Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2174
Vragen van het lid Schaart (VVD) aan de minister van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie over het mogelijke vertrek van onderzoeksinstituut
voor de ruimtevaart ESTEC (ingezonden 19 maart 2012).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie), mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (ontvangen 11 april 2012).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Nederland moet vrezen voor vertrek van
ruimtevaart»?1
Antwoord 1
Ja.
Van deze gelegenheid maak ik gebruik om u te attenderen op bijgaand artikel
«Ruimtevaart is voorlopig nog niet weg», gepubliceerd in het Leidsch
Dagblad van 22 maart 2012.2
Vraag 2
Deelt u de mening dat ruimtevaart een belangrijke sector is waar veel
innovatie uit voort komt? Hoe wordt de ruimtevaartsector betrokken bij het
vormgeven van het bedrijfslevenbeleid?
Antwoord 2
Ja. De ruimtevaartsector is actief betrokken bij de vormgeving en invulling
van het Topsectorenbeleid als onderdeel van de topsector High Tech
Systemen & Materialen (HTSM). Ruimtevaarttoepassingen zijn ook van groot
belang voor topsectoren zoals Agro & Food, Energie, Life Sciences, Logistiek
en Water.
Vraag 3
Bent u bekend met de brede maatschappelijke toepassingen van ruimtevaart
en de impact daarvan op het dagelijks bestaan, nu en in de toekomst?

1
2

ah-tk-20112012-2174
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Metro, 12 maart 2012.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, daar ben ik bekend mee. Vandaar onder meer dat het Netherlands Space
Office in mijn opdracht op 21 maart 2012 een Satelliet Data Portaal heeft
geopend om juist een extra stimulans te geven aan dergelijke maatschappelijke toepassingen. Het Portaal richt zich in eerste instantie op het bevorderen
van precisielandbouw. De inzet is evenwel om in de toekomst tal van andere
toepassingen te faciliteren.
Vraag 4
Wat is uw visie op de economische bijdrage die de ruimtevaartsector, en
specifiek het European Space Research and Technology Centre (ESTEC),
kunnen leveren aan de Nederlandse economie in de komende 5 jaar?
Antwoord 4
Het topteam High Tech Systemen & Materialen (HTSM) werkt op dit moment
aan de formulering van een «White paper» over de relatie tussen ESTEC en
de Nederlandse kenniswereld (universiteiten, kennisinstellingen zoals TNO en
bedrijven). Zie voorts mijn antwoord op vraag 5.
Vraag 5
Bent u voornemens over het onderwerp ruimtevaart en uw visie hierop
binnenkort aan de Kamer een brief te sturen? Zo ja, wanneer kunnen we die
verwachten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, het is mijn voornemen om voor deze zomer een beleidsbrief over het
ruimtevaartbeleid aan uw Kamer aan te bieden, inclusief de prioritering die
het kabinet kiest binnen dit beleidsterrein voor de komende jaren. In deze
brief wil ik ook mijn reactie en visie geven op het aangekondigde «White
paper» van het Topteam HTSM over de relatie tussen ESTEC en de Nederlandse economie, inclusief de ruimtevaartsector. Zie ook het antwoord op
vraag 7.
Vraag 6
Hoeveel bedraagt de lidmaatschapsbijdrage van Nederland aan European
Space Agency (ESA) momenteel? Hoe hoog is daarnaast de bijdrage voor
deelname aan optionele programma’s?
Antwoord 6
Bijdragen Nederland (Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en OCW) aan de
ESA-begroting in 2012 (in miljoenen euro’s)
Omschrijving

2012

Totaal

€ 60

Verplicht:
– General Budget + Kourou
– Wetenschappelijk programma

€ 36
€ 13
€ 23

Optionele programma’s:
– Aardobservatie
– Lanceerders
– Bemande Ruimtevaart/International Space Station
– Robot Exploratie
– Telecom & Integral Applications
– Navigatie
– Technologie steun

