Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 524

Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie

Nr. 568

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 juli 2023
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de brief van 14 februari 2023 over de
Werkagenda en Stagepact mbo (Kamerstuk 31 524, nr. 549).
De vragen en opmerkingen zijn op 30 maart aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 3 juli 2023
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Michon-Derkzen
Adjunct-griffier van de commissie,
Huls

kst-31524-568
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

1

Inhoud
I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
• Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
• Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
• Inbreng van de leden van de DENK-fractie

2
2
3
4
5
6
8
11

II

Reactie van de Minister

12

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Werkagenda mbo1 2023–2027. Deze leden zijn positief over het feit dat een
akkoord is gesloten met deze partijen en hebben nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (hierna: OCW) een programma ter versterking van
het beroepsonderwijs ontwikkelt in samenwerking met het veld. Deze
leden vragen wat de status van dit programma is, wanneer het met de
Kamer gedeeld wordt en hoe dit programma zich verhoudt tot de brede
toekomstverkenning die de Minister heeft aangekondigd.
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd dat het bbl2-offensief, naar
aanleiding van de motie van het lid El Yassini over het streven dat
minimaal 35% van het totale aantal mbo-studenten een bbl-traject volgt,
onderdeel is van de werkagenda3. Deze leden vinden het goed dat het
streven van 35% is opgenomen, maar vragen nog wanneer de Minister
verwacht dat dit streven behaald wordt, hoe dat in de tussentijd
gemonitord wordt en op welk moment de Minister bekijkt of bijsturing
nodig is. Van scholen wordt verwacht dat zij hun aanbod vergroten. Heeft
de Minister hier meetbare doelstellingen aan gekoppeld? Wanneer wordt
de Kamer geïnformeerd over de voortgang van het bbl-offensief?
De leden van de VVD-fractie constateren dat afspraken rond bedrijfsscholen niet zijn meegenomen in de werkagenda. Om welke reden is het
niet gelukt om tot afspraken te komen? Verwacht de Minister dat deze
afspraken op korte termijn gesloten worden? Zo ja, zijn alle ondertekenaars van de werkagenda daarbij betrokken?
Deze leden lezen tevens dat mbo-scholen inzichtelijk gaan maken welke
kwaliteitscriteria er zijn om door te kunnen groeien als docent. Zij
moedigen dit aan, maar willen nog van de Minister weten wat zijn eigen
visie op loopbaanbeleid is. Is de Minister het ermee eens dat enige
landelijke sturing en een duidelijke visie op deze kwaliteitscriteria
wenselijk is, zodat de aantrekkelijkheid van het beroep ook landelijk
verbeterd kan worden? Zo ja, op welke manier wil de Minister dat doen?
De leden van de VVD-fractie hebben ten slotte nog een aantal vragen over
het Stagepact mbo 2023–2027, als onderdeel van de Werkagenda mbo
2023–2027. Voor deze leden is het nog niet duidelijk hoe het laten dalen
1

mbo: middelbaar beroepsonderwijs
bbl: beroepsbegeleidende leerweg
3
Kamerstuk 31 524, nr. 517
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

