Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

Nr. 215

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 4 december 2013
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie, voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Veiligheid en
Justitie over de brief van 1 november 2013 over houdende de Artikel 100
brief over een Nederlandse bijdrage aan de UN Multidimensional
Integrated Stabilisation Mission in Mali (MINUSMA) (Kamerstuk 29 521,
nr. 213).
De ministers hebben deze vragen beantwoord bij brief van 27 november
2013. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-29521-215
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

1

Vraag 1, 24, 64, 75, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 110, 210, 245, 364, 368 en 370
Vraag 1
De minister van Buitenlandse Zaken verwees tijdens de persconferentie
op 1 november onder meer naar het op gang brengen van «een verzoeningsproces tussen Noord en Zuid[-Mali]» en naar «een Mali dat over 10
jaar op zijn eigen benen moet staan». Wil het kabinet de missie langs deze
succesfactoren definiëren? Is in dat geval geen sprake van «overpromise»
en «underdeliver»? Zou het niet beter zijn de Nederlandse missie, die in
hoofdzaak een verkennings- en inlichtingentaak heeft, langs die criteria te
beoordelen en wel na twee jaar? Zouden niet juist concrete en verifieerbare criteria, zoals bijvoorbeeld het neerzetten van een zelfstandige
inlichtingen- en verkenningscapaciteit die bijdragen aan het welslagen
van de gehele MINUSMA-missie, de uitgangspunten van succes van de
Nederlandse bijdrage moeten zijn?
Vraag 24
Definieert u de missie als geslaagd «als er een stevig bestuur is en het
land geen vrijhaven meer is voor terroristen, als het land geen doorvoerroute meer is voor criminelen richting de Middellandse Zee en Europa en
als de bevolking van Mali zich beschermd voelt», zoals aangegeven door
de minister van Buitenlandse Zaken tijdens de persconferentie van
1 november 2013? Zo neen, wanneer is de missie voor u geslaagd?
Vraag 64
Wanneer zal men spreken van een succesvolle missie? Wat is het beoogde
einddoel van de missie in concrete doelstellingen?
Vraag 75
Het kabinet zal halverwege 2015 een evaluatie opstellen om een besluit te
nemen over de beëindiging dan wel verlenging van de Nederlandse
bijdrage na 2015 mocht MINUSMA dan nog bestaan. Is het kabinet ook
voornemens binnen deze evaluatie te kijken naar belangrijke aspecten van
deze missie – bv de Humanitaire Ruimte en de samenwerking tussen
militair-humanitair én de bescherming van vrouwen en integratie van
vrouwen in het vredesproces – om de besluitvorming mede hiervan te
laten afhangen?
Vraag 77
Kan worden toegelicht op welke wijze de Nederlandse bijdrage de
effectiviteit van MINUSMA «aanzienlijk» zal vergroten? Wat zijn de
verwachte output, outcome en impact van de Nederlandse bijdrage aan
MINUSMA? Op welke wijze zullen deze worden gemeten?
Vraag 78
Wat zijn de verwachte output, outcome en impact van de VN-missie
MINUSMA in Mali? Op welke wijze zullen deze worden gemeten?
Vraag 79
Kan worden aangegeven op basis van welke criteria en meetbare
resultaten het kabinet halverwege 2015 de Nederlandse bijdrage aan
MINUSMA zal evalueren? Zal deze evaluatie SMART worden uitgevoerd?
Vraag 80
Van welke factoren en/of successen is verlenging van de Nederlandse
bijdrage aan MINUSMA na 2015 afhankelijk?
Vraag 81
Welke voorwaarden worden gesteld aan eventuele voorzetting van de
Nederlandse bijdrage aan de VN-missie vanaf eind 2015?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

2

Vraag 82
Waarom is er niet voor gekozen om een duidelijke einddatum voor de
Nederlandse bijdrage aan MINUSMA vast te stellen?
Vraag 110
Op welke wijze zal de steun voor het herstel van staatsgezag worden
gemeten? Is er al een nulmeting beschikbaar?
Vraag 210
Welke doelen heeft het kabinet verbonden aan de Nederlandse bijdrage
aan MINUSMA ten aanzien van 1) Defense, 2) Diplomacy, 3)
Development? Zal Nederland deze doelen SMART evalueren?
Vraag 245
Waarom is het «Integrated Strategic Framework» nog niet gereed? Op
basis van welk afspraken en doelstellingen werken verschillende
VN-organisaties tot die tijd samen?
Vraag 364
Hoe wordt de effectiviteit van de inlichtingenketen van MINUSMA
gemeten? Heeft er een nulmeting plaatsgevonden zodat aan het einde van
de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA kan worden vastgesteld welke
voortgang er is geboekt? Zo nee, waarom niet?
Vraag 368
Op welke manier zullen de Malinese overheid en andere lokale actoren
nauw worden betrokken bij de contextanalyses en nulmetingen (naast de
VN-regels voor result-based management)?
Vraag 370
Wanneer is wat de regering betreft het doel van de missie, en in het
bijzonder de Nederlandse bijdrage daarin bereikt? Wat is het beoogd
effect?
Antwoord op vraag 1, 24, 64, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 110, 210,
245, 364, 368 en 370
De verantwoordelijkheid voor het bepalen van de strategie, het vaststellen
van operationele doelstellingen en het meten van de voortgang ligt bij de
missie en de VN in New York. De VN rapporteert elke drie maanden over
de voortgang die de missie boekt in een rapport van de SecretarisGeneraal van de VN aan de VN Veiligheidsraad.
MINUSMA heeft het mandaat in zijn begroting (2013–2014) verder
uitgewerkt in vier prioritaire doelstellingen: 1) politieke verzoening,
2) stabilisatie in het noorden, 3) bescherming van burgers, mensenrechten
en justitie (inclusief internationale berechting) en 4) herstel van
Noord-Mali (early recovery). De verwachting is dat de begroting voor het
einde van het jaar wordt bekrachtigd door de Algemene Vergadering van
de Verenigde Naties.
Daarnaast werkt MINUSMA op dit moment aan een intern planningsdocument, het Integrated Strategic Framework (ISF). Het opstellen en
uitvoeren van een dergelijk document is een vereiste in de procedure voor
resultaat-georiënteerd management van de VN (het Integrated Mission
Planning Process). In dit proces werkt de VN-missie de hierboven
genoemde prioriteiten uit in actieplannen. Hiervoor is per doelstelling een
multidisciplinaire taakgroep ingesteld, waaraan ook andere in Mali actieve
VN-organisaties deelnemen. Nulmetingen worden uitgevoerd door de
verantwoordelijke afdelingen binnen MINUSMA, dan wel door of in
nauwe afstemming met een zuster- of partnerorganisatie. Als een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

3

nulmeting nog niet beschikbaar is, zal dat de eerste stap zijn in de
uitvoering van het genoemde actieplan. MINUSMA hoopt de actieplannen
eind dit jaar en het ISF begin 2014 af te ronden. Gezien de complexiteit
van het planningsproces, in het bijzonder de noodzaak om alle betrokken
actoren te betrekken, en de nog beperkte bezetting binnen MINUSMA, zal
het de missie niet lukken om het ISF eerder af te ronden.
De overgangsregering van Mali heeft in 2012 met de VN en andere
ontwikkelingsorganisaties een ontwikkelingsplan opgesteld en ondertekend. Dat is bekrachtigd door de nieuwe regering en loopt tot eind 2014.
In de loop van 2014 wordt het ontwikkelingsplan vernieuwd en moet het
resulteren in een vijfjarenplan. MINUSMA betrekt de overheid waar nodig
en mogelijk bij de uitvoering van het mandaat, ook op het lokale niveau
en ten aanzien van specifieke thema’s (bijv. kinderbescherming, mensenrechten). Voor het verzoeningsproces tussen het zuiden en noorden van
Mali is nauw contact met de overheid cruciaal. In dit kader is er ook
veelvuldig contact tussen MINUSMA-troepen en het Malinese leger in het
veld.
Het meten van resultaten van de Nederlandse bijdrage is zeer complex.
De missie wordt uitgevoerd in een complexe omgeving met vele actoren
en externe factoren. Resultaten of ontwikkelingen vallen in dergelijke
omstandigheden vaak niet toe te schrijven aan de Nederlandse inzet.
Daarnaast hanteert MINUSMA, net als andere internationale missies,
veelal kwalitatieve doelstellingen die per definitie moeilijk meetbaar zijn.
Ondanks deze beperkingen hechten ook de VN en MINUSMA sterk aan
resultaatmeting en worden indicatoren, benchmarks en (tussen)doelen
ontwikkeld en toegepast.
De resultaten van de Nederlandse inzet worden in het systeem voor
resultaatmeting van de VN en de rapportage van de SGVN aan de
Veiligheidsraad meegenomen. De Nederlandse bijdrage is immers een
onderdeel van MINUSMA. Nederland ondersteunt MINUSMA, waardoor
deze in staat wordt gesteld zijn activiteiten uit te voeren. Ook draagt
Nederland, anders dan in Afghanistan, geen gebiedsverantwoordelijkheid.
Niettemin wordt uiteraard de (impact van) de Nederlandse inzet zo goed
mogelijk inzichtelijk gemaakt. Specifieke doelen voor de militaire bijdrage
zullen in een later stadium, als duidelijk is hoe en wanneer de inlichtingeneenheid zal worden ontplooid, worden geformuleerd. Mogelijke succesfactoren zijn de mate waarin de inlichtingeneenheid in staat is om
relevante, tijdige, «actionable» en geïntegreerde inlichtingenanalyse te
verstrekken en de mate waarin inlichtingenanalyses bijdragen aan het
vermogen om de VN-troepenmacht te beschermen. Een andere mogelijke
succesfactor is de mate waarin inlichtingenanalyses bijdragen aan de
mogelijkheid om inlichtingen-gedreven operaties uit te voeren, maar ook
aan niet-militaire analyse (zoals illegale handel, etnische dynamieken en
tribale spanningen, sleutelspelers in het noorden). Overkoepelend doel
van de Nederlandse bijdrage aan de inlichtingenketen is MINUSMA beter
in te staat stellen zijn doelstellingen te behalen.
Ten aanzien van de politiebijdrage is nog weinig te zeggen over resultaten
en succesfactoren. De Nederlandse kandidaten moeten het wervings- en
selectieproces van de VN nog doorlopen.
Ook voor de civiele bijdrage geldt dat kandidaten worden aangeboden via
de beschikbare VN-kanalen. Zelfs al zou bekend zijn waar de individuele
Nederlandse deskundigen geplaatst worden, zal «het succes» een
teamprestatie zijn en niet (alleen) toe te schrijven zijn aan de inzet van de
Nederlandse deskundigen. Dat neemt niet weg dat de Nederlandse
overheid voeling houdt met de activiteiten van de Nederlanders in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

4

missie door middel van VN-rapportages, terugkoppeling van het
Nederlands personeel en de inbreng van het Nederlandse en Europese
postennetwerk. Halverwege 2015 zal het kabinet een tussentijdse
evaluatie opstellen. Mede op grond van deze evaluatie zal het kabinet een
besluit nemen over de verlenging of de beëindiging van (elementen van)
de Nederlandse bijdrage aan deze VN-missie vanaf eind 2015.
Het besluit om de Nederlandse bijdrage te beëindigen of (in dezelfde of
andere vorm) te verlengen zal afhangen van verschillende factoren, zoals
de voortgang die MINUSMA heeft kunnen boeken, de behoeften van de
VN en de Malinese overheid, de Nederlandse beleidsprioriteiten en de
beschikbare financiële ruimte.
Vraag 2
Gaan de Nederlandse commandotroepen onder een blauwe baret
opereren? Klopt het dat alle Nederlandse militairen in Mali een blauwe
baret of helm gaan dragen, ook de commando’s? Zo ja, in hoeverre
bemoeilijkt dat de uitvoering van verkenningen en speciale operaties?
Antwoord
De Nederlandse speciale eenheid gaat onder een blauwe baret opereren.
Nadere afspraken voor optreden op tactisch niveau worden gemaakt met
de VN.
Vraag 3
Gaan Nederlandse commando’s langeafstandsverkenningen uitvoeren?
Zo ja, erkent u dat deze langeafstandsverkenningen een hoge tactische
mobiliteit vereisen? Heeft MINUSMA helikopters beschikbaar die
verkenningsteams snel en over grote afstanden kunnen verplaatsen? Zo
ja, wie levert deze helikopters? Zijn daarover aanvullende afspraken
gemaakt?
Antwoord
Ja, Nederlandse commando’s gaan langeafstandsverkenningen uitvoeren
die een hoge tactische mobiliteit vereisen. Transporthelikopters vergroten
de reikwijdte, de snelheid en de duur van de inzet van de verkenningsteams, maar zijn niet randvoorwaardelijk voor het uitvoeren van deze
langeafstandsverkenningen. Mobiliteit wordt in eerste instantie bereikt
door het gebruik van eigen organieke voertuigen. Daarnaast zal
MINUSMA beschikken over een beperkte hoeveelheid transporthelikopters die eventueel ook ingezet kunnen worden voor Nederlandse
speciale eenheden. Afspraken over de inzet van deze transporthelikopters
maken deel uit van de standaard missieplanning.
Vraag 4, 90, 91, 92 en 93
Vraag 4
Hoe beoordeelt u het scenario dat bestrijding van de islamitische rebellen
lijdt tot sterkere anti-westerse sentimenten en daarmee een grotere
dreiging voor het Westen wordt gecreëerd, zowel in operatiegebied als in
Nederland? Bent u ook van mening dat als de internationale gemeenschap zich breed maakt, de kans op meer (buitenlandse) jihadistische
strijders toeneemt en daarmee ook het oordeel dat het dreigingsniveau
als matig wordt beoordeeld, zou moeten worden herzien?
Vraag 90
Welke aanwijzingen zijn er dat vanuit Mali de veiligheid van Nederland in
het geding is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

5

Vraag 91
Vormt Nederland een doelwit voor rebellengroepen in Mali? Zo ja, waarop
wordt dit gebaseerd?
Vraag 92
Zijn er reeds aanslagen van Malinese groepen of individuen tegen
Nederlandse doelen verijdeld? Zo ja, hoeveel?
Vraag 93
Hoe wordt er rekening mee gehouden dat door het sturen van Nederlandse militairen naar Mali Nederlandse doelen in Mali en de regio en
doelen in Nederland zelf doelwit worden van acties van rebellengroepen?
Antwoord op vraag 4, 90, 91, 92 en 93
Nederland vormt in de ogen van jihadisten een legitiem doelwit, onder
meer vanwege de Nederlandse betrokkenheid bij diverse militaire missies
in diverse islamitische landen. De missie naar Mali zal door jihadisten
gezien worden als een bevestiging dat Nederland behoort tot hun
vijanden. Nederland zal dan ook in beeld blijven bij de internationale
jihadistische beweging. De missie in Mali is bedoeld om de speelruimte
voor terroristen te verkleinen, waarbij ingecalculeerd wordt dat dit
risicoverhogend kan zijn voor met name Nederlanders en Nederlandse
belangen in de regio.
Vraag 5, 95, 96, 120 en 158
Vraag 5
Hoe beoordeelt u het scenario dat bestrijding van islamitische rebellen in
Mali zal leiden tot verplaatsing van de organisatie en activiteiten naar
omliggende landen en MINUSMA slechts «met de kraan open gedweild»
heeft?
Vraag 95
De brief noemt de regionale dimensie van de problematiek, terwijl de brief
vooral over Mali gaat. Hoe is aandacht voor grensoverschrijdende
problemen gewaarborgd?
Vraag 96
De brief noemt de regionale dimensie van de problematiek, terwijl de brief
vooral over Mali gaat. Hoe is aandacht voor grensoverschrijdende
problemen gewaarborgd?2 De brief noemt de regionale dimensie van de
problematiek, terwijl de brief vooral over Mali gaat. Hoe is aandacht voor
grensoverschrijdende problemen gewaarborgd?
Vraag 120
Het kabinet geeft in zijn analyse duidelijk aan dat een deel van de
Malinese (regionale) problematiek buiten Mali ligt: bv de smokkelroutes
voor drugs en mensenhandel. Wat zijn de inspanningen van Nederland op
dat vlak om de situatie te veranderen?
Vraag 158
Welk antwoord biedt MINUSMA op het zgn. «waterbedeffect» van
jihadisme?
Antwoord op vraag 5, 95, 96, 120 en 158
De VN en MINUSMA zijn zich er terdege van bewust dat een regionale
aanpak essentieel is voor een effectieve bestrijding van gewapende
extremistische en/of criminele groepen. De Sahel-strategie van de VN stelt
als prioriteiten het versterken van goed bestuur in landen in de regio, het
opzetten van nationale en regionale veiligheidsmechanismen en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

6

integreren van humanitaire en ontwikkelingsprogramma’s. Ook de EU
streeft een regionale aanpak na, zoals ook blijkt uit de EU strategie voor
de Sahel en de aanstelling van een EU speciale vertegenwoordiger voor
de regio. De effectiviteit van de strategieën van de VN en de EU is
afhankelijk van het vermogen en de bereidheid van landen in de regio om
samen te werken en daadwerkelijk actie te ondernemen. In de praktijk zal
het lastig blijken om actie te ondernemen, mede omdat de betrekkingen
tussen de verschillende landen soms zeer gespannen zijn (onder andere
tussen Marokko en Algerije).
De regionale «roadmap» is er een van kleine stapjes, te beginnen met
samenwerking op de minder gevoelige onderwerpen (infrastructuur,
energie). Op het gebied van veiligheid staat de samenwerking nog in de
kinderschoenen. Deze zal sterker worden als MINUSMA meer successen
boekt. MINUSMA, in het bijzonder SRSG Koenders zelf, voert een actieve
regionale diplomatie om landen te overtuigen de samenwerking te
versterken. Dit blijkt uit zijn recente bezoeken aan onder andere Niger,
Algerije en Mauritanië. MINUSMA is voornemens concrete activiteiten op
het gebied van regionale samenwerking te ondernemen. Zo zet
MINUSMA in op grensoverschrijdende samenwerking met landen in de
regio in de vorm van een vast overlegmechanisme. Ook worden vier
bijeenkomsten over noord-Mali met de buurlanden gehouden over
veiligheidskwesties en adviseert MINUSMA de Malinese autoriteiten over
regionale samenwerking. Binnen de politiecomponent van MINUSMA
stelt de VN politieadviseurs aan die de illegale handel in de regio in kaart
brengen en zich bezighouden met de bestrijding van georganiseerde
misdaad. De inlichtingenafdelingen van MINUSMA betrekken de regionale
dimensie zoveel mogelijk bij hun werk. De Afrikaanse Unie organiseerde
dit jaar een aantal bijeenkomsten waarin de inlichtingendiensten van
landen in de regio informatie met elkaar uitwisselden. SRSG Koenders
nam aan een van deze (vertrouwelijke) bijeenkomsten deel.
Nederland onderschrijft het belang van een regionale aanpak. Voor de
regionale dimensie zoekt Nederland vooral aansluiting bij de activiteiten
die door internationale organisaties worden uitgevoerd. Zowel door de
VN als door de EU worden activiteiten uitgevoerd om de regionale
dimensie van de problematiek te adresseren (onder andere UNODC,
UNOWA, EUCAP Sahel Niger). De Franse operatie Serval richt zich, in het
kader van de inspanningen ter bestrijding van terrorisme, in toenemende
mate op eventuele verplaatsingen van het gewelddadig extremisme naar
de buurlanden van Mali. Ook beziet Nederland in hoeverre kan worden
aangesloten bij de Sahelstrategieën die de VN en de EU hebben
opgesteld. Nederland steunt voorts het werk van de verschillende
internationale gezanten voor de regio, zowel die van de VN als van de EU.
Zo is een Nederlandse diplomaat gedetacheerd bij de EUSV voor de
Sahel.
In internationaal overleg zal Nederland het belang van een regionale
aanpak blijven benadrukken.
Vraag 6
In hoeverre acht u de omschrijving van de Nederlandse bijdrage als
«stabilisatiemacht» een juiste?
Antwoord
De Nederlandse bijdrage is op zichzelf geen «stabilisatiemacht».
Nederland levert een bijdrage aan MINUSMA (UN Multidimensional
Integrated Stabilisation Mission in Mali), de stabilisatiemissie van de
Verenigde Naties in Mali.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

7

Vraag 7
Is al bekend of de in Afrika georganiseerde trainingsmissie Flintlock in
2014 weer gaat plaatsvinden? Zo ja, hoe zal deze trainingsmissie zich
verhouden tot de missie MINUSMA in Mali? Is Nederland voornemens
deel te nemen aan de eerstvolgende Flintlock-trainingsmissie?
Antwoord
De oefening Flintlock zal ook in 2014 plaatsvinden. Deze oefening heeft
geen directe link met de missie MINUSMA in Mali. Voorzien is dat
Nederland deelneemt aan de oefening Flintlock in 2014.
Vraag 8
Is men voornemens lokaal burgerpersoneel in te huren? Hoe is de
aansprakelijkheid hieromtrent geregeld, in het bijzonder in het licht van de
uitspraken van de Hoge Raad naar aanleiding van de gebeurtenissen in
Srebrenica?
Antwoord
Ja, zowel de VN als Nederland zullen lokale krachten inhuren. De arresten
van de Hoge Raad van 6 september jl. berusten op de feiten en omstandigheden zoals die door het Gerechtshof Den Haag zijn vastgesteld. Deze
feiten en omstandigheden zagen op een specifieke situatie die zich
destijds in Srebrenica heeft voorgedaan. In het kader van de Nederlandse
deelname aan MINUSMA zullen andere feiten en omstandigheden aan de
orde zijn. Het is dan ook niet mogelijk op voorhand uitspraken te doen
over de eventuele aansprakelijkheid van de Staat bij deze uitzending.
Vraag 9, 135 en 136
Vraag 9
Kunt u in kaart brengen welke (islamitische) milities in Mali actief zijn?
Wat zijn hun afzonderlijke doelstellingen en hoe verhouden zij zich tot
elkaar?
Vraag 135
Wat zijn de politieke wensen en eisen van de verschillende rebellengroepen in Mali? Welk perspectief is er om met deze groepen te
onderhandelen?
Vraag 136
Zijn jihadistische groepen ook mogelijke gesprekspartners om tot een
politieke oplossing te komen? Indien nee, waarom niet? Indien ja, worden
er voorwaarden gesteld aan het voeren van gesprekken?
Antwoord op vraag 9, 135 en 136
In Mali bestaat een veelheid aan milities/rebellengroepen, zowel jihadistisch als seculier. De belangrijkste islamitische/jidadistische groepen zijn:
Al-Qaida in de Islamitische Maghreb (AQIM) waarvan een aantal facties in
het noorden van Mali actief zijn, de Mouvement pour l’ unité et le jihad en
Afrique de l’ Ouest (MUJAO), Ansar edDin,waarvan een groot deel naar
HCUA – Haut Conseil pour l’ Unité de l’ Azawad – is overgestapt en
Al-Muwaqi’un Bil-Dima («zij die met bloed getekend hebben») van
Mokhtar Belmokhtar. Laatstgenoemde is (mede)verantwoordelijk voor de
acties eerder dit jaar in Algerije en Niger.
De Mouvement national de libération de l’ Azawad (MNLA) is een
Toearegbeweging die in april 2012 de onafhankelijke Azawad uitriep; in
februari dit jaar werd deze eis teruggebracht tot een verregaande vorm
van zelfbeschikking voor de Azawad. Arabische groeperingen hebben zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

8

verenigd onder de noemer Mouvement Arabe de l’Azawad (MAA). Zowel
MNLA als MAA afficheert zich als seculier.
HCUA, MNLA en MAA zoeken momenteel vergaande samenwerking, ook
op militair gebied, om zo sterker te staan in de onderhandelingen met de
regering.
Niet onvermeld kan blijven dat ook de Sonrhai en Peul-gemeenschappen
in het noorden hun eigen milities hebben, respectievelijk de Ganda Koy en
de Ganda Izo.
Het betreft in alle gevallen gewapende groepen die verschillende politieke
en economische belangen (smokkel van drugs, wapens en mensen)
hebben, die zich niet gemakkelijk laten scheiden. Veel van die politieke en
economische belangen hebben weer te maken met hun etnische en
clanafkomst. Net gesmede allianties kunnen zo weer uit elkaar vallen, met
als voorbeeld de «samenwerking» tussen MNLA en MUJAO/Ansar edDin’
die in juni 2012 eindigde met het verdrijven van de MNLA van Malinees
grondgebied. Persoonlijke vetes spelen een belangrijke rol bij de
duurzaamheid van allianties.
De jihadistische groeperingen streven de invoering van een islamitische
staat na, AQIM en MUJAO met name in het noorden. Ansar edDin heeft
aangegeven de sharia in heel Mali te willen instellen.
De Nederlandse ambassade heeft een goed beeld van deze complexe
situatie, waarvan de verdere ontwikkeling niet te voorspellen is.
De nieuw verkozen Malinese president heeft duidelijk gesteld dat van
onafhankelijkheid of autonomie geen sprake kan zijn. Ook dient Mali een
seculiere staat te blijven. De minister van Buitenlandse Zaken heeft
daaraan toegevoegd dat een vredesakkoord geen nadelige gevolgen mag
hebben voor buurlanden en dat de te bereiken vrede duurzaam moet zijn.
De eisen van Toearegrebellen en de regering lijken elkaar uit te sluiten.
Niettemin heeft de MNLA al eerder aangegeven de eenheid van Mali
eventueel toch te willen erkennen, mits er een verregaande autonomie
zou worden verleend aan de drie noordelijke regio’s (Timboektoe, Gao en
Kidal). Voor de rebellengroeperingen is bewegingsruimte en gebiedscontrole van groot belang, mede om hun (criminele) economische basis veilig
te stellen.
Een belangrijk element in de onderhandelingen zal zijn de erkenning dat
in Noord-Mali een rechtsstaat gevestigd moet worden. De wijze waarop
die wordt vormgegeven is bespreekbaar voor de regering, maar niet het
beginsel van de rechtsstaat. Dit betekent dat ontwapening onderdeel zal
moeten zijn van een akkoord. Een periode waarin veiligheid en stabiliteit
gewaarborgd wordt is nodig om de eisen van de noordelijke bevolking te
kunnen bespreken.
De bereidheid van de regering om ook echt in het noorden te investeren,
waarbij ontsluiting door wegenaanleg, energievoorziening en communicatielijnen belangrijke elementen vormen, biedt zeker perspectief, maar
ontmoet vooralsnog ook veel wantrouwen. De internationale gemeenschap zal hier waarschijnlijk een rol moeten spelen door met actieve steun
de geloofwaardigheid van de regeringsinzet te vergroten.
De jihadistische agenda laat in het algemeen geen marge tot onderhandelen. Daarnaast treden de groeperingen regionaal en soms internationaal op, hetgeen in geval van onderhandelingen een regionale aanpak
en onderhandeling zou vergen. Met de HCUA wordt nu wel in het kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

9

van het interim-akkoord van Ouagadougou gesproken door de regering.
Erkenning van de eenheid van Mali en het seculiere karakter van de staat
zijn ook in dit kader de harde voorwaarden die president Keïta heeft
gesteld.
Vraag 10
Kunt u toelichten in welke staat het Malinese regeringsleger verkeert?
Antwoord
De Malinese regering heeft zich voorgenomen ingrijpende hervormingen
van de krijgsmacht door te voeren. Het Malinese regeringsleger ontvangt
een militaire basisopleiding van de Europese Unie via de EU Trainingsmissie (EUTM).
Vraag 11, 141, 221, 222 en 283
Vraag 11
Levert het feit dat nog slechts 6.000 van de verhoogde 12.000 troepen
lijken te zijn toegezegd problemen op voor het gebied waar de Nederlanders opereren? Of is de vulling rondom Gao reeds verzekerd?
Vraag 141
Bestaat er een kritieke ondergrens van vulling van de VN-missie
MINUSMA voor de veiligheid van de Nederlandse militairen en politiemensen die een bijdrage leveren aan de VN missie? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, waar ligt die grens?
Vraag 221
Wat betekent het voor de Nederlandse bijdrage als MINUSMA bij aanvang
van onze bijdrage nog niet voldoende ingevuld is?
Vraag 222
Heeft het kabinet een ondergrens ten aanzien van de internationale
invulling van
MINUSMA, of zal Nederland wat het kabinet betreft in alle instanties
optreden?
Vraag 283
Is de personele vulling van de VN-missie MINUSMA van invloed op de
kans van slagen van de Nederlandse bijdrage aan de missie? Welke
doelstellingen zijn moeilijker haalbaar door personele tekorten?
Antwoord op vraag 11, 141, 221, 222 en 283
Het optreden van de Nederlandse bijdrage is in beperkte mate afhankelijk
van de hoeveelheid ontplooide eenheden. Nederland levert een samenhangende en zelfredzame bijdrage. Nederlandse militairen zijn daardoor
zo min mogelijk afhankelijk van anderen voor het uitvoeren van hun taken
en voor hun bescherming. Wel neemt het rendement van de Nederlandse
bijdrage toe naarmate de vulling van de voorziene inlichtingencapaciteit
toeneemt.
De veiligheid van de Nederlandse troepen is afhankelijk van verschillende
omstandigheden. De omvang van MINUSMA is daarbij niet het belangrijkste aspect. Het kabinet heeft geen ondergrens voor de Nederlandse
bijdrage vastgesteld, maar zal de ontwikkelingen in Mali voortdurend
evalueren, en waar nodig actie, ondernemen. Frankrijk is in resolutie 2100
geautoriseerd om MINUSMA te ondersteunen. De Franse parallel force
staat niet onder gezag van MINUSMA (zie verder vraag 99).
Bij de opbouw van logistieke capaciteiten is de VN in belangrijke mate
afhankelijk van de ontplooiing van eenheden van aan MINUSMA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

10

deelnemende landen. De vooralsnog beperkte logistieke ondersteuning
van MINUSMA heeft invloed op de snelheid waarmee Nederland kan
ontplooien. Hierdoor zal Nederland (tijdelijk) zelf logistieke ondersteuning
moeten inzetten.
MINUSMA hanteert een stapsgewijze opbouw. Eerst wordt ontplooid in
de prioritaire gebieden en bevolkingscentra en daarna wordt verder
uitgebreid. In Bamako is de opbouw ver gevorderd, in Gao komt deze nu
op gang.
Vraag 12
In Mali worden verschillende lokale talen gesproken. Hoe houdt
MINUSMA rekening met de mogelijk ingewikkelde communicatie met de
lokale bevolking?
Antwoord
VN-personeel krijgt met lokale overheden en de bevolking te maken.
Daarom is Franse spreekvaardigheid in het veld belangrijker dan op het
hoofdkwartier. MINUSMA houdt hier rekening mee bij de werving van
personeel. In het uiterste noorden, waar het Frans minder wordt
gesproken, zet de VN tolken in.
Vraag 13, 14, 22 en 315
Vraag 13
Op welke manier houdt men rekening met taalbarrières binnen
MINUSMA, onder meer naar aanleiding van de ervaringen in Tsjaad? In
hoeverre wordt, indien dit een probleem kan vormen, voorzien in
eventuele vertaling, bijvoorbeeld door de inzet van tolken?
Vraag 14
Hoeveel van de uit te zenden militairen spreken Frans, dan wel lokale
talen? Hoe ondervangt u eventuele hiaten in communicatie op de grond?
Vraag 22
In hoeverre is de beheersing van de Franse taal, of het gebrek daaraan,
door Nederlandse militairen een probleem? Hoe wordt hiermee
omgegaan?
Vraag 315
Spreken de Nederlandse militairen voldoende Frans (of de Franse
militairen voldoende Engels) om op alle niveaus goed samen te kunnen
werken? Zo nee, hoe wordt dit probleem opgelost?
Antwoord op vraag 13, 14, 22 en 315
De officiële taal binnen MINUSMA is Engels. De Engelse taalvaardigheid
van de Nederlandse militairen is voldoende. De Franse taalvaardigheid
van de Nederlandse militairen is over het algemeen beperkt.
Hiaten in communicatie worden ondervangen door inzet van eigen
personeel met vreemde talen kennis. Ook wordt onderzocht of en hoe er
lokaal tolken, al dan niet door tussenkomst van de VN, kunnen worden
ingehuurd.
Vraag 15, 237, 238, 239, 240, 241, 242 en 243
Vraag 15
Hoeveel tolken is het kabinet van plan in te huren? Kunt u aangeven hoe
het kabinet omgaat met het gebruik van tolken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

