Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 802

Toepassing van de Wet openbaarheid van
bestuur

Nr. 17

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 augustus 2015
De commissie voor de Rijksuitgaven heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de brief van 3 juni 2015 over de Kabinetsreactie op het
eerste en tweede trendrapport van de Algemene Rekenkamer Open data
(Kamerstuk 32 802, nr. 12).
De vragen en opmerkingen zijn op 25 juni 2015 aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorgelegd. Bij brief van
21 augustus 2015 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Harbers
De adjunct-griffier van de commissie,
Klapwijk

kst-32802-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met enige teleurstelling kennisgenomen van de zeer beknopte kabinetsreactie op de Trendrapporten open
data van de Algemene Rekenkamer. Allereerst omdat de Tweede Kamer
meer dan een jaar heeft moeten wachten op een reactie op het 1e
Trendrapport Open Data van de Algemene Rekenkamer. Maar ook omdat
de reactie uiterst summier is, en er geen duidelijke visie of ambitie uit
naar voren komt. Wel duidelijk is dat het allemaal traag verloopt. Te traag
wat de leden van deze fractie betreft. Open data bieden volop kansen, en
die kansen moeten snel benut kunnen worden, zonder dat de overheid
vooraf gaat zitten bedenken wat er allemaal met open data gedaan kan
worden.
De genoemde leden vragen waarom de reactie op het 1e Trendrapport
meer dan een jaar op zich heeft laten wachten? Waarom verscheen de
kabinetsreactie pas zo kort voor de plenaire behandeling van de Wet
hergebruik overheidsinformatie? Hoe sluiten de bij die wetsbehandeling
aangenomen moties aan bij de kabinetsreactie, zo vragen deze leden.
De leden van deze fractie merken op dat de Wet hergebruik overheidsinformatie in het recht voor burgers voorziet om overheidsdata in computer
bewerkbare en daarmee herbruikbare vorm op te vragen. Daarnaast wil
het kabinet een meer verplichtende aanpak nastreven waar het actieve
beschikbaarstelling van open data betreft. Wat wordt daarmee bedoeld, zo
vragen zij.
De leden van deze fractie lezen dat het kabinet de aanbeveling van de
Algemene Rekenkamer om actieve beschikbaarstelling van open data
wettelijk te verplichten vooralsnog niet opvolgt. Waarom niet? Waarom
wordt er niet in de wet opgenomen dat voor overheden voor open data
geldt «ja, tenzij {»? In welke landen is dit wel al wettelijk geregeld? En wat
zijn daarvan de gevolgen geweest voor het beschikbaar stellen van open
data door de overheid in die landen, zo willen deze leden weten.
De genoemde leden merken op dat de Algemene Rekenkamer aanbeveelt
dat met de Tweede Kamer concrete afspraken worden gemaakt over een
verplichtende aanpak tot ontsluiting, de ontwikkeling van een Nationale
Informatie Infrastructuur en actieve toepassing van open data dichtbij de
burger. Wat vindt het kabinet van deze aanbevelingen en hoe gaat het
kabinet deze aanbevelingen uitvoeren? Als het niet wettelijk op één plek
geregeld gaat worden, dan ontstaat de situatie dat het overal separaat in
wetten geregeld gaat worden. In hoeverre vindt het kabinet dit een
wenselijk situatie? Onderkent het kabinet dit punt ook? Welke risico’s
kleven aan zo’n versnippering? Want zokunnen verschillen ontstaan en
gaat iedereen het wiel opnieuw uitvinden.
De leden van deze fractie lezen dat in kaart gebracht gaat worden welke
data het grootste maatschappelijk belang hebben. De genoemde leden
vinden het nu juist zo mooi dat bij open data zoiets op voorhand bijna niet
aan te geven is. En dat het aan de creativiteit van ondernemers, onderzoekers, wetenschappers, journalisten en andere personen of instanties is
om open data te gebruiken en tot nut te maken. Bijvoorbeeld door het
ontwikkelen van applicaties zoals buienradar. Dat had de overheid als
maatschappelijk belang nooit kunnen verzinnen. De genoemde leden
willen dat voor een generieke aanpak van open data wordt gekozen en dat
de overheid zich beperkt tot het ontsluiten van data en dus niet vraag en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

