Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 317

JBZ-Raad

Nr. 721

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 25 oktober 2021
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid en de vaste commissie
voor Europese Zaken hebben op 6 oktober 2021 overleg gevoerd met
mevrouw Broekers-Knol, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, over:
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 28 september 2021 inzake geannoteerde agenda JBZ-Raad 7–8 oktober 2021 (Kamerstuk 32 317, nr. 709);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
8 september 2021 inzake verslag van de ingelaste JBZ-Raad
van 31 augustus 2021 (Kamerstuk 32 317, nr. 706);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
5 november 2019 inzake het verstrekken van Maltese paspoorten aan niet-EU-investeerders (Kamerstuk 30 573, nr. 177);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
1 juli 2021 inzake reactie op het verzoek van het lid Van
Meijeren, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden van
8 juni 2021, over het bericht «Denemarken verscherpt
asielbeleid: opvang in «gastland» buiten Europa» (Kamerstukken 19 637 en 32 317, nr. 2753);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
2 juli 2021 inzake reactie op het artikel van The Guardian over
pushbacks (Kamerstukken 32 317 en 19 637, nr. 699);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
5 juli 2021 inzake Nederlandse inzet in het Europese Grens- en
Kustwacht Agentschap 2021 (Kamerstuk 32 317, nr. 700);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
7 juli 2021 inzake antwoorden op vragen commissie over
onder andere de geannoteerde agenda informele JBZ-Raad
15-16 juli 2021 (vreemdelingen en asiel) (Kamerstuk 32 317,
nr. 695) (Kamerstuk 32 317, nr. 701);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
8 juli 2021 inzake verordening inzake het Asielagentschap van
de EU (EUAA-Verordening) (Kamerstuk 22 112, nr. 3154);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
26 augustus 2021 inzake ingelaste JBZ-Raad 31 augustus
(Kamerstuk 32 317, nr. 704);

kst-32317-721
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

1

–

–

de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
30 augustus 2021 inzake antwoorden op vragen commissie
over de ingelaste JBZ-Raad 31 augustus (Kamerstuk 32 317,
nr. 704) (Kamerstuk 32 317, nr. 707);
de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
2 september 2021 inzake reactie op het speciale verslag van
de Europese Rekenkamer (ERK) over Frontex «Ondersteuning
van het beheer van de buitengrenzen door Frontex: tot nog toe
onvoldoende doeltreffend» (Kamerstuk 32 317, nr. 705).

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De fungerend voorzitter van de commissie voor Justitie en Veiligheid,
Van Meenen
De fungerend voorzitter van de commissie voor Europese Zaken,
Belhaj
De griffier van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid,
Brood

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

2

Voorzitter: Van Nispen
Griffier: Tielens-Tripels
Aanwezig zijn dertien leden der Kamer, te weten: Azarkan, Bisschop,
Ceder, Jasper van Dijk, Ellemeet, Koekkoek, Kuik, Markuszower, Van
Meijeren, Van Nispen, Piri, Podt en Valstar,
en mevrouw Broekers-Knol, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.
Aanvang 12.01 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag. Van harte welkom bij dit commissiedebat van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid over de formele JBZ-Raad die op 7
en 8 oktober zal plaatsvinden. U ziet allemaal dat er een hoge opkomst is
bij dit debat, maar we hebben echt maar tot uiterlijk 14.30 uur de tijd
omdat het tweeminutendebat vooraangekondigd is en we rekening
hebben te houden met de plenaire agenda. Ik doe daarom een beroep op
u allen. We hebben een maximale spreektijd van drieënhalve minuut. Die
ga ik strikt hanteren. Ik wil u twee interrupties toestaan in de eerste
termijn, maar als u die alle gaat benutten, wordt het ook krap. Dat is dus
ook niet in uw belang. Ik doe in ieder geval een beroep op u om het heel
kort en bondig te doen. Dus we doen maximaal twee interrupties in
tweeën, zeer kort en bondig.
Laat ik ook de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de ambtenaren van harte welkom heten. Fijn dat u er allen bent. We kunnen van
start gaan met dit commissiedebat. Als eerste geef ik het woord aan
Jasper van Dijk van de SP.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dank u, voorzitter. Er is veel onrust rond de grenzen van Europa, maar
toch is er nauwelijks samenwerking rond migratie. Hoelang gaat dit nog
duren? Hoelang blijft de regering nog geloven in een migratiepact? Erkent
de Staatssecretaris dat dit volledig platligt door landen die helemaal niets
willen doen? De problemen zijn groot. Kijk naar Polen en Litouwen, waar
vluchtelingen vanuit Wit-Rusland letterlijk in het grensgebied worden
gedumpt. Vervolgens kunnen ze geen kant op en wordt het gebied
hermetisch afgesloten. Pers en hulp zijn niet toegestaan. Er zijn al zes
doden gevallen. Dit is walgelijk en ontoelaatbaar. Loekasjenko hanteert
een verwerpelijke werkwijze, maar die mag er niet toe leiden dat
vluchtelingen het slachtoffer worden. Deelt u die mening? Gaat u in de
JBZ-Raad erop aandringen dat Polen hulp toelaat in dat gebied? Ik
overweeg een motie op dat punt.
Voorzitter. Hoe staat het met de opvang van vluchtelingen in Griekenland
en hoe staat het met de opvanghuizen van de Staatssecretaris voor
kinderen? Kan zij een update geven? Wat onderneemt zij tegen de
omstreden pushbacks?
Voorzitter. Dan Afghanistan. Bent u bereid om Afghanistan als een
onveilig land te bestempelen en het besluitmoratorium hieromtrent op te
heffen, zodat Afghanen gewoon recht op asiel krijgen?
Voorzitter. Dan het stuitende interview met de Staatssecretaris van
afgelopen weekend. Daarin schoffeert zij de Kamer met een aantal heftige
uitspraken. «Alle Afghaanse families helpen, dat gaat niet lukken.» Ze
goochelt met cijfers. «100.000 mensen, dat kunnen we niet aan.» Dit gaat
rechtstreeks in tegen de motie-Belhaj, die breed door de Kamer is
aangenomen. De Staatssecretaris ratelt nog iets over de braindrain, een
argument dat nota bene ook door de taliban wordt gebruikt. Dit gaat om
mensen die vluchten voor hun leven. Hoe kunt u dan het argument van de
braindrain inzetten om mensen tegen te houden? Want dat is wat u
impliceert. Het is volstrekt onaanvaardbaar en u heeft lak aan de wens van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

3

de Kamer. Op 3 oktober komt er dan een obligaat excuusbriefje: «Ik wil de
dilemma’s schetsen.» Dank je de koekoek. De Staatssecretaris heeft
uitspraken doelbewust gedaan en heeft mensen angst aangejaagd door
aantallen op te blazen. Nu terugkrabbelen is too little too late. De
Staatssecretaris gaat niet voor het eerst de fout in. De vraag is dus:
waarom zouden we haar nog vertrouwen? Waarom zou zij degene zijn die
de motie-Belhaj naar behoren gaat uitvoeren? Haar collega’s zijn al
afgetreden vanwege traag optreden, maar deze Staatssecretaris wil
eigenlijk helemaal niet optreden. Zij vindt zelf dat ze mag blijven zitten,
zegt ze in de krant, want «een motie van afkeuring is maar een gele kaart».
Maar deze Staatssecretaris gaat dit weekend opnieuw in de fout en krijgt
dus nóg een gele kaart. U weet wat dat betekent. Daarom wil ik de ruimte
hebben om na dit debat een motie te kunnen indienen.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Markuszower van de PVV.
De heer Markuszower (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik hou mijn hart vast, want onze Staatssecretaris
gaat naar de JBZ-Raad. Zij gaat daar samen met haar Europese collega’s
praten over immigratie. De inzet zal vast en zeker zijn om ongewenste
immigratie naar Europa te beperken. Maar we weten allemaal dat de
Europese collega’s van mevrouw Broekers-Knol er juist alles aan zullen
doen om niet minder, maar meer buitenlandse indringers toe te laten tot
Europa: meer islam, meer criminaliteit, meer uitzuigers van onze
verzorgingsstaat. We weten ook dat die hijgerige ChristenUnie- en
schijnheilige D66-collega’s van mevrouw Broekers-Knol juist Nederland
willen overspoelen met nog meer gevaarlijke vreemdelingen. We weten
bovendien dat bijna alle andere partijen in deze Kamer dat toejuichen.
Wij kunnen niet anders dan constateren dat de VVD van mevrouw
Broekers-Knol dat allemaal laat gebeuren. Ook de VVD faciliteert heel veel
meer immigratie. Nederland bezwijkt aan de massa-immigratie van de
kabinetten-Rutte. Mevrouw Broekers-Knol staat erbij en kijkt ernaar. Onze
grenzen staan wagenwijd open. Iedereen komt binnen en niemand gaat er
meer uit. Het is alsof wij geen Staatssecretaris Asiel en Migratie hebben.
En als mevrouw Broekers-Knol bij hoge uitzondering een helder moment
heeft en de waarheid zegt, namelijk dat Nederland helemaal geen 100.000
Afghanen in Nederland kan opvangen, wordt ze direct teruggefloten door
haar enge coalitiegenoten. En het erge is, voorzitter: mevrouw
Broekers-Knol laat zich dan ook als een klein kind terugfluiten. Zij biedt
nederig haar excuses aan. Wat een slappe knieën! Wat een angsthaas!
Daarom houd ik mijn hart vast voor de aankomende JBZ-Raad. In die
donkere, duistere Europese achterkamertjes zal mevrouw Broekers-Knol
wederom bezwijken onder de druk van de überlinkse pleitbezorgers van
meer immigratie. De zelfhaat in die kringen is gigantisch. En mevrouw
Broekers-Knol zal daar helemaal niks voor elkaar krijgen. Ze kan wat mij
betreft beter thuisblijven en lekker door blijven slapen. Want, voorzitter, zo
veel incompetentie als mevrouw Broekers-Knol heeft laten zien, kan
Nederland niet verdragen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een interruptie van de heer Ceder. Ik herinner alle leden
eraan dat we interrupties met het oog op de tijd zo kort en bondig
mogelijk houden.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ik heb een vraag aan de PVV. U heeft gelezen dat de Sloveense voorzitter
het ook wil hebben over grensscreening. Dat spreekt u misschien wel aan.
Bent u het met mij eens dat grensscreening alleen kan werken als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

4

Europese landen ook praten over herverdeling en een sleutel? Bent u het
met me eens dat zo’n grensscreening eigenlijk niet mogelijk is als ze dat
niet doen? En als u dat constateert, constateert u dan ook dat uw eigen
standpunt niet de oplossing is voor de problemen die u zelf schetst?
De heer Markuszower (PVV):
Nee, Europa moet helemaal geen rol hebben in grensscreening. We
moeten allereerst grenzen hebben. We moeten hele hoge hekken en dikke
grensmuren bouwen als dat nodig is. We moeten op slimme manieren de
grenzen bewaken, maar we moeten ook op ouderwetse manieren de
grenzen dicht doen. Er moet niemand meer binnenkomen. We moeten
niemand meer verdelen. En als mensen dáár in nood zijn of dáár zeggen
in nood te zijn, dan moeten ze dáár, in die regio, worden opgevangen
door die regio. Europa moet voor zijn eigen problemen zorgen. En die
immigranten die hier binnenkomen, vaak uit islamitische landen, zorgen
voor zo verschrikkelijk veel ellende in de Europese landen, dat we niet
eens moeten denken aan screenings of herverdelingen. Dat zijn allemaal
levensgevaarlijke termen die ertoe leiden dat we nog meer islamitische
immigratie krijgen. Dat leidt tot nog meer criminaliteit en ook tot
verschrikkelijk veel kosten. Elke asielzoeker kost Nederland meer dan een
half miljoen euro. Dus deze week heeft Nederland alweer 660 miljoen euro
uitgegeven aan de opvang van asielzoekers. We kunnen het niet meer
betalen. Nederland kan het niet meer aan ...
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Markuszower (PVV):
Het is levensgevaarlijk, want ze brengen ziektes met zich mee en ze
verkrachten onze vrouwen.
De voorzitter:
Ook de antwoorden mogen korter. Er is een interruptie van de heer
Azarkan.
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter, ik heb echt een punt van orde. We hebben in de afgelopen
jaren de meest walgelijke kwalificaties gehoord van de PVV. Ik heb ze tot
mijn spijt moeten aanhoren, maar ik vind de kwalificatie dat mensen
ziektes meenemen ... Op deze manier over mensen praten, doet geen
recht. Ik vraag de heer Markuszower – en ik ken hem ook echt anders – om
daar gewoon afstand van te nemen en dat terug te nemen. Dat is
mensonwaardig. Dat siert u niet. En dat siert uw ambt totaal niet.
De voorzitter:
Helder punt van orde. De heer Markuszower voor een reactie.
De heer Markuszower (PVV):
Het is wetenschappelijk bewezen dat mensen uit verre regio’s die
hiernaartoe komen – de asielzoekers maar ook andere migranten uit verre
oorden – allerlei ziektes met zich meebrengen, die in Nederland al bijna
niet meer voorkwamen. Ik noem een veel hoger percentage tuberculose
dan het percentage dat tot voor kort hier aan de orde was. Ik noem ook
hiv en difterie. Dat zijn allemaal ziektes. U kunt de ziekenhuizen erop
navragen. Daar is heel veel onderzoek naar gedaan, niet alleen in
Nederland maar ook in West-Europa. Dus ja, ze brengen ziektes mee. En
qua misdrijven, want daar doelde ik ook op, kan ik het volgende zeggen.
In 2020 hebben vreemdelingen in Nederland 4.500 misdrijven gepleegd.
Daar zaten 230 bedreigingen tussen. Er was 42 keer sprake van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

5

seksueel misdrijf. Er was 34 keer sprake van een levensmisdrijf. Dat zijn
allemaal gewoon cijfers uit Nederland.
De voorzitter:
Het punt van orde was duidelijk. Ik constateer dat u uw woorden niet
terugneemt, meneer Markuszower?
De heer Markuszower (PVV):
Dat zijn 12 misdrijven door vreemdelingen per dag.
De voorzitter:
Meneer Markuszower, het was een reactie op een punt van orde. Ik
constateer dat u de woorden niet terugneemt, waar net om verzocht is.
Ik stel voor om dit debat te vervolgen. Ik geef het woord aan mevrouw
Ellemeet van GroenLinks.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Excuus, mevrouw Ellemeet. Ik geef nog even het woord aan de heer
Azarkan voor een reactie op de woorden van de heer Markuszower.
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter, het is echt te walgelijk voor woorden. Het feit dat de heer
Markuszower daarin volhardt, geeft maar des te meer aan wat een
extreemrechtse, xenofobe en mensonterende partij de PVV geworden is.
Het geeft ook aan wat voor gevecht ze moeten aangaan met andere
rechtse partijen om maar dat geluid te laten blijken. Net als je denkt dat
het niet walgelijker kan, is er altijd nog Markuszower die daaroverheen
gaat. Het is echt walgelijk!
Voorzitter. Ik heb een andere vraag. De heer Markuszower zegt eigenlijk
dat je dikke, vette muren om Europa heen moet zetten en het liefst ook om
Nederland. Is het nou andersom? Als ik hem goed beluister, dan zegt hij
dat je goed moet wegblijven bij die vreemdelingen. Zouden we Nederland
dan ook zo moeten maken dat wij geen zaken meer doen met mensen in
andere landen en dat we niet meer op reis gaan? Dat zou eigenlijk de
beste oplossing zijn. Gewoon muren van 100 meter om Nederland heen
bouwen, niemand gaat het land uit, niemand komt het land in en je hoeft
het land ook niet te bewaken. Is dat het toekomstbeeld van de PVV?
De heer Markuszower (PVV):
Ikzelf vind het een heel interessante gedachtegang om zo veel mogelijk
verwijderingen te kiezen met landen die lid zijn van de islamitische
gemeenschap. Hoe noemen we dat, de IOC of zo? Maar daar gaat dit
debat niet over. In dit debat gaat het over hoe we ervoor zorgen dat we de
immigratie beperken. Dat is überhaupt de opdracht van alle Europese
leiders in de JBZ-Raad, de raad waar Broekers-Knol naartoe gaat. Iedereen
wil inmiddels de immigratie beperken. Wij als PVV constateren dat dat
helemaal niet gebeurt. Op zich is er best consensus over dat de irreguliere
immigratie beperkt moet worden. Wij als PVV gaan nog verder: wij
zeggen dat we de grenzen moeten sluiten voor alle asielzoekers en
immigratie uit alle islamitische landen. Laten we daar nou mee beginnen.
Dan kunnen we al die hele grote vraagstukken die helemaal niet in dit
debat thuishoren, een andere keer bespreken. Daar zou je namelijk een
soort overstijgend meerjarendebat over moeten voeren. Laten we nou
alsjeblieft de grenzen sluiten voor asielzoekers. Het kost ons te veel geld
en ze brengen te veel ellende met zich mee. Daarnaast moeten we ook de
grenzen sluiten voor migranten uit islamitische landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