11

Vraag 237
Zal er gebruik gemaakt worden van tolken? En zo ja, hoeveel tolken denkt
u nodig te hebben voor de missie?
Vraag 238
Hoe zullen de (eventuele) voor deze missie benodigde tolken opgeleid
worden?
Vraag 239
Waar gaat u de (eventueel) voor deze missie benodigde tolken werven?
Vraag 240
Welke afspraken zullen er met de (eventueel) voor deze missie benodigde
tolken gemaakt worden?
Vraag 241
Waar komen de (eventueel) voor deze missie benodigde tolken in dienst?
Vraag 242
Onder wiens directe leiding staat de (eventueel) voor deze missie
benodigde tolken?
Vraag 243
Welke bescherming genieten de (eventueel) voor deze missie benodigde
tolken? Wie is hiervoor verantwoordelijk?
Antwoord op vraag 15, 237, 238, 239, 240, 241, 242 en 243
Er worden initieel vier tolken ingeschakeld. Lokaal worden mogelijk
aanvullend tolken ingehuurd. Het aantal is afhankelijk van operationele
omstandigheden. De bij defensie aangestelde tolken doorlopen bijbehorende opleidingstrajecten, waaronder een missie-gerichte opleiding. Waar
nodig wordt maatwerk geleverd om de tolken goed voor te bereiden.
Er worden naast de bestaande richtlijnen en regelgeving geen bijzondere
afspraken gemaakt met aan te stellen tolken. Wanneer blijkt dat het
bestand nationale tolken niet in de behoefte kan voorzien worden nieuw
aangestelde tolken in beginsel bij de Landmacht in dienst genomen, als
regulier militair of als reservist.
Voordat tolken worden aangenomen, zullen zij eerst een militaire keuring
doorlopen. De tolken staan onder leiding van de commandant van de
eenheid waarbij ze zijn ingedeeld. Qua bescherming worden ze tot de
eigen troepen gerekend. De commandant van de eenheid draagt zorg
voor de bescherming van ingedeelde tolken.
Vraag 16
Welke deskundigen hebben zich al uitgesproken over de missie? Hoe
beoordeelt u de analyses van deze deskundigen?
Antwoord
Het kabinet houdt niet bij welke deskundigen zich hebben uitgesproken
over de missie en beoordeelt hun analyses niet.
Vraag 17, 344 en 346
Vraag 17
Worden de langeafstandsverkenningen die troepen gaan uitvoeren in tijd
en afstand beperkt door het zogenaamde «golden hour»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

12

Vraag 344
Zullen de gangbare normen ten aanzien van medevac (het «golden hour»)
in acht worden genomen in Mali? Zo nee, welke termijn voor medische
hulp en evacuatie wordt dan als kritieke grens in acht genomen?
Vraag 346
Gesteld wordt dat medevac «in de regio Gao» gegarandeerd is door
operatie Serval. Kan die garantie niet gegeven worden voor andere
regio’s, en welke gevolgen heeft dit voor de Nederlandse inzet?
Antwoord op vraag 17, 344 en 346
Bij de planning van operaties wordt rekening gehouden met de beschikbaarheid van geavanceerde traumahulp binnen een uur.
Vraag 18
Zijn er landen die «long range fuel tanks» aan MINUSMA zullen
bijdragen? Zo ja, welke landen zijn dit? Welke afspraken zijn hierover
gemaakt?
Antwoord
Het kabinet doet geen uitspraken over operationele capaciteiten van
andere landen. De VN acht het wenselijk dat de aan MINUSMA geleverde
bewapende helikopters zijn uitgerust met «long range fuel tanks».
Vraag 19
Klopt het dat de missie (mede) gemotiveerd is om inlichtingen te
verzamelen over terroristische netwerken in Europa?
Antwoord
Nee. MINUSMA is een stabilisatiemissie die naast het stabiliseren van de
belangrijkste bevolkingscentra ook is gericht op ondersteuning van het
politieke proces, verzoening, bescherming van burgers, bescherming van
mensenrechten, ondersteuning van gerechtigheid, ondersteuning van
humanitaire hulp en de bescherming van cultureel erfgoed.
Vraag 20
Wat is de reactie van het kabinet op het feit dat de MNLA het Malinese
leger opnieuw heeft aangevallen na mislukte vredesonderhandelingen?
Antwoord
Het kabinet betreurt het dat de MNLA en het Malinese leger slaags zijn
geraakt. Beide partijen beschuldigen elkaar ervan met beschietingen te
zijn begonnen. Eens te meer tonen deze nieuwe geweldsuitbarstingen aan
dat het voorlopige akkoord van Ouagadougou broos is. Niettemin houdt
het akkoord stand en lijkt de weg vrij om met de feitelijke vredesbesprekingen te beginnen.
Vraag 21
Worden er Malinese vluchtelingen, indien nodig, opgevangen en zo ja, is
een beleidswijziging omtrent aantallen aanstaande?
Antwoord
Nederland kent geen bijzonder beleid voor asielzoekers uit Mali. Eventuele
asielverzoeken worden op individuele basis beoordeeld. Een beleidswijziging is vooralsnog niet voorzien.
Vraag 23
Welke mortiercapaciteit krijgen de Nederlandse militairen mee?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

13

Antwoord
Nederlandse militairen krijgen de beschikking over lichte mortieren.
Vraag 25
In hoeverre wegen internationale politieke aspecten mee in de besluitvorming van deze missie?
Antwoord
De deelname aan deze missie is gebaseerd op de belangen en overwegingen zoals verwoord in de brief aan uw Kamer van 1 november 2013
(Kamerstuk 29521–213).
Vraag 26
Hoeveel Mali-experts heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken?
Antwoord
De Nederlandse ambassade in Bamako telt in totaal tien Nederlandse en
Malinese beleidsmedewerkers die zich dagelijks vanuit diverse invalshoeken (voedselzekerheid, water, gezondheidszorg/SRGR, consulair,
handel) met de Malinese problematiek bezighouden. Naast de Malinese
medewerkers heeft ook een aantal Nederlandse ambassademedewerkers
in Bamako langjarige ervaring in de Sahelregio.
Daarnaast is er op het ministerie ongeveer een zelfde aantal medewerkers
bij directies werkzaam die de ontwikkelingen in Mali nauwlettend volgen.
Ook hieronder bevinden zich medewerkers die kunnen bogen op
jarenlange ervaring met de problematiek in Mali en de bredere Sahelregio. Bovendien zijn er, door het roulatiesysteem, verschillende
beleidsmedewerkers in dienst van Buitenlandse Zaken die zich op dit
moment niet met Mali bezig houden, maar het land wel goed kennen. Ook
van hun kennis en expertise wordt gebruik gemaakt door de medewerkers
die op dit moment verantwoordelijk zijn voor het dossier.
Vraag 27
Hoeveel van de 70 personen inlichtingenpersoneel hebben ervaring met
Mali?
Antwoord
Inlichtingenpersoneel wordt intensief voorbereid op een uitzending.
Hierbij komen onder meer regionale dynamiek, cultuur, groeperingen,
weer en terrein aan bod. De militairen hebben geen eerdere ervaring
opgedaan in Mali.
Vraag 28
Wat wordt precies bedoeld met «de eerste fase» van de missie? Wat
betekent het precies dat Nederland de missie «in de eerste fase»
ondersteunt? Wat houdt de eerste fase van de VN-missie precies in,
wanneer kan men spreken van een afgeronde eerste fase en hoe lang
denkt men voor deze eerste fase nodig te hebben?
Antwoord
Met «de eerste fase» van de missie wordt geen strak afgebakende periode
bedoeld, maar de fase totdat de missie in al zijn aspecten, maar in het
bijzonder de inlichtingeneenheid, goed functioneert. Voor de Nederlandse
bijdrage betekent dat het opbouwen van de inlichtingencapaciteit tot een
geïntegreerd geheel. Daarnaast moet er een goed basisbeeld worden
opgebouwd van de situatie in Mali: inzicht in de complexe Malinese
stammenstructuren, belangen, bewegingen, handelsroutes, etc. Zo krijgt
de missie de mogelijkheid om goede operationele keuzes te maken in het
opereren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

14

Vraag 29
Kwalificeert u de situatie in Mali als een pre-conflictfase of als een
post-conflictfase?
Antwoord
De situatie in Mali valt op dit moment te kwalificeren als zowel pre- als
post-conflict. De intensiteit van het conflict in het Noorden is sinds begin
dit jaar afgenomen. Het is dan ook de taak van MINUSMA om de trend
van toenemende stabiliteit door te zetten en te bestendigen. Tegelijkertijd
moet voorkomen worden dat Mali niet opnieuw afglijdt richting een
vrijhaven voor terrorisme en georganiseerde criminaliteit.
Vraag 30 en 313
Vraag 30
Mogen andere landen een beroep doen op onze Apaches?
Vraag 313
Kunnen Nederlandse militairen te allen tijde een beroep doen op de
Nederlandse Apache gevechtshelikopters voor hun ondersteuning, of zijn
er ook andere landen die een beroep kunnen doen op bescherming door
de Nederlandse Apaches?
Antwoord op vraag 30 en 313
De Apaches staan onder commando van de commandant van MINUSMA.
Net zoals Nederlandse MINUSMA eenheden een beroep mogen doen op
de andere eenheden van MINUSMA, mogen MINUSMA eenheden
geleverd door andere landen bij de Force Commander een beroep doen
op Nederlandse Apaches.
Vraag 31
Kunt u de operationele gereedheid garanderen van 368 militairen voor de
periode die de artkel-100 brief bestrijkt?
Antwoord
Ja.
Vraag 32, 33 en 236
Vraag 32
Wat zijn per categorie de precieze uitzendregels voor de volgende
militairen: de analisten, het inlichtingenpersoneel, de verkenningseenheid,
het detachement voor de Apaches, de militairen ter ondersteuning van
voorgaande, en de extra functionarissen?
Vraag 33
Kunt u het standaard-rotatieschema garanderen voor de militairen
gedurende de hele periode die de artikel-100 brief bestrijkt?
Vraag 236
Hoe zal er worden omgegaan met de uitzendbescherming?
Antwoord op vraag 32, 33 en 236
De meerderheid van de militairen wordt uitgezonden conform de normale
regelgeving. Er zijn ook militairen met een afwijkende VN-vergoeding en
verlofregeling, onder meer diegenen die als Individual Police Officers bij
UNPOL en diegenen die op een VN hoofdkwartier te werk worden gesteld.
Dit is inherent aan het werken met de VN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

15

Er zijn verschillende rotatieschema’s als gevolg van voortzettingsvermogen, opleidingseisen en uit te voeren werkzaamheden. In beginsel
genieten militairen uitzendbescherming in de verhouding van 1:2; zij
worden dus tweemaal maal de duur van de uitzending niet uitgezonden.
Vraag 34
Kunt u per rang aangeven welke manschappen die momenteel aanwezig
zijn in Adana voor de Patriotmissie zullen worden ingezet voor de
voorgenomen missie in Mali?
Antwoord
Er wordt voorzien dat militairen in Adana niet zullen worden ingezet in
Mali.
Vraag 35, 36, 39, 83 en 336
Vraag 35
Kunt u aangeven wat de personele en materiële gevolgen in de jaren 2014
en 2015 zijn voor de operationele capaciteit van Defensie als deze missie
doorgang vindt en alle lopende missies verlengd worden?
Vraag 36
Kunt u aangeven wat de gevolgen in de jaren 2014 en 2015 zijn voor de
operationele capaciteit van Defensie als deze missie doorgang vindt en
alle lopende missies verlengd worden?
Vraag 39
Over hoeveel «combat ready» Apache-piloten beschikt Nederland op dit
moment? Zijn er genoeg reserveonderdelen en munitie om de Apaches
eventueel twee jaar lang in te zetten?
Vraag 83
Hoe lang verwacht het kabinet dat Nederland de huidige geplande
bijdrage kan blijven leveren aan MINUSMA? Kan in het antwoord op deze
vraag de operationele inzetbaarheid van zowel het personeel als materieel
worden betrokken?
Vraag 336
Kan worden toegelicht dat Nederland over 1) voldoende capaciteit en
2) voldoende voortzettingsvermogen beschikt om deelneming voor
langere tijd te garanderen? Welke periode wordt bedoeld met «langere
tijd»?
Antwoord op vraag 35, 36, 39, 83 en 336
Er is voldoende capaciteit en voortzettingsvermogen. De huidige geplande
bijdrage kan ten minste voor twee jaar worden voortgezet. De operationele capaciteit van eenheden wordt door de deelneming aan MINUSMA
en de verlenging van lopende missies niet aangetast. De inzet van de
capaciteit ligt binnen het gestelde ambitieniveau van defensie.
Defensie beschikt over 45 Apache-piloten die ten behoeve van MINUSMA
kunnen worden ingezet. Personeel en materieel dat wordt ingezet binnen
MINUSMA is niet meer beschikbaar voor opleiding- en trainingsprogramma’s. Deze programma’s worden hier op aangepast. Dit is de
standaard procedure voor defensie.
Indien nieuwe missies zich voordoen wordt het commitment aan
MINUSMA betrokken in de beoordeling wat Nederland wel of niet kan.
Elke missie vereist een zorgvuldige afweging van de mogelijkheden en de
situatie zoals die er op dat moment voor staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

16

Vraag 37
Kunt u aangeven wat de financiële gevolgen in de jaren 2014 en 2015 zijn
voor de operationele capaciteit van Defensie als deze missie doorgang
vindt en alle lopende missies verlengd worden?
Antwoord
Het doorgang vinden van deze missie en het verlengen van alle lopende
missies heeft geen financiële gevolgen voor de operationele capaciteit.
Financiering van missies vindt plaats, op basis van additionele uitgaven,
vanuit het BIV en komt niet ten laste van de reguliere defensiebegroting.
Vraag 38
Is de personele capaciteit op de Nederlandse ambassade in Bamako in
kwalitatieve en kwantitatieve zin geharmoniseerd met het kabinetsvoornemen?
Antwoord
In reactie op de recente gebeurtenissen in Mali is de bezetting van de
Nederlandse ambassade in Bamako versterkt en verder in lijn gebracht
met de Nederlandse 3D-inzet in Mali.
Vraag 40 en 362
Vraag 40
Rekent u op versnelde slijtage in verband met de klimatologische
omstandigheden?
Vraag 362
Wat zijn de effecten van de geografische en klimatologische omstandigheden op het materieel, in het bijzonder de Apaches? Wordt rekening
gehouden met slijtage en vervangingskosten?
Antwoord op vraag 40 en 362
Als gevolg van hoge temperaturen, stof en harde wind zal er sprake zijn
van extra slijtage, gezien de eerdere ervaringen in Irak, Eritrea en
Afghanistan,. Wat betreft extra kosten zie de antwoorden op de vragen
375 en 376.
Vraag 41 en 215
Vraag 41
Zal er sprake zijn van de inzet van zogeheten «Polads», «Rolads»,
«Osads», «Culads»? Kunt u aangeven waar ze worden ingezet? Worden
aan de Nederlandse militaire bijdrage aan MINUSMA in het Noorden ook
diplomaten toegevoegd, de zogenaamde Polads?
Vraag 215
Hoeveel diplomaten zal Nederland inzetten ter ondersteuning van
MINUSMA en welke doelstellingen heeft hun inzet?
Antwoord op vraag 41 en 215
De voorgenomen Nederlandse bijdrage zal worden ingepast in de
organisatiestructuur van de VN-missie. Nederland heeft bij de VN gesteld
dat er een aantal deskundigen van Buitenlandse Zaken met goede kennis
van de lokale omstandigheden zal worden toegevoegd aan de militaire
bijdrage, onder andere ter ondersteuning van de inlichtingenanalyse.
Verder heeft Defensie een Project Attaché te werk gesteld op ZMA
Bamako.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

17

Daarnaast biedt Nederland kandidaten aan voor functies binnen de civiele
component van MINUSMA, onder andere op het gebied van gender,
rechtsstaatontwikkeling, verzoeningsprocessen en strategische planning.
Hierbij wordt, naast de inzet van de deskundigen uit de pool van civiele
experts, ook naar de mogelijkheid gekeken om Nederlandse diplomaten te
detacheren. De VN is verantwoordelijk voor de werving en selectie van die
kandidaten.
Vraag 42
Zal MINUSMA gebruik maken van bewapende of onbewapende drones?
Zo ja, om hoeveel bewapende of onbewapende drones gaat het?
Antwoord
MINUSMA maakt op dit moment nog geen gebruik van drones. Het is niet
voorzien dat MINUSMA gebruik gaat maken van bewapende drones. De
VN heeft wel gevraagd om onbemande verkenningsvliegtuigen.
Nederland heeft onbemande verkenningsvliegtuigen aan MINUSMA
aangeboden.
Vraag 43
Zijn er verschillen tussen de deelnemende staten ten aanzien van de rules
of engagement voor de internationale militairen?
Antwoord
Nee.
Vraag 44
Welke Malinese en andere internationale militairen zijn gelegerd in
Bamako en Gao?
Antwoord
In Bamako zijn (nagenoeg) alle deelnemende landen vertegenwoordigd.
MINUSMA heeft op dit moment ongeveer 2700 militairen gestationeerd in
en om Gao afkomstig uit meer dan 25 landen. De landen die in en rond
Gao de meeste militairen leveren zijn Niger, Senegal en Ivoorkust.
Frankrijk concentreert zijn eenheden in Gao. Mali heeft militairen gelegerd
in en rondom bevolkingscentra, inclusief Bamako en Gao.
Daarnaast is het hoofdkwartier van de EU-trainingsmissie (EUTM)
gevestigd in Bamako.
Vraag 45
Welke voorwaarden worden gesteld aan journalisten die ter plekke verslag
willen doen?
Antwoord
Aan journalisten worden geen voorwaarden gesteld, maar wel wordt hen
advies gegeven door de ambassade. Het advies luidt dat voor reizen naar
het noorden bescherming wordt gevraagd bij MINUSMA dan wel operatie
Serval. Het hangt van het reisdoel af of journalisten afhankelijk zijn van
vervoer via MINUSMA of niet. Om bescherming door operatie Serval of
MINUSMA moet specifiek worden gevraagd en in dat geval zijn de
aanwijzingen van beveiligers leidend. Voor embedded journalisten geldt
dat zij onder dezelfde voorwaarden moeten gaan werken als in andere
missies, te weten een check op operationele veiligheid van hun stukken
(bijvoorbeeld het niet herkenbaar in beeld brengen van commando’s).
De ambassade geeft aan alle reizigers die naar het Noorden gaan specifiek
advies. Het reisadvies voor Mali ontraadt – behalve naar Bamako indien
essentieel – reizen in Mali. Journalisten die desondanks naar het Noorden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

18

willen reizen, worden gebriefd over specifieke gevaren en dreigingen,
verbonden aan het reisdoel, alsmede basisregels om de eigen veiligheid
te bevorderen.
Vraag 46
Heeft de beslissing tot uitzending geleid tot nieuwe verwachtingen van
het kabinet ten aanzien van de ontvoerde Nederlander dhr. S. Rijke?
Antwoord
In het belang van de zaak worden geen mededelingen gedaan over deze
ontvoering.
Vraag 47, 70, 72 en 300
Vraag 47
Waarom wordt het verzamelen van inlichtingen bestempeld als een
«niche-capaciteit»? Waarin verschilt juist de Nederlandse ervaring en
expertise op dit terrein van die van andere landen?
Vraag 70
Hoe heeft Nederland de niche (militaire niche-capaciteit) bepaald van de
Nederlandse bijdrage aan MINUSMA?
Vraag 72
Hoe realistisch is de overdraagbaarheid van de Nederlandse bijdrage
gericht op een militaire niche capaciteit die voorziet in een «kritieke VN
behoefte» aan andere landen? Welke andere landen zouden in staat zijn
de Nederlandse bijdrage over te nemen?
Vraag 300
Waardoor zal de Nederlandse bijdrage – bijvoorbeeld aangaande het
verzamelen van inlichtingen – gemakkelijk over te nemen zijn door een
andere lidstaat? Welke maatregelen zijn genomen om hier voor te zorgen?
Antwoord op vraag 47, 70, 72 en 300
De VN wil dat MINUSMA de operaties informatiegestuurd plant en
uitvoert. MINUSMA dient daarom volgens de VN te beschikken over een
hoogwaardige inlichtingencapaciteit. Vanuit het perspectief van de VN is
die hoogwaardige inlichtingencapaciteit, die Nederland samen met
andere landen levert, een niche capaciteit waarin andere deelnemende
landen op dit moment niet voorzien. Er zijn verschillende landen met een
hoogwaardige inlichtingen capaciteit die in staat zijn de Nederlandse
bijdrage over te nemen.
Vraag 48
Zijn er andere landen dan Nederland die wel een specifieke gebiedsverantwoordelijkheid dragen? Zo ja, welke landen en voor welk gebied? Zo
nee, wie wordt dan verantwoordelijk geacht voor gebieden en waarom is
voor deze opzet, die afwijkt van eerdere missies, gekozen?
Antwoord
De VN is gebiedsverantwoordelijk. Er zijn binnen MINUSMA geen landen
die gebiedsverantwoordelijkheid dragen. Daardoor kunnen eenheden van
landen relatief eenvoudig worden afgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

19

Vraag 49, 50, 312 en 318
Vraag 49
Welk deel van de 70 militairen de voor de All Source Information Fusion
Unit (ASIFU) werkzaam zullen zijn, zal als analist aan de slag gaan en welk
deel maakt deel uit van het inlichtingenpersoneel?
Vraag 50
Welk deel van de 70 militairen zal werkzaam zijn op en vanuit de hoofdkwartieren in Gao? En welk deel van de 70 militairen zal werkzaam zijn op
en vanuit hoofdkwartieren in Bamako?
Vraag 312
Met welke landen werkt Nederland samen in de «All Sources Information
& Fusion Unit» (ASIFU)? Welke andere landen nemen deel aan ASIFU?
Maakt Amerikaans personeel deel uit van ASIFU?
Vraag 318
Van wie zijn de onbemande vliegtuigen die de inlichtingen voor ASIFU
verzorgt?
Antwoord op vraag 49, 50, 312 en 318
De ASIFU zal bestaan uit een hoofdkwartier te Bamako en twee inlichtingencompagnieën, een in Gao en een, nog niet gevuld, in Timboektoe. De
ASIFU bestaat voor het grootste deel uit inlichtingenpersoneel, aangevuld
met enkele personeelsleden in algemene, ondersteunende of staffuncties.
Het ASIFU-hoofdkwartier in Bamako is multinationaal. Nederland levert de
commandant van dit hoofdkwartier en diverse functionarissen.
Noorwegen en Finland hebben gesteld ook functionarissen voor dit
hoofdkwartier te willen leveren. Het hoofdkwartier richt zich op de
aansturing van de inlichtingeneenheden in Mali en op de verwerking van
de inlichtingen vanuit deze eenheden. De kern van dit hoofdkwartier
bestaat onder andere uit een robuuste analysesectie. Nederlandse
analisten maken hier deel van uit.
De aan de VN aangeboden Nederlandse inlichtingencompagnie in Gao
beschikt over eigen inlichtingensensoren: een human terrain analysis
team en onbemande vliegtuigen. Ook de inlichtingencompagnie beschikt
over een eigen analysecapaciteit.
Van de 70 militairen zullen vooralsnog 53 in Gao en zeventien in Bamako
werkzaam zijn. Er is op dit moment niet voorzien dat Amerikaans
personeel deel uit gaat maken van het ASIFU.
Vraag 51 en 52
Vraag 51
Hoeveel militairen zijn er in totaal nodig voor de (voorlopige) duur van de
missie om de inzet van 90 militairen als Special Forces mogelijk te maken?
Vraag 52
Hoeveel militairen zijn er in totaal nodig voor de (voorlopige) duur van de
missie om de inzet van 60 militairen met vier Apache helicopters mogelijk
te maken? Welk deel van de 60 militairen zijn ondersteunend aan de
Apaches en welk deel maakt deel uit van de bemanning?
Antwoord op vraag 51 en 52
Om de aan MINUSMA deelnemende militairen uitzendbescherming te
kunnen bieden, is minimaal driemaal het ingezette aantal militairen nodig.
In de praktijk zullen de rotaties veelal over meer militairen verdeeld
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

20

De groep van 60 militairen voor de Apaches bestaat voor het grootste deel
uit ondersteuners. Daarnaast zijn er vliegers opgenomen, voor de
planning, aansturing en uitvoering van de vluchten.
Vraag 53 en 68
Vraag 53
Hoe ziet de verdeling van de 128 militairen ter ondersteuning er over de
verschillende eenheden uit? Welk deel van de 128 militairen ter ondersteuning zijn voor het nationaal ondersteuningsdetachement?
Vraag 68
Kunt u de taken van de 128 ondersteunende militairen toelichten?
Antwoord op vraag 53 en 68
De samenstelling van de Nederlandse bijdragen berust op een mate van
centralisatie en clustering van de eenheden en de benodigde ondersteuning. Ook is uitgegaan van een bepaalde mate van logistieke
ondersteuning door de VN. Nog niet alle details hierover zijn beschikbaar.
De uitwerking, in samenspraak met de VN en MINUSMA, is nog gaande.
Binnen de verschillende bijdragen is specifiek voor elke bijdrage een
beperkte logistieke capaciteit opgenomen. Voor de overkoepelende
logistiek is dubbeling van capaciteit zo veel mogelijk vermeden. De 128
militairen van het ondersteuningsdetachement werken dus niet specifiek
voor een bepaalde eenheid, maar ondersteunen alle eenheden. Deze
militairen worden ingezet voor een breed spectrum aan taken zoals
beveiliging, lokaal transport, materieel en ICT beheer, bevoorrading,
lokale verwerving, catering, water- en nutsvoorzieningen en «welfare».
Vraag 54 en 69
Vraag 54
Hoeveel extra militairen zijn er nodig bij de aanvang van de missie?
Waaruit bestaat hun takenpakket?
Vraag 69
Hoeveel extra militairen zijn noodzakelijk bij zowel de aanvang als de
beëindiging van de missie?
Antwoord op vraag 54 en 69
Er worden ongeveer 100 militairen ingezet voor de bouw van de accommodatie en de aanleg van de ICT. Afhankelijk van de beschikbaarheid van
diensten van de VN en/of lokale contractanten zullen naar verwachting
tijdelijk nog extra militairen worden ingezet, met name voor de ondersteuning van de verplaatsing van Nederland naar Mali en voor de
opbouw/assemblage van systemen zoals de Apache helikopter.
Uitgaande van overname van de door Nederland gebouwde accommodatie door de VN, wordt het aantal extra militairen benodigd voor de
beëindiging van missie geschat op 125. Als de accommodatie niet wordt
overgenomen, zal aanvullend personeel moeten worden ingezet om de
accommodatie te ontmantelen en de grond schoon op te leveren.
Vraag 55
Hoeveel functionarissen voor de politie component zijn er in totaal voor
de (voorlopige) duur van de missie nodig, onderverdeeld naar de KMar en
politieagenten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

21

Antwoord
Vooralsnog is de Nederlandse bijdrage aan UNPOL ongeveer 30 functies.
Daarvoor zal de Nationale Politie circa tien en de KMar circa twintig
functionarissen leveren. Uitgaande van een uitzending van een jaar en
een mandaat tot eind 2015 betekent dit dat in totaal twintig civiele
politiefunctionarissen nodig zijn. Uitgaande van een uitzendtermijn van
zes maanden en een mandaat tot eind 2015 dient de Kmar in totaal
80 marechaussees te leveren.
Vraag 56, 57 en 308
Vraag 56
Hoeveel civiele deskundigen zendt Nederland uit en wat is hun specifieke
taak? Hoeveel civiele deskundigen zijn in totaal onderdeel van de
MINUSMA-missie? Hoeveel civiele deskundigen verwacht het kabinet dat
er nodig zijn voor de (voorlopige) duur van de missie?
Vraag 57
Wat is de achtergrond van deze civiele deskundigen?
Vraag 308
Hoe groot wordt de civiele component in mankracht/FTE’s?
Antwoord op vraag 56, 57 en 308
De civiele component van MINUSMA bestaat momenteel uit 1.598
personen, bestaande uit 672 internationale medewerkers, 781 Malinese
medewerkers en 145 United Nations Volunteers. Deze component van de
missie bestaat uit specialistische functies, maar ook uit administratieve en
andere ondersteunende functies. De invulling van de deskundige posities
wordt onder meer bepaald door de gezamenlijke plannen van MINUSMA
en de Malinese autoriteiten. Deze plannen worden momenteel ontwikkeld.
Nederland streeft naar een bijdrage van civiele deskundigen op het terrein
van onder meer bescherming van burgers, rechtsstaatontwikkeling,
hervorming van de veiligheidssector, gender en de bescherming van
cultureel erfgoed. Nederland heeft daartoe een aantal experts aangeboden aan MINUSMA. Het is nog niet duidelijk hoeveel civiele deskundigen Nederland zal uitzenden, aangezien op de werving en aanstelling
van civiele deskundigen de reguliere VN-selectieprocedures van
toepassing zijn.
Vraag 58
Wanneer is er duidelijkheid over de locaties waar de functionarissen van
de politiecomponent en de civiele deskundigen zullen worden geplaatst?
Antwoord
De VN zal eerst de Nederlandse kandidaten voor politiefuncties en de
civiele component van MINUSMA moeten selecteren. Daarna zal de VN, in
overleg met Nederland, bepalen waar de geselecteerde functionarissen
worden geplaatst. Naar verwachting zal er begin 2014 meer duidelijkheid
zijn over de locatie. In lijn met de planning voor het opbouwen van de
civiele en politiecomponent richt MINUSMA zich in de beginfase op het
vullen van de functies op het hoofdkwartier in Bamako en zal de aanwezigheid in de regio’s geleidelijk worden uitgebreid.
Vraag 59
Op welke terreinen heeft de Malinese overheid begeleiding van VN
gevraagd om te komen tot een functionerende overheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

