Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-08

Milieuraad

Nr. 405

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 februari 2012
Hierbij doe ik u mede namens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
de heer Ben Knapen, de geannoteerde agenda toekomen van de
Milieuraad die op 9 maart a.s. plaatsvindt. Deze geannoteerde agenda is
gebaseerd op de voorlopige agenda zoals uitgebracht door het Deense
Voorzitterschap.
De inhoud geeft de meest recente stand van zaken weer.
Daarnaast treft u in de bijlage een voortgangsoverzicht van actuele
Europese milieuwetgevinginitiatieven aan.1
Zoals ik Uw Kamer op 7 februari jl. mondeling heb toegezegd zal ik tijdens
de Milieuraad ETS Luchtvaart aan de orde stellen.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-21501-08-405
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

1

Geannoteerde agenda Milieuraad 9 maart 2012
Herziening van de Richtlijn inzake genetische gemodificeerde
organismen
Inhoud
Op de agenda van de Milieuraad staat een voorstel inzake de mogelijkheden voor lidstaten om de teelt van genetisch gemodificeerde
organismen (ggo’s) op eigen grondgebied te beperken (COM (2010)375
met rechtsgrondslag artikel 114 VWEU). Over dit voorstel wordt inmiddels
ruim anderhalf jaar onderhandeld in de EU ad-hoc Raadswerkgroep ggo’s.
Tot op heden heeft een blokkerende minderheid van (grote) lidstaten zich
verzet tegen aanname van het oorspronkelijke voorstel van de Europese
Commissie of van compromisvoorstellen van eerdere Voorzitterschappen.
Daarnaast moet nog overeenstemming gezocht worden met het EP.
Het Deens voorzitterschap heeft de behandeling van dit voorstel tot een
prioriteit verklaard. Eind januari is aan de EU ad-hoc Raadswerkgroep
ggo’s een werkdocument voorgelegd waarin een andere aanpak wordt
voorgesteld, in een poging de patstelling te doorbreken. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie voorzag in een mogelijkheid voor
lidstaten om nadat de teelt van een ggo binnen de EU was toegelaten
deze teelt binnen hun grondgebied te verbieden (achteraf). In het voorstel
dat Denemarken nu voorlegt wordt dit aangevuld met een mogelijkheid
voor lidstaten om, in overleg met de aanvrager van de toelating, hun
grondgebied uit te zonderen van de aanvraag (vooraf). Hiermee wordt
onder andere tegemoet gekomen aan bezwaren van een aantal andere
lidstaten met betrekking tot de WTO-conformiteit en aansluiting op ander
EU recht.
Stand van zaken
Hoewel de nieuwe aanpak voorzichtig positief is ontvangen door de
meeste lidstaten, zijn er nog veel vragen en moet er zeker nog aan de
tekst gewerkt worden om tot een overeenkomst te kunnen komen.
Besluitvorming bij de Milieuraad van 9 maart lijkt dan ook niet aan de
orde. Wel kan het Voorzitterschap de agendering gebruiken om een
politiek signaal te krijgen of hun aanpak meer kans maakt dan de vorige.
Nederlandse positie
Nederland kon de vorige aanpak steunen, maar is positiever over de
nieuwe aanpak, onder andere omdat deze een betere kans biedt om de
besluitvorming over ggo toelatingen te verbeteren, aangezien landen met
principiële bezwaren zich kunnen uitzonderen en dus de EU toelating niet
hoeven te blokkeren. Er moet echter nog wel aan de tekst geschaafd
worden, met name waar deze de nu de bestaande milieuveiligheidsbeoordeling lijkt te doubleren dan wel ervan lijkt te verschillen.
Voorstel voor een programma voor het milieu en klimaatactie
(LIFE)
Inhoud
Het Voorzitterschap heeft een oriënterend debat geagendeerd over het op
12 december 2011 door de Commissie gepubliceerde voorstel voor een
programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE). Dit voorstel maakt deel
uit van het pakket voorstellen voor het Meerjarig Financiële Kader
2014–2020. LIFE is een financieel instrument van de Europese Commissie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