2

aanbod op elkaar gaat proberen af te stemmen. Is het kabinet bereidt dit
zo te gaan uitvoeren? Zo nee, waarom niet, zo informeren zij.
Waarom, zo vragen deze leden, beperkt de overheid zich niet tot de
implementatie door middel van transparante en open standaarden en dus
goed werkende API’s (Application Programming Interface).
Waarom, zo vragen de genoemde leden gaat het kabinet kijken naar
draagvlak, vormgeving en taak van een publiek privaat samenwerkingsverband gericht op stimulering van hergebruik en toepassing van open
data? Voor de leden van deze fractie begint het bovenal met het
beschikbaar stellen van data, waarna gebruik en toepassing vanzelf wel
volgen. Waarom ziet het kabinet een actieve, sturende rol voor zichzelf
weggelegd? Overheid en ICT blijken in het verleden niet de meest
efficiënte en effectieve combinatie te zijn geweest, waarom is dat bij open
data nu wel anders volgens de regering, zo willen deze leden weten.
Bij het afscheid van de president van de Algemene Rekenkamer, Saskia
Stuiveling, is de introductie van de Stuiveling Open Data Award gedaan.
De genoemde leden zijn positief over dit initiatief. Waarom wordt hiervan
geen melding gemaakt in de kabinetsreactie? Kan aangegeven worden
hoe deze Award past in het kabinetsbeleid voor open data, zo vragen deze
leden.
Waarom, zo willen de leden van deze fractie weten, kan de analyse van de
kosten en baten van het beschikbaar stellen van overheidsdata niet eerder
dan begin 2016 gereed zijn. Hoe gaat het kabinet de kosten en baten
bepalen? Diverse onderzoeks- en marktpartijen hebben al onderzoeken
uitgevoerd op nationaal en Europees niveau, waarom wil de regering toch
nog zelf een onderzoek uitvoeren? Kan deze tijd, dit geld en deze energie
niet beter gestopt worden in het daadwerkelijk ontsluiten van data? Zoals
hiervoor al is aangegeven, zijn de genoemde leden van mening dat van
tevoren vrijwel niet van overheidszijde bepaald kan worden welk gebruik
er zal zijn, welke toepassingen er bedacht worden en dus welke kansen er
gezien worden door partijen. De overheid dient zich niet bezig te houden
met het bepalen van kansen, dat is aan de gebruikers van de open data.
De genoemde leden vragen wat de ideeën zijn van het kabinet op het
gebied van open data bij instellingen als het Kadaster, Kamer van
Koophandel en Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)? Wat is daar de
visie? Hoe wordt omgegaan met het verdienmodel van de organisaties die
deels samenhangen met de verkoop van data? Welke visie heeft het
kabinet daarop en welke acties gaat het kabinet op dat punt ondernemen?
En wat als het gaat om zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s), rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s) en agentschappen in meer
algemene zin, zo vragen deze leden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij
van de Arbeid
De leden van de PvdA-fractie hebben de volgende vragen.
Open data is de volgende grote stap in het ontsluiten van de overheid
voor de burger. Sommige ministeries lopen voorop, waaronder OCW,
sommige zijn nog lang niet zo ver. De trendrapporten open data zijn een
waardevolle stimulans voor het zetten van deze stap. De genoemde leden
hechten er zeer aan dat de overheid transparant is voor de burger. Van
iedereen wordt een bijdrage gevraagd aan de verzorgingsstaat zodat we
in Nederland iedereen kansen kunnen bieden. Iedereen betaalt mee en dat
brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. De overheid is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