22

Antwoord
In de brief van 25 maart 2013 aan de Secretaris-Generaal van de VN heeft
de toenmalige Malinese interim-regering verzocht om een VN-operatie ter
stabilisering en herstel van de autoriteit en de soevereiniteit van de
Malinese staat over het gehele grondgebied. De VN Veiligheidsraad heeft
daarop in april 2013 besloten tot de instelling van een geïntegreerde
vredesmissie. Mali heeft de VN niet specifiek gevraagd om ondersteuning
bij de totstandkoming van een functionerende overheid.
Vraag 60
Hoe definieert de Malinese overheid zelf een functionerende overheid? Is
de door de VN gehanteerde definitie hieraan gelijk?
Antwoord
Voor de term functionerende overheid of «good governance» bestaat
geen algemeen aanvaarde formele definitie. Wel noemt de VN acht
karakteristieken van goed bestuur: accountable, transparant, responsive,
participatory, effective and efficient, consensus oriented, equitable and
inclusive, follows the rule of law. Het is niet bekend of, en zo ja welke
definitie de Malinese overheid hanteert.
Vraag 61
Wie bepaalt of het doel van een functionerende Malinese overheid die
veiligheid en andere diensten aan de bevolking levert in het hele land, is
behaald?
Antwoord
Op het moment dat het mandaat van MINUSMA afloopt, zullen alle
betrokken partijen een gezamenlijke appreciatie van het functioneren van
de Malinese overheid maken, die ten grondslag zal liggen aan het besluit
van de Veiligheidsraad om het mandaat wel of niet te verlengen.
Vraag 62
Wat zijn de andere diensten die de Malinese overheid aan de bevolking in
het hele land beoogt te gaan leveren?
Antwoord
Over het algemeen wordt met «andere diensten» in ieder geval gedoeld
op onderwijs, gezondheidszorg, water en een operationele lokale
overheid. Gezien de achterliggende oorzaken van het conflict geldt dat in
dit geval ook voor de verbetering van de toegang tot justitie en de
kwaliteit van de politie.
Vraag 63
Wat wordt bedoeld met «een kritieke behoefte van de VN»?
Antwoord
Hiermee wordt bedoeld dat de VN behoefte heeft aan een specifieke
capaciteit die essentieel is voor het uitvoeren van de missie, waarin nog
niet is voorzien.
Vraag 65
Ambieert Nederland een rol in de Mali Group of Friends? Zo ja, welke? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord
Er is geen Mali Group of Friends: wel bestaat de Groupe de soutien et de
suivi sur la situation au Mali, een internationaal politiek overlegorgaan
waarin de VN, EU, AU, ECOWAS, P5 en enkele Europese landen,
waaronder Nederland, zijn vertegenwoordigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

23

Daarnaast maakt Nederland deel uit van de Groupe de Suivi des
donateurs (follow-up donorconferentie Brussel van mei 2013) waar met
name met de Malinese autoriteiten wordt gesproken over plannen,
uitvoering en monitoring van wederopbouw- en ontwikkelingsplannen.
Vraag 66
Is Nederland voornemens een Speciale Gezant Mali te benoemen? Zo ja,
wanneer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Het kabinet ziet geen aanleiding om een Speciale Gezant voor Mali te
benoemen. Nederland is zowel bij diverse fora als de Groupes de Suivi en
in Brussel op voldoende niveau vertegenwoordigd. Er is op dit moment
geen aanleiding te veronderstellen dat de benoeming van een Speciale
Gezant zou resulteren in een meer efficiënte Nederlandse inzet ten
aanzien van de Mali-problematiek.
Vraag 67
Gaat Nederland in het Noorden van Mali Quick and Visible projects of
Quick Impact Projects uitvoeren? Zo ja, hoe zien deze er uit? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord
Nee. Nederland heeft een bilateraal ontwikkelingsprogramma dat zich,
ook in het noorden, richt op de speerpunten water, seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, en veiligheid en rechtsorde. MINUSMA zelf
beoogt wel «quick win projects» uit te voeren in het noorden. Als de VN in
dit kader specifieke projectvoorstellen voorlegt die aansluiten bij het
Nederlands profiel, dan zal Nederland deze serieus in overweging nemen.
Vraag 71
Nederland zal bijdragen aan de politiemacht om training te geven. Is
binnen deze politiemacht ook specifieke aandacht en ruimte voor
gendertrainingen? Wordt de capaciteit opgebouwd van de politie op het
gebied van gender-based violence? Zo nee, waarom niet en zal Nederland
zich hard maken om dit wel te integreren?
Antwoord
Het adresseren van seksueel geweld en gender-based violence heeft
specifieke aandacht van MINUSMA (zie antwoord vraag 181). Wat betreft
de specifieke politiecomponent draagt UNPOL zelf zorg voor de gendertrainingen van het personeel. De Nederlandse deelnemers aan UNPOL
zullen in het opwerktraject extra aandacht besteden aan het thema
gender. Daarnaast zet Nederland in op de plaatsing van een gender expert
in de MINUSMA brede gender eenheid alsmede in het gender team van
UNPOL. Verder draagt Nederland via UN Women bij aan gendertraining
van het Malinees leger en politie.
Vraag 73
Bent u bereid de EU- en VN-Sahelstrategie met kabinetsreactie voor het
aankomende artikel-100 debat naar de Kamer te zenden?
Antwoord
De EU Sahelstrategie (Europese Dienst voor Extern Optreden, Strategy for
Security and Development in the Sahel) – die publiekelijk toegankelijk is –
dateert uit maart 2011, dus van vóór de onrust in Mali. De strategie wordt
op dit moment herzien naar aanleiding van de recente gebeurtenissen. De
VN Sahelstrategie (VN Veiligheidsraad, Report of the Secretary-General on
the situation in the Sahel region, S/2013/354, 14 juni 2013) is eveneens
publiek toegankelijk. Deze strategie kan een nuttige bijdrage leveren aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

24

de internationale inspanningen om te komen tot een oplossing van de
problemen in de Sahelregio. Positief element hierbij is dat de strategie
bijzondere aandacht schenkt aan consultaties met de bewoners van de
Sahelregio. Belangrijk is ook dat de strategie zoveel mogelijk aansluiting
zoekt bij de activiteiten van de landen in de regio en regionale en
internationale organisaties als ECOWAS, de EU en de Afrikaanse Unie.
Omdat Nederland het belangrijk acht dat doublures worden voorkomen
en beide strategieën goed op elkaar afgestemd, worden ten einde zoveel
mogelijk synergie te behalen, geeft het kabinet er de voorkeur aan beide
strategieën met kabinetsreactie naar de Kamer te sturen als de EU
Sahelstrategie herzien is.
Overigens heeft het kabinet beide strategieën in hun huidige vorm op
hoofdlijnen in diverse fora ondersteund.
Vraag 74
Heeft u zelf een Sahelstrategie? Zo neen, waarom niet? Zo ja, kunt u deze
voor het aankomende artikel-100 debat naar de Kamer zenden?
Antwoord
Nederland beschikt niet over een specifieke Sahelstrategie. In de
artikel-100 brief wordt aangegeven hoe het kabinet invulling wil geven
aan de 3D-inzet in Mali. Voorts is Nederland betrokken bij de discussies
over de actualisering van de EU-Sahelstrategie (april 2011), die voorziet in
een geïntegreerde benadering van veiligheid en ontwikkeling in de
Sahel-regio. Ten slotte is er ook een VN-strategie die afgelopen zomer
werd gepubliceerd. Het kabinet hecht er aan dat de EU- en
VN-Sahelstrategie zo goed mogelijk op elkaar afgestemd worden om
doublures te voorkomen.
Vraag 76 en 98
Vraag 76
Het kabinet stelt dat de missie gebaseerd is op een 3D-benadering. Welke
rol speelt het element diplomacy in de Nederlandse bijdrage? In hoeverre
is er daarnaast sprake van een reële development-component?
Vraag 98
Door samenhang tussen de Nederlandse inzet in MINUSMA en het
bilaterale
ontwikkelingsprogramma wordt het geïntegreerde karakter van de
Nederlandse
inspanningen verder versterkt». Hoe ziet die samenhang eruit? Op welke
onderdelen gaan de missie en het bilaterale ontwikkelingsprogramma
precies samen? Kan worden toegelicht op welke wijze er sprake is van
samenhang tussen de Nederlandse inzet binnen MINUSMA en het
bilaterale ontwikkelingsprogramma? Hoe gaan deze programma’s elkaar
versterken?
Antwoord op vraag 76 en 98
Het diplomatieke element in de Nederlandse inzet in Mali is belangrijk en
van wezenlijk belang voor het succes van de inzet op andere terreinen.
Nederland zoekt daarbij aansluiting bij andere partners zoals de EU en de
VN. Zo neemt Nederland onder andere deel aan de Groupe de soutien et
de suivi sur la situation au Mali. Het geïntegreerd karakter van de
Nederlandse inspanningen krijgt verder vorm door de koppeling tussen
de bijdrage aan MINUSMA en het bilaterale ontwikkelingsprogramma. Het
Veiligheid en Rechtsorde-deel van dat bilaterale programma zal zich gaan
richten op de toegang tot rechtspraak en decentralisatie van de justitieketen. Dit is enerzijds relevant voor activiteiten in andere sectoren van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

25

bilaterale programma, zoals voedselzekerheid en SRGR (seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten). Anderzijds is politiecapaciteit, waar
Nederland in MINUSMA-verband aan bijdraagt, een belangrijke
voorwaarde voor een goed functionerend rechtssysteem en voor «human
security». De civiele experts die Nederland bijdraagt aan MINUSMA zullen
zoveel als mogelijk ingezet worden om deze koppeling te versterken op
thema’s als gender en duurzame hervorming van de veiligheidssector.
Vraag 84
Wat zijn de consequenties van een situatie waarin Nederland zich na 2015
terugtrekt uit de missie en geen ander land bereid is de inlichtingentaak
over te nemen?
Antwoord
De VN is verantwoordelijk voor vervanging van de Nederlandse bijdrage
op het moment dat Nederland besluit haar bijdrage te beperken of te
beëindigen.
Vraag 85
Zullen er externe partijen betrokken worden bij de evaluatie? En zo ja,
welke? En zo nee, waarom niet en wie zal dan de tussentijdse evaluatie
uitvoeren?
Antwoord
Dit zal te zijner tijd worden bepaald. Op dit moment kan nog niet worden
vastgesteld welke vorm van evaluatie het meest wenselijk is.
Vraag 86
Waarom wordt voor het creëren van escalatiemogelijkheden gekozen voor
Apaches en niet voor F-16’s?
Antwoord
De VN heeft om bewapende helikopters gevraagd, niet om gevechtsvliegtuigen.
Vraag 87, 125, 310, 334 en 359
Vraag 87
In hoeverre kan men met vier Apaches spreken van een zelfredzame
missie in het geval van evt. hevige gevechten?
Vraag 125
Wat gebeurt er als de Nederlandse speciale eenheden onder vuur liggen
en de Fransen niet in staat blijken of bereid zijn vuursteun te leveren?
Welke rol kunnen de Apachehelikopters hierin spelen? Klopt het dat de
Apaches gebiedsgebonden zijn (en bovendien langzamer dan gevechtsvliegtuigen) en de Nederlandse speciale eenheden niet in alle gebieden te
hulp kunnen schieten?
Vraag 310
Kunt u toelichten hoe de Apache-ondersteuning precies is geregeld?
Welke taken gaan de Apache-helikopters uitvoeren en hoe is de commandostructuur rondom deze helikopters geregeld? Kan de minister voorts
toelichten hoe de Apaches bewapend zijn?
Vraag 334
Hoe snel kan Nederland de «force dominance» escaleren wanneer de
situatie op de grond snel en drastisch wijzigt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

26

Vraag 359
Wat wordt bedoeld met de zin «als Nederlandse eenheden door
gewapende groepen worden aangevallen, zijn ze in eerste instantie
robuust genoeg om zichzelf te kunnen beschermen»? Wat betekent
«robuust»? Wat betekent in dit geval «in eerste instantie»?
Antwoord op vraag 87, 125, 310, 334 en 359
Met hun kwalitatief hoogwaardige sensoren zijn de Apaches zeer geschikt
om inlichtingen te verzamelen voor de ASIFU. De vier helikopters
versterken de inlichtingenketen aanzienlijk. Ook kunnen ze worden ingezet
om gewapende groeperingen af te schrikken en om vuursteun te leveren.
De Apaches leveren een bijdrage aan de bescherming van Nederlands
personeel en vertegenwoordigen de escalatiedominantie van de Nederlandse bijdrage.
Waar nodig kan uiteraard ook een beroep worden gedaan op andere
MINUSMA-eenheden (waaronder de QRF) en de Franse operatie Serval.
De Apaches zijn daarmee niet de enige middelen die de Nederlandse
eenheden kunnen ondersteunen.
Bij de samenstelling van de Nederlandse speciale eenheid (SOF) is
rekening gehouden met de kans dat zij worden blootgesteld aan geweld
of bij gevechtshandelingen betrokken zullen zijn. De Nederlandse speciale
eenheden zijn onder meer voorzien van persoonlijke wapens, voertuigbewapening en mortieren. Als Nederlandse eenheden door gewapende
groepen worden aangevallen, zijn ze dus in eerste instantie in staat om
zichzelf te kunnen beschermen. Indien deze zelfbescherming niet
voldoende is om de dreiging af te wenden, kan de eenheid een beroep
doen op de zogenaamde Quick Reaction Force (QRF) die MINUSMA heeft
ingericht voor dit soort situaties. Daarnaast kunnen de aanwezige
Nederlandse gevechtshelikopters worden ingezet ter ondersteuning van
de Nederlandse eenheden. Mochten al deze middelen niet voldoende zijn,
dan kan MINUSMA een beroep doen op de Franse operatie Serval die in
Gao eveneens over een QRF en gevechtshelikopters beschikt. Het
aanvragen van steun verloopt volgens procedures die voorafgaande aan
elke operatie van speciale eenheden worden vastgelegd in het operatieplan. De Apaches zijn gestationeerd in Gao maar zijn niet gebonden aan
dat gebied. De Apaches zijn uitstekend in staat de Nederlandse speciale
eenheden te voorzien van vuursteun.
De Nederlandse speciale eenheden zullen zich er in de planfase van een
operatie van vergewissen dat steun van gewapende helikopters (bijvoorbeeld de Nederlandse Apaches) en/of QRF waar nodig is verzekerd.
Mochten deze niet beschikbaar zijn dan wordt het optreden aangepast of
gaat de operatie niet door.
Afhankelijk van de locatie, dreigingsniveau en omstandigheden kunnen de
ASIFU sub eenheden zelf in force protection voorzien, treden ze op met
force protection van MINUSMA-eenheden uit de sector (met eventueel bij
hen ingedeelde Franse vuurgeleiders ten behoeve van helikopter of
vliegtuiginzet), of zijn ze geïntegreerd in de SOF.
De Apaches worden aangestuurd door de Force Commander van
MINUSMA. De bewapening van de Apaches is afhankelijk van de missie
op het moment van inzet.
Vraag 88
Wat zijn de directe en indirecte Nederlandse belangen in Mali?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

27

Antwoord
Het kabinet verwijst voor een beschrijving van de Nederlandse belangen
in Mali graag naar de brief aan Uw Kamer over de Nederlandse bijdrage
aan MINUSMA.
Vraag 89, 100, 105, 106, 107 en 108
Vraag 89
Wat zijn de economische belangen van Nederland in Mali.
Vraag 100
Kunt u het Nederlands economisch belang bij beschikbaarheid van de
grondstoffen in de Sahel-regio toelichten? Kunt u dit economisch belang
cijfermatig onderbouwen?
Vraag 105
Wat is voor de Malinese bevolking vanuit het economische perspectief het
belang de grondstoffen en energiebronnen in de regio bereikbaar en
beschikbaar te houden? Wat is het belang hiervoor voor de Malinese
industrie en handel?
Vraag 106
Welke regio wordt bedoeld in de zinsnede «van belang de grondstoffen en
energiebronnen in de regio bereikbaar en beschikbaar te houden» en kunt
u een overzicht geven van de grondstoffen en energiebronnen in de
regio?
Vraag 107
Kunt u een overzicht geven van de betrokken bedrijven en industrie bij de
bedoelde grondstoffen en energiebronnen in deze regio?
Vraag 108
Kunt u aangeven welke grondstoffen de Nederlandse overheid inkoopt in
Noord-Afrika?
Antwoord op vraag 89, 100, 105, 106, 107 en 108
De Sahelregio beschikt over diverse voorraden grondstoffen en energiebronnen die van belang zijn voor Europa en Nederland. Nederland betrekt
een deel van zijn energiebehoefte uit Noord- en West-Afrika; daarnaast is
Nederland gemiddeld de vijfde handelspartner in West-Afrika. De regio
beschikt over grote nog onontgonnen voorraden aan onder andere fosfaat
en diamant, ijzererts, bauxiet, lood, koper, zink, lithium en uranium. De
brede Sahelregio is voor Nederland een belangrijke grondstoffenpartner.
De Nederlandse overheid koopt geen grondstoffen in, maar het Nederlandse bedrijfsleven betrekt bijvoorbeeld fosfaat uit Marokko en gas uit
Algerije. In de toekomst zal het belang van de regio als grondstoffenpartner waarschijnlijk toenemen wegens toekomstige uitputting van de
Nederlandse reserves en de behoefte aan diversificatie aan energiebronnen bij leveranciers. Mali is de derde Afrikaanse goudproducent;
daarnaast beschikt het land onder andere over voorraden fosfaat en
diamant, alsmede onontgonnen voorraden aan onder andere bauxiet,
chromium, koper, graniet, gips, ijzererts, lood, lithium, mangaan, nikkel,
palladium, zilver, tin, titanium, uranium en zink. De mijnbouwsector is
verantwoordelijk voor naar schatting 6,4% van het Malinese BNP.
Ongeveer 95% van de mijnbouw betreft de productie van goud. Het
merendeel van de mijnindustrie in Mali is op het ogenblik in handen van
Zuid-Afrikaanse, Canadese, Australische en Britse bedrijven. Sinds kort
zijn ook Chinese en Indiase bedrijven actief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

28

Hoewel binnen de Nederlands-Malinese relatie de nadruk nog altijd op
ontwikkelingssamenwerking ligt, worden ook de handelscontacten
langzaam uitgebreid. Zo bezocht begin november een Nederlandse
handelsmissie Bamako, vooral gericht op de agrarische- en de
dienstensector.
Vraag 94
Welke bijdrage levert de Nederlandse missie aan bestrijding van
internationale criminaliteit en terrorisme?
Antwoord
MINUSMA richt zich onder meer op het stabiliseren van (noord-)Mali
waarmee naar verwachting een bijdrage wordt geleverd aan het
ontzeggen van een operatiegebied aan terroristische organisaties en
criminele netwerken. De inzet op het gebied van politie door UNPOL, waar
Nederland aan bijdraagt, is bedoeld ter vergroting van de capaciteit van
Mali om op te treden tegen internationale criminaliteit.
Vraag 97
Welke prioritering geldt er bij de gronden voor deelname aan de missie,
welke grond is het belangrijkste en waarom?
Antwoord
Het bevorderen van internationale veiligheid, stabiliteit en een goed
functionerende rechtsorde in de nabijheid van Europa is een belangrijke
grond voor deelneming aan de missie. Voorts is het in economisch
perspectief van belang de grondstoffen en energiebronnen in de regio
bereikbaar en beschikbaar te houden voor de industrie en handel.
Solidariteit met de burgerbevolking van Mali, die hard wordt getroffen
door de armoede, instabiliteit, onveiligheid en mensenrechtenschendingen, vormt een andere belangrijke overweging.
Vraag 99, 123, 124, 277, 278, 279, 337, 347 en 356
Vraag 99
Binnen welk tijdsbestek kunnen de Fransen steun leveren en welk
materieel hebben zij daarvoor beschikbaar?
Vraag 123
Hoe hard zijn de garanties voor hulp vanuit de Franse operatie Serval, in
het bijzonder als het gaat om prioriteitsstelling? Hoe groot acht u het
risico dat Fransen de prioriteit leggen bij hun eigen operatie Serval?
Vraag 124
In hoeverre staat de Franse parallel force onder het gezag van MINUSMA?
In hoeverre kunnen de VN-troepen een beroep op de Franse strijdkrachten
doen? Hoe is deze commandostructuur geregeld? Is er een scenario
denkbaar waarin de Franse parallel force weigert gehoor te geven aan een
verzoek van de VN-missie?
Vraag 277
Welke afspraken zijn er precies gemaakt met Frankrijk om eventueel
transportvliegtuigen in te zetten of extra steun op de grond te bieden?
Vraag 278
In welke situaties kan Nederland rekenen op Franse ondersteuning?
Vraag 279
Hoe garandeert u de Franse ondersteuning?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

29

Vraag 337
Kan worden toegelicht op welke wijze de operatie Serval specifiek de
Nederlandse
militairen in Bamako of Gao zal kunnen ondersteunen?
Vraag 347
Wat is naar uw mening de minimale capaciteit die Frankrijk dient te
leveren om de rol zoals expliciet aangegeven in VNVR-2100 «to intervene
in support of elements of MINUSMA when under imminent and serious
threat»?
Vraag 356
Heeft Nederland een liaison bij de Franse militaire missie? Zo ja, kan deze
direct, zonder de VN, om steun vragen? Hoe zijn de afspraken tussen de
Franse parallel force en MINUSMA precies vormgegeven? In hoeverre is
resolutie 2100 leidend en bepalend bij de daadwerkelijke inzet van deze
troepen in geval van nood? Hoe gaat de bevelvoering dan in zijn werk?
Antwoord op 99, 123, 124, 277, 278, 279, 337, 347 en 356
De Franse parallel force staat niet onder het gezag van MINUSMA.
Frankrijk is in resolutie 2100 geautoriseerd om MINUSMA te ondersteunen: «to intervene in support of elements of MINUSMA when under
imminent and serious threat». De precieze uitvoering van deze afspraak is
vastgelegd in een technische overeenkomst tussen Frankrijk en de VN.
Hierin is onder meer bepaald dat de Force Commander van MINUSMA
namens de Secretaris-Generaal van de VN de hulp van de Franse troepen
direct kan inroepen. De Fransen zullen steun leveren voor zover hun
middelen en operatiegebied dat toelaten. De Franse helikopters zijn in
Gao gestationeerd.
MINUSMA en Frankrijk zullen liaison officieren uitwisselen, zowel op het
niveau van het missie hoofdkwartier als de sector hoofdkwartieren.
Voor de logistieke ondersteuning is Nederland bezig een overeenkomst
met Frankrijk op te maken.
Het optreden van de Nederlandse eenheden is niet afhankelijk van de
steun van operatie Serval. Wel geeft deze steun meer operationele
armslag.
Vraag 101
Kunt u toelichten via welke landen en kanalen wapens terechtkomen in
Mali? In hoeverre maakt Libië deel uit van deze doorvoerroutes?
Antwoord
Als gevolg van gewezen conflicten in West-Afrika circuleren wapens in
Mali. Daarnaast zijn wapens uit Libië terechtgekomen in Mali.
Vraag 102
Klopt het dat een groot deel van de financiering van jihadistische
terroristen mede komt uit gestolen olie uit Niger? Zo ja, wat wordt daar
aan gedaan?
Antwoord
Hoewel er in de Sahelregio sprake is van een nexus tussen terrorisme en
georganiseerde criminaliteit beschikt het kabinet niet over concrete
aanwijzingen dat er olie wordt gestolen in Niger waarmee terroristen
worden gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

30

Vraag 103
Uit de artikel 100-brief wordt niet geheel duidelijk in hoeverre er sprake is
van een relatie tussen grondstoffen, wapen- en mensenhandel en
terrorisme. Zijn deze factoren volgens het kabinet aan elkaar gerelateerd?
Zo ja, hoe?
Antwoord
Ja, terroristen gebruiken wapens verkregen van wapenhandelaren. Het is
mogelijk dat de terroristen deze wapens deels uit de opbrengsten van
onder andere ontvoeringen en beveiliging van illegale transporten
betalen.
Vraag 104
Waarom wordt er verwacht dat een bijdrage aan MINUSMA de effectiviteit
van de totale Nederlandse inspanningen in Mali een impuls kan geven?
Wat zijn de verwachte effecten van deze impuls?
Antwoord
Zoals Kofi Annan al zei in het World Development Report in 2000: er kan
geen ontwikkeling zijn zonder veiligheid en geen veiligheid zonder
ontwikkeling. Een bijdrage aan de stabiliteit in Mali geeft daarmee
automatisch een positieve impuls aan de overige inspanningen van
Nederland.
Vraag 109
Wanneer is de centrale doelstelling van stabilisering van bevolkingscentra
bereikt? Welke bevolkingscentra worden hiermee bedoeld?
Antwoord
Een van de doelstellingen van MINUSMA is om de belangrijkste bevolkingscentra, specifiek diegene in het noorden van Mali, te stabiliseren. Het
gaat hier om grote bevolkingscentra in het noorden, te weten Gao,
Timbuktu, Kidal, Menaka en Tessalit.
Deze doelstelling is bereikt als de veiligheid voor de bevolking in deze
centra in voldoende mate is hersteld.
Vraag 111
Is er onderzoek gedaan naar het huidige draagvlak van de bevolking voor
de doelstellingen van de VN-missie? En zo ja, wat was het resultaat? Kunt
u deze per afzonderlijke doelstelling toelichten?
Antwoord
Er zijn geen onderzoeken bekend die zich specifiek richten op het
draagvlak van de VN-missie. Wel voert de Friedrich Ebert Stiftung
geregeld onderzoek uit naar het draagvlak voor de aanwezigheid van
MINUSMA en operatie Serval samen. Uit het laatste onderzoek van
16-25 september 2013 volgt dat 90,7% van de bevolking de aanwezigheid
om een of andere reden ondersteunt.
Vraag 112
In hoeverre zijn 12.000 militairen van MINUSMA in staat orde te
handhaven in Mali? Hoe verhoudt dit aantal zich tot het aantal
NAVO-militairen in Afghanistan?
Antwoord
Het is niet de taak van MINUSMA de orde te handhaven in heel Mali.
Centrale doelstellingen zijn de stabilisering van belangrijke bevolkingscentra, steun voor het herstel van het staatsgezag in heel Mali, bemiddeling bij politieke dialoog en verzoening, steun bij de organisatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

31

verkiezingen, bescherming van burgers en ondersteuning bij humanitaire
hulp. De militaire component van MINUSMA richt zich met name op het
dunbevolkte noorden van Mali.
De missie in Mali is niet vergelijkbaar met de NAVO-missie in Afghanistan.
Het aantal NAVO-militairen in Afghanistan is groter en zowel de missie als
de situatie in Afghanistan zijn significant anders.
Vraag 113
Wordt onder steun voor herstel van het staatsgezag ook verstaan het
blokkeren van de smokkelroutes van mensen en drugs in Mali?
Antwoord
Nee, maar herstel van het staatsgezag zal de Malinese autoriteiten wel
beter in staat stellen hier iets aan te doen.
Vraag 114, 321 en 328
Vraag 114
Is een doel van de Nederlandse missie om terroristische groepen uit te
schakelen of hier in ieder geval een bijdrage aan te leveren?
Vraag 321
U stelt dat «andere taken van de militairen van de verkenningseenheid
denkbaar zijn». Valt hieronder ook het uitschakelen en/of doden van
terroristen onder en Forward Air Controller-taken ter ondersteuning van
luchtaanvallen?
Vraag 328
U stelt dat «andere taken van de militairen van de verkenningseenheid
denkbaar zijn, maar vergen per operatie instemming van de Commandant
der Strijdkrachten». In hoeverre werpt Nederland hiermee een caveat op?
Antwoord op vraag 114, 321 en 328
Counter terrorism is belegd bij operatie Serval en nadrukkelijk uitgesloten
voor MINUSMA. De primaire taak van de verkenningseenheid is het
verzamelen van inlichtingen door middel van langeafstandspatrouilles. Dit
vereist een grote mate van zelfredzaamheid. De verkenningseenheid is
daarmee een van de sensoren voor de ASIFU. De analyse van de
inlichtingen door de ASIFU vormt de basis voor de plannen van de staf
van de Force Commander. Andere taken van de militairen van de
verkenningseenheid zijn denkbaar, maar vergen per operatie de
instemming van de Commandant der Strijdkrachten (CDS). Hierbij kan
worden gedacht aan operaties die de risico’s voor andere MINUSMAeenheden verminderen, zoals het ontmantelen van verdekte wapen- en
logistieke opslagplaatsen en het aanhouden van opponenten.
Het terugkoppelen met de CDS voorafgaand aan speciale operaties is een
standaardwerkwijze, geen caveat.
Vraag 115, 219, 276, 281, 282
Vraag 115
Wat zijn de belangrijkste redenen dat MINUSMA nog niet beschikt over de
benodigde 12.000 militairen? Wat is de verwachting wanneer deze
militairen er wel zijn en welke landen zullen deze naar verwachting
leveren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

32

Vraag 219
Wanneer verwacht het kabinet dat MINUSMA op volledige sterkte is? Gaat
het kabinet uit van 11.200 militairen en 1440 politie-justitiefunctionarissen, zoals geautoriseerd door de VN?
Vraag 276
Kunt u aangeven hoe het ervoor staat met de vulling van MINUSMA?
Wanneer wordt is volgens uw verwachting volledige vulling bereikt?
Vraag 281
Welke landen hebben toegezegd een bijdrage te zullen gaan leveren aan
MINUSMA? Hoe ziet deze bijdrage er per land uit?
Vraag 282
Op welke termijn verwacht het kabinet volledige personele vulling van de
VN-missie MINUSMA?
Antwoord op vraag 115, 219, 276, 281 en 282
De VN is voor de personele invulling van MINUSMA afhankelijk van de
bijdragen van lidstaten. Het is nog niet bekend wanneer volledige
invulling van de missie zal worden bereikt, maar de VN verwacht dat de
militaire component van MINUSMA in voorjaar 2014 grotendeels gevuld
is.
Op dit moment zijn 5.098 van de 11.200 militairen geworven, 883 van de
1.120 Formed Police Units, 59 van de 320 Individual Police Officers, 300
van de 392 internationale civiele staf en 600 van de 900 civiele lokale staf.
De SRSG blijft actief zoeken naar nieuwe troepenleveranciers. Door de
Nederlandse bijdrage aan MINUSMA worden mogelijk andere westerse
landen geïnspireerd om ook een bijdrage te leveren.
Over de inhoud van deze bijdrage wordt bilateraal onderhandeld met de
VN. Het is ondoenlijk hiervan een uitputtend overzicht te geven omdat dit
van land tot land verschilt en tijdens het verloop van de missie kan
worden bijgesteld. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de VN over
lopende gesprekken voor aanvullende bijdragen geen informatie
verschaft. Dit om de potentiële bijdragen niet in gevaar te brengen.
Vraag 116, 127, 235, 299, 302, 324, 325, 326 en 327
Vraag 116
Kunnen de door Nederland verzamelde inlichtingen ook gebruikt worden
voor gerichte aanvallen op vermeende terroristen al dan niet met het
oogmerk deze te doden (targeted killings), eventueel uitgevoerd door
Franse militairen of commando’s die niet onder MINUSMA vallen?
Vraag 127
Welke afspraken zijn gemaakt over het delen van door Serval vergaarde
intelligence met MINUSMA en met Nederland?
Vraag 235
Hoe het organogram met betrekking tot de informatie-uitwisseling eruit
en wie zijn hier bij betrokken? Hoe ziet het organogram eruit met
betrekking tot de informatie-uitwisseling tussen alle lopende en missies
(zowel militair als civiel) die in Mali plaatsvinden?
Vraag 299
Welke afspraken zijn er gemaakt met de Fransen, Amerikanen en andere
partners over het wederzijds delen van inlichtingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

