3
Vragenuur: Vragen Van Veldhoven
Vragen van het lid Van Veldhoven aan de minister van
Infrastructuur en Milieu, bij afwezigheid van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, over het bericht dat met
het huidige beleid de wereld afstevent op een gemiddelde
temperatuurstijging van 4°C in 2100, en de zeven grootste
ontwikkelende economieën meer doen aan groene groei
dan de G7 .

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Voorzitter. Over precies twee weken vindt de klimaattop
van secretaris-generaal Ban Ki-moon plaats in New York.
Daar zullen 120 regeringsleiders aanwezig zijn en namens
deze Kamer mag ik als rapporteur deelnemen aan die top.
Deze klimaattop moet leiden tot een nieuw klimaatverdrag
in 2015. Als je de berichtgeving hoort, komt dat verdrag er
echt geen seconde te laat, als het tenminste lukt.
Het gaat immers helemaal de verkeerde kant op met de
opwarming. Gisteren toonde consultancybureau PwC aan
dat wij niet aankijken tegen een opwarming van 2°C, zoals
de doelstelling is, maar van gemiddeld 4°C. 4°C gemiddeld
betekent 10°C warmer op de Noordpool en 6°C in de tropen.
In dat soort regio's zal dat veel meer storm, honger en ziekte
betekenen en dat zullen wij ook hier bemerken. We kunnen
dit tij nog keren, maar dat moet vandaag en niet morgen.
Van de minister krijg ik graag allereerst een bevestigend
antwoord op de vraag of Nederland dit zo serieus neemt
dat onze minister-president zelf naar de top afreist. Kan de
minister aangeven wat de inzet van Nederland is? Wat biedt
Nederland Europa als andere landen — president Obama
heeft recentelijk een aantal maatregelen afgekondigd en
ook China heeft laten horen, plannen te hebben — vergaande emissiereducties aankondigen?
In Brussel is een stoelendans begonnen om de nieuwe
Europese Commissie te vormen. Hoe zorgen we ervoor dat
Europa ondanks die stoelendans toch een eensgezind geluid
laat horen?
Ik hoor dat de Indiase en de Chinese president niet naar
New York komen. Kan de minister dit bevestigen? Weet zij
waarom? In die context dat wij niet een duidelijk Europees
aanspreekpunt hebben, vraag ik haar of zij bereid is bij haar
Indiase en Chinese collega's aan te dringen op deelname.
Hun afwezigheid is opmerkelijk, juist omdat de zeven
grootste opkomende economieën, zoals China, India, Brazilië en Turkije hun economie in een veel sneller tempo klimaatneutraal maken dan de grote oude economieën. Dat
betekent dus dat we naar een andere kijk op dat klimaatbeleid moeten. In plaats van alleen te focussen op minder
uitstoot moeten we ons afvragen hoe we elkaar kunnen
helpen om schoner te groeien. Graag krijg ik een antwoord
van de minister.

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Mevrouw Van Veldhoven wijst erop dat het PwCrapport aangeeft dat we op een temperatuurstijging van
4°C afstevenen als we geen extra maatregelen nemen. Zij
noemt dit een gemiddelde. Ik had zelf begrepen, in de korte