3

verplicht zicht te verantwoorden waar collectief geld aan wordt uitgegeven. Daar hebben, wat de leden van deze fractie betreft, alle Nederlanders recht op.
Wat de genoemde leden betreft, is Open Data een waardevol instrument
om de burger inzage te geven in de besteding van collectief geld. Daarin
zijn de eerste duidelijke stappen gezet. Er kan nog meer, op termijn is het
voorstelbaar dat iedereen de stand van uitgaven en ontvangsten kan
bekijken. Dat inzage in de effectiviteit van uitgaven gemeenplaats wordt.
Denk onder andere aan het Rijk, het sociale domein en de zorg. De
overheid kan en moet wat de leden van deze fractie betreft een voortrekkersrol pakken in het ontsluiten van publieke data voor burgers. Graag
een bespiegeling van de Minister op de ambities in deze richting vanuit de
Nationale Open Data Agenda. Wanneer worden welke resultaten beoogd?
In hoeverre kan worden gekopieerd uit bijvoorbeeld het Verenigd
Koninkrijk of Denemarken waar de overheid al verder is met het
openstellen en benutten van data, zo vragen deze leden.
De genoemde leden merken op dat de waarde van Open Data breder is
dan de transparantie van uitgaven voor de belastingbetaler. Slimme
individuen, ondernemers met ideeën en sociale organisaties kunnen door
open data nieuwe initiatieven ontwikkelen. De leden van de fractie vragen
het kabinet of hier ontwikkelingen zichtbaar zijn en of er internationale
voorbeelden zijn die zullen worden overgenomen? Hoe breed beoogt het
kabinet publieke informatie te ontsluiten? Ziet het kabinet er iets in om
collectieve financiering daarbij mee te wegen? Denk aan het ontsluiten
van data bij verzekeraars, van data woningcorporaties en over onderwijs.
De leden van deze fractie vinden dat transparantie en inzichtelijkheid van
overheidsuitgaven niet ten koste mogen gaan van de bescherming van
persoonsgevoelige gegevens. Voor de genoemde leden is het van
wezenlijk belang dat hier aandacht voor is. Kan het kabinet aangeven of
bij het ontwerp wordt uitgegaan van «open by design» en «privacy by
design» zoals de Algemene Rekenkamer in haar beantwoording als
wenselijk schetst, zo willen de genoemde leden weten.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op het Trendrapport Open Data. Vanwege het belang dat de
betreffende leden hechten aan het beschikbaar stellen van gegevens,
betreuren zij het dat de kabinetsreactie langer dan een jaar op zich moest
laten wachten en dat er nu nog weer een half jaar moet worden gewacht
op de rijksbrede inventarisatie van de beschikbare data. Zij vragen het
kabinet daarom om hiermee haast te maken.
De genoemde leden lezen dat het kabinet geen wettelijke verplichting tot
actieve beschikbaarstelling wil, omdat er reeds een recht komt om
informatie op te vragen. Deze leden vinden dit een wat magere uitleg. Zij
zijn namelijk van mening dat er veel meer nieuwe en innovatieve
toepassingen van hergebruik van gegevens zouden kunnen ontstaan bij
actieve beschikbaarstelling. Immers, als potentiële gebruikers niet op de
hoogte zijn van het bestaan van gegevens, kunnen zij deze ook moeilijk
opvragen. Zij vragen daarom waarom het kabinet geen actieve beschikbaarstelling van open data wil verplichten.
Verder constateren de leden van deze fractie dat voor de rijksoverheid het
principe «open, tenzij» zal worden gehanteerd. Zij vragen welke
voorwaarden worden gehanteerd bij de «tenzij».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

