer dan één vergoeding ontvangen, mogen de
aantallen in deze kolom niet worden opgeteld. Bij het totaal staat het totale aantal gedetacheerden dat één of meerdere vergoedingen heeft
ontvangen.

In één geval werd een buitenlandvergoeding conform het DBZV
toegekend. Dat was mogelijk omdat betrokkene voor de tijd van de
detachering was aangesteld als ambtenaar van de dienst Buitenlandse
Zaken. De berekening van de buitenlandvergoeding was echter niet
belegd bij het Ministerie van BuiZa. Uitgegaan was van een «voorlopige
specificatie» wat tot gevolg had dat de buitenlandvergoeding niet
periodiek werd aangepast.
Ministerie van BZK
Tabel 5 Overzicht vergoedingen Ministerie van BZK in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Dagvergoeding
Verhuiskostenvergoeding
Herinrichtingskostenvergoeding
Huurkostenvergoeding
Standplaatstoelage
Representatiekostenvergoeding
Koopkrachtcorrectie
Transportvergoeding
Vergoeding huispersoneel

€ 212 189
€ 27 559
€ 14 742
€ 66 096
€ 64 848
€ 35 280
€ 14 688
€ 11 568
€ 35 904

2
5
1
1
1
1
1
1
1

Totaal

€ 482 874

5

Periodiek of eenmalig
Periodiek
Eenmalig
Eenmalig
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

22

In één geval, een END’er, werd een buitenlandvergoeding conform het
DBZV verstrekt. Betrokkene ontving hierdoor een hogere vergoeding: in
totaal circa € 90 000 meer dan betrokkene via de END-regeling zou
ontvangen. Dat is in afwijking van de END-regeling op grond waarvan een
dagvergoeding had moeten worden toegekend. In de circulaire van het
Ministerie van BZK van 10 april 2007 staat bovendien dat het DBZV alleen
mag worden toegepast op ambtenaren van de dienst Buitenlandse Zaken.
Ministerie van BuiZa
Tabel 6 Overzicht vergoedingen Ministerie van BuiZa in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 20081
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Periodiek of eenmalig

Huurkostenvergoeding
Standplaatstoelage
Koopkrachtcorrectie
Vergoeding huispersoneel
Vergoeding gezin
Onderwijskostenvergoeding
Representatiekostenvergoeding
Vergoeding dienstreizen
Diversen vergoedingen

€ 6 158 451
€ 4 810 963
€ 730 466
€ 1 728 623
€ 53 013
€1 718 106
€1 629 453
€ 955 588
€ 692 939

103
100
97
94
15
32
99
77
58

Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Eenmalig
Periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig en periodiek

Totaal2

€ 18 477 602

106

1

Omdat uitgegaan is van jaaropgaven kunnen de vergoedingen in deze tabel betrekking hebben op een periode vóór of na de detachering. Over de
detacheringsperiode zijn deze ongeveer 90% van de genoemde bedragen.
2
Omdat in het verleden vergoedingen als lumpsum werden geboekt en daardoor niet meer konden worden herleid op persoonsniveau kan de
juistheid en de volledigheid van de vergoedingen niet worden gegarandeerd.

Bij het Ministerie van BuiZa krijgen alle ambtenaren die gedetacheerd
worden hun vergoeding conform het DBZV, ook als zij als END’er
gedetacheerd zijn. Als betrokkene tevens een dagvergoeding van de
Europese Commissie krijgt, dan dient deze verrekend te worden met het
DBZV dat het Ministerie van BuiZa verstrekt. Ze ontvangen hierdoor een
hogere vergoeding dan een vergelijkbare ambtenaar van een ander
ministerie die een vergoeding via de END-regeling ontvangt (gemiddeld
zo’n 30%11). Deze afwijkende gang van zaken staat niet in een regeling of
circulaire van het Ministerie van BuiZa vermeld. Wel wordt er zijdelings
melding van gemaakt in de circulaire van het Ministerie van BZK van
10 april 2007.
Ministerie van EZ
Tabel 7 Overzicht vergoedingen Ministerie van EZ in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Periodiek of eenmalig

Verblijfsvergoeding buitenland
Verhuiskostenvergoeding
Herinrichtingskostenvergoeding
Diverse vergoedingen

€ 232 539
€ 3 778
€ 21 763
€ 34 194

5
1
2
3

Periodiek
Eenmalig
Eenmalig
Periodiek en eenmalig

Totaal

€ 292 274

6

11
Circa € 1 500 per maand, per persoon. Dit
verschil kan groter worden, afhankelijk van de
omstandigheden (zoals kinderen).

Het opleveren van informatie over verhuiskostenvergoedingen voor de
overige gedetacheerden zou het Ministerie van EZ zoveel tijd kosten, dat
wij uit efficiencyoverwegingen hebben besloten dit verzoek te laten vallen.
Aan drie ambtenaren is een buitenlandvergoeding conform het DBZV
toegekend en ook berekend met het doorvoor benodigde computer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

23

programma door het Ministerie van BuiZa. Een rechtsgrond voor het
toekennen van buitenlandvergoedingen op grond van het DBZV aan
ambtenaren van andere ministeries dan het Ministerie van BuiZa
ontbreekt. Daarmee zijn deze buitenlandvergoedingen onrechtmatig.
Bovendien is onduidelijk op grond van welke afweging enkele ambtenaren vergoedingen kregen en andere niet. Evenmin is duidelijk – in die
gevallen waarin vergoedingen werden verstrekt – waarom dan de ene
regeling en dan de andere regeling werd toegepast. Criteria ontbreken.
Ministerie van Financiën
Tabel 8 Overzicht vergoedingen Ministerie van Financiën in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding
Verhuiskostenvergoeding
Huurkostenvergoedingen
Herinrichtingskostenvergoeding
Buitenlandvergoeding
Reis- en verblijfkosten buitenland
Reis- en verblijfkosten binnenland
Reiskosten forensen
Vergoeding Telewerken
Studiekostenvergoeding
Telefoonkostenvergoeding
Standplaatscorrectietoelage
Buitengewone kostenvergoeding
Overige vergoedingen
Totaal

Financieel belang

Frequentie

Periodiek of eenmalig

€ 27 778
€ 625 062
€ 30 231
€ 622 353
€ 47 542
€ 1 628
€ 6 619
€ 6 556
€ 9 313
€ 8 000
€ 19 297
€ 13 900
€ 18 520

4
12
3
12
6
5
7
3
4
3
1
2
5

Eenmalig
Periodiek
Eenmalig en periodiek
Periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig
Periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig en periodiek
Eenmalig

€ 1 436 799

23

Het Ministerie van Financiën heeft over zes detacheringen geen informatie
geleverd over de verstrekte vergoedingen en salarisgegevens. Bij dit
departement krijgen minstens zes gedetacheerden een buitenlandvergoeding conform het DBZV. In één geval is de buitenlandvergoeding berekend
met het daarvoor benodigde computerprogramma door het Ministerie
van BuiZa. Van de overige vijf gevallen is niet bekend hoe de buitenlandvergoeding is berekend. Zoals hiervoor bij het Ministerie van EZ al is
aangegeven is toepassing van het DBZV voor ambtenaren van andere
ministeries dan het Ministerie van BuiZa onrechtmatig. Bovendien is
onduidelijk op grond van welke afweging enkele ambtenaren vergoedingen kregen en andere niet. Evenmin is duidelijk – in die gevallen
waarin vergoedingen werden verstrekt – waarom dan de ene regeling en
dan de andere regeling werd toegepast. Criteria ontbreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

24

Ministerie van Justitie
Tabel 9 Overzicht vergoedingen Ministerie van Justitie in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Periodiek of eenmalig

Buitenlandvergoeding
Verhuiskostenvergoeding
Herinrichtingskostenvergoeding
Huur- en reiskostenvergoeding
Vergoeding onbekend
Diverse vergoedingen

€ 428 499
€ 27 211
€ 15 355
€ 26 343
€ 27 987
€ 72 624

6
4
3
1
6
8

Eenmalig
Eenmalig
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek en eenmalig

Totaal

€ 598 019

22

Bij het Ministerie van Justitie zijn diverse vergoedingen onbekend. Bij dit
departement krijgen minstens drie gedetacheerden een buitenlandvergoeding conform het DBZV. In geen van de drie gevallen is de
buitenlandvergoeding berekend met het daarvoor benodigde computerprogramma door het Ministerie van BuiZa. Het is niet bekend hoe het
Ministerie van Justitie de buitenlandvergoedingen heeft berekend. Zoals
hiervoor al is aangegeven, is toepassing van het DBZV voor ambtenaren
van andere ministeries dan het Ministerie van BuiZa onrechtmatig.
Bovendien is onduidelijk op grond van welke afweging enkele ambtenaren vergoedingen kregen en andere niet. Evenmin is duidelijk – in die
gevallen waarin vergoedingen werden verstrekt – waarom dan de ene
regeling en dan de andere regeling werd toegepast. Criteria ontbreken.
Ministerie van LNV
Tabel 10 Overzicht vergoedingen Ministerie van LNV in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Periodiek of eenmalig

Buitenlandvergoeding
Studiekostenvergoeding
Huurkostenvergoeding
Diverse kosten

€ 85 905
€ 12 963
€ 39 400
€ 6 522

2
4
1
2

Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek en eenmalig

Totaal

€ 144 790

7

Bij het Ministerie van LNV komen buitenlandvergoedingen conform het
DBZV niet voor. In twee gevallen was er wel sprake van «cost free END»
en nam het ministerie de dagvergoeding aan een END’er voor zijn
rekening. Het Ministerie van LNV heeft de bedragen berekend aan de
hand van artikel 14 van het Reisbesluit Buitenland en artikel 4 van de
Reisregeling buitenland. Wij merken op voor één gedetacheerde deze
vergoeding € 86,03 per dag bedroeg, terwijl het tarief volgens de
END-regeling circa € 115 per dag was. Betrokkene heeft circa € 10 574 te
weinig ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

25

Ministerie van OCW
Tabel 11 Overzicht vergoedingen Ministerie van OCW in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Periodiek of eenmalig

Verhuiskosten
Herinrichtingskosten
Dagvergoeding
Huurkostenvergoeding
Koopkrachtcorrectie
Standplaatstoelage
Vergoeding huispersoneel
Presentatiekostenvergoeding
Transportvergoeding
Tegemoetkoming dubbele inrichtingskosten

