Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1367
Vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de Ministers voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Financiën over door de
Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO gefinancierde misstanden (ingezonden
25 oktober 2019).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Financiën
(ontvangen 20 november 2019).
Vraag 1
Bent u bekend de berichten dat de Nederlandse Financierings-Maatschappij
voor Ontwikkelingssamenwerking (FMO) landroof, moord en andere
misstanden financiert1, belastingontwijking faciliteert2, en voor lokale
bevolkingen niet transparante arbitragesystemen invoert?3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u van dergelijke misstanden?
Antwoord 2
Elke misstand binnen projecten van FMO is er één te veel en ik betreur de
incidenten die zijn voorgekomen ten zeerste. Signalen rondom deze
misstanden nam en neem ik zeer serieus en kaart ik ook aan bij FMO. De in
het artikel genoemde projecten zijn bekend bij het kabinet en zijn onderdeel
van de dialoog met FMO. In het geval van ernstige incidenten dringt het
kabinet aan op onafhankelijk onderzoek. Ook wordt van FMO zelf verwacht
dat zij haar beleid blijft evalueren en het beleid verbetert waar nodig.

1

https://www.trouw.nl/buitenland/nederlandse-ontwikkelingsbank-financiert-landroof-en-anderemisstanden~b2fa03cd/
https://www.trouw.nl/nieuws/nederlandse-ontwikkelingsbank-fmo-financiertbelastingontwijking-via-mauritius~b7760aed/
3
https://www.trouw.nl/buitenland/hoe-de-nederlandse-ontwikkelingsbank-verstrikt-raakte-inlandjepik~bbc69e6e/
2