4

II Reactie van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Visie en ambitie
De leden van de VVD-fractie geven aan een heldere visie en ambitie te
missen in de kabinetsreactie op het eerste en tweede trendrapport open
data van de Algemene Rekenkamer. Zij vrezen dat daardoor kansen op
hergebruik worden gemist.
Onze netwerksamenleving verwacht dat het openbaar bestuur actief
aansluiting zoekt bij de samenleving en daartoe transparant, faciliterend
en toegankelijk is. Actieve beschikbaarstelling van overheidsdata is
daarbij essentieel. Door burgers toegang te verlenen tot de gegevens die
overheden voor de uitvoering van hun taken verzamelen en beheren,
krijgen zij beter inzicht in de prestaties die de overheid levert en kunnen zij
daarop beter invloed uitoefenen. Bovendien bieden open data volop
kansen voor burgers en bedrijven om nieuwe digitale diensten en
toepassingen te ontwikkelen.
De ambitie van het kabinet is om ervoor te zorgen belemmeringen bij de
toegankelijkheid en het hergebruik van overheidsdata zo veel mogelijk
weg te nemen. Open data dienen zonder kosten, in een zo ruw mogelijke
vorm, vrij van rechten en zonder registratie verkrijgbaar te zijn. Ze zijn
computer verwerkbaar, voorzien van goede metadata, actueel en worden
ontsloten via data.overheid.nl.
Timing kabinetsreactie
De leden van de VVD en die van D66 vragen zich af waarom de kabinetsreactie op het eerste trendrapport zo lang op zich heeft laten wachten.
Tevens vraagt de VVD waarom de kabinetsreactie vrij kort voor de
behandeling van de Wet hergebruik van overheidsinformatie naar de
Kamer is gestuurd.
Naar aanleiding van het eerste trendrapport open data van de Algemene
Rekenkamer (Kamerstuk 32 802, nr. 7) van 10 april 2014 heb ik overlegd
met de betrokken departementen van Financiën, Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, Economische Zaken, Infrastructuur & Milieu, Buitenlandse
Zaken en Volksgezondheid, Welzijn & Sport om te komen tot acties, die
zijn gericht op het beschikbaar stellen van overheidsdata. Met deze
departementen zijn afspraken gemaakt en diverse acties in gang gezet.
Hierbij heb ik later de bevindingen in het tweede trendrapport open data
(Kamerstuk 32 802, nr. 11) van 31 maart 2015 betrokken. Ik wilde u eerst
informeren, nadat een aantal maatregelen om de actieve beschikbaarheid
van overheidsdata te bevorderen concreet vorm hadden gekregen. Het
gaat dan om de volgende maatregelen, waarmee het kabinet de actieve
beschikbaarstelling van overheidsdata bevordert:
– Een rijksbrede inventarisatie van open data, waarover ik u informeerde
met mijn brief van 10 juli jl. (Kamerstuk 32 802, nr. 16). Doel hiervan is
inzichtelijk te maken welke data de departementen en hun uitvoeringsorganisaties in huis hebben, welke daarvan voor hergebruik beschikbaar zijn en welke gesloten blijven. Met deze actie zijn ruim 500 nieuwe
datasets getraceerd. Verder is een leidraad ontwikkeld voor het
beschikbaar stellen van open data die helpt om de afweging beschikbaar of niet beschikbaar te maken. Per departement zijn overzichten
van beschikbare datasets gepubliceerd op data.overheid.nl. Deze
overzichten zullen halfjaarlijks worden aangevuld.
– De implementatie van de Europese richtlijn voor het hergebruik van
overheidsinformatie in nationale wetgeving. Deze Wet hergebruik van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

5

–

overheidsinformatie (18 juli 2015)kent een inspanningsverplichting om
overheidsinformatie in machine leesbare en herbruikbare vorm te
verstrekken. Met deze wettelijke basis voor beschikbaarstelling is de
positie van de burger om toegang te krijgen tot overheidsdata
aanzienlijk versterkt.
De doorontwikkeling van het rijksportaal data.overheid.nl. Daarmee is
een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van een open data
infrastructuur. Organisaties met een publieke taak ontsluiten hun open
data via één centraal dataportal: data.overheid.nl. Organisaties als het
Centraal Bureau voor de Statistiek en in toenemende mate ook
gemeenten ontsluiten hun data via dit centrale open data portaal.
Bovendien kunnen burgers en bedrijven in dit portaal overheden
verzoeken bepaalde overheidsdata te ontsluiten. Op die manier kunnen
vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd.