€ 27 781
€ 20 927
€ 106 120
€ 70 035
€ 11 584
€ 49 200
€ 29 228
€ 25 911
€ 10 786
€ 462

4
3
1
2
2
2
2
2
2
1

Eenmalig
Eenmalig
Periodiek
Periodiek en eenmalig
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Periodiek
Eenmalig
Periodiek

Totaal

€ 352 034

5

Bij het Ministerie van OCW krijgen twee gedetacheerden een buitenlandvergoeding conform het DBZV. In beide gevallen is de buitenlandvergoeding berekend met het daarvoor benodigde computerprogramma door
het Ministerie van BuiZa. Zoals hiervoor al is aangegeven, is toepassing
van het DBZV voor ambtenaren van andere ministeries dan het Ministerie
van BuiZa onrechtmatig. Bovendien is onduidelijk op grond van welke
afweging enkele ambtenaren vergoedingen kregen en andere niet.
Evenmin is duidelijk – in die gevallen waarin vergoedingen werden
verstrekt – waarom dan de ene regeling en dan de andere regeling werd
toegepast. Criteria ontbreken.
Raad voor de rechtspraak
Tabel 12 Overzicht vergoedingen Rvdr in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Huurkostenvergoeding
Reis- en hotelkostenvergoeding

€ 4 935
€ 492

1
1

Totaal

€ 5 427

1

Periodiek of eenmalig
Periodiek
Eenmalig

Een rechtbank blijkt aan een van de twee gedetacheerden met bezoldiging
vergoedingen te hebben verstrekt. Buitenlandvergoedingen conform het
DBZV komen niet voor.
Ministerie van SZW
Tabel 13 Overzicht vergoedingen Ministerie van SZW in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Verhuiskostenvergoeding
Herinrichtingskostenvergoeding

€ 5 028
€ 14 160

3
3

Totaal

€ 19 188

3

Periodiek of eenmalig
Eenmalig
Eenmalig

Het Ministerie van SZW blijkt terughoudend te zijn met het verstrekken
van vergoedingen. Buitenlandvergoedingen conform het DBZV komen
niet voor. De buitenlandse detacheringen bij dit departement zijn sinds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

26

2009 centraal geregeld. De directies Personeel Organisatie & Informatie en
Internationale Zaken werken nauw samen bij buitenlandse detacheringen,
waardoor onder meer eenheid van toekenning in vergoedingen wordt
bevorderd.
Ministerie van VenW
Tabel 14 Overzicht vergoedingen Ministerie van VenW in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Buitenlandvergoeding
Verhuiskostenvergoeding
Herinrichtingskostenvergoeding

€ 604 418
€ 13 975
€ 22 776

5
4
4

Totaal

€ 641 169

10

Periodiek of eenmalig
Periodiek
Eenmalig
Eenmalig

Bij het Ministerie van VenW krijgen vijf gedetacheerden een buitenlandvergoeding conform het DBZV. In geen van de vijf gevallen is de
buitenlandvergoeding berekend met het doorvoor benodigde computerprogramma door het Ministerie van BuiZa. Het is niet bekend hoe het
Ministerie van VenW de buitenlandvergoedingen heeft berekend. Zoals
hiervoor al is aangegeven, is toepassing van het DBZV voor ambtenaren
van andere ministeries dan het Ministerie van BuiZa onrechtmatig.
Bovendien is onduidelijk op grond van welke afweging enkele ambtenaren vergoedingen kregen en andere niet. Evenmin is duidelijk – in die
gevallen waarin vergoedingen werden verstrekt – waarom dan de ene
regeling en dan de andere regeling werd toegepast. Criteria ontbreken.
Overigens kunnen we de juistheid en volledigheid van de getoonde en
andere vergoedingen niet garanderen door het ontbreken van de voor het
onderzoek vereiste documenten.
Ministerie van VWS
Tabel 15 Overzicht vergoedingen Ministerie van VWS in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Verblijfkosten
Verhuiskosten
Herinrichtingskosten

€ 140 851
Onbekend
Onbekend

4
1
1

Totaal

€ 140 851

4

Periodiek of eenmalig
Periodiek
Eenmalig
Eenmalig

Aan drie ambtenaren werden vergoedingen gegeven voor hogere kosten
van levensonderhoud met een financieel belang van respectievelijk
€ 6 351, € 86 400 en € 45 600. Hoe deze bedragen zijn vastgesteld konden
we niet achterhalen. Wel bleek in de laatste twee gevallen dat betrokkenen
ook van de betreffende internationale organisatie een dergelijke
vergoeding ontvingen. Het is dan ook de vraag of de vergoedingen terecht
zijn uitbetaald. In beide gevallen was ook afgesproken dat de vergoeding
alleen zou worden uitbetaald onder de voorwaarde van overlegging van
bewijsstukken van de werkelijk gemaakte kosten. Wij stelden vast dat aan
die voorwaarde niet was voldaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

27

Ministerie van VROM
Tabel 16 Overzicht vergoedingen Ministerie van VROM in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
Soort vergoeding

Financieel belang

Frequentie

Dagvergoeding
Verhuiskosten
Herinrichtingskosten
Buitenlandvergoeding

€ 99 810
€ 9 885
€ 47 368
€ 22 926

1
3
6
2

Totaal

€ 179 989

7

Periodiek of eenmalig
Periodiek
Eenmalig
Eenmalig
Periodiek

Bij het Ministerie van VROM krijgen twee gedetacheerden een buitenlandvergoeding conform het DBZV. Eenmaal een toelage ter compensatie van
hogere woonlasten voor een bedrag van € 14 575. Wij merken op dat de
betrokkene hiervoor al werd gecompenseerd met de dagvergoeding
volgens de END-regeling met een eenmalig bedrag van € 8 351. In geen
van de twee gevallen is de buitenlandvergoeding berekend met het
daarvoor benodigde computerprogramma door het Ministerie van BuiZa.
Hoe het Ministerie van VROM de buitenlandvergoedingen heeft berekend
konden we niet achterhalen. Zoals hiervoor al is aangegeven, is
toepassing van het DBZV voor ambtenaren van andere ministeries dan
het Ministerie van BuiZa onrechtmatig. Daarbij is niet duidelijk waarom
dan de ene regeling en dan de andere regeling werd toegepast. Criteria
ontbreken.
In een geval was er sprake van «cost free END» en nam het Ministerie van
VROM de dagvergoeding aan een END’er voor zijn rekening. Wij merken
op dat deze vergoeding € 90 per dag bedroeg, terwijl het tarief volgens de
END-regeling circa € 115 per dag was. Betrokkene heeft bijna € 28 000 te
weinig ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

30

2.4 Mobiliteitstoeslagen
Op grond van artikel 22c van het Bezoldigingsbesluit Burgerlijke Rijksambtenaren 1984 heeft de ambtenaar aan wie een andere functie wordt
opgedragen in het belang van de dienst recht op een eenmalige mobiliteitstoeslag ter grootte van 50% van zijn salaris, tenzij zijn salaris met ingang
van de datum waarop die andere functie wordt opgedragen om die reden
wordt verhoogd. Uitgangspunt hierbij is dat betrokkene werkzaam blijft bij
het Rijk. De mobiliteitstoeslag dient achterwege te blijven als de nieuwe
functie voortvloeit uit een loopbaanplan waarbij is afgesproken dat
betrokkene een aantal verschillende functies op hetzelfde niveau vervult.
Ook als de nieuwe functie een tijdelijk karakter heeft, wordt een mobiliteitstoeslag niet toegekend. Dit neemt echter niet weg dat het bevoegd gezag
in individuele gevallen op goede gronden kan besluiten dat een financiële
prikkel op zijn plaats is.
Hieruit leiden wij de voor dit onderzoek te hanteren norm af dat bij
verlening van buitengewoon verlof van lange duur, vanwege tewerkstelling bij een internationale organisatie, geen mobiliteitstoeslag wordt
toegekend. Niet bij de aanvang van de andere functie bij de internationale
organisatie en niet bij terugkeer bij het ministerie. Het betreft hier ons
inziens namelijk een nieuwe functie met een tijdelijke karakter die
bovendien buiten de sector Rijk valt.
Overigens heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken een eigen regeling
voor het toekennen van mobiliteitstoeslagen: artikel 8 van de regeling
bezoldiging BZ. Dit wijkt op onderdelen af van artikel 22c van het BBRA
1984. Zo wordt met de tijdelijkheid van de plaatsingen rekening gehouden
door de hoogte van de toeslag te matigen bij opeenvolgende plaatsingen
binnen twee jaar. Door deze eigen regeling is onze norm bij het Ministerie
van BuiZa niet van toepassing.
Behalve door het Ministerie van BuiZa werden er nauwelijks mobiliteitstoelagen toegekend. Voor zover wij konden nagaan is dat slechts acht keer
gebeurd. Naar werd vernomen huldigen de overige ministeries het
standpunt dat het bevoegd gezag op goede gronden had besloten dat een
financiële prikkel op z’n plaats was. Bij het Ministerie van BuiZa bleken
alle gedetacheerden voor zover hun salaris niet werd verhoogd, zowel bij
vertrek als bij terugkomst een mobiliteitstoeslag te ontvangen.
2.5 Ervaringen in andere landen
Van de aangeschreven landen12 hebben vier landen een reactie gegeven:
Canada, Zweden, Noorwegen en Duitsland. Verder kwam er een reactie
van de Engelse Rekenkamer (NAO) die alleen voor de eigen organisatie
kon spreken.