33

Vraag 302
Welke grenzen worden gesteld aan het gebruik door anderen van door
Nederland
verzamelde inlichtingen?
Vraag 324
Onder welke voorwaarden deelt Nederland door Nederlandse militairen
vergaarde intelligence met MINUSMA?
Vraag 325
Deelt Nederland door Nederlandse militairen vergaarde intelligence direct
of indirect met Serval, zo nee waarom niet, zo ja onder welke specifieke
voorwaarden?
Vraag 326
Onder welke voorwaarden deelt Nederland door Nederlandse militairen
vergaarde
intelligence met MINUSMA?
Vraag 327
Deelt Nederland door Nederlandse militairen vergaarde intelligence direct
of indirect met Serval, zo nee waarom niet, zo ja onder welke specifieke
voorwaarden?
Antwoord op vraag 116, 127, 235, 299, 302, 324, 325, 326 en
327
De Nederlandse bijdrage aan de ASIFU verwerft, analyseert en produceert
inlichtingen namens, voor en ten behoeve van MINUSMA. Hieraan zijn
geen restricties verbonden, met uitzondering van bronbescherming.
Nederland deelt deze inlichtingen binnen MINUSMA. Deze inlichtingen
staan ter beschikking van de Force Commander, de Head of Mission, de
MINUSMA-brigades, de regionale VN-hoofdkwartieren en de civiele
componenten van MINUSMA. De ASIFU gebruikt voor het produceren van
geïntegreerde inlichtingen ook informatie afkomstig van de civiele
componenten van MINUSMA.
De VN hebben een overeenkomst met de Franse operatie Serval. In de
context van die overeenkomst wisselt MINUSMA inlichtingen uit met de
Franse operatie Serval. Deze inlichtingen kunnen bijdragen aan het
inlichtingenbeeld dat de operatie Serval voor hun contraterrorisme
operaties hanteert.
Over samenwerking op het gebied van inlichtingen met andere landen
worden in het openbaar geen mededelingen gedaan.
Vraag 117 en 128
Vraag 117
Wijkt het mandaat van de parallel force van de Franse militairen af van dat
van MINUSMA? Indien ja, hoe?
Vraag 128
Wat is het concrete mandaat van Serval?
Antwoord op vraag 117 en 128
Ja. Het mandaat van de Franse troepen is opgenomen in Veiligheidsraad
Resolutie 2100. Frankrijk is geautoriseerd om MINUSMA te ondersteunen:
«to intervene in support of elements of MINUSMA when under imminent
and serious threat».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

34

Vraag 118
«Bemiddeling bij politieke dialoog en verzoening» is een doelstelling van
de missie. Hoe krijgt die bemiddeling vorm? En hoe worden lokale
gemeenschappen daarbij betrokken?
Antwoord
De bemiddeling door MINUSMA krijgt allereerst vorm door het voorzitterschap van SRSG Koenders bij de onderhandelingen ter opvolging van het
interim akkoord van Ouagadougou van juni jl. Deze onderhandelingen
moeten tijd en veiligheid bieden voor een proces van verzoening dat de
regering van Mali zal uitvoeren en waarmee met de Assises sur le Nord
van 1–3 november jl. een eerste begin is gemaakt. Deze «assises» zullen
vanaf nu in de regio’s gaan plaatsvinden, de eerstvolgende is voorzien
voor eind november in Gao. MINUSMA faciliteert indien nodig het
transport voor hen die van ver moeten komen.
Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen de onderhandelingen in
het kader van het interim-akkoord die tot doel hebben een veilige
omgeving te creëren voor de verzoening en de verzoening zelf, die
uiteindelijk met een integraal akkoord afgesloten moet worden. De
verzoeningsgesprekken zullen worden gevoerd door de Commissie voor
Dialoog, Waarheid en Verzoening en met de gemeenschappen in noorden zuid-Mali. De lokale VN-kantoren zullen een belangrijke rol spelen in
het faciliteren van verzoening en dialoog tussen bevolkingsgroepen op
gemeentelijk niveau.
De Commissie voor Dialoog, Waarheid en Verzoening is oorspronkelijk
door de transitieregering in het leven geroepen. De huidige regering heeft
samenstelling en mandaat fors gewijzigd, o.a. door opname van
waarheidsvinding waarmee de mogelijkheid is ontstaan om in het kader
van de verzoening ook straffeloosheid aan de orde te stellen. De
Commissie wordt in haar werk bijgestaan door MINUSMA.
Vraag 119 en 121
Vraag 119
Op welke wijze sluit deelname aan bij de actieve rol die Nederland speelt
bij de internationale discussie over het grote belang van human security,
wat is het grote belang van human security en hoe is dit belang verankerd
in de uitvoering van de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA?
Vraag 121
Nederland benadrukt het belang van «human security». Hoe wordt human
security binnen deze missie opgevat, en op welke wijze draagt de
Nederlandse bijdrage bij aan human security? Kunt u specificeren naar
doelgroep?
Antwoord op vraag 119 en 121
Human security, oftewel menselijke veiligheid, is nauw gerelateerd aan
het concept van bescherming van burgers (protection of civilians).
Bescherming van burgers is zowel uitdrukkelijk onderdeel van
VNVR-Resolutie 2100 als een integraal hoofddoel van de missie en dus
van de bijdrage van Nederland aan MINUSMA. Het gaat hierbij zowel over
acute menselijke veiligheid, het wegnemen van geweld en respect voor
mensenrechten, als over menselijke veiligheid in bredere zin, dat wordt
gevormd door bijvoorbeeld fatsoenlijk bestuur en basisvoorzieningen. De
Nederlandse civiele en militaire bijdragen aan MINUSMA zetten zich in
voor realisatie van dit mandaat, zowel richting etnische minderheden als
vrouwen en kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

35

Vraag 122
MINUSMA’s mandaat is onder andere het beschermen van de humanitaire
toegang. Hoe zal MINUSMA zorgen dat de delicate balans tussen
humanitair-militair wordt gewaarborgd zodat humanitaire spelers op basis
van neutraliteit, onpartijdigheid en objectiviteit hun werk kunnen doen?
En wat zal de bijdrage van Nederland hieraan zijn? Zal Nederland
ingrijpen wanneer deze balans wordt overschreden, en hoe?
Antwoord
UNOCHA is belast met coördinatie van de humanitaire hulp, inclusief de
pleitbezorging voor de toepassing van de humanitaire principes van
neutraliteit, onpartijdigheid en onafhankelijkheid. UNOCHA communiceert
ter plaatse met MINUSMA over de toepassing van de humanitaire
principes. In de «Guidelines on Military and Civil Defence Assets (MCDA)
to Support United Nations Humanitarian Activities in Complex
Emergencies» (de zogenaamde MCDA-guidelines) zijn de internationale
richtlijnen voor de inzet van militaire middelen tijdens humanitaire
operaties in conflictsituatie vastgelegd. Uitgangspunt is dat militaire
capaciteit alleen wordt ingezet voor het verlenen van humanitaire hulp als
er geen andere mogelijkheid meer is om dit door een civiele organisatie te
laten doen (het «last resort»-principe). Daarnaast moet de leiding van de
humanitaire operatie in civiele handen blijven. Gebeurt dit niet, dan kan er
verwarring ontstaan over neutraliteit van de hulpverleners en kunnen
zowel de humanitaire hulpverleners als de getroffen bevolking in gevaar
worden gebracht. Nederland is een groot voorstander van het «last
resort»-principe omdat alleen daardoor de geloofwaardigheid van
humanitaire hulp bewaard blijft. Derhalve is Nederland voorstander van
een duidelijke afbakening tussen humanitaire hulpverlening en
MINUSMA. Als één van de partijen hiervan afwijkt, zal Nederland als
deelnemer aan MINUSMA de betreffende partij hierop aanspreken.
Vraag 126, 288 en 289
Vraag 126
Kunt u nader ingaan op de gevolgen van de verkleining van de omvang
van de Franse troepenmacht in het kader van operatie Serval voor de
ondersteuning aan en het welslagen van MINUSMA? Klopt het dat de
Fransen hun troepenmacht verkleinen van 3000 tot 1000 militairen?
Vraag 288
In welk tempo en tot welk aantal militairen wordt de Franse operatie
Serval afgebouwd? In hoeverre is de afbouw afhankelijk van een
verandering in de veiligheidssituatie?
Vraag 289
Hoe verhoudt de afslanking van de Franse operatie Serval zich met de
mogelijkheden een beroep te doen op de Fransen in geval van nood?
Antwoord op vraag 126, 288 en 289
Frankrijk is bezig operatie Serval af te bouwen van 3200 naar ongeveer
1000 tot 1500 militairen begin volgend jaar. Dit zou mogelijk ten koste
kunnen gaan van de Franse logistieke ondersteuning. De gemaakte
afspraken over gevechtssteun (zie vraag 99) en medevac blijven van
kracht. Frankrijk gaat zich concentreren op Gao, en dus zullen de
faciliteiten daar beschikbaar blijven. Mocht Frankrijk zich toch terugtrekken uit Gao dan zal de VN moeten voorzien in de invulling van de
ontstane tekorten (met name vliegvelddiensten) en zal de VN een beroep
doen op de op Gao aanwezige troepenleveranciers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

36

Vraag 129
In hoeverre houden de islamistische rebellen in Mali banden met
terreurnetwerken als Al Qaida, Boko Haram en Al Shabaab?
Antwoord
Islamistische rebellen in Mali hebben contact met al-Qa’ida, Boko Haram,
al-Shabaab en al-Qa’ida op het Arabisch Schiereiland.
Vraag 130 en 131
Vraag 130
Door welk deel van de Malinese bevolking is de komst van de Fransen
verwelkomd?
Vraag 131
Is er ook een deel van de Malinese bevolking die de komst van de Fransen
niet verwelkomde?
Antwoord op vraag 130 en 131
Op aanhangers van jihadistische groeperingen na is vrijwel de gehele
bevolking positief over de Franse interventie.
Vraag 132, 145, 150, 151 en 253
Vraag 132
Tegen welke rebellengroepen richt MINUSMA zich?
Vraag 145
In welke oplossingen voor de etnische en overige interne conflicten
voorziet MINUSMA indien het verzoeningsproces, dat volgens de
Malinese bevolking zelf van onderaf moet groeien, minder voorspoedig
loopt dan gewenst?
Vraag 150
Is decentralisatie van de politieke macht in Mali onderdeel van de
vredesonderhandelingen met rebellengroepen?
Vraag 151
Hoe ziet een vredesregeling met rebellengroepen in Mali er mogelijk uit?
Vraag 253
Wordt MINUSMA betrokken bij de onderhandelingen tussen de Malinese
regering en de rebellen? Zo ja, wat is haar exacte mandaat?
Antwoord op vraag 132, 145, 150, 151 en 253
Op dit moment wordt nog onderhandeld over de voorwaarden voor
onderhandelingen, zoals kantonnering en ontwapening van MNLA. Het is
echter duidelijk dat de regering decentralisatie zal aanbieden als één van
de oplossingen voor het conflict. Dit is in het verleden ook gebeurd, maar
daarna is de decentralisatie niet volledig uitgevoerd. Tijdens de Assises
sur le Nord, die op 1–3 november jl. in Bamako werden gehouden, was
decentralisatie één van de drie hoofdthema’s, naast verzoening en
economische ontwikkeling.
Voorlopig wordt vooral overleg gevoerd over de condities voor een
vredesoverleg. Het betreft onderwerpen als kantonnering, wapenbezit en
gevangenenuitruil. Een algeheel vredesakkoord zal gestoeld moeten zijn
op dialoog met noordelijke gemeenschappen en zal verder gaan dan de
onderhandelingen naar aanleiding van het interim akkoord van Ouaga-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

37

dougou. Op de contouren van een definitief akkoord kan niet worden
vooruitgelopen.
Het formele mandaat van MINUSMA richt zich niet op het verdrijven van
specifieke rebellengroepen, maar op het ondersteunen van de overheid
om weer staatsautoriteit in het hele land uit te oefenen. Het mandaat van
MINUSMA omvat onder andere het ondersteunen van de implementatie
van de roadmap inclusief technische ondersteuning voor de nationale
politieke dialoog, het verzoeningsproces en de verkiezingen.
VNVR-resolutie 2100 roept Sahel en Maghreb-staten op om de interregionale samenwerking te versterken teneinde de activiteiten van AQIM,
MUJAO en Ansar Eddine te bestrijden.
Vraag 133
Welke groepen verzetten zich in Mali tegen het centrale gezag? Hoe
omvangrijk zijn deze groepen? Heeft Nederland een goed beeld van deze
groepen?
Antwoord
Het is vooral een deel van de Toeareg gemeenschap – met ongeveer 6%
van de bevolking de vierde in omvang in het noorden van Mali – die via
de wapens onafhankelijkheid nastreefde. Maar ook de Arabische
gemeenschap (6%), de Sonrhaï (7%) en de Peul (17%) zoeken een grotere
zeggenschap in de vorm van verdergaande decentralisatie. De in 1991
grondwettelijk vastgelegde decentralisatie is in de praktijk nooit echt van
de grond gekomen. Dit leidde tot steeds meer frustratie, vooral (maar niet
uitsluitend) in het Noorden.
Nederland heeft in het verleden programma’s uitgevoerd in het oostelijk
deel van de regio Gao en was bij een aantal programma’s in de regio
Timboektoe betrokken. In Kidal ligt geen geschiedenis van de Nederlandse
OS. Met alle noordelijke groeperingen is altijd goed contact geweest. Deze
groeperingen zijn ook volop vertegenwoordigd in Bamako. Niettemin
betrof dit medestanders van de regering, waardoor een scherp inzicht in
processen van radicalisering in het noorden ontbrak.
Vraag 134
Welke rebellengroepen bestaan geheel of gedeeltelijk uit buitenlandse
strijders? Hoe groot schat u het aandeel buitenlandse strijders in Mali?
Antwoord
De islamistische rebellengroepen AQIM, MUJAO en al-Muwaqi’un
Bil-Dima (de laatste twee zijn gezamenlijk bekend als al-Murabitun)
bestaan gedeeltelijk of zelfs voornamelijk uit buitenlandse strijders. Het
betreft hier merendeels strijders uit landen in de regio.
Vraag 137
Zijn groepen en individuen die op een terrorismelijst staan uitgesloten
van onderhandelingen?
Antwoord
Op personen die op de VN-lijst behorende bij VNVR-resolutie 1267 staan,
zijn onder andere visumrestricties van toepassing en moeten de tegoeden
bevroren worden. Doel van de visumrestricties is te voorkomen dat
personen die op de lijst staan, toegang krijgen tot het territorium van een
land. Het VN-sanctiecomité onder VNVR-1267 kan van geval tot geval
besluiten om een uitzondering op deze visumrestricties te verlenen,
bijvoorbeeld voor het deelnemen aan vredesonderhandelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

38

Vraag 138
Welke concrete initiatieven zijn er genomen om te komen tot een
noodzakelijke hervorming en decentralisatie van de overheid, wat zijn
hierbij de grootste obstakels, hoe draagt Nederland bij aan het wegnemen
van deze obstakels?
Antwoord
Van 22 tot 25 oktober jl. zijn in Mali de Staten Generaal bijeengekomen
over decentralisatie. Aan deze bijeenkomst namen honderden afgevaardigden uit het lokale bestuur deel uit Noord- en Zuid-Mali. Tijdens de
bijeenkomst stonden getuigenissen en lessen centraal die op eerdere
momenten waren getrokken, zoals die van het Forum sur la Décentralisation dans la Gestion de Crise van november 2012 dat door Nederland
werd gefinancierd. De regering zal conclusies formuleren op grond van
eerdere studies en deze Staten Generaal. Deze worden meegenomen in
vredesonderhandelingen en verzoeningsgesprekken.
Vraag 139
Klopt het dat de Malinese autoriteiten voornemens waren om de
presidentsverkiezingen te verplaatsen naar oktober 2013? Klopt het dat de
Franse regering deze verplaatsing ongedaan heeft gemaakt?
Antwoord
In de formele besprekingen met de Malinese autoriteiten, onder meer in
EU-kader, is daar niets van gebleken.
Vraag 140
Op basis van welke informatie en analyse is de situatie in het noorden van
Mali te kwalificeren als «relatief kalm»? Is er een ontwikkeling te duiden in
de veiligheidssituatie? Wat verandert het incident waarbij twee Franse
journalisten werden vermoord aan de situatie?
Antwoord
De afgelopen periode hebben zich geen grote incidenten, zoals aanslagen
met een aanzienlijk aantal dodelijke slachtoffers, voorgedaan. De
veiligheidssituatie is de laatste maanden niet gewijzigd. De recente moord
op twee Franse journalisten is illustratief voor de veiligheidssituatie in het
noorden van Mali en past in het dreigingsbeeld.
Vraag 142
Kunt u de kritiek op de ministerbenoemingen toelichten?
Antwoord
Vanuit de bevolking kwam kritiek op benoemingen van personen die in
het verleden ook reeds minister waren geweest. Voor sommigen was dit
een teken dat president Ibrahim Boubacar Keïta onvoldoende ruimte gaf
voor nieuwe ideeën en inzichten, anderen uitten zorg over het gebrek aan
resultaten van sommige ministers op hun eerdere posten. Een andere
zorg betrof het feit dat de president een zwager en een neef in het kabinet
heeft benoemd.
Vraag 143, 154, 155, 178 en 301
Vraag 143
Hoe verhoudt zich de trainingsmissie EUTM Mali met MINUSMA? Op
welke onderdelen zal worden samengewerkt en op welke wijze zal die
samenwerking plaatsvinden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

39

Vraag 154
Hoe verloopt de EU-trainingsmissie EUTM tot nu toe? Welke resultaten
zijn reeds geboekt? Wat zijn de verwachtingen voor de komende periode?
Vraag 155
Draagt Nederland ook bij aan EUTM? Waarom (niet)?
Vraag 178
Waren er door de EU-missie getrainde militairen betrokken bij de
mensenrechtenschendingen van het leger in reactie op de muiterij van
september, waarover Amnesty International rapporteerde in oktober?
Vraag 301
Overweegt Nederland een bijdrage aan de verlenging van de EUTMmissie?
Antwoord op vraag 143, 154, 155, 178 en 301
EUTM Mali is een trainingsmissie gericht op de training en reorganisatie
van het Malinese leger, inclusief de commandostructuur. Een sterk
Malinees leger zal zelf de territoriale integriteit kunnen handhaven,
burgers beter kunnen beschermen en binnen de Malinese landsgrenzen
terrorisme en criminaliteit kunnen aanpakken. In de tussentijd richt
MINUSMA zich op taken als stabilisering van de belangrijkste bevolkingscentra en de bescherming van burgers. De samenwerking in het noorden
tussen het Malinese leger, MINUSMA en operatie Serval verloopt goed.
MINUSMA en het leger onderhouden in dat verband nauw contact.
MINUSMA is niet primair gericht op het trainen van het Malinese leger,
afgezien van cursussen inzake de omgang met mijnen, wapens en
ammunitie. Deze trainingen worden afgestemd met EUTM Mali.
De EU Trainingsmissie verloopt goed. Twee Malinese bataljons hebben
hun trainingen inmiddels voltooid. Zij zijn op dit moment ingezet in
noord-Mali. De militairen worden gemonitord door personeel van de
Franse operatie Serval. Volgens MINUSMA en de Franse strijdkrachten ter
plaatse opereren de opgeleide militairen naar tevredenheid.
In september dit jaar vond muiterij plaats op een legerbasis in Kati.
Amnesty International rapporteerde in oktober 2013 dat elementen uit het
Malinese leger een aantal van de muitende soldaten zouden hebben
geëxecuteerd. De op dit moment beschikbare informatie geeft verder niet
aan dat – door EUTM Mali opgeleide – militairen betrokken waren bij deze
actie. Op het moment dat op de legerbasis in Kati (1.200 kilometer
verderop) werd opgetreden, was het laatste bataljon al twee dagen uit
Koulikouro vertrokken richting Gao.
Op dit moment wordt het derde bataljon getraind en zijn de voorbereidingen voor de training van het vierde bataljon in gang gezet. Naast
basistraining vindt ook specialistische training plaats en is er aandacht
voor mensenrechten en gender-aspecten. De Malinese Commandant der
Strijdkrachten heeft tijdens een bijeenkomst in Brussel op 12 november
zijn tevredenheid uitgesproken over de resultaten van EUTM Mali en
nogmaals het belang van deze missie voor Mali onderstreept. Naar
verwachting zal de EU binnenkort spreken over verlenging van het
huidige mandaat, dat loopt tot mei 2014.
Zoals gecommuniceerd aan uw Kamer (Kamerstuk 29 521, nr. 209 d.d.
24 juni 2013) draagt Nederland bij aan EUTM Mali met een onderofficier
die is geplaatst in de staf van het Belgische detachement. Op een
eventuele verlenging van de Nederlandse deelname aan EUTM Mali loopt
het kabinet niet vooruit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

40

Vraag 144
Kunt u de omvang van de etnische conflicten tussen en binnen de
Arabische, Toeareg en Peul gemeenschappen nader toelichten? Welke
hindernissen levert dit op voor het welslagen van MINUSMA?
Antwoord
Veel conflicten in Mali zijn terug te voeren op toegang tot natuurlijke
hulpbronnen zoals water en land. Deze conflicten ontstaan vooral (maar
niet alleen) tussen sedentaire en nomadische bevolkingsgroepen. Vaak
zijn dit jaren, zo niet decennia oude conflicten. Deze conflicten zijn vaak
latent, en kunnen op ieder moment losbarsten. De omvang is meestal erg
beperkt.
Daarnaast zijn er in toenemende mate conflicten ontstaan over controle
over criminele routes en middelen. Deze laatste conflicten vinden vooral
plaats in Noord-Mali, dat zich vanwege de uitgestrektheid het best leent
voor grensoverschrijdende criminaliteit, en tussen nomadische bevolkingsgroepen, die vanwege hun kennis van de omgeving het vaakst bij die
criminaliteit betrokken zijn.
De opeenstapeling van verschillende conflicten en de toename van de
(meestal economische) belangen, hebben de omvang en de frequentie
ervan doen toenemen. Daarnaast hebben de verschillende soorten
conflicten de opkomst van het jihadisme in Noord-Mali mede gefaciliteerd. De conflicten zijn daarmee eerder de basis van de problematiek die
tot de instelling van MINUSMA heeft geleid, dan dat zij een hindernis
zouden opleveren voor het welslagen van de missie. Via duurzame
ontwikkelingsinterventies op het gebied van justitie- en veiligheidssectorhervorming, maar ook via decentralisatie zal verder worden gewerkt aan
de preventie en resolutie van conflicten.
Vraag 146
Wat verwacht de internationale gemeenschap van Mali t.a.v. de
spanningen die zijn ontstaan doordat achterblijvers terugkerende
ontheemden van collaboratie met jihadisten beschuldigen, en m.b.t. de
disputen over land?
Antwoord
De internationale gemeenschap verwacht dat bestuur en traditionele
leiders zullen bemiddelen bij terugkeer. Hierbij spelen landdisputen een
belangrijke rol waarvoor in de lokale gemeenschappen oplossingen
gevonden zullen moeten worden. Ook verwacht de internationale
gemeenschap handhaving van mensenrechten en bij schending,
vervolging. De internationale gemeenschap draagt zelf bij door humanitaire hulp en door het bevorderen van veiligheid.
De regering heeft een verzoeningsproces gestart, waarin ook waarheidsvinding een plaats heeft. Dit verzoeningsproces heeft ook betrekking op
teruggekeerde en terugkerende vluchtelingen en spijtoptanten.
Vraag 147
«Veel Malinezen zijn van mening dat het verzoeningsproces, waarbij de
aanpak van straffeloosheid een basisvoorwaarde is, van onderaf moet
groeien en niet van bovenaf moet worden opgelegd.» Kunt u aangeven
wat de Nederlandse bijdrage is aan dit proces? Hoe gaat het kabinet
uitvoering geven aan deze wens van de Malinezen?
Antwoord
Nederland financiert via de Malinese Vereniging van Gemeenten
(Association des Municipalités du Mali, AMM) de organisatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

41

verzoeningsdebatten op lokaal niveau. De methodologie voor deze
debatten is met Duitse hulp (GIZ) ontwikkeld en afgestemd met de
Malinese overheid.
Daarnaast heeft Nederland aan de Malinese regering meegedeeld bij te
willen dragen aan de regionale concertations die de zeer binnenkort in te
stellen Nationale Commissie voor Waarheid en Verzoening (een doorstart
van de tijdens de Transitie ingestelde Nationale Commissie voor Dialoog
en Verzoening) tot taak zal hebben te organiseren. Hiervoor zijn nog geen
concrete voorstellen ontvangen.
Vraag 148
Welke groepen vertegenwoordigen de vertegenwoordigers uit het
noorden?
Antwoord
De gewapende groepen die in september jl. vertegenwoordigers naar
Bamako hebben gestuurd om met de President te overleggen waren de
MNLA, HCUA en de MAA.
Vraag 149
Ziet u decentralisatie van de politieke macht als een oplossing voor de
geschillen tussen vertegenwoordigers van de Malinese staat en
rebellengroepen?
Antwoord
Decentralisatie heeft een bestuur tot doel dat beter beantwoordt aan de
wensen en eisen van de bevolking in Mali en daarmee een onderdeel
vormt van de oplossing van het conflict.
Vraag 152
U geeft aan dat «banditisme» een veiligheidsprobleem is voor de
terugkeer van ontheemden. MINUSMA heeft geen mandaat op zulke
zaken. Wat zal de Nederlandse bijdrage aan de aanpak van dit probleem
zijn?
Antwoord
De terugkeer van ontheemden is een op zichzelf staand probleem, dat
naast banditisme en drugssmokkel bestaat, zoals gesteld in de Kamerbrief
(Kamerstuk 29521–213). Voor zover er een relatie tussen deze drie
problemen bestaat, is het mandaat van MINUSMA gericht op het
stabiliseren van key population centers, herstel van staatsautoriteit,
bescherming van burgers, bevordering en bescherming van mensenrechten en ondersteuning van het justitieapparaat. Dit houdt in dat
MINUSMA geautoriseerd is om op te treden indien terugkerende
ontheemden het slachtoffer dreigen te worden van illegale handel en
banditisme. Via zijn deelname aan MINUSMA zal Nederland bijdragen aan
het in kaart brengen van de lokale situatie. Daarnaast draagt Nederland
middels het zenden van 30 politieambtenaren bij aan het versterken van
het politieapparaat, dat lokaal voor veiligheid en gerechtigheid zorgt.
Bilateraal draagt Nederland bij aan het herstellen van de rechtsorde door
middel van steun aan hervorming van de justitiesector.
Vraag 153
Welke concrete initiatieven zijn er genomen om te komen tot een
noodzakelijke politieke dialoog en verzoening, wat zijn hierbij de grootste
obstakels, hoe draagt Nederland bij aan het wegnemen van deze
obstakels?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

42

Antwoord
Het is van belang onderscheid te maken tussen enerzijds de politieke
dialoog met de gewapende groepen, die moet leiden tot een staakt het
vuren en ontwapening van die groepen, en anderzijds het verzoeningsproces dat de verschillende bevolkingsgroepen weer dichter bij elkaar
moet brengen. De politieke dialoog, onder bemiddeling van president
Compaoré van Burkina Faso, en met betrokkenheid van de VN, de
Afrikaanse Unie, ECOWAS, Frankrijk en de Europese Unie (de Groupe de
Suivi des Accords de Ouagadougou), is een fragiel proces. Recentelijk
hebben de vertegenwoordigers van de MNLA in Ouagadougou toegezegd
het lokale bestuurscentrum en het radiostation in Kidal, die nog steeds in
hun handen waren, over te dragen aan de Malinese autoriteiten. Het
verzet tegen dit besluit in Kidal laat het gebrek aan eenheid binnen de
MNLA zien, wat het belangrijkste obstakel is bij de onderhandelingen.
Nederland speelt slechts in indirecte zin een rol bij deze onderhandelingen, via meningsvorming binnen de EU en MINUSMA. Nederland
maakt geen deel uit van de Groupe de Suivi des Accords de Ouagadougou.
Wat betreft het verzoeningsproces is de veiligheidssituatie het grootste
obstakel. Zolang er groepen vluchtelingen en ontheemden zijn die niet
durven terug te keren, zal het moeilijk zijn een echt inclusieve dialoog op
lokaal niveau te voeren. De veiligheid zal voor een deel gegarandeerd
moeten worden door MINUSMA. De Nederlandse deelname aan
MINUSMA is daarmee een bijdrage aan de randvoorwaarden voor
verzoening. Daarnaast zal Nederland door financiële ondersteuning aan
het verzoeningsproces ook eventuele financiële obstakels helpen
wegnemen.
Vraag 156
Hoe verlopen de activiteiten van UNPOL tot nu toe? Welke resultaten zijn
reeds geboekt? Wat zijn de verwachtingen voor de komende periode?
Antwoord
De politiecomponent van MINUSMA, UNPOL – in het bijzonder de FPU’s –
heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het goed verlopen van de
presidentsverkiezingen. Op dit moment wordt UNPOL verder uitgerold en
richt zich op ondersteuning van de parlementsverkiezingen.
UNPOL heeft voor elke fase van opbouw en uitvoering al redelijk ver
uitgewerkte doelstellingen, tussendoelen en indicatoren uitgewerkt (onder
andere op het gebied van gender, stabilisatie, uitwerking routekaart,
capaciteitsopbouw en bescherming van burgers) in strategische
documenten. De komende periode ligt de nadruk op het bespreken van
deze strategische documenten met de Malinese autoriteiten zodat zij door
hen worden ondersteund en in een lange termijn perspectief worden
omgezet. Nadruk wordt daarbij gelegd op het herstel van de openbare
orde en training van personeel.
In lijn met de planning voor het opbouwen van de civiele en politiecomponent richt MINUSMA zich in de beginfase op het vullen van functies op
het hoofdkwartier in Bamako en zal de aanwezigheid in de regio’s
geleidelijk worden uitgebreid.
Verwacht wordt dat UNPOL gestaag verder groeit en in 2014 geheel
operationeel wordt.
Vraag 157
Hoe verhoudt zich de lezing dat het noorden van Mali tot een broedplaats
geworden is van extremisme en een vrijplaats voor het opleiden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

