Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

775
Vragen van het lid Yücel (PvdA) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «GGD bezorgd over ruim helft
kinderdagverblijven» (ingezonden 24 november 2016).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 15 december 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «GGD bezorgd over ruim helft kinderdagverblijven» in de Volkskrant van 22 november jl?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kijkt u naar het bericht en het bijbehorende onderzoek waaruit onder
andere blijkt dat de GGD bij ruim twee op de drie kinderopvanglocaties in
buurten met een laag inkomen «lichte» tot «serieuze» zorgen heeft? In
hoeverre onderschrijft u de conclusies van het onderzoek?
Antwoord 2
Ik onderschrijf de conclusies van de Volkskrant niet. De Volkskrant gebruikt de
risicoprofielen precies op de manier waarop ze niet gebruikt kunnen worden.
Het artikel legt een verband tussen kwaliteit en risicoprofielen dat op basis
van de gebruikte data niet gelegd kan worden, en wekt onterecht de indruk
dat er reden is tot zorg. De ombudsvrouw van de volkskrant komt zelf in haar
artikel van zaterdag 26 november ook tot de conclusie dat het met het artikel
van 22 november «flink misging» en dat de indruk die wordt gewekt «zwaar
overdreven» is.
Een risicoprofiel is geen kwaliteitskeurmerk. Het risicoprofiel zegt niets over
de actuele kwaliteit van de kinderopvang, het is een instrument voor de
toezichthouders om te kijken waar zij denken dat de prioriteit van het toezicht
moet liggen. Er zijn andere instrumenten om iets over de actuele kwaliteit te
zeggen, zoals het openbare inspectierapport.

1

ah-tk-20162017-775
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.volkskrant.nl/binnenland/ggd-bezorgd-over-ruim-helftkinderopvangverblijven~a4419421/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Het risicoprofiel is dus geen constatering van de actuele kwaliteit ter plekke
en daarmee niet een weergave van de daadwerkelijke kwaliteit. Openbaarmaking van de risicoprofielen kan er daardoor toe leiden dat ouders onterecht
op het verkeerde been worden gezet (als er ondanks een groen profiel toch
sprake blijkt van overtredingen) of tot onevenredige benadeling van
kinderopvangorganisaties (als voorafgaand aan een inspectie ingeschat wordt
dat er risico’s zijn, maar er bij inspectie geen overtredingen worden geconstateerd).
Vraag 3
Kunt u toelichten in hoeverre en op welke wijze de risico-oordelen die de
GGD intern gebruikt overeenkomen met de daadwerkelijke veiligheid en
kwaliteit van de kinderopvangorganisaties? Bent u van mening dat er op dit
moment genoeg toezichtinstrumenten zijn voor de GGD? Deelt u de mening
dat bijvoorbeeld onaangekondigde controles de norm moeten worden in
plaats van de aangekondigde controles? In hoeverre bent u van mening dat
gemeenten voldoende handhavingsinstrumenten hebben en deze instrumenten ook daadwerkelijk inzetten om toe te zien op de kwaliteit en de veiligheid
in de kinderopvang?
Antwoord 3
Zie voor het antwoord op de eerste (deel)vraag mijn antwoord op vraag 2. De
risico-profielen zijn uitdrukkelijk geen oordeel.
Ik ben het met u eens dat onaangekondigde controles de norm moeten zijn in
plaats van aangekondigde controles. Het landelijk rapport kinderopvang 2015
van de Inspectie van het Onderwijs2 laat zien dat dit ook de praktijk is. Uit dit
rapport blijkt dat kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en buitenschoolse
opvang in 2015 in nagenoeg alle gevallen (99%) onaangekondigd zijn
bezocht.
Ik ben van mening dat GGD’en en gemeenten voldoende toezicht-, respectievelijk handhavinginstrumenten hebben om toe te zien op de veiligheid en
kwaliteit en – indien nodig – in te grijpen. Met de ontwikkeling van een
landelijke werkwijze «streng aan de poort» geven GGD GHOR Nederland en
de VNG hieraan, binnen het bestaande toezicht- en handhavingkader, een
verdere impuls. Deze werkwijze houdt in dat bij nieuwe kinderopvangopvanginstellingen vóór toelating al strenger wordt gekeken of zij (redelijkerwijs) aan
de kwaliteitseisen zullen gaan voldoen. Zoals ik u in mijn reactie op de
evaluatie van de aanbeveling van de commissie Gunning3 heb gemeld, ben ik
verder voornemens ben om strengere eisen te stellen aan nieuwe en
bestaande kinderopvang instellingen. In deze reactie doe ik ook een oproep
aan gemeenten om nog eens kritisch te kijken naar de inzet van de bestaande
handhavinginstrumenten en de mogelijkheden die het huidige kader biedt om
sneller en strenger in te grijpen als dat nodig is.
Vraag 4
Hoe ver bent u met de aan de Kamer toegezegde ontwikkeling van een
openbaar kwaliteitsoordeel voor ouders waarin zij kunnen vinden hoe de
kinderopvangorganisaties scoren op kwaliteit en veiligheid? Hoe gaat dit
openbaar kwaliteitsoordeel eruit zien?
Antwoord 4
Ik heb GGD GHOR Nederland gevraagd om een kwaliteitsoordeel te ontwikkelen en hier in pilots ervaringen mee op te doen. Ik heb GGD GHOR Nederland
ook gevraagd om hier het kinderopvangveld bij te betrekken (waaronder
vanzelfsprekend ook belangenbehartigers van ouders) en om de pilots in
2017 te starten.
Over hoe het kwaliteitsoordeel eruit komt te zien, kan ik nu geen uitspraken
doen. Dat is aan GGD GHOR Nederland en de betrokken partijen samen. Wel
heb ik GGD GHOR Nederland een aantal uitgangspunten meegegeven bij het
ontwikkelen van een kwaliteitsoordeel, waaronder de reikwijdte en openbaarheid van het kwaliteitsoordeel en de betrokkenheid van relevante partijen.
Een belangrijk doel van het kwaliteitsoordeel is om ouders te voorzien van