Ik heb u de kabinetsreactie toegestuurd nadat deze acties waren uitgewerkt. Ik vond het gewenst dat de Kamer bij de behandeling van de Wet
hergebruik van overheidsinformatie over de kabinetsreactie kon
beschikken.
Wettelijke verplichting en buitenlandse voorbeelden
De leden van de VVD-fractie en die van D66 menen dat, om vaart te
krijgen in het beschikbaar stellen van open data, een wettelijke
verplichting wenselijk is. Zij vragen zich af waarom het kabinet deze
aanbeveling niet overneemt. De leden van de VVD vragen in dit verband
wat het kabinet bedoelt met een meer verplichtende aanpak. Bovendien
vragen de leden van de VVD in welke landen een wettelijke verplichting
tot actieve beschikbaarstelling is geregeld en wat daarvan de effecten zijn.
Ook de leden van de PvdA vragen of we goede buitenlandse voorbeelden
kunnen overnemen. Voorts vragen de leden hoe het kabinet de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer, om met de Tweede Kamer concrete
afspraken te maken over de aanpak van de ontsluiting van open data, gaat
uitvoeren. Daarbij merken de leden van de PvdA op dat het beschikbaar
stellen van open data nooit ten koste mag gaan van de bescherming van
de persoonlijke levenssfeer.
Het kabinetkabinetsbeleid is: open, tenzij. In de kabinetkabinetsreactie van
10 juni jl. (Kamerstuk 32 802, nr. 12) is aangegeven welk wettelijk kader
van toepassing is voor de ontsluiting van overheidsdata. Data van de
overheid worden beschikbaar gesteld, tenzij daartegen een wettelijk
bezwaar geldt. Met de inspanningsplicht om overheidsinformatie
machine-leesbaar en -herbruikbaar aan te leveren, zoals is vastgelegd in
de Wet hergebruik van overheidsinformatie, is reeds een stevige wettelijke
basis gelegd voor het beschikbaar stellen van open data (Kamerstuk
34 123). Deze wet is op 18 juli jl. van kracht geworden. De komende tijd
besteed ik met voorlichtingsbijeenkomsten en een handreiking aandacht
aan de toepassing van deze wet.
Het realiseren van een open overheid die behoudens de daarvoor
geldende wettelijke uitzonderingsgronden al haar data ontsluit, is een
complex veranderproces dat zich niet laat afdwingen met (alleen) een
wettelijke verplichting. Een handreiking, die u op data.overheid.nl kunt
vinden, en activiteiten van het leer- en expertisepunt open overheid,
helpen bij het realiseren van een open cultuur met optimale beschikbaarstelling van overheidsdata. Ondertussen maakt het kabinet vaart met de
daadwerkelijke ontsluiting van overheidsdata, bijvoorbeeld met de
rijksbrede inventarisatie van datasets. Daarbij zijn 945 datasets geïdentificeerd, waarvan er 549 beschikbaar zijn op data.overheid.nl. De Algemene
Rekenkamer constateert in het tweede trendrapport van 31 maart jl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