12
Engeland, Canada, Australië, Duitland,
Noorwegen, Zweden, Denemarken, België en
Frankrijk.

Alleen Noorwegen en Duitsland blijken detacheringen actief te stimuleren.
Duitsland heeft ook enkele stimuleringsregelingen:
• In 1999 is een informeel comité opgezet van staatssecretarissen om
detachering van ambtenaren te coördineren.
• In 2000 is op federaal niveau is een coördinator aangesteld voor
«International Staff Policy».
• In 2000 is tevens een afdeling in het leven geroepen, binnen het Duitse
Federale Arbeids Bureau, die plaatsing van Duitse kandidaten op
belangrijke internationale posities bevorderd en nauw samenwerkt
met de coördinator.
• Vanaf 2001/2002 zijn twee databases operationeel geworden, een met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

31

internationale vacatures (tussen 1 000 en 1 300) en een met internationaal personeel.
Bij detacheringen zonder bezoldiging worden door de meeste landen
geen vergoedingen verstrekt. Soms hebben ambtenaren van Buitenlandse
Diensten een uitzonderingspositie, vergelijkbaar met onze ambtenaren
van het Ministerie van BuiZa. Indien er vergoedingen worden verstrekt
wordt dit vaak geregeld met individuele contracten. De NAO baseert deze
op gelijkwaardige vergoedingen die gegeven worden aan overig
gedetacheerd personeel. Aan gedetacheerden met bezoldiging worden
wel vergoedingen verstrekt.
Het pensioen wordt in de meeste landen bij detacheringen zonder
bezoldiging bevroren. Vervolgens is het een vrijwillige keuze van de
betreffende ambtenaar of hij een achteruitgang in het pensioen accepteert
of dit compenseert met de hiervoor bedoelde uitkering die een gedetacheerde ontvangt van de internationale organisatie aan het einde van de
detacheringsperiode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

32

3 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
De nagekomen gegevens van het Ministerie van Defensie bevestigen het
in onderzoeksdeel A geschetste beeld: slechts een klein aantal ambtenaren is in de onderzochte periode gedetacheerd zonder bezoldiging.
Over het algemeen zijn er weinig vergoedingen verstrekt, maar wordt de
regelgeving voor pensioenpremies slecht nageleefd. Zo worden geregeld
vooraf afspraken gemaakt om (deels) af te zien van terugbetaling van
verschuldigde pensioenpremies. Bovendien worden ook dan de verschuldigde premies achteraf niet altijd ingevorderd.
Ook bij de detacheringen met bezoldiging gaat het in de periode van
1 januari 2002 tot 1 juni 2008 slechts om het kleine aantal van 293
ambtenaren. Ook nu zijn er verschillen tussen de departementen. Zo
hebben de Ministeries van Buitenlandse Zaken (106) en Financiën (48) in
de onderzochte periode relatief veel ambtenaren gedetacheerd, maar zijn
er ook ministeries waar detachering niet of nauwelijks voorkomt, zoals bij
het Ministerie van Algemene Zaken (geen).
Wel blijken ministeries, anders dan bij detacheringen zonder bezoldiging,
hier wel geregeld vergoedingen te verstrekken. Alleen het Ministerie van
SZW is hiermee terughoudend. In totaal heeft 69% van de gedetacheerden
met bezoldiging gezamenlijk voor circa € 23,1 miljoen aan vergoedingen
ontvangen. Er blijken onverklaarbare verschillen te bestaan tussen de
vergoedingen aan ambtenaren van gelijkwaardig niveau. Tevens blijken er
grote verschillen in vergoedingen te bestaan tussen de verschillende
departementen. Zo zijn ambtenaren van het Ministerie van BuiZa ten
opzichte van de overige rijksambtenaren in het voordeel bij detacheringen
met bezoldiging via de END-regeling, omdat zij ook dan voor de hogere
buitenlandvergoedingen conform het DBZV in aanmerking komen. Deze
vergoeding is gemiddeld 30% (circa € 1 500 per maand, per persoon)
hoger dan de END-regeling.
Het argument van het Ministerie van BuiZa hiervoor is dat er anders
rechtsongelijkheid ontstaat ten opzichte van gedetacheerde ambtenaren
van het Ministerie van BuiZa die bij een ambassade zijn geplaatst en uit
hoofde daarvan sowieso voor een vergoeding conform het DBZV in
aanmerking komen. Hierbij wordt over het hoofd gezien dat er nog wel
sprake is van rechtsongelijkheid ten opzichte van de gedetacheerde
ambtenaren van andere ministeries.
Buitenlandvergoedingen conform het DBZV blijken echter ook aan
ambtenaren van andere ministeries te worden toegekend. Voor 22 van de
23 gevallen ontbrak daarvoor echter een rechtsgrond en zijn de vergoedingen dan ook onrechtmatig verstrekt. Curieus is daarbij dat de
onterechte toepassing van het DBZV ook nog eens onzorgvuldig werd
uitgevoerd: in slechts 7 van de 23 gevallen was de buitenlandvergoeding
berekend met het daarvoor bestemde computerprogramma van het
Ministerie van BuiZa.
In het algemeen is onduidelijk op grond van welke afweging enkele
ambtenaren vergoedingen kregen en anderen niet. Evenmin is duidelijk –
in die gevallen waarin vergoedingen werden verstrekt – waarom dan de
ene regeling en dan de andere regeling werd toegepast. Criteria
ontbreken. Ten slotte: waar de END-regeling van toepassing kan zijn maar
niet wordt toegepast, nemen departementen onnodig kosten voor
rijksrekening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

33

Verschillen zijn er ook in het verstrekken van mobiliteitstoeslagen. Bij het
Ministerie van BuiZa krijgen alle gedetacheerden een mobiliteitstoeslag,
zowel bij aanvang van de detachering als bij de vervolgplaatsing, mits
hun salaris niet wordt verhoogd. De achterliggende reden hiervan is dat
het Ministerie van BuiZa detacheringen niet beschouwd als «plaatsingen»,
maar als onderdeel van een vast loopbaanpatroon. Buiten dit ministerie
komt dit nauwelijks voor.
De problemen met het aanleveren van de gewenste gegevens voor ons
onderzoek maken ook nu weer duidelijk dat deze informatie geen deel
uitmaakt van de reguliere managementinformatie van departementen. Al
in deel A wezen wij erop dat het daardoor lastig te beoordelen is of het
beleid op dit gebied rijksbreed doeltreffend is, al lijkt dat beleid niet meer
in te houden dan de intentie om detacheringen krachtig te stimuleren. In
dat licht gezien is een totaal van 501 detacheringen, met en zonder
bezoldiging, in een periode van zes en een half jaar vrij klein te noemen.
Aanbevelingen
Wij doen de volgende aanbevelingen:
• Specificeer wat de doelstellingen van het beleid zijn. Geef SMART13
aan wat de rijksoverheid wil bereiken met het krachtig stimuleren van
detacheringen.
• Stimuleer het aantal detacheringen door concrete maatregelen:
– biedt ambtenaren dit standaard na vijf arbeidsjaren aan;
– stel een landelijke detacheringcoördinator aan;
– zet een bureau op dat plaatsing van Nederlandse kandidaten op
belangrijke internationale posities bevordert (en nauw samenwerkt
met de coördinator);
– zet databases op met internationale vacatures en internationaal
personeel.
• Neem detacheringsinformatie op in het salarissysteem en in de
reguliere personeels- en managementinformatie.
• Centraliseer per ministerie de besluitvorming, zodat ambtenaren van
gelijkwaardig niveau niet onder verschillende condities worden
gedetacheerd en maak hierbij gebruik van op rijksniveau gecentraliseerde expertise.
• Beleg het vaststellen van de voorwaarden over de detachering (zoals
salaris en vergoeding) bij een op rijksniveau gecentraliseerde
expertisebureau om te voorkomen dat ambtenaren van gelijkwaardig
niveau onder verschillende condities worden gedetacheerd.
• Zorg, waar nodig door middel van regelgeving, voor een goede
rechtsgrond voor de te verstrekken vergoedingen. Zorg er tevens voor
dat daarin criteria zijn opgenomen op grond van welke regelgeving
een ambtenaar in aanmerking komt voor deze vergoedingen.
• Indien het bevoegd gezag in individuele gevallen op goede gronden
tot het oordeel komt dat een financiële tegemoetkoming op zijn plaats
is, moet dit vooraf schriftelijk gemotiveerd worden vastgelegd.
Wij zijn van mening dat als het Rijk ambtenaren wil detacheren, het dit
goed moet regelen en begeleiden. Vereist zijn onder meer eenduidige
procedures, centrale aansturing binnen een ministerie en geharmoniseerde arbeidsvoorwaarden. Ook evaluatie van de opgedane ervaringen
met beleid en uitvoering daarvan wordt aanbevolen.

13
Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

34

4 SLOTBESCHOUWING
De voordelen van detacheringen bij internationale/multilaterale organisaties – het opdoen van ervaring en de mogelijkheid om in het buitenland
uitdrukking te geven aan het Nederlandse gezichtspunt – worden duidelijk
in het kabinetsbeleid benoemd. Dit beleid houdt echter niet meer in dan
de doelstelling detacheringen krachtig te stimuleren. Concrete doelstellingen, streefcijfers en een eenduidig handelingsperspectief ontbreken.
Gegeven het belang dat het kabinet hecht aan detacheringen, verdient
goed en zorgvuldig werkgeverschap bij beide vormen van detachering
extra aandacht.
Enerzijds dient verzekerd te worden dat betrokkenen door de verlofneming al hun vooruitzichten behouden. Anderzijds dient verzekerd te
worden dat vergoedingen, bezoldigingen en compensaties voor gemaakte
kosten rechtmatig en eenduidig worden uitgekeerd.
Wij zien echter grote verschillen in de uitgekeerde vergoedingen aan
ambtenaren van gelijkwaardig niveau en in de wijze waarop afspraken zijn
vastgelegd. De oorzaak hiervan is duidelijk. De besluitvorming binnen
ministeries is niet centraal belegd, waardoor er geen uniforme behandeling van detacheringen, met of zonder bezoldiging, is. Evenmin zijn er
geharmoniseerde arbeidsvoorwaarden voor beide vormen van detachering vastgelegd. Ten slotte blijkt informatie over detacheringen geen deel
uit te maken van de reguliere personeels- en managementinformatie,14
waardoor de leiding zich op voorhand al de mogelijkheid heeft ontnomen
om het kabinetsbeleid «krachtig» uit te voeren.