43

terroristen tot de constatering dat buitenlandse jihadisten Mali naar
verluidt grotendeels hebben verlaten?
Antwoord
Operatie Serval heeft een deel van de jihadisten uitgeschakeld of
verjaagd. Hoewel buitenlandse jihadisten Mali naar verluidt grotendeels
hebben verlaten, zijn Malinese jihadisten deels opgegaan in de bevolking.
Volgens berichten werven zij nieuwe rekruten in de gemeenschappen
waar ze verblijven. Andere jihadisten hebben zich teruggetrokken in
onherbergzame gebieden in noord-Mali. De recente aanslagen in Mali
tonen aan dat jihadisten nog altijd de intentie hebben en over middelen
beschikken om hun plannen tot uitvoering te brengen. Als het noorden
van Mali opnieuw zou vervallen tot een wetteloos gebied, zullen jihadisten
weer vrij spel krijgen. Dit zal buitenlandse strijders aantrekken en de kans
op aanslagen in de regio, voorbereid vanuit Mali, vergroten.
Vraag 159
Veel Malinese jihadisten zijn opgegaan in de bevolking. Op welke wijze
worden jihadisten opgespoord? Wat zullen de vervolgstappen zijn indien
duidelijk is dat een persoon een jihadist is?
Antwoord
De eerste analyses van de operatie Serval gaven aan dat de jihadisten
flink zijn teruggedrongen doordat het leiderschap is gevlucht, veel
rebellen zijn omgekomen en vooral de lagere rangen zijn opgegaan onder
de bevolking. Juist in deze lagere rangen zitten veel opportunisten, die
voor het geld hebben gevochten voor de jihadistische bewegingen en
minder uit overtuiging.
Het opsporen van jihadisten die zijn ondergedoken, gebeurt vooral in
samenwerking met de lokale bevolking. Hiervan is ook door operatie
Serval en MINUSMA met regelmaat melding gemaakt, bijvoorbeeld
recent bij raketbeschietingen op Gao. Het was de bevolking die de
lanceerbuizen vond en MINUSMA en operatie Serval informeerde.
Belangrijke bronnen zijn ook moskeeën en moskeebesturen.
Indien informatie beschikbaar is, worden arrestaties vaak door het
Malinese leger uitgevoerd, maar ook operatie Serval en MINUSMA
verrichten arrestaties. Arrestanten worden overgedragen aan de Malinese
justitie en al dan niet na een korte periode van gevangenschap in Gao,
overgebracht naar Bamako. Alle aanklachten over mensenrechtenschendingen en mogelijke oorlogsmisdaden worden in Bamako behandeld door
het tribunaal van Commune 3 in Bamako.
Vraag 160
Kunt u de «sterke aanwijzingen» dat groepen uit Noord-Mali banden
hebben met terreurorganisaties zoals Boko Haram toelichten? Met welke
andere terreurorganisaties hebben groepen uit Noord-Mali nog meer
banden?
Antwoord
Groepen uit Noord-Mali hebben banden met Boko Haram. Overige
groeperingen, waarmee de groepen in Noord-Mali banden hebben, zijn
onder andere al-Qa’ida, al-Shabaab en al-Qa’ida op het Arabisch
Schiereiland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

44

Vraag 161, 162 en 163
Vraag 161
De binnenlandse veiligheidsdiensten van Mali functioneren matig tot
slecht, zijn in sommige regio’s onzichtbaar en waar wel aanwezig, zijn ze
corrupt. Mali is jarenlang de «donor darling» van het Westen geweest.
Kunt u toelichten hoe het kan dat deze hulp niet heeft geleid tot een goed
functionerende rechtsstaat?
Vraag 162
Zijn er bewijzen voor de corruptie in de justitiesector? Welke stappen
worden ondernomen om die te bestrijden?
Vraag 163
Raakt de corruptie in de justitiesector de centrale regering?
Antwoord op vraag 161, 162 en 163
De afgelopen jaren heeft de hulp zich vooral gericht op sectoren als
onderwijs, voedselzekerheid en gezondheidszorg. Hierbij was minder
aandacht voor het functioneren van de veiligheidsinstituties en het
justitieapparaat die door nepotisme en corruptie van binnenuit uitgehold
werden. Daarmee bleef de schijn van een functionerend systeem bestaan
en is het grote destabiliserend effect te laat onderkend. Er zijn sterke
vermoedens dat gedurende de regeerperiode voorafgaand aan de meest
recente crisis en coup de corruptie tot hoog in de justitiesector is
doorgedrongen. De nieuwe regering heeft zich scherp uitgesproken tegen
de corruptie en lijkt serieus met de bestrijding ervan. De tijd zal leren hoe
effectief de nieuwe regering hierin is, maar het begint met het bestrijden
van straffeloosheid. Toegang tot het rechtssysteem en decentralisatie van
de justitieketens, waar Nederland de Malinese overheid bij wil ondersteunen, zijn hierbij belangrijke onderdelen. Nederland zal de Malinese
regering hierbij, ook in internationaal verband, kritisch blijven volgen.
Vraag 164
Wat wordt verstaan onder de «humanitaire situatie»?
Antwoord
Een situatie waarin een bevolking zich bevindt in levensbedreigende en/of
mensonterende omstandigheden.
Vraag 165
Wat wordt verstaan onder de «transitie van humanitaire hulp naar
ontwikkelingssamenwerking?
Antwoord
Dit betekent de fase waarin wordt overgegaan van primaire focus op
levensreddende activiteiten naar het opbouwen van duurzame basisvoorzieningen en vrede en veiligheid. Vaak lopen «fases» overigens geografisch en in tijd door elkaar.
Vraag 166
Welke mensenrechtenverdragen heeft Mali nog niet geratificeerd of nog
niet omgezet in nationale wetgeving? In hoeverre zal Mali aangespoord en
geassisteerd worden om dit alsnog te doen?
Antwoord
Mali is partij bij alle negen VN-mensenrechtenverdragen. Waar nodig zal
Nederland de Malinese autoriteiten wijzen op de mensenrechtensituatie
en op internationale verplichtingen, die in deze verdragen bindend zijn
vastgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

45

Vraag 167 en 194
Vraag 167
Is de 2 miljoen euro die Nederland dit jaar extra vrijmaakt voor humanitaire hulp in de Sahel, geheel bestemd voor Mali? Zo nee, waarom niet en
welk deel is bestemd voor Mali?
Vraag 194
Hoe groot is de Nederlandse bijdrage aan humanitaire hulp in Mali in
2013 en gedurende de gehele periode waarin Nederland bijdraagt aan
MINUSMA?
Antwoord op vraag 167 en 194
De bijdrage van 2 miljoen euro is bestemd voor de bestrijding van
humanitaire noden in de Sahel-landen, inclusief Mali. Om redenen van
effectiviteit is de bijdrage niet voor een specifiek land geoormerkt. Met de
Nederlandse bijdrage kunnen dus ook de humanitaire noden van
vluchtelingen uit Mali in de buurlanden worden gelenigd. Aangezien het
een ongeoormerkte bijdrage betreft is niet aan te geven welk deel naar
Mali en welk deel naar Malinese vluchtelingen en andere hulpbehoevenden in andere Sahel-landen gaat: het geld is bestemd om daar te
worden ingezet waar dit het hardste nodig is. Een extra bijdrage van
2 miljoen euro is momenteel in voorbereiding.
Vraag 168
Wat zij de verwachtingen ten aanzien van de vulling van het VN fonds
voor humanitaire hulp voor 2013, 2014, 2015?
Antwoord
Het VN-Noodhulpverzoek («VN-fonds voor humanitaire hulp») voor Mali
2013 is thans voor 48% gefinancierd (bron OCHA FTS 14 november 2013).
Voor 2014 en voor 2015 zal de VN een nieuw noodhulpverzoek publiceren.
Pas daarna kan in de loop van de tijd een indicatie worden gegeven van
de financiering van die noodhulpverzoeken.
Vraag 169, 170 en 209
Vraag 169
Wat zijn de mogelijke gevolgen van de vulling van 35% van het VN fonds
voor humanitaire hulp voor het functioneren van de VN missie MINUSMA
in 2013, 2014, 2015?
Vraag 170
Wat zijn de mogelijke gevolgen van de vulling van 35% van het VN fonds
voor humanitaire hulp voor het slagen van de Nederlandse bijdrage aan
MINUSMA in 2013, 2014 en 2015?
Vraag 209
Wat is de impact op het succes van de missie nu nog maar slechts 35%
van de humanitaire hulp is gefinancierd? Wat zijn de vooruitzichten?
Antwoord op vraag 169, 170 en 209
Een tekort aan humanitaire hulp kan leiden tot verhoogde spanning bij de
behoeftige bevolking (dat kunnen vluchtelingen zijn, maar ook opvanggemeenschappen), wat een nadelig effect op de stabiliteit kan hebben.
Thans is het dekkingspercentage 48%, hetgeen niet ongebruikelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

46

Vraag 171 en 177
Vraag 171
Hoe gaat Nederland bijdragen aan de versterking en hervorming van het
politie- en justitieapparaat?
Vraag 177
Hoe wordt het politie- en justitieapparaat hervormd?
Antwoord op vraag 171 en 177
Nederland zet in op toegang tot het rechtssysteem en decentralisatie van
de justitieketen. Dat laatste zal zich, gezien de capaciteit, beperken tot een
aantal regio’s waar Nederland ook met andere activiteiten actief is. De
bijdrage aan het politieapparaat en de hervorming ervan zal in eerste
instantie vorm krijgen door de bijdrage aan de UNPOL- component van
MINUSMA. Daarnaast wordt actief onderzocht of, in een later stadium,
nadere ondersteuning plaats kan vinden van een bredere politiehervormingsstrategie die momenteel door de Malinese overheid wordt
voorbereid.
Vraag 172
Welke bijdrage gaat Nederland leveren op het gebied van gender based
violence?
Antwoord
Nederland financiert de gendertraining van Malinese troepen ter preventie
van genderbased violence door de Malinese strijdkrachten en politiediensten. Deze trainingen worden gegeven door UN Women. Verder heeft
Nederland het verzoek van UNPOL om een personele bijdrage aan de
gender-eenheid binnen UNPOL te leveren, in positieve overweging (zie
tevens antwoord op vragen 71 en 181).
Vraag 173
Ziet MINUSMA het als taak de ruim 170.000 Malinese vluchtelingen in
buurlanden terug te laten keren? Zo ja, op welke wijze denkt MINUSMA de
conflicten omtrent voedsel, land en beschuldiging van collaboratie het
hoofd te bieden? Zo nee, op welke wijze worden deze vluchtelingen in de
buurlanden opgevangen en op welke wijze wordt voorkomen dat de
vluchtelingen veranderen in jihadistische rekruteringskampen?
Antwoord
Het mandaat van MINUSMA zoals vervat in VNVR-Resolutie 2100 is onder
meer, ter ondersteuning van de Malinese autoriteiten, het bijdragen aan
een veilige omgeving voor de vrijwillige terugkeer van ontheemden en
vluchtelingen, in nauwe samenwerking met humanitaire actoren.
MINUSMA ondersteunt de humanitaire hulpinspanningen van ontwikkelingspartners die assistentie verlenen aan de meest kwetsbare groepen,
waaronder ontheemden en terugkerende vluchtelingen. MINUSMA levert
quick impact projects aan door conflict geraakte gemeenschappen en de
meest kwetsbare groepen om het verzoeningsproces te versterken en zo
basisvoorzieningen te herstellen, economische groei te bevorderen en
vredesdividend te creëren.
Vraag 174
De VN heeft in 2013 circa 477 miljoen dollar nodig voor humanitaire hulp,
waarvan momenteel slechts 35 procent is gefinancierd. Kunt u een
overzicht geven van de humanitaire bijdragen van OIC-landen aan Mali?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

47

Antwoord
Het is niet mogelijk een overzicht te geven van de bijdragen van alle
OIC-landen aan Mali. De OIC-landen kanaliseren in de regel hun bijdragen
niet via de VN en er is buiten de VN geen centrale registratie van
bijdragen. Dit is een van de redenen waarom het kabinet aandringt op
registratie van bijdragen, ongeacht of ze wel of niet via de VN verlopen.
Saoedi Arabië heeft in 2013 een bij de VN geregistreerde bijdrage aan
humanitaire hulp van USD 4,9 miljoen beschikbaar gesteld, maar het is
onduidelijk of dit de totale bijdrage voor 2013 betreft.
Vraag 175
Welke stappen onderneemt u om de voedselonzekerheid onder de
Malinezen aan te pakken?
Antwoord
Voedselonzekerheid in Mali is een structureel probleem. Ondervoeding is
deels een gevolg van onvoldoende beschikbaarheid van voedsel, deels
van onvoldoende voedingswaarde en deels het gevolg van onvoldoende
koopkracht.
In het noorden is als gevolg van het conflict sprake van acute voedseltekorten. In sommige regio’s zijn die tekorten zeer specifiek. In de eerste
plaats gaat het om teruggekeerde vluchtelingen, die niet hebben kunnen
zaaien en oogsten. Verder gaat het om gebieden waar het te gevaarlijk
was om te zaaien. Ook zijn er soms tekorten op markten vanwege de
nauwelijks ontsloten productiegebieden, zodat er geen voedsel kan
worden gekocht.
Nederland heeft vanaf 2012 geïnvesteerd in tijdige distributie van
landbouwinputs, vooral in de regio Timboektoe en in Mopti, Ségou, Gao
en Koulikouro. In de doorlopende bilaterale programma’s investeert
Nederland in betere voedselproductie in het Office du Niger en – vooral
gericht op familieproductie – in de regio Mopti. Primair gaat het hierbij om
vergroting en diversificatie van productie. Daarnaast werkt Nederland aan
een programma ter versterking van productieketens (uien en vis) en
financiert het een bredere inzet op ketenontwikkeling via IFDC. Ten slotte
begeleidt de ambassade een aantal Nederlandse bedrijven dat met
nieuwe variëteiten pioniert in de regio Timboektoe.
Uit centrale middelen wordt verder humanitaire hulp verleend in de regio
in het kader van het «consolidated appeal van de VN», met specifieke
aandacht voor de vluchtelingenkampen.
Vraag 176
Zal Nederland zich inzetten om de politieke dialoog met nationale
autoriteiten om een efficiënte transitie van humanitaire hulp naar
ontwikkelingssamenwerking te waarborgen, en zo ja, op welke manier?
Antwoord
Nederland zal zich in samenwerking met andere donoren en betrokken
humanitaire- en ontwikkelingsorganisaties in de dialoog met de nationale
autoriteiten inzetten om een efficiënte overgang van humanitaire hulp
naar ontwikkelingssamenwerking te waarborgen.
Vraag 179 en 295
Vraag 179
Welk percentage van de noordelijke bevolking is teruggekeerd naar huis?
Om hoeveel mensen gaat het?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

48

Vraag 295
Hoeveel mensen zijn er op dit moment nog van hun woongebied verjaagd
door het geweld in Mali?
Antwoord op vraag 179 en 295
Na het uitbreken van het conflict in Noord-Mali zijn naar schatting zo’n
450.000 personen vertrokken, zowel naar het buitenland (vluchtelingen)
als binnen Mali (ontheemden). Volgens de laatste inschattingen zijn
tussen de 135.000 en 160.000 vluchtelingen en ontheemden sindsdien
weer teruggekeerd. De totale bevolking van Mali wordt geschat op
ongeveer 16 miljoen inwoners. De bevolking in het noorden werd vóór het
uitbreken van het conflict geschat op 1,5 miljoen inwoners. Het teruggekeerde deel betreft dus ongeveer 10% van de bevolking van het noorden
en 1% van de totale bevolking van Mali.
Vraag 180
Kunt u een definitie en omschrijving geven van de «humanitaire ruimte»?
Antwoord
Humanitaire ruimte is geen geografisch begrip, het heeft betrekking op de
mate waarin humanitaire hulp kan worden verleend conform de humanitaire principes van humaniteit, onpartijdigheid, neutraliteit en onafhankelijkheid, en de mate waarin – op basis van die principes – humanitaire
toegang wordt verleend.
Vraag 181
Er is een wens van de commandant van het Malinese leger om met UN
Women samen te werken op het gebied van preventie van gender-based
violence (GBV) door de Malinese strijdkrachten. Komt er binnen de missie
of daarnaast ook een klachtenmechanisme voor slachtoffers van GBV, ook
als dit wordt gedaan door MINUSMA-strijdkrachten? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, wat is de Nederlandse bijdrage hieraan?
Antwoord
De VN hanteert een zero tolerance beleid ten aanzien van seksuele
uitbuiting en misbruik. Dit principe is tevens opgenomen in het mandaat
van MINUSMA. De basis voor het VN beleid ten aanzien van gender-based
violence (GBV) komt voort uit een bulletin van de SGVN uit 2003 («Special
measures for protection from sexual exploitation and sexual abuse»).
DPKO heeft een omvattende strategie over seksuele uitbuiting en misbruik
opgesteld die dient als basis voor het door MINUSMA uit te voeren beleid
ten aanzien van GBV. De strategie is drieledig en bestaat uit preventie-,
handhavings- en correctieve maatregelen. MINUSMA is op dit moment
bezig een gender expert aan te stellen die, in overleg met alle betrokken
partijen, in het veld en binnen de missie praktisch vorm zal moeten geven
aan de uitvoering van de strategie.
MINUSMA zal daarnaast ondersteuning leveren aan troepenleveranciers
zo dat deze verantwoordelijkheid kunnen dragen voor het nemen van
adequate maatregelen; mochten beschuldigingen van seksueel misbruik
terecht blijken.
UN Women werkt reeds samen met de Malinese strijdkrachten op het
gebied van GBV en vrouwenrechten onder internationaal humanitair
recht, door het geven van training. Tevens zijn de Malinese strijdkrachten
voorzien van een handleiding op het gebied van GBV en vrouwenrechten.
Nederland draagt financieel bij aan deze gendertrainingen van UN
Women.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

49

Vraag 182
Kunt u in kaart brengen hoeveel ontwikkelingsgeld Nederland de
afgelopen 40 jaar in Mali heeft gestoken? Zo nee, kunt u een indicatie
geven om welk bedrag het ongeveer gaat? Hoeveel geld heeft Nederland
sinds de jaren 1970 zowel bilateraal als multilateraal aan ontwikkelingshulp aan partnerland Mali gegeven?
Antwoord
Op basis van gegevens van OESO/DAC, waarvoor Nederland zelf deels het
basismateriaal aandraagt, is voor de periode 1970–2011 in totaal voor
USD 1,189 mld aan OS-middelen aan Mali besteed. OESO/DAC komt op
basis van rapportages van multilaterale instellingen tot doorberekeningen
aan landen.
Vraag 183
Bent u bereid de Nederlandse inzet op Ontwikkelingssamenwerking in
Mali uit te breiden? Zo neen, waarom niet?
Antwoord
Eerder dit jaar heeft het kabinet in de OS-brief Mali gesteld dat de hulp via
de centrale overheid geleidelijk kan worden hervat. Daarbij staan
voortgang in het politieke proces (institutionele hervormingen, onderhandelingen met de groepen in het noorden) en transparantie en monitoring
van uitgaven en resultaten centraal.
De hervatting van het eerder geplande programma en de start van nieuwe
activiteiten op het gebied van veiligheid en rechtsorde zullen de nodige
tijd en energie vergen, mede ook omdat de absorptiecapaciteit in Mali nog
niet van voldoende niveau is.
De vraag naar uitbreiding is derhalve op dit moment voor het kabinet niet
aan de orde.
Vraag 184
Kunt u aangeven wat de zinsnede «dat in het OS-programma meer
aandacht aan het noorden zal worden geschonken waarbij veiligheid een
belangrijkere rol zal spelen» precies behelst?
Antwoord
Naast de inzet van OS-middelen in de regio’s Segou en Mopti waar de
oorspronkelijk in 2011 geplande activiteiten zouden worden uitgevoerd,
zullen in het kader van het nieuwe Meerjaren Strategisch Programma
(MJSP 2014–2017) ook activiteiten in het kader van de speerpunten water
en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) in de
noordelijke regio’s Gao en Timboektoe worden gestart.
De ontwikkelingen in Mali zijn aanleiding geweest om al dit jaar een begin
te maken met activiteiten in het kader van het nieuwe speerpunt veiligheid
en rechtsorde. Deze activiteiten, die deels ook gerelateerd zullen zijn aan
de inzet op MINUSMA, zullen in alle vier de regio’s worden uitgevoerd. In
eerste instantie zal vooral worden ingezet op ondersteuning van de
justitiesector op decentraal niveau. Centraal daarbij staan de strijd tegen
corruptie en toegang tot recht voor de Malinese burger. Met de uitvoering
van programma’s in alle drie de speerpunten wordt tevens beoogd zoveel
mogelijk synergie te creëren (vb: rondom land en water veel conflictsituaties).
De mate waarin en de snelheid waarmee de projecten in de noordelijke
regio’s gestalte kunnen krijgen, is vanzelfsprekend afhankelijk van de
veiligheidssituatie ter plaatse.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

50

Vraag 185
Kunt u, mogelijk schematisch, in personele en materiële zin aangeven hoe
een accentverschuiving binnen het OS-programma naar het noorden zal
uitwerken, zowel voor het noorden als voor gebieden waar de capaciteit
vandaan zal worden gehaald?
Antwoord
De genoemde accentverschuiving zal resulteren in een grotere personele
en materiële inzet binnen het OS-programma in de regio’s Gao en
Timboektoe. Hoe deze precies zal uitwerken valt op dit moment nog niet te
zeggen. Veel van de voorstellen die in het Meerjaren Strategisch Plan
worden genoemd zullen nog concreet moeten worden uitgewerkt.
Daarnaast zal rekening moeten worden gehouden met de veiligheidssituatie en de effecten hiervan op de implementatie van programma’s in
met name de noordelijke regio’s.
Voor de medewerkers van de ambassade, die de programma’s
begeleiden, blijft Bamako de standplaats. Wel zullen zij in verband met de
uitvoering van het herziene programma 2014–2017 veelvuldiger in de
regio’s Gao en Timboektoe verblijven zonder dat veel op tijdsbesteding
aan de regio’s Segou en Mopti kan en zal worden ingeleverd. Het leveren
van meer capaciteit is mogelijk door het aantrekken eerder dit jaar van
een aantal Malinese beleidsmedewerkers.
Vraag 186
Wat bedoelt u met de zinsnede dat er «feitelijk al een begin is gemaakt»
aan een accentverschuiving richting het noorden?
Antwoord
Dankzij operatie Serval kon in de eerste maanden van 2013 een groot deel
van het noorden van Mali worden bevrijd van een de facto bestuur door
jihadistische groeperingen en rebellenbewegingen.
Grote uitdaging van de toenmalige interim-regering en de huidige
Malinese regering was en is om belangrijke sociale voorzieningen in het
noorden te herstellen en toegankelijk te maken voor de lokale bevolking.
De Nederlandse ambassade heeft de regering daarbij ondersteund via
concrete financiële bijdragen op het gebied van landbouw en gezondheidszorg en het mogelijk maken van de terugkeer van bestuur in het
noorden van het land.
Vraag 187
Hoe corrupt acht u de Malinese regering?
Antwoord
Gezien het verborgen karakter van corruptie is het erg moeilijk een goed
geïnformeerde beoordeling te maken van de mate van corruptie in Mali in
het algemeen en van de regering in het bijzonder. Met name onder
president Amadou Toumani Touré (ATT) is de corruptie sterk toegenomen
omdat er niet tegen werd opgetreden. De keuze voor Ibrahim Boubacar
Keita tijdens de presidentiele verkiezingen was vooral gebaseerd op het
feit dat hij in de ogen van de bevolking de beste garantie was om met het
verleden te breken. De strijd tegen corruptie staat hoog op de agenda van
de president en de minister van Justitie in het bijzonder. De huidige
regering is nog maar enkele maanden geleden aangetreden, wat het erg
vroeg maakt om conclusies te trekken over de behaalde resultaten in de
strijd tegen corruptie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

51

Vraag 188
Hoe schat u de kans in dat het tot een politiek vergelijk komt met de
separatistische elementen in Noord-Mali?
Antwoord
Veel zal afhangen van de eenheid die separatisten onderling zullen weten
te bereiken. Vooralsnog is onduidelijk hoeveel controle de onderhandelaars hebben over hun strijders. Om die reden zijn onderwerpen als afzien
van wapens en kantonnering van groot belang, vragen die voorafgaan
aan de echte onderhandelingen en waar nog geen deelakkoord over kon
worden gesloten.
Vraag 189
Hoe wordt aan de» D» van development in de missie invulling gegeven?
Antwoord
Nederland zal het lopende bilaterale OS-programma in aangepaste vorm
voortzetten. Naast water/voedselzekerheid en SRGR wordt veiligheid en
rechtsorde (V&R) het derde speerpunt. Hierbij zal in eerste instantie
worden ingezet op de justitieketen; daarnaast zal synergie gezocht worden
met onderdelen van de Nederlandse inzet bij MINUSMA. Activiteiten van
het nieuwe V&R programma zullen net als de andere speerpunten in de
regio’s Segou, Mopti, Gao en Timboektoe worden uitgevoerd om zoveel
mogelijk synergie tussen de speerpunten en met MINUSMA te bereiken.
Vraag 190
Hoe wordt ervoor gezorgd dat de 3D benadering de hulp niet politiseert?
Antwoord
De idee van de 3D benadering is om door samenwerking op diplomatiek,
militair en ontwikkelingsvlak de totale effectiviteit van de inzet te
vergroten, op het snijvlak van de drie beleidsterreinen.
Vraag 191
Wat is de stand van zaken aangaande de uitvoering van het door de
Malinese interim-regering geformuleerde «Plan pour la Relance Durable
du Mali (PRED) 2013–2014»? Wat zijn de belangrijkste uitdagingen bij de
implementatie van PRED?
Antwoord
Tijdens de eerste follow-up bijeenkomst van de Conferentie in Brussel van
15 mei jl. inzake wederopbouw van Mali, die op 7 november jl. in Bamako
plaatsvond, werd alom steun voor de ontwikkelingsplannen van de
nieuwe Malinese regering uitgesproken.
De grootste uitdaging is om de plannen concreter te maken, voldoende
vertrouwen bij donoren te herwinnen voor efficiënte hulpvormen en
lokale uitvoeringscapaciteit te mobiliseren. Hiertoe hielden Mali en
Frankrijk sterke pleidooien voor meer begrotingssteun en versoepeling
van de procedures van donoren. Ook was er consensus over betere
coördinatie, harmonisatie, monitoring en verantwoording over de hulp.
In de uitvoering gaat het vooral om Malinees leiderschap, lokale capaciteit
en betrokkenheid van de bevolking. De hulp zal zichtbaar moeten zijn,
duidelijk herkenbare resultaten moeten opleveren en relevant zijn in de
ogen van de bevolking. Haar betrokkenheid bij de vormgeving van
programma’s is daarom essentieel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

52

Vraag 192
Welke resultaten heeft Nederland geboekt met ontwikkelingssamenwerking in Mali sinds de jaren zeventig? Wat zijn de belangrijkste factoren
die deze langjarige inzet nodig maken/rechtvaardigen?
Antwoord
De Nederlandse inzet in Mali richtte zich aanvankelijk, in samenwerking
met Frankrijk, op rehabilitatie van het «Office du Niger», een omvangrijk
irrigatiegebied voor de verbouw van rijst en groenten in de regio Segou.
Nederland richtte zich vanaf 1978 op het verbeteren van het lot van de
boeren, die tot dan toe door de irrigatiedienst «Office du Niger» als
lijfeigenen werden beschouwd. Binnen korte tijd steeg de opbrengst per
ha van 1,5 ton in 1982 naar 4,5 ton in 1992 (2007: 5,7 ton). Het inkomen
van de boeren verzesvoudigde van 1978 tot 2006 naar USD 1.000 per jaar.
Per saldo is in Mali het percentage mensen dat lijdt aan voedselonzekerheid van 32% in 2001 teruggebracht tot 22% in 2010.
Ondanks deze inspanningen zijn er toch regelmatig voedseltekorten in
Mali als gevolg van slechte oogsten. Dit leidt tot prijsopdrijving. Door
gebrek aan koopkracht hebben in sommige jaren miljoenen Malinezen
onvoldoende toegang tot voedsel.
In de eerste helft van de jaren 90 stonden mensenrechten en decentralisatie centraal. Ten tijde van de rebellie van 1996 was Nederland ook actief
in het Noorden van Mali. Eind jaren 90 voerde Nederland in Menaka een
programma uit dat tot doel had de stabiliteit te bevorderen.
Nederland was ook nauw betrokken bij de katoensector. De Nederlandse
inzet was vooral gericht op duurzame productie met grotere participatie
van de bevolking- vooral vrouwen. Mede door de Nederlandse bijdrage,
ook vanwege de strikte conditionaliteit in algemene begrotingssteun in de
periode 2004–2008, waarbij NL nauw optrok met de Wereldbank en IMF,
opereert het nationale katoenbedrijf nu marktconform.
Ook Nederlandse inspanningen t.a.v. basisonderwijs en gezondheidszorg
hebben belangrijke resultaten geboekt: het aantal leerlingen in het
basisonderwijs is mede dankzij de Nederlandse inzet gestegen van
500.000 in 2000 naar 2 miljoen in 2011. Overigens is het beeld niet alleen
maar rooskleurig: de kwaliteit van het onderwijs is slechter geworden, een
punt van grote zorg.
De moedersterfte nam de afgelopen 5 jaar met 5% af. Per jaar worden
meer dan 360.000 vrouwen ondersteund op het gebied van family
planning. Meer dan 650.000 jongeren krijgen seksuele voorlichting. Het
lage (10%) gebruik van anticonceptiemiddelen door vrouwen is echter nog
een belangrijk aandachtspunt.
Ook in de nieuwe dynamiek blijft ontwikkelingssamenwerking een
belangrijk onderdeel van een geïntegreerde aanpak van de situatie in
Mali. Uitgangspunt daarbij is dat de problemen in Mali die aan de huidige
Nederlandse OS- inzet ten grondslag liggen, zoals demografische
ontwikkeling, ongelijkheid en uitsluiting, klimaatverandering en instabiliteit, nog steeds actueel zijn. Deze vormen ook de basis van de toekomstige Nederlandse inzet, die is opgesteld na consultaties met de Malinese
overheid en andere donoren. Wel zal hierbij meer aandacht worden
gegeven aan interne, regionale en internationale (politieke) ontwikkelingen, zoals de fragiliteit van het Malinese democratische model en de
opkomst van extremistische groepen en georganiseerde criminaliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

53

Vraag 193
Welke «geleerde lessen uit het verleden» worden door Nederland in de
praktijk gebracht met de genoemde aanpak?
Antwoord
Achteraf kan worden vastgesteld dat de internationale gemeenschap in de
OS-programmering in het verleden onvoldoende aandacht had voor
interne, regionale en internationale (politieke) ontwikkelingen, zoals
fragiliteit van het Malinese democratisch model, corruptie, en de opkomst
van extremistische groepen en georganiseerde criminaliteit (mensen-,
wapen- en drugssmokkel) in de bredere Sahelregio. Hieraan zal uitdrukkelijk aandacht moeten worden besteed.
Via het nieuwe bilaterale veiligheid & rechtsorde programma hoopt
Nederland bij te kunnen dragen aan duurzame stabiliteit en veiligheid,
onmisbaar voor duurzame economische groei.
Het nieuwe Meerjarig Strategisch Programma (MJSP) 2014–2017 richt zich
op versterking van de justitie- en veiligheidsketens, die belangen van
burgers dienen (inclusief toegang tot recht). Nederland wil hiermee
bijdragen aan het oplossen van grondoorzaken van het conflict, de
structurele straffeloosheid, de corruptie binnen de justitie- en veiligheidsketens, de kloof tussen burger en staat en de gebrekkige uitvoering van
decentralisatieprocessen.
Er komt tevens meer aandacht voor het noorden van Mali met ondersteuning voor de terugkeer van het bestuur, landbouw en gezondheidszorg en het scheppen van alternatieve werkgelegenheid.
Vraag 195
Hoe wordt de veiligheid van de lokale uitvoerders en medewerkers van de
door Nederland gesteunde ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s
gegarandeerd?
Antwoord
Nederland financiert vooral programma’s van NGO’s en centrale en lokale
overheid. Het aantal Nederlandse deskundigen dat wordt ingezet is zeer
beperkt, zowel in aantal als in tijdsduur. Voor zover er sprake is van
personele inzet geldt dat er specifieke veiligheidsinformatie aan personen
wordt verstrekt, dat regelmatig contact met hen wordt onderhouden en
dat er met regelmaat berichten van de ambassade worden toegezonden.
Uiteraard houdt de ambassade ook de vinger aan de pols inzake inzet van
(lokale) staf door NGO’s, maar de primaire verantwoordelijkheid voor hun
veiligheid ligt bij de betreffende organisatie.
Ten slotte bezoekt de ambassade zoveel als mogelijk en binnen verantwoorde veiligheidsmarges de programma’s in uitvoering.
Vraag 196
Wat is de rol van het lokale maatschappelijk middenveld bij de door
Nederland gesteunde ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s?
Antwoord
Binnen Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s vervult
het Malinese maatschappelijk middenveld verschillende belangrijke
rollen. Ze kunnen de overheid aanspreken op hun beleid en de uitvoering
ervan (accountability), ze ondersteunen bij de capaciteitsopbouw van
lokale actoren en bieden diensten aan die niet door andere partijen
geleverd kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

