Onderzoek en
Wetenschapsbeleid

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW

Van
Datum
20 december 2022
Referentie
35262111
Bijlagen
Kamerbrief.

Voortgang aanpak kennisveiligheid hoger onderwijs en
wetenschap

Advies AWTI, Kennis in conflict:
Veiligheid en vrijheid in balans.

Beslisnota.

Aanleiding
Hierbij ontvangt u de Kamerbrief over de voortgang aanpak kennisveiligheid ter
ondertekening. Op 20 december is de RDINEV akkoord gegaan met de brief en de
conclusies van de RDINEV worden formeel vastgesteld in de ministerraad van
vrijdag 23 december. Daarna wordt de brief naar de Kamer verzonden. De
bijgevoegde brief is na de RDINEV op één punt aangepast, namelijk het aantal
vragen dat is ingediend bij het loket sinds de opening. Dit aantal is
geactualiseerd.
Naast de brief worden de volgende bijlagen meegestuurd:
Advies AWTI, Kennis in conflict: Veiligheid en vrijheid in balans.
Beslisnota.

Besluiten door ondertekening
Door ondertekening gaat u akkoord met de inhoud en verzending van de brief
(inclusief bijlagen).

Pagina 1 van 1

Hoger Onderwijs en
Studiefinanciering

TER VOORBEREIDING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e

Datum1
07 juli 2022

Externe audit kennisveiligheid

Referentie
Bijlagen
2 (onderaan document)

Aanleiding
•
Tijdens het spoeddebat over kennisveiligheid van 2 juni jl. heeft u een
externe audit aangekondigd. U heeft aangegeven dat deze audit eind dit jaar
van start gaat.
•
Graag bespreken we tijdens de beleidsstaf van 12 juli onderstaand voorstel
voor de inrichting van de externe audit en de in deze nota opgenomen
aandachtspunten.
Voorstel
•
OCW fungeert als opdrachtgever van de audit en deze wordt uitgevoerd door
een externe partij op basis van een door OCW vastgestelde checklist,
gebaseerd op de aanbevelingen uit de Nationale Leidraad Kennisveiligheid
(Zie bijlage 1).
•
De audit vormt daarmee een nulmeting van het kennisveiligheidsbeleid van
de instellingen. Op een nader te bepalen moment volgt een vervolgmeting.
•
Desgewenst kan de audit inzoomen op specifieke aandachtsgebieden, zoals de
wijze waarop instellingen risico’s rond internationale samenwerkingen
inschatten en in welke gevallen zij daarbij de veiligheidscoördinator vanuit de
kennisinstelling en/of het Loket Kennisveiligheid inschakelen.
•
De auditor levert OCW een sectorbeeld op, dat openbaar gemaakt kan
worden. Voor zover de audit instellingsspecifieke zorgpunten aantreft worden
deze als departementaal vertrouwelijk aangemerkt.
•
In lijn met uw aankondiging in de Kamer zal de externe audit zich tot
hogescholen (VH) en universiteiten (UNL) beperken. Dat betekent dat er geen
audit komt bij de KNAW- en NWO-instituten en bij de TO2-instellingen (die
onder verantwoordelijkheid van EZK vallen).
•
Voorstel is om gefaseerd te werk te gaan: gezien het hogere risico v.w.b.
kennisveiligheid willen we beginnen met de universiteiten.
•
Gelet op het tijdpad heeft het de voorkeur te kiezen voor een extern bureau
waarmee OCW een raamovereenkomst heeft. Ervaring leert dat het ook in dat
geval enige tijd vergt alvorens het bureau van start kan gaan. Als de
handtekeningen voor het einde van het jaar worden gezet, zouden de audits
bij de universiteiten naar verwachting in januari en februari plaats kunnen
vinden, waarna de hogescholen in maart, april en mei volgen. Het eindrapport
volgt dan medio 2023.
Aandachtspunten
•
Tijdens het debat werd door de VVD gesuggereerd dat de audit zich (ook) zou
moeten richten op de inhoudelijke doorlichting van alle internationale
Pagina 1 van 3

