2011D43069

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 september 2011
De vaste commissie voor SZW heeft mij op 30 juni jl. om een reactie
gevraagd op een brief van CNV Dienstenbond en FNV Bondgenoten
inzake de positie van medewerkers in de detailhandel. Zij spreken in de
doorgestuurde brief van uitholling van de arbeidsvoorwaarden en positie
van de winkelmedewerker, onder andere doordat de bescherming van een
cao geen vanzelfsprekendheid meer is.
Ik wil benadrukken dat de overheid aan de hand van wettelijke normen
zorgt voor een basisniveau van arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en arbeidstijden voor werknemers. Voor het overige zijn werkgevers en werknemers zelf verantwoordelijk voor de arbeidsvoorwaardenvorming. Deze verantwoordelijkheid kunnen zij vormgeven door het
afsluiten van een cao.
Flexwet
In de brief van CNV Dienstenbond en FNV Bondgenoten wordt gesteld
dat de Wet Flexibiliteit en Zekerheid (Flexwet) zijn doel voorbij schiet en
wordt gevraagd om aanscherping van de Flexwet. CNV Dienstenbond en
FNV Bondgenoten geven aan dat werknemers na drie opeenvolgende
tijdelijke contracten mogen vertrekken en dat werknemers vervolgens na
3 maanden mogen terugkomen, zodat er geen vast contract ontstaat. De
crisismaatregel, die de zogenoemde ketenbepaling oprekt naar een vierde
contract, heeft de positie van vooral jongere winkelmedewerkers volgens
hen nog verder ondermijnd. Daarnaast geven zij aan dat de combinatie
van jeugdlonen en de Flexwet leidt tot leeftijdsdiscriminatie. Van veel
jongeren wordt het contract na drie tijdelijke contracten niet verlengd,
terwijl hun baan wel blijft bestaan en het werk door een goedkopere
jongere wordt overgenomen.
Voor de gevraagde aanscherping van de Flexwet zie ik geen aanleiding.
De Flexwet is gebaseerd op het Flexakkoord tussen sociale partners uit
1996 en beoogt een evenwicht tussen de behoefte aan flexibiliteit voor
werkgevers en zekerheid voor werknemers. Op grond van de zogenoemde
ketenbepaling geldt dat bij elkaar opvolgende tijdelijke contracten bij het
vierde contract een vast contract ontstaat of (bij een minder aantal
contracten) als de totale duur van de contracten langer is dan drie jaar.
Hiervan kan bij cao worden afgeweken. Het staat een werkgever vrij een
werknemer al dan niet een vierde contract aan te bieden. Het is echter niet
toegestaan gebruik te maken van constructies die er uitsluitend op zijn
gericht om de werknemer gedurende langere tijd in dienst te houden
zonder dat een vast contract ontstaat. Het is aan de rechter om dit te
beoordelen. De mogelijkheid om met jongeren tot 27 jaar gedurende vier
jaar of vier opeenvolgende tijdelijke contracten aan te gaan alvorens een
vast contract ontstaat, is een tijdelijke maatregel die getroffen is in het
kader van de crisis ter bestrijding van de jeugdwerkloosheid. De
maatregel wordt thans geëvalueerd. Aan de hand van de evaluatie zal
worden beslist of de maatregel wordt verlengd. Op de uitkomsten
daarvan wil ik nu niet vooruitlopen.
Wat betreft de opmerkingen over leeftijdsdiscriminatie merk ik op dat bij
beëindiging van rechtswege van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde
tijd de werkgever geen reden op hoeft te geven voor het niet verlengen
van een contract. Bij de afweging mag een werkgever echter niet in strijd

nds-tk-2011D43069

1

handelen met de gelijke behandelingswetgeving. Als een werknemer
meent dat een werkgever in strijd handelt met deze verplichting kan hij
hierover een klacht indienen bij de CGB of een vordering instellen bij de
rechter.
Kleine banen regeling
In 2010 is de Kleine Banen Regeling van start gegaan. In mijn brief van
6 juni jl. (Kamerstukken II 2010/2011, 29 544, nr. 306) heb ik uw Kamer
laten weten dat uit de evaluatie is gebleken dat er onvoldoende aanleiding
is om de regeling te continueren. Daarmee loopt de regeling vanzelf af per
1 januari 2012.
Centrale afspraken
CNV Dienstenbond en FNV Bondgenoten merken in hun brief op dat
werkgevers niet thuis geven bij de uitwerking van afspraken die in de
Stichting van de Arbeid gemaakt zijn, vooral wat betreft het opleiden van
werknemers en het aan het werk helpen en houden van zwakkeren in de
samenleving.
Ik vind het van groot belang dat afspraken die op centraal niveau gemaakt
zijn, ook daadwerkelijk doorwerken op de werkvloer. Tijdens het Najaarsoverleg 2008 zijn afspraken gemaakt gericht op het verhogen van de
arbeidsparticipatie. Echter, op 24 maart 2009 hebben Kabinet en sociale
partners in het kader van de crisis de aandacht verlegd naar het overeind
houden van bedrijven en het voorkomen van werkloosheid, onder andere
door een verantwoorde loonontwikkeling. Op 10 juni jl. hebben Kabinet en
sociale partners in het Pensioenakkoord afgesproken dat de arbeidsmarktaanpak uit het Najaarsoverleg 2008 moet worden voortgezet. In dit kader
zullen Kabinet en sociale partners de komende periode nader spreken
over het inschakelen van groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Uiteindelijk moet op decentraal niveau – ook in de detailhandel – invulling
worden gegeven aan de afspraken om meer mensen aan het werk te
helpen en te houden. Daarbij zal de Stichting van de Arbeid haar eerdere
aanbeveling uit 20081 betrekken om een groter aantal arbeidsplekken voor
jonggehandicapten te realiseren en daar in cao’s afspraken over te maken.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

1

Aanbeveling Stichting van de Arbeid gericht
op de bevordering van de participatie van
jonggehandicapten in het Nederlandse
bedrijfsleven, 23 april 2008.

2