Rondetafelgesprek Uitwerking COP26
Vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking – 23 februari 2022
Position paper Olof van der Gaag – voorzitter Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE)

Nederland en COP26
Nederland is een rijk land met een hoge CO2-uitstoot per inwoner. Daarmee heeft Nederland een verantwoordelijkheid én
mogelijkheid om bij te dragen aan CO2-emissiereductie. Het belangrijkste dat Nederland kan doen tegen de klimaatcrisis is
de uitstoot van broeikasgassen in Nederland drastisch verminderen, in lijn met afspraken uit het coalitieakkoord en de
ambities uit Fit for 55. Daarmee beperken we de gevolgen van klimaatverandering voor ontwikkelingslanden, worden we
minder afhankelijk van import van fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas, en krijgen bedrijven een sterke thuismarkt.
De Nederlandse energiesector staat voor grote uitdagingen als gevolg van de energietransitie. Door deze uitdagingen aan te
gaan ontwikkelen Nederlandse bedrijven kennis, bijvoorbeeld op het gebied van multifunctioneel ruimtegebruik,
technologische innovatie en het inpassen van hernieuwbare opwek op moeilijke plekken. De ontwikkeling van een sterke
thuismarkt heeft een dubbele werking: Nederland ontwikkelt oplossingen waarmee andere landen sneller hun
energievoorziening kunnen verduurzamen en het creëert economische kansen voor Nederland zelf. Nederland heeft op
meerdere terreinen een goede uitgangspositie, waaronder de ontwikkeling van laadinfrastructuur voor elektrisch rijden,
groene waterstof, offshore wind en innovaties in zonne-energie. Dit biedt grote kansen voor het bedrijfsleven.

Duurzame ketens
Verduurzamen gaat verder dan de energietransitie op Nederlandse bodem. Om deze transitie te realiseren zijn o.a. enorme
aantallen windturbines en zonnepanelen nodig. Winning van de benodigde grondstoffen vindt veelal in het buitenland plaats.
Het nu verduurzamen van betreffende ketens betekent een nog duurzamere ontwikkeling van hernieuwbare energie.
Tegelijkertijd is het vreemd als er hogere eisen worden gesteld aan duurzame bronnen dan aan de fossiele bronnen die
verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering. Duurzaamheidseisen zouden op een vergelijkbare manier moeten gelden voor
alle ketens. Zo zou het logisch zijn om duurzaamheidseisen te stellen aan aardgas en er rekening mee te houden dat uitstoot
van Amerikaans en Russisch aardgas zo’n 30 procent hoger ligt dan Nederlands gas en zou import van 10 miljard kuub aardgas
uit Rusland zo’n 5 Mton extra uitstoot met zich meebrengen. En de (terechte) eisen die gelden voor duurzaamheid van
biomassa zouden logischerwijs ook moeten gelden voor de veel grotere stroom aan biologische grondstoffen, ook
bijvoorbeeld die voor veevoer. Als de lat hoger wordt gelegd voor uitsluitend klimaatoplossingen remt dat de energietransitie
en wordt het doel van de duurzaamheidseisen niet bereikt omdat belangrijke grondstofstromen daarvan zijn vrijgesteld.