6

(Kamerstuk 32 802, nr. 11) een toename van het aantal initiatieven van
departementen om open data beschikbaar te stellen en daarbij de
gebruikers te betrekken. Dit is een positieve ontwikkeling in de bereidheid
tot actieve ontsluiting van open data.
Departementen lopen hierbij aan tegen vragen van juridische en ethische
aard. Niet alle gegevens zijn zonder meer geschikt om te publiceren,
bijvoorbeeld omdat ze in combinatie met andere data kunnen leiden tot
een aantasting van de persoonlijke levenssfeer. Open data mogen geen
gegevens bevatten die tot personen herleidbaar zijn. Dit betekent dat de
data vrij zijn of vrij moeten worden gemaakt van persoonsgegevens. In de
eerder genoemde leidraad open data gebruik zijn hiervoor criteria
ontwikkeld. Soms moeten gegevens handmatig worden geanonimiseerd.
In andere gevallen zijn informatiesystemen zo ingericht dat bijvoorbeeld
delen van documenten die worden gepubliceerd geen persoonsgegevens
bevatten. Methoden hiervoor zijn nog in ontwikkeling. Een voorbeeld
daarvan is «open by design», waarvan sprake is wanneer werkprocessen
vanaf het begin rekening houden met zowel privacy als openbaarheid.
Bovendien willen burgers en bedrijven betrouwbare en begrijpelijke
gegevens. De begrijpelijkheid staat soms op gespannen voet met het
uitgangspunt dat data zo ruw mogelijk, «as is», worden aangeboden.
Daarom is het soms noodzakelijk minimale bewerkingen toe te passen
voordat een dataset wordt gepubliceerd.
Gegeven de hierboven beschreven wettelijke kaders die de beschikbaarstelling van overheidsdata regelen en de reeds gemaakte voortgang, acht
het kabinet het invoeren van een wettelijke verplichting voor actieve
openbaarmaking van overheidsdata vooralsnog niet noodzakelijk.
Ik streef ernaar dat informatiesystemen steeds beter de aanmaak van
documenten en datasets die geschikt zijn voor beschikbaarstelling aan
derden gaan faciliteren. Zoals toegezegd in de kabinetsreactie en in het
overleg met uw Kamer over de Wet hergebruik van overheidsinformatie,
stuur ik u in dit najaar een nationale open data agenda toe. Daarin
informeer ik u over praktische stappen om te komen tot verdere
ontsluiting en hergebruik van open data.
Ik ga na in welke landen een wettelijke plicht tot actieve beschikbaarstelling van open data is geregeld. Ook verken ik welke voordelen en
nadelige gevolgen een wettelijke verplichting met zich meebrengt en hoe
landen met een wettelijke verplichting hiermee omgaan. De aandacht gaat
hierbij ook uit naar de mate waarin een wettelijke verplichting het tempo
van actieve beschikbaarstelling van overheidsdata beïnvloedt. De
suggestie van de PvdA om goede buitenlandse voorbeelden van open
databeleid over te nemen betrek ik daarbij. Zo heeft in de Duitsland de
bondsstaat Hamburg een wet aangenomen die actieve openbaarheid van
overheidsinformatie regelt.
Moties Schouw c.s. en Veldman c.s.
De leden van de VVD vragen hoe de bij de behandeling van de Wet
hergebruik van overheidsinformatie aangenomen moties aansluiten bij de
kabinetsreactie.
De aangenomen moties ondersteunen het kabinetsbeleid over open data.
Deze moties zijn behulpzaam bij de verdere toename van het actief
beschikbaar stellen van open data. De motie Schouw (Kamerstuk 34 123,
nr. 13) van 3 juli jl. vraagt de regering te stimuleren dat reeds vrijgegeven
data op data.overheid.nl worden gepubliceerd. Ik zal u over deze motie en
de Wet hergebruik van overheidsinformatie gezamenlijk informeren. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