2

ter ondersteuning van de uitvoering van het communautaire milieu-,
natuurbeleid en klimaatbeleid. Voor het totale instrument is in de
voorstellen van de Commissie een bedrag van € 3,6 miljard begroot voor
de periode 2014–2020. Daarvan is € 2,7 miljard voor natuur- en milieubeleid en € 904,5 miljoen voor klimaatbeleid. Het EU cofinancieringspercentage gaat omhoog naar 70% en in specifieke gevallen naar 80%.
Het LIFE instrument bestaat reeds in de lopende EU meerjarenbegroting,
maar conform het voorstel zal het in de komende periode een sterkere
focus kennen op de beleidsprioriteiten van de EU, zoals biodiversiteit,
efficiënt hulpbronnengebruik en klimaat. In het voorstel is dan ook een
nieuw subprogramma opgenomen voor klimaatactie. Het gaat hierbij om
klimaatactie binnen de EU. Verder is een aantal veranderingen doorgevoerd in de manier waarop programma’s door de Commissie en lidstaten
worden opgezet en gefinancierd. De uitvoering van de verordening zal
worden vereenvoudigd zodat de kosten voor een aanvraag om cofinanciering voor de projecten omlaag gaan.
Het subprogramma milieu (voor natuur- en milieuprojecten) kent de
prioritaire gebieden Milieu en efficiënt gebruik van hulpbronnen,
Biodiversiteit, en Sturing en informatie. Het subprogramma voor
klimaatactie richt zich op de prioritaire gebieden Mitigatie, Adaptatie en
Sturing en Informatie.
Stand van zaken
De plannen van de Commissie werden in de Raadswerkgroep Milieu door
de lidstaten positief ontvangen. Geen van de lidstaten wees het voorstel
af.
Op basis van de eerste beschouwende behandelingen in de Raadswerkgroep Milieu heeft het voorzitterschap vier onderwerpen benoemd die tot
discussie leiden:
1. Geïntegreerde Projecten en criteria waar deze aan moeten voldoen;
2. Vereenvoudiging (inclusief cofinanciering);
3. Geografische balans in de verdeling van de gelden/projecten en
vooral de criteria daarvoor;
4. De gedelegeerde handelingsbevoegdheid van de Commissie, in het
bijzonder onduidelijkheid over de invloed die de lidstaten daarbij
krijgen.
Het voorzitterschap heeft op 25 januari 2012 een werkdocument gepresenteerd waarin de voorgaande discussiepunten beschreven worden, met
oplossingsrichtingen om tot een akkoord te komen. Op basis van
behandeling in de Raadswerkgroep zal het Voorzitterschap vragen
opstellen voor het debat in de Milieuraad dat moet resulteren in sturende
uitspraken voor de verdere behandeling van het voorstel.
Nederlandse positie
Nederland is positief over de voorstellen voor de LIFE verordening, maar
hecht er wel aan dat conclusies en besluitvorming over de besprekingen
over de LIFE verordening niet vooruitlopen op de integrale besluitvorming
betreffende het Meerjarig Financieel Kader 2014–2020. Dit betekent dat
een eventueel akkoord over het budget voor LIFE (€ 3,6 miljard in het
voorstel) onder voorbehoud is van de uitkomsten van de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

