Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

27 879

Versterking van de positie van de consument

Nr. 57

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 februari 2017
Tijdens de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Economische
Zaken voor het jaar 2017 (Handelingen II 2016/17, nr. 13, item 24 en
Handelingen II 2016/17, nr. 15, item 10) heb ik toegezegd uw Kamer te
informeren over het aanpassen van de wet Van Dam (Kamerstuk 30 845)
in relatie tot proefabonnementen, na overleg met de Autoriteit Consument
en Markt (ACM) en de Consumentenbond over de aard en omvang van
het probleem dat consumenten zich onbewust via een proefzending
abonneren op betaalde vervolgzendingen. Dit was voorgesteld door het
lid Mei Li Vos (PvdA). Hierbij geef ik invulling aan mijn toezegging.
Het aanbieden van een (gratis) proefabonnement of proefpakket is op
zichzelf een toegestane wijze van marketing voor bedrijven om consumenten kennis te laten maken met hun product. Daarbij moeten bedrijven
zich wel aan de bestaande regels houden, met name de regels uit de
Richtlijn oneerlijke handelspraktijken (2005/29/EG) en de Richtlijn inzake
consumentenrechten (2011/83/EU).1 Op grond van die regels zijn
bedrijven verplicht om duidelijke informatie te verstrekken over de
voornaamste kenmerken, de prijs, de duur van de overeenkomst en de
verplichtingen van de consument en mogen zij consumenten niet
misleiden of agressief benaderen. De ACM houdt toezicht op de naleving
van deze regels.
Op grond van de wet Van Dam mogen consumenten hun langlopende
contracten (zoals abonnementen) op elk moment opzeggen met een
opzegtermijn van maximaal een maand. Dit geldt na afloop van de
overeengekomen contractperiode.2 Ook mag op grond van deze wet een
proef of kennismaking met dag-, nieuws-, weekbladen en tijdschriften niet

1

2

kst-27879-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Deze richtlijnen zijn in Nederland in afdeling 3a van titel 3 respectievelijk afdeling 2B van titel 5
van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek geïmplementeerd.
Dit betreft de regeling zoals neergelegd in artikel 236, onderdeel j, van Boek 6 van het Burgerlijk
Wetboek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 879, nr. 57

1

leiden tot voortzetting van de overeenkomst.3 Dat betekent dat een
kennismaking op een blad altijd van rechtswege stopt en de consument
actief moet instemmen met het afnemen van een (vervolg)abonnement.
Het Kamerlid Mei Li Vos (PvdA) heeft gevraagd om aanpassing van deze
wet zodat een proef of kennismaking met andere producten of diensten
ook niet langer automatisch tot een overeenkomst leidt.
De ACM en de Consumentenbond geven aan dat de kern van het
probleem is dat bij het aanbod van proefabonnementen onvoldoende
duidelijk is voor consumenten dat er betaalde vervolgzendingen aan het
proefabonnement zijn gekoppeld. Bij de ACM en de Consumentenbond
komen zeer regelmatig klachten binnen van consumenten die zich
onbewust via een proefzending abonneren op betaalde vervolgzendingen.
Dit is niet toegestaan en er zijn dan ook regels waarmee deze praktijken
kunnen worden aangepakt. Zo volgt uit de wet dat het onder alle
omstandigheden misleidend is om een product als gratis, voor niets of
kosteloos te omschrijven als de consument iets anders moet betalen dan
de onvermijdelijke kosten om in te gaan op het aanbod en het product af
te halen dan wel dit te laten bezorgen. Handelt de handelaar hiermee in
strijd, dan kan door de ACM handhavend worden opgetreden en kan de
consument een overeenkomst die als gevolg van deze misleidende
handeling is gesloten vernietigen. Zowel de ACM als de Consumentenbond geven aan dat het probleem veroorzaakt wordt door bedrijven
die bewust onduidelijke informatie geven. Ik acht het daarom aannemelijk
dat de bedrijven die deze problemen veroorzaken, hun bestaande
handelwijze na aanpassing van de wetgeving op alternatieve manieren
zullen voortzetten waarmee ook de grens van de nieuwe regels weer
wordt gezocht. Tot slot zou een door het lid Mei Li Vos voorgestelde
wetswijziging ervoor zorgen dat een proef of kennismaking met een
product of dienst niet langer automatisch tot een overeenkomst kan
leiden. Bedrijven die op dit moment gebruik maken van deze handelwijze
en zich daarbij wel aan de bestaande regels houden, worden dan toch
verplicht om hun bedrijfsvoering aan te passen.
Om deze redenen is mijn conclusie dat aanpassing van de wet Van Dam
het geschetste probleem niet oplost. Dat neemt niet weg dat ik van
mening ben dat het probleem met proefabonnementen op een andere,
doeltreffende manier moet worden aangepakt. De Europese Commissie
heeft onderzoek gedaan naar misleidende «gratis» proeven en abonnementstrucs voor consumenten in de EU. Dit onderzoek wordt binnenkort
gepubliceerd en biedt naar verwachting aanknopingspunten voor het
aanpakken van het probleem met de proefabonnementen. Daarnaast zal ik
met de ACM, de Consumentenbond en andere betrokken partijen gaan
bepalen hoe we de voorlichting en handhaving van de bestaande
regelgeving efficiënter en effectiever kunnen vormgeven om zo deze
praktijk daadwerkelijk een halt toe te roepen.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

3

Dit betreft de regeling zoals neergelegd in artikel 236, onderdeel s, van Boek 6 van het
Burgerlijk Wetboek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 879, nr. 57

2