ah-tk-20192020-1367
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Sinds wanneer is het bij u bekend dat FMO landroof en andere misstanden
financiert?
Antwoord 3
FMO is een belangrijke partner in de uitvoering van het Nederlandse
OS-beleid. Het doel van FMO is het financieren van projecten met duurzame
economische impact in vaak complexe gebieden waar vrijwel geen andere
(markt)partijen actief zijn. FMO hanteert hierbij internationale geldende
voorwaarden. De risico’s die voortkomen uit de activiteiten van FMO worden
zoveel mogelijk gemitigeerd.
Als beleidsverantwoordelijk ministerie zien mijn medewerkers toe op de
maatschappelijke missie van FMO. Zij zijn hiervoor doorlopend in dialoog
met FMO over haar beleid, bijvoorbeeld tijdens het beleidsoverleg tussen het
Ministerie van Financiën, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en FMO en
het regulier overleg over issue-management. Zeker in het geval van de
staatsfondsen – die FMO namens het kabinet beheert ten behoeve van
specifieke ontwikkelingsdoelstellingen – is deze dialoog zeer intensief. Tijdens
deze gesprekken worden mijn medewerkers geïnformeerd over (vermeende)
misstanden binnen de projecten van FMO.
Vraag 4
Bent u als grootste aandeelhouder van FMO gewezen op deze misstanden?
Zo ja, welke verbetering en concrete maatregelen heeft FMO beloofd? Zo nee,
welke stappen gaat FMO nu ondernemen?
Antwoord 4
Het aandeelhouderschap, inclusief de daarbij horende rechten en plichten,
wordt vervuld door de Minister van Financiën. Vanwege het belang voor het
uitvoeren van het OS-beleid van het kabinet, is mijn ministerie beleidsverantwoordelijk voor FMO. Zoals het antwoord op vraag 3 aangeeft, zijn mijn
medewerkers op verschillende manieren in doorlopend overleg met FMO en
worden zij geïnformeerd over (vermeende) misstanden. De zeven projecten
die worden beschreven in het artikel zijn dan ook bekend bij het kabinet en
zijn veelal ook eerder aan de orde gekomen in uw Kamer.
In het verleden zijn naar aanleiding van vermeende misstanden verschillende
rapporten opgeleverd door onafhankelijke onderzoekers. Hieruit is naar voren
gekomen dat in het verleden op onderdelen onvoldoende onderzoek is
gedaan door FMO of andere financiers waarmee FMO heeft samengewerkt.
Mede naar aanleiding hiervan is het beleid van FMO in de afgelopen jaren
verder aangescherpt. Zo heeft FMO, in overleg met vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en mijn medewerkers haar
duurzaamheidsbeleid in 2017 verder verbeterd, onder andere op het gebied
van landrechten. Ook heeft FMO in 2017 een disclosure policy opgesteld
waarbij nieuwe investeringen vóór contractering worden gepubliceerd.
Daarmee worden stakeholders in de gelegenheid gesteld reacties te geven op
voorgenomen financieringen.
Vraag 5
Bent u bereid een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de misstanden
bij FMO, zoals landroof, het schenden van de rechten van inheemse
bevolkingsgroepen en het meewerken aan belastingontwijking?
Antwoord 5
Ik hecht grote waarde aan het regelmatig evalueren van FMO en haar beleid,
het erop toezien dat alle relevante principes en standaarden worden
nageleefd en te komen tot aanbevelingen voor verbeteringen. Deze evaluaties
vinden in principe elke vijf jaar plaats en worden in opdracht van de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking door een onafhankelijke partij uitgevoerd.
Dit voorjaar zijn de voorbereidingen gestart voor de volgende reguliere
evaluatie. De evaluatie heeft betrekking op de periode 2013 – 2018 en zal naar
verwachting in het tweede kwartaal van 2020 worden opgeleverd. In deze
evaluatie wordt ook de naleving van IMVO-standaarden onderzocht. Naast
deze evaluaties worden ook de verschillende fondsen die FMO namens de
overheid beheert periodiek geëvalueerd door een onafhankelijke partij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Geeft FMO de bij hun bekende misstanden aan bij de lokale autoriteiten? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Wanneer er aantoonbare misstanden worden geconstateerd, kan hier door de
klant, FMO en/of andere belanghebbenden lokaal aangifte van worden
gedaan. Het is vervolgens aan de lokale autoriteiten om, naar aanleiding van
een aangifte, over te gaan tot strafrechtelijke vervolging. Gezien de complexe
lokale situatie, waar betrouwbare onafhankelijke rechtspraak soms ontbreekt,
wordt er helaas niet altijd overgegaan tot vervolging. Mijn medewerkers gaan
op dit punt het gesprek verder aan met FMO om te kijken of er aanleiding is
het beleid op dit vlak verder te verscherpen.
Vraag 7
Kunt u de Kamer een lijst met bedrijven, gefinancierd door FMO, die land van
inheemse bevolkingsgroepen hebben onteigend, toesturen? Zo nee, wat is
uw voorstel zodat de Kamer dit zelf kan controleren?
Antwoord 7
FMO houdt intensief in de gaten bij welke projecten zich mogelijk problemen
voordoen. Hierbij kost het vaak tijd om alle feiten boven tafel te krijgen. Het is
doorgaans niet in het belang van het lopende onderzoek om informatie
hierover te delen met externe partijen. Bovendien betreft het vaak bedrijfsvertrouwelijke informatie. Deze informatie wordt wel op confidentiële basis
gedeeld met mijn medewerkers tijdens het doorlopende overleg dat zij
hebben met FMO. Daarnaast heeft FMO mij toegezegd in hun jaarverslag
meer transparantie te geven over de risico’s van hun investeringen.
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 is het beleid van FMO in de
afgelopen jaren verder aangescherpt. Ik zie erop toe dat het aangescherpte
beleid wordt nageleefd en dat het uiterste wordt gedaan om misstanden in
de toekomst te voorkomen. U kunt mij aanspreken op deze verantwoordelijkheid. Via de website van FMO4 is het mogelijk om de bestaande projecten
van FMO en de staatsfondsen te bekijken. Daarnaast heeft u de mogelijkheid
om de lijst met publicaties van mogelijke nieuwe investeringen te raadplegen
via de website van FMO.
Vraag 8
Bent u bereid zelf harde maatregelen te treffen en om samen met het Global
Legal Action Network (GLAN) inheemse bevolking hun grondrechten terug te
helpen verkrijgen van bedrijven die met steun van FMO land onteigend
hebben? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De Staat heeft FMO de expliciete opdracht gegeven om investeringen te doen
in ontwikkelingslanden, waaronder in fragiele staten, die de markt laat liggen
omdat zij deze als te risicovol beschouwt. In deze gebieden, en met name in
fragiele staten, is het veelal gecompliceerd te achterhalen hoe landrechten
zijn vastgesteld en verkregen. Ondanks deze complexiteit is het noodzakelijk
dat FMO uitgebreid onderzoek doet naar landrechten voordat zij een
investeringsbeslissing maakt. FMO heeft mij geïnformeerd dat een bezoek
aan het mogelijke project, waar FMO in gesprek gaat met alle relevante
stakeholders, hier onderdeel van is. Bovendien wordt vaak een beroep
gedaan op een externe adviseur, die de situatie ter plaatse beter kent dan
FMO. Deze adviseur stelt een onafhankelijk rapport op met geïdentificeerde
risico’s en actiepunten voor verbetering. Deze, en andere actiepunten, worden
opgenomen in een Environmental & Social Action Plan (ESAP), dat samen
met de klant wordt opgesteld als onderdeel van de financieringsovereenkomst.
Mocht achteraf blijken dat dit onderzoek tekort heeft geschoten, dan dient er
een oplossing gezocht te worden met behulp van een onafhankelijke partij.
FMO heeft hiervoor, samen met de Duitse en Franse ontwikkelingsbanken,
een onafhankelijk klachtenmechanisme geïmplementeerd om aan belangheb4

