Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2387
Vragen van het lid Van den Hul (PvdA) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over een regionaal kwalitatief, dekkend en toegankelijk
aanbod van voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen (ingezonden 17 juli
2017).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 25 juli 2017)
Vraag 1
Bent u bekend met het voornemen van de Inspectie van het Onderwijs om
het Zwin College te Oostburg onder financieel toezicht te plaatsen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In hoeverre houdt het voornemen om het Zwin College onder aangepast
financieel toezicht te plaatsen verband met het dalende aantal leerlingen?
Wat zijn de consequenties van het aangepaste financieel toezicht voor het
Zwin College op korte en lange termijn?
Antwoord 2
Dalende leerlingenaantallen vertalen zich in dalende inkomsten. Besturen
moeten hierop tijdig inspelen in hun bedrijfsvoering. Indien een bestuur op
korte of middellange termijn de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs
niet meer kan garanderen, dan past de inspectie het financieel toezicht aan en
vraagt het bestuur om een herstelplan. Dat plan moet duidelijk maken hoe
het bestuur de continuïteit van het onderwijs voor zijn leerlingen waarborgt.
De nadruk ligt hierbij voor de inspectie primair op de continuïteit van het
onderwijs, niet op de continuïteit van het bestuur. Een bestuur kan er door
ingrepen in slagen zelfstandig het onderwijs voort te zetten, kan dat bereiken
door (vergaand) samen te werken of te fuseren met andere besturen, of kan
zijn organisatie liquideren en ervoor zorgen dat andere besturen het
onderwijs aan de leerlingen overnemen. In dat laatste geval heft een bestuur
zichzelf op en zorgt voor een goede informatieoverdracht aan de andere

1

ah-tk-20162017-2387
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Brief d.d. 13 juli 2017 gericht aan DG VO en persbericht «Ernstige zorgen over toekomst voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