54

Vraag 197
In welke mate zijn vrouwenrechten een aandachtspunt bij de door
Nederland gesteunde ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s?
Antwoord
«Weerbaarheid en inclusiviteit» is de rode draad van het Meerjaren
Strategisch Programma voor Mali. De ambassade zal gebruik maken van
de mogelijkheid om programma’s te financieren die specifiek gericht zijn
op vrouwenrechten. Vrouwenrechten zijn essentieel voor het behalen van
resultaten in alle OS thema’s die Nederland in Mali ondersteunt.
Monitoring van relevante indicatoren en financiering van specifieke
activiteiten op dit thema zijn daarom een belangrijk deel van het Nederlandse OS-programma in Mali.
Daarnaast heeft de ambassade in al zijn programma’s gendergelijkheid
goed geïntegreerd: in voedselzekerheid zijn de programma’s gericht op
familiebedrijven en vrouwelijke producenten, in SRGR worden naast
vrouwenrechten ook seksuele rechten voor jongeren en gelijkheid tussen
mannen en vrouwen nagestreefd, en binnen justitie wordt nagestreefd dat
vrouwen extra toegang tot rechtspraak en rechtsadvies krijgen.
Vraag 198
Wanneer wordt het Veiligheid en Rechtsorde programma uitgerold,
gericht op versterking van de decentrale justitie- en veiligheidsketens die
de belangen van de burger dienen, inclusief vergroting van de toegang tot
recht? Besteed het Nederlandse Rule of Law programma expliciet
aandacht aan de bescherming en betrokkenheid van vrouwen in het
justitiële systeem? Indien ja, kunt u het programma toelichten?
Antwoord
Enkele activiteiten van het Veiligheid en Rechtsorde programma zijn reeds
van start gegaan. Dit betreft enkele studies die de inrichting van de
meerjarige steun aan de justitiesector vanaf 2014 zullen gaan bepalen, de
financiering van de terugkeer van rechters en procureurs naar het
noorden, en de financiering van een project betreffende de identificatie
van mensenrechtenschendingen en de ter beschikkingstelling van
rechtshulp aan slachtoffers, met speciale aandacht voor vrouwen. In de
verschillende op te zetten activiteiten zal aandacht worden besteed aan de
gendercomponent.
Vraag 199 en 208
Vraag 199
Op welke wijze heeft Nederland gezorgd dat de OS-gelden werden
verspreid over zowel Noord- als Zuid-Mali? Waarom heeft men niet eerder
aandacht besteed aan Noord-Mali, terwijl de problemen al decennialang
bekend waren?
Vraag 208
Op welke wijze heeft het Nederlandse OS beleid de afgelopen 10 jaar
bijgedragen aan het tegengaan van marginalisering en uitsluiting van het
Noorden van Mali?
Antwoord op vraag 199 en 208
De Nederlandse ontwikkelingssamenwerking in Mali is vooral thematisch
georganiseerd, zowel in het verleden als nu. Het begin lag in de jaren 70
vanwege de toenmalige hongersnoden in het land. Nederland heeft
vervolgens fors en met succes geïnvesteerd in geïrrigeerde landbouw in
het kader van het Office du Niger om het voedselvraagstuk te adresseren.
In een latere fase kwam daarnaast nadruk te liggen op versterking van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

55

economie via steun aan de katoensector (in de zuidelijke regio Sikasso).
De politieke ontwikkelingen eind jaren 80, die resulteerden in een
aanvankelijk fragiele democratie in de eerste helft jaren 90 leiden tot een
grotere aandacht voor bescherming van mensenrechten en decentralisatie. Vanaf 2000 is binnen het kader van de taakverdeling met de Bretton
Woods instellingen gekozen voor inzet op onderwijs en gezondheidszorg.
De Nederlandse ontwikkelingssamenwerking in Mali heeft zich dus steeds
aangesloten bij de heersende problematiek. Ten tijde van de rebellie van
1996 was Nederland ook specifiek actief in het Noorden van Mali. Eind
jaren 90 voerde Nederland in Menaka (waar de de rebellie van 1996 was
begonnen) een groot programma uit met als doel stabiliteit te bevorderen.
Ook in Timboektoe werden specifieke programma’s uitgevoerd.
Binnen de gekozen thema’s is de aandacht van Nederland voor Mali de
afgelopen jaren verschoven van het zuiden naar het centrale deel van
Mali. Met het nieuwe meerjarenplan wordt verder doorgeschoven naar
noordelijke regio’s. De binding met de rivier de Niger blijft bestaan.
Waterbeheer in het klimatologisch kwetsbare Mali is een kernpunt van de
Nederlandse samenwerking. In de voor samenwerking voorgestelde
regio’s Segou, Mopti, Gao en Timboektoe bestaan goede contacten die nu
benut kunnen worden bij de start van nieuwe programma’s. In Kidal
bestaan dergelijke netwerken en contacten niet en acht Nederland zichzelf
niet de eerst aangewezen samenwerkingspartner.
De laatste 10 jaar is gekozen voor additionele financiering via de
begroting van Mali. Doel was de regering te stimuleren de economische
inkomsten meer ten goede te laten komen aan sociaal beleid en om vanuit
de begroting de financiering van lokaal bestuur te bevorderen. Thans
wordt erkend dat eigenlijk alleen in die sectoren waarin ook Nederland
actief was nog enige vooruitgang met de decentralisatie is geboekt.
De Malinese regering heeft middelen ter beschikking gesteld aan de
noordelijke regio’s, die in omvang zeker overeenkwamen met de relatieve
omvang van de bevolking. Niettemin is door afroming, logistieke
problemen en hogere kosten van dienstverlening de effectiviteit ver achter
gebleven bij de verwachtingen.
Meteen na de staatsgreep is gekozen voor programma’s op lokaal niveau
met intensieve begeleiding door ngo’s. Dit kon als gevolg van de bezetting
alleen in het zuiden plaatsvinden. In de bezette gebieden in het noorden
waren weinig mogelijkheden, maar distributie van landbouwinputs in
Timboektoe is van essentiële betekenis gebleken voor de beschikbaarheid
van voedsel in die regio. In de gebieden die grensden aan de bestandslijn
tussen noord en zuid, is extra geïnvesteerd in sociale dienstverlening
zoals gezondheidszorg om vluchtelingen beter te kunnen opvangen.
Afgelopen maanden is geïnvesteerd in de drinkwatervoorziening in Gao
stad.
Vraag 200
Kunt u de uitkomsten van de internationale donorconferentie waar 3
miljard aan steun werd toegezegd naar de Kamer toezenden?
Antwoord
Ja.
Vraag 201
Is het kabinet zich ervan bewust dat de aanpak van de grondoorzaken van
het conflict een langjarige ambitie is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

56

Antwoord
Ja.
Vraag 202
Hoe gaat het kabinet beoordelen of de Nederlandse inspanningen om de
grondoorzaken van het conflict aan te pakken geslaagd zijn?
Antwoord
Daar waar het gaat om grondoorzaken die door MINUSMA worden
geadresseerd, bijvoorbeeld herstel van het staatsgezag, zullen de
inspanningen beoordeeld worden op basis van de reguliere rapportages
van MINUSMA aan de Veiligheidsraad. Waar het gaat om de door
Nederland gefinancierde ontwikkelingsprogramma’s, loopt dit via de
contractuele afspraken over de monitoring en evaluatie van de
programma’s.
Vraag 203
Welke rol speelt ontwikkelingssamenwerking in het aanpakken van de
grondoorzaken van het conflict?
Antwoord
Ontwikkelingssamenwerking kan een belangrijke rol spelen bij de aanpak
van de grondoorzaken van conflict (bijv. uitblijven van economische groei
en werkloosheid) mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan.
Daarbij valt te denken aan een conflictsensitieve benadering, langjarige
inzet, aansluiting bij de vraag en behoefte in het ontvangende land en de
koppeling met een constructieve politieke dialoog met de overheid.
Vraag 204
U noemt corruptie binnen de justitie- en veiligheidsketens en de kloof
tussen staat en burger als grondoorzaken van het conflict. In hoeverre
heeft de ontwikkelingshulp daar in het verleden aan bijgedragen en welke
maatregelen staat u voor om niet in herhaling te vallen van eerder
gemaakte fouten? Bent u bereid lessen te trekken en harde voorwaarden
te koppelen aan het beschikbaar stellen van ontwikkelingsgelden aan
Mali?
Antwoord
De justitie- en veiligheidsketens hebben in het verleden weinig aandacht
gekregen in de ontwikkelingshulp. Voor zover er aandacht voor was, was
de voortgang van overeengekomen hervormingen teleurstellend vanwege
een gebrek aan politieke wil. De inschatting is dat er een omschakeling is
gekomen voor wat betreft de politieke wil. De strijd tegen corruptie, en
juist ook die binnen de strafrechtketen, staat hoog op de agenda van de
nieuwe regering, en de regering heeft aangekondigd op korte termijn een
nationale conventie over veiligheid te willen houden, waar de grote lijnen
voor hervorming van de veiligheidssector overeengekomen zullen
worden. MINUSMA en Nederland zullen bij de voorbereidingen voor die
Nationale Conventie betrokken worden.
De Nederlandse ambassade stelt in zijn Meerjaren Strategisch Programma
voor justitiehervormingen hoog op de agenda te zetten. De noodzaak van
justitiehervorming voor de strijd tegen straffeloosheid en corruptie is
essentieel, en gezien de politieke agenda van de nieuwe regering lijken er
kansen te zijn. De Ambassade houdt in haar planning rekening met de
noodzaak de uitvoering van het programma van zeer nabij te volgen, en
een politieke dialoog te voeren op alle mogelijke en nodige niveaus. Het
programma zal er ook op gericht zijn Malinese counterveiling powers
zoals het maatschappelijk middenveld en de media te versterken. Mocht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

57

gaandeweg de uitvoering blijken dat er onvoldoende resultaten geboekt
worden, dan zullen hier consequenties aan verbonden worden.
Ook de EU heeft een programma dat is gericht op de justitie sector als
onderdeel van het in april aangenomen State Building Contract (SBC). Het
SBC is gebonden aan condities en indicatoren voor de uitvoering van de
feuille de route naar meer democratie en herstel van de rechtsstaat. Mede
op aandringen van Nederland zijn de voorwaarden van het State Building
Contract aangescherpt, en is de betaling van tranches sterker gekoppeld
aan voortgang in het politieke proces (Kamerbrief OS Mali d.d. 25/4).
Vraag 205
Nederland ondersteunt de decentrale overheid en het maatschappelijk
middenveld. Wat is hierin de rol van de Nederlandse ambassade? En hoe
ondersteunt Nederland het lokale maatschappelijk middenveld?
Antwoord
De Nederlandse ambassade identificeert, financiert, monitort en evalueert
activiteiten met zowel de overheid als het internationale en lokale
maatschappelijk middenveld. De identificatie wordt gedaan op basis van
een contextanalyse die eveneens door de ambassade wordt uitgevoerd.
Verder voert de ambassade een politieke dialoog met de regering over de
doelstellingen, strategieën en uitvoering van het beleid. Binnen het
bilaterale programma, beheerd door de Nederlandse ambassade, spelen
de decentrale overheid en het maatschappelijk middenveld een belangrijke rol. Nederland staat bekend om zijn aandacht voor de rol van
Malinese organisaties als actoren in zijn programma.
Vraag 206
Is er voorzien in een civil assessment, zo nee waarom niet, zo ja door wie,
hoe en wanneer zal dit assessment plaatsvinden?
Antwoord
In het afgelopen jaar is bij beleids- en besluitvorming over de Nederlandse inzet in Mali veelvuldig gebruik gemaakt van beschikbare analyses
en assessments. In sommige gevallen ging het daarbij om interne
analyses en in andere gevallen om analyses van externe partners en
organisaties. Er is dan ook niet voorzien in nog een apart civil assessment.
Vraag 207
Wat zijn de precieze doelstellingen van de OS-bijdrage aan MINUSMA?
Antwoord
Er is geen specifieke OS bijdrage voorzien aan MINUSMA. Wel is er een
bilateraal OS-programma van Nederland in Mali. Bij de formulering van
de deelname aan MINUSMA – en met name het civiele deel – is rekening
gehouden met de doelstellingen van het bilaterale OS-programma. Waar
mogelijk wordt complementariteit en synergie gezocht tussen de
activiteiten van MINUSMA en die van het bilaterale OS programma. Dit
vindt zijn meest concrete uitwerking op het gebied van training door
Nederlandse politiemensen binnen MINUSMA aan de Malinese politiediensten op het gebied van hun rol in de strafrechtketen. Het Nederlandse
bilaterale Veiligheid en Rechtsorde programma heeft tot doel via
interventie in de Justitieketen die strafrechtketen te versterken.
Vraag 211
Kunt u concretiseren onder welke voorwaarden Nederland evt. zal
aanhaken bij initiatieven gericht op de wijdere regio? Doelt u hierbij op
militaire en/of financiële steun van dergelijke initiatieven? Wat is de
maximaal bespreekbare inzet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

58

Antwoord
Zowel door de VN als door de EU worden activiteiten uitgevoerd om de
regionale dimensie van de problematiek aan te pakken (onder andere
UNODC, UNOWA, EUCAP Sahel Niger). Ook worden in het kader van de
Sahelstrategieën (VN en EU) programma’s in de Sahellanden uitgevoerd.
Het is op dit moment niet mogelijk concreet aan te geven onder welke
voorwaarden Nederland eventueel bij dergelijke programma’s zal
aansluiten; voor Nederland is het in elk geval belangrijk dat synergie
wordt gezocht tussen veiligheid en ontwikkeling en dat de leidende rol
van regionale actoren centraal staat.
Vraag 212
Welke bijdrage gaat Nederland concreet leveren om de stabiliteit en
duurzame ontwikkeling in het noorden op gang te brengen?
Antwoord
MINUSMA heeft als mandaat de belangrijke bevolkingscentra te helpen
stabiliseren. Voor een duurzame bijdrage aan de stabiliteit zal MINUSMA
de Malinese regering eveneens gaan ondersteunen bij de hervorming van
leger en politiediensten. De Nederlandse deelname aan MINUSMA is erop
gericht de effectiviteit van MINUSMA te vergroten.
Het Nederlandse ontwikkelingsprogramma heeft een regionale focus
rondom de Binnen Delta en de Niger Bocht. Dit gebied ligt voor een groot
deel in het noorden van Mali. Daarnaast ondersteunt Nederland op
verschillende manieren de terugkeer van de overheid naar het noorden.
Voorbeelden zijn het leveren van landbouwinputs, toegang tot water in
Gao en het herstel van de Justitiesector.
Vraag 213
Hoeveel en welke Afrikaanse landen nemen deel aan het ACOTA
programma?
Antwoord
In totaal nemen 25 Afrikaanse landen deel aan het African Contingency
Operations Training and Assistance programma: Benin, Botswana,
Burkina Faso, Burundi, Djibouti, Ethiopië, Gabon, Ghana, Kameroen,
Kenia, Malawi, Mali, Mauritanië, Mozambique, Namibië, Niger, Nigeria,
Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia en
Zuid-Afrika.
Vraag 214
Nemen Nederlandse instructeurs deel aan het Amerikaanse ACOTA
programma? Zijn er andere programma’s of oefeningen zoals Flintlock,
waaraan Nederlandse troepen deelnemen?
Antwoord
Ja. In 2013 verzorgden Nederlandse instructeurs trainingen in Burundi en
Uganda. Daarnaast is de financiële bijdrage van Nederland aan ACOTA in
2013 geoormerkt voor training van soldaten uit onder andere Benin,
Burundi, Burkina, Ethiopië en Senegal ten behoeve van inzet in de African
Union Mission in Somalia (AMISOM), de Multidimensional Integrated
Stabilisation Mission in Mali (MINUSMA) en de United Nations Interim
Security Force for Abyei (UNISFA, grens Sudan/Zuid-Sudan). Langs de
West-Afrikaanse kust heeft Nederland met de Zr. Ms. Rotterdam deelgenomen aan het Africa Partnership Station-initiatief. Dit betreft een
Amerikaans programma onder Africom (U.S. African Command) ter
verbetering van de maritieme veiligheid in West-Afrika. Ook deed
Nederland in 2013 mee aan de Flintlock-oefeningen in Burkina Faso en
Mauritanië.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

59

Vraag 216
Wat is de huidige bezetting van de Nederlandse ambassade in Bamako,
zal deze bezetting tijdens de duur van de missie toenemen, zo ja op welke
wijze, zo nee waarom niet?
Antwoord
De huidige bezetting van de Nederlandse ambassade in Bamako bestaat
uit de Chef de Poste, Plaatsvervangend Chef de Poste/Hoofd Ontwikkelingssamenwerking, OS-themadeskundigen op het gebied van water,
gezondheidszorg, voedselzekerheid/handel alsmede een politiek secretaris. Sinds enige tijd is een Defensie attaché aan de post toegevoegd.
Daarnaast werkt op de ambassade een aantal Malinese beleidsmedewerkers plus consulaire/financiële staf. De personele capaciteit op het
thema veiligheid en rechtsorde zal worden uitgebreid. De vertrekkende
themadeskundige op het gebied van voedselzekerheid zal na vertrek niet
meer worden opgevolgd.
Al naar gelang de actuele behoeften zal de bezetting van de ambassade
nader worden aangepast.
Vraag 217
Waaruit bestaat de expertise van de civiel deskundigen die meegaan in de
missie?
Antwoord
De vraag naar specifieke expertise van MINUSMA zal hierbij leidend zijn.
NL heeft reeds aangeboden specifieke civiele expertise te kunnen leveren
op het gebied van veiligheidssectorhervormingen, gender, rechtsstaatontwikkeling, bescherming van burgers (Protection of Civilians). Ook wordt
gekeken naar de mogelijkheid een civiele bijdrage aan te bieden op het
gebied van bescherming van cultureel erfgoed.
Vraag 218
«Op het gebied van menselijke veiligheid (human security) ondersteunt
Nederland de verificatie van mensenrechtenschendingen door een lokale
organisatie». Om welke lokale organisatie gaat het hier?
Antwoord
Het gaat om de Malinese NGO Clinique Juridique Deme So.
Vraag 220
Wanneer verwacht u dat de organisatiestructuur van MINUSMA is
geformaliseerd?
Antwoord
Het resultaatgeoriënteerd budget voor medio 2013–medio 2014 bevat
tevens de voorgestelde organisatiestructuur van MINUSMA. Dit voorstel
ligt nu voor aan de Vijfde Commissie (Financiën) en zal waarschijnlijk eind
dit jaar worden aangenomen in de AVVN. De VN verwacht dat MINUSMA
in het voorjaar van 2014 grotendeels gevuld is.
De Chief Security Advisor en de Chief of Staff rapporteren rechtstreeks
aan de Speciaal Gezant van of the Secretaris-Generaal (SRSG). Direct
onder de SRSG zijn de Heads of Field Offices, Communication and Public
Information Division, de Protection of Civilians Unit, en de Conduct and
Discipline Unit geplaatst. Onder de SRSG vallen twee plaatsvervangend
SRSG’s, de Force Commander, de Police Commissioner en de Mission
Support afdeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

60

Vraag 223
Kunt u het «wisselend succes» over de regionale aanpak toelichten en
concretiseren? Op welke terreinen is sprake van succes en op welke
terreinen loopt men tegen muren op?
Antwoord
Tijdens een recente top (14 november jl.) in Rabat (Marokko) over «border
security» werd een verklaring aangenomen door ministers van 19
aanwezige Sahel- en Maghreblanden over de oprichting van een
gezamenlijk trainingscentrum op het gebied van grensbeveiliging. Dit
initiatief onderstreept eens te meer het groeiende bewustzijn bij landen in
de regio dat de jihadistische dreiging alleen het hoofd kan worden
geboden indien op veiligheidsgebied intensief wordt samengewerkt.
Samenwerkingsverbanden in de Sahelregio zijn tot heden weinig
succesvol verlopen, met uitzondering van enige vooruitgang op het
gebied van voedselveiligheid en economische samenwerking.
De EU- en VN Sahelstrategie bieden een kader voor regionale samenwerking, maar zullen nog nader moeten worden ingevuld. Uitdaging zal
dan vooral zijn te komen tot daadwerkelijk regionale activiteiten, en niet
slechts programma’s gericht op individuele lidstaten.
Vraag 224
Kunt u aangeven wat de oorzaak is van de ineffectieve veiligheidssamenwerking tussen Algerije, Mali, Mauritanië en Niger, ondanks de oprichting
van een joint chiefs of staff committee?
Antwoord
Op 21 april 2010 werd het Joint Military Staff Committee opgericht door
Algerije, Mali, Mauritanië en Niger, met als basis Tamanrasset in Algerije.
Doel was/is anti-terrorisme coördinatie en het tegengaan van ontvoeringen en smokkel.
De samenwerking is om verschillende redenen nooit goed van de grond
gekomen. De geringe militaire input van Mali, Niger en Mauritanië
tegenover relatieve grootmacht Algerije betekende dat een gemeenschappelijk commandocentrum maar weinig meerwaarde had. Ook de politieke
wil tot militaire samenwerking ontbrak.
Vraag 225
Kunt u toelichten waarom Tunesië en Libië geen deel uitmaken van dit
joint chiefs of staff committee? Op welke wijze worden Tunesië en Libië
betrokken bij de pogingen de veiligheidssituatie van de gehele regio te
verbeteren?
Antwoord
Tunesië maakt geen deel uit van het joint chiefs of staff committee (JCSC)
omdat het de situatie in Mali (tot voor kort) als een extern probleem zag.
Deelname aan de JCSC wordt momenteel echter heroverwogen. Voor
Libië zijn de exacte redenen voor niet-deelname niet bekend. Aangenomen wordt dat de redenen voor niet-deelname te maken hebben met
de beperkte capaciteit van leger, politie en veiligheidsdiensten die in de
eerste plaats nodig is om de slechte veiligheidssituatie binnen de eigen
grenzen te verbeteren.
Overigens wil dat niet zeggen dat Libië en Tunesië momenteel niet actief
zijn in regionale veiligheidsinitiatieven. Onlangs (14 november jl.) hebben
19 Sahel en Maghrebstaten, waaronder Libië en Tunesië, besloten tot de
oprichting van een gezamenlijk trainingscentrum voor grensbeveiliging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

61

Voorts zijn Tunesië en Libië lid van het door de VS geleide TSCTP (Trans
Saharan Counter Terrorist Partnership) en van de «5 + 5», een economisch
en veiligheidsoverleg van 10 Europese en Arabische landen rond de
Middellandse Zee.
Vraag 226
In hoeverre zijn de landen in de regio reeds betrokken in de voorbereidingen die getroffen worden voorafgaand aan de missie?
Antwoord
Nederland heeft de buurlanden reeds geïnformeerd over de voorgenomen
missie. Samenwerking met deze landen is essentieel, niet alleen omdat
landen als Senegal en Guinee grote contingenten aan MINUSMA leveren,
maar ook omdat grensbewaking (bijvoorbeeld de grens Mauritanië-Mali)
en vluchtelingenopvang een sterke regionale component hebben.
Daarnaast is samenwerking met de buurlanden van belang vanwege
logistieke steun (bijvoorbeeld het verkrijgen van overvliegvergunningen).
Vraag 227
Is het waar dat de grenzen van Mali niet overgestoken mogen worden
door MINUSMA-militairen? Geldt dat ook voor de Franse militairen en
commando’s die geen MINUSMA-militairen zijn?
Antwoord
De Area of Operations van MINUSMA is beperkt tot Mali. Over de Area of
Operations van andere landen doet het kabinet geen uitspraken.
Vraag 228 en 229
Vraag 228
Ziet u een gevaar dat militaire interventie in Mali kan leiden tot onrust in
naburige landen?
Vraag 229
Kunt u per buurland van Mali aangeven hoe zij aankijken tegen de
MINUSMA-missie en de Franse parallel force? Hebben zij hier zorgen over
geuit? Zo ja, welke?
Antwoord op vraag 228 en 229
Voor zover sprake is van onrust in naburige landen, is deze vooral gelieerd
aan interne politieke processen in die landen, zoals in Burkina Faso,
Mauritanië en Niger. Van een direct verband met de militaire interventie is
tot heden niets gebleken. Wel heeft militair ingrijpen in het noorden van
Mali ertoe geleid dat jihadistische strijders voor een deel naar naburige
landen zijn uitgezwermd.
De landen in de regio hebben zowel het Franse militaire ingrijpen in
januari als de opbouw van de Afrikaanse troepenmacht AFISMA (nu
MINUSMA) verwelkomd. Daarnaast hebben veel landen in de regio
bijgedragen aan AFISMA. Senegal, Burkina Faso en Niger dragen bij aan
MINUSMA. Mauritanië overweegt een dergelijke bijdrage.
Vraag 230
Welke relatie ziet u tussen de burgeroorlog in Libië en de interventie van
de NAVO daarin en de militaire strijd die na het instorten van het Libische
regime is ontstaan in Mali?
Antwoord
De positie van de Toearegrebellen en terroristische groeperingen zoals
AQIM en MUJAO werd versterkt door de terugkeer naar noord-Mali van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

62

zwaarbewapende Toearegs die voor het Khaddafi-regime hadden vochten.
De strijd tegen het, toch al verzwakte, Malinese leger kon hierdoor in korte
tijd worden beslecht. De crisis in Mali kent echter ook andere meer
fundamentele oorzaken waaronder extreme armoede, hoge werkeloosheid, corruptie, een gebrekkig functionerende overheid, een mislukte
decentralisatie en een grote kloof tussen burger en overheid als gevolg
van een slecht functionerend democratisch systeem.
Vraag 231
Welke mogelijke scenario’s ziet u in de voortgang van het vredesoverleg
Ouagadougou?
Antwoord
Het vredesakkoord van Ouagadougou is een interim akkoord dat tot doel
heeft verkiezingen mogelijk te maken. Het biedt tevens een kader voor
vervolgstappen. Het verloop van de besprekingen is tot nu toe moeizaam
en traag. De partijen bevinden zich in een voorfase waarin aan een aantal
condities moet worden voldaan alvorens de partijen echt inhoudelijk
kunnen gaan praten.
Het vredesoverleg in Ouagadougou vindt plaats met de MAA, HCUA en
MNLA. Parallel wordt gesproken met zelfverdedigingsgroepen van andere
noordelijke gemeenschappen. De genoemde drie groeperingen hebben
geen jihadistische agenda. Het eerste scenario is dat van een overeenkomst, waardoor de drie groeperingen samen met de regering de
stabiliteit en veiligheid in Noord-Mali kunnen bewaken. Het tweede
scenario is dat er geen overeenkomst tot stand komt en behalve jihadistische groeperingen dus ook de genoemde drie groepen actieve strijd
zullen blijven voeren. De taak van de regering om dan toch stabiliteit en
veiligheid te garanderen zal dan heel zwaar worden.
Het meest waarschijnlijke scenario is het bereiken van een akkoord over
een soort tijdelijke veiligheidsgarantie voor Noord-Mali (door internationale gemeenschap) om binnen een gestelde periode via een intensieve
verzoeningsdialoog met gemeenschappen in het noorden afspraken te
maken over een sociaal contract gebaseerd op een investeringsprogramma ter bevordering van economische groei, gefaciliteerd door een
effectief gedelegeerd bestuursmodel en een door de overheid gegarandeerde rechtsstaat. Een dergelijk sociaal contract kan vervolgens leiden
tot definitieve afspraken over veiligheid.
Vraag 232
Op welke wijze en in welke mate kan dit vredesoverleg het functioneren
van de VN vredesmacht en specifiek door Nederland daarbinnen
beïnvloeden?
Antwoord
Een centrale doelstelling van MINUSMA is de bemiddeling bij politieke
dialoog. Wanneer het vredesoverleg met hulp van MINUSMA constructief
verloopt, zal dit het maatschappelijk draagvlak voor MINUSMA verder
vergroten. Indien, ingevolge vredesonderhandelingen, rebellengroeperingen afzien van geweld, dan neemt de stabiliteit in Mali toe. Dit zal een
positief effect hebben op het realiseren van andere centrale doelstellingen
van MINUSMA zoals ondersteuning van humanitaire hulp en ondersteuning van nationale processen zoals veiligheidssectorhervorming en
verzoening. De Nederlandse militairen, politiefunctionarissen en civiele
deskundigen zullen dan, afhankelijk van hun taken, effectiever kunnen
opereren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

63

Vraag 233
«De ondersteuning van politieke processen moet worden gecombineerd
met de «robuustere» inzet ten behoeve van stabilisering en met de
ontwikkelingsprocessen langere termijn, zoals de hervorming van de
veiligheidsinstituties.» Wat wordt bedoeld met een »robuustere» inzet?
Antwoord
Met robuuste inzet wordt bedoeld dat MINUSMA conform
VNVR-Resolutie 2100 alle noodzakelijke middelen mag gebruiken, binnen
zijn capaciteiten en gebied van ontplooiing, om zijn mandaat te implementeren, waaronder de bescherming van de burgerbevolking, en het
stabiliseren van de belangrijkste bevolkingscentra en het nemen van
actieve stappen om de terugkeer van gewapende elementen naar deze
centra te voorkomen.
Vraag 234 en 252
Vraag 234
Hoe ziet het organogram van de commandovoering eruit inclusief de
positie van de Nederlandse Commandant der Strijdkrachten (CdS) en de
(eventueel) voor deze missie benodigde tolken?
Vraag 252
Als MINUSMA nog geen formele organisatiestructuur heeft, betekent dit
dat er geen bevelsketen is?
Antwoord op vraag 234 en 252
MINUSMA werkt volgens een organisatiestructuur die formeel nog moet
worden bekrachtigd door het aannemen van de begroting 2013–2014. Ook
heeft MINUSMA een bevelsketen.
De CDS behoudt Full Command over de Nederlandse eenheden. In de staf
van de Force Commander wordt een aantal Nederlandse officieren op
sleutelposities geplaatst. De hoogste officier is een kolonel, die aan het
hoofd staat van de planning en uitvoering van alle militaire operaties. Hij
treedt namens de CDS op als Red Card Holder. Deze officier spreekt
vloeiend Frans en is het aanspreekpunt van de CDS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