2
3

Kamerstuk 31 311, nr. 311
Kamerstuk 31 322, nr. 318

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

betrouwbare, toegankelijke informatie over de (pedagogische) kwaliteit van
een opvanglocatie. Daarnaast verwacht ik dat een dergelijk, openbaar oordeel
kinderopvanginstellingen stimuleert om de kwaliteit (verder) te verhogen.
Over de opzet van de pilots wordt in de komende periode overlegd tussen
GGD GHOR Nederland, de VNG, Inspectie van het Onderwijs en vertegenwoordigers van mijn ministerie.
Vraag 5
Deelt u de opvatting dat er geen twijfel mag zijn over de kwaliteitsoordelen
van een kinderdagverblijf omdat alle ouders hun kinderen altijd met een
gerust hart naar de opvang moeten kunnen brengen? Deelt u daarnaast de
mening dat het voor alle kinderen en zeker ook voor kinderen in gezinnen
met een laag inkomen het heel erg belangrijk is dat zij naar kwalitatief goede
kinderopvang gaan om hiermee ook eerlijke kansen voor ieder kind te
bevorderen? Bent u bereid om naar aanleiding van de berichtgeving van de
Volkskrant aanvullend onderzoek te laten doen naar de correlatie tussen het
buurtinkomen en de kwaliteit van de kinderopvangorganisaties in dezelfde
buurt?
Antwoord 5
Ik deel uw opvatting dat er geen twijfel mag zijn over de kwaliteitsoordelen
van een kinderdagverblijf en dat alle kinderen die naar de opvang gaan, in
het bijzonder kinderen uit gezinnen met een laag inkomen, er van uit moeten
kunnen gaan dat deze opvang kwalitatief goed is om eerlijke kansen voor
ieder kind te bevorderen.
Hoewel ik, zoals ik al aangaf, de conclusie van de Volkskrant niet onderschrijf,
vind ik het wel zorgelijk als blijkt dat de daadwerkelijke kwaliteit van de
kinderopvang in buurten met lage inkomens lager zou zijn dan in buurten
met hoge inkomens. Een eerste, voorlopige analyse door de Inspectie van het
Onderwijs wijst vooralsnog niet in deze richting. Om hier beter zicht op te
krijgen zal ik de Inspectie van het Onderwijs vragen om dit – samen met GGD
GHOR Nederland – verder uit te zoeken. Mochten de uitkomsten hiervan wel
wijzen op een relatie tussen inkomen en kwaliteit kinderopvang dan bekijk ik
welke actie(s) nodig zijn en wie hiervoor aan zet is.
Vraag 6
In hoeverre deelt u de opvatting dat uitvoering van het SER-advies, waarbij er
gepleit wordt voor een basisaanbod van 16 uur opvang per week voor elk
kind en extra aandacht voor kinderen met een achterstand, kan helpen om
tweedeling te voorkomen? Bent u bereid om bij het wetsvoorstel Innovatie en
Kwaliteit Kinderopvang ervoor te zorgen dat er pilots gedraaid kunnen
worden in verschillende gemeentes (en in verschillende buurt) om alle
kinderen naar de opvang te krijgen door het bieden van een basisaanbod van
minstens 16 uur per week?
Antwoord 6
In mijn brief van 24 juni jl. heb ik uw Kamer laten weten hoe ik tegen het
SER-advies aankijk (Kamerstuk 31 322, nr. 308). Ik heb daarbij aangegeven dat
het kabinet inzet op gelijke kwaliteitseisen voor voorzieningen voor kinderen
van werkende en niet-werkende ouders, waarbij het bereik van kinderen
wordt vergroot en waarbij eventuele verdere stappen aan een volgend
kabinet zijn.
Het kabinet loopt niet vooruit op verdere stappen om twee redenen. Ten
eerste vergt een stap naar een verder geïntegreerd voorschools aanbod en
het uitbreiden van het aantal uren aanbod per week (voor alle kinderen of
doelgroepkinderen) een forse ingreep in het voorschoolse stelsel. Dat gaat
gepaard met hoge kosten. Ten tweede zijn de onderzoeken naar de baten
voor de ontwikkeling van alle kinderen minder duidelijk en moeilijk te
kwantificeren. Op basis hiervan kan niet met zekerheid worden geconcludeerd
dat alle kinderen gebaat zijn bij een universele voorziening.
Een eventuele verdere stap vraagt om een zorgvuldige besluitvorming en
invoering. Dat kan niet in deze kabinetsperiode gerealiseerd worden. Het
kabinet vindt het niet op zijn plaats om voor te sorteren op het beleid van een
volgend kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

In het akkoord Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang ben ik met partijen uit het
kinderopvangveld overeengekomen om van start te gaan met pilots
innovatieve opvang. Dit zijn pilots waarin wordt nagegaan welke mogelijkheden er zijn om door maatwerk innovatie en pedagogische kwaliteit te
versterken. Middels door experts gemonitorde pilots innovatieve opvang zal
ervaring worden opgedaan met specifieke pedagogische concepten waarbij
de wettelijke kwaliteitseisen op het gebied van stabiliteitseisen en de eisen
voor een BKR op groepsniveau en/of de eisen aan speelruimte als belemmering worden ervaren. Een basisaanbod maakt geen deel uit van deze pilots.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4