6

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Ellemeet van GroenLinks.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. 100.000 Afghanen die naar Nederland komen. Dat
is het beeld waar de Staatssecretaris dit weekend mee zwaaide in het AD.
Ze voegde er vervolgens aan toe dat we dat niet aankunnen. Dat getal van
100.000 slaat nergens op, en dat weet de Staatssecretaris heel goed, want
ze zat zelf bij de debatten waar die mails zijn besproken. Ze ondertekende
zelf de brief met antwoorden op Kamervragen waarin helder staat dat er
veel dubbelingen in de 23.000 mails zitten en dat ten onrechte de
suggestie was gewekt dat het om 23.000 individuele mensen ging. En toch
herhaalt de Staatssecretaris dit misleidende frame in het AD.
Vervolgens zegt ze dat ze haar woorden zorgvuldiger had moeten kiezen.
Dat had ze inderdaad moeten doen. Het gaat hier namelijk niet om een
toevallige passant die bij het winkelen een microfoon onder haar neus
gedrukt krijgt en om haar mening wordt gevraagd. Het gaat hier om de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, die een heel team van
ambtenaren heeft dat haar voorbereidt op dit soort interviews. Kan de
Staatssecretaris in ieder geval glashelder toegeven dat wat ze heeft
gezegd over die 100.000 Afghaanse vluchtelingen, onjuist en misleidend
is? En kan ze haar excuses aanbieden voor de mate waarin ze hiermee het
draagvlak voor vluchtelingen in Nederland ondermijnt?
De Staatssecretaris zei ook in het AD dat zij vreest voor een braindrain uit
Afghanistan. De boodschap van de Staatssecretaris aan bedreigde,
ondergedoken tolken en aan vrouwelijke rechters is dus: blijf daar maar,
want anders is het slecht voor de Afghaanse economie.
Voorzitter. De uitspraken van de Staatssecretaris passen helaas in een
patroon van tegenzin om Afghaanse vluchtelingen te helpen. De Kamer
wilde in 2019 al dat Afghaanse tolken hierheen zouden worden gehaald,
maar de IND begon pas op 11 mei 2021 met het actief begeleiden van
tolken bij hun aanvraag. Pas op 14 augustus – als de taliban al Kabul
binnentrekken – worden er versneld visa verstrekt voor de tolken om uit te
reizen. Ik begrijp inmiddels dat het helemaal niet zo vlot met de
verstrekking van visa aan de overige groepen – iets waar in de motieBelhaj om wordt gevraagd – terwijl dat andere landen wel lukt. Ik vraag
aan de Staatssecretaris: hoe kan dat?
De gebrekkige inzet van deze Staatssecretaris om vluchtelingen te helpen
en daar draagvlak voor te creëren, heeft voor veel mensen in negatieve
het verschil gemaakt in hun leven. GroenLinks rekent dat deze Staatssecretaris aan. Ik hoop dat zij bereid is oprechte spijt te betuigen en ons het
vertrouwen te geven dat zij van plan is de komende tijd, tot we een nieuw
kabinet hebben, een betere Staatssecretaris te zijn. Daar kan ze vandaag al
mee beginnen door snel ruimhartig visa te verstrekken aan de groep van
de motie-Belhaj en toe te zeggen dat zij op de highlevelbijeenkomst voor
het opvangen van Afghaanse vluchtelingen morgen een ruimhartige
toezegging namens Nederland zal doen om enkele honderden van de
meest kwetsbare vluchtelingen uit buurlanden hierheen te halen. Is zij
daartoe bereid?
Voorzitter, hier wil ik het bij laten. Ten slotte sluit ik aan bij de wens om zo
snel als mogelijk na dit debat een tweeminutendebat te voeren.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Koekkoek van Volt.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dank u wel, voorzitter. We praten vandaag met een Staatssecretaris die
onwaarheden vertelt, Afghanen probeert terug te sturen zes dagen voor
de val van Kabul, en instemt met het bestempelen van vluchtelingen als
illegale migranten. De maat is vol. Al jaren is Nederland bezig met fort

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

7

Europa op papier te zetten onder het mom van een gezamenlijk migratiepact. En nu wordt zelfs de crisis in Afghanistan gebruikt om asiel nog
verder te criminaliseren.
Taal doet ertoe, voorzitter. Zeker de taal van een Staatssecretaris in het
Algemeen Dagblad en de taal in de conclusies van de Europese ministerraad. Deze Staatssecretaris voedt samen met haar collega’s bewust het
angstbeeld voor de vluchteling, de vluchteling als terrorist, de vluchteling
als crimineel, de vluchteling als te veel. Op 31 augustus duidden de
Raadsministers collectief Afghaanse vluchtelingen aan als illegale
migranten. Er werd louter besloten om de buitengrens te beschermen. In
de vorige Raad zagen we dit taalgebruik in de conceptverklaring al
aankomen. De Staatssecretaris lijkt er totaal niets aan gedaan te hebben
om ervoor te zorgen dat het taalgebruik in lijn is met onze eigen waarden,
de rechtsstaat en internationale verdragen. Mijn vraag is daarom of de
Staatssecretaris blij is met deze conclusie. Is zij tevreden over het
taalgebruik?
Voorzitter. Deze conclusies zijn leidend voor de Europese Commissie. Dat
betekent dat er dus al een maand lang niets gebeurt met betrekking tot
humanitaire hulp. Daardoor zal zeer waarschijnlijk het noodplan voor
migratie louter worden ingezet op opvang in de regio, grensbewaking en
de hervestiging van Afghanen die in Nederland uitgeprocedeerd zijn. Dit
is namelijk het mandaat dat de Raad, inclusief de Nederlandse Staatssecretaris, gegeven heeft. Mijn vraag is dan ook: welke verklaringen kunnen
wij verwachten na déze JBZ-Raad? Zal de Staatssecretaris zich deze keer
wél inzetten voor vooruitgang op EU-niveau met betrekking tot humanitaire hulp en, zo ja, op welke manier?
Voorzitter. Op de agenda staat ook het migratiepact, een pact waar Volt
zich grote zorgen over maakt. Deze week wordt louter onderhandeld over
het versterken van de buitengrens, het inzetten van preventieve hechtenis
en visasancties voor landen die migranten niet terugnemen. Fort Europa
staat dus weer op de agenda. Besproken worden juist die onderdelen die
Europa nog verder dichtzetten, die asiel criminaliseren en die aan
mensenrechten tornen. Zijn we echt zo wanhopig dat zelfs internationale
verdragen en het recht op asiel niet langer leidend zijn, dat wij willens en
wetens bijdragen aan het schenden van mensenrechten? Wanneer is het
dan genoeg? Wanneer besluiten we collectief dat de morele ondergrens
eindelijk bereikt is? Is de Staatssecretaris bereid actief opvolging te geven
aan internationale verdragen en het recht op asiel? Is de Staatssecretaris
van plan om regels en procedures omtrent asiel en migratie, die er al zijn,
beter uit te voeren en te handhaven? Heeft de Staatssecretaris alternatieven overwogen, zoals het creëren van humanitaire corridors en digitale
rechtsbijstand? Wat is haar evaluatie van zulke alternatieven?
Voorzitter. Taal doet ertoe, zeker als taal leidend is voor beleid, zeker de
taal van een Staatssecretaris verantwoordelijk voor asiel en migratie.
Hopelijk beseft de Staatssecretaris dit.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Valstar van de VVD.
De heer Valstar (VVD):
Dank, voorzitter. Als nieuw lid van deze commissie en meer specifiek deze
portefeuille kijk ik uit naar de samenwerking met de collega’s. Aangezien
de tijd kort is en de noden hoog zijn, steek ik maar direct van wal. Krap
een maand geleden stopten de evacuaties uit Afghanistan en werden
noodopvanglocaties als Harskamp geopend. Afghaanse vluchtelingen
werden verwelkomd met vuurwerk en teksten als «eigen volk eerst», een
fijn welkom als je net uit een oorlogssituatie bent gevlucht. Dat is iets
waar wij ons na 76 jaar in vrede en vrijheid bijna geen voorstelling bij
kunnen maken, hoewel de beelden uit Kabul voor zich spraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

8

Met de hoeveelheid kabaal waarmee de noodopvanglocatie in de
Harskamp werd geopend, des te geruislozer ging zij dicht. Afgelopen
maandag vertrokken de laatste Afghaanse vluchtelingen en daarmee werd
de desbetreffende locatie gesloten. En leek de rust dus al even te zijn
teruggekeerd.
Dat neemt niet weg dat de problemen nog steeds groot zijn. 11.000
statushouders zitten vast in azc’s en met het vervallen van de coronareisbeperkingen is de toestroom ook weer toegenomen. Hoewel ik me na dit
weekend realiseer dat het vragen van prognoses aan deze Staatssecretaris
niet zonder politiek gevaar is, vraag ik haar toch om een vooruitblik op de
komende maanden. Wat zijn de verwachtingen bij de instroom en de
opvang? In de geannoteerde agenda lezen wij dat er een actueel beeld
wordt geschetst van de meeste recente migratiestromen. Ik zou de
Staatssecretaris willen verzoeken om hierop zo uitgebreid en volledig
mogelijk terug te komen in het verslag van de Raad.
Bij de druk op de asielketen en de opvang helpt een recente uitspraak van
de Raad van State ook niet. Vreemdelingen die in Nederland een
asielaanvraag hebben ingediend terwijl ze in Griekenland internationale
bescherming genieten, kunnen volgens de Raad van de State niet worden
teruggestuurd, omdat de basisvoorzieningen niet op orde zijn. Het lijkt
erop dat de Grieken deze groep vrij eenvoudig een verblijfsstatus geven in
de wetenschap dat ze daarmee drie maanden lang ongehinderd door
Europa kunnen reizen. Dat wordt nog eens extra aangemoedigd door de
wetenschap dat ze binnen een maand een huis gevonden moeten hebben
in Griekenland, terwijl dit voorheen nog binnen zes maanden moest.
De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Ellemeet.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik wil even terug naar de opmerking van de heer Valstar over de politieke
risico’s van het noemen van prognoses. Ik neem aan dat hij dan ook doelt
op de 100.000 Afghanen die genoemd werden in het AD-interview. Ik zie
de heer Valstar knikken. Is hij het met GroenLinks eens dat dat niet alleen
onhandig is, maar dat het ook verstrekkende gevolgen heeft voor het
draagvlak? Als je met de dreiging komt dat we overspoeld worden met
100.000 vluchtelingen in één keer, dan is dat verwijtbaar, misleidend en
stoelt het ook niet op de feiten die de Staatssecretaris wel tot haar
beschikking had.
De heer Valstar (VVD):
Volgens mij is de Staatssecretaris daar zelf al op teruggekomen. Het getal
van 100.000 stoelde niet op een goede basis. Maar de zorgen die de
Staatssecretaris uitsprak over de toestroom van vluchtelingen, lijken mij
niet geheel onterecht als we naar de afgelopen maanden kijken.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Was de Staatssecretaris er maar echt op teruggekomen. Zij heeft gezegd
dat zij een hypothetische rekensom heeft gemaakt. Dat is wat anders dan
dat je zegt: inderdaad, ik was mij ervan bewust dat die 23.000 mails al niet
gingen om individuele aanvragen, laat staan dat het getal 100.000 ergens
op gebaseerd was. Het was misleidend, het was niet gebaseerd op de
feiten. Is de heer Valstar het met mij eens dat de Staatssecretaris dat
duidelijker moet uitspreken dan alleen maar zeggen dat er een hypothetische rekensom is gemaakt?
De heer Valstar (VVD):
Wij zijn het eens met de Staatssecretaris als zij de zorg uitspreekt dat er
een toestroom aan vluchtelingen deze kant is opgekomen. Het gaat om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

9

een toename. De Staatssecretaris heeft zelf al gezegd dat het getal van
100.000 niet ergens op gestoeld is, althans niet op de juiste basis.
De voorzitter:
Ook de heer Markuszower heeft een interruptie voor u.
De heer Markuszower (PVV):
Die 100.000 of 50.000 of 30.000, het zijn allemaal getallen. Kan de VVD
zeggen wat voor de VVD nou wel een aantal vluchtelingen is dat
Nederland het aankomende jaar of volgende week of, laten we zeggen, de
rest van 2021 kan opvangen? Hoeveel asielzoekers kan Nederland volgens
de VVD nog aan?
De heer Valstar (VVD):
Het is heel verleidelijk om aantallen te noemen, maar dat ga ik niet doen.
Volgens mij is het het belangrijkste dat we het nu nog aankunnen. Het
blijkt dat we tegen de 30.000 opvangplekken die de azc’s hebben,
aanlopen, ook omdat er 11.000 statushouders momenteel vastzitten. Dat
moeten wij de komende maanden zien te bolwerken.
De heer Markuszower (PVV):
Kan meneer Valstar van de VVD ook aangeven waarom de berekening van
mevrouw Broekers-Knol, van de eigen Staatssecretaris van VVD-huize,
niet zou kloppen? Volgens mij klopt die namelijk precies: het aantal
aanvragen maal het aantal nareizigers, inclusief gezinsmigratie. Dat klopt
precies. Het is ook in lijn met de Syrische aantallen die we hebben gezien.
Kan de heer Valstar aangeven waarom die berekening van mevrouw
Broekers-Knol, nogmaals de eigen Staatssecretaris, die de VVD nu keihard
laat vallen en een mes in de rug duwt, niet zou kloppen?
De heer Valstar (VVD):
Volgens mij is het niet aan mij om deze getallen te analyseren, maar dat
vroeg u ook niet. De makkelijke rekensom is 23.000 maal 5, maar ik heb
die 23.000 e-mails niet gelezen ...
De voorzitter:
We spreken via de microfoon. Vervolgt u uw betoog.
De heer Valstar (VVD):
Griekse statushouders moeten dus binnen een maand een huis gevonden
hebben. Lukt dat niet, dan staan ze op straat. De omstandigheden zijn
dermate verslechterd, dat niet kan worden gerekend op basisvoorzieningen als wonen, wassen en eten. Kortom, het lijkt haast een aanmoediging van de Grieken om de statushouders vooral verder Europa in te
laten trekken. De Staatssecretaris kaartte dit samen met een aantal andere
landen terecht aan bij de Europese Commissie.
Ik heb daar nog wel een aantal vragen over. Wat is daar tot nu toe uit
voortgekomen? Wat heeft de Commissie tot nu toe ondernomen richting
de Grieken? Hoe voorkomt het kabinet dat die Griekse statushouders deze
kant op komen? Welke vrijheden hebben zij om door de EU te reizen? Bent
u het met de VVD-fractie eens dat dit zo beperkt mogelijk moet zijn om
secundaire migratiestromen naar landen als België en Nederland te
voorkomen? Voor de zomer kon het departement nog geen antwoord
geven op de vraag op hoeveel in Nederland verblijvende asielzoekers dit
betrekking zou hebben. Gemakshalve ga ik ervan uit dat dit nu wel in kaart
is gebracht. Graag een reactie van de Staatssecretaris.
Kunt u toelichten welke hulp Griekenland allemaal vanuit de EU heeft
gevangen, pardon, gehad voor de opvang van statushouders? Hoe kan
het dat desondanks sprake is van zo’n slechte situatie dat de Raad van
State tot deze uitspraak is gekomen? Is het toegestaan hoe de Grieken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

10

momenteel te werk gaan? Moet Griekenland niet conform het Unierecht
de basisbehoeften kunnen leveren? Zo ja, welke maatregelen kunnen we
ondernemen richting Griekenland? Op welke manier kunnen wij
voorkomen dat deze Griekse statushouders bij ons de asielprocedure
volledig doorlopen voordat Griekenland zijn opvang op orde heeft en de
mensen weer kunnen terugkeren?
De voorzitter:
Kunt u afronden?
De heer Valstar (VVD):
Ja, dat ga ik doen.
Voorzitter. Een ander probleem zijn de landen die uitgeprocedeerde
onderdanen niet terugnemen. We vernamen dat Frankrijk maatregelen
heeft genomen tegen landen als Marokko, Algerije en Tunesië door het
aantal beschikbare visa te beperken. De desbetreffende landen waren
direct in hun wiek geschoten en daarmee lijkt een juiste snaar te zijn
geraakt. Hoeveel visa verstrekte Nederland aan deze drie landen in 2019?
Hoe kijkt het kabinet aan tegen het samen optrekken met de Fransen om
de visummaatregelen te nemen en betere terugkeersamenwerking af te
dwingen?
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Piri van de Partij van de
Arbeid.
Mevrouw Piri (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. 5 augustus, tien dagen voordat de taliban het land
overnemen, stuurt de Staatssecretaris een brief aan de Europese
Commissie, waarin ze oproept om Afghanen te blijven uitzetten. Weken
later noemt zij dit ongelukkig en te betreuren. 23 augustus blijkt dat zij
tegen Europese afspraken in een strenger beleid hanteert voor asielkinderen, waardoor deze kinderen zonder ouders dreigen op te groeien. Eén
dag later wordt de maatregel teruggedraaid. Op 2 oktober, in het
afgelopen weekend, waarschuwde de Staatssecretaris in een interview
met het AD voor een braindrain uit Afghanistan en rekende zij op een
bierviltje even 100.000 vluchtelingen bij elkaar. Eén dag later volgde
wederom een mea culpa, het derde in een korte tijd. Maar ze heeft het
toch maar even gezegd.
Voorzitter. Als Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heb je de
loodzware taak te beslissen over zaken die gaan over leven of dood, om
besluiten te nemen die bepalend zijn voor een mensenleven. Dat brengt
de verantwoordelijkheid met zich mee om zeer zorgvuldig te zijn in je
bewoordingen en niet pas excuses aan te bieden als er ophef ontstaat.
Uiteindelijk is voor mijn fractie dit het belangrijkst: is de Staatssecretaris
ondanks haar uitspraken nou wel of niet van plan om de motie-Belhaj
naar letter en geest uit te voeren?
Voorzitter. Sinds de grote evacuatieoperatie vanuit Kabul gestopt is, zagen
we dat andere NAVO-bondgenoten doorgingen met het evacueren van
Afghanen via buurlanden. Ik was dan ook blij en opgelucht om
vanmorgen in het nieuws te lezen dat ook Nederland nu gebruikmaakt van
de vluchtroute over land. Dit lijkt mij overigens informatie die het kabinet
ook in een brief aan de Kamer had kunnen melden. Is de Staatssecretaris
bereid om humanitaire visa, laissez-passers, noodpaspoorten, kortom alle
mogelijke reisdocumenten te verschaffen aan de achterblijvers om hun
evacuatie naar Nederland alsnog mogelijk te maken? Of zijn er bureaucratische obstakels? Er wordt in Brussel ook gesproken over de hervestiging
van kwetsbare Afghaanse vluchtelingen. Wat is hieraan de bijdrage van
dit kabinet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