https://www.fmo.nl/worldmap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

benden, waaronder lokale gemeenschappen, de mogelijkheid te bieden een
klacht in te dienen over projecten die door deze ontwikkelingsbanken worden
gefinancierd. Het mechanisme wordt geleid door een panel van onafhankelijke internationale experts.
Vraag 9
Bent u van mening dat richting de topman van een ontwikkelingsbank
gepaste maatregelen genomen dienen te worden als hij zware mensenrechtenschendingen zoals het laten vermoorden van opponenten van bouwprojecten, landonteigening van inheemse volken, en onderbetaling van werknemers
afdoet als «het is niet realistisch om te denken dat er nooit iets misgaat.»?5
Zo nee, hoe rijmt u deze uitspraken met de doelen van FMO? Zo ja, welke
stappen gaat u ondernemen?
Antwoord 9
Laat duidelijk zijn dat elke misstand binnen projecten van FMO er één te veel
is en ik betreur de incidenten die zijn voorgekomen dan ook ten zeerste. FMO
is actief in gebieden met een zeer complexe context, waar andere banken
niet, of in beperkte mate, opereren. Juist in deze gebieden kan FMO een rol
spelen om duurzame economische impact te genereren. Inherent verbonden
aan dit mandaat is dat incidenten, zoals het niet geheel of tijdig uitvoeren van
de gemaakte afspraken op het gebied van sociaal en milieutechnisch gebied,
niet helemaal voorkomen kunnen worden. Dit is waar de aangehaalde
uitspraak over ging, niet over het verband dat in de vraag wordt gesuggereerd. Uiteraard moeten alle investeringen onder internationaal geldende
voorwaarden tot stand komen en risico’s zoveel als mogelijk gemitigeerd. De
onderneming is hiervoor verantwoordelijk en ik heb van de Raad van
Commissarissen begrepen dat zij hierop toeziet en alle vertrouwen heeft in de
Raad van Bestuur. Het beleid ten aanzien van deze risico’s is ook een vast
onderdeel van onze beleidsdialoog met FMO.
Vraag 10
Deelt u de mening van emeritus hoogleraar ontwikkelingsstudies Paul
Hoebink die aangeeft dat de problemen bij FMO voorkomen uit het feit
bankiers bij FMO aan de knoppen zitten en slechts geïnteresseerd zijn in het
rendement op investeringen, in plaats van in de maatschappelijke en
planeetbrede verantwoordelijkheid van een ontwikkelingsbank?6 Zo nee, wat
is uw analyse?
Antwoord 10
Ik herken mij niet in de uitspraak dat bij FMO bankiers aan de knoppen zitten
die slechts geïnteresseerd zijn in het rendement op investeringen. FMO is een
ontwikkelingsbank met een duidelijk gedefinieerde maatschappelijke missie.
Deze missie is onder andere verankerd in de overeenkomst tussen de Staat
en FMO uit 1998 en in de oprichtingswet van FMO. Pas als aantoonbaar
wordt gemaakt hoe een investering zal bijdragen aan deze missie, zal FMO
kijken naar het financiële aspect. Het rendement dat gehaald wordt gaat dus
altijd in samenspel met het bijdragen aan de ontwikkelingsdoelen die FMO
nastreeft.
Naast het eigen kapitaal beheert FMO namens de Staat een aantal fondsen
die specifiek zijn gericht op het bijdragen aan ontwikkelingsdoelen, hierin
komt de maatschappelijke missie nog sterker tot uitdrukking. De Raad van
Commissarissen houdt toezicht op FMO, waaronder het naleven van haar
maatschappelijke missie. Ik heb er vertrouwen in dat de onderneming op de
juiste wijze invulling geeft aan de maatschappelijke missie.
Vraag 11
Bent u bereid om uw positie als grootaandeelhouder in te zetten om het
bestuur van FMO minder als reguliere investeringsbank vorm te geven, en
meer als een ontwikkelingsbank met een maatschappelijk en planeetbrede
verantwoordelijkheid? Zo ja, hoe wilt u dit doen? Zo niet, waarom niet?