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

tijd dat ik mij hierop heb voorbereid omdat ik moest invallen
voor de staatssecretaris, dat het ging om een onzekerheidsinterval tussen de 1,5 en 4°C. Dat betekent dat je op 1,5°C
— onder de 2°C waar we naar streven — terechtkomt of op
4°C. Maar goed, laten we daar nu even niet over bakkeleien.
Uiteindelijk gaat het erom dat we streven naar die maximale
stijging van 2°C en liefst nog minder. Daar zijn we heel hard
mee aan de slag. Tegelijkertijd weten we ook dat er nog
veel moet gebeuren. Om die reden zullen we naar de klimaattop afreizen. We zullen daar allerlei voorbeelden van
klimaatacties, nationaal en internationaal, laten zien om
met elkaar naar verbetering te zoeken en daarover nieuwe
afspraken te maken. Wij willen graag een ambitieus klimaatakkoord waar alle landen aan meedoen.
De minister-president gaat er samen met staatssecretaris
Mansveld naartoe. Ik beschik niet over informatie of de
bewindslieden van China en India daarheen gaan, maar ik
kan ongetwijfeld laten weten of dat zo is. Ik weet in ieder
geval dat zij er ook hard aan werken, vaak op andere
manieren dan wij. Het is belangrijk om dat van elkaar te
zien en van elkaar te leren.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Het is natuurlijk altijd een kwestie van kansberekening, maar
ik vind niet dat we kunnen zeggen dat we fantastisch op
stoom zijn, terwijl er een heel kleine kans is dat het 1,5°C
wordt en een grote kans dat het veel meer wordt. Dan lopen
we wel degelijk risico's en dat is precies wat het PwC-rapport laat zien. Met het huidige beleid, met de voorgenomen
pledges, gaan we die 2°C ruim niet halen. Dat benadrukt
het belang van deze top en het belang om ook te bekijken
hoe we de landen die we nog niet hebben kunnen bereiken
wel kunnen bereiken. Daar gaan mijn vragen voornamelijk
over.
Ik vind het fijn dat de minister heeft gezegd dat onze
minister-president gaat. Dat was een duidelijke wens van
D66 en ik ben heel blij dat hij gaat. Ik zou het ook fijn vinden
als er niet alleen gecheckt wordt of de Chinese en Indiase
collega's wel of niet komen, maar ook dat onze ministerpresident onder de aandacht brengt het belang van een
dialoog met die economieën die zo hard groeien om te
onderzoeken hoe wel elkaar wel kunnen vinden. Op die
manier maken we de kans op een akkoord in Parijs volgend
jaar steeds groter. Ik denk dat er een kans zit in het aanjagen
van de groene groei. Daarom heb ik een aanvullende vraag
over de groene handelsmissies. Minister Kamp heeft het
voorstel van D66 omarmd. Juist door na te gaan hoe we
meer op het gebied van groene groei met die landen kunnen
samenwerken, kunnen we er misschien voor zorgen dat de
groei die in die landen heel erg nodig is, wel schone groei
is. Graag een reactie van de minister.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik kan niet bevestigen of ontkennen dat de bewindslieden
van China of India daar wel of niet heen gaan. Daarover
zullen wij de Kamer nog informeren. Als er gerappelleerd
wordt, lijkt het mij het beste dat de staatssecretaris die taak
op zich neemt, om de minister-president niet met alles op
te zadelen. Belangrijker is denk ik nog dat de landen waarvan in het verleden werd gezegd dat zij niets doen, hier
vaak al op veel manieren intensief mee bezig zijn en grote
stappen zetten. Het leerproces andersom is dus ook van
belang.

9 september 2014
TK 106

106-3-1

Ik kom op de groenegroeimissies. Ik weet onder andere van
missies waaraan ik zelf deelneem, dat wij in veel landen
proberen om de punten waar wij goed in zijn als concreet
voorbeeld, als best practice, in te brengen. Nederland is
bijvoorbeeld heel goed in afvalverwerking en hergebruik.
Er zijn veel landen waarmee wij hierover praten. Wij laten
hun voorbeelden zien en proberen akkoorden of afspraken
met hen tot stand te brengen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik heb een heel concrete vraag. Gaan er ook vertegenwoordigers van bedrijven mee naar New York? Op welke manier
betrekken wij bedrijven bij het opstellen van die nieuwe
groenegroeiagenda? Kan de minister daarop een reactie
geven?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik besef dat wij als kabinet alles zouden moeten weten over
alles waarover wij besluiten nemen, maar ik weet dit niet
uit mijn hoofd. Wij hebben gesproken over de klimaattop.
Volgens mij gaan er vertegenwoordigers van bedrijven
mee, maar dat kan ik nu niet met zekerheid zeggen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Dat hoor ik dan graag nog.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik heb net een vraag gesteld over de luchtvaart. Collega
Van Veldhoven stelt nu een vraag over het klimaatbeleid.
Die twee hebben natuurlijk een connectie. Als de projecties
voor het toenemen van de luchtvaart, zeker in de Westerse
wereld, maar ook in andere landen, allemaal zouden doorgaan, wordt het hele budget voor het beperken van de
CO2-uitstoot opgesoupeerd door alleen de luchtvaart. Ik
vraag de minister of zij dat onderwerp hoger op de Europese agenda kan krijgen en, zo ja, hoe. Hier moet echt
aandacht voor komen in New York. Het gebruikelijke antwoord is: daar gaan wij niet over, want ooit is het verdrag
van Chicago gesloten, dus dat is allemaal moeilijk. Als landen dit echter zien aankomen, moet het wel op de agenda
komen. Ik ben het met de minister eens dat Nederland dat
niet alleen kan doen; zelfs Europa kan dat niet alleen. Is de
minister bereid om te proberen, met alles wat wij kunnen
doen, dit zo hoog mogelijk op de agenda te krijgen?