11

Wat betreft de mensen die gewerkt hebben voor de
EU-politietrainingsmissie in Afghanistan hoor ik graag hoe de coördinatie
binnen de EU verloopt om ervoor te zorgen dat ook die mensen in
veiligheid worden gebracht, wetende dat Nederland een aantal van hen
heeft opgevangen? Overigens dank daarvoor.
Voorzitter. Dan mijn resterende vragen. Een jaar geleden beloofde de
Staatssecretaris na de verschrikkelijke brand in kamp Moria om 100
vluchtelingen, waaronder 50 alleenstaande kinderen, in Nederland op te
vangen. Kan zij aangeven hoeveel alleenstaande kinderen daadwerkelijk
een nieuw thuis in Nederland hebben gekregen? Zijn dat er inmiddels
meer dan twee? Het is een pijnlijke conclusie dat het «nooit meer Moria»
uit zicht is verdwenen. De nieuwe centra op de Griekse eilanden hebben
alle schijn van openluchtgevangenissen. In plaats van dit beleid keihard af
te keuren, geeft de Staatssecretaris in de geannoteerde agenda aan dat de
kwetsbaarheidstoets – de naam zegt het al: kijken of iemand niet te
kwetsbaar is om gevangen te worden gezet – niet te ruim moet worden
geïnterpreteerd. Anders zou «het nuttig effect» sterk verminderen.
De voorzitter:
Kunt u afronden?
Mevrouw Piri (PvdA):
Ik weet werkelijk niet wat ik lees.
De tijd loopt mee en volgens mij heb ik nog 15 seconden, voorzitter. Kan
de Staatssecretaris deze passage in de geannoteerde agenda verduidelijken? Kan zij aangeven of zij wil vasthouden aan de volledige pakketbenadering in plaats van een aparte deal te sluiten over screening en
detentie?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Azarkan van DENK.
De heer Azarkan (DENK):
Dank, voorzitter. Ik vervang mijn collega Kuzu, maar doe ook mee aan de
Algemene Financiële Beschouwingen, dus ik zal straks deze zaal weer
moeten verlaten. Maar ik vind het belangrijk om bij dit debat aanwezig te
zijn.
Voorzitter. Je moet wel van heel speciale huize komen, wil je iedereen
tegen je in het harnas jagen. De mensen die vinden dat Nederland zijn
aandeel moet hebben in het oplossen van de problemen en de Afghanen
die ons geholpen hebben, moet kunnen opvangen omdat zij dat
verdienen, zijn terecht boos op deze Staatssecretaris. De rechts-extreme
partijen – we kennen ze: onder anderen de heer Markuszower – zijn ook
boos, want de Staatssecretaris zei weliswaar wat zij graag wilden horen,
maar trok het daarna weer in. En de Afghanen voelen zich in de steek
gelaten. Kortom, er is eigenlijk niemand blij met deze Staatssecretaris.
Wat zij zei, was kwaadaardig. Het was niet goed en dat had zij na 24 uur
door. Maar zij heeft het niet teruggenomen.
Voorzitter. Die Afghanen hebben Nederland geholpen. Zij waren van
belang en verdienen het om steun te krijgen. Het debat daarover is reeds
gevoerd. Maar er zit een groter patroon achter de opmerkingen van deze
Staatssecretaris. Want het zijn de VVD-bewindspersonen die altijd op deze
manier spreken over asielzoekers, over anderen. Zijlstra, die ooit heel
geniepig suggereerde dat asielzoekers hiernaartoe kwamen voor
ooglidcorrecties en borstvergrotingen. Mevrouw Becker, een vorige
woordvoerder, die het had over «gespuis». En de huidige Staatssecretaris,
die zich nota bene nog vlak voor de val van Kabul sterk maakte voor het
terugsturen van Afghaanse vluchtelingen, doet deze bizarre uitspraken.
Zelfs na het vertrek van haar collega’s is deze Staatssecretaris overtuigd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

12

van het inhumane, illegale beleid, waar de VVD inmiddels haar ultrarechtse stempel op heeft gedrukt.
Voorzitter. We komen steeds dichter bij de afgrond. Een op de zes
Afghanen is ontheemd dan wel vluchteling in het buitenland. Iran en
Pakistan hebben 2,8 miljoen Afghanen opgevangen. Zij nemen hun
verantwoordelijkheid en het wordt tijd dat Nederland dat ook eerlijk doet.
Voorzitter. De woorden «opvang in de regio» blijven door de muren van
deze Kamer galmen en zijn een soort toverwoorden om elke keer maar
geen verantwoordelijkheid te hoeven nemen. Ze spreken over opvang van
vluchtelingen «ergens» in die regio. Niemand weet waar dat precies ligt,
maar het is heel makkelijk praten: hij ligt «daar ergens», die regio. Het is
de afleidingsmanoeuvre geïntroduceerd door de beruchte Hans Janmaat.
Toen hij dat destijds zei, werd hij hier met de grond gelijkgemaakt. Maar
tegenwoordig krijg je applaus voor dit soort termen.
Ik wil de Staatssecretaris vragen om die obsessie met opvang in de regio
echt los te laten. Bijna 98% van de vluchtelingen wórdt in de regio
opgevangen. Laten we Nederland niet medeschuldig maken aan de dood
van duizenden Afghanen. Neem je verantwoordelijkheid.
De voorzitter:
U heeft nog een halve minuut.
De heer Azarkan (DENK):
Ja, voorzitter.
Het is ongebruikelijk dat de VVD racisme, xenofobie, zo publiekelijk
zichtbaar maakt. Normaliter doen zij dat wat verstopt. Dus toen de
Staatssecretaris betrapt werd, dacht zij: weet u, de mensen om mij heen
zeiden dat ik het niet moest doen, maar ja, ik doe het toch, want, ach, ik
behoor tot de club van de 70-plussers en dat kan wel.
Voorzitter. Ik heb eerder gezegd, al in een vorig debat met deze Staatssecretaris, dat ik weet dat ze graag met pensioen wilde. Nou, dat was drie
keer goed geweest. Dat was goed geweest voor haar, goed geweest voor
het land en goed geweest voor de Afghanen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan is het woord aan mevrouw Kuik van het CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Voorzitter. Toen ik vanochtend wakker werd, zag ik de koppen alweer in de
kranten staan over het interview dat de Staatssecretaris heeft gegeven.
Laat ik eerlijk zijn: ik vond het ook een dom interview. Het was een beetje
borrelpraat. De Staatssecretaris heeft haar excuses aangeboden, maar kan
zij begrijpen dat haar spreken over een «braindrain» weinig empathisch is
overgekomen?
De voorzitter:
De heer Markuszower heeft een vraag.
De heer Markuszower (PVV):
Kan mevrouw Kuik van het CDA uitweiden over wat zij nou precies dom
vond? En, eigenlijk dezelfde vraag die ik net aan de VVD stelde: waarom
zou de berekening niet kloppen?
Mevrouw Kuik (CDA):
Dat wil ik wel uitleggen. Ik vraag mij overigens af wie hier durft te
betwisten dat wij hier niet heel Afghanistan of heel Afrika moeten
opvangen. Volgens mij betwist niemand dat. Daarom zullen we ook
moeten kijken naar opvang in de regio. Maar om te spreken over een
«braindrain» in Afghanistan is wel redelijk tactloos op een moment dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

13

dat land in vuur staat. De situatie in Afghanistan is gewoon zorgwekkend,
dat kan de heer Markuszower toch met mij eens zijn, mag ik aannemen.
De heer Markuszower (PVV):
Mevrouw Kuik gebruikt nu het woord «tactloos». Dat is toch wel een
ander woord dan «dom». Kan mevrouw Kuik uitleggen wat er nou precies
dóm was aan dat interview? Ik heb niks doms gelezen; «tactloos» is weer
een ander woord. Maar soms is tactloos juist het beste wat je kan zijn. Wat
was er nou precies zo dom aan dat interview?
Mevrouw Kuik (CDA):
Wat ik tactloos vind, is dat je het over een situatie hebt waarin mensen
heel erg in nood zitten en dan zegt dat er sprake is van een braindrain. Je
zegt dus dat de brains uit Afghanistan gaan, terwijl wij er ons nu zorgen
over maken dat er mensen in nood zitten, dat er bijna sprake is van
hongersnood, dat mensen geen zorg krijgen. Ik vind dat vrij tactloos. Nou
goed, wij zullen het hier niet over eens worden, denk ik.
Voorzitter. De situatie in Afghanistan is natuurlijk zeer zorgwekkend. De EU
heeft tot nu toe bescherming gegeven aan 22.000 Afghanen die behoefte
hadden aan internationale bescherming. Dat is een belangrijk signaal van
internationale solidariteit. De helft van de Afghanen is afhankelijk van
humanitaire hulp. Zoals ik al zei, is er een enorm risico op hongersnood.
De EU stuurt humanitaire hulp, maar is er een scherp beeld van wat er
nodig is? Er is namelijk behoefte aan voedsel en geld, en het zou
topprioriteit moeten zijn om een humanitaire ramp te voorkomen. Het
CDA vraagt de Staatssecretaris wat de prioriteiten van Nederland zijn ten
aanzien van het EU-actieplan en welke rol Nederland zelf gaat vervullen.
Daarmee haak ik ook aan bij het interview, want daarin staat vooral wat
we als Nederland allemaal niet kunnen, maar wat kunnen we als
Nederland wél doen?
Klopt het dat we tot op heden geen verhoogde migratiebewegingen uit
Afghanistan hebben gezien, maar wel zelfs bewegingen terug naar
Afghanistan? De situatie kan natuurlijk zomaar omslaan. Daarbij is heel
erg van belang dat we ons voorbereiden om een humanitaire ramp in
Afghanistan te voorkomen.
Voorzitter. Ik wil even stilstaan bij het migratiepact en het mogelijk
opsplitsen van onderdelen, zodat wij niet ...
De voorzitter:
Moment, excuus. Er is een interruptie van mevrouw Piri op het vorige
punt.
Mevrouw Piri (PvdA):
Voordat mevrouw Kuik overgaat op het migratiepact, toch nog een vraag
over Afghanistan. Staat het CDA nog steeds achter de motie-Belhaj,
waarbij we samen met haar collega Boswijk maandenlang zij aan zij
hebben gestaan betreffende de evacuatie van mensen die voor ons
hebben gewerkt? Het CDA heeft voor die motie gestemd. Staat u daar nog
steeds achter?
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik heb geen andere woordvoering dan mijn collega Boswijk. Wat dat
betreft zitten wij op één lijn. Het debat over de mensen die nog achter zijn
gebleven en die zwart-op-wit hebben gekregen dat zij geholpen worden,
zult u volgende week ook voeren met de heer Boswijk.
Mevrouw Piri (PvdA):
Ik vraag dit omdat het voor heel veel mensen momenteel niet mogelijk is
om aan documenten te komen. Vandaar ook zojuist mijn vraag aan de
Staatssecretaris. Voor de uitvoering van de motie-Belhaj is het dus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

14

noodzakelijk dat Nederland bereid is om humanitaire visa, noodvisa,
laissez-passers te verschaffen. Is het CDA het ermee eens dat we dat ook
mogelijk moeten maken?
Mevrouw Kuik (CDA):
Dat laat ik toch echt bij het debat dat volgende week wordt gevoerd. We
hebben nu een debat over de JBZ-Raad. Daar gaat het ook over de rol die
Europa daarin kan spelen.
De voorzitter:
U wilt uw tweede interruptie nu doen?
Mevrouw Piri (PvdA):
Ja, sorry, voorzitter. Het is heel raar om volgende week in een debat met
de Ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken een vraag te stellen over
het verschaffen van noodvisa, humanitaire paspoorten en laissez-passers,
want dat is iets waar juist deze Staatssecretaris over gaat. Daarom
nogmaals mijn vraag. Als u er nog steeds achter staat dat de motie-Belhaj
moet worden uitgevoerd, vindt u dan ook dat alles in het werk moet
worden gesteld door deze Staatssecretaris om noodpaspoorten et cetera
af te geven?
Mevrouw Kuik (CDA):
Dan herhaal ik het antwoord dat ik net heb gegeven. Volgens mij is deze
Staatssecretaris volgende week gewoon aanwezig bij dat debat. De drie
ministeries zullen ook gewoon moeten samenwerken om de mensen die
in nood verkeren en op onze hulp mogen rekenen, zo goed mogelijk te
helpen.
Voorzitter. Ik wil even stilstaan bij het migratiepact. Het mogelijk
opsplitsen van onderdelen zodat we niet met een pakketbenadering de
boel aanvliegen, vindt het CDA belangrijk. Het tempo is van belang, want
het gaat nu heel erg traag. Het opsplitsen van bepaalde punten kan
helpen; wat ons betreft is onder meer het mogelijk maken van
prescreening belangrijk. Daar wordt nu ook op aangestuurd, want het
duurt veel te lang totdat we echt stappen kunnen zetten. Kan de Staatssecretaris aangeven wat zij hier verder op kan doen om in ieder geval
stappen te zetten in de zaken waarover we het met elkaar eens kunnen zijn
in Europa?
De voorzitter:
Mevrouw Ellemeet heeft ook een vraag.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik moest heel even het antwoord van mevrouw Kuik op de vraag van
mevrouw Piri op mij laten inwerken. Formeel gezien heeft mevrouw Kuik
misschien gelijk: volgende week is er een debat en daarin kan dit ook aan
de orde komen. Maar iedere dag telt voor deze mensen. Iédere dag telt.
Als iemand zich daarvan bewust is, is dat de heer Boswijk wel, collega van
mevrouw Kuik, die zich daarvoor heeft ingezet. Dat is ook de reden dat ik
erom vroeg en dat mevrouw Piri erom vroeg in dít debat. Als de Staatssecretaris nou toch op korte termijn daarop kan handelen zoals andere
landen dat ook doen – denk aan Frankrijk, dat die visa al verstrekt – kan
dat letterlijk het verschil zijn tussen leven en dood voor de mensen in
Afghanistan. Dit klinkt dramatisch, maar het is helaas de harde werkelijkheid. Ik geef dit in overweging en vraag mevrouw Kuik of zij toch
antwoord wil geven op de vraag.
Mevrouw Kuik (CDA):
Je kunt het drie keer proberen, natuurlijk. Natuurlijk zitten mensen in
nood. Dat wij het debat niet nu hebben maar volgende week, betekent

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

15

echter niet dat er niets gebeurt op de ministeries. Ik ga ervan uit, en ik
hoop dat de Staatssecretaris kan bevestigen, dat er kneiterhard wordt
gewerkt om de mensen die onze hulp verdienen, te helpen uit dat land te
komen. Daar zult u volgende week een debat over voeren met mijn
collega Boswijk.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Als dat het geval was geweest, als wij van alle betrokken organisaties
hadden begrepen dat het goed loopt, dat die visa verstrekt worden net
zoals dat door andere landen gebeurt, dan had ik dit punt hier niet
opgebracht en een aantal andere collega’s ook niet, denk ik. Het schrijnende is juist dat dit niet het geval is. Het is dus wél belangrijk dat wij hier
nu duidelijkheid over krijgen van de Staatssecretaris. Het is dus ook in dit
debat belangrijk, want wij zitten hier nu met de Staatssecretaris, dat als
wij er onvoldoende duidelijkheid over krijgen, wij als Kamer daar een
uitspraak over afdwingen.
Mevrouw Kuik (CDA):
Maar dan wordt er toch gerommeld in een debat dat we volgende week
zouden hebben. Ik vind het prima als de Staatssecretaris nu op dit punt
wil reageren, maar dan speel ik de vraag door aan de Staatssecretaris hoe
de stand van zaken is betreffende de uitvoering. Maar het lijkt mij
logischer als dit volgende week aan de orde komt. We hebben nu een
debat over de JBZ-Raad, waarin ook de situatie van Afghanistan op de
agenda staat. Ik heb de punten aangegeven waarover wij als CDA zorgen
hebben en waarbij wij prioriteiten stellen.
Voorzitter. Ik was bezig met het migratiepact.
De voorzitter:
Dat klopt. Maar toch heeft meneer Azarkan nog een vraag aan u.
De heer Azarkan (DENK):
Ik vind het een beetje wegduiken van mevrouw Kuik en dat doet geen
recht aan dit onderwerp. Als u zegt ervan uit te gaan dat de Staatssecretaris «kneiterhard» werkt, en de collega’s vragen u of dit ook betekent dat
u de Staatssecretaris vraagt ruimhartig te zijn met het verstrekken van
noodpaspoorten, laissez-passers et cetera, is dat het dan? Of zegt
mevrouw Kuik: nee, ik blijf een beetje op de vlakte? Ik wil gewoon hom of
kuit horen; zegt mevrouw Kuik tegen de Staatssecretaris «ga aan de slag,
wacht niet een week» of doet ze net alsof ze het heel belangrijk vindt,
maar wil ze er eigenlijk niet over oordelen?
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik vind dit een beetje flauw. Ik heb aangegeven dat wij het belangrijk
vinden dat er alles aan wordt gedaan om de mensen te helpen die op
onze hulp mogen rekenen, waar ook debatten over gevoerd zijn. Daar
wordt volgende week een debat over gevoerd met de Ministers van
Buitenlandse Zaken en Defensie en met de Staatssecretaris. Ik vraag de
Staatssecretaris wat de stand van zaken nu is. Kan ze daar al een
toelichting op geven? Wat wordt er nu gedaan om die mensen zo goed
mogelijk te helpen en hierheen te halen? Dat is wat ik hier nu over kan
zeggen, omdat ik de stand van zaken daarvan niet ken. Ik heb de brief
daarover ook niet gekregen. Dat debat is niet voor niets verplaatst, omdat
wij nog een brief daarover zouden krijgen. Ik wil ook graag het debat
voeren op basis van de informatie die ik heb, maar de basisvoorwaarde
die ik aangeef, is dat wij er alles aan moeten doen om mensen die in nood
zijn, waarvan wij hebben gezegd dat wij ze zullen helpen, hier in
Nederland te krijgen en in veiligheid te krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