5
6

https://nos.nl/artikel/2306184-nederlandse-ontwikkelingsbank-financiert-foute-bedrijven.html
https://www.trouw.nl/buitenland/hoe-de-nederlandse-ontwikkelingsbank-verstrikt-raakte-inlandjepik~bbc69e6e/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Antwoord 11
Het aandeelhouderschap, inclusief de daarbij horende rechten en plichten,
wordt vervuld door de Minister van Financiën. Vanwege het belang voor het
uitvoeren van het OS-beleid van het kabinet, is mijn ministerie beleidsverantwoordelijk voor FMO. Als beleidsverantwoordelijk ministerie zie ik toe op de
maatschappelijke missie van FMO, die sterk verankerd is in de werkwijze
binnen FMO en in alle investeringsbeslissingen die zij zelfstandig maakt.
Mogelijke investeringen moeten aantoonbaar bijdragen aan de SDG’s en
laten zien hoe de impact wordt gerealiseerd. Bovendien is deze verantwoordelijkheid geborgd in de Overeenkomst tussen de Staat en FMO uit 1998,
waarin onder andere aanvullende afspraken staan over de ontwikkelingsdoelstellingen van FMO.
FMO’s Raad van Commissarissen houdt toezicht op de organisatie, inclusief
het nastreven van haar maatschappelijke missie. Ik heb vertrouwen in het
toezicht van de Raad van Commissarissen op FMO en in de Raad van Bestuur
om de strategie van FMO op een goede wijze te implementeren.
Vraag 12
Bent u bekend met het doel van FMO om te investeren in voedselzekerheid
voor een groeiende wereldbevolking, met steeds minder natuurlijke hulpbronnen?7 Onderschrijft u dat om deze doelstellingen te realiseren er een
eiwittransitie van dierlijke naar plantaardige eiwitten plaats moet vinden,
zoals onder andere de Wageningen University & Research8 en het IPPC9 ook
stellen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Een hoge mate van voedselzekerheid en voedselveiligheid is van groot
belang voor de groeiende wereldbevolking. Om op de langere termijn
voedselzekerheid te bieden aan de groeiende wereldbevolking, streeft FMO
naar een goede balans tussen de consumptie van plantaardig voedsel en
dierlijke producten. FMO werkt daarom nauw samen met de Universiteit van
Wageningen en de Wereld Voedselorganisatie (FAO) om mede invulling te
kunnen geven aan deze balans.
Voedselveiligheid en het reduceren van verspilling in ontwikkelingslanden is
met name een belangrijk punt voor FMO. In ontwikkelingslanden gaat naar
schatting meer dan dertig procent van voedsel verloren voordat het voedsel
bij de consument terecht komt. Tegen die achtergrond richt FMO zich onder
andere op de verbetering van productieprocessen van bedrijven die
produceren voor de lokale markt en op betere opslag en distributie.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft in een reactie op
een open brief van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme de kabinetsvisie op het gebied van de plantaardige voedselvoorziening verwoord. Hierin is
onder andere te lezen dat de Minister de komende tijd zal werken aan een
Nationale Eiwitstrategie om de productie van plantaardige eiwitten en
benutting van eiwitten uit reststromen en andere bronnen te vergroten.
Vraag 13
Erkent u in dat licht dat het contraproductief en tegenstrijdig is met de eigen
doelstelling van FMO om te investeren in grootschalige vee-industrie? Zo
nee, op welke manier kunt u de grootschalige investering rechtvaardigen?
Antwoord 13
FMO richt zich niet primair op grootschalige veebedrijven. De investeringen
van FMO richten zich op de verbetering van voedselveiligheid, efficiëntie en
beter gebruik van hulpbronnen, juist omdat er steeds minder hulpbronnen
beschikbaar zijn om meer mensen te voeden. FMO streeft met haar investeringen ook naar een goede balans tussen het gebruik van plantaardig voedsel
en dierlijke producten, daarbij wordt rekening gehouden met het feit dat in
ontwikkelingslanden de toegang tot voldoende proteïnen vaak een uitdaging
is. De eiwittransitie ziet er in ontwikkelingslanden daardoor anders uit dan in
7