€ 24
€ 1,943
€ 5,363
€ 8,564
€ 0,300
€ 6,864
€ 0.037
€ 1,150

Toelichting op deze cijfers: het betreft hier de jaarlijkse kasuitgaven aan ESA,
die voortvloeien uit de programma’s waar tijdens de ministerraad van 2008
en eerder verplichtingen voor zijn aangegaan. De kasbehoefte van ESA voor
een programma verschilt van jaar tot jaar, afhankelijk van de fase van de
projecten. Het ligt voor de hand dat in aanloop naar een nieuwe ministerraad
een aantal oude programma’s aflopend is en de kasbehoefte tijdens de
looptijd afneemt. Verder verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe komen deze bijdragen tot stand? Worden zij ieder jaar toegekend door
middel van subsidieaanvragen of komen zij op een andere manier tot stand?
Voor welke periode worden deze bijdragen vastgesteld?
Antwoord 7
Voor de verplichte ESA-programma’s wordt op de ministersconferenties, die
in principe iedere 3 jaar plaatsvinden, gezamenlijk besloten over de hoogte
van het budget. Daaraan dragen ESA-lidstaten naar rato van het Bruto
Nationaal Product bij. Voor de optionele programma’s besluiten de landen
individueel over de hoogte van hun bijdragen, op basis van de voorgestelde
inhoud van de programma’s. Op de ministersconferentie definiëren de landen
hun inzet. Dit kan aanleiding geven tot onderhandelingen ter plekke.
Zodra meer bekend is over de voorstellen van ESA voor de komende
ministersconferentie (naar verwachting deze zomer) zal ik, samen met mijn
collega’s van OCW en van Infrastructuur en Milieu uw Kamer vóór de
ministersconferentie per brief informeren over de voorgenomen Nederlandse
inzet, inclusief de optionele programma’s.
De duur van de programma’s (en dus de periode waarvoor moet worden
betaald) varieert van programma tot programma. De hoogte van de jaarlijkse
betalingen aan ESA wordt in overleg met ESA vastgesteld, meestal via een
vooraf bepaald kasritme. Dat kan voor ieder land verschillend zijn.
Vraag 8
Kunt u een overzicht geven van de bijdragen van de overige Europese
lidstaten waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de lidmaatschapsbijdrage en de bijdragen aan optionele programma’s?
Antwoord 8
De lidmaatschapsbijdrage aan de verplichte programma’s is gebaseerd op het
Bruto Nationaal Product van alle ESA-lidstaten. Het Nederlandse aandeel is
4,67% van het totale budget van de ESA verplichte programma’s in de
periode 2009–2011.
Alle ESA-lidstaten:
België
Denemarken
Duitsland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
Noorwegen
Oostenrijk
Portugal
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
Zweden
Zwitserland
Totaal

2,71%
1,76%
20,65%
1,41%
15,49%
1,86%
1,23%
12,27%
0,23%
4,67%
2,24%
2,20%
1,24%
7,99%
0,82%
17,40%
2,64%
3,19%
100,00%

Daarenboven draagt Canada als geassocieerd land een extra 3,79% bij aan de
verplichte programma’s.
In de jaren 2009 – 2011 heeft ESA respectievelijk € 698,1 miljoen, € 687,4
miljoen en € 739,0 miljoen ontvangen voor de verplichte programma’s.
Nederland heeft daaraan respectievelijk € 32,6 miljoen, € 32,1 miljoen en
€ 34,5 miljoen bijgedragen.
In de optionele programma’s, waarop tijdens de vorige ministersconferentie
in 2008 in Den Haag is ingeschreven, draagt Nederland gemiddeld 2,55% bij.
Dat is iets meer dan de helft van het Bruto Nationaal Product-aandeel van
Nederland.
De tabel voor alle landen is:
België

5,97%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Canada
Denemarken
Duitsland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
Noorwegen
Oostenrijk
Portugal
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
Zweden
Zwitserland
Totaal

0,43%
0,61%
29,97%
0,24%
24,59%
0,15%
0,36%
13,92%
0,54%
2,55%
1,29%
1,52%
0,23%
5,59%
0,25%
5,77%
2,06%
3,94%
100,00%

Deze inschrijvingen in 2008, en de overgebleven verplichtingen uit eerdere
ministersconferenties, leidden voor Nederland tot kasbetalingen in de periode
2009–2011 van respectievelijk € 69 miljoen, € 64,2 miljoen en € 49,7 miljoen.
Vraag 9
Heeft u actueel inzicht in de economisch vermenigvuldigingsfactor die
ontstaat ten opzichte van de nederlandse contributie aan ESA, door het feit
dat ESTEC in Nederland is gevestigd en het ongetwijfeld direct economische
effect daarvan?
Antwoord 9
Volgens rapportage door ESTEC bedragen de ESTEC-uitgaven in Nederland in
2011 in totaal € 358 miljoen. Dit betreft salarisuitgaven, programmagerelateerde inkopen/kosten, kosten voor informatietechnologie, reis- en verblijfuitgaven en uitgaven van ESTEC-bezoekers.
Nederland heeft in 2011 € 84 miljoen bijgedragen aan de ESA-begroting en
-programma’s. Dit resulteert in een vermenigvuldigingsfactor van 4,26.
Vraag 10
Deelt u de mening dat het voor ESTEC van belang is dat er lange termijn
zekerheid geboden wordt ten aanzien van de financiering van de Nederlandse
bijdragen aan ESA? Zo ja, kunt u zo snel mogelijk, maar uiterlijk over drie
maanden uitsluitsel geven over de financiering van ESA? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
ESTEC is voor haar toekomstige activiteiten afhankelijk van de inschrijvingen
van de ESA-lidstaten op de financiering van de programma’s die in Noordwijk
worden uitgevoerd. Tijdens de ESA-ministersconferentie van 20 en 21 november 2012 zal door alle ESA-lidstaten duidelijkheid worden geboden over hun
bijdragen aan de ESA-begroting in de periode 2013–2015.
Een eerder uitsluitsel van Nederland over zijn bijdrage zal van gering belang
zijn voor de ESTEC-programma’s, want daarvoor is het totale overzicht van
alle bijdragen van de ESA-lidstaten van belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4