16

De voorzitter:
Een laatste vraag van meneer Azarkan.
De heer Azarkan (DENK):
Een buitengewoon lang antwoord en nog steeds niet helder. Dit gaat niet
om flauw of niet; dit gaat om mensenlevens. Volgens mij heeft de Kamer
hier tegen de Staatssecretaris gezegd: «Doe er alles aan. Verstrek die
noodpaspoorten, verstrek die laissez-passers. Zorg dat je die mensen
helpt, want we zijn het ze verplicht.» Dat is een wens van de Kamer. Nu
blijkt uit informatie dat dat niet gebeurt. Nu zeggen we hier met elkaar:
vindt het CDA ook dat de Staatssecretaris dat als de wiedeweerga wel
moet doen? Het antwoord daarop blijft gewoon weg, ook als we het zes
keer vragen. Ik wil van mevrouw Kuik weten of zij die aangenomen motie
deelt die zegt «stel alles in het werk». Zegt ze dat vandaag ook? Zegt ze
tegen deze Staatssecretaris: help die mensen, doe wat nodig is?
Mevrouw Kuik (CDA):
Mijn antwoord is duidelijk. We zullen er alles aan moeten doen om die
mensen die onze hulp verdienen hier in veiligheid te brengen. Wat daar
volgende week aan informatie bij komt, laat ik aan mijn collega Boswijk.
Ons commitment is er zeker om de mensen die op onze hulp mogen
rekenen veilig in Nederland te krijgen.
De voorzitter:
U hebt nog 40 seconden om uw betoog af te ronden.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik had het punt van het migratiepact benoemd. Ik sluit me aan bij het punt
dat gemaakt is door mijn collega van de VVD om samen op te trekken met
Frankrijk, als het gaat om de visamaatregelen tegen Marokko en Tunesië.
Voorzitter, tot slot. Het risico op hernieuwd terrorisme is ook hoog. Ik
vraag de Staatssecretaris of ze daarop kan ingaan. De VS hebben al veel
Afghanen geholpen. Veel Afghanen zijn nu nog in Europese lidstaten. Ik
heb begrepen dat de VS alleen de mensen willen opnemen die volgens
het veiligheidsregime bij hen passen. Dat zou betekenen dat terroristen,
mensen die gevaarlijk zijn, in Europa zouden blijven. Ik vind dat verontrustend. Graag een reactie daarop van de Staatssecretaris.
De voorzitter:
Dan geef ik het woord aan de heer Bisschop van de SGP-fractie.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u zeer. Het beeld dat zich aan mijn fractie opdringt als we
ons hiermee bezighouden, is een beeld van stilstand omdat er geen of
weinig vorderingen worden gemaakt als het gaat over het migratiebeleid.
We weten allemaal dat stilstand feitelijk achteruitgang is. Binnen de eigen
landsgrenzen gebeurt er te weinig. Code rood dreigt inmiddels. Het
rapport Grenzeloze verzorgingsstaat dat een paar maanden geleden is
verschenen, toont nog eens kraakhelder aan dat ons land onder druk komt
te staan door de eindeloze migratie. Ook onze Staatssecretaris heeft
hierover haar zorgen, zo bleek afgelopen zaterdag. Ik sluit met de
volgende vraag aan bij een aantal collega’s. Wat gaat de Staatssecretaris
nu concreet doen?
We zien in EU-verband eenzelfde soort stilstand, stilstaand water,
tenminste op dit dossier. Al jaren wordt er gesproken over deals met
landen in de regio, maar die komen maar niet van de grond. Zeker nu de
druk op de Europese grenzen opnieuw toeneemt, is actie geboden. Wat
betekent namelijk de toename van illegale migranten naar Europa voor
ons land? Hoeveel menen kloppen er nu en in de toekomst aan bij ons aan
de deur?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

17

Een concrete vraag: wat doet de Staatssecretaris om de toestroom van
illegale migranten naar Nederland te voorkomen? Ik heb het dus niet over
vluchtelingen. Dat is voor ons nadrukkelijk een ruimhartiger en ander
hoofdstuk.
De voorzitter:
De heer Ceder heeft een vraag aan u.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ik stel ook aan u de vraag die ik aan de PVV stel. U wilt voorkomen dat er
een ongebreidelde stroom is. Dat kan je volgens mij alleen oplossen door
aan de buitengrenzen van de Europese Unie afspraken te maken met de
Europese landen over een aantal dat we opnemen. Dan is het controleerbaar, dan heb je een aantal en dan is het heel specifiek. Ik vroeg mij af
of u ook daarvoor bent. Volgens mij ondervangen we daarmee het
ongemak dat u ervaart dat u eigenlijk niet weet waar Nederland tegen
aankijkt. Bent u voorstander dat Nederland daarin de regie neemt met een
aantal landen om in Europees verband te gaan pleiten voor quota en het
opnemen van een x-aantal mensen?
De heer Bisschop (SGP):
Dit punt zou ik anders straks nog eventjes genoemd hebben. De SGP is op
zichzelf niet tegen een quotum dat je kunt afspreken. Alleen is dat maar
één instrument dat je kunt gebruiken. Er is veel en veel meer nodig, ook
om de buitengrenzen te bewaken. Dus om nu de hoop te stellen op een
quotum omdat we het dan beheersbaar hebben gemaakt? Nee, dan heb je
nog niks beheersbaar gemaakt, want de aantallen houden zich niet per
definitie aan de afspraken die we in Europees verband maken over quota.
Er is dus veel meer nodig.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ik heb het niet per se over Nederlandse quota. Ik heb het over de
noodzaak van Europese samenwerking. Erkent u die? De Staatssecretaris
gaat de komende dagen met de Europese collega’s praten. Dit zou een
stap kunnen zijn naar Europese samenwerking, indien u erkent dat dat
nodig is om ook de nationale vraagstukken te behappen. Ik vraag me af of
u dat erkent en de Staatssecretaris zou steunen als het gaat om Europese
samenwerking, onder andere om de regie te nemen om daarin een
vestigingsbeleid vast te stellen.
De heer Bisschop (SGP):
Dank voor deze vraag. Dan pak ik gelijk het slot van mijn spreektekst erbij.
Als wij het over migratiebeleid hebben, moeten we het niet alleen over
vestigingsbeleid hebben. Wij moeten het ook over grensbewaking
hebben, en daarover moeten afspraken worden gemaakt. We moeten
inderdaad doen wat we kunnen. Dan helpt het niet als blijkt dat Frontex
het bestrijden van irreguliere migratie en grensoverschrijdende criminaliteit onvoldoende ondersteunt en als de Europese Rekenkamer moet
constateren dat de EU weinig resultaat boekt bij herkomstlanden. Daar
koppel ik alvast de volgende vraag aan, allemaal nog in deze interruptie
met dank aan collega Ceder. Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen
dat dit echt snel gaat verbeteren? Zolang ik dit dossier behartig, praten wij
over herkomstlanden waarmee afspraken gemaakt moeten worden. De
Staatssecretaris heeft zich weleens optimistisch uitgelaten, maar het
gebeurt gewoon niet terwijl andere landen er blijkbaar wel in slagen. Dit
lijkt me typisch een punt waarop Europese landen, leden van de Europese
Unie één lijn moeten trekken tegenover die andere landen en duidelijk
moeten maken: we laten niet met ons sollen. Dat is wat er op dit moment
gebeurt. Er wordt gesold.
Voorzitter. Als u het goedvindt, dan vervolg ik mijn betoog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

18

De voorzitter:
Ik had eigenlijk de indruk dat u daar al mee bezig was, maar gaat u
inderdaad vooral verder.
De heer Bisschop (SGP):
Ja, dat had ik listig gecamoufleerd, hè?
Voorzitter. Mijn laatste vraag voordat ik geïnterrumpeerd werd, was: wat
doet de Staatssecretaris om de toestroom van illegale migranten naar
Nederland te voorkomen? Hoe houden we zicht op de gevolgen van de
instroom op onze financiën, op de verzorgingsstaat, op demografie, op de
woningmarkt enzovoorts, enzovoorts? En nog belangrijker: ik zou weleens
met de Staatssecretaris – dat hoeft niet nu verder – van gedachten willen
wisselen over waar voor ons nu echt de grens ligt. Dan kom je op quota,
maar wel als instrument tot beheersing.
Voorzitter. Tot slot nog een klein puntje over Afghanistan. Nou ja, ik hoor
het mezelf zeggen. Het is natuurlijk geen klein puntje. Het is een drama,
het is een verschrikking. De SGP heeft altijd benadrukt dat mensen die op
de vlucht zijn, allereerst in de regio van herkomst veilig moeten worden
opgevangen en dat we daarnaast een verantwoordelijkheid hebben om
ook als land een aandeel daarin te leveren. Daarom is het goed dat in het
conceptactieplan van de Europese Commissie het overbrengen van
uitgeprocedeerde Afghanen naar andere landen is opgenomen. Concrete
vraag: aan welke landen moeten we dan denken? Zijn daar afspraken over
te maken en zijn die inmiddels gemaakt?
Voorzitter, ik dank u zeer.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Podt van D66.
Mevrouw Podt (D66):
Dank u wel, voorzitter. Dit is mijn eerste debat als Tweede Kamerlid
namens D66. Ik vind het geweldig dat ik dit mag doen, zeker ook op deze
ingewikkelde maar belangrijke portefeuille. Ik vind namens D66 dat ons
asielbeleid effectief, eerlijk en menselijk moet zijn. Ik zal daar iedere dag
mijn uiterste best voor doen.
Voorzitter. Ook ik begin met Afghanistan. «Het bizarre interview in het AD
vandaag van Ankie Broekers op me in laten werken. Heb maar één woord
voor haar uitspraken: afschuwelijk.» Dat was de reactie van mijn collega
Salima Belhaj. Ik kan het niet duidelijker zeggen. Het enige positieve aan
het interview was dat de woorden na 24 uur alweer werden ingetrokken,
maar het levert wel heel veel vragen op. Kan de Staatssecretaris bevestigen dat dit haar eigen opinie was, maar niet het kabinetsbeleid of de
mening van haar ministerie? Waarop baseert zij haar rekensom van
100.000 mensen die zogenaamd hierheen zouden komen? Is zij het met
D66 eens dat het draagvlak voor migratie niet gebaat is bij goochelen met
cijfers en al helemaal niet door bewindspersonen? Wie bedoelt ze als ze
het heeft over «een braindrain»? Vrouwen die op een universiteit hebben
gestudeerd en daar nu niet meer heen mogen? Of de bedreigde Minister
van Vrouwenzaken van de gevallen Afghaanse regering? Heeft de
Staatssecretaris maandag de uitspraken van haar collega van Buitenlandse Zaken gehoord waarin hij stelde dat Afghanistan grotendeels
onveilig is? Wat voor invloed heeft dit op het nieuwe landenbeleid voor
Afghanistan? Wanneer komt het ambtsbericht, dat in september was
toegezegd? Is de Staatssecretaris het met D66 eens dat het onwenselijk is
om Afghaanse asielzoekers in Nederland onnodig lang te laten wachten
en dat het eindeloos verlengen van een moratorium onwenselijk is? En
wat doen andere lidstaten op dit punt?
De voorzitter:
Een vraag aan u van Jasper van Dijk van de SP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

19

De heer Jasper van Dijk (SP):
Welkom aan mevrouw Podt in deze commissie. Ik moet zeggen dat ze in
een heftig debat terechtkomt. Ik wil haar vragen wat zij vindt van het
optreden van deze Staatssecretaris. Ze noemde al de tweet van haar
collega Belhaj: «afschuwelijk». Dat is heldere taal. Haar eigen Minister is
afgetreden vanwege dit debat, vanwege het niet goed uitvoeren van de
motie-Belhaj, en deze Staatssecretaris presteert het om in een interview in
de krant opnieuw te zeggen: «We gaan die motie niet zo uitvoeren. Als dat
leidt tot 100.000 mensen, gaan we dat niet zo doen.» Dat heeft zij daarna
«een hypothetische rekensom» genoemd, maar ze heeft het niet teruggenomen. Als het 100.000 mensen zijn – als dat uit de motie van uw
partijgenoot voortkomt – dan moet ze dat toch uitvoeren? Bent u dat met
mij eens of niet?
Mevrouw Podt (D66):
Ja, dat ben ik met de heer Van Dijk eens. Ik kon het niet beter zeggen dan
mijn collega Salima: «bizar, afschuwelijk». Dat was de kwalificatie. Daar
heb ik echt niks aan toe te voegen. Ik snap dan ook uw vragen. Volgens
mij heb ik een heleboel soortgelijke vragen gesteld. Ik verwacht dan ook
dat de Staatssecretaris daar duidelijk en stevig op gaat antwoorden. Wat
ons betreft gaat het uiteindelijk niet om dat interview of om nogal magere
excuses. Het gaat D66 erom dat het kabinetsbeleid wordt uitgevoerd. Dat
gaat dus over die motie-Belhaj. Daar zet ik mij voor in, daar zet mijn
collega zich voor in en daar rekenen we haar op af.
De voorzitter:
De heer Van Dijk, voor de tweede maal.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het is terecht dat mevrouw Podt dit zo zegt, want dit staat wel ter
discussie. De motie-Belhaj zegt: de mensen die gewerkt hebben voor de
Nederlandse missie, moeten in veiligheid gebracht worden. Dat is de
essentie van de motie-Belhaj. Daar wordt nu achter de schermen aan
gemorreld. De vraag is of D66 nog achter de letter en de geest van zijn
eigen motie staat: de mensen die gewerkt hebben voor de Nederlandse
missie, moeten in veiligheid gebracht worden. Staat u daarachter of niet?
Mevrouw Podt (D66):
Ja.
De voorzitter:
De laatste vraag van mevrouw Piri. We hebben drie vragen genoteerd; dit
is de laatste vraag.
Mevrouw Piri (PvdA):
Ja, één vraag. Ook ik heet mevrouw Podt natuurlijk welkom. Ik ben het
helemaal eens met uw inleiding over Afghanistan en ik ging er natuurlijk
ook van uit dat de fractie die de motie heeft ingediend, nog steeds vindt
dat het kabinet de motie naar letter en geest moet uitvoeren. Mijn vraag is
dan ook de volgende. Als wij met een motie komen waarin staat dat op dit
moment alles zou moeten worden gedaan om humanitaire visa, noodvisa
et cetera te verlenen, kunnen we dan rekenen op de steun van de
D66-fractie?
Mevrouw Podt (D66):
Ik ga iedere motie natuurlijk bekijken en op haar merites beoordelen, maar
volgens mij is de motie-Belhaj heel duidelijk. We moeten er gewoon alles
aan doen om die mensen hierheen te krijgen. Ik ben dus heel benieuwd
wat de Staatssecretaris daarop gaat zeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

20

De voorzitter:
Vervolgt u uw betoog.
Mevrouw Podt (D66):
Dan moet ik wel even kijken waar ik was gebleven. Ik heb het volgens mij
net in de interruptie al even gezegd: ik ben niet zo geïnteresseerd in de
magere excuses van de Staatssecretaris, maar in het door het kabinet
naar letter en geest uitvoeren van de motie-Belhaj; kijk, daar zijn we weer.
Dus daar ook graag een bevestiging van.
Tot slot nog, wat Afghanistan betreft. Het viel mij dat er in het
EU-actieplan heel veel focus op de regio ligt. We weten dat 90% van de
vluchtelingen al in de regio wordt opgevangen. Dat is bovendien een
politiek instabiele regio. Hoe wordt er gezorgd voor een balans waar de
EU ook haar verantwoordelijkheid in neemt? En kan de Staatssecretaris
toelichten wat haar inzet zal zijn bij het High-Level Forum over Afghanistan op 7 oktober?
Voorzitter, dan Libië. Er zijn vanuit de VN zorgelijke berichten over de
Libische autoriteiten, die migranten met geweld oppakken en vastzetten in
detentiecentra die allang dicht hadden moeten zijn vanwege de onmenselijke situatie daar. Hoe staat het met het sluiten daarvan?
Voorzitter, tot slot de situatie aan de grenzen van Belarus, Polen en
Litouwen, waar inmiddels vijf doden zijn gevallen. D66 vindt het verschrikkelijk dat mensen nu worden ingezet als geopolitiek drukmiddel. Wat D66
betreft moeten EU-lidstaten asielzoekers toelaten, zodat zij hun recht om
asiel aan te vragen, kunnen uitoefenen, en ngo’s en pers tot het gebied
toelaten. Is de Staatssecretaris dit met D66 eens en wil zij dit opbrengen
bij haar Poolse en overige collega’s?
Ten slotte sluit ik mij graag aan bij de vragen van de heer Van Dijk over de
opvang in Griekenland.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is nog een interruptie van de heer Van Meijeren.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik hoorde mevrouw Podt zojuist zeggen dat die motie van mevrouw Belhaj
moet worden uitgevoerd, ook als dat ertoe leidt dat er 100.000 Afghanen
naar Nederland komen. Mijn vraag is waar deze mensen zouden moeten
gaan wonen als het aan D66 ligt.
Mevrouw Podt (D66):
Volgens mij was mijn eerste vraag aan de Staatssecretaris hoe zij bij deze
cijfers komt, want wij denken dat die 100.000 een grote overdrijving is.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dat heb ik u inderdaad horen zeggen, maar dat neemt niet weg dat u de
vraag van de heer Van Dijk – als het er straks daadwerkelijk 100.000 blijken
te zijn, dus als die berekening van de Staatssecretaris klopt, vindt u dan
dat Nederland die 100.000 Afghanen moet opvangen? – hebt beantwoord
met een volmondig ja. Ik wijs er graag op dat we op dit moment al een
woningtekort hebben van 300.000 woningen. De asielzoekerscentra puilen
nu al uit. Er zijn nu al asielzoekers die moeten worden opgevangen in
tentenkampen, hotels et cetera. Dus waar wilt u dat deze mensen gaan
wonen?
Mevrouw Podt (D66):
Volgens mij staat ook daarover nog een debat op de rol. Volgens mij
hebben we het vandaag over de EU. Ik kan er kort over zijn: ik denk dat het
belangrijk is om te onderstrepen dat we in eerste instantie een woningcrisis hebben en niet een vluchtelingencrisis. Natuurlijk moeten we er heel
erg veel meer woningen bij bouwen. We moeten ook absoluut iets doen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