14
Zie ter illustratie ook bijlage 5 van
dit rapport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

35

5 BESTUURLIJKE REACTIE EN NAWOORD ALGEMENE
REKENKAMER
De minister van BZK heeft op 24 augustus 2009, mede namens haar
collega-ministers, op ons rapport gereageerd.
In dit hoofdstuk hebben wij de reactie van de minister samengevat en van
een nawoord voorzien. De volledige tekst van de reactie is te vinden op
onze website: www.rekenkamer.nl.
5.1 Bestuurlijke reactie
De minister van BZK reageert eerst op onze conclusies over het beleid
rondom internationale detacheringen. Daarna gaat zij meer in detail op de
detacheringen met bezoldiging.
5.1.1 Beleid voor internationale detacheringen
De minister van BZK acht onze constatering dat het kabinetsbeleid rond
internationale detacheringen niet meer inhoudt dan de doelstelling deze
krachtig te stimuleren en dat concretisering, streefcijfers en eenduidig
handelingsperspectief ontbreken, een heldere boodschap.
Met de komst van het Programma Vernieuwing Rijksdienst (BZK, 2007) is
het streven naar meer detacheringen volgens de minister in een breder
perspectief opgepakt. In de Tweede Voortgangsrapportage van eind 2008
is bijvoorbeeld meer aandacht besteed aan gedetacheerde medewerkers
bij de Europese Commissie. De minister geeft aan onze conclusies en
aanbeveling in dat kader nader te bezien.
Onze aanbeveling om alle ambtenaren standaard na vijf jaar arbeidservaring een internationale detachering aan te bieden, acht zij daarbij te
ambitieus. Dit zou een te groot beslag leggen op de personele capaciteit
van de ministeries en op het aantal beschikbare plaatsen bij internationale
organisaties. Een dergelijke doelstelling vraagt om een nadere analyse
van vraag en aanbod.
De minister hecht belang aan onze aanbeveling om te komen tot
harmonisatie van arbeidsvoorwaardelijke aspecten van detachering, in het
bijzonder de vergoedingen. Zij wil vanuit het oogpunt van goed en
zorgvuldig werkgeverschap een en ander in een nieuwe circulaire
vastleggen. Hierin komt de verduidelijking op het punt van pensioenpremies aan de orde (zoals ook aangekondigd in haar reactie op deel A
van dit onderzoek). Dit geldt ook voor de mogelijkheden om al dan niet
gebruik te maken van het DBZV en de noodzaak om beslissingen over
vergoedingen aan ambtenaren niet alleen vast te leggen in beleidsregels,
maar ook per individuele beslissing te motiveren.
5.1.2 Bevindingen, conclusies en aanbevelingen deel B
Een van onze bevindingen was dat het de ministeries veel moeite heeft
gekost de benodigde gegevens op te leveren en dat dit niet altijd mogelijk
was. Hierop merkt de minister op dat in een aantal gevallen de wettelijke
bewaartermijn al verstreken was.
Onze conclusie dat er relatief veel mis gaat bij het verstrekken van
vergoedingen en mobiliteitstoeslagen verdient volgens de minister
nuancering. Van de in totaal 293 gedetacheerden is maar 22 keer een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

36

onrechtmatige vergoeding verstrekt conform het DBZV. Verder is het
toekennen van mobiliteitstoeslagen acht keer gebeurd en volgens het
bevoegd gezag op goede gronden. Uitzondering is het Ministerie van
BuiZa, waar deze toeslagen op grond van eigen regels kunnen worden
toegekend.
Verstrekte vergoedingen
De minister merkt op dat, indien wij constateren dat het Ministerie van
SZW terughoudend is met het vertrekken van vergoedingen (33%), de
ministeries van EZ (26%) en LNV (32%) ook genoemd zouden mogen
worden.
Het verwondert de minister dat wij spreken over rechtsongelijkheid als we
gedetacheerde ambtenaren van het Ministerie van BuiZa vergelijken met
gedetacheerde ambtenaren bij andere ministeries. Ambtenaren van het
Ministerie van BuiZa hebben immers een andere rechtspositie.
Daarnaast wijst zij erop dat artikel 69 van het ARAR ruimte biedt door
ambtenaren gemaakte kosten naar billijkheid te vergoeden. Het Ministerie
van EZ heeft op grond van dit artikel in 2007 een regeling gemaakt voor
het van overeenkomstige toepassing verklaren van het DBZV (EZ, 2007).
De minister stelt vast dat uit het onderzoek blijkt dat het DBZV niet
eenduidig wordt toegepast. Zij stelt ook vast dat dit niet in overeenstemming is met een aanbeveling uit haar eigen circulaire van april 2007
over de END-regeling. Daarin staat dat het DBZV alleen mag worden
toegepast op ambtenaren van het Ministerie van BuiZa. Zij wil bezien wat
gedaan kan worden om die eenduidigheid alsnog te bewerkstellingen.
De minister stelt dat gezien de zeer verschillende persoonlijke omstandigheden er steeds sprake is van maatwerk. Dit leidt tot verschillende
uitkomsten in verstrekte vergoedingen. Zij is het met ons eens dat de
besluitvorming duidelijk moet zijn vastgelegd. Per individueel geval
behoren afwegingen bij de besluitvorming in de correspondentie te
worden opgenomen.
Internationale vergelijking
Het onderdeel waarin ervaringen in andere landen worden beschreven,
roept bij de minister vragen op. Dit betreft het aantal bevraagde landen,
welke vragen zijn gesteld, de bijdrage van vergelijking aan de door ons
gehanteerde normering en de context waarin voorzieningen juist wel of
niet zijn getroffen. Zij is dan ook van mening dat de door ons gedane
constateringen zonder een internationale analyse niet als maatgevend
kunnen worden beschouwd.
Aanbevelingen
De minister zegt ten slotte toe door P-Direkt de mogelijkheden te
onderzoeken om detacheringsinformatie in de systemen vast te leggen.
Zo kunnen ministeries internationaal gedetacheerde ambtenaren beter
volgen en daarover (beleids)informatie genereren.
5.2 Nawoord Algemene Rekenkamer
Met instemming nemen we kennis van de toezegging van de minister om
het ontbreken van concretisering, streefcijfers en een eenduidig handelingsperspectief in het kabinetsbeleid rond internationale detacheringen nader
te bezien. De door de minister aangehaalde nadere analyse van vraag en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

37

aanbod rondom internationale detacheringen zou hierbij een aanvulling
kunnen zijn.
Verstrekken vergoedingen en toeslagen
De nuancering van de minister bij het verstrekken van vergoedingen en
mobiliteitstoeslagen gaat voorbij aan het feit dat de interne regelgeving
nu niet eenduidig en transparant duidelijk maakt wie, wat, wanneer
ontvangt. We zijn dan ook verheugd met haar voornemen om in een
nieuwe circulaire de arbeidsvoorwaardelijke aspecten van detachering (in
het bijzonder de vergoedingen) meer te harmoniseren. Dit geldt ook voor
haar toezegging de mogelijkheden te onderzoeken om detacheringsinformatie in de salarissystemen vast te leggen. Verder zijn we ingenomen
dat zij de noodzaak inziet om beslissingen over vergoedingen niet alleen
vast te leggen in beleidsregels, maar ook per individueel geval te
motiveren.
Rechtsongelijkheid
Artikel 69 biedt volgens ons geen ruimte om ambtenaren buiten het
Ministerie van BuiZa het DBZV te verstrekken. Voor de rechtmatigheid is
het nodig het DBZV expliciet van toepassing te verklaren, zoals het
Ministerie van EZ in 2007 ook heeft gedaan. Indien artikel 69 gebruikt
wordt als grondslag voor een toegekende vergoeding, zal dit in het
toekenningsbesluit expliciet vermeld moeten zijn15. Anders zijn hiervoor
andere rechtspositionele regelingen van toepassing16. De verwondering
van de minister over het feit dat wij in dit verband spreken over rechtsongelijkheid ten opzichte van ambtenaren van andere ministeries verbaast
ons enigszins. Ten eerste omdat het DBZV gemiddeld 30% hoger is dan de
END-regeling. Ten tweede omdat het argument van rechtsongelijkheid
juist door het Ministerie van BuiZa wordt gebruikt om de hogere
buitenlandvergoedingen conform het DBZV aan gedetacheerde ambtenaren met bezoldiging te verstrekken, omdat anders rechtsongelijkheid
zou ontstaan ten opzichte van ambtenaren van het Ministerie van BuiZa
die bij een ambassade zijn geplaatst. Deze laatstgenoemde ambtenaren
komen op die grond sowieso voor het DBZV in aanmerking. Het voornemen van de minister om meer eenduidigheid in de toepassing van het
DBZV te bewerkstelligen, maakt het mogelijk dat zo de rechtsongelijkheid
opgeheven kan worden.
Internationale vergelijking
Met betrekking tot de internationale vergelijking merken wij nog op dat
deze slechts bedoeld is om een indicatie te geven hoe andere landen met
deze problematiek omgaan. De constateringen zijn dan ook zeker niet als
maatgevend bedoeld.
Follow-up deel A: invorderen pensioenpremies
In bijlage 7 is ten slotte de in deel A beloofde nadere informatie
opgenomen over de resultaten van de door de minister aangekondigde
invordering van nog verschuldigde pensioenpremies. In het
rechtmatigheidsonderzoek 2009 zullen wij hieraan opnieuw aandacht
besteden.

15
Deze norm hanteren wij ook in het rapport
Ontslagvergoedingen (Algemene Rekenkamer,
2006).
16
Zie hiervoor § 2.1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

38

BIJLAGE 1

OVERZICHT CONCLUSIES, AANBEVELINGEN EN BESTUURLIJKE
REACTIE

Deel A
Conclusies

Aanbevelingen

Toezeggingen/reacties

Nawoord

De minister is het hiermee eens.

Alles bij elkaar genomen blijkt het
aantal gedetacheerde ambtenaren
zonder bezoldiging in de periode
1 januari 2002 tot 1 juni 2008 klein
te zijn. Op het totale aantal
ambtenaren dat bij de Rijksoverheid werkzaam (circa 180 000) is
een aantal van minder dan 200
over een periode van ruim zes
jaar verwaarloosbaar.
Veel vergoedingen worden gegeven zonder overleg met de internationale organisatie, terwijl
internationale organisaties
regelgeving hebben die dit zonder
hun expliciete toestemming niet
toestaat.

Geef vergoedingen bij detachering zonder bezoldiging alleen in
hoge uitzonderingsgevallen en
alleen na consultatie van de
desbetreffende internationale
organisatie.

Deze aanbeveling neemt de
minister over.

Binnen de aangetroffen procedures worden weliswaar alle vormen van detachering genoemd,
maar wordt nauwelijks ingegaan
op de verschillen. Pas sinds kort
wordt er in een procedure van het
Ministerie van BuiZa op gewezen
dat het verstrekken van vergoedingen bij buitengewoon verlof
zonder bezoldiging strijdig kan
zijn met de regelgeving van
internationale organisaties.

Maak een rijksbrede procedure
met een duidelijk onderscheid
tussen buitengewoon verlof met
en zonder bezoldiging.

De minister gaat in een nieuwe
circulaire de condities voor
detachering scherp omschrijven.

Centraliseer per ministerie de
besluitvorming om te voorkomen dat verschillende ambtenaren onder verschillende condities worden gedetacheerd en
maak gebruik van op Rijksniveau
gecentraliseerde expertise.