64

Vraag 244 en 254
Vraag 244
Wat wordt bedoeld met een «multidimensionale en decentrale opzet van
de organisatie» van MINUSMA? Op welke wijze kan een dergelijke
organisatie van de missie bijdragen aan meer samenhang?
Vraag 254
Wat is de samenhang tussen de politieke en de militaire strategie binnen
MINUSMA, staat de militaire strategie in dienst van de politieke strategie
en zo ja, op welke wijze is dat gewaarborgd?
Antwoord op vraag 244 en 254
De multidimensionale opzet van MINUSMA komt tot uiting in de vier
prioritaire doelstellingen van de missie: 1) politieke verzoening, 2) stabilisatie in het noorden, 3) burgerbescherming, mensenrechten en justitie en
4) early recovery in het noorden van Mali.
De decentrale opzet van de missie komt tot uiting in het opzetten van
regionale hoofdkwartieren in de grotere steden in het noorden. De SRSG
stuurt MINUSMA aan. Hij bevordert, in samenwerking met de regionale
hoofdkwartieren, de samenhang en de realisatie van de verschillende
doelstellingen van de missie.
Het mandaat van MINUSMA richt zich op het creëren van stabiliteit zodat
de roadmap voor transitie ten uitvoer kan worden gebracht. De roadmap,
voortvloeiend uit het Ouagadougou-akkoord, heeft als doel het herstellen
van democratie en stabiliteit in het land. Twee sporen zijn daarbij van
belang: a) de vredesonderhandelingen tussen regering en de groepe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

65

ringen in het noorden van Mali en b) de hervorming van de Malinese
staat. V.w.b. dit laatste kan gedacht worden aan hervormingen binnen
leger, politie en justitie, maar ook aan hervormingen in het staatsbestel
zelf.
De militaire component van MINUSMA draagt bij aan de benodigde
stabiliteit voor uitvoer van de roadmap.
Vraag 246
Wat zijn de oorzaken en de aard van de gevaren waartegen burgers in
Mali beschermd moeten worden? Zijn, mede vanwege het Protection of
Civilians mandaat van MINUSMA, de oorzaken en de aard van de gevaren
voor burgers in Mali onderzocht in de defensie verkenningen en
assessment? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
De aard van de dreiging tegen burgers in Mali wisselt, maar hangt veelal
samen met het gewapend conflict dat in Mali gaande is. Hoewel geweld
tegen de burgerbevolking is afgenomen met de komst van MINUSMA is
er nog steeds sprake van geweld tegen burgers, zoals wraakacties,
mensenrechtenschendingen en seksueel geweld. Ook worden burgers
slachtoffer van aanslagen die tegen het Malinese leger of de internationale troepen gericht zijn. Deze problematiek is onderzocht in de
interdepartementale verkenningsmissie naar Mali.
Vraag 247 en 306
Vraag 247
Op welke wijze gaat de Nederlandse militaire bijdrage aan MINUSMA een
bijdrage leveren aan de bescherming van burgers?
Vraag 306
Hoe draagt de Nederlandse bijdrage aan de »inlichtingenketen» bij aan de
»development» en de veiligheid van Malinese burgers?
Antwoord op vraag 247 en 306
De inlichtingenproducten stellen MINUSMA beter in staat haar doelstellingen te behalen. Eén van deze doelstellingen is bescherming van
burgers. MINUSMA zet hier onder meer op in door het in kaart brengen
van dreigingen en het opzetten van een early warning systeem. Een
veiliger omgeving biedt daarnaast een betere uitgangspositie voor
MINUSMA-activiteiten ten behoeve van politieke dialoog en verzoening.
Vraag 248, 250, 258, 259, 272 en 273
Vraag 248
Heeft MINUSMA een Protection of Civilians Strategie?
Vraag 250
Wat wordt er precies verstaan onder de inzet van «noodzakelijke
middelen» als het gaat om de burgerbescherming door MINUSMA?
Vraag 258
Over welke capaciteiten in het kader van protection of civilians beschikken
MINUSMA en de Malinese regering?
Vraag 259
Op welke wijze zal MINUSMA burgerslachtoffers monitoren, identificeren
en (eventueel) compenseren en hierover publiceren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

66

Vraag 272
Wat is de taak en het mandaat van de «protection of civilians-eenheid»?
Vraag 273
Wat is de taak en het mandaat van de «protection of civilians risk
advisor»?
Antwoord op vraag 248, 250, 258, 259, 272 en 273
De primaire verantwoordelijkheid voor burgerbescherming ligt bij de
Malinese autoriteiten. De strategie van MINUSMA voor bescherming van
burgers wordt op dit moment verder uitgewerkt.
MINUSMA werkt nu op basis van de algemene strategie voor
bescherming van burgers voor VN-vredesmissies (operational concept
Protection of Civilians 2010). Die strategie is gericht op drie domeinen:
• beschermen via het civiel-politieke domein (dialoog, verzoening);
• beschermen tegen fysiek geweld tegen burgers;
• creëren van een veilige omgeving (capaciteitsopbouw/institutionele
hervorming).
Op basis van deze algemene uitgangspunten ontwikkelt elke vredesmissie
met burgerbescherming in het mandaat een eigen, op maat gemaakte,
missie-brede strategie, in overleg met belangrijke partners en met
inachtname van het mandaat van reeds aanwezige actoren. De Protection
of Civilians strategie van MINUSMA zal ook gelinkt worden aan de
algehele strategie van de missie.
In het mandaat van MINUSMA is opgenomen dat de missie gautoriseerd
is om «all necessary means, within the limits of its capacities and areas of
deployment» te gebruiken om het mandaat, inclusief burgerbescherming,
ten uitvoer te brengen.
Een Protection of Civilians Unit maakt onderdeel uit van MINUSMA en
valt direct onder de SRSG. Deze eenheid ondersteunt de verschillende
onderdelen van de missie om met een gedeelde strategie fysiek geweld
tegen burgers te voorkomen. Tevens brengt deze eenheid de belangrijkste
dreigingen in kaart en brengen teams van MINUSMA daarvoor bezoeken
aan diverse steden in de regio. De unit wordt geleid door de Protection of
Civilians Risk Advisor. Deze werkt ook nauw samen met de staf van de
force commander, om te voorkomen dat de missie zelf tijdens operaties
de bevolking schade berokkent (do not harm principe). Hiermee wordt op
geïntegreerde wijze binnen de missie samengewerkt op het vlak van
protection of civilians.
MINUSMA streeft naar het versterken van de capaciteiten van de Malinese
autoriteiten om de door gewapend conflict getroffen burgerbevolking te
beschermen en te reageren op conflict-gerelateerd seksueel geweld,
gender based violence en grove schendingen van kinderrechten.
MINUSMA zet in op het ondersteunen van Malinese overheid op het
gebied van bewustwording, capaciteitsopbouw, aanwezigheid in
afgelegen gebieden en terugkeer van de overheidsfunctie.
Vraag 249
Op basis van welke overwegingen heeft China besloten deel te nemen aan
MINUSMA?
Antwoord
China wil actief blijven deelnemen aan VN-vredesmissies en wil de
VN-vredesinspanningen bevorderen om vrede en veiligheid wereldwijd te
handhaven. China’s deelname aan MINUSMA past in dit beeld. China is al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

67

geruime tijd actief in Afrika. Het is de belangrijkste handelspartner voor
Mali, importeert Malinees katoen en is er actief in infrastructuur,
landbouw en mijnbouw.
China draagt substantieel bij aan MINUSMA met voor de eerste keer een
gevechtseenheid, een veldhospitaal en de bescherming van het regionale
VN-hoofdkwartier. Dit is de grootste Chinese bijdrage aan een
VN-vredesmissie ooit.
De ontplooiing van Chinese troepen staat gepland op 3 december 2013.
Vraag 251
Wat wordt er gedaan om mensenrechtenschendingen van het Malinese
leger te voorkomen?
Antwoord
Nederland financiert sinds oktober 2012 een programma van UN Women
dat tot doel heeft het Malinese leger (evenals politiediensten) te trainen op
het gebied van preventie van Gender Based Violence. Dit programma ging
van start vóór er sprake was van EUTM Mali. De bataljons die sinds 2013
door EUTM getraind worden, doorlopen eerst het UN Women
programma. EUTM heeft een bredere mensenrechtenmodule in zijn
curriculum, dat voortbouwt op de kennis die de militairen in de UN
Women training hebben opgedaan.
Nederland overweegt een Security Sector Reform expert aan te bieden
aan MINUSMA.
Vraag 255
Wat zijn de rules of engagement van de Nederlandse militairen en op
welke wijze zijn deze afgestemd op protection of civilians?
Antwoord
Het kabinet doet om veiligheidsredenen geen uitspraken over de Rules of
Engagement. Het mandaat van MINUSMA zoals opgenomen in Resolutie
2100 omvat onder andere als taak de bescherming van burgers, waarbij
de primaire verantwoordelijkheid ligt bij de autoriteiten van Mali. Het
mandaat, inclusief deze taak, is vertaald in Rules of Engagement.
Vraag 256
Wat is de impact op het succes van de missie nu de missie nog kwantitatief en kwalitatief nog niet op sterkte is? Wat zijn de vooruitzichten?
Antwoord
De uitrol van een logistiek complexe missie als MINUSMA, in een land zo
groot en onherbergzaam als Mali, vergt tijd. De missie is hier nu volop
mee bezig. Het is dus nog te vroeg om van het succes van de missie te
spreken. Niettemin heeft MINUSMA op het gebied van korte termijn
doelstellingen een goede start gemaakt: de organisatie van verkiezingen is
goed verlopen, ondersteuning van humanitaire hulp is direct van start
gegaan en de ondersteuning van de politieke dialoog is voortvarend
opgepakt.
Het feit dat de missie nog niet op volledige sterkte is, beïnvloedt de
reikwijdte en de impact van de missie. MINUSMA werkt volgens het
olievlekprincipe waarbij de missie zich eerst concentreert op stabilisering
van de belangrijkste steden. Wanneer de capaciteit van de missie
toeneemt, breidt de focus zich uit naar kleinere steden. De voortgang in
militaire opbouw van MINUSMA bepaalt overigens mede het tempo
waarop operatie Serval wordt afgeslankt: dit zijn communicerende vaten.
Gezamenlijk zorgen MINUSMA en operatie Serval dus voor de militaire

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

68

aanwezigheid die nodig is om te voorkomen dat de situatie in Mali
opnieuw verslechtert. De VN is intussen druk doende om aanvullende
militaire en civiele capaciteiten te werven voor MINUSMA.
Vraag 257 en 323
Vraag 257
Onder welke voorwaarden draagt Nederland gevangenen over aan de
Malinese autoriteiten en hoe waarborgt Nederland een faire berechting en
behandeling van deze gevangenen?
Vraag 323
Wat zijn de rules of engagement voor special forces? Zijn zij gemachtigd
mensen gevangen te nemen? Op welke wijze is een adequate behandeling
van deze gevangenen gegarandeerd?
Antwoord op vraag 257 en 323
De door de VN vastgestelde ROE gelden voor alle eenheden van
MINUSMA, inclusief de special forces. Deze staan detentie toe. Detentie
en overdracht van personen geschiedt in overeenstemming met de
richtlijnen van de VN. Deze bevatten uitgebreide voorschriften over de
behandeling van gedetineerde personen. Deze moeten onder alle
omstandigheden op een humane manier worden behandeld. De richtlijnen schrijven ook voor dat gedetineerden zo snel mogelijk worden
overgedragen aan de Malinese autoriteiten. Een uitzondering hierop
vormt de situatie waarin er zwaarwegende redenen zijn om aan te nemen
dat mensenrechten van personen die worden overgedragen zullen
worden geschonden. In een dergelijke situatie moeten gedetineerden
worden vrijgelaten. De VN heeft met Mali een overeenkomst gesloten
waarin garanties worden gegeven over de behandeling van overgedragen
personen. Hierin heeft Mali zich onder andere verplicht om alle rechten te
respecteren die zijn neergelegd in het VN Verdrag inzake Burgerlijke en
Politieke Rechten, waaronder het recht op een eerlijk proces. Ook is
vastgelegd dat MINUSMA personeel en het ICRC toegang hebben tot
overgedragen personen.
Vraag 260, 264 en 271
Vraag 260
Zijn gender-aspecten, de positie van vrouwen en de impact van het
conflict op vrouwen in Mali meegenomen in de fact finding missie? Hoe
relateert de artikel 100 brief aan de bevindingen op dit gebied?
Vraag 264
Tijdens het debat over het Budget Internationale Veiligheid op
11 november jongsleden zei de minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking dat gender altijd in crisisbeheersingsoperaties wordt meegenomen. In hoeverre is dat ook in deze missie naar Mali
het geval?
Vraag 271
Is een gender-adviseur onderdeel van het wensenlijstje van posities dat de
minister aan de Verenigde Naties aanbiedt?
Antwoord op vraag 260, 264 en 271
Het mandaat van MINUSMA, zoals vervat in VNVR-Resolutie 2100, stelt
expliciet dat de missie gender als een horizontaal onderwerp bij de
uitvoering van het mandaat dient te behandelen. Voorts wordt MINUSMA
geacht de Malinese autoriteiten te assisteren bij het zekerstellen van de
participatie van vrouwen op alle niveaus en bij het stabilisatieproces, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

69

nationale politieke dialoog en het verkiezingsproces. Het kabinet acht dit
van groot belang en zal dan ook een genderadviseur aan MINUSMA
aanbieden. Verder draagt Nederland via UN Women bij aan gendertraining van het Malinees leger en politie. Wat betreft de specifieke
politiecomponent draagt UNPOL zelf zorg voor de gendertrainingen van
het personeel. De Nederlandse deelnemers aan UNPOL zullen in het
opwerktraject extra aandacht besteden aan het thema gender.
Vraag 261, 262, 265, 266, 267, 269
Vraag 261
Aangezien gender een vast en nadrukkelijk onderdeel is van het Toetsingskader uit 2009, hoe relateert de Nederlandse inzet van de commando’s
aan de participatie van vrouwen, impact op vrouwen en andere aspecten
van genderbeleid?
Vraag 262
Aangezien gender een vast en nadrukkelijk onderdeel is van het Toetsingskader uit 2009, hoe relateert de Nederlandse inzet van het intelligencecontingent aan de participatie van vrouwen, impact op vrouwen en
andere aspecten van genderbeleid?
Vraag 265
In hoeverre worden de commando’s in de voorbereiding van de missie
getraind op genderspecifieke aspecten en de kansen voor de uitvoering
van VNVRR 1325?
Vraag 266
In hoeverre wordt het intelligence-contingent in de voorbereiding van de
missie getraind op genderspecifieke aspecten en de kansen voor de
uitvoering van VNVRR 1325?
Vraag 267
In hoeverre worden marechaussee in de voorbereiding van de missie
getraind op
genderspecifieke aspecten en de kansen voor de uitvoering van VNVRR
1325?
Vraag 269
Erkent u het belang dat de Marechaussee en Politie Nederland wat betreft
gender dezelfde training moeten ontvangen in het opwerktraject naar de
missie?
Antwoord op vraag 261, 262, 265, 266, 267, 269
Nederland levert een samenhangende bijdrage aan de inlichtingencapaciteit van MINUSMA. De Nederlandse bijdragen richten zich primair op
het vergaren, verzamelen, verwerken en analyseren van informatie om de
effectiviteit van de missie te vergroten. Gender aspecten maken hiervan
deel uit. Daarnaast zijn er gender specialisten in de staf van MINUSMA
opgenomen.
Gedurende de missiegerichte opleiding van de Marechaussees wordt
aandacht besteed aan het genderbeleid van het Nederlandse kabinet en
het belang van gender in operaties. Bij de opleiding van de functionarissen van de Nationale Politie voor de uitzending naar Mali worden twee
dagen specifiek besteed aan genderaspecten.
Defensie en Veiligheid en Justitie onderschrijven het nut van nauwe
samenwerking tussen de Koninklijke Marechaussee en de Nationale
Politie in het opwerktraject naar een missie, ook op gendergebied. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

70

komende maanden worden tussen Koninklijke Marechaussee en de
Nationale Politie afspraken gemaakt over thema’s waarbij samenwerking
kan plaatsvinden.
Vraag 263 en 268
Vraag 263
Aangezien gender een vast en nadrukkelijk onderdeel is van het Toetsingskader uit 2009, hoe relateert de Nederlandse inzet van Politie Nederland
aan de participatie van vrouwen, impact op vrouwen en andere aspecten
van genderbeleid?
Vraag 268
In hoeverre worden de agenten van Politie Nederland in de voorbereiding
van de missie getraind op genderspecifieke aspecten en de kansen voor
de uitvoering van VNVRR 1325?
Antwoord op vraag 263 en 268
Bij de opleiding van de politiefunctionarissen voor de uitzending naar Mali
wordt twee dagen specifiek aandacht besteed aan genderaspecten. Op
grond van deze training kunnen alle Nederlandse civiele politiefunctionarissen in de missie worden ingezet op dit thema. De inzet van politiefunctionarissen en civiele functionarissen op het terrein van gender wordt op
elkaar afgestemd.
Vraag 270
Erkent u de noodzaak dat alle (30) uit te zenden politiemensen gender,
oftewel het voldoen aan de veiligheidsbehoeftes van mannen en
vrouwen, standaard in het takenpakket van een politieagent thuishoort?
Antwoord
Ja.
Vraag 274
«Het wegnemen van de grondoorzaken van het conflict door middel van
structurele ontwikkeling behoort niet tot de taken van MINUSMA.» En:
«De Malinese autoriteiten zijn eerstverantwoordelijk voor de bescherming
van burgers.» Als de missie niet verantwoordelijk is voor ontwikkeling en
evenmin voor de bescherming van burgers, wat is dan de rol van de
diplomatie en development in de 3D-benadering?
Antwoord
MINUSMA heeft een rol ten aanzien van de bescherming van burgers,
namelijk in die gevallen wanneer de Malinese autoriteiten hiertoe niet in
staat zijn. Het mandaat voorziet hier expliciet in. De structurele ontwikkeling van Mali is geen taak van de stabilisatiemissie MINUSMA maar van
de bredere VN-familie in Mali, in het bijzonder het UN Development
Program (UNDP). Om continuïteit en samenhang van de algehele
VN-inspanningen te waarborgen is de plaatsvervangend Speciaal
Vertegenwoordiger van de Secretaris Generaal, verantwoordelijk voor
civiele en humanitaire zaken van MINUSMA, eveneens de vertegenwoordiger van het UN Country Team in Mali. MINUSMA heeft een belangrijke
rol op het terrein van diplomatie, te weten de bevordering van politieke
dialoog en verzoening.
Vraag 275
Welke bijdrage moeten de civiele deskundigen leveren op het gebied van
gender? Wat zijn de (concreet afrekenbare en verifieerbare) doelstellingen
op gendervlak?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

71

Antwoord
Dat is afhankelijk van de uiteindelijke selectie van de kandidaten die thans
gaande is. Gedacht kan worden aan een bijdrage aan de missie van de
gender-eenheid van MINUSMA. Deze richt zich onder andere op de
beleidsvorming ter verbetering van de participatie van vrouwen in het
politieke proces, op de gender-dimensie in transitional justice
(meerwaarde van vrouwen in verzoeningsproces) en op de hervorming
van de veiligheidssector. Nederland zal afhankelijk van de vraag en de
mogelijkheden bezien of het een bijdrage kan leveren aan de gendertraining van MINUSMA-troepen. Afrekenbare en verifieerbare doelstellingen op het gebied van gender zullen in overleg met MINUSMA worden
uitgewerkt.
Vraag 280 en 332
Vraag 280
Gaat MINUSMA beschikken over Combat Search & Rescue (CSAR)
capaciteit, zodat gewonden snel kunnen worden vervoerd? Zo ja, wie
levert deze capaciteit?
Vraag 332
Wie verzorgt eventuele medische evacuatie voor Nederlandse militairen?
Antwoord op vraag 280 en 332
MINUSMA beschikt niet over Combat Search & Rescue (CSAR) capaciteit,
maar de medische evacuatie (medevac) gebeurt in principe door de lucht.
Daarbij zijn drie trajecten te onderscheiden:
– Voor Forward evacuation (van plaats verwonding naar een medische
faciliteit) wordt gebruik gemaakt van de capaciteit van Serval.
– Voor Tactical evacuation (tussen medische faciliteiten in het gebied) zal
ook gebruik worden gemaakt van Franse capaciteit of van VN
vliegtuigen.
– Voor Strategic evacuation (van medische faciliteiten in het gebied naar
Nederland) zal het CLSK (het Patient Evacuation & Coordination
Center, PECC) worden ingeschakeld.
Vraag 284 en 285
Vraag 284
Welke landen heeft de VN actief benaderd met het verzoek een bijdrage te
leveren aan de transporthelikoptercapaciteit voor militaire acties van
MINUSMA? Welke van deze landen hebben toegezegd een bijdrage te
zullen leveren aan de beschikbare capaciteit van transporthelikopters? Per
wanneer zal de MINUSMA over voldoende transporthelikopter-capaciteit
kunnen beschikken?
Vraag 285
Hoe groot is het tekort aan transporthelikopters en hoe lang verwacht de
regering dat het duurt voordat dit tekort is weggewerkt? Heeft de VN
Nederland daarvoor ook benaderd? Heeft Nederland op enig moment een
aanbod gedaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord op vraag 284 en 285
De VN heeft een behoefte gesteld van twee eenheden transporthelikopters
van vier helikopters per eenheid. De VN heeft veel lidstaten, waaronder de
meeste Europese landen (inclusief Nederland), opgeroepen
transporthelikopter-capaciteit te leveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

72

Tot op heden zijn vier landen voornemens (transport)helikopters te
leveren, te weten Burkina Faso (1x), Niger (1x), Senegal (2x vanaf
december 2013) en Bangladesh (3x vanaf februari 2014).
Aangezien MINUSMA ook behoefte heeft aan gevechtshelikopters heeft
Nederland er, mede uit capaciteitsoverwegingen, voor gekozen deze aan
te bieden.
De VN is voor de levering van transporthelikopters grotendeels afhankelijk
van de bijdrage van VN-lidstaten. Voor civiele inzet worden ook wel
helikopters geleased.
Vraag 286 en 293
Vraag 286
Welke aanzienlijke logistieke uitdagingen kent MINUSMA? Welke
maatregelen worden getroffen om deze uitdagingen te verhelpen? Op
welke termijn kunnen deze logistieke uitdagingen zijn opgelost?
Vraag 293
Kunt u de aanzienlijke logistieke uitdagingen en het tekort aan enablers
toelichten? Wat zal dit betekenen voor Nederland als deze logistieke
problemen niet voor aanvang van de Nederlandse bijdrage zijn opgelost?
Antwoord op vraag 286 en 293
De extreme geografische en klimatologische omstandigheden, de slechte
infrastructuur en lange aanvoerlijnen stellen MINUSMA voor grote
logistieke uitdagingen. Defensie heeft veel ervaring opgedaan tijdens
missies in Irak, Eritrea en Afghanistan die onder vergelijkbare, moelijke
omstandigheden moesten worden uitgevoerd. Deze ervaring wordt
gebruikt bij de inrichting van het logistieke concept zoals het voorzien in
extra voorraden aan bijvoorbeeld water, voeding, reservedelen en
voldoende logistieke ondersteuning. Bij de inrichting van de accommodatie moet rekening worden gehouden met de aanwezigheid van insecten
en andere schadelijke dieren, de hoge temperaturen, harde wind, stof en
wateroverlast. Voor de Apache helikopters zullen extra voorzieningen voor
stalling en onderhoud worden gerealiseerd. Het transportnetwerk binnen
Mali wordt steeds beter ontwikkeld door de verdere uitrol van MINUSMA,
maar blijft een zorg. Nader onderzocht wordt in hoeverre ook gebruik kan
worden gemaakt van Franse transportmodaliteiten.
Het is nog onzeker wanneer MINUSMA over een een kwalitatief en
kwantitatief toereikend transportnetwerk beschikt. Dit zou kunnen leiden
tot vertraging van de ontplooiing. De schaarste aan enablers, zoals
overslagcapaciteit en bulldozers in Mali kan leiden tot een extra behoefte
om capaciteit uit Nederland mee te nemen. Hierover wordt thans overlegd
met de VN.
Vraag 287
Wordt er voldoende vooruitgang geboekt aangaande de kwalitatieve
capaciteit van MINUSMA? Waar liggen de belangrijkste uitdagingen? Wat
zijn de mogelijke gevolgen van onvoldoende vooruitgang op dit terrein?
Antwoord
De kwalitatieve capaciteit van MINUSMA is grotendeels afhankelijk van de
bijdragen van lidstaten. Tijdens de overgang van AFISMA naar MINUSMA
heeft de VN zich ingezet om de VN-troepen aan de standaardeisen voor
VN-personeel en materieel te laten voldoen. Het is gebruikelijk dat de VN
desbetreffende troepen pre-deployment training geeft alvorens zij bij
VN-vredesmissies worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

73

Vraag 290
Hoe verhoudt de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking zich tot de
inzet van UN WOMEN op gender en ontwikkeling?
Antwoord
De recente crisis heeft het belang van het onderwerp gender en ontwikkeling nogmaals onderstreept. De Nederlandse Ambassade en UN
Women trekken samen op in de politieke dialoog op dit onderwerp.
Nederland financiert een UN Women programma dat zich richt op
vrouwen die het slachtoffer zijn geworden van het conflict. Ook richt het
programma zich op de deelname van vrouwen aan het vredesproces.
Vraag 291
Wanneer is er meer duidelijkheid over de samenwerking tussen de nieuwe
regering en MINUSMA, bijvoorbeeld op het terrein van politie en
justitiehervorming? Wanneer worden de betreffende strategische
documenten gepubliceerd?
Antwoord
Tot op heden heeft de Malinese regering nog geen beleidsbrief aan het
parlement aangeboden. Er is dus nog geen formele basis voor overleg.
Desalniettemin is informeel overleg gaande. De geïntegreerde prioritaire
beleidsdoelen die de in Mali opererende VN organisaties en MINUSMA
gezamenlijk nastreven worden uitgewerkt in operationele plannen (zie
beantwoording vraag 1). Vier Task Forces (bestaande uit het VN Country
Team en verantwoordelijke onderdelen van MINUSMA) zijn belast met het
opstellen en uitvoeren van deze plannen, die ook de politie- en justitiesector betreffen. De VN-organisaties en MINUSMA zullen de Malinese
regering hierbij betrekken.
Overkoepelende samenwerking tussen MINUSMA en Malinese autoriteiten alsook tussen VN Country Team en de Malinese regering is
gebaseerd op het door Mali onderschreven mandaat in resolutie 2100.
Daarnaast werken specifieke afdelingen binnen MINUSMA aan een
Memorandum of Understanding (MoU) met hun partners in de Malinese
overheid.
Vraag 292
Welke landen moeten nog een besluit nemen over een mogelijke bijdrage
aan MINUSMA?
Antwoord
Verschillende landen, waaronder een aantal Europese, overwegen een
bijdrage aan MINUSMA. Het kabinet doet echter geen uitspraken over
lopende besluitvormingsprocessen van andere landen.
Vraag 294
Hoeveel rebellen zijn er door de Franse interventie gedood en hoeveel zijn
er gevangengenomen?
Antwoord
Franse eenheden zijn in het kader van de militaire operatie Serval sinds
januari 2013 actief in Mali. Zij werken daarbij nauw samen met strijdkrachten uit Mali en andere landen. Zonder precieze aantallen te noemen,
heeft Frankrijk aangegeven in die operatie enkele honderden terroristen te
hebben gedood. Frankrijk houdt zelf geen gevangenen, maar draagt deze
over aan Malinese autoriteiten. Tot op heden zijn er circa veertig gevangenen overgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

74

Vraag 296
Wat is de exacte definitie van acute veiligheidsdreiging waarop Serval zich
richt? Hoe verschilt die van de missie van MINUSMA?
Antwoord
De opmars van jihadistische rebellen naar het zuiden van Mali begin 2013
vormde de aanleiding voor de start van operatie Serval. Deze operatie
heeft als doel de jihadistische rebellen in noord-Mali uit te schakelen. Voor
deze contra-terrorisme activiteiten hebben Frankrijk en Mali een bilaterale
overeenkomst afgesloten. MINUSMA is een stabilisatiemissie die naast
het stabiliseren van de belangrijkste bevolkingscentra ook is gericht op
ondersteuning van het politieke proces, verzoening, bescherming van
burgers, bescherming van mensenrechten, ondersteuning van gerechtigheid, ondersteuning van humanitaire hulp en de bescherming van
cultureel erfgoed.
Vraag 297
MINUSMA werkt nauw samen met een netwerk van vrouwenleiders. Welk
netwerk wordt hier bedoeld?
Antwoord
Dit is een door de Gender sectie van MINUSMA opgezet netwerk van
vrouwelijke leiders uit de politiek en het maatschappelijk middenveld, die
zich bezighouden met vrede, veiligheid en vrouwenrechten.
Vraag 298
Heeft het kabinet de beschikking over de tekst van de bilaterale overeenkomst tussen Frankrijk en Mali? Zo ja, kan de Kamer daar inzage in
krijgen?
Antwoord
Nee.
Vraag 303
Wat is in financiële zin de omvang van de drugseconomie in Mali?
Antwoord
Statistieken over de omvang van de drugseconomie zijn niet beschikbaar.
Onderzoek geeft aan dat het zeer moeilijk is de omvang van de drugsstromen te schatten. Afgaande op vangsten wordt vermoed dat 10 à 15%
van de cocaïne op de Europese markt via West-Afrika wordt getransporteerd. Schatting is dat tussen 2007 en 2009 jaarlijks zo’n 50 ton cocaïne in
Europa terecht is gekomen.
Sindsdien gaat UNODC uit van een daling van dit volume naar zo’n 15–18
ton per jaar. Deze daling is echter niet zeker, omdat uitgegaan wordt van
extrapolaties op basis van onderscheppingen van transporten, niet van de
daadwerkelijk vervoerde drugs.
Vraag 304
Hoeveel politiemensen worden ingezet op de verschillende genoemde
taken (community policing, grensbewaking, toegang tot justitie, etc.)?
Antwoord
Afhankelijk van de uitkomsten van de selectieprocedure van de VN en de
uiteindelijke plaatsing zullen de politiefunctionarissen zich op de
genoemde taken kunnen richten. Tijdens de opleiding van de politiefunctionarissen komen alle aspecten die zich kunnen voordoen in de missie aan
de orde. Specialiteiten van de Nederlandse politie in missiegebieden zijn
op grond van ervaring: gender, community policing, relatie politie-justitie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