21

aan de opvang van mensen die hierheen komen, maar dat is wel de
volgorde.
De voorzitter:
Uw laatste interruptie, meneer Van Meijeren.
De heer Van Meijeren (FVD):
Tot slot constateer ik dus dat mevrouw Podt wil dat eerst de woningcrisis
wordt opgelost voordat wij nog nieuwe asielzoekers toelaten waar op dit
moment geen woning voor is. Dat vind ik in ieder geval een geruststellende gedachte. Dank u wel.
Mevrouw Podt (D66):
Volgens mij waren dat niet mijn woorden.
De voorzitter:
De heer Ceder van de ChristenUnie.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Er is een hoop te bespreken ten aanzien van asiel
en migratie, vooral omdat de Staatssecretaris de komende dagen met
haar collega’s het een en ander gaat bespreken. Ik hoop dat zij samen
stappen kunnen zetten in een humaan asielbeleid dat werkt, waarbij we
enerzijds opvang bieden aan degenen die vluchten voor conflict en
oorlog, maar waarbij we anderzijds irreguliere migratie kunnen
tegengaan. Want ik geloof dat Europa een verplichting heeft om iets van
die wereldwijde last te dragen. Laten we niet vergeten dat, zoals mijn
collega aangaf, al 95% tot 90% van alle vluchtelingen op aarde al in de
eigen regio wordt opgevangen en dat wat van Europa, waaronder
Nederland, gevraagd wordt, ondanks alle spanningen op de woningmarkt
en andere punten wel een eerlijk uitgangspunt is.
Daarbij wil ik nog even aanhaken op wat de PVV net aangaf, namelijk dat
alle asielzoekers ziektes met zich zouden meedragen en onze vrouwen
zouden verkrachten. Ik zou de PVV toch ook willen vragen om op de
volgende vraag te reflecteren. Hoe zou u zelf behandeld willen worden in
een dergelijke noodsituatie, zoals die van jezidi’s, Pakistaanse christenen,
kopten en Afghaanse tolken? Als we onszelf de vraag zouden durven
stellen hoe wij zelf in zo’n moeilijke en ingewikkelde oorlogssituatie
behandeld zouden willen worden, denk ik dat we ook wat stappen kunnen
maken in het asieldebat, ook vandaag.
Voorzitter. Er is een hoop te bespreken. Ik heb een aantal punten.
Allereerst Afghanistan. Er zijn een hoop vragen gesteld. Ik wacht deze af,
maar ik wil er wat aan toevoegen. Hebben de algemene opvattingen van
de Staatssecretaris over braindrains en zorgen over dat er een grote
stroom naar Nederland komt, de afgelopen weken of maanden enigszins
een rol gespeeld in het gegeven dat de motie-Belhaj en ook de uitwerking
daarvan tot op heden nog niet volledig zijn uitgevoerd? Daar hoor ik graag
een reflectie van de Staatssecretaris over. Zij heeft namelijk gezegd dat dit
meer algemene opvattingen waren, maar ik vraag mij toch af in hoeverre
dit in het beleid heeft doorgewerkt. En ik vraag haar om daarop te
reflecteren. Is het nog steeds de intentie van de Staatssecretaris om de
motie van Belhaj en de brief van 18 augustus 2021 naar geest en letter uit
te voeren, zoals het kabinet eerder heeft aangegeven? En welke vormen
van samenwerking ziet zij hierbij met andere Europese landen? Ik hoop
dat zij kan aangeven welke toezeggingen zij de komende dagen van
andere Europese collega’s hoopt te krijgen als het gaat om het afwikkelen
van de brief van 18 augustus 2021, die zij zelf met haar collega’s heeft
ondertekend.
Dan heeft het Sloveense voorzitterschap voorgesteld ...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

22

De voorzitter:
De heer Van Dijk van de SP heeft een vraag.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De heer Ceder vraagt of de Staatssecretaris de motie-Belhaj gaat
uitvoeren. Eigenlijk heeft ze daar afgelopen weekend antwoord op
gegeven. Dat antwoord was: nee, dat gaan we niet doen als er bepaalde
aantallen uit komen. Nu heeft de ChristenUnie eerder al twee moties van
afkeuring gesteund om het beleid van mevrouw Kaag en mevrouw
Bijleveld af te keuren, waarop zij zijn afgetreden. Wat vindt de heer Ceder
er eigenlijk van dat mevrouw Broekers hier nog zit in het kabinet?
De heer Ceder (ChristenUnie):
Zoals ik heb aangegeven, is het belangrijk dat wij de Afghanen helpen die
de Nederlandse missie geholpen hebben. Dat is ook het uitgangspunt
geweest de afgelopen maanden. Wij hebben daar zij aan zij aan gewerkt.
We hebben volgende week een debat, waarvoor een flink aantal Kamervragen is ingediend, ook van mijn kant. Want ik wil duidelijkheid over hoe
het nog steeds kan dat die brief van 18 augustus 2021 – ik heb hem hier
voor me – nog niet is uitgevoerd, ondanks dat er gezegd is dat deze naar
geest en letter uitgevoerd zou worden. Ik ben ook iemand die heel graag
de beantwoordingen afwacht. Ik wil hoor en wederhoor. De Staatssecretaris heeft afgelopen weekend haar woorden teruggenomen. Ik zie u al
wuiven, maar dat heeft ze in zekere zin gedaan. Ze heeft daar wel een
verklaring over gegeven en ik wil haar wel de ruimte geven om daar
verder op te reflecteren, ook in het licht van de belangrijke vraag die ik
stelde: in hoeverre hebben die algemene opvattingen de afgelopen weken
een rol gespeeld in het dossier? Daar hoop ik gewoon een antwoord op te
krijgen. Ik hoop u daarmee voldoende te hebben geïnformeerd.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat kan, maar ik vind het wel frappant, want een paar weken geleden wist
de ChristenUnie al zeker dat het beleid van de regering moest worden
afgekeurd. Daarom heeft ze twee moties van de Kamer gesteund om twee
Ministers effectief weg te sturen. De derde bewindspersoon die hier net zo
bij betrokken is en een hoofdrol heeft als het gaat om de toelating van
vluchtelingen, waar u zeer mee begaan bent, die is doodleuk blijven zitten.
Ze zegt: een motie van afkeuring is een gele kaart, dan mag je gewoon
blijven. Vervolgens doet ze daar een interview bovenop waarin ze de
Kamer eigenlijk letterlijk in het gezicht slaat, en zegt: we gaan het ook
helemaal niet doen als er zoveel mensen uit komen. En nu bent u heel
vriendelijk en zegt u: we gaan het allemaal nog afwachten wat eruit komt.
Ik vind dat wel een opmerkelijke opstelling. Zo vriendelijk tegen mevrouw
Broekers en zo hard tegen mevrouw Kaag en mevrouw Bijleveld. Begrijpt
u dat?
De heer Ceder (ChristenUnie):
Nou, ik zou mijn opstelling niet per se als vriendelijk willen omschrijven,
maar wel als zorgvuldig. Het kabinet heeft verantwoordelijkheid genomen.
U heeft toen ook een motie ingediend en mevrouw Piri ook. Die afweging
hebben wij gemaakt. En het kabinet heeft daar verantwoordelijkheid voor
genomen. De prioriteit is nu de motie, of in ieder geval dat we de
Afghaanse mensen helpen die bij de Nederlandse missie geholpen
hebben. Ik heb een hele serieuze vraag gesteld aan de Staatssecretaris. Ik
hoop dat u mij toestaat om de beantwoording af te wachten. Er is ook een
flink aantal vragen gesteld. Maar wat er het afgelopen weekend heeft
plaatsgevonden, keur ik ten diepste, ten zeerste af. Daarbij merk ik op dat
de Staatssecretaris heeft aangegeven dat ze dat ook erkent. Voor mij blijft
echter de vraag in hoeverre dat in het beleid heeft doorgewerkt; dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

23

voor mij wel een hele cruciale vraag, waar ik straks duidelijkheid over
hoop te krijgen.
De voorzitter:
Vervolgt u uw betoog.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Voorzitter. De Sloveense voorzitter heeft voorgesteld om asielzoekers aan
de buitengrenzen te screenen. Dat is ook in lijn met wat de ChristenUnie
graag zou willen, namelijk dat er Europese samenwerking komt en een
regie en een verdeelsleutel. Ik vraag me af of de Staatssecretaris het ook
zo ziet dat screenen aan de buitengrenzen zonder een verdeelsleutel
eigenlijk ondoenlijk is, omdat de landen die aan de buitenkant zitten zich
in de steek gelaten voelen, ook door Nederland, omdat het al jaren duurt
voordat we daar afspraken over hebben gemaakt. Ik vraag me af of de
Staatssecretaris daar de komende dagen ook afspraken wil gaan maken
over een herverdelingssleutel.
Voorzitter, ten aanzien van terugkeer. De externe ...
De voorzitter:
Kunt u ook bijna gaan afronden?
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ja. De externe werking van het migratiepact werkt niet, is geconcludeerd,
en dat ondermijnt ons migratiestelsel. Deelt de Staatssecretaris de
mening dat er ook op dit vlak veel meer samenwerking dient plaats te
vinden met de Europese collega’s? Zo ja, welke toezegging hoort zij
daarover te krijgen?
Voorzitter. Ik heb nog een aantal specifieke vragen over Moria.
De voorzitter:
U moet echt afronden, excuus, meneer Ceder.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dat ga ik doen. Mag ik nog één vraag stellen?
De voorzitter:
De allerlaatste zin.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ja, voorzitter. Er zijn nog een aantal kampen in Griekenland. Er zijn ook
nieuwe kampen gebouwd, bijvoorbeeld op Samos. Wij zien dat die meer
op een gevangenis lijken dan op een vluchtelingenkamp. Vindt de
Staatssecretaris dat de huidige status op Lesbos, op Samos, op Chios en
de andere eilanden voldoet aan de standaarden voor een humaan beleid?
En kan zij iets zeggen over de opvang van minderjarige vluchtelingen, die
naar het vasteland van Griekenland zijn gebracht? Worden alle afspraken
nagekomen die wij daarover eerder gemaakt hebben, met name als het
gaat om voogdij in samenwerking met Nidos?
Voorzitter, tot zover.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan tot slot de heer Van Meijeren, Forum voor Democratie.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dank u wel, meneer de voorzitter. Nederland wordt sluipenderwijs
omgevolkt. De afgelopen twintig jaar is de bevolking van Nederland met
ruim 1,5 miljoen inwoners gegroeid, waarvan 96% een migratieachtergrond heeft. De bevolking met een Nederlandse achtergrond neemt af,
zowel in absolute als in relatieve zin, doordat er meer Nederlanders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

24

overlijden dan dat er Nederlandse kinderen worden geboren en er ook
nog eens tienduizenden Nederlanders per jaar emigreren, of misschien
beter gezegd: vluchten.
Mevrouw Podt (D66):
Ik ben wel benieuwd waar Forum voor Democratie die cijfers vandaan
heeft.
De heer Van Meijeren (FVD):
Die cijfers zijn afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Als u
zoekt op de prognose «bevolking blijft de komende 50 jaar groeien», dan
is het eerste zoekresultaat de bron van het CBS waar ik deze cijfers uit
haal.
Mevrouw Podt (D66):
Dat is wel frappant, want als de heer Van Meijeren die cijfers heel goed
had gelezen, dan had hij ook gezien dat een heel erg groot deel van de
mensen die immigreren in Nederland, ook weer vertrekken. Vorig jaar
bijvoorbeeld kwam meer dan de helft van de mensen die naar Nederland
kwamen – precies de cijfers die hij noemt – uit Europa, bijvoorbeeld uit
Duitsland. 11% van die immigranten waren zelfs gewoon Nederlanders
die terugkwamen naar Nederland. Die vluchtten dus niet zozeer, maar
dachten: Nederland is eigenlijk een geweldig land. Dit soort feitenvrije
flauwekul helpt het debat volgens mij helemaal niet verder. Het lost ook
geen problemen op, het zet alleen maar mensen tegen elkaar op.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik reageer hier heel graag even op, want dit is ook een persoonlijk feit. Ik
heb tot nu toe drie feiten genoemd. Feit één: de afgelopen twintig jaar is
de bevolking van Nederland met ruim 1,5 miljoen inwoners gegroeid,
waarvan 96% een migratieachtergrond heeft. Feit twee: de bevolking met
een Nederlandse achtergrond neemt sinds 2015 af, doordat er meer
Nederlanders overlijden dan dat er Nederlandse kinderen worden
geboren. En feit drie: ook nog eens tienduizenden Nederlanders per jaar
emigreren. Met welk van deze feiten is mevrouw Podt het niet eens? Het
zijn keiharde feiten, afkomstig van het CBS. Dus voordat u mij beschuldigt
van feitenvrije verhalen vertellen, wil ik nú graag weten welk van deze
feiten onjuist is.
Mevrouw Podt (D66):
Ik doe dat gewoon via de voorzitter. Volgens mij is gewoon het hele
verhaal over omvolking echt onzin. Ook als je de helft van de cijfers
noemt, is het vaak nog steeds flauwekul. Ik laat het hier, denk ik, gewoon
maar bij. Ik denk dat we gewoon moeten stoppen met dit soort onzin.
De voorzitter:
Meneer Van Meijeren, een korte reactie nog en dan kunt u uw betoog
vervolgen.
De heer Van Meijeren (FVD):
Nou ja, mevrouw Podt zegt dat ik slechts de helft van de cijfers noem. Als
zij mij na de eerste drie feiten onderbreekt, waardoor ik mijn verhaal nog
helemaal niet heb kunnen afronden, dan moet ze ook niet raar opkijken
dat ik nog niet alle feiten genoemd heb. Ik heb namelijk nog heel veel
feiten die ik nu nog ga benoemen.
Voorzitter, ik vervolg mijn betoog. Volgens prognoses van het CBS stijgt
de bevolking tot het jaar 2030 met nog eens rond de 100.000 personen per
jaar tot 18,4 miljoen mensen, uitsluitend door immigratie. De massaimmigratie zorgt ervoor dat Nederlanders zich steeds minder thuis voelen
in hun eigen land, dat het Nederlandse volk met onze prachtige cultuur,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

25

onze gemeenschappelijke taal, onze geschiedenis en onze tradities straks
niet meer bestaat. Het past perfect in de globalistische agenda die ons op
alle fronten wordt opgedrongen. Toen in Afghanistan door westers
wanbeleid opnieuw de pleuris uitbrak, opende het kabinet een speciaal
e-mailadres voor Afghanen die naar Nederland willen komen. Een soort
wir schaffen das. De aanzuigende werking bleek enorm. Binnen een paar
dagen tijd ontving het Ministerie van Buitenlandse Zaken al tienduizenden
e-mails. Omdat die Afghanen uiteraard allemaal hun familie willen
meenemen, moeten we dit aantal volgens Staatssecretaris Knol nog eens
vermenigvuldigen met vijf. Daarmee komt zij in haar eigen berekening uit
op 100.000 Afghanen. De gevolgen voor Nederland zullen niet te overzien
zijn. Alleen al de culturele verschillen tussen Afghanen en Nederlanders
zijn met geen pen te beschrijven. Waar gaan deze tienduizenden tot
misschien wel honderdduizenden Afghanen eigenlijk wonen? We zitten nu
al met een tekort van 300.000 woningen. Dan heb ik het nog niet eens
gehad over de enorme druk op de zorg, de verloedering van het
onderwijs, de druk op de socialezekerheidsvoorzieningen en onze
veiligheid.
De voorzitter:
De laatste vraag van de heer Ceder.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Er wordt een aantal keren verwezen naar de 100.000 die de Staatssecretaris noemde. Volgens mij kloppen die cijfers niet, maar daar gaat de
Staatssecretaris straks zelf op in. Stel dat het getal echt lager uitvalt. Ik
noem maar wat: 5.000 of onder de 10.000. Betekent dit voor u dat u er
gezien de noodsituatie, het feit dat we berichten uit Afghanistan krijgen
dat het misschien de dood betekent als je het land niet ontvlucht,
welwillend tegenover staat als de cijfers veel lager uitvallen dan kennelijk
uw vrees is? Of valt er over geen enkel persoon die echt voor de dood
vlucht te praten?
De heer Van Meijeren (FVD):
Personen die daadwerkelijk op de vlucht zijn voor oorlog en geweld
moeten vanzelfsprekend in veiligheid worden gebracht. Dat kan veel beter
dan door hen naar Nederland te halen. FVD pleit daarom voor opvang in
de eigen regio, in veilige buurlanden, waar zij veilig kunnen verblijven in
een omgeving waar ze dichter bij hun wortels blijven, totdat het in hun
thuisland weer veilig is en ze weer kunnen terugkeren om hun land weer
op te bouwen. Zelfs als het er, voortvloeiend uit deze ene specifieke motie,
nu «slechts» 5.000 zouden zijn, dan nog is dat wel weer iedere keer
inclusief gezinshereniging en een generaal pardon. Het blijft maar dooren door- en doorgaan. Dat heeft ertoe geleid dat we nu dus al te kampen
hebben met een enorme bevolkingsgroei. Volgens prognoses van het CBS
– ik noem er nog een – heeft op dit moment al 25% van de Nederlanders
een migratieachtergrond en zal dit in het jaar 2070 42% zijn. Dit is dus
omvolking pur sang. Daar willen wij direct een einde aan maken.
De voorzitter:
U heeft nog één minuut om uw betoog af te ronden.
De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter. Vanaf 2015 kwamen de Syriërs, nu de Afghanen. Het is wachten
tot er straks op een andere plek in de wereld oorlog uitbreekt. Het is heel
treurig dat het op veel plekken in de wereld zo slecht toeven is, maar het
is simpelweg onmogelijk om alle mensen die een beter leven willen naar
Nederland te halen. Zoals ik net al tegen de heer Ceder zei, pleiten wij
voor een menswaardig en duurzaam immigratiebeleid. Het is niet in het
belang van asielzoekers om ze de oversteek te laten maken en ze hier in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

26

Nederland op te vangen. Daarom vraag ik de Staatssecretaris of zij
inhoudelijk zou willen reageren op het voorstel van Denemarken, ook een
EU-land, dat besloten heeft dat er geen enkele asielzoeker meer in
Denemarken wordt opgevangen omdat het land afspraken heeft gemaakt
met andere landen waar die asielzoekers worden opgevangen. De brief
die de Staatssecretaris hierover op mijn verzoek heeft gestuurd, biedt
onvoldoende antwoorden. Daarin wordt alleen verwezen naar «we
wachten op een reactie van de EU», maar ik ben heel benieuwd hoe het
kabinet hierover denkt.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie nog van mevrouw Koekkoek.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Er wordt hier een heel humaan pleidooi gehouden over het opvangen van
vluchtelingen en over het opvangen van vluchtelingen in de regio. Dat is
prachtig. Maar tegelijkertijd wordt er gesproken over omvolking. Ik heb
een hele simpele, korte vraag: wat is «omvolking»? Hoe definieert het CBS
– er wordt immers met CBS-cijfers gegooid – dat zelf?
De heer Van Meijeren (FVD):
Van «omvolking» is naar mijn eigen definitie sprake als de bevolking van
een land gestaag verdwijnt en wordt vervangen door een andere
bevolking. We zien dus dat op dit moment – dit waren cijfers van het
CBS – 25% van de Nederlanders een migratieachtergrond heeft en dat dit
oploopt tot 42% in het jaar 2070. Zo zien we dus dat als we die lijn
doortrekken, Nederlanders zo dadelijk een minderheid zijn in hun eigen
land. Dan is de omvolking daadwerkelijk gerealiseerd. Daar wil ik ons land
voor behoeden, zodat wij onderling solidair kunnen zijn met mensen die
onze taal spreken, onze cultuur kennen en onze tradities een warm hart
toedragen, zodat we één eensgezind Nederlands volk kunnen blijven.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dat was de vraag alleen niet. De vraag was: die 25% zijn CBS-cijfers,
prachtig, maar hoe definieert het CBS dat nummer? Ik ga hem nu heel
simpel houden.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik kan het er even bij pakken en er zo in de tweede termijn op terugkomen,
maar naar mijn mening zijn dat mensen die zelf direct uit een ander land
komen of van wie een van de ouders in een ander land is geboren en dan
worden ze door het CBS gerekend onder de categorie «personen met een
migratieachtergrond». Dus u heeft een zeer terecht punt te pakken. Die
derde, vierde, vijfde en zesde generaties Marokkanen die nu ook in
Nederland heel groot zijn, vallen daar inderdaad buiten, dus het probleem
is in feite waarschijnlijk nog erger.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Waarom vraag ik hier eens naar? Ook omdat ik eigenlijk geen antwoord
krijg op de vraag. Ik ben niet geïnteresseerd in eigen definities en ook niet
in de eigen definitie van omvolking. Als er een angstbeeld gecreëerd
wordt door Forum voor Democratie of een andere partij, dan moet dat
angstbeeld ergens op gebaseerd zijn. Op dit moment hebben we een
feiteloos debat. Er wordt een angstbeeld gecreëerd voor de zogenaamde
omvolking waarbij de definitie ook niet wordt gegeven en er wordt een
angstbeeld gecreëerd over de Nederlandse cultuur die zou verdwijnen.
Kom er vooral in de tweede termijn op terug. Dat lijkt mij mooi, want als
we het debat gaan voeren over angst en over grenzen sluiten, dan moet
dat wel gevoerd worden zonder extremistische definities.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