Datum
7 juli 2022

•

•

samenwerkingen van de instellingen. Het is niet ondenkbaar dat Kamerleden
een audit zoals hier voorgesteld ontoereikend zullen vinden. Inhoudelijke
doorlichting van alle internationale samenwerkingen van de instellingen door
het loket kennisveiligheid is echter niet haalbaar.
Vorige week vond regulier bestuurlijk overleg (‘Regiegroep Kennisveiligheid’)
plaats met de betrokken veldpartijen (VH, UNL, KNAW, NWO, NFU en TO2federatie). Hier bleek een externe audit de nodige weerstand op te roepen,
vooral vanwege het (te) krappe tijdpad: implementatie van de leidraad is
gaande en nog niet voltooid. Dan gaat de auditor vaststellen wat we al weten,
nl. dat we er nog niet zijn. Dat verstoort interne processen en tast het
draagvlak aan. Echter, vanuit de Kamer is aangedrongen op snelheid. In
bovenstaand voorstel is gepoogd balans te vinden tussen deze twee uitersten
en gaat uit van een zo snel mogelijke start van een audit die ook waardevolle
informatie oplevert voor uw beleid.
Alternatieve aanpak zou eruit kunnen bestaan de instellingen te vragen zélf
een audit uit te laten voeren. De koepels (VH en UNL) leveren op basis
daarvan een sectorbeeld aan bij OCW. Deze aanpak is gekozen voor audits
ten aanzien van cyberveiligheid. Dit kan de instellingen ruimte bieden rond
vormgeving en tijdpad. Voor OCW gezien zouden dit juist nadelen kunnen
zijn.

Toezegging uit debat over de externe audit, letterlijke tekst:
•

•
•
•

•

Daarom wil ik een externe audit laten uitvoeren. Die auditors kunnen dan heel
precies bij iedere instelling nalopen hoe het staat met de implementatie van alle
plannen, zoals de leidraad en de analyse van de risicovolle samenwerkingen.
Hebben ze alles geïmplementeerd? Dat gebeurt eigenlijk ook al in de financiële
verslaglegging. Ik denk dat we dat met kennisveiligheid ook moeten doen. Ik wil
deze audit nog dit jaar van start laten gaan. Dan hebben we een externe blik. Dan
kunnen we ook zien of het uniform gebeurt.
De implementatie van de leidraad. Daar wil ik een externe audit op hebben. Dat wil
ik dit jaar.
Ik vraag van de instellingen -- daar verplichten ze zichzelf ook toe als ze dat
bestuursakkoord sluiten -- om, zoals collega Van der Woude zegt, de zolder op te
ruimen en dus door alle samenwerkingsverbanden heen te gaan.
Maar ik verplicht ze op deze wijze eigenlijk om door hun lijst van
samenwerkingsverbanden heen te gaan lopen en ze tegen het licht te laten
houden. De externe audit moet aftekenen dat al die instellingen dat gedaan
hebben, dat ze dat op een uniforme manier hebben gedaan, en dat wat bij de ene
als problematisch wordt gezien niet als niet-problematisch gezien wordt bij de
andere.
Brekelmans: De minister zegt: we gaan voor het einde van het jaar universiteiten
vragen om door alles heen te gaan om te kijken of daar risico's aan zitten. We
verplichten de universiteiten om wat daar uitkomt te melden aan het loket. Dus
voor het einde van het jaar is dat aan het loket voorgelegd -- u noemde een
termijn van twee weken -- en daar wordt dan snel een advies over gegeven. Dit
jaar, in 2022, vindt dan de audit plaats waarmee gekeken wordt of dit op een juiste
manier is gegaan. Dijkgraaf: Exact. Dat is een goede samenvatting.

Pagina 2 van 3