besturen waar ouders kiezen de leerlingen in te schrijven. De inspectie toetst
het plan op haalbaarheid en ziet toe op de adequate uitvoering ervan.
Vraag 3
Hoe verhoudt dit voornemen zich tot het advies, uitgebracht door een door u
ingeschakelde adviseur? Bent u voornemens dit advies op te volgen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
Het bedoelde advies komt erop neer dat het Zwin College bekostigd zou
moeten worden alsof er 1.200 leerlingen zijn ingeschreven. In werkelijkheid
zijn dat er nog geen 900. De onderbouwing is niet overtuigend; bovendien is
het niet realistisch dat een school wordt bekostigd voor veel meer leerlingen
dan er zijn ingeschreven. Andere scenario’s, waarbij te denken valt aan
bijvoorbeeld het maken van keuzes in het onderwijsaanbod van het Zwin,
gekoppeld aan een efficiënte vorm van leerlingenvervoer, zijn niet of
onvoldoende uitgewerkt.
Het advies is aanvankelijk door de inspectie afgewacht om te dienen als een
mogelijk herstelplan voor onder meer het Zwin College. De inspectie heeft
vooralsnog geen houdbaar herstelplan ontvangen voor de continuïteit van
het onderwijs.
De besturen en de adviseur zijn er door het ministerie bovendien herhaaldelijk op gewezen dat de plannen binnen de financiële kaders dienen te passen,
en dat er meerdere goed onderbouwde scenario’s gepresenteerd moesten
worden. Daar voldoet het advies niet aan. Daarom is het goed dat de
onderwijsbestuurders en de lokale overheden nu aan de slag gaan om die
andere scenario’s door te rekenen.
Vraag 4
Welke mening heeft u over de ontstane situatie voor het voortgezet onderwijs
in Zeeuws-Vlaanderen en welk vervolg geeft u aan dit traject?
Antwoord 4
De situatie in Zeeuws-Vlaanderen is zorgelijk. Het is nodig dat er op korte
termijn doortastend wordt gehandeld. De afgelopen jaren heeft OCW
ondersteuning geboden aan de besturen in Zeeuws-Vlaanderen door onder
meer de inzet van Onderwijsautoriteit Zeeland, verscheidene procesbegeleiders en accountmanagers leerlingendaling. Ook de inspectie heeft vanuit haar
toezichthoudende taak hulp en expertise aangeboden.
Ik ben blij dat de besturen en de lokale overheden nu de handen ineenslaan
en zich sterk maken voor een gezamenlijk plan dat de toekomst voor het
voortgezet onderwijs in de regio moet waarborgen. Ik verwacht dat alle vier
de besturen in de regio hieraan mee zullen werken. Binnen mijn rol en
verantwoordelijkheid zal ik hierbij ondersteuning bieden. Ook de inspectie is
daar binnen haar rol en verantwoordelijkheid toe bereid. Ik heb de betrokkenen in Zeeuws-Vlaanderen al laten weten dat ik de taskforce, die de komende
weken en maanden bezig gaat om een plan te ontwikkelen, waar nodig en
waar gewenst ondersteun. Medio oktober moet er een robuust plan liggen
dat binnen de huidige financiële kaders een structurele oplossing voor de
leerlingen in Zeeuws-Vlaanderen waarborgt. Aan dit plan moeten de vier
Zeeuws-Vlaamse vo-besturen allemaal deelnemen.
Vraag 5
Bent u van mening dat de verregaande samenwerking tussen de scholen
voor voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen, met inachtneming van de
uitgebrachte adviezen, op ondersteuning van het Ministerie van OCW moeten
kunnen rekenen? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet en hoe ziet u het vervolg?
Antwoord 5
Zoals ik in het antwoord op de vorige vraag al heb uiteengezet, kunnen de
Zeeuws-Vlaamse besturen bij hun gezamenlijke planvorming op mijn
ondersteuning rekenen. Voor zover u met «de uitgebrachte adviezen» doelt
op het advies dat u in vraag 3 noemt, heb ik al gezegd dat dat advies niet op
mijn instemming kan rekenen, omdat dit niet voldoet aan mijn eis om met
een structurele oplossing te komen binnen de huidige financiële kaders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Daarbij vind ik het noodzakelijk dat bij het plan alle vo-besturen van
Zeeuws-Vlaanderen betrokken zijn.
Vraag 6
Hoe verhoudt de ontstane situatie in Zeeuws-Vlaanderen zich tot het advies
van de Onderwijsraad dat stelt dat het in de eerste plaats aan schoolbesturen
is om door het maken van scherpe keuzes en door samenwerking met elkaar
en met het middelbaar beroepsonderwijs en het bedrijfsleven een dekkend
aanbod in stand te houden? Ziet u in de ontstane situatie en op basis van de
uitgebrachte adviezen de noodzaak tot een maatwerkoplossing? Zo ja, hoe?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het is zeer zeker in de eerste plaats aan schoolbesturen om een dekkend
onderwijsaanbod in een regio in stand te houden. Daarom ben ik ook blij met
de inspanningen van de besturen om een plan te maken voor de regio. Het is
mogelijk dat hierbij maatwerk in regelgeving nodig is. Het is onderdeel van
mijn beleid dat besturen die met leerlingendaling te kampen hebben en tegen
belemmeringen in regelgeving aanlopen, dit kunnen bespreken met mijn
accountmanagers. Zo kan er bekeken worden of extra ruimte nodig is.
Zeeuws-Vlaanderen heeft op deze manier ook
op een aantal terreinen ruimte gekregen om in hun specifieke situatie het
onderwijs goed te kunnen verzorgen. Zo hebben ze toestemming gekregen
om onder voorwaarden een doorlopende leerlijn richting mbo niveau-3 vorm
te geven zonder vmbo-examen (zie het afschrift van een brief hierover in de
bijlage).2
Vraag 7
In hoeveel andere situaties is er in Nederland sprake van een vergelijkbare
reisafstand en reistijd voor leerlingen zonder alternatief vergelijkbaar
onderwijs in de nabije omgeving indien de leerlingen van het Zwin College
genoodzaakt worden naar een school in Terneuzen te gaan?
Antwoord 7
Er is een handvol situaties in Nederland waarbij een school op zeer grote
afstand van een volgende school staat. In een aantal gevallen gaat het om
een school op een van de Waddeneilanden, en in een aantal gevallen om een
school op het vasteland.
Vraag 8
Hoe ziet u de gewenste toekomstige situatie voor het voortgezet onderwijs in
Zeeuws-Vlaanderen voor leerlingen en welke facetten neemt u in uw
afweging mee?
Antwoord 8
Ik vind het van belang dat de leerlingen in Zeeuws-Vlaanderen toegang
hebben tot goed onderwijs. De waarborgen hiervoor zijn vastgelegd in de
Wet op het voortgezet onderwijs en de daaraan verbonden regelgeving. De
behoeften van de leerlingen moeten centraal staan bij de inrichting van het
onderwijsaanbod. De manier waarop het onderwijs institutioneel wordt
vormgegeven moet daarop volgen. De manier waarop dat het beste kan
gebeuren, bepalen de lokale belanghebbenden in overleg met de overheden.
Vraag 9
Bent u bereid op korte termijn in overleg met gemeenten en schoolbesturen
te treden en gezamenlijk tot afspraken te komen over de toekomst van het
voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen?
Antwoord 9
Mijn medewerkers zijn al geruime tijd in gesprek met deze partijen en er zijn
ook al afspraken gemaakt over de manier waarop op korte termijn een plan
gemaakt wordt voor het voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen. De
partijen in de regio zijn nu aan zet om de samenwerking concreet vorm te
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

geven en gezamenlijk met een plan te komen. Zoals ik hierboven ook al heb
aangegeven, ondersteun ik deze planvorming vanuit mijn rol en verantwoordelijkheid. Als de betrokken partijen echt gezamenlijk optrekken, heb ik er
vertrouwen in dat er een plan komt waardoor de Zeeuws-Vlaamse leerlingen
nu en in de toekomst het onderwijs kunnen volgen waar ze recht op hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4