Op de aanbeveling voor het
inrichten van P-Direkt komt de
minister terug na het uitbrengen
van deel B.

Houd bij het inrichten van het
P-Direkt salarissysteem rekening
met de verschillende detacheringsmogelijkheden en geef
binnen het systeem met een
code aan waar de betreffende
ambtenaar gedetacheerd is en
op welke manier (bijvoorbeeld
met of zonder bezoldiging),
zodat snel managementinformatie hierover samengesteld kan worden.
Met voorwaardenbrieven, die in
de regelgeving als belangrijke
documenten worden omschreven, wordt slordig omgegaan.

Houd rekening met de bepaling
dat het verlof niet eerder ingaat
dan nadat betrokkene schriftelijk
heeft verklaard dat hij de daaraan verbonden voorwaarden
aanvaardt.

De minister gaat hiermee
rekening houden wanneer zij op
termijn de formulering van het
bereffende ARAR-artikel gaat
herzien.

We willen hierbij wijzen op het
verschil tussen het ontbreken van
een handtekening op een voorwaardenbrief en het niet reageren
op een besluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

39

Conclusies

Aanbevelingen

Toezeggingen/reacties

Nawoord

Daarnaast wordt de regelgeving
voor het verhalen van pensioenpremies slecht nageleefd en blijft
de invordering van pensioenpremies relatief vaak achterwege.
Kwijtschelding van pensioenpremies wordt vaak gebruikt ter
compensatie van bijvoorbeeld
salarisachteruitgang.

Volg de regelgeving voor het
verhalen van pensioenpremies.

De minister vindt dat kwijtschelding van pensioenpremies tot de
mogelijkheden moet blijven
behoren.

Wij zijn verheugd dat de minister
de regelgeving omtrent pensioenpremies wil gaan verduidelijken.

Indien salarisachteruitgang
gecompenseerd moet worden,
doe dat via een meer geëigend
artikel of bereid de regelgeving
hiervoor uit.
Indien om welke reden dan ook
de verschuldigde pensioenpremies (deels) niet zijn ingevorderd overweeg om dit alsnog te
doen.

De niet ingevorderde premies
worden alsnog ingevorderd voor
zover beginselen van behoorlijk
bestuur en juridische mogelijkheden dit toelaten.

Met instemming nemen we kennis
van deze toezegging.

Pas de regelgeving voor het
verhalen van pensioenpremies
aan aan de praktijk.

De minister gaat de regelgeving
op dit punt verduidelijken. Zij zal
ons punt over het compenseren
van salarisachteruitgang hierin
meenemen.

Bij een derde wordt om deze reden
het werkgeversdeel niet (geheel)
verhaald. Bevoegd gezag mag bij
uitzondering hier van af zien, mits
goed onderbouwd.

Conclusies

Aanbevelingen

Toezeggingen/reacties

Nawoord

Het kabinetsbeleid lijkt niet meer
in te houden dan de intentie om
detacheringen krachtig te
stimuleren.

Specificeer wat de doelstellingen
van het beleid zijn. Geef SMART
aan wat de rijksoverheid wil
bereiken met het krachtig stimuleren van detacheringen.

De minister zegt toe het
kabinetsbeleid rond internationale detacheringen op deze
punten nader te bezien.

We hebben met instemming
kennis genomen van deze
toezegging van de minister.

In dat licht gezien is een totaal
van 501 detacheringen, met en
zonder bezoldiging, in een
periode van zes en een half jaar
vrij klein te noemen.

Stimuleer het aantal detacheringen door concrete maatregelen,
zoals ambtenaren deze mogelijkheid standaard na vijf
arbeidsjaren aan te bieden;
aanstellen van een landelijke
detacheringcoördinator;
opzetten van een bureau die
plaatsing van Nederlandse
kandidaten op belangrijke
internationale posities bevorderd (en nauw samenwerkt met
de coördinator); databases
opzetten met internationale
vacatures en internationaal
personeel.

De minister acht deze concrete
maatregel te ambitieus. Legt een
te groot beslag op het personeel
en op het aantal detacheringsplaatsen. Een dergelijke
maatregel vraagt om een nadere
analyse van vraag en aanbod.

De door de minister aangehaalde
nadere analyse van vraag en
aanbod zou een goed hulpmiddel
zijn bij het SMART maken van het
kabinetsbeleid.

Al in deel A wezen wij erop dat
het daardoor lastig te beoordelen
is of het beleid op dit gebied
rijksbreed doeltreffend is

Neem detacheringsinformatie op
in het salarissysteem en in de
reguliere personeels- en managementinformatie.

De minister zegt toe door
P-Direkt een casestudie uit te
laten voeren naar de mogelijkheden om detacheringsinformatie
in de systemen vast te leggen.

We zijn verheugd met haar
voornemen.

Bij een aantal ministeries is de
praktijk gegroeid dat indien de
vertrekpremie die betrokkene na
afloop van de detachering meekrijgt niet toereikend blijkt te zijn
om het totale werkgeversdeel van
de pensioenpremie te voldoen het
resterende bedrag voor rijksrekening zal worden genomen.

Deel B

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

40

Conclusies

Aanbevelingen

Toezeggingen/reacties

Nawoord

Er blijken onverklaarbare verschillen te bestaan tussen de vergoedingen aan ambtenaren van
gelijkwaardig niveau.

Centraliseer per ministerie de
besluitvorming, zodat ambtenaren van gelijkwaardig niveau
niet onder verschillende condities worden gedetacheerd en
maak hierbij gebruik van op
rijksniveau gecentraliseerde
expertise.

De minister stelt dat er steeds
sprake is van maatwerk, wat
leidt tot verschillen in verstrekte
vergoedingen. Zij is het met ons
eens dat de besluitvorming
duidelijk moet zijn vastgelegd,
ook per individueel geval.

We zijn ingenomen dat zij de
noodzaak hiervan inziet.

Tevens blijken er grote verschillen
in vergoedingen te bestaan
tussen de verschillende departementen.

Beleg het vaststellen van de
voorwaarden over de detachering (zoals salaris en vergoeding) bij de al op rijksniveau
gecentraliseerde expertise om te
voorkomen dat ambtenaren van
gelijkwaardig niveau onder
verschillende condities worden
gedetacheerd.

De minister stelt vast dat uit het
onderzoek blijkt dat het DBZV
niet eenduidig wordt toegepast
en wil bezien wat gedaan kan
worden om dit alsnog te
bewerkstellingen.

We zijn verheugd met haar
voornemen om arbeidsvoorwaardelijke aspecten van
detachering meer te harmoniseren.

Verschillen zijn er ook in het verstrekken van mobiliteitstoeslagen.

Indien het bevoegd gezag in
individuele gevallen op goede
gronden tot het oordeel komt
dat een financiële tegemoetkoming op z’n plaats is, moet dit
vooraf schriftelijk worden
vastgelegd.

De minister stelt dat er steeds
sprake is van maatwerk, wat
leidt tot verschillen in verstrekte
vergoedingen. Zij is het met ons
eens dat de besluitvorming
duidelijk moet zijn vastgelegd,
ook per individueel geval.

We zijn ingenomen dat zij de
noodzaak hiervan inziet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

41

BIJLAGE 2

INTERNATIONALE ORGANISATIES WAAR DE ONDERZOCHTE
RIJKSAMBTENAREN GEDETACHEERD WORDEN

Type
organisatie

Naam organisatie

Land, plaats en aantal gedetacheerden

VN
VN
VN
VN
VN
VN
VN
VN
VN
VN

Verenigde Naties en gespecialiseerde VN-organisaties
Verenigde Naties (VN)
United Nations; the High Commissioner for Refugees (UNHCR)
World Health Organization (WHO)
International Labour Organization (ILO)
United Nations; System Influensa Coordination (UNSIC)
United Nations; Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)
United Nations; Development Groep Office (UNDGO)
United Nations; Development Programme (UNDP)
United Nations; Framework Convention on Climate Change (UNFCCC)
Totaal VN

In de periode 01-01-2002 tot 01-06-2008
Oostenrijk, Wenen : 1 Zwitserland, Genève: 1
Zwitserland, Genève: 1
Zwitserland, Genève: 2
Rusland, Moskou: 1
Frankrijk, Parijs:1
Frankrijk, Parijs: 1
VS, New York: 1
VS, New York: 2
Duitsland, Bonn: 1
12

EU
EU
EU
EU
EU
EU
EU
EU
EU
EU
EU
EU

EU en EU-agentschappen
Europese Commissie (EC)
Europese Unie (EU)
Europese Parlement (EP)
Europese Rekenkamer (ERK)
European Maritime Safety Agency (EMSA)
Office for Harmonization in the Internal Market (OHIM)
Council of Europe (CCE)
European Banking Federation (EBF)
Eurodouane
Project (twinning)
Phare Twinning project

EU
EU
EU

European Civil Aviation Conference (ECAC)
European Centre of Disease Prevention and Control (ECDC)
European Agency for the Management of Operational Cooperation at the
External Borders of the Member States of the European Union (Frontex)
European Union Monitoring Mission (EUMM)
Lobbypunt Europese Netwerken (LEN)
Totaal EU

EU
EU

Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
Overige
TOTAAL

Overige organisaties
Asian Development Bank (ADB)
Air Navigation Commission-International Civil Aviaton Organisation (ANC-ICAO)
Britse IND
Highway Agency (HA)
Internationale Maascommissie
International Board of Auditors for NATO (IBAN)
International Council on Archives (ICA)
Intra-European Organisation of Tax Administrations (IOTA)
Kaboel
Matra Pre-Accessie Projecten Programma (MPAP)
Nederlandse Antillen
Organisation for Economic Co-operations and Development (OECD)
Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking (OVSE)
Office of the High Representative (OHR)
Pre Accession Advisor (PAA)
Risk Analyses Center (RAC)
Staat belastingdienst van Oekraïne (STA Oekraïne)
Wereldbank
Wereld Douaneorganisatie (WDO)
World organisation for animal health (OIE)
Onbekend
Totaal overig en onbekend