https://www.fmo.nl/partner-with-us/agribusiness
https://www.wur.nl/nl/show/Eiwittransitie-1.htm
9
Climate Change and Land: an IPCC special report on climate change, desertification, land
degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Nederland. FMO financiert daarom wel in de vleesverwerkende industrie.
Daarbij werkt FMO intensief samen met klanten om de milieu en sociale
impact te verbeteren, onder andere op het gebied van dierenwelzijn, de
voedselkwaliteit te verbeteren en hogere voedselveiligheid te bewerkstelligen.
Vraag 14
Klopt het dat FMO in 2016 een lening van 15 miljoen euro aan Astarta Kiev
heeft verstrekt, een Oekraïens agrarisch bedrijf dat per jaar miljoenen omzet,
onder meer door het gebruik van 27.000 melkkoeien? Klopt het dat dit bedrijf
al eerder een lening van 50 miljoen euro van de Europese Investeringsbank
(EIB) heeft gekregen?10
Antwoord 14
Astarta Kiev betreft een gemengd bedrijf, waar ook melkkoeien onderdeel van
uitmaken. Kenmerk van het bedrijf is dat het werkt volgens een circulair
productieproces, waar bijvoorbeeld bijproducten uit de gewassenteelt worden
gebruikt voor veevoer en voor de bemesting van het land. In Oekraïne is er
momenteel minder aanbod dan er vraag is naar verse melk van goede
kwaliteit. De desbetreffende klant van FMO is er dan ook op gericht om voor
de lokale markt veilige melk te produceren en de zelfvoorziening van
Oekraïne op dit gebied te vergroten.
FMO heeft in 2016 een lening verstrekt aan Astarta in Kiev, specifiek voor de
uitbreiding van een van hun suikerfabrieken. De EIB heeft in 2017 een lening
van EUR 36,2 miljoen uitgegeven aan Astarta Kiev Groep voor de bouw en
renovatie van faciliteiten voor de opslag van graan en suiker. Deze lening
omvat ook de financiering van de R&D-activiteiten van Astarta met betrekking
tot de software voor het landbouwbeheer. De lening verving een eerdere
lening die niet was uitgekeerd. Zowel de huidige lening als de eerdere,
geannuleerde lening omvatten geen financiering aan het veehouderij
segment van Astarta.
Vraag 15
Kunt u zich voorstellen dat het voor Nederlandse boeren oneerlijk aanvoelt
als er Nederlands belastinggeld wordt geïnvesteerd in Oekraïense concurrenten, die via het Associatieverdrag ook nog eens een versoepelde toegang tot
de Europese markt hebben gekregen? Zo nee, wat is dan uw uitleg aan
Nederlandse boeren over deze gang van zaken?
Antwoord 15
Het kabinet streeft naar een gelijk speelveld tussen de Europese en Oekraïense agrarische sector middels het Associatieakkoord. Zoals eerder
aangegeven in antwoorden op Kamervragen van het lid Van Raan (PvdD) en
Lodders en Haga11, moeten alle naar de EU geëxporteerde producten
voldoen aan Europese eisen op het gebied van plant- en diergezondheid,
voedselveiligheid en etikettering. In het Associatieakkoord tussen de
Europese Unie en Oekraïne is afgesproken dat Oekraïne zich zal inspannen
om zijn wetgeving in overeenstemming te brengen met die van de EU, ook
op het terrein van dierenwelzijn en diergezondheid.
De financieringen van FMO in de Oekraïense agrarische sector passen binnen
de maatschappelijke missie van FMO. De investeringen in Oekraïne dragen
bijvoorbeeld bij aan het verbeteren van afvalwatersystemen, zodat er minder
water nodig is bij productieprocessen of aan het verbeteren van opslagfaciliteiten. Dergelijke investeringen worden niet aangeboden door private
partijen, onder andere vanwege de huidige macro-economische situatie in
Oekraïne en het verslechterde investeringsklimaat.
Vraag 16
Kunt u een lijst met veeteeltbedrijven gevestigd in landen met vrijhandel- of
associatieakkoorden met de Europese Unie die gefinancierd zijn door de
Nederlandse belastingbetaler via FMO, de EIB, de European Bank for
Reconstruction and Development (EBRD), of andere internationale financiële