27

De heer Van Meijeren (FVD):
Extremistische definities? Het gaat mevrouw Koekkoek dus kennelijk om
de definitie van personen met een migratieachtergrond en dat zijn dus
personen die ofwel zelf in het buitenland geboren zijn of van wie een van
de ouders in het buitenland geboren is. Veel meer kan ik er niet over
zeggen. Het is voor mij heel duidelijk. Dat cijfer is op dit moment dus 25%
en dat loopt op tot 42%. Daar maak ik mij ernstige zorgen over. Wij krijgen
ook heel veel berichten van Nederlanders die in een wijk wonen waar nu
bijvoorbeeld al ... Er zijn wijken in Nederland waar 90% van de inwoners
een niet-westerse migratieachtergrond heeft. Ik zie mevrouw Ellemeet nee
schudden, maar die wijken zijn er. Dan voelen mensen zich niet meer thuis
in hun eigen land. Dat is waar wij ons tegen verzetten.
De voorzitter:
Mevrouw Koekkoek heeft een laatste vraag.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
In één zin wordt er gegooid met het woord «omvolking» en met een
normale definitie van het CBS, in de zin van dat het een statistiek is. Op
het moment dat die twee aan elkaar gekoppeld worden, is dat extremistisch. Waarom? Op het moment dat er wordt aangegeven dat het gaat om
migranten of vluchtelingen met een migratieachtergrond, dan vermengen
bepaalde definities en dan wordt hier dus een angstbeeld gecreëerd voor
het wegvagen van die zogenaamde Nederlandse cultuur, terwijl, en ik zal
een simpel voorbeeld geven: als een Nederlander samen met een Duitser
kinderen krijgt, dan worden die kinderen ook op die manier geregistreerd
door het CBS. Dat cijfer van het CBS zegt helemaal niets. Op het moment
dat het wordt gekoppeld aan omvolking, is dat extremistisch. Laten we dat
even heel duidelijk hebben. Ik ben heel benieuwd waarom dat opgegooid
wordt in een debat dat gaat over de JBZ-Raad.
De heer Van Meijeren (FVD):
Het gooien met feiten is niet extremistisch. Extremisme is, volgens mij, als
je geweld wil gebruiken om politieke doelen te bereiken. Dat is zeg maar
het tegenovergestelde van wat Forum voor Democratie wil. Wij zijn een
democratische partij. Ik heb nu even de tabel van het CBS erbij gepakt. Je
ziet hier dat in de loop der tijd ... Dit is het blokje van Nederlanders en dit
zijn de blokjes van mensen met een migratieachtergrond. Het aantal
mensen in absolute zin en relatief gezien met een migratieachtergrond,
stijgt. Het aantal Nederlanders daalt. Als we deze lijn doortrekken, dan zie
je dat het een kwestie van tijd is – of dat nou over 10, 20, 30, 50 of 100 jaar
is – tot het Nederlandse volk ophoudt te bestaan. Dat is een keihard feit en
dat heeft niets met extremisme te maken.
De voorzitter:
De heer Bisschop wilde ook nog een vraag stellen.
De heer Bisschop (SGP):
Ik wilde even terug naar het gloedvolle pleidooi van collega Van Meijeren
voor opvang in de regio. Dat is geen nieuwe gedachte natuurlijk. Er zijn
veel fracties die dat bepleiten. In het begin was dat misschien een beetje
in de verdachtenbank geplaatst, maar later zagen veel fracties en partijen
wel in dat dat juist een humane manier kan zijn. Maar een dergelijke
opvang is natuurlijk net zomin gratis als opvang van asielzoekers en
vluchtelingen in Nederland. Mag ik uit het pleidooi van de heer Van
Meijeren ook concluderen dat hij bereid is om in internationaal verband
financieel en materieel bij te dragen aan dergelijke voorzieningen,
bijvoorbeeld in Turkije als Turkije vluchtelingen opvangt vanuit andere
landen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

28

De heer Van Meijeren (FVD):
Wij zullen nooit contracten sluiten met bijvoorbeeld een Erdogan als hij
ons daarmee in een soort wurggreep krijgt. In het geval dat wij een
contract sluiten, hem dus heel veel geld geven en wij vervolgens iets doen
wat hem tegen het zere been schopt, dan kan hij bijvoorbeeld besluiten
om de grenzen weer wagenwijd open te zetten. Wij pleiten voor opvang
naar Deens model. Ik heb zelf ook een verzoek gedaan om daar een brief
over te ontvangen, die voor vandaag geagendeerd staat. De Denen maken
afspraken met andere landen, maar niet in internationaal verband. Wij
kunnen gewoon zelf als Nederland, als soeverein land, verdragen sluiten
met andere landen. Denemarken doet dat bijvoorbeeld met Tunesië,
Egypte en andere landen. Denemarken spreekt met hen af dat als
asielzoekers zich melden aan de Deense grens, zij op het vliegtuig naar
een van die landen worden gezet waar zij worden opgevangen. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om daar ook een financiële bijdrage aan te
leveren, want opvang kost geld, maar opvang in die landen kost wel
aanzienlijk minder geld dan opvang in Nederland. Dan heb ik het dus over
de enorme druk op onze zorg, ons onderwijs en over de veiligheid. Dan
hebben we het nog niet eens gehad over het simpele feit dat Nederland
nu al een van de meest dichtbevolkte landen ter wereld is.
De heer Bisschop (SGP):
Ik vind het te waarderen dat de heer Van Meijeren erkent dat je een zekere
internationale verantwoordelijkheid hebt, namelijk dat als er vluchtelingenstromen zijn, je die niet kunt afwentelen op andere landen. Je hebt
daar dan als soeverein land internationaal gezien ook een verantwoordelijkheid in. Ik heb één punt. Ik zou de heer Van Meijeren willen vragen om
verder door te denken over het aspect van het maken van deals, van
afspraken, want je komt er niet zonder het maken van die afspraken en
zonder de bereidheid om financieel andere landen te ondersteunen die
dus mede de problemen helpen op te lossen waar je als westers land
anders mee te maken hebt. Ik zou de volgende stap in het denkproces dus
willen aanmoedigen.
De voorzitter:
Afrondend, meneer Van Meijeren.
De heer Van Meijeren (FVD):
Nou, dat is niet een volgende stap in het denkproces. Wij maken die stap
al sinds de oprichting van onze partij. Wij dringen er keer op keer bij de
Staatssecretaris en bij haar voorgangers op aan om juist afspraken te
maken met landen als Marokko en Algerije over de terugkeer van
illegalen. Wij hebben er dus onlangs voor gepleit om naar Deens model
afspraken te maken met andere landen om daar asielzoekers op te laten
vangen. De heer Bisschop heeft het constant over «in internationaal
verband», maar wij willen gewoon zelf als soeverein land afspraken
maken met andere landen om zo onze eigen belangen te behartigen. Dat
hoeft dus zeker niet in EU-verband.
De voorzitter:
De heer Bisschop, tot slot.
De heer Bisschop (SGP):
Ik benut deze gelegenheid voor mijn derde vraag. Ik vind het prima om
het bilateraal te regelen in plaats van in internationaal verband. Dat is niet
het springende punt. Het springende punt is dat de heer Van Meijeren
radicaal een deal met Turkije afwijst, terwijl Turkije miljoenen vluchtelingen vanuit Syrië en Irak heeft opgevangen. Maar tegelijkertijd pleit hij
voor deals met andere landen voor het opvangen van vluchtelingen. Daar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

29

zit een inconsistentie in en daar leg ik de vinger bij, met de uitnodiging dat
dat misschien een vervolgdoordenking zou verdienen.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dat is absoluut geen inconsistentie. De deal met Turkije is namelijk geen
deal die namens Nederland is gesloten, maar een deel die namens de
Europese Unie is gesloten. Dat was een slechte deal. Wij willen goede
afspraken maken met andere landen en geen afspraken die ertoe kunnen
leiden dat als Erdogan een keer met zijn verkeerde been uit bed stapt, hij
kan besluiten om willens en wetens tienduizenden kansarme asielzoekers
naar Europa te laten komen. Als u ons verkiezingsprogramma zou kennen,
dan weet u dat een fundamenteel deel van ons verkiezingsprogramma
uiteraard is dat wij ook de Nederlandse grenscontroles opnieuw willen
invoeren. Het grote probleem van de Turkijedeal is namelijk dat als
Erdogan tienduizenden asielzoekers naar Europa laat komen, die
vervolgens direct hun weg naar West-Europese landen als Nederland
weten te vinden doordat we geen binnengrenzen meer hebben. Ik heb nu
maar drieënhalve minuut, maar het is inderdaad een veelomvattend plan.
Het invoeren van de grenscontroles in Nederland is daar een essentieel
onderdeel van. Dan komt er dus niemand meer illegaal onze grens over.
De voorzitter:
Helemaal tot slot mevrouw Podt voor de laatste vraag.
Mevrouw Podt (D66):
De heer Van Meijeren hield een pleidooi voor menswaardig beleid. Dat
kan ik natuurlijk alleen maar toejuichen, maar ik ben wel benieuwd wat hij
nou precies zo menswaardig vindt aan dat Deense asielbeleid. Is dat dat
ze Syriërs willen terugsturen naar een land dat door oorlog is verscheurd?
Of gaat het over het huisvesten van asielzoekers op een eiland waar
criminelen gehuisvest zijn? Of is het dat ze überhaupt geen asielzoekers
meer asiel willen laten aanvragen? Dat vraag ik me af.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren, tot slot.
De heer Van Meijeren (FVD):
Wat zo goed is aan dat Deense model, is dat asielzoekers op een gegeven
moment niet meer naar Denemarken zullen komen als ze weten dat dat
betekent dat ze direct op het vliegtuig naar een land in bijvoorbeeld Afrika
worden gezet. Dat zorgt er dus voor dat die enorme asielstroom, die voor
een belangrijk deel over de Middellandse Zee komt, in ieder geval richting
Nederland zal opdrogen. Het beste is natuurlijk als heel Europa zou
zeggen dat hier geen asielzoekers meer binnenkomen, waardoor die hele
stroom zal opdrogen. Dat leidt er dus ook toe dat migranten op weg naar
Europa niet meer hoeven te verdrinken in de zee. Het beleid van D66 en
andere partijen die zeggen «wir schaffen das», zorgt er dus voor dat ze
allemaal op slechte bootjes de wilde zee gaan bevaren. Helaas komen er
daarbij tal van immigranten om het leven. Die mensenlevens zullen wij
besparen als ons beleid wordt doorgevoerd.
De voorzitter:
Dank u wel. Daar laten we het bij. Ik schors de vergadering tot 13.50 uur,
zodat de Staatssecretaris de beantwoording kan voorbereiden. Ik verzoek
de woordvoerders om heel even bij mij te komen.
De vergadering wordt van 13.32 uur tot 13.53 uur geschorst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

30

De voorzitter:
Ik ga het woord geven aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
maar we gaan nu een procedurevoorstel doen en dat is het volgende. Het
is vrij ongebruikelijk, maar wij stellen voor dat de Staatssecretaris de
gelegenheid krijgt om onafgebroken te antwoorden tot 14.15 uur, dus
zonder interrupties. Dat is de enige manier om de vragen die gesteld zijn,
beantwoord te krijgen, en dat is toch het doel van dit debat. Daarna krijgt
iedereen de gelegenheid om nog één vraag te stellen. Ook die zal beknopt
moeten zijn. Het is even niet anders. We hebben maar tot 14.30 uur de tijd.
Er is al een plenaire afronding aangekondigd. Ik doe dus een beroep op u
allen, en met name op de Staatssecretaris, want het is nogal een
uitdaging om alle gestelde vragen te beantwoorden in de 22 minuten die
er nog zijn. Maar wij weten dat de Staatssecretaris dat kan. Dank u wel.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Dank, voorzitter. Er is gesproken over het interview dat ik afgelopen
zaterdag gaf aan het Algemeen Dagblad. De term «braindrain» is daar
gevallen. Dat had ik niet moeten zeggen. Ik bedoelde dat niet in verband
met Afghanistan en Afghanen. Ik betreur het. Ik had het niet zo bedoeld.
Dan wat betreft de 100.000. Ik heb me ertoe laten verleiden een
als-danantwoord te geven. Daarbij heb ik een hypothetische berekening
gegeven, en dat had ik niet moeten doen. In het interview wilde ik
aandacht vragen voor mijn zorgen over de opvang van asielzoekers in
brede zin in Nederland. Door het COA, de IND, de KMar en de AVIM is
enorm hard gewerkt, dag en nacht, om de opvang goed te regelen. Er is
ook een enorme inzet gepleegd door Defensie. Maar ik zeg het: de opvang
zit aan zijn grens, en daar heb ik zorgen over. Dat geldt zeker voor de
belasting van degenen die zich er zo enorm voor inzetten om de opvang
goed te regelen en de identificatie en registratie, de asielaanvraag en al
die handelingen die moeten plaatsvinden, snel en soepel te laten
verlopen. Ook de vrijwilligers hebben een maximale inzet gepleegd.
Vanuit dat gegeven heb ik mijn bezorgdheid naar voren willen brengen
over de spankracht van de organisatie, ook wat betreft de opvanglocaties.
Daar kwamen mijn zorgen vandaan.
Het was geenszins mijn bedoeling om vooruit te lopen op de vraag hoe
het kabinet omgaat met de hulpvragen die zijn binnengekomen in
verband met Afghanistan. Absoluut niet. Het kabinet spant zich juist in om
de mensen die nu Afghanistan proberen te verlaten, te ondersteunen en
om degenen onder hen die ervoor in aanmerking komen naar Nederland
te komen, te faciliteren. Ik had het hypothetische aantal – gevoed door
mijn zorgen over datgene wat gevraagd kan worden van de mensen in de
keten – niet moeten noemen. Het is van belang dat mensen die vluchten
voor oorlog en geweld, fatsoenlijk worden opgevangen.
Voorzitter. Dan de specifieke vragen.
De vragen van mevrouw Podt. Ik ga eerst in op Afghanistan en dan met
name op de motie-Belhaj. Ik kan u zeggen dat het kabinet het asielgedeelte van deze motie naar letter en geest uitvoert. Op korte termijn komt
het landenbeleid Afghanistan in de Vreemdelingencirculaire; het gaat om
een publicatie daarvan. Dat wordt aangepast. De groepen die vallen onder
de reikwijdte van de motie-Belhaj worden conform de motie aangemerkt
als risicogroepen.
De heer Van Dijk had ook een vraag, maar misschien gaat het sneller als ik
de vragen niet herhaal, voorzitter. Op 11 augustus heb ik uw Kamer
geïnformeerd over het besluit tot het instellen van een vertrekmoratorium
voor Afghanistan. De reden hiervoor was de onduidelijke en snel
veranderende situatie in Afghanistan. Inmiddels is duidelijk dat de taliban
de macht in Afghanistan hebben overgenomen. Natuurlijk zie ik de
berichtgeving over Afghanistan en is het duidelijk dat er grote reden tot
zorg is. Maar ik pretendeer niet dat ik op grond van die beelden kan
bepalen welke mensen in Afghanistan welk risico lopen en wanneer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