3

Follow-up van de klimaattop (UNFCCC COP17) in Durban
Inhoud
Van 28 november tot 11 december heeft de 17e klimaatconferentie onder
het Klimaatverdrag (COP 17) in Durban, Zuid-Afrika, plaatsgevonden. Het
Voorzitterschap heeft concept Raadsconclusies over de follow-up van
Durban voor de Raad voorbereid. In de conclusies verwelkomt de Raad
de besluiten die in Durban zijn genomen, met name ten aanzien van het
overeengekomen pad naar een nieuw juridisch bindend instrument voor
alle landen dat de mondiale 2-gradendoelstelling binnen bereik moet
houden (vaststelling uiterlijk in 2015; in werking uiterlijk in 2020), een
tweede verplichtingenperiode van het Kyoto-protocol en de uitwerking
van nieuwe marktmechanismen.
Stand van zaken
Binnenkort publiceert de Europese Commissie een technisch document
over de vertaling van de het EU 20% reductiedoel naar een gekwantificeerde doelstelling (QELRO – Quantified Emission Limitation or Reduction
Objective) voor de tweede verplichtingenperiode van het Kyoto-protocol.
Dit is een belangrijk punt van discussie tussen de lidstaten.
Nederlandse positie
Op 13 december 2011 heb ik een verslag met de belangrijkste uitkomsten
en een eerste appreciatie van Durban naar de Tweede Kamer verzonden
(Kamerstuk 31 793 nr. 60). De concept Raadsconclusies zijn in overeenstemming met de Nederlandse appreciatie. Nederland hecht er aan dat de
EU bij de gedachtevorming over een nieuw juridisch bindend instrument
de notie meeneemt dat zo’n instrument flexibel en dynamisch moet zijn
om een bredere range van verplichtingen te kunnen verankeren in
overeenstemming met veranderende verantwoordelijkheden en mogelijkheden om bij te dragen aan de mondiale oplossing van het klimaat
probleem. Tijdens de Raad zal Nederland, indien opportuun, interveniëren
langs de lijn van deze brief.
Routekaart naar een koolstofarme economie in 2050
Inhoud
Tijdens de Raad liggen Raadsconclusies voor over de op 8 maart 2011
door de Commissie gepubliceerde routekaart voor een koolstofarme
economie in 2050. De routekaart verkent paden naar een reductie van EU
broeikasgasemissies met 80–95% in 2050 ten opzichte van 1990. Tijdens
de Milieuraad van juni 2011 heeft het Hongaars Voorzitterschap conclusies
aangenomen over deze routekaart. Het Deens Voorzitterschap stelt nu
Raadsconclusies voor waarin de eerdere Hongaarse Voorzitterschapsconclusies grotendeels zijn overgenomen. In de voorliggende concept
Raadsconclusies wordt de routekaart verwelkomd en wordt aandacht
besteed aan een aantal punten, waaronder tussenstadia tot 2050; het
belang van energie efficiëntie en van het betrekken van alle verschillende
sectoren; de benodigde investeringen; het belang van consistentie met
andere beleidsinitiatieven; de rol van technologie en van de koolstofmarkt
en het EU emissiehandelssysteem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