Misschien gaan er vertegenwoordigers van nog wel meer
bedrijven mee.
De heer Jan Vos (PvdA):
Voor de PvdA-fractie is het klimaatprobleem, de klimaatuitdaging, net zo belangrijk als voor de voorgaande sprekers.
Ik wil hun betoog dan ook onderstrepen. Ik ben wel wat
ongerust, want tot nu toe heb ik minister Kamp altijd horen
zeggen dat wij uitgaan van een opwarming van 3,6 graden
in 2100, in navolging van cijfers van het Internationaal
Energieagentschap. Mevrouw Van der Hoeven is daar de
baas. Zij kwam hier ook vertellen dat het 3,6 graden was.
Ik hoor hier nu andere getallen en een bandbreedte. Als de
Nederlandse delegatie met de minister-president — ik ben
er zeer verheugd over om dat hier te vernemen — naar New
York afreist en als duizend organisaties in New York een
grote mars organiseren, waar nu sprake van lijkt te zijn, kan
ik er dan nog steeds van uitgaan dat mijn regering uitgaat
van 3,6°C en dat zij de daarbij horende adequate maatregelen neemt?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Als zowel staatssecretaris Mansveld als minister Kamp als
anderen die hierover gaan, altijd het getal van 3,6 hanteren,
zal ik mij daar direct bij aansluiten. Omdat ik dit debat
overneem, heb ik mij alleen even snel verdiept in het VNrapport op dit punt. Daarin staat dat er een bandbreedte
van gemiddeldes is, die tussen de 1,5 en 4°C ligt. Wat er
gebeurt, hangt dus heel erg af van de vraag of het beleid
ongewijzigd blijft of dat het beleid hierop wordt aangepast.
Als de Kamer eraan hecht om te weten of wij een ander
regeringsstandpunt hebben, kan ik zeggen dat dit niet het
geval is. Als mijn collega's dat getal noemen, dan houd ik
mij ook bij die 3,6°C.
De voorzitter:
Dank u voor uw antwoorden en voor uw komst naar de
Kamer ter vervanging van de staatssecretaris.

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Daarvoor hebben wij ook aandacht in New York. Dat zal
zeker aan de orde zijn. Als je een opgave hebt, ga je ook
afpellen: wat moet je nog doen en waar zit nog de grootste
uitstoot? Er zijn dus geen onderwerpen die je onbesproken
laat. Natuurlijk hebben wij te maken met verdragen en met
historie. Dat betekent dat je niet zomaar alles kunt veranderen, maar ook in zo'n internationaal gremium kun je met
elkaar besluiten dat je daar iets aan gaat doen. Dat is net
zo internationaal als de afspraken die in het verleden zijn
gemaakt.
Ik heb nog een antwoord op de vraag van mevrouw Van
Veldhoven over de bedrijven. Ik heb begrepen dat in ieder
geval vertegenwoordigers van Shell en Unilever meegaan.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

9 september 2014
TK 106

106-3-2