7

motie Veldman (Kamerstuk 34 123, nr. 15), eveneens van 3 juli jl., verzoekt
de regering om eind 2016 alle daarvoor geschikte overheidsdata
machinaal leesbaar en gestandaardiseerd te ontsluiten. Deze motie is in
lijn met mijn ambitie om alle daarvoor geschikte overheidsdata actief
beschikbaar te stellen. In de nationale open data agenda kom ik terug op
de wijze waarop ik deze moties ga uitvoeren.
Ontsluiting en hergebruik van overheidsdata
De leden van de VVD vragen waarom het kabinet in kaart wil brengen
welke open data het grootste maatschappelijke belang hebben en waarom
pogingen worden gedaan om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.
Zij vragen zich af waarom het kabinet zich niet beperkt tot de ontsluiting
ervan, nu hergebruik nooit te voorspellen valt.
Een kerntaak van de overheid is te zorgen voor een zo goed mogelijk
aanbod van overheidsdata. Het kabinet wil het daadwerkelijk hergebruik
van data stimuleren. Daartoe is het goed om de gebruikers van open data
actief te betrekken bij het aanbod van open data, omdat de vraag naar
open data het aanbieden ervan stimuleert. Daarmee kan maatwerk
worden geleverd in het aanbod.
Saskia Stuiveling Award
De leden van de VVD vragen waarom de Stuiveling Open Data Award niet
wordt genoemd in de kabinetsreactie en hoe deze Award past dit in het
kabinetsbeleid.
De Stuiveling Open Data Award is bedoeld om goede voorbeelden van
hergebruik brede bekendheid te geven en daarmee het hergebruik te
stimuleren. De award is ingesteld bij het afscheid van mevrouw Stuiveling
als president van de Algemene Rekenkamer. Haar afscheid viel samen met
het versturen van de kabinetsreactie en de award was voor haar een
verrassing.
Kosten-batenanalyse
De leden van de VVD vragen waarom een kosten-baten analyse nog nodig
is. Zij menen dat al veel nationaal en internationaal onderzoek
beschikbaar is waaruit blijkt dat open data zowel economisch als
maatschappelijk grote betekenis hebben.
Inderdaad is al veel bekend over de maatschappelijke en economische
betekenis van open data. Het door mij aangekondigde onderzoek is
bedoeld om goed inzicht te krijgen in de kosten en de opbrengsten voor
overheidsinstanties die actieve beschikbaarstelling met zich meebrengt.
Dergelijke praktijkinzichten zijn nog niet voorhanden en kunnen een goede
basis leveren voor besluitvorming in het kabinet over investeringen in de
ontsluiting en het hergebruik van overheidsdata.
Open data zelfstandige bestuursorganen
De leden van de VVD vragen naar de ideeën van het kabinet over open
data bij instellingen als het Kadaster, Kamer van Koophandel en Centraal
Bureau voor de Statistiek. Zij willen weten hoe wordt omgegaan met het
verdienmodel van organisaties die deels samenhangen met de verkoop
van open data. Ook vragen de leden hoe wordt omgegaan met de
zelfstandige bestuursorganen en rechtspersonen met een wettelijke taak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

8

De Wet hergebruik strekt zich uit over alle organisaties met een publieke
taak. Voor deze organisaties geldt dus in ieder geval een inspanningsverplichting om informatie zo veel mogelijk in de vorm van open data
openbaar te maken, als een burger daar om vraagt. In de Wet hergebruik
van overheidsinformatie is voorzien in een uitzonderingspositie voor het
Kadaster en de Kamer van Koophandel voor het in rekening brengen van
marginale verstrekkingskosten bij het publiceren van open data. Met het
CBS zijn afgelopen jaar afspraken gemaakt over de ontsluiting van hun
data via data.overheid.nl.
Open data in zorg en sociale domein
De leden van de PvdA zien open data als een waardevol instrument om de
burger inzage te geven in de besteding van collectief geld. Zij noemen de
zorg en het sociale domein als terreinen waarop inzage in de effectiviteit
van uitgaven kan worden versterkt en vragen om een bespiegeling hierop.
Beschikbaarstelling en hergebruik van open data bieden burgers meer
mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de lokale democratie. Het
kabinet beschouwt open data dan ook als een kansrijk middel om burgers
meer inzicht te geven in de besteding van publieke middelen. De Minister
van Financiën heeft daarom voor het Rijk een plan uitgestippeld om alle
financiële data die open kan, open te stellen. In het kader van Open
overheidsbeleid en de agenda lokale Democratie stimuleert het kabinet
het vrijgeven van financiële data op lokaal niveau. Beschikbare data over
begroting en uitgaven op lokaal niveau kunnen de lokale democratie
versterken, doordat een dialoog mogelijk wordt over de bestedingen en
de keuzes die het lokale bestuur maakt. Zo heb ik de Open State
Foundation de opdracht gegeven om de website www.openspending.nl te
ontwikkelen, waarop begrotingsinformatie van alle gemeenten ontsloten
wordt. Daarnaast probeer ik in het kader van open verantwoording samen
met gemeenten steeds meer gedetailleerde financiële gegevens
beschikbaar te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 802, nr. 17

9