10
11

https://www.fmo.nl/project-detail/48413
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2737;
(https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20182019–2737.html#ID-2737-d37e146)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6

instellingen naar de Kamer sturen? Zo nee, wat is uw voorstel zodat de
Kamer dit zelf kan controleren?
Antwoord 16
FMO heeft in 2015 één bedrijf in de veeteeltsector in een land met vrijhandelof associatieakkoorden met de Europese Unie direct gefinancierd, met een
totale projectwaarde van EUR 6,5 miljoen. De EIB heeft geen lopende directe
financieringen aan projecten in de veeteeltsector in de desbetreffende landen,
maar drie projecten waarbij bedrijven worden gefinancierd die daarnaast ook
actief zijn in deze sector. De EBRD heeft één project gefinancierd ter waarde
van EUR 20 miljoen in de periode van 2018 tot en met september 2019 in de
veeteeltsector in de desbetreffende landen. De Wereldbank heeft in deze
landen 39 actieve projecten in de veeteeltsector, met een totale projectwaarde
van USD 1,3 miljard. In het kader van klantenbescherming kan geen lijst met
veeteeltbedrijven gedeeld worden met de Kamer.
Daarnaast geldt voor een aantal financiële instellingen dat zij financiering aan
agrarische bedrijven voor (vaak kleinere) investeringen aanbieden via
indirecte leningen door financiële intermediairs. Of en hoeveel veeteeltbedrijven met dat type middelen zijn bereikt, is niet eenduidig te beantwoorden,
aangezien veeteelt geen aparte classificatiecategorie is voor de banken en het
om een groot aantal transacties per jaar gaat.
Nederland is slechts één van de meerdere donoren van de EIB, EBRD en de
Wereldbank; slechts een deel van de financiële middelen van deze instellingen is afkomstig van de Nederlandse bijdrage.
Meer informatie over de gefinancierde projecten is te vinden op de websites
van FMO12, de EIB13 en de European Bank for Reconstruction and Development14 en de Wereldbank15.
Vraag 17
Welke stappen gaat u als grootaandeelhouder richting FMO ondernemen om
te zorgen dat de eiwittransitie bij FMO een van de kernelementen van hun
investeringsstrategie wordt?
Antwoord 17
Het aandeelhouderschap, inclusief de daarbij horende rechten en plichten,
wordt vervuld door de Minister van Financiën. Vanwege het belang voor het
uitvoeren van het OS-beleid van het kabinet, is mijn ministerie beleidsverantwoordelijk voor FMO. Zoals ik in het antwoord op vraag 11 aangeef zien mijn
medewerkers toe op de algemene maatschappelijke missie van FMO. FMO
geeft invulling aan deze missie door investeringen te doen die bijdragen aan
voedselzekerheid en voedselveiligheid. In dit kader streeft FMO naar een
goede balans tussen de consumptie van plantaardig voedsel en dierlijke
producten. Mijn medewerkers zien er op toe dat FMO zich houdt aan de
internationaal geldende voorwaarden, onder andere op het gebied van
dierenwelzijn.

12

https://www.fmo.nl/worldmap
https://www.eib.org/en/projects/loans/index.htm?q=&sortColumn=loanParts.loan
PartStatus.statusDate&sortDir=desc&pageNumber=0&itemPerPage=25&pageable=true&language=
EN&defaultLanguage=EN&loanPartYearFrom=1959&loanPartYearTo=2019&orCountries.region=
true&orCountries=true&orSectors=true
14
https://www.ebrd.com/work-with-us/project-finance/project-summary-documents.html
15
https://projects.worldbank.org/en/projects-operations/project-theme
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

7