4

Stand van zaken
Op het moment van schrijven van deze geannoteerde agenda heeft de
Raadswerkgroep zich slechts kort gebogen over de inhoud van de concept
Raadsconclusies.
Nederlandse positie
Nederland onderschrijft het belang van EU-interne voorbereiding op een
koolstofarme economie in 2050 en vindt het belangrijk dat maatregelen
die daarvoor nodig zijn, worden verkend. Nederland onderschrijft de
strekking van de voorliggende conclusies. Nederland zet in op een
voorwaardelijke Europese doelstelling van 40% reductie van broeikasgassen in 2030, waarbij de uiteindelijke hoogte afhankelijk is van adequate
mondiale actie en adequate waarborging van de concurrentiepositie van
het Europese bedrijfsleven (Klimaatbrief 2050, Kamerstuk 32 813, nr. 3).
Voorbereiding van de Rio+20 VN-conferentie over duurzame
ontwikkeling (Rio de Janeiro, 20–22 juni 2012)
Inhoud
Tijdens de Milieuraad liggen concept Raadsconclusies over Rio+20 voor.
Deze conclusies beschrijven de inzet van de EU in de aanloop naar de VN
Conferentie over Duurzame Ontwikkeling (UN Conference on Sustainable
Development, CSD). Deze vindt plaats van 20 t/m 22 juni 2012 in Rio
deJaneiro onder voorzitterschap van de Braziliaanse president.
De belangrijkste thema’s van Rio+20 zijn groene economie in de context
van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding en een Institutioneel
Raamwerk voor Duurzame Ontwikkeling (IFSD). Begin januari 2012 heeft
de VN een zogenaamde zero-draft gepubliceerd (met de werktitel «The
Future We Want») ten behoeve van het slotdocument van Rio+20.
Hierover is eind januari 2012 een VN onderhandelingsronde gestart. Met
deze concept Raadsconclusies wordt de EU inbreng in deze onderhandelingen uiteengezet.
In de concept Raadsconclusies staat dat de EU voornemens is een sterke
en constructieve rol te spelen ten behoeve van deze VN Conferentie. Voor
de EU is groene economie het belangrijkste onderwerp op de Rio+20agenda. Afspraken hierover moeten concrete doelen en acties bevatten op
basis van een «roadmap» met «deadlines» . Dit moet ertoe leiden dat er
wereldwijd meer afgestemde politieke en maatschappelijke aandacht
komt voor onder meer innovatie, een belangrijke en stimulerende rol voor
het bedrijfsleven, publiekprivate samenwerking, meer efficiënt gebruik
van grondstoffen, ketenbeheer, duurzaam inkopen, de vervuiler betaalt,
inzet van meer marktconforme instrumenten, duurzaam produceren en
consumeren en standaarden voor hergebruik. Nederland is binnen de EU
lead country in de voorbereiding van de EU standpunten over groene
economie. Nederland loopt voorop bij het ontwikkelen van indicatoren om
de groei naar een groene economie te meten. Deze kennis wordt
ingebracht in het proces.
Voor het tweede hoofdonderwerp van Rio+20, Institutioneel Raamwerk
voor Duurzame Ontwikkeling, zijn er diverse opties en scenario’s in de
internationale discussie om de VN te reorganiseren. Algemeen doel
daarvan is om de VN krachtiger en slagvaardiger te maken op het gebied
van duurzame ontwikkeling en milieubeleid wereldwijd. De concept
Raadsconclusies hebben als kernpunt de bereidheid te gaan overleggen
over de oprichting van een VN Sustainable Development Council (SDC)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

5

evenals het omvormen («upgraden») van UNEP tot een gespecialiseerde
VN organisatie (in Nairobi). De zero-draft die de VN uit heeft gebracht
noemt beide opties, maar laat ook nog ruimte voor minder vergaande
alternatieven. Verder bevat het concept een aanbeveling om op verschillende specifieke terreinen actief maatregelen te nemen, onder andere ten
aanzien van energie, water, biodiversiteit, chemicaliën, afval, voedselveiligheid, visserij.
Stand van zaken
Tijdens de eerste behandeling van de concept Raadsconclusies gaf
vonden de meeste lidstaten de huidige tekst een goede basis. Op dit
moment is nog onduidelijk welke punten eventueel nog tot discussie
zullen leiden tijdens de Milieuraad.
Nederlandse positie
Nederland kan instemmen met de voorliggende Raadsconclusies.
Nederland is voorstander van een overgang naar een groene economie
met daarbij een cruciale rol voor de particuliere sector en hecht belang
aan versterking van het Institutioneel Raamwerk voor Duurzame Ontwikkeling en de milieupilaar van de VN (UNEP).
Diversenpunten
Uitkomsten van de 12e speciale bijeenkomst van de UNEP Governing
Council/Global Ministerial Environment Forum (GCSS 12/GMES) (Nairobi,
20–22 februari 2012)
Het EU-voorzitterschap zal de Raad informeren over de Special Session
van de Governing Council van UNEP (inclusief het Global Ministerial
Environment Forum), die wordt gehouden van 20 tot en met 22 februari
2012 in Nairobi. De jaarlijkse GMEF is de laatste keer dat milieuministers
op mondiaal niveau bijeen komen voor de Rio-conferentie in juni dit jaar.
Convention on Long Range Transboundary Air Pollution
Tijdens de Milieuraad geeft de Commissie een terugkoppeling over de
lopende onderhandelingen over de herziening van het Gothenburg
Protocol onder het Verdrag inzake grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand. Het Gothenburg Protocol heeft als doel
grensoverschrijdende luchtverontreiniging tegen te gaan. Deelnemende
landen hebben zich gecommitteerd aan emissieplafonds voor vier
verontreinigende stoffen. De emissieplafonds voor zwaveldioxiden,
stikstofoxiden, vluchtige organische stoffen en ammoniak gelden vanaf
2010. Op dit moment wordt vinden onderhandelingen plaats over nieuwe
plafonds waar deelnemende landen vanaf 2020 aan zullen moeten
voldoen. Hierbij wordt ook een plafond voor fijn stof (PM 2,5) toegevoegd.
De nieuwe plafonds zullen voor de EU uiteindelijk hun beslag krijgen in
een herziene versie van de EU Richtlijn Nationale Emissieplafonds). De
partijen streven ernaar de onderhandelingen in de eerste week van mei
2012 af te ronden. Uw Kamer wordt apart nader geïnformeerd over de
Nederlandse onderhandelingsinzet.
Geluidseisen voor motorvoertuigen
Tijdens de Milieuraad zal Nederland bij de milieuministers aandacht
vragen voor het voorstel van de Commissie voor een Verordening
betreffende het geluidsniveau van motorvoertuigen. De Commissie heeft
dit voorstel begin december uitgebracht. Naar de mening van Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