België, Brussel: 106
België, Brussel: 18
België, Brussel: 6
Luxemburg, Luxemburg: 1
België, Brussel: 1
Spanje, Alicante: 1
Frankrijk, Straatsburg: 3
België, Brussel: 3
België, Brussel: 1
Polen: 2
België, Brussel: 1
Hongarije, Boedapest: 2; Tsjechië, Praag: 1;
Slowakije, Bratislava: 1; Roemenië, Boekarest: 1; Kroatië, Zagreb: 1; Bulgarije, Sofia: 1;
Letland, Riga: 1; Albanië: 1
Frankrijk, Parijs: 1
Zweden, Stockholm: 1
Polen, Warschau: 2
Bosnië Herzegovina, Sarajevo: 1
België, Brussel: 2
159

Filippijnen, Manilla: 1
Canada, Montreal: 1
VK, Londen: 1
VK, Birmingham, Londen:1
België, Luik:1
België, Brussel :2
Frankrijk, Parijs: 1
Hongarije: 1
Afghanistan: 1
Bulgarije, Sofia: 1
Nederlandse Antillen: 1
Frankrijk, Parijs: 12
Oostenrijk, Wenen: 1
Bosnië Herzegovina, Sarajevo: 1
Roemenië, Boekarest: 2
Finland, Helsinki: 2
Oekraïne: 1
VS, Washington: 1
België, Brussel: 1
Frankrijk, Parijs: 1
Onbekend: 3
38
209

* Voor het Ministerie van BuiZa geldt dat alleen de tien gedetacheerden waarvan de personeelsdossiers nader zijn bestudeerd, in bovenstaande
tabel zijn opgenomen. Hierdoor komt het eindtotaal van deze tabel ook niet overeen met het aantal totaal gedetacheerden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

42

BIJLAGE 3

GEBRUIKTE AFKORTINGEN
ARAR
BBRA
AZ
BuiZa
BZK
Defensie
DBZV
EU
EEG
END
EZ
HoCoSta
Financiën
Justitie
LNV
NAVO
OESO
OCW
PV
RJv
RDBZ
Rvdr
SZW
VenW
VN
VROM
VWS
WN
WG

Algemeen Rijksambtenarenreglement
Bezoldigingsbesluit Burgerlijke Rijksambtenaren 1984
(Ministerie van) Algemene Zaken
(Ministerie van) Buitenlandse Zaken
(Ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(Ministerie van) Defensie
Dienst Buitenlandse Zaken Vergoedingenstelsel
Europese Unie
Europese Economische Gemeenschap
Expert National Détaché
(Ministerie van) Economische Zaken
Hoog College van Staat
(Ministerie van) Financiën
(Ministerie van) Justitie
(Ministerie van) Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling
(Ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Permanente Vertegenwoordiging
Rapport bij het Jaarverslag
Regeling Dienst Buitenlandse Zaken
Raad voor de rechtspraak
(Ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(Ministerie van) Verkeer en Waterstaat
Verenigde Naties
(Ministerie van) Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer
(Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Werknemersdeel
Werkgeversdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

43

BIJLAGE 4

GEHANTEERDE METHODEN EN TECHNIEKEN
Het verzoekonderzoek heeft bestaan uit analyses van salarisoverzichten,
personeelsdossiers, wetten, regelingen en parlementaire stukken en enige
aanvullende administraties.
Allereerst zijn aan de hand van wetten en parlementaire stukken normen
afgeleid betreffende te verstrekken salarissen, vergoedingen, pensioen en
mobiliteitstoeslagen.
Vervolgens zijn aan de hand van leesbrillen en standaard vragenlijsten de
gegevens hieromtrent per gedetacheerde verzameld. Hiervoor zijn naast
de personeeldossiers, ook salarisoverzichten en enkele financiële
administraties doorgelicht.
Voor het Ministerie van BuiZa geldt dat de vergoedingen zijn geïnventariseerd aan de hand van uitdraaien uit het vergoedingensysteem. Om de
juistheid en volledigheid van deze uitdraaien te controleren zijn, op basis
van een steekproef (met als steekproefmethode controle ernstige fouten)
van tien gedetacheerden, de personeelsdossiers nader onderzocht. De
uitdraaien bleken een volledig en betrouwbaar beeld te geven van de
verstrekte vergoedingen.
In de periode vanaf begin maart tot eind april is deel B uitgevoerd en is de
nota van bevindingen geschreven en voor ambtelijk hoor en wederhoor
uitgestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

44

BIJLAGE 5

VERGELIJKING MET EERDERE BEANTWOORDING
In deze bijlage komen de Kamervragen 7 en 11 aan bod. De resultaten van
het onderzoek hebben we vergeleken met de beantwoording van de
Kamervragen van de leden Gill’ard (Partijd van de Arbeid) en Voordewind
(ChristenUnie) over het verstrekken van vergoedingen aan Nederlanders
die in het buitenland werkzaam zijn voor internationale organisaties
(BuiZa, 2008a). Een van de vragen betrof een verzoek aan alle ministeries17 om op te geven hoeveel medewerkers een arbeidsovereenkomst
hebben met een internationale organisatie en daarbij nog in aanmerking
komen voor enigerlei (aanvullende) vergoeding vanuit het ministerie. De
antwoorden en onze bevindingen zijn samengevat in onderstaande tabel.

Tabel 20 Antwoorden ministeries in algemene termen op Kamervragen naast bevindingen Algemene Rekenkamer
Ministerie

Antwoord ministerie

Zonder bezoldiging

Met bezoldiging

AZ
BZK
BuiZa
Defensie
EZ
Financiën
Justitie
LNV
OCW
SZW
VenW

Geen
Een aantal, geen vergoedingen
18 onbezoldigd en tussen 2001–2007 7 bij de VN
7 in dienst, 2 met vergoeding
Een aantal, geen vergoedingen
6 onbezoldigd
Een aantal, geen vergoedingen
13, bezoldigd en onbezoldigd
Nu geen gedetacheerden
Enkele medewerkers bezoldigd
9 bezoldigd, een aantal onbezoldigd en geen dubbele
vergoedingen
14 gedetacheerd, onbezoldigd en bezoldigd
5 onbezoldigd en geen vergoeding

Geen
Eén en geen vergoeding
18, tussen 2001–2007 7 bij de VN
13, 3 met vergoeding
9 en geen vergoeding
6
7 en geen vergoeding
6
Geen
Geen
9 en geen dubbele vergoedingen

Geen
6, 5 met vergoeding
33 met vergoeding
Geen.
11, 10 met vergoeding
17, 10 met vergoeding
13, 9 met vergoeding
6, één met vergoeding
6, 5 met vergoeding
4, één met vergoeding
10, 5 met vergoeding.

14
5 en geen vergoeding

6, 3 met vergoeding.
4 met vergoeding.

VWS
VROM

17
Deze vraag is niet aan de Hoge Colleges
van Staat gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

45

BIJLAGE 6

BEANTWOORDING EXTRA VRAGEN VAN DE TWEEDE KAMER
Betreft de beantwoording van de vragen van de Tweede Kamer door de
Minister van BZK naar aanleiding van het rapport van de Algemene
Rekenkamer «Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002–2008 (deel
A)», op 9 april 2009 aangeboden aan de Voorzitter van de Tweede Kamer.
1. Hebben de desbetreffende ministeries inmiddels maatregelen
genomen om de registratie van hun gedetacheerden en verstrekte
vergoedingen op orde te krijgen en zo een overzicht te krijgen van
gedetacheerden in heden en verleden alsook over de uitgekeerde
vergoedingen?
Zo ja, waar bestaan die maatregelen uit?
Bij de beantwoording van deze en ook andere vragen wil ik de bestuurlijke
reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer (AR) aanhalen, die ik
namens de collegaministers op 20 maart 2009 aan de president van de AR
heb aangeboden. De AR heeft de reactie in het slothoofdstuk samengevat
en van een nawoord voorzien. De volledige tekst van de reactie heeft de
AR gepubliceerd op haar website www.rekenkamer.nl.
Over de door de AR gemelde registratieproblemen geef ik in de reactie
aan dat deze niet verwonderlijk zijn, aangezien het onderzoek zich over
een lange periode uitstrekte, die in sommige gevallen bewaartermijnen
overschreed. Ook maakten in die periode de financiële en personele
systemen grote veranderingen door. De departementen moesten relatief
grote inspanningen doen om gegevens te verzamelen over een betrekkelijk klein aantal medewerkers.
Op de aanbevelingen van de AR om de registratieprocedures aan te
passen zal ik reageren als ook de uitkomsten van deel B van het AR-onderzoek bekend zijn, die de buitenlandse detacheringen met behoud van
bezoldiging betreffen. In de bestuurlijke reactie op deel A heb ik reeds
gesteld dat detacheringen mogelijk beter zichtbaar te maken zijn, maar
ook dat ik de verhouding in het oog wil houden tussen de kosten en baten
van een uitgebreidere registratie.
2. Zijn er inmiddels duidelijke afspraken gemaakt met de internationale
organisaties zodat het onterecht uitkeren van vergoedingen niet meer
voor kan komen?
Uit het AR-onderzoek blijkt dat bij detachering zonder bezoldiging maar
weinig vergoedingen worden verstrekt. Slechts enkele departementen
maken gebruik van de mogelijkheid en dan meestal in beperkte mate. De
AR constateert (op pagina 21) dat van de vijf ministeries die het betreft,
het ministerie van het Buitenlandse Zaken en het ministerie van Verkeer
en Waterstaat sinds respectievelijk 2008 en 2003 rekening houden met de
regelgeving van internationale organisaties.
In de bestuurlijke reactie geef ik aan dat alle ministeries voortaan in
voorkomende gevallen eenzelfde procedure zullen volgen en rekening
zullen houden met de regelgeving van internationale organisaties. De
uitvoering is de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke vakministers.
3. Kan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
uiteenzetten wat nu wel en niet mag bij het uitkeren van pensioenpremies
en wanneer sprake is van een uitzonderingsgeval?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