Bezoekadres
Arthur van Schendelstraat 550
3511 HM Utrecht

T 030-2340503
E kantoor@nvde.nl
W www.nvde.nl

IBAN NL97TRIO0390975222
KvK 63799103
btw NL855407487B01

De wind- en zonsector bezig met de totstandkoming van een Convenant Internationaal Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen (IMVO). Een eerste stap in het IMVO-convenant is het in kaart brengen van risico’s in de ketens voor mens en
milieu. Het convenant adresseert deze grensoverschrijdende risico’s en biedt ondertekenaars een platform om samen aan
oplossingen te werken. Zo worden ketenrisico’s stapsgewijs beperkt en weggenomen. IMVO-eisen hebben nog meer impact
als hier ook op EU-niveau regels voor worden opgesteld. Ook in Nederland is er ruimte voor verbetering van ketens,
bijvoorbeeld door meer circulair te ontwerpen en grondstoffen zoveel mogelijk te hergebruiken. De overheid moet hierin een
belangrijke rol spelen, door waar mogelijk criteria voor duurzaamheid op te nemen in aanbestedingen en regelgeving en
niet uitsluitend te sturen op laagste kosten per vermeden ton CO2. Een voorbeeld zijn windturbinebladen die, vanwege de
gebruikte thermoharder composieten, op dit moment niet te recyclen zijn. Enkele fabrikanten werken aan recyclebare bladen,
of bieden deze al aan. Echter, door de marginaal hogere prijs en de afwezigheid van eisen voor recyclebaarheid van bladen in
tenders, is er vrijwel geen vraag naar.

Geldstromen in de juiste richting
Het is van cruciaal belang dat geldstromen bijdragen aan de energietransitie, zowel in Nederland als in ontwikkelingslanden.
Daarom is het goed dat Nederland het initiatief heeft gesteund om fossiele investeringen in het buitenland te beëindigen.
Tegelijkertijd moeten ontwikkelingslanden dan wel worden geholpen om de fossiele stap over te slaan. Daarbij kan de
Nederlandse energiesector helpen, door kennis en producten te leveren voor een CO2-vrij energiesysteem. Zo dragen
mitigatie inspanningen bij aan duurzame ontwikkeling. Tegelijkertijd hebben de minst ontwikkelde landen het meeste baat bij
klimaatadaptatie. Daarin moet dus een balans worden gevonden. Small Island Developing States, waaronder de Nederlandse
Antillen en Suriname, stoten bijvoorbeeld slechts 0,2% van wereldwijde emissies uit, terwijl deze landen wel grote schade
ondervinden als gevolg van de klimaatcrisis. Het VN-milieuprogramma schat dat alleen al de jaarlijkse kosten voor

adaptatie stijgen naar USD $140-300 miljard in 2030.
Nederland verwacht in 2022 zo’n €1,3 miljard beschikbaar te stellen voor klimaatfinanciering, waarvan een deel uit private
fondsen. Het is van belang om dat bedrag te halen, omdat de OESO verwacht dat het doel om USD $100 miljard beschikbaar
te stellen bij lange na niet wordt gehaald. Uiterlijk in 2024 moet er duidelijkheid komen over een nieuw doel. Zet hierbij gezien
de stijgende adaptatiekosten in op een fors hoger doel. Nederland is een relatief grote donor van internationale financiële
instellingen die een belangrijke rol hebben in het faciliteren van klimaatfinanciering. Hoewel het bedrag dat Nederland
beschikbaar stelt een gift is, is het grootste gedeelte van klimaatfinanciering een lening. Ontwikkelingslanden betalen zo’n
USD $200 miljard per jaar aan rente aan rijke landen. De minst ontwikkelde landen kunnen zich door deze schuldenlast niet
ontwikkelen en niet investeren in zowel klimaatadaptatie als klimaatmitigatie. De Nederlandse overheid zou zich daarom
moeten inspannen binnen deze IFI’s voor gedeeltelijke kwijtschelding van schulden, in het bijzonder voor landen waar
Nederland een historische verantwoordelijkheid voor heeft.

Bezoekadres
Arthur van Schendelstraat 550
3511 HM Utrecht

T 030-2340503
E kantoor@nvde.nl
W www.nvde.nl

IBAN NL97TRIO0390975222
KvK 63799103
btw NL855407487B01

De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) maakt zich sterk voor een energievoorziening
die volledig is gebaseerd op hernieuwbare energie door het bundelen van krachten uit de gehele
sector. De activiteiten bij meer dan 6000 aangesloten bedrijven vertegenwoordigen nu al een omzet
van ruim €41 miljard en meer dan 250.000 werknemers.

Bezoekadres
Arthur van Schendelstraat 550
3511 HM Utrecht

T 030-2340503
E kantoor@nvde.nl
W www.nvde.nl

IBAN NL97TRIO0390975222
KvK 63799103
btw NL855407487B01