6

is het voorstel niet ambitieus genoeg. Nederland ziet graag dat de
Verordening recht doet aan de huidige stand van techniek. Strengere
toekomstige geluidseisen zijn voor Nederland belangrijk, omdat brongericht beleid veel goedkoper is dan beheersmaatregelen zoals geluidsschermen.
De behandeling van het voorstel zal plaatsvinden in de Raad Concurrentievermogen (Interne Markt, Industrie en Onderzoek), maar gezien het
milieubelang ligt het voor de hand dat ook milieuministers actief
betrokken zijn bij de behandeling hiervan.
ETS Luchtvaart
De Commissie zal de Raad informeren over de stand van zaken rond een
Europees Emissiehandelssysteem voor Luchtvaart (ETS Luchtvaart).
De EU staat na de invoering per 1 januari 2012 van het Europees
emissiehandelssysteem voor de luchtvaart onder veel politieke druk van
luchtvaartmaatschappijen en derde landen. De internationale bezwaren
tegen de invoering van het ETS voor de luchtvaart worden in toenemende
mate in bilaterale contacten met de Commissie en de lidstaten verwoord.
Op 21 februari vindt in Moskou een bijeenkomst plaats van landen die zich
willen beraden op tegenmaatregelen. De Commissie en de EDEO
(Europese Dienst voor Extern Optreden) zijn binnen ICAO (Internationale
Burgerluchtvaart Organisatie) en bilateraal actief om de Europese
maatregelen toe te lichten en te pleiten voor een internationaal systeem
binnen ICAO.
De Nederlands zorgen over de concurrentiepositie van de Nederlandse
luchtvaartsector zijn meermalen verwoord in de Milieuraad. Ik heb zowel
in de Raad van oktober als in de Raad van december opgeroepen tot een
actieve rol van de Commissie om te komen tot internationale afspraken.
Ondertussen is het proces in ICAO om tot een mondiaal systeem te
komen in een versnelling geraakt. Eind 2012 zal er een voorstel moeten
liggen met het oog op aanname door de ICAO Assembly in 2013.
In de komende Milieuraad zal ik de Commissie kritisch bevragen over de
voortgang die zij geboekt heeft, over hoe er namens de Commissie
onderhandeld wordt en of de Commissie een plan heeft ingeval er
tegenmaatregelen genomen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-08, nr. 405

7