46

Het beeld dat de AR schetst over het naleven van de regelgeving rond het
verhalen van pensioenpremies acht ik, zoals aangegeven in de bestuurlijke reactie, ongenuanceerd. De AR stelt als norm dat de pensioenpremies
volledig door de medewerker moeten worden betaald. In de Verhaalsregeling uit 1996 is evenwel expliciet de mogelijkheid opgenomen om
door of namens de werkgever anders te bepalen. Die mogelijkheid
bestond toen al lang en is sindsdien niet beperkt.
Het punt was eerder naar voren gekomen in het AR-rapport bij het
Jaarverslag 2007 van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Mij is toen
verzocht de circulaire op dit punt te verduidelijken.
Zoals aangegeven in de bestuurlijke reactie zal ik dit gaan doen in een
nieuwe circulaire en wel uitgaande van het staande beleid dat (gedeeltelijke) kwijtschelding mogelijk is. Daarbij zal ik tevens meenemen het door
de AR genoemde punt van kwijtschelding van pensioenpremies ter
compensatie van inkomensverlies bij indiensttreding bij een internationale organisatie.
4. Bestaat er inmiddels een koppeling tussen de registratie van gedetacheerden en het financiële systeem zodat vergoedingen en detacheringen
bij de juiste afdelingen bekend zijn?
Zie antwoord op vraag 1.
5. Als het Ministerie van Buitenlandse Zaken als enige ministerie de
administratie van gedetacheerden redelijk op orde heeft, wat zegt dit dat
over de administraties op andere ministeries?
De AR vermeldt in haar rapport dat het ministerie van Buitenlandse Zaken
in de onderzoeksperiode de meeste gedetacheerde ambtenaren had en
ook de meeste vergoedingen verstrekte. Bij de andere ministeries lagen
de frequenties (veel) lager. Dit impliceert dat die departementen deze
specifieke detacheringen niet afzonderlijk registreren. De personeelssystemen zijn niet ingericht op het kunnen achterhalen van de desbetreffende specifieke gegevens uit het verleden.
6. Hebben de ministeries maatregelen getroffen ten aanzien van de
personen die betrokken waren bij het maken van onrechtmatige afspraken
over verschuldigde pensioenpremies? Hebben zij ervoor gezorgd dat
dergelijke zaken niet meer voor kunnen komen?
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 deel ik de interpretatie die
de AR geeft aan de regelgeving over pensioenpremies, niet. De Verhaalsregeling 1996 biedt mogelijkheden om door of namens de werkgever
anders te bepalen dan het volledig verhalen van premies.
Pensioenpremies, die in tegenstelling tot de gemaakte afspraken
voorafgaande aan de detachering niet zijn ingevorderd, dienen alsnog te
worden verrekend. Beginselen van behoorlijk bestuur en juridische kaders
zijn bepalend voor de mogelijkheden daartoe.
Ten aanzien van het eerstgenoemde punt zal ik zoals bij vraag 3 aangegeven door middel van een nieuwe circulaire zorg dragen voor verduidelijking van de regelgeving.
Ten aanzien van het tweede punt treffen de ministeries maatregelen om
voor nieuwe gevallen de afspraken na te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

47

7. Hoe zijn de 40% van de gedetacheerden die gezamenlijk bijna € 2,5
miljoen aan onterecht uitgekeerde pensioenbijdragen hebben ontvangen
verdeeld over de ministeries?
De AR geeft in haar rapport op pagina 30 in tabel 10 een overzicht van de
verdeling. In de bestuurlijke reactie geef ik aan dat de niet ingevorderde
bedragen maar een beperkt deel betreffen van het totaalbedrag van € 2,5
miljoen.
8. Hoe kan het dat bij een dergelijk klein aantal detacheringen zonder
bezoldigingen relatief veel mis kan gaan?
In de bestuurlijke reactie geef ik aan dat deze kwalificering van de AR
aanmerkelijke nuancering verdient. De AR onderbouwt haar conclusie
naar mijn mening onvoldoende, bijvoorbeeld door bij de pensioenpremies niet het totaal aan afgedragen premies te vermelden.
9. Kan het kabinet specifieke gevallen aangeven waarbij de verlening van
verloffaciliteiten aan Nederlandse ambtenaren, die een functie aanvaarden bij een internationale volkenrechtelijke organisatie, wordt afgewezen?
Nee. Zulke gevallen zijn mij niet bekend.
10. Hoe kan het dat veel vergoedingen zijn gegeven zonder dat er overleg
is geweest met de betrokken internationale organisatie hierover? Hoe gaat
het kabinet hier in de toekomst controle op houden?
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2 hebben maar enkele
departementen vergoedingen verstrekt in de onderzochte periode. Van de
vijf die het betreft, houden het ministerie van Buitenlandse Zaken en het
ministerie van Verkeer en Waterstaat al rekening met de regelgeving van
internationale organisaties. Zoals eveneens bij vraag 2 vermeld, zullen
voortaan in voorkomende gevallen alle ministeries rekening houden met
de internationale regelgeving ter zake.
11. Waarom is, buiten de procedures bij de ministeries van Buitenlandse
Zaken en Verkeer en Waterstaat, bij de overige ministeries in de interne
procedures niet opgenomen dat in geval van detachering zonder
bezoldiging van medewerkers ook rekening gehouden moet worden met
de regelgeving van de betreffende internationale organisaties?
Zie beantwoording vraag 2 en 10.
12. Is het kabinet van plan om in alle interne procedures binnen alle
departementen op te laten nemen dat in het geval van detachering zonder
bezoldiging rekening gehouden moet worden met de regelgeving van de
betreffende internationale organisatie?
Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?
Zoals aangegeven in de antwoorden op vraag 2 en 10 houden de
ministeries voortaan rekening met de desbetreffende regelgeving.
13. Hoe kan het dat in een deel van de gevallen de zogenaamde
voorwaardenbrief niet mede is ondertekend door de betreffende
ambtenaar? Kan het kabinet uiteenzetten waarom dit vooral het geval is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

48

bij de ministeries van Buitenlandse Zaken, Justitie, Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en Volksgezondheid, Welzijn en
Sport?
De reden dat mede ondertekening door de gedetacheerde ontbreekt, is
niet onderzocht. Belangrijker is evenwel dat het niet betekent dat de
voorwaarden voor de detachering niet zijn aanvaard door de betrokkenen.
Ook een eenzijdig door de werkgever getekende brief is immers een
besluit, dat geacht wordt te zijn aanvaard, indien betrokkene niet binnen
zes weken bezwaar heeft gemaakt. In de bestuurlijke reactie heb ik
aangegeven dat de AR met de vermelding van «ontbrekende voorwaardenbrieven» de verkeerde suggestie wekt, namelijk dat er bij de genoemde
departementen sprake is van een juridische tekortkoming.
De AR heeft zelf in de tabel departementen weggelaten die alleen met een
besluit werken, omdat zoals de AR stelt «het juridisch gezien een
alternatief bleek te zijn voor de voorwaardenbrief». Maar juridisch gezien
geldt dus voor departementen die met een voorwaardenbrief werken
hetzelfde, ook al is de brief niet mede ondertekend.
14. Waarom wordt bij de ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Verkeer en
Waterstaat, in plaats van de voorwaardenbrief gebruik gemaakt van een
besluit, waartegen binnen zes weken bezwaar kan worden gemaakt?
De genoemde ministeries reageren op verzoeken tot toekenning van
buitengewoon verlof evenals bij andere verzoeken standaard met een
eenzijdig besluit. Het verlof wordt verleend onder voorwaarden, eventuele
bijzonderheden worden in het besluit vermeld. Het besluit komt in rechte
vast te staan als daartegen binnen zes weken geen bezwaar is gemaakt.
15. Is het mogelijk om rijksbreed een uniform model in te voeren voor de
registratie van gedetacheerden in het buitenland?
Op de aanbevelingen betreffende de registratie zal ik reageren na
afronding van deel B van het onderzoek. Zie ook antwoord op vraag 1.
16. Waarom is het registratiesysteem van het ministerie van Defensie niet
ingericht op de afwijkende regelgeving voor militairen, de wijze van
registratie in het personeelssysteem en de omvang en de diversiteit van
de buitenlandplaatsingen? Wat gaat het kabinet hieraan doen? Binnen
welke termijn zal de registratie van deze gegevens op orde zijn?
Het registratiesysteem en -proces van het Ministerie van Defensie is wel
degelijk ingericht aan de hand van de bestaande regelgeving voor
militairen. Met het registratiesysteem kan elke vraag die is gebaseerd op
de bestaande regelgeving, snel en volledig worden beantwoord.
De vraagstelling van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer was
echter niet direct herleidbaar naar de regelgeving en registratie bij
Defensie. De combinatie van het grote aantal militairen dat in het
buitenland wordt ingezet, en de diverse manieren waarop deze inzet
arbeidsvoorwaardelijk conform de regelgeving is vormgegeven, maakte
een arbeidsintensieve bevraging van het registratiesysteem noodzakelijk.
Hierdoor was het voor Defensie helaas niet mogelijk in deel A van het
onderzoek te worden meegenomen. In deel B zal dit alsnog gebeuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

49

Mede op basis van de bevindingen van de Algemene Rekenkamer zullen
enkele verbeteringen in het proces en mogelijk ook in de regelgeving
worden opgenomen. Daarbij zal ook een eenduidige wijze van registratie
worden meegenomen.
17. Hoe gaat het kabinet het probleem oplossen van de slechte toegankelijkheid van registratie van gegevens van gedetacheerden en verstrekte
vergoedingen van voor 2005? Hoe denkt het kabinet over het registreren
van deze gegevens op naam van de gedetacheerde?
Zie antwoord vraag 1.
18. Waarom is het ministerie van LNV het enige departement dat nog wel
met een oud financieel systeem werkt?
Mede op grond van nieuwe ontwikkelingen en eisen m.b.t. financiële
administraties kan het noodzakelijk zijn systemen te vervangen of te
moderniseren. Omdat de ministeries verschillende systemen in gebruik
hebben, vinden vervangingsinvesteringen in het algemeen op verschillende momenten plaats. Overigens schrijft de financiële regelgeving een
bewaartermijn voor ten aanzien van financiële gegevens, niet voor
systemen.
19. Hoe gaat het kabinet de informatie over gedetacheerden onderdeel uit
laten maken van de reguliere managementinformatie op departementen,
zodat in de toekomst beoordeeld kan worden hoe doeltreffend en efficiënt
het beleid op dit gebied is?
Zie antwoord vraag 1.
20. Hoe vaak gebeurt het dat verstrekte vergoedingen door de Nederlandse werkgever ook verstrekt worden door de internationale organisatie? Is dit in het verleden voorgekomen?
Op deze vraag geeft het AR rapport geen uitsluitsel. Door de ministeries
wordt hierover geen registratie bijgehouden. Zie ook het antwoord op
vraag 1.
21. Is de door het ministerie van Buitenlandse Zaken uitgekeerde strijdige
vergoeding van € 483 668 teruggevorderd?
Ik verwijs voor een antwoord op deze vraag naar de brief (zie Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2007–2008, nr. 1500) van de minister van
Buitenlandse Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking in
reactie op vragen van uw Kamer, die op 22 februari 2008 is verstuurd
alsmede de verslagen van de Algemene overleggen en debatten die in
2008 over dit onderwerp zijn gevoerd door uw Kamer met de minister van
Buitenlandse Zaken.
22. Hoe kan het dat het ministerie van Buitenlandse Zaken een bedrag
van € 483 668 in 24 strijd met de regelgeving van de internationale
organisatie heeft uitgekeerd? Waar is het misgegaan bij de controle
hierop?
Zie het antwoord op vraag 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