31

Daarvoor gebruiken wij altijd een secure beschrijving van de situatie in
het land, en dat is het ambtsbericht. Daar zal ik op wachten voordat ik het
asielbeleid aanpas. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft mij laten
weten dat de publicatie is gepland voor het eerste kwartaal van 2022. Dat
betekent dat asielzoekers uit Afghanistan langer op een beslissing moeten
wachten. Tegelijkertijd zeg ik dat dat niet altijd zo hoeft te zijn, want het is
ook zo dat mensen die vanuit Afghanistan zijn geëvacueerd – al 120 – in
Nederland al een vergunning hebben gekregen. Het gaat dus wel door
voor zover dat mogelijk is. Aan de andere kant zijn de mensen uit
Afghanistan en veilig en zorgt het COA voor een goede opvang.
Dan was er een vraag van mevrouw Ellemeet over de humanitaire visa.
Op heel korte termijn zal uw Kamer door het kabinet per brief nader
worden geïnformeerd. Ik vind het namelijk heel belangrijk dat het kabinet
hier integraal opereert en dat doet het kabinet ook. Er is volgende week
een debat en het is heel belangrijk dat dat debat met uw Kamer wordt
gevoerd. Dan kunnen ook de vragen over laissez-passers, visa en
noodpaspoorten aan de orde komen. Het ligt namelijk niet alleen bij de
Staatssecretaris Justitie en Veiligheid. Wij moeten dat allemaal precies en
zorgvuldig doen als kabinet integraal.
Hoeveel Afghanen in Nederland? Ik verwijs naar de brief die uw Kamer op
zeer korte termijn ontvangt van het kabinet – daar heb ik het zojuist al over
gehad – met daarin de stand van zaken inzake de evacuaties. Ik loop daar
nu niet op vooruit. Ik zal nu een actueel beeld geven van de evacués in de
opvang en de asielprocedure. Op 3 oktober verbleven ongeveer 1.990
personen in de verschillende opvanglocaties in Nederland, die door het
Ministerie van Defensie beschikbaar zijn gesteld ten behoeve van de
opvang van evacués. In Zoutkamp verblijven ongeveer 500 personen, in
Zeist circa 420 personen, in Ede circa 90 personen en in Heumensoord
ongeveer 980 personen. Verder zitten er volgens de IND-registratie in
Nederlandse opvanglocaties nog ongeveer 220 personen die een ander
land dan Nederland als bestemming hebben. Omgekeerd worden er ook
in andere landen mensen opgevangen die Nederland als bestemming
hebben.
De IND en de KMar zijn gestart met het identificatieproces van mensen in
de opvanglocaties. Vrijwel alle personen zijn door de IND geregistreerd en
gescreend. Door de KMar is op peildatum 3 oktober van circa 1.690
personen de I&R-registratie afgerond. Er is dus begonnen met de
afhandeling van de asielprocedure. Op peildatum 3 oktober is van
ongeveer 290 Afghaanse evacués de asielprocedure afgerond en de
aanvraag ingewilligd. De IND zal het asielproces de komende tijd
voortvarend voortzetten en de verhoren van de rest van de evacués
inplannen.
Aan welk landen dragen we uitgeprocedeerde Afghanen over? Een vraag
van de heer Bisschop. Nederland heeft op dit moment een besluit- en
vertrekmoratorium en draagt dus geen uitgeprocedeerde Afghanen over.
Dan Afghanistan en de JBZ-vergadering, een vraag van onder anderen
mevrouw Koekkoek over humanitaire hulp aan Afghanen. De EU heeft het
humanitairehulpbudget voor Afghanistan verhoogd tot meer dan
300 miljoen. Dat zal ook worden gebruikt voor opvang in de regio.
Nederland heeft bovendien via de Minister voor BuHa-OS 20 miljoen
toegezegd aan het Afghanistan Humanitarian Fund. Verschillende
VN-organisaties, waaronder UNHCR, en ngo’s kunnen hier geld uit
ontvangen. Deze bijdrage komt boven op de bestaande ongeoormerkte
bijdrage voor humanitaire hulpverlening aan de Afghaanse bevolking
door middel van VN-organisaties en -fondsen en het Internationale Rode
Kruis. Nederland heeft een bijdrage van 3,5 miljoen euro toegezegd aan
het Regional Refugee Preparedness and Response Plan. Dit gezamenlijke
appel van onder andere UNHCR, WFP, Unicef en Artsen zonder Grenzen
richt zich op de opvang van Afghaanse vluchtelingen in buurlanden. Met
deze bijdrage heeft Nederland zich aangesloten bij het regionale Europe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

32

Initiative on the Afghan Displacement Situation. Met dit initiatief werken
EU-lidstaten aan versterkte donorcoördinatie.
Wat doet Nederland om een migratiecrisis te voorkomen? Om een
humanitaire crisis te voorkomen zijn grote inspanningen van de internationale gemeenschap nodig. Nederland heeft daartoe via de Minister
BuHa-OS – ik heb het al gezegd – die 20 miljoen toegezegd. Hoewel er nog
geen grote vluchtelingenstromen op gang zijn gekomen naar de
buurlanden van Afghanistan, is dit het moment om voorbereidingen te
treffen voor het worstcasescenario van 500.000 nieuwe vluchtelingen in
de regio. Dat is niet een inschatting van mij persoonlijk. Door te zorgen
dat de opvang in de regio goed geregeld is, verkleinen we de kans dat
vluchtelingen verder trekken. Nederland heeft daarom een bijdrage van
3,5 miljoen toegezegd – dat heb ik net gezegd – aan dat speciale Regional
Refugee Preparedness and Response Plan.
Bovendien wordt verder bekeken hoe concrete invulling gegeven kan
worden aan de migratiesamenwerking met buurlanden, naast alleen maar
versterking van opvang in de regio. Dan valt er te denken aan het
ondersteunen van buurlanden zoals Pakistan bij zijn grensmanagement.
Dat is mede afhankelijk van de behoefte aan Pakistaanse zijde. De
mogelijkheden worden verkend.
Wat is mijn inzet bij het hervestigingsforum? Op 28 september heeft de
Commissie in een briefing laten weten dat het aangekondigde High-Level
Resettlement Forum op 7 oktober is aangepast naar een «High-Level
Forum on Protection of Afghans at Risk». Dat is een videoconferentie. Die
zal zich richten op het onderzoeken van duurzame oplossingen en het
gezamenlijk, op EU-niveau en met mondiale partners, coördineren van de
inzet om Afghanen die dit het meest nodig hebben, in veiligheid te
brengen. Er zijn verschillende modaliteiten om Afghanen die bescherming
te bieden. Hervestiging is daar een instrument voor. Die verschillende
mogelijkheden gaan we bespreken tijdens het forum. Er wordt geen
pledgingsessie voorzien. Het is voor vrijwel alle lidstaten nog te vroeg om
aan te geven hoe groot hun inzet ten aanzien van te hervestigen Afghanen
zal zijn. UNHCR heeft bovendien aangegeven dat het op korte termijn niet
in staat zal zijn activiteiten op te schalen. De situatie in de buurlanden is
daarnaast ook niet zodanig veranderd dat er sprake zou moeten zijn van
het opschalen van hervestigingsinspanningen. Er zijn geen grote
vluchtelingenstromen zichtbaar op dit moment.
Het kabinet beraadt zich over de inzet ten aanzien van het bieden van
bescherming aan Afghanen die risico lopen op vervolging door de taliban,
met name aan de groep die onder de motie-Belhaj valt, waarvan ik gezegd
heb dat die naar letter en geest wordt uitgevoerd. De Kamer wordt hier zo
spoedig mogelijk separaat over geïnformeerd. We werken hard aan het
uitvoeren van de motie-Belhaj. U heeft ook meegekregen dat 58 Afghanen
die op de evacuatielijst staan, in Pakistan zijn aangekomen en binnenkort
naar Nederland zullen komen. Hopelijk volgen er meer. Daar wordt hard
aan gewerkt. Zoals uw Kamer is bericht, is Nederland wat hervestiging
betreft in algemene zin voorstander van inzet in EU-verband, in nauwe
samenwerking met UNHCR en IOM.
Dan het veiligheidsrisico van hernieuwd terrorisme. Het kabinet deelt de
mening dat met de crisis in Afghanistan aandacht moet worden
geschonken aan veiligheidsdreigingen, inclusief terrorisme, die door de
crisis kunnen ontstaan. Mij is inderdaad bekend dat de VS Afghaanse
vluchtelingen tijdelijk opvangen in de Westelijke Balkan. De bedoeling is
dat deze Afghanen uiteindelijk in de VS asiel zullen krijgen. Belangrijk is
dat gemonitord wordt dat dit ook gebeurt. De Commissie houdt dit
nauwlettend in de gaten. Via onze ambassades houden ook wij de vinger
aan de pols.
Welke verklaring wordt aangenomen? Daarbij werd ook gevraagd om
aandacht voor taalgebruik. Tijdens deze JBZ-Raad wordt geen verklaring
aangenomen. Dat is ook niet gebruikelijk. Mogelijk laten het voorzitter-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

33

schap en het Raadssecretariaat een persbericht uitgaan. De woordkeuze
die zij gebruiken, is niet aan individuele lidstaten. Die wordt niet binnen de
Raad afgestemd.
Wat de weergave van de situatie langs de routes betreft vroeg de heer
Valstar mij om in het verslag van de JBZ-Raad uitdrukkelijk in te gaan op
de situatie aan de buitengrenzen en de gedeelde cijfers met uw Kamer te
delen. Dat zal ik uiteraard doen.
Dan de screening. Gelooft het kabinet nog in het pact? Ik begrijp de
zorgen en het ongeduld van de heer Van Dijk. De vertraging zit met name
rond de onderhandelingen over de wetgevingsvoorstellen. Daar zitten ook
gelijk de complexiteit en de meeste tegenstrijdige belangen. Tegelijkertijd
ben ik wel weer meer optimistisch en deel ik niet het beeld dat er niks
gebeurt. De blauwe kaart is afgerond. Er is een nieuw EU-asielagentschap
overeengekomen en er is praktische samenwerking, onder andere richting
derde landen. Dat is meer vormgegeven en daar treedt de Unie ook op.
Zie bijvoorbeeld de afspraken met Irak naar aanleiding van de toestroom
via Belarus.
Dan de naleving van internationale verdragen. De Commissievoorstellen
van 23 september 2020 rondom het asiel- en migratiepact zien op het
brede migratiedomein. De essentie van die voorstellen is om asielverzoeken vlot en zorgvuldig te behandelen. Aan het recht op asiel wordt dus
geen afbreuk gedaan. Wel is het doel om de kansarme asielverzoeken
versneld af te handelen, waar mogelijk direct na aankomst bij de
buitengrenzen. Die uitgangspunten ondersteun ik, want het is belangrijk
dat mensen snel weten waar ze aan toe zijn.
Dan de screeningsverordening, los van het pakket. De screeningsverordening is in feite een tweedelijnsgrenscontrole. In veel opzichten is het
een vervolg op de grensprocedure. Het is een procedure waarin de
vreemdelingen worden geïdentificeerd, bijzondere behoeften of zorgen
worden vastgesteld en wordt bepaald wat de beste vervolgstap is. Ik
begrijp heel goed waarom deze voorselectie tegelijk met de andere
voorstellen uit het GEAS-pakket zijn ingediend, maar de verordening kan
ook als een op zichzelf staand voorstel en als een verlengstuk van de
grensprocedure worden beschouwd. Het wel of niet hebben van een
screeningsprocedure dwingt in feite ook niet tot keuzes in de inrichting
van de verdere asielprocedure of de terugkeer. De screeningsprocedure
ondersteunt het handelingskader in het grensbewakingsproces, in het
bijzonder langs de groene grens en de zeegrenzen. Ik zou daar een
voorstander van zijn. Een uniforme procedure zie ik hier als winst.
Daarnaast zie ik ook graag dat stappen worden gezet voor een beter
Eurodac.
Is er bij asielaanvragen ook de mogelijkheid tot digitale rechtsbijstand?
Voor zover ik weet, is die mogelijkheid niet expliciet in dit kader ter sprake
gekomen. Volgens mij hoeft dat onderwerp ook niet specifiek in regelgeving worden vastgelegd. Dat wordt relevanter als het in te toekomst
gaat om de uitvoering van de nieuwe regelgeving in de praktijk.
Ben ik bereid tot het herplaatsen van asielzoekers? Binnen het voorstel
voor een Asiel- en migratiemanagementverordening heeft de Europese
Commissie een solidariteitsmechanisme voorgesteld. De herverdeling van
asielzoekers wordt binnen dat wetgevingsvoorstel besproken door de
lidstaten. Het standpunt van het kabinet is neergelegd in het BNC-fiche
over dat voorstel. Tot dusver is er nog verdeeldheid tussen de lidstaten
over de invulling van dat solidariteitsmechanisme.
De heer Bisschop vroeg naar een verduidelijking van de passage over
rekening houden met de kwetsbaarheid van de betrokkenen. Onderdeel
van de screening aan de buitengrenzen is een toets op kwetsbaarheid van
de vreemdeling. Vervolgens wordt gekeken wat een passende procedurele
vervolgstap is met welke opvangmodaliteiten.
Ik probeer het zo snel mogelijk te doen, voorzitter, maar sneller dan dit
kan ik niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

34

Dan de vragen over de buitengrenzen, de pushbacks en Griekenland.
Asielzoekers mogen hier geen slachtoffer van worden, werd gezegd. Ik
heb grote zorgen over de sterke toename van het aantal irreguliere
migranten die via Belarus de EU proberen te bereiken. Daarmee worden
migranten op onacceptabele misbruikt voor politieke doeleinden.
Nederland heeft begrip voor de complexe situatie waar Polen, Letland en
Litouwen zich in bevinden, maar EU-afspraken over asiel- en grensbeleid
dienen wel te worden gerespecteerd, evenals – ik zeg dat met nadruk – de
fundamentele rechten en internationale verdragen. De Europese
Commissie volgt de berichtgeving over incidenten nadrukkelijk en geeft zo
nodig opvolging aan een en ander. Dat moet ook.
Verdragsrechtelijk is het de Europese Commissie die belast is met het tot
de orde roepen van lidstaten die het EU-recht niet naleven. Dat heeft de
Commissie ook aan Polen overgedragen. Eurocommissaris Johansson is
30 september in Warschau geweest. Zij vroeg ook om toegang van
journalisten tot de grenszone. Vandaag, 6 oktober, vertrekt een delegatie
medewerkers van de Commissie naar Polen om met Poolse ambtenaren
over de situatie te spreken. Ook tijdens het ministeriële IPCR Belarus van
31 augustus heb ik het respect voor internationale en EU-wetgeving
onderstreept. Of Polen op dit moment alle regels naleeft, kan ik niet
vaststellen, want er is een noodtoestand. Maar nogmaals, de Commissie
is er druk mee bezig: er is een delegatie naartoe.
Welke actie onderneem ik tegen pushbacks in met name Griekenland? Ik
deel uw zorgen over de berichtgeving over de pushbacks. Ik heb het daar
vaker met uw Kamer over gehad. Ik breng dit ook vaak naar voren in
bilaterale contacten, in contacten met de Commissie en tijdens de
JBZ-Raad. Dat zal ik ook deze keer weer doen. Belangrijk is dat er serieuze
opvolging wordt gegeven aan dergelijke beschuldigingen. Ook hier geldt
dat de Europese Commissie heel hard daaraan moet werken. Zij is de
hoeder van de verdragen. Zij is verantwoordelijk voor het tot de orde
roepen van lidstaten die het EU-recht niet naleven. Commissaris
Johansson zit hier persoonlijk dicht bovenop. Ook in Griekenland wordt
hier serieus naar gekeken. De Griekse Ombudsman is een onderzoek
gestart en de Griekse Hoge Raad heeft ook opgeroepen tot onderzoek.
Verder is de Commissie in gesprek met de Griekse autoriteiten over het
opzetten van een onafhankelijk monitoringsmechanisme. Dat is al
toegezegd door Griekenland.
Hoe is de situatie op de Griekse eilanden? De opvangomstandigheden op
de Griekse eilanden zijn het afgelopen jaar aanzienlijk verbeterd.
Inmiddels verblijven minder dan 4.600 vluchtelingen en migranten op de
eilanden ten opzichte van de 28.000 in augustus 2020. Op Samos is een
nieuw kamp, dat een capaciteit heeft van 300 mensen. De faciliteit heeft
diverse voorzieningen, waaronder een school, een voetbalveld, een
speeltuin, winkeltjes en een busdienst naar het stadje Vathy. Nederland
financiert een project om de leefbaarheid en duurzaamheid aanvullend te
verbeteren. Ik zie ook de berichten waarin het wordt vergeleken met een
detentiecentrum. Naar ik begrijp, bestaat dit centrum uit verschillende
delen. In het open deel is men in staat om zelfstandig in en uit te lopen
tussen bepaalde tijden, maar dat gaat wel in een gecontroleerde setting.
Wat is de stand van zaken in het Grieks-Nederlandse samenwerkingsverband? Alle drie de huizen zijn begin dit jaar operationeel. Het is
bijzonder knap wat daar tot stand is gebracht, zeker ten tijde van de
lockdowns. Ruim 90 kinderen zijn via deze drie huizen opgevangen en
geholpen. Dat zijn er nu alweer veel meer. Op het gebied van voogdij
verloopt de voortgang langzamer. Dat heeft te maken met juridische en
organisatorische wijzigingen in Griekenland. Om dit extra te ondersteunen
zal via Nidos een projectmanager worden uitgeleend. Die is begin deze
week aan de slag gegaan. Ik zal uw Kamer op korte termijn weer een
nieuwe update sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

35

Hoeveel amv’s zijn er overgekomen uit Griekenland? Over de uitvoering
van het herplaatsingsaanbod dat is gedaan na de verschrikkelijke
gebeurtenissen, is uw Kamer begin dit jaar geïnformeerd. Er zijn
inderdaad twee alleenstaande minderjarige asielzoekers overgebracht
naar Nederland. In totaal zijn 100 zeer kwetsbare personen naar
Nederland gekomen waarvan 57 kwetsbare minderjarigen waarvan meer
dan de helft toentertijd jonger was dan 4 jaar.
Hoeveel statushouders uit Griekenland zitten er in Nederland in procedure
en wat doen we daaraan? Sinds januari 2019 gaat het gemiddeld om 20
vreemdelingen per maand die EU-bescherming genieten en die als eerste
in EU-land Griekenland een asielaanvraag hebben gedaan, dus 20 per
maand. In totaal betreft het circa 550 aanvragen tot en met mei 2021. Het
grootste deel van de 550 asielaanvragen wordt in Nederland afgewezen.
Dat is 83%. Een klein deel – 4% – wordt alsnog ingewilligd op grond van
artikel 29.1a Vluchtelingenverdrag of artikel 29.1b3 EVRM. Het resterende
deel is nog in behandeling of heeft een overige afdoening, bijvoorbeeld
vanwege overlijden of intrekken van de aanvraag.
Welke stappen worden er gezet ten aanzien van de statushouders? Tot aan
de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
28 juli jongstleden werd het gros van die asielaanvragen niet ontvankelijk
verklaard. Sinds die uitspraak is dat echter niet meer mogelijk omdat er
een motiveringsgebrek is. In de openstaande procedures zal, als de initiële
beslistermijn nog niet is verstreken, de beslistermijn worden verlengd,
zoals ik uw Kamer heb geïnformeerd in mijn brief van 30 september
jongstleden. Om een volledig en actueel beeld te krijgen zet ik in op een
feitenonderzoek.
Daarnaast heb ik samen met enkele Europese collega’s al eerder bij de
Commissie aangedrongen op het vinden van oplossingen voor deze
groep. Onderdeel daarvan zou aanvullende integratiesteun kunnen zijn,
zoals ook voorgesteld door de Commissie. De EU ondersteunt
Griekenland daar ook in. Doorreizen van statushouders vanuit
Griekenland is een complex vraagstuk. Men reist met de juiste
documenten maar heeft ook het recht om vrij in de EU te bewegen voor
een periode van 90 dagen. We zijn in gesprek met verschillende collega’s
over aanvullende maatregelen, zoals aanvullende steun voor integratie.
Duidelijk is dat het huidige stelsel hier geen direct antwoord op heeft.
Hoe staat het met de sluiting van detentiecentra in Libië? Dat zijn
zorgelijke berichten. Het kabinet vindt de steeds hardere aanpak van
migranten en vluchtelingen in Libië zorgelijk. Arbitraire detentie onder
erbarmelijke omstandigheden keur ik te allen tijde af. Het kabinet houdt
het nauwlettend in de gaten. Libische detentiecentra zijn niet berekend op
de toestroom. Het kabinet maakt zich al tijden hard voor verbetering van
de mensenrechtensituatie in Libië en de behandeling van migranten en
vluchtelingen, inclusief de situatie in de detentiecentra. Het doel van die
inspanningen is om arbitraire detentie te beëindigen en om detentiecentra
te sluiten zodra er veilige alternatieven zijn. Dat doen wij via actieve
migratiedialogen met de Libische autoriteiten, zowel bilateraal als via de
EU, via samenwerking met de UNHCR en IOM, bijdragen aan alternatieve
vormen van opvang en bestrijding van mensensmokkel en mensenhandel. Tot slot zal ik de Kamervragen van D66 hierover binnenkort
beantwoorden.
Als ik nog even extra gas geef, kom ik nu bij de actieplannen, maar dat
halen we waarschijnlijk niet.
De voorzitter:
Staatssecretaris, wij waarderen zeer hoe voortvarend u de vragen
beantwoordt. Daar is niets op aan te merken. Ik kijk even naar de
collega’s. Ik wil voorstellen dat we de beantwoording vervolgen, want als
we nu allemaal vragen gaan stellen, zoals we aanvankelijk hadden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

