Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

66
Vragen van de leden Mei Li Vos en Jan Vos (beiden PvdA) aan de Minister
van Economische Zaken over hoge vastrechtkosten in de energiesector
(ingezonden 28 augustus 2014).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 23 september
2014).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de berichtgeving over de hoge vastrechten, die
sommige energiebedrijven hanteren en die hen in staat stellen om op een
misleidende manier te concurreren?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening van de Consumentenbond dat de indruk wordt gewekt dat
er een goedkoper (variabel) tarief wordt aangeboden, terwijl dit via het hoge
vastrecht dubbel en dwars wordt terugverdiend?
Antwoord 2
De levering van energie vindt plaats in een vrije markt. Energieleveranciers
bepalen welke diensten zij aanbieden en op welke wijze zij deze in rekening
brengen. Zij gebruiken daarbij zowel verbruiksonafhankelijke als verbruiksafhankelijke tarieven. Vastrecht is een verbruiksonafhankelijk tarief dat
leveranciers in rekening brengen ter dekking van een deel van hun kosten en
dat leveranciers verschillend kunnen vaststellen. De energieleveranciers
kunnen verschillende typen contracten aanbieden, met verschillende hoogtes
van verbruiksonafhankelijke en verbruiksafhankelijke leveringstarieven. Dit
zorgt ervoor dat consumenten kunnen kiezen al naar gelang persoonlijke
situaties en voorkeuren. Zoals ook in het artikel van het ANP staat beschreven, kunnen consumenten die een hoog energieverbruik hebben een
voordeel hebben bij een contractvorm met een lagere variabele energieprijs
en een hoger vast tarief, terwijl andere verbruikers juist meer baat kunnen
hebben bij een contract met lage vaste kosten.

1

ah-tk-20142015-66
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.politiekemonitor.nl/9353000/1/j9vvioaf0kku7zz/
vjmncawv7bzr?ac=1:jn1:a:g=vi7sliso6fyz:Tf2nI2a1tQzs0qA3rSaq0uUKWJY

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u een reactie geven op de uitspraken van de Autoriteit Consument en
Markt (ACM) in dit kader over de ondoorzichtigheid van de energietarieven?
Antwoord 3
Uit onderzoek van de ACM2 is gebleken dat consumenten behoefte hebben
aan duidelijke prijsinformatie. Consumenten vinden het moeilijk om
aanbiedingen van energieleveranciers te begrijpen en te vergelijken met het
aanbod van concurrenten. Ook heeft de ACM geconstateerd dat consumenten
hun jaarafrekening niet altijd kunnen herleiden tot het aanbod dat ze ooit
hebben aanvaard, waardoor ze moeilijk kunnen controleren of ze hebben
gekregen wat ze hebben afgesproken. Sommige consumenten die een
overstap overwegen geven aan dat ze hierdoor gedurende het overstapproces afhaken. De ACM ziet een gebrek aan transparantie als een overstapdrempel en een belemmering voor consumenten om de beste keuze voor hun
situatie te kunnen maken.
Ik ben het met de ACM eens dat het van belang is dat consumenten in staat
zijn een goed geïnformeerde keuze te maken uit het aanbod van energieleveringscontracten. Daarvoor is het belangrijk dat zij in een aanbod heldere
informatie krijgen over de totale vaste kosten én de totale verbruiksafhankelijke tarieven, alsmede de totale te verwachten kosten. Die informatie moet
bovendien toegesneden zijn op de consument in kwestie. Dat wil zeggen dat
de energieleverancier zo veel mogelijk moet uitgaan van het te verwachten
verbruik en de specifieke kosten die voor de betreffende consument gelden.
Wanneer energieleveranciers die informatie op een duidelijke en vergelijkbare
manier aanleveren kan de consument ook bepalen of het in zijn geval
gunstiger is een contract te kiezen met hogere vaste kosten en een lager
variabel tarief of andersom.
Vraag 4
Wat zijn de voor- en nadelen van de afschaffing van het vastrecht, zoals in
2009 spiegelbeeldig het variabele transporttarief is afgeschaft door de
invoering van het (vaste) capaciteitstarief voor transport?
Antwoord 4
Het capaciteitstarief is in 2009 ingevoerd, ter vervanging van het variabele
transporttarief. Het capaciteitstarief heeft een andere achtergrond dan het
vastrecht. Het verbruiksonafhankelijke capaciteitstarief is ingevoerd om het
leveranciersmodel mogelijk te maken, waarbij de leverancier het primaire
aanspreekpunt is voor consumenten, en om de uitwisseling van gegevens
tussen de netbeheerder en de leverancier te verminderen. Op de hoogte van
het capaciteitstarief dat door netbeheerders in rekening wordt gebracht houdt
de ACM toezicht. De hoogte van het vastrecht daarentegen wordt door
leveranciers vastgesteld, zoals in het antwoord op 2 is toegelicht.
Het afschaffen van het vastrecht zou een inperking van de keuzevrijheid van
de consument betekenen, omdat hij dan niet meer kan kiezen voor een
contract met een laag verbruiksafhankelijk tarief en een hoog vastrecht of
vice versa. De consument zou dan nog maar één tarief voor het leveringsdeel
doorberekend krijgen. Hij kan dan misschien een betere vergelijking maken
met aanbiedingen van verschillende leveranciers, maar tegelijk wordt
hiermee een gedeelte van de markt op slot gezet, aangezien dit verschil in
tarieven het belangrijkste middel is voor energieleveranciers om op te
concurreren. Dit beperkt de marktwerking in de sector en dat kan tot hogere
energieprijzen leiden. Dat vind ik geen wenselijke situatie.
Vraag 5
Deelt u de mening dat een linearisering van de tarieven kan bijdragen aan
meer concurrentie en een betere marktwerking?