50

23. Waarom zijn overige vergoedingen ad € 281 749 niet door het
ministerie van Buitenlandse Zaken onderzocht?
In 2008 heeft uw Kamer gevraagd welke ambtenaren, werkzaam bij de VN
sinds 2001, vergoedingen hebben ontvangen. Naast deze gevallen zijn alle
BZ-medewerkers die in 2008 gedetacheerd waren bij een internationale
organisatie onderzocht om te bezien of zij een vergoeding ontvingen en of
deze vergoeding in strijd was met de regelgeving van die internationale
organisatie. Die resultaten zijn gemeld aan uw Kamer met de in antwoord
op vraag 21 genoemde brief van 22 februari 2008. In het voorjaar van 2008
zijn ook de BZ-ambtenaren waarvan de detachering vóór 2007 afliep en
die niet bij een VN-organisatie gedetacheerd waren, in kaart gebracht. Het
in de vraagstelling genoemde bedrag slaat op deze laatste groep die thans
in het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is betrokken.
24. Waarom is het voor een aantal ministeries moeilijk om onderscheid te
maken tussen bezoldigd en onbezoldigd gedetacheerden?
Aan betrokkenen wordt buitengewoon verlof verleend. Buitengewoon
verlof, al dan niet bezoldigd, wordt in het salarissysteem geregistreerd.
Daarop kan worden geselecteerd. Gedetacheerden worden als zodanig
niet geregistreerd in het salarissysteem. Om te weten wie gedetacheerd is
(geweest) moeten van alle bezoldigden de P-dossiers worden gecontroleerd.
25. Hoe komt het dat het bedrag, waarvan was afgesproken dat het zou
worden terugbetaald, nog niet is teruggevorderd? Wat is de reden
hiervoor?
De redenen waarom in een (overigens zeer beperkt) aantal gevallen terug
te betalen bedragen nog niet zijn teruggevorderd kunnen zeer divers zijn.
Een belangrijke reden is dat in sommige gevallen pas na afloop van de
detacheringsperiode in een keer zal worden afgerekend. Dit omdat
betrokkenen op dat moment de voor hen bij de internationale organisatie
ingehouden pensioenpremie terug ontvangen. In andere gevallen kan
sprake zijn van administratieve omissies. In de bestuurlijke reactie op het
rapport heb ik gesteld dat invordering in dergelijke gevallen alsnog moet
plaatsvinden, zij het met in achtneming van beginselen van behoorlijk
bestuur en juridische kaders.
26. Welke maatregelen gaat het kabinet treffen om ervoor te zorgen dat
de niet ingevorderde pensioenpremies alsnog worden ingevorderd? Op
welke termijn zal invordering plaatsvinden?
Pensioenpremies die tegen de gemaakte afspraken voorafgaande aan het
buitengewoon verlof niet zijn terugbetaald, zullen door de vakministers
worden ingevorderd. Zoals aangegeven in het antwoord op de vorige
vraag zijn beginselen van behoorlijk bestuur en juridische kaders daarbij
bepalend voor de mogelijkheden. De afzonderlijke vakministers ondernemen inmiddels actie. Nadere maatregelen zijn niet nodig.
27. Hoe gaat het kabinet bezien of formulering van het genoemde
ARAR-artikel niet beter is aan te sluiten op die van de andere bepalingen
betreffende de (eenzijdige) aanstellingen van ambtenaren. Hoe gaat het
kabinet ervoor zorgen dat hierbij geen afbreuk zal worden gedaan aan de
bedoeling van het artikel, namelijk dat aan de ambtenaar geen buiten-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

51

gewoon verlof wordt verleend, zonder dat deze bekend is met de daarvoor
geldende voorwaarden?
Zoals aangegeven in de bestuurlijke reactie zal ik dit op termijn bezien. Ik
wil dit betrekken bij het lopende proces van de vereenvoudiging en
uniformering van de arbeidsvoorwaardenregelingen bij het Rijk.
28. Wanneer zullen de verduidelijkingen over buitengewoon verlof
doorgevoerd zijn in de circulaire uit 1996 van het ministerie van BZK?
Ik ben bezig met de voorbereiding. Zo nodig zal ik bij de verduidelijking
van de circulaire ook betrekken eventuele aanbevelingen naar aanleiding
van deel B van het ARonderzoek, dat in september aanstaande wordt
gepubliceerd. Mijn streven is erop gericht de circulaire een half jaar na
afronding van het onderzoek uit te brengen.
29. Wat vindt het kabinet van het oordeel van de Algemene Rekenkamer
dat er sprake is van onrechtmatigheden bij de gevallen waarbij is afgezien
van het werknemersdeel bij de pensioenpremies?
In het nawoord geeft de AR de genoemde kwalificatie. In het rapport zelf
komt deze niet voor. Ik blijf bij mijn bestuurlijke reactie waarin ik heb
gesteld dat het beeld dat de AR schetst over het naleven van regelgeving
over pensioenpremies ongenuanceerd is. Zie hiervoor het antwoord op
vraag 3. Zoals ook daar aangegeven ga ik wel de regelgeving ter zake
verduidelijken door middel van een nieuwe circulaire. Daarbij neem ik
mee het door de AR genoemde punt van kwijtschelding van premies ter
compensatie van inkomensverlies bij indiensttreding bij een internationale organisatie. Ik acht dit van belang in het kader van het kabinetsbeleid tot het stimuleren van het vervullen van internationale functies
door ambtenaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

52

BIJLAGE 7

STAND VAN ZAKEN INVORDERING PENSIOENPREMIES UIT
DEEL A
Een van de aanbevelingen in deel A van het rapport Buitenlandvergoedingen Rijksambtenaren 2002–2008 was dat, indien om welke reden dan
ook de verschuldigde pensioenpremies (deels) niet zijn ingevorderd, te
overwegen dit alsnog te doen. De minister van BZK stelde in haar
antwoord op deel A dat invordering in dergelijke gevallen alsnog moet
plaatsvinden. De Algemene Rekenkamer is in de zomerperiode nagegaan
hoe de stand van zaken is met betrekking tot deze invordering. Hieronder
volgt een staafdiagram met daarin de betreffende ministeries, het aantal
invorderingen dat er (deels) alsnog heeft plaatsgevonden en het aantal
dat er kwijtgescholden is (peildatum: medio augustus 2009).
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
BZK

BuiZa

DEF

EZ

FIN

JUS

LNV

SZW

VROM

aantal detacheringen met nog te vorderen premies
aantal waarvan facturen zijn verzonden
aantal waarvan premies alsnog (deels) zijn ingevorderd
aantal vorderingen kwijtgescholden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

53

LITERATUUR
Aanhangsel Handelingen TK 2007–2008, nr. 1500 (onder meer gevraagd
naar informatie over betalingen van vergoedingen aan Nederlanders die
bij internationale organisaties werkzaam zijn door andere departementen).
Algemeen Rijksambtenaren reglement . Stb. 1931, 248.
Algemene Rekenkamer (1994). Juniverslag 1995 van de Algemene
Rekenkamer. Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995. Kamerstuknummer
24 230, nrs. 1–2.
Algemene Rekenkamer (2009). Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren
2002–2008. Deel A: detacheringen zonder bezoldiging. Tweede kamer,
vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2.
Beantwoording vragen van de Tweede Kamercommissie voor de
Rijksuitgaven, dd 4 mei 2009, kenmerk 31 910.
Bezoldigingsbesluit Burgerlijke rijksambtenaren 1984. Stb. 1983, 571
BZK (1996). Circulaire buitengewoon verlof van lange duur bij de sector
Rijk.
BZK (2003). Circulaire: Buitengewoon verlof in verband met functie
aanvaarding bij een internationale volkenrechtelijke organisatie, 15 april
2003.
BZK (2007). Programma Vernieuwing rijksdienst 2007.
BZK (2007a). Circulaire toepassing ambtelijke rechtspositie END’ers.
BuiZa (2008). Detacheringen: beleid en procedures.
BuiZa (2008a). Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, Kamerstuknummer 31 200 V, nrs. 94–101, 108–110, 119 en aanhangsel van de
handelingen II, nr. 1500.
Besluit van Commissie van de Europese Gemeenschappen (2004). «Expert
National Détaché (END)» regeling, 12 november 2008.
DBZV (2007). Het Dienst Buitenlandse Zaken Voorzieningenstelsel 2007,
ministeriële regeling van 17 januari 2007, nr. HDPO/RR/AR-29/07.
EZ (2007). Regeling van toepassing verklaren Dienst Buitenlandse Zaken
Voorzieningenstelsel 2007 op bepaalde ambtenaren van het Ministerie van
Economische Zaken.
Gill’ard c.s. (2008). Brief van het lid Gill’ard c.s. (voorstel voor Rekenkameronderzoek naar vergoedingen aan Nederlanders die werkzaam zijn bij
internationale organisaties). Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
Kamerstuknummer 31 200 V, nr. 129.
Handelingen (2008). Brief van Tweede Kamer (Nederlanders bij internationale organisaties). TK 100, 24 juni 2008.
Reisbesluit buitenland. Stb. 1989; 424.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

54

Reisregeling buitenland. Stcrt. 1994; 181.
Reglement dienst Buitenlandse Zaken. Stb. 1986; 611.
Regeling bezoldiging BZ, ministeriële regeling van 2 mei 2002,
nr. HDPO/RR/AR-361/02.
Regeling dienstwoningen BZ, ministeriële regeling van 21 maart 2003,
nr. HDPO/RR/AR-042/03.
Tweede Kamer (2008c). Verzoekbrief van Tweede Kamer (aan de
Algemene Rekenkamer om een onderzoek uit te voeren naar vergoedingen aan Nederlanders die werkzaam zijn bij internationale organisaties), Den Haag, 24 juni 2008.
VenW (2003). Handboek Personeel Buitenland.
Verplaatsingskostenbesluit 1989. Stb. 1989; 424.
Verplaatsingskostenregeling 1989. Stcrt. 1989; 212.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2

55