36

afgesproken, is ook de tijd op. Maar ik kijk even rond, want er moet wel
draagvlak zijn voor dit voorstel.
Mevrouw Piri (PvdA):
Het doet mij terugdenken aan mijn tijd in het Europees Parlement, waarin
je op het eind ook nog één minuut had om je verhaal te houden. Dat vind
ik hier ongemakkelijk aan. We stellen het op prijs dat de vragen worden
beantwoord, maar als we nu helemaal uitlopen met de beantwoording en
het erop neerkomt dat wij geen vragen meer kunnen stellen, dan heb ik
daar wel een probleem mee.
De voorzitter:
Dat begrijp ik. Wij hebben dit probleem ook met z’n allen veroorzaakt. Wij
wisten hoe laat het debat zou eindigen, maar wij hebben anderhalf uur
genomen voor de eerste termijn van de Kamer. Misschien kan de
Staatssecretaris zeggen welke onderwerpen er nog zijn voor de
beantwoording.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik heb een onderwerp actieplannen. Daar kan ik snel doorheen. En dan
heb ik nog een mapje overig. Dat zijn losse vragen.
De voorzitter:
Vervolgt u uw beantwoording. Dank u wel.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik kom bij de visummaatregelen van Frankrijk en de Maghreblanden. We
bestuderen het nieuwe Franse beleid nog en willen daar lering uit trekken.
Er werden mij aantallen gevraagd van die verstrekte visa. In 2019 is dat
afgerond op tientallen: Marokko 18.120, Algerije 2.490, Tunesië 3.650. De
aantallen verstrekte visa in 2021 tot nu toe zijn lager vanwege covid:
Marokko 1.350, Algerije 100, Tunesië 240. Maar het is de vraag of de
Franse maatregelen in lijn zijn met de EU-visumcode en de discretionaire
bevoegdheden van de lidstaten. Dat wordt bestudeerd. We zijn er dus mee
bezig.
Wat doet u eraan om de toestroom te beperken? De problematiek van
irreguliere migratie in het algemeen en specifiek op de Middellandse Zee
is ingewikkeld. Irreguliere migratie dient zo veel mogelijk te worden
voorkomen door het aanpakken van de grondoorzaken door perspectief te
bieden aan jongeren, in te zetten op reguliere paden, mensenhandel en
mensensmokkel tegen te gaan, asielprocedures in de regio in te richten en
het migratieproces beter te beheersen. Het voorkomen van irreguliere
migratie is een onderdeel van de internationale migratieagenda. Ook op
EU-niveau wordt daar hard aan gewerkt met grote inspanningen, ook
samen met UNHCR en IOM. Dat doet het kabinet zowel bilateraal als in
EU-verband.
Ik probeer het nou maar een beetje in telegramstijl.
Dan was er nog een vraag van de heer Bisschop naar de inzet om derde
landen tot samenwerking te krijgen. Wij hebben een breed instrumentarium om samenwerking met derde landen te stimuleren. Het is goed om
dat in de volle breedte in te zetten, zowel de positieve als de negatieve
maatregelen. Bij negatief kun je denken aan visummaatregelen onder de
visumcode, bij positief aan migratiesamenwerking en, zoals ik zojuist al
heb gezegd, aan capaciteitsopbouw, opvang in de regio, verbetering van
perspectief van jongeren enzovoort.
Dan het mapje overig. De heer Azarkan zei: laat de obsessie los van
opvang in de regio. Opvang in de regio is de kern van de Nederlandse
integrale migratieaanpak. Ik ben van mening dat mensen die vluchten
voor gevaar, dat het best zo dicht mogelijk bij hun huis kunnen doen. Dat
beleid laat het kabinet niet los.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

37

De VVD vroeg: wat is de verwachte instroom de komende tijd? Wij hebben
bijna 1.200 asielzoekers per week op het ogenblik. Dat wordt ook
veroorzaakt door de verwerking van de eerste asielaanvragen van de
Afghaanse evacués. Dat zal op een gegeven moment wat verminderen,
maar dat duurt nog wel een poosje. De verwachting is dat de totale
asielinstroom de komende tijd iets lager zal zijn dan 1.200 maar niet veel
lager. Het is een prognose. Meer dan dat kan ik er ook niet van zeggen.
Dan is er ook nog een verhoogde instroom van Syrische en Turkse
vreemdelingen.
Dan de druk op de opvang door het COA. Op dit moment is er een tekort
aan opvangplekken. Dat is heel erg zorgelijk. Dat geldt voor reguliere
asielzoekers en ook voor amv’s. Er is aanvullende noodopvang nodig. Wij
hebben daar de Zeelandhallen in Zeeland voor. Het was vroeger nodig om
reguliere asielzoekers door te plaatsen naar andere opvanglocaties, maar
op dit moment is dat niet mogelijk. Er is aanhoudende capaciteitsnood.
Alle reguliere locaties in het land zitten vol. Ook de noodopvanglocatie in
Goes, de Zeelandhallen, heeft de maximale bezetting bereikt. Om een
schrijnende situatie te voorkomen en alle asielzoekers met recht op
opvang van een bed te kunnen voorzien zijn er acuut oplossingen nodig.
Hiertoe zet het COA zich met hulp van het kabinet maximaal in. Als dit de
komende dagen niet tot voldoende opvangplekken leidt, dan is de inzet
van crisisopvang nodig, wat ik vreselijk vind. Misschien is het goed om te
weten dat er iedere dag een bijeenkomst is om hierover te praten om te
zorgen dat we opvangplekken hebben.
Dan was de vraag van de heer Bisschop naar aanleiding van de instroom:
gaan we aan een quotum doen? Zoals uw Kamer bekend werkt Nederland
in het asielbeleid niet met maxima of quota, maar ik geloof dat dat meer
een opmerking van de heer Ceder was.
De heer Van Meijeren had het over het Deense model. Bij de APB is met
de motie-Eerdmans verzocht om een reactie op het Deense model. Er
komt een brief voorafgaand aan de begrotingsbehandeling van Justitie en
Veiligheid. O nee, het wordt mondeling behandeld tijdens de begroting en
niet in een brief.
Dan de kosten van de asielzoekers. Deze vraag komt bijna jaarlijks terug
bij de begrotingsbehandeling. Dat is niet zo makkelijk uit te rekenen. Dat
gaat verder dan opvang. Het gaat ook om de kosten van de IND. Het gaat
om heel veel zaken. Dat is een hele lastige berekening.
Dit was het. Ik hoop dat ik hiermee de vragen voldoende heb beantwoord,
voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zag in ieder geval de heer Valstar, mevrouw Piri en Jasper
van Dijk. Iedereen wil een vraag stellen. We kunnen het rijtje afgaan. Ik
wijs de leden erop dat we om 14.45 uur in de plenaire zaal worden
verwacht. Er was expliciet het verzoek om juist ook nog een kwartier te
kunnen nadenken over een eventuele motie of om desnoods met de
fractie te kunnen overleggen. Dus we kunnen kijken hoe ver we komen.
We gaan er snel mee van start. De manier waarop dit verloopt, is
onbevredigend. Ik zeg dat zelf ook maar een keer. Hoe we daarmee
verdergaan, is iets voor de procedurevergadering. Laten we daar nu
verder niet al te veel woorden meer aan vuilmaken. Jasper van Dijk.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Allereerst zeg ik dat ik een motie wil indienen. Dan weet u dat. Het is
inderdaad zeer onbevredigend, maar goed. Mijn ene vraag die ik mag
stellen, luidt als volgt: in september traden collega’s Kaag en Bijleveld af
in verband met de trage evacuaties. De Staatssecretaris bleef zitten, want
de motie van afkeuring was een gele kaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

38

De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Afgelopen weekend zegt zij doodleuk: als die mails van die mensen uit
Afghanistan allemaal van één persoon komen, dan gaat dat niet lukken,
waarmee de Kamer opnieuw geschoffeerd wordt. We krijgen een
halfbakken excuusbriefje, maar die getallen worden niet teruggenomen.
Deelt u de mening dat twee keer geel een rode kaart is?
De voorzitter:
De Staatssecretaris. Nee, het moet even zo, want we moeten echt om
14.30 uur stoppen. De Staatssecretaris.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Voorzitter. Er is door het kabinet gereageerd op de motie die ingediend is
ten opzichte van twee bewindspersonen, waarbij de eerste motie die
gericht was aan mevrouw Kaag, ook het hele kabinetsbeleid en het
kabinet betrof. Die motie heeft geleid tot het aftreden van mevrouw Kaag
en een dag later het aftreden van mevrouw Bijleveld. Daarmee hebben de
kabinetsleden en het kabinet laten zien dat ze die verantwoordelijkheid op
deze manier hebben genomen.
De voorzitter:
De heer Markuszower. Collega’s, als een antwoord niet bevre ... We
hebben dadelijk allemaal twee minuten in de plenaire zaal. Beschouwt u
dat als een tweede termijn met de gelegenheid om een motie in te dienen.
De heer Markuszower.
De heer Markuszower (PVV):
De Staatssecretaris leeft in een situatie waarin haar eigen coalitiegenoten
haar dom noemen of messen in de rug steken. Het is haar eigen VVD nota
bene. Kan de Staatssecretaris aangeven of ze geen spijt heeft van haar
excuses nu toch blijkt dat haar coalitiegenoten haar niet eens steunen in
die excuses en kan ze ook aangeven waarom die 100.000 een foute
berekening was?
De voorzitter:
We stellen één vraag, meneer Markuszower. De Staatssecretaris.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Voorzitter. Ik heb excuses gemaakt in mijn brief, maar ik heb ook in het
bericht op zondag 3 oktober wat betreft de 100.000 gezegd dat ik me heb
laten verleiden door een als-danantwoord en dat ik een hypothetische
berekening heb gegeven. Dat had ik niet moeten doen. Wat ik met het
interview bedoelde aan te geven, was het op tafel leggen van mijn zorgen
over de opvang van asielzoekers in brede zin in Nederland. Die zorgen zijn
er, maar dat is het enige wat ik erover wil zeggen.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik hoor de Staatssecretaris hier heel duidelijk zeggen: ik betreur het en ik
had het niet moeten doen. In haar excuusbriefje dat we eerder hadden
gekregen, was het nog in de context van dit deel van het interview, dus
die aannames die veel vager waren en excuses die minder scherp waren,
hoor ik nu niet. Ik vraag de Staatssecretaris: waarom betreurt zij het?
Waarom?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik betreur het, omdat ik de situatie in Afghanistan en de positie van
mensen in Afghanistan heel verschrikkelijk vind. Ik vind het betreurens-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

39

waardig dat er een verband is gelegd door deze woordkeuze en die
hypothetische schatting die ik gedaan heb, die daar helemaal niet op
gericht was. Ik leef enorm mee met de situatie in Afghanistan en daarom
vind ik het ten opzichte daarvan heel vervelend. Daardoor is een situatie
ontstaan die ik van zijn leven niet gewild zou hebben. Maar mijn zorgen
gingen dus wat betreft die 100.000 echt over mijn zorgen over de opvang
en de enorme inzet die mensen daarvoor plegen.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik heb nog een vraag die in de bijdrage is gesteld, maar die volgens mij
nog niet beantwoord is over de Nederlandse opvolging van het internationale recht op asiel, namelijk: als we naar dat migratiepact kijken, zijn er
ook alternatieven overwogen, zoals het creëren van humanitaire corridors
en digitale rechtsbijstand die dus een alternatief zijn voor opvang in de
regio?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Over digitale rechtsbijstand en humanitaire corridors heb ik zojuist wel
een antwoord gegeven. Het Vluchtelingenverdrag is leidend voor de
Europese Unie en ook voor Nederland. Het Vluchtelingenverdrag is een
heel belangrijk verdrag. Daar hebben we onderzoek naar laten doen, zoals
mevrouw Koekkoek misschien bekend, door de heer Donner en anderen.
Het is heel duidelijk dat Nederland zich aan het Vluchtelingenverdrag
houdt. Het is ongelofelijk belangrijk dat mensen die op de vlucht zijn voor
oorlog en geweld, een veilige haven kunnen vinden.
De heer Valstar (VVD):
Ik doe een heel kort verzoek om de Griekse statushouders die nu niet
kunnen terugkeren, opnieuw aan te kaarten bij de JBZ-Raad. De Staatssecretaris heeft dat al gedaan met een aantal collega’s bij de Europese
Commissie. Is zij bereid om dit opnieuw aan te kaarten, ditmaal bij de
JBZ-Raad?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik zal in ieder geval zo veel mogelijk rond de vergadering proberen om dit
naar voren te brengen. Het is een heel zorgelijk geheel. Ik weet zeker dat
ook Duitsland dat zeker zal doen, want die hebben nog een veel grotere
last van veel mensen die daarnaartoe gaan.
Mevrouw Piri (PvdA):
De Staatssecretaris zegt dat zij het interview betreurt en de motie naar
letter en geest te gaan uitvoeren. De vraag in het AD was of Nederland
23.000 e-mails met hulpverzoeken aankan. U antwoordde toen: mijn
eerlijke antwoord is nee. Wat is nu uw antwoord?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik heb gezegd dat ik me heb laten verleiden tot een als-danantwoord. Dat
had ik niet moeten doen. Ik heb een hypothetische berekening gegeven.
Nogmaals, ik had dat niet moeten doen. De bedoeling van het interview
was om aan te geven dat ik zorgen heb over de opvangcapaciteit in
Nederland voor asielzoekers in brede zin. Daar gaat het over.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik dank de Staatssecretaris voor haar reflectie. Goed dat ze dat zo heeft
gedaan. Mijn punt, dat nog niet beantwoord is, gaat over de VS. Zij
hebben ook nog Afghanen in Europa zitten. Zij willen geen mensen die
een veiligheidsdreiging veroorzaken, naar de VS halen. Die blijven dan
dus in Europa. Wil de Staatssecretaris dit punt ook meenemen bij de JBZ?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

40

Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik zal rond de JBZ dat punt inderdaad zo veel mogelijk opnemen.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Ik heb niet zozeer een vraag die betrekking heeft op de
JBZ-Raad, maar wel over de capaciteit van de opvangmogelijkheden. Met
dank aan de beantwoording van de Staatssecretaris, maar als ik die goed
interpreteer, zegt zij dat wij er dus niet klaar voor zijn. We hebben niet
voldoende opvangplaatsen. Het aantal asielzoekers stijgt weer – in
september 4.800 – maar we zijn er niet klaar voor. Is dat een juiste
conclusie? Wat gaat de Staatssecretaris dan doen?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
We hebben op de heel korte termijn, de eerstkomende paar weken,
inderdaad een enorm probleem om iedereen op te vangen, maar daarna
zijn er weer meer mogelijkheden. Bovendien worden meer dan 11.000
statushouders opgevangen door het COA. Die hebben er recht op om uit
te stromen naar gemeentes. De gemeentes en provincies werken er heel
hard aan om daarvoor mogelijkheden te creëren, maar dat heeft net iets
meer tijd nodig. We hebben dus op de heel korte termijn even echt een
probleem, maar we zien dat er vanaf november, december weer lucht
komt en er meer ruimte is.
Mevrouw Podt (D66):
Voorzitter. Toch nog heel even door op Libië. Het is natuurlijk mooi dat de
Europese Commissie bezig met de sluiting. Wij vragen ons af waarom dat
zo ontzettend lang moet duren, want dit is echt wel gewoon ... We hebben
de berichten kunnen zien van de week. Dus ja, die vraag.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
De Eurocommissaris Johansson is daar druk mee. Het is lastig om in dat
land te opereren, maar ze doen er echt alles aan. Ik zal rond de JBZ-Raad
informeren en precies de vraag stellen die mevrouw Podt stelt: waarom
duurt het zo lang en kan het niet sneller? Het lijkt me goed om dat
inderdaad toch weer even aan de orde te stellen.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Voorzitter. Kan de Staatssecretaris de komende dagen inventariseren wat
er in de winter nog nodig is om de Griekse eilanden ten aanzien van
vaccinaties? Er zijn een aantal mensen die al een status hebben, maar niet
naar het vasteland kunnen komen, waardoor er ook minder plek is voor
andere mensen in de opvang. Kunt u dat inventariseren en ook kijken wat
de Nederlandse inbreng daarbij zou kunnen zijn?
U had het net over een voogdijsysteem. Vorige week heeft Nidos iemand
aangenomen. Kunt u bevestigen ...
De voorzitter:
We stellen één vraag, meneer Ceder.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dan wil ik het daarbij laten.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Op het laatste punt van de heer Ceder: de projectmanager voor de voogdij
is begonnen. Wat betreft de vraag over behoeftes die er zijn voor de
winter kan ik op dit moment geen antwoord geven. We zullen kijken wat
de behoeftes zijn. We kunnen dat laten inventariseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

41

De voorzitter:
Daarmee is er een einde gekomen aan dit commissiedebat. Ik bedank de
Staatssecretaris hartelijk voor het hoge tempo waarin de vele vragen zijn
beantwoord. We zien elkaar om 14.45 uur in de plenaire zaal voor het
tweeminutendebat, waar ook gelegenheid is om moties in te dienen. De
eerste spreker is het lid Jasper van Dijk. Dan sluit ik dit debat, met dank
aan alle ondersteuning en de kijkers thuis.
Sluiting 14.34 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 721

42