2

www.acm.nl/nl/publicaties/publicatie/11621/Rapportage-kwantitatief-onderzoek-onderconsumenten-naar-ketentransparantie-energiebranche/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 6
Deelt u de mening dat een verdere multidimensionalisering van de tarieven
leidt tot een verminderd inzicht van de consument en een verminderde
marktwerking, oftewel dat de consument door de vele bomen het bos niet
meer ziet en belemmerd wordt in het maken van de juiste keuze?
Antwoorden 5 en 6
Ik zie het transparanter maken van de tariefopbouw als de meest effectieve
manier om de keuzevrijheid van de consument te borgen en de concurrentie
en de marktwerking binnen de energiesector te stimuleren. De genoemde
linearisering van de tarieven leidt tot minder keuzevrijheid van consumenten,
zoals bij de beantwoording van 4 is toegelicht. Door het verbeteren van de
transparantie van de tariefopbouw kunnen consumenten de energietarieven
beter vergelijken met de tarieven van andere leveranciers, ongeacht de
tariefopbouw van andere energieleveranciers.
Vraag 7
Hoe kunt u, samen met de ACM, bijdragen aan meer prijstransparantie in de
energiesector en andere sectoren?
Antwoord 7
Het verbeteren van de transparantie van de tariefopbouw in de energiesector
heeft de volle aandacht van de ACM. De ACM is in gesprek met de energiesector over het invoeren van het zogenaamde «Aanbod op Maat». Dit traject
moet ertoe leiden dat een aanbieding van een leverancier toegespitst is op de
daadwerkelijke situatie van een klant op zo’n wijze dat die vergelijkbaar is
met andere aanbiedingen. De klant moet in staat zijn het aanbod te kiezen dat
het beste bij zijn of haar situatie past, waarvoor hij gebruik kan maken van
prijsvergelijkingssites of de websites van leveranciers. De ACM zet erop in dat
dit traject in de loop van 2015 tot een aantal resultaten leidt.
Bovendien werkt de ACM er samen met de sector aan dat de tarieven die op
de factuur staan vermeld herleidbaar zijn naar het contract en het aanbod die
de consument heeft gekregen, opdat de consument de gemaakte tariefafspraken kan zien en controleren. Binnen dit traject worden bijvoorbeeld afspraken
gemaakt over het gebruik van eenduidige en geharmoniseerde terminologie.
Tenslotte worden zowel in de sectorspecifieke wetgeving als in de generieke
(en deels vernieuwde) consumentenwetgeving regels gesteld met betrekking
tot begrijpelijke en inzichtelijke (prijs)informatie. Deze consumentenwetgeving
stelt ook regels aan andere sectoren, zoals de reisorganisatiebranche. De
ACM ziet toe op de naleving hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3