75

het geven van trainingen, waaronder trainingen volgens het train de
trainer-concept, en curriculumontwikkeling.
Vraag 305
Wat wordt verstaan onder het genoemde community policing en wat is
precies de Nederlandse rol daarbinnen?
Antwoord
Community policing in Mali betekent na vele jaren van onrust dat de
relatie tussen politie en burger grotendeels opnieuw moet worden
vormgegeven. Hierbij gaat het om de benaderbaarheid van de politie voor
de burger, en de effectiviteit van de politie naar de burger toe. Het gedrag
en de houding van de politie, maar ook de mate waarin de burger via de
politie toegang heeft tot het rechtssysteem, spelen hierbij een belangrijke
rol.
Community policing werkt toe naar een lokaal betrokken, service gerichte
politie, die de burger een gevoel van veiligheid kan bieden.
De Nederlandse politiefunctionarissen dragen dit model uit via de
instrumenten waarvoor UNPOL MINUSMA mandaat heeft: mentoring,
monitoring, advisering en training. Community policing komt, in meer of
mindere mate, aan de orde in alle posities die Nederland inneemt. Dit
betreft staffuncties binnen MINUSMA, adviesfuncties binnen het Malinese
Directoraat Generaal Politie, de opleidingsschool van de Police Nationale
en overige functies in de regio.
De introductie van community policing is in hoge mate afhankelijk van de
doelstellingen die MINUSMA in samenspraak met de Malinese autoriteiten voor de politie formuleert. Nederland kan hiervoor niet zelfstandig
een traject opstarten.
Vraag 307
Het Budget voor Internationale Veiligheid (BIV) dient ontwikkelingsrelevant te zijn. Hoe dragen de uitgaven voor het vergaren van inlichtingen
aan de ontwikkelingsrelevantie van het BIV?
Antwoord
De VN begeleidt Mali op weg naar een functionerende overheid die
veiligheid en andere diensten aan de bevolking levert in het hele land. De
Nederlandse bijdrage ondersteunt de VN- missie in de eerste fase en
levert een specifieke bijdrage om de VN-missie op de rails te krijgen. Het
vergaren van inlichtingen is een belangrijk onderdeel van de MINUSMAmissie die tot doel heeft de stabilisering van belangrijke bevolkingscentra,
steun voor het herstel van het staatsgezag in heel Mali, bemiddeling bij
politieke dialoog en verzoening, steun bij de organisatie van verkiezingen,
bescherming van burgers en ondersteuning bij humanitaire hulp. Zonder
goede «Intel-functie» is een geïntegreerde aanpak van de VN-missie in
Mali – een enorm groot land – moeilijk te realiseren. In deze context is het
daarmee een goed voorbeeld van een ontwikkelingsrelevante inzet van
deze specifieke militaire capaciteit.
Vraag 309 en 372
Vraag 309
Houdt u rekening met de mogelijkheid dat één of meerdere Apachehelikopters in Mali uitvallen? Wat zijn de consequenties van een dergelijk
scenario, zowel op militair als financieel vlak?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

76

Vraag 372
Klopt het dat herstel, reparatie maar ook verlies uit het BIV gefinancierd
gaan worden en dus niet ten koste gaan van de Defensiebegroting, noch
uit materieel, noch uit personeel?
Antwoord op vraag 309 en 372
De VN verzoekt om drie helikopters. Om uitval van een helikopter te
kunnen ondervangen worden in totaal vier helikopters meegenomen.
In de reactie op de motie Knops/Ten Broeke (TK 32 503, nr. 7) is uw Kamer
geïnformeerd over welke uitgaven aan herstel, reparatie en vervanging
onder het begrip additionele uitgaven vallen. Bij tijdelijke uitval van een
systeem, waarbij deze weer inzetbaar kan worden gemaakt, geldt dat deze
kosten ten laste kunnen worden gebracht van het BIV. Voor het in rekening
brengen van de extra slijtagekosten tijdens en na de missie wordt
verwezen naar de vragen 375 en 376. Op het moment dat verliezen zich
voordoen, zal worden bepaald of, en zo ja hoe het verlies wordt gecompenseerd. Deze werkwijze geldt overigens voor alle hoofdwapensystemen.
Vraag 311
Kan worden gegarandeerd dat Nederlandse militairen te allen tijde –
ondanks het huidige tekort aan transporthelikopters binnen MINUSMA –
aanspraak kunnen doen op ondersteuning of vervoer middels transporthelikopters? Zo nee, welke gevolgen heeft dit voor de veiligheidssituatie
van Nederlandse militairen?
Antwoord
Nee. Als de inzet van Nederlandse eenheden transporthelikopters vereist
en deze niet beschikbaar zijn, past de commandant zijn plannen aan als dit
vanuit het oogpunt van veiligheid nodig is.
Vraag 314
Op welke ervaring baseert het kabinet de veronderstelling dat samenwerking met de Franse eenheden op het gebied van operaties en logistiek
goed mogelijk is?
Antwoord
In de voorbereiding van de Nederlandse deelneming aan MINUSMA zijn
met de Franse generale staf en in het missiegebied afspraken gemaakt
over de samenwerking op logistiek en operationeel gebied. Logistieke
ondersteuning wordt in een afzonderlijke overeenkomst tussen Nederland
en Frankrijk vastgelegd. Wat betreft de operationele ondersteuning vallen
de Nederlandse eenheden terug op afspraken tussen Frankrijk en
MINUSMA.
Vraag 316
Neemt personeel van 1 CIMIC commando deel aan de Nederlandse
bijdrage aan MINUSMA? Zo ja, wat is hun taak?
Antwoord
Ja. 1 Civiel en Militair Interactie Commando (CMI) levert een Stafofficier,
CMI analisten en CMI operators ten behoeve van het ASIFU. Zij gaan
contacten onderhouden met de civiele omgeving en internationale- en
non-gouvernementele organisaties. Hiermee wordt een bijdrage geleverd
aan de situational awareness and understanding en aan de coördinatieen informatiebehoefte van MINUSMA.
Vraag 317
Wat is de precieze relatie tussen AFRICOM en ASIFU, als die er is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

77

Antwoord
Die relatie is er niet.
Vraag 319
Vallen Apache gevechtshelikopters in hun gevechtsfunctie onder het
MUNISMA mandaat?
Antwoord
Ja.
Vraag 320
Waarom zijn er problemen met de logistieke ondersteuning van de VN?
Antwoord
MINUSMA is nog in de opbouwfase. Nog niet alle benodigde logistieke
capaciteit is aanwezig.
Vraag 322
Op welke wijze wordt voorkomen dat het vergaren van inlichtingen
bijdraagt aan onveiligheid van burgers?
Antwoord
Bronbescherming is een vast gegeven bij het vergaren van inlichtingen
Dit is ook het geval bij de inlichtingenvergaring ten behoeve van
MINUSMA. Daarnaast worden de geproduceerde inlichtingen binnen
MINUSMA gedeeld om bij te dragen aan de doelstellingen van
MINUSMA. Een van die doelstellingen is het beschermen van de
burgerbevolking.
Vraag 329 en 330
Vraag 329
Kunt u aangeven hoe de Nederlands «rode kaart-procedure» precies
werkt? Hoe werkt dit bij andere landen? Welke rang heeft de officier die de
rode kaart kan trekken?
Vraag 330
Hoeveel invloed krijgt de red card holder bij het afdwingen van (lucht)steun voor de Nederlandse troepen?
Antwoord op vraag 329 en 330
De hoogste Nederlandse militair in de staf van de Force Commander kan
in opdracht van de CDS een opdracht aan de Nederlandse militairen
verbieden. In de eerste rotatie betreft dit een kolonel. Deze zal zo nodig de
rode kaart trekken, bijvoorbeeld als een Nederlandse eenheid een
opdracht zou moeten uitvoeren zonder te beschikken over voldoende
escalatiedominantie (bijvoorbeeld bewapende helikopters). Het rode
kaarthouderschap wordt met de VN overeengekomen in een note verbale
waarin de missiedeelneming formeel wordt aangekondigd. Nederland is
het enige land dat dit bij de VN ter tafel heeft gebracht.
Vraag 331
Wie leveren de role 2-faciliteiten ((veld)hospitalen)? Waar komen deze
faciliteiten te staan? Wie gaan deze faciliteiten bemannen? Indien de
nationaliteit van het personeel doet vermoeden dat men geen tot weinig
Engels spreekt, hoe wordt dan de communicatie met eventuele Nederlandse gewonden geregeld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

78

Antwoord
China, Nigeria en Togo leveren de Role2 faciliteiten (Level 2 in de VN
organisatie). De faciliteiten worden gestationeerd op de vliegvelden van
Timboektoe (Nigeria), Gao (China) en Kidal (Togo). Daarnaast kan worden
gebruikgemaakt van de Franse Role2 (operatie Serval) op vliegveld Gao.
In Bamako heeft de VN een Malinese medische kliniek ingehuurd, die
voorziet in de Role2 faciliteiten.
Mogelijke taalproblemen zullen worden ondervangen door de Nederlandse patiënten te laten begeleiden door Nederlands geneeskundig
personeel uit de Nederlandse Role1. Als zou blijken dat het om een
structureel probleem gaat, kan dit aanleiding zijn voor een aanvullende
behoefte aan Nederlands geneeskundig personeel.
Het Chinese hospitaal in Gao is nog niet is opgeleverd. De oplevering
staat gepland in januari/februari 2014. De VN voorziet momenteel nog niet
in medische evacuatie capaciteit (medevac). Zolang het Chinese hospitaal
niet is opgeleverd en de VN niet beschikt over medevac capaciteit kan
Nederland gebruik maken van de in Gao aanwezige Franse Role2 en
medevac van operatie Serval.
Vraag 333
Hoe beoordeelt u de VN-commandostructuur, met een generaal uit
Rwanda als Force Commander? Kunt u een appreciatie geven van de
kwaliteiten van en ervaringen met de Force Commander?
Antwoord
De VN commandostructuur van de militaire component is vergelijkbaar
met die van andere militaire missies. De militaire component wordt geleid
door een generaal uit Rwanda, Kazura, die veel ervaring heeft met
operaties binnen de VN. Dat bleek tijdens de verkenningen in het
missiegebied waarbij uitvoerig met generaal Kazura is gesproken. Uit
gesprekken met SRSG Koenders bleek dat hij volledig vertrouwen heeft in
de generaal.
Vraag 335
Wie is de gebiedscommandant rond Gao?
Antwoord
De sectorcommandant van de oostelijke sector is de Senegalese brigadegeneraal Mamadou Sembe. De commandant van Gao en directe
omgeving is de commandant van het Nigeriaanse bataljon verantwoordelijk voor de deelsector Gao, de luitenant-kolonel Barmou Moussa
Salaou.
Vraag 338
Wat zal de afslanking van operatie Serval betekenen voor de medische
evacuatiemogelijkheden in de regio Gao?
Antwoord
Deze heeft geen invloed. Ook na de afslanking van operatie Serval zal Gao
de hoofduitvalsbasis van de Franse troepen blijven. De medevac
capaciteit blijft beschikbaar.
Vraag 339
Is scenario is het denkbaar dat een opdracht van de Force Commander
aan de Nederlandse eenheden door de hoogste Nederlandse militair in de
staf van de Force Commander wordt geblokkeerd?
Antwoord
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

79

Vraag 340
Worden Nederlandse troepen alleen ingezet in regio Gao?
Antwoord
De Nederlandse troepen werken vanuit Gao en richten zich primair op de
provincies Gao en Kidal. Inzet in andere regio’s is niet voorzien maar
wordt niet uitgesloten.
Vraag 341
Is er een personeelsplafond ingesteld als het gaat om de Nederlandse
inbreng in MINUSMA? Zo ja, waarom?
Antwoord
Het aantal functies berust op de initiële inschatting van de capaciteit die
nodig is om de Nederlandse bijdrage te kunnen leveren. Daarnaast
kunnen enkele militairen tijdelijk worden toegevoegd.
Vraag 342
Over welke capaciteiten op het gebied van medevac beschikt Nederland,
respectievelijk MINUSMA en operatie Serval? Wat zijn de risico’s van
ontbrekende capaciteit, in het bijzonder als het gaat om transporthelikopters, voor de Nederlandse militairen?
Antwoord
Nederland beschikt niet over eigen lucht medevac capaciteit. MINUSMA
beschikt nog niet over lucht medevac capaciteit. De VN planning is om op
elke Level 2 faciliteit twee Air Medical Evacution Teams (AMET)
beschikbaar te hebben. Operatie Serval beschikt over lucht medevac
capaciteit met specialistische trauma teams. Deze voldoet aan de
Nederlands eisen ten aanzien van reactietijd en medisch voorzieningen
aan boord.
Vraag 343
Gesteld wordt dat er «geen caveats van toepassing zijn op de inzet van
Nederlandse militairen». Mogen zij dan ook terroristen uitschakelen en/of
doden als dat past binnen het mandaat van de operatie en zij daartoe
opdracht krijgen? Waarom wel/niet?
Antwoord
Ja.
Vraag 345
Waarom levert Nederland geen bijdrage met transporthelikopters, terwijl
de Chinook zeer geschikt is voor medevac en ondersteuning van speciale
operaties?
Antwoord
Transporthelikopters maken niet direct deel uit van de inlichtingenketen.
De inzet van transporthelikopters leidt tot een meerbehoefte aan
personeel. Transporthelikopters kunnen ook door andere landen worden
geleverd of civiel worden ingehuurd.
Vraag 348
Beschikken rebellengroeperingen in Mali over MANPADs? Zo ja, in
hoeverre vormen deze een gevaar voor laagvliegende vliegtuigen en
helikopters van de MINUSMA-troepen? In hoeverre zijn Apaches
kwetsbaar voor deze MANPADs en op welke wijze zijn ze daartegen
bestand? Staat het mandaat toe dat hierop anticipatoir kan worden
ingegrepen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

80

Antwoord
Ja, rebellengroeperingen in Mali beschikken waarschijnlijk over
MANPADs. Er zijn tot dusver geen incidenten geweest waarbij MANPADs
zijn ingezet. MANPADs kunnen een gevaar vormen voor laagvliegende
vliegtuigen en helikopters mits het systeem operationeel is en in handen
is van een opgeleide persoon. Over de kwetsbaarheid van de Nederlandse
Apaches ten opzichte van MANPADs worden om veiligheidsredenen geen
mededelingen gedaan.
Resolutie 2100 autoriseert MINUSMA om alle noodzakelijke middelen te
gebruiken om VN personeel, installaties en materieel te beschermen en
om de veiligheid en bewegingsvrijheid van VN personeel te verzekeren.
Deze bevoegdheid is begrensd door de beginselen van noodzakelijkheid
en proportionaliteit.
Vraag 349 en 360
Vraag 349
Hoe zijn de Nederlandse troepen uitgerust op de asymmetrische
geweldsdreiging van bijvoorbeeld IED’s en zelfmoordterroristen?
Vraag 360
Waarom zal de capaciteit van «enige IED-deskundigen» niet direct, maar
pas bij
toenemende dreiging worden versterkt, indien er nu al een matige
dreiging is van het gebruik van IED’s? Dient niet alles op alles te worden
gesteld eventuele slachtoffers te voorkomen, ook al is de dreiging
«matig»?
Antwoord op vraag 349 en 360
Gewapende jihadistische groeperingen beschikken over de capaciteit om
Improvised Explosive Devices (IED’s) te plaatsen. De MIVD oordeelt dat de
dreiging van het gebruik van IED’s door jihadistische groeperingen
vooralsnog matig is. Bij bezoeken aan het missiegebied is gebleken dat de
bevolking helpt bij het zoeken naar IEDs. Er wordt afdoende personele en
materiële capaciteit meegenomen om de IED-dreiging het hoofd te
kunnen bieden. Indien de dreiging toeneemt, zal die capaciteit vanuit
Nederland worden versterkt.
Het voorkomen van slachtoffers heeft hoge prioriteit, maar kan nooit
worden gegarandeerd. De tot nu toe genomen maatregelen berusten op
een risico afweging, waarbij de risico’s zo goed als mogelijk zijn
verminderd en de resterende risico’s na beschouwing aanvaardbaar zijn
bevonden. Bij het huidige dreigingsniveau is de aanwezigheid van
aanvullende IED-deskundigheid niet noodzakelijk. Bij verandering in de
dreiging zal een nieuwe risicoafweging worden gemaakt. Op uitrusting of
wijze van optreden wordt vanwege veiligheidsredenen niet ingegaan.
Vraag 350
Waarom zei de minister van Defensie dat «het dreigingsniveau in Mali
matig is», terwijl de brief stelt dat er geen sprake is «van een dreiging van
een groot gewapend conflict», maar wel «een dreiging van terroristische
activiteiten», waarbij «korte, hevige gevechtscontacten ... niet zijn
uitgesloten?»
Antwoord
Het vredesproces heeft de kans op een groot gewapend conflict in Mali
verkleind. De huidige dreiging bestaat voornamelijk uit de aanwezigheid
en de activiteiten van terroristische groeperingen. Het dreigingsniveau

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

81

«matig» geldt voor de terroristische dreiging in Bamako en Gao. In de
directe omgeving van de steden is de dreiging hoger.
Vraag 351 en 352
Vraag 351
Is de term «matig» een term die gebezigd wordt door de AIVD en MIVD
als zij spreken over situaties in andere landen? Is «matig» vergelijkbaar
met het Nederlandse dreigingsniveau «beperkt»?
Vraag 352
Hoe verhoudt het feit dat de terreurdreiging in Nederland al een half jaar
als «substantieel» wordt gekenmerkt zich tegenover het feit dat de
inlichtingendiensten de dreiging in Mali «matig» vinden?
Antwoord op vraag 351 en 352
De MIVD gebruikt in het kader van militaire operaties de
NAVO-terminologie voor de inschatting van dreigingen. Aan deze
systematiek liggen deels andere parameters ten grondslag dan voor de
vaststelling van het algemeen dreigingsniveau voor Nederland. De term
«matig» komt niet geheel overeen met «beperkt.» De terreurdreiging in
Nederland laat zich niet vergelijken met de veiligheidssituatie in Mali en
de dreigingen aldaar.
Vraag 353
Hoe beoordeelt u het risico op «green on green» en «blue on blue»
aanvallen?
Antwoord
De regering onderkent het risico «blue on blue». Er worden maatregelen
getroffen. Over de aard van maatregelen worden om veiligheidsredenen
geen mededelingen gedaan.
Vraag 354
Klopt het dat de Quick Response Force (QRF) voor de Nederlandse
militairen geleverd zal worden door militairen die gelegerd zijn in Niger?
Antwoord
De QRF voor Sector East is gelegerd bij het Sector Hoofdkwartier in Gao.
Vraag 355
Hoe kwalificeert u het recente Nigeriaanse besluit om de troepen uit
MINUSMA terug te trekken?
Antwoord
Het kabinet doet geen uitspraken over (de gronden voor) beslissingen van
individuele landen om wel, niet of niet meer deel te nemen aan
MINUSMA.
Vraag 357
Indien een Quick Reaction Force of snelle extractie van Nederlandse
soldaten noodzakelijk zal blijken, wordt dan eerst MINUSMA aangesproken en daarna pas de Franse parallel force die niet onder
VN-structuur opereert? Gaat dit eventueel geschakeld of is dit ter
beoordeling van de commandant?
Antwoord
Dit gebeurt altijd eerst in de MINUSMA-lijn. MINUSMA is zelf verantwoordelijk om in noodsituaties op te treden. Pas als blijkt dat MINUSMA niet in
staat is een noodsituatie het hoofd te bieden, zullen Franse eenheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

82

worden ingeschakeld. MINUSMA en operatie Serval hebben liaisonofficieren in elkaars hoofdkwartieren geplaatst. De liaisonofficieren van
operatie Serval zullen dus onmiddellijk over een noodsituatie binnen
MINUSMA worden geïnformeerd. Als blijkt dat MINUSMA niet in staat is
om adequaat te reageren, kan operatie Serval onmiddellijk om ondersteuning worden gevraagd.
Vraag 358
Kunt u toelichten hoe de zelfverdediging van Nederlandse troepen
geregeld is? Welke afspraken zijn hieromtrent gemaakt?
Antwoord
Zelfverdediging is een recht; dit is als zodanig opgenomen in de Rules of
Engagement.
Vraag 361
Hoe groot acht u het risico op zelfmoordaanslagen? Welke maatregelen
worden hiertegen genomen?
Antwoord
In Mali worden regelmatig zelfmoordaanslagen gepleegd. Zelfmoordaanslagen worden meegenomen in de vaststelling van het terroristische
dreigingsniveau.
Tegen zelfmoordaanslagen worden voorzorgsmaatregelen genomen. Over
de inhoud hiervan doet het kabinet om veiligheidsredenen geen
uitspraken.
Vraag 363
Kan het verband tussen het aantal door Nederland uit te zenden militairen
(368) en de aard van de gekozen bijdrage worden toegelicht? Wordt hier
slechts gedoeld op het zelfstandig kunnen opereren of zijn er ook andere
redenen voor de keuze van het aantal Nederlandse militairen?
Antwoord
368 is het getal dat voortkomt uit de initiële beschouwing van de
mogelijke Nederlandse bijdragen en inschattingen op het gebied van
logistieke ondersteuning van de VN, klimatologische omstandigheden,
dreiging en noodzakelijke zelfredzaamheid.
Vraag 365 en 366
Vraag 365
Hoe ziet de zorg voor militairen voor, tijdens en na de missie eruit?
Vraag 366
Welke zorg is er beschikbaar voor, tijdens en na de missie voor zowel
militairen als overig personeel?
Antwoord op vraag 365 en 366
Voorafgaand aan de missie bestaat de zorg voor militairen uit een
medische screening en (extra) vaccinaties conform het geneeskundige
landenadvies Mali. Ook krijgen de militairen in het voorbereidingstraject
een gedegen opleiding in de geneeskundige zelfhulp-kameradenhulp (als
initiële zorg bij gewond raken) en gezondheidszorg- en preventielessen
ten aanzien van ziektebeelden gerelateerd aan flora, fauna en hygiënische
aspecten bij verblijf in Mali.
Tijdens de missie is de kwaliteit en de tijdigheid van medische hulp
verzekerd door eigen medische capaciteit voor de eerstelijns gezondheidszorg. In de tweedelijns zorg is voorzien door een ziekenhuis,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

83

bekostigd door de VN, maar ook door ziekenhuisfaciliteiten uit Frankrijk en
China. Tevens is medische evacuatie (medevac) gegarandeerd.
Verder geeft Defensie invulling aan haar zorgplicht door de aanwezigheid
van een sociaal medisch team, dat de commandant adviseert over onder
andere personele inzetbaarheid, repatriëring en (ernstige) incidenten en
toeziet op het welzijn van de militair.
Na afloop van de uitzending volgt de militair een nazorgtraject dat
vergelijkbaar is met de nazorg bij de actuele missies zoals in Afghanistan.
Het nazorgtraject bestaat onder andere uit een operationele einddebriefing, waarmee de militair wordt voorbereid op terugkeer in de
thuissituatie, en medische nazorg. Na terugkeer in Nederland zal een
re-integratieoefening of een op maat gesneden programma worden
uitgevoerd. Daarin ruimte is voor personele nazorg en een terugkeergesprek met een bedrijfsmaatschappelijk werker of een geestelijk verzorger.
Verder wordt na zes maanden de nazorgvragenlijst ingevuld. Bij een
indicatie van mogelijke problemen wordt de arts van de betrokken militair
geïnformeerd. De arts of bedrijfsmaatschappelijk werk neemt vervolgens
contact op met de desbetreffende militair voor een nazorggesprek. In het
nazorggesprek wordt geïnventariseerd of behoefte is aan aanvullende
zorg en hoe hierin kan worden voorzien. Ook de relatie van de militair
ontvangt een vragenlijst. Bij signalen van problemen als gevolg van de
uitzending neemt het bedrijfsmaatschappelijk werk of een arts contact op
met de relatie van de militair.
Indien een militair gewond terugkeert van de missie en later sprake is van
invaliditeit met een dienstverband dan heeft de militair naast de inspanningen op het gebied van medische zorg en re-integratie aanspraak op de
voorzieningen zoals opgenomen in de Kaderwet Militaire Pensioenen.
Vraag 367
Welke zorg is er voor het thuisfront geregeld en beschikbaar?
Antwoord
Relaties van uitgezonden militairen worden actief betrokken bij de opzet
en de organisatie van thuisfrontactiviteiten. Hiermee wordt de betrokkenheid met de uitgezonden militairen en het begrip voor hun ervaringen
vergroot. Ook ondersteunt Defensie een jaar na terugkeer, indien gewenst,
reünies voor de betrokken militairen en hun thuisfront. Het initiatief
hiervoor ligt bij de uitgezonden eenheid en haar Thuisfrontcomité. In het
geval van verwonding of overlijden van de militair biedt Defensie
professionele begeleiding met bedrijfsmaatschappelijk werk en, zo nodig,
geestelijke verzorging.
Vraag 369
Zijn er naast het Veiligheid en Rechtsorde-programma nog andere
projecten en programma’s die waarschijnlijk zullen doorlopen na
beëindiging van de Nederlandse missie?
Antwoord
Ja. Momenteel wordt het nieuwe Meerjaren Strategisch Programma 2014
– 2017 van de ambassade beoordeeld. Naast het V&R programma staan
daarin ook de plannen vermeld voor de verdere uitvoering van het
water/voedselzekerheid- en het SRGR-programma. De uitvoering daarvan
is mede als gevolg van de gebeurtenissen in Mali vertraagd. Deze
programma’s zullen dan ook na de beëindiging van de huidige Nederlandse MINUSMA-bijdrage worden voortgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

84

Vraag 371
Wat wordt precies bedoeld met «additioneel» en «extra additioneel»?
Antwoord
In de reactie op de motie Knops/Ten Broeke (TK 32 503, nr. 7) is uw Kamer
geïnformeerd over welke uitgaven onder het begrip «additionele
uitgaven» vallen. Dit betreft de extra personele en materiële uitgaven voor
crisisbeheersingsoperaties die worden gedaan vanaf het moment dat
Nederlandse militairen worden ingezet. De extra additionele uitgaven in
2014 betreffen uitsluitend de additionele uitgaven in de ontplooiingsfase.
Vraag 373
Van welke omstandigheden hangt de eventuele restitutie van logistieke
kosten bij de VN af? Wanneer is bekend of restitutie mogelijk is? Acht de
regering deze vergoeding, al dan niet gedeeltelijk, waarschijnlijk?
Wanneer zal er meer duidelijkheid zijn over de restitutie van additionele
uitgaven door de VN?
Antwoord
Op dit moment worden gesprekken gevoerd met de VN over logistieke
planning van de Nederlandse bijdrage. Op basis daarvan worden
afspraken gemaakt over wie welke kosten voor zijn rekening neemt en
welk deel van de door Nederland gemaakte kosten en geleverde diensten
de VN zal vergoeden. Hierover ontstaat mogelijk in de loop van december
duidelijkheid als hierover afspraken zijn gemaakt met de VN.
Vraag 374
Kunt u een totaal overzicht geven in tabelvorm van de benodigde
financiële middelen uitgesplitst naar de afzonderlijke onderdelen van de
missie, zowel ten behoeve van het personeel en materieel en andere
(meer-)kosten van de missie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

85

Antwoord

Bovenstaand overzicht is exclusief de civiele politie en civiele deskundigen. De bijdragen voor deze posten worden ruw geschat op elk
maximaal EUR 2 miljoen, dus maximaal EUR 4 miljoen in totaal.
Vraag 375 en 376
Vraag 375
Op welke wijze zijn de kosten als gevolg van slijtage opgenomen in het
beschikbare budget?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

86

Vraag 376
Is er een reservering gemaakt voor de mogelijke meerkosten als gevolg
van extra slijtage? En zo nee, waarom niet?
Antwoord op vraag 375 en 376
In de totale raming zijn bedragen opgenomen om de kosten voor slijtage
te kunnen financieren. Deze kosten maken deel uit van de bedragen zoals
deze zijn gecommuniceerd in de Art 100 Brief. De slijtagekosten zijn
opgenomen in het slijtagetarief van de Apaches en in het onderhoud van
overig materieel tijdens de missie in 2014 en 2015. In de begroting voor
2016 en 2017 zijn de kosten voor de herstelwerkzaamheden (reset) van het
teruggevoerde materieel uit de missie opgenomen.
Vraag 377
Ten laste van welke begroting zullen de (eventuele) meerkosten van
slijtage van materieel komen?
Antwoord
De meerkosten worden uit het BIV gefinancierd.
Vraag 378
Hoe groot wordt de kans ingeschat dat de VN niet in staat zullen zijn om
tijdig volledige logistieke ondersteuning te leveren? Welke oorzaken
liggen hier mogelijk aan ten grondslag?
Antwoord
De VN heeft aangegeven niet tijdig in alle ondersteuning te kunnen
voorzien en vraagt landen die eenheden leveren tijdelijk (deels) zelfvoorzienend te zijn. Dit komt omdat MINUSMA nog in opbouw is. «Zelfvoorzienend zijn» betekent dat landen zelf (tijdelijk) verantwoordelijk zijn voor
het leveren van een bepaalde dienst. Dat houdt in dat het land hiervoor
zelf extra personeel/materieel moet inbrengen of contracten lokaal moet
afsluiten.
Vraag 379
Welke missies worden mogelijk verlengd als gevolg van het naar voren
halen van de restitutie via een kasschuif binnen de HGIS?
Antwoord
De Kamer zal via de gebruikelijke kanalen worden geïnformeerd over de
mogelijke verlenging van missies, inclusief de financiering uit het BIV.
Vraag 380
De militaire bijdrage aan MINUSMA wordt betaald uit het BIV. In de
voorjaarsnota zal het budget dat Defensie nodig heeft voor militaire
uitgaven verplaatsen van de begroting van BH&OS (BIV) naar de
begroting van Defensie. Wat is hiervan het gevolg voor het 3D beleid?
Antwoord
De overboeking van de middelen van het BIV naar de Defensiebegroting
heeft geen gevolgen voor het 3D-beleid. Met de overboeking beschikt
Defensie over de middelen om een deel van het 3D-beleid uit te voeren.
Door de gezamenlijke voorbereiding van en besluitvorming over
activiteiten op het gebied van vrede en veiligheid die voorafgaat aan deze
overboeking, vanuit één budget, wordt de samenhang tussen de
verschillende 3D-activiteiten versterkt.
Vraag 381
De missie beslaat 1/3 van het totale BIV-budget. Waarvoor is het overige
deel van het budget beschikbaar?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

87

Antwoord
Het BIV is in totaal € 250 miljoen; de bijdrage aan MINUSMA uit het BIV is
in 2014 maximaal € 74 miljoen. In de HGIS-nota is onderstaand overzicht
opgenomen met ramingen voor de mogelijke bestedingen van de
middelen in het BIV. MINUSMA valt, op de civiele inzet van 4 miljoen euro
per jaar na die ten laste komt van de begrotingen van BZ en V&J, onder
crisisbeheersingsoperaties.

Vraag 382
Wat is de verhouding tussen de middelen voor Diplomatie, Defensie,
Development binnen de 3D-benadering?
Antwoord
MINUSMA kent een geïntegreerde opzet die de missie in staat stelt om de
juiste combinatie van militaire en civiele instrumenten in te zetten. De
benodigde inzet, onder andere op het terrein van defensie, politie,
ontwikkelingssamenwerking en politieke dialoog, verschilt per situatie en
kan daarom niet in een vaste verhouding worden uitgedrukt. De Nederlandse personele en materiele bijdrage aan MINUSMA ziet op een aantal
specifieke onderdelen van de VN-missie (inlichtingencapaciteit, politie en
civiele deskundigheid op het terrein van bijvoorbeeld gender) en is op
zichzelf dus niet geïntegreerd, maar past wel binnen de geïntegreerde
opzet van MINUSMA. Wel wordt zo veel mogelijk aansluiting gezocht met
het bilaterale ontwikkelingssamenwerkingsprogramma (zie ook het
antwoord op vraag 76 en 98).
Vraag 396
Klopt het dat de ontwikkelings- en trainingsactiviteiten niet uit het BIV
betaald worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Uit het BIV kunnen ontwikkelingsrelevante trainingsactiviteiten worden
gefinancierd. De personele inzet voor trainingsactiviteiten ten behoeve
van MINUSMA, bijvoorbeeld binnen de politiecomponent, komt dus ten
laste van het BIV. Specifieke ontwikkelingsuitgaven ten behoeve van het
Nederlandse bilaterale OS-programma in Mali worden gefinancierd uit de
daarvoor bestemde budgetten voor ontwikkelingssamenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 521, nr. 215

88