2

van het aantal stagetekorten wordt bereikt. Welke concrete maatregelen
zorgen ervoor dat het stagetekort inderdaad daalt en op welke manier?
Hoe groot is het verwachte effect van die maatregelen? Is de Minister het
ermee eens dat stagematching het tekort aan stageplekken juist ook kan
vergroten? Welk formaat reductie in stagetekorten is het doel van het
stagepact? De leden lezen daarnaast dat de hoogte van de subsidie
praktijkleren beter afgestemd kan worden op het aantal verwachte
bbl-studenten. Kan de Minister toelichten wat hiermee bedoeld wordt?
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Werkagenda mbo 2023–2027 en het Stagepact mbo 2023–2027. Deze leden
vinden dat de werkagenda belangrijke uitgangspunten bevat voor de
toekomst van het mbo. Alle studenten in Nederland hebben recht op een
gelijkwaardige behandeling. Het mbo vormt met het hbo4 en wo5 namelijk
een brede waaier aan opleidingsmogelijkheden, ieder met eigen waarde
en unieke kwaliteiten. Deze leden zien de werkagenda als een waardevolle
stap daar naartoe. Zij hebben nog enkele vragen.
LOB
De leden van de D66-fractie lezen dat de subsidieregeling LOB6 zal starten
in 2023. Deze leden onderschrijven de gestelde doelen in de werkagenda
en zijn benieuwd naar de uitwerking. Zij vragen de Minister of deze
subsidieregeling als voorhang naar de Kamer wordt gestuurd.
Ouders en onderwijs
De werkagenda noemt dat het van belang is om te bezien hoe ouders (van
in ieder geval minderjarige jongeren) passend betrokken worden bij het
onderwijs. De leden van de D66-fractie vinden deze betrokkenheid van
ouders belangrijk. Kan de Minister toelichten hoe hij tot nu toe uitvoering
heeft gegeven aan de motie van de leden Hagen en Bisschop over het
bezien op welke wijze ouders meer kunnen worden betrokken bij het
mbo-onderwijs van hun kinderen of hoe hij voornemens is om dit te
doen?7
Stagevergoeding
In het stagepact is opgenomen dat er een passende stagevergoeding
komt voor bol8-studenten en dat hierover afspraken zullen worden
gemaakt in alle cao’s. In het debat Macrodoelmatigheid mbo gaf de
Minister aan dat, als dit onvoldoende van de grond komt, wet- en
regelgeving zal worden ingezet9. Kan de Minister aangeven wanneer hij
deze heroverweging zal maken?

4

hbo: hoger beroepsonderwijs
wo: wetenschappelijk onderwijs
6
LOB: loopbaanoriëntatie en -begeleiding
7
Kamerstuk 31 524, nr. 537
8
bol: beroepsopleidende leerweg
9
Verslag van het commissiedebat Macrodoelmatigheid mbo (d.d. 16 februari 2023): Kamerstuk
31 524, nr. 552
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

3

Gratis schoolboeken basisvaardigheden voor mbo-studenten onder de 18
jaar
In de werkagenda is opgenomen dat dat de schoolboeken en licenties
voor basisvaardigheden (taal, rekenen, burgerschap) vanaf het schooljaar
2024/2025 voor mbo-studenten onder de 18 jaar kosteloos beschikbaar
zullen zijn. De leden van de D66-fractie complimenteren de Minister met
dit voornemen. Deze leden zijn zeer benieuwd naar de uitvoering en
vragen de Minister om de Kamer hierover te informeren wanneer dit
gereed is.
Stagediscriminatie
Het uitbannen van stagediscriminatie is voor de leden van de D66-fractie
belangrijk. Met de invoering van stagematching zetten we daarin een
belangrijke stap. De Minister geeft aan dat er in de midterm-evaluatie van
de werkagenda en het stagepact in 2025 speciaal aandacht zal zijn voor
stagematching. Deze leden vinden het voor een goede afweging
belangrijk dat dit gebeurt op basis van voldoende ervaringen met
stagematching. Zij vragen de Minister hoe hij hiervoor gaat zorgen.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Werkagenda mbo 2023–2027 en het Stagepact mbo 2023–2027.
Deze leden vinden de uitwerking van de motie van de leden Van der
Molen en Palland over werken aan verdere gelijkheid tussen
mbo-studenten en ho-studenten teleurstellen, aangezien er geen
knelpunten in kaart zijn gebracht en ook niet duidelijk gemaakt wordt op
welke wijze en op welke termijn deze knelpunten kunnen worden
verholpen10. Tevens hebben zij nog enkele vragen over andere onderwerpen uit de werkagenda.
Wat gaat de Minister, samen met de gemeenten, op welke termijn doen bij
Prioriteit 1 «Het bevorderen van kansengelijkheid», specifiek bij het punt
«concrete aandachtspunten voor een gelijkwaardige positie liggen o.a. bij
studentenhuisvesting, gemeentelijke studietoeslag, het terugvragen van
lesgeld en het voorkomen van onnodige verschillen in monitoring»?
Bij alle doelstellingen staat beschreven «we volgen bij deze doelstelling».
De leden van de CDA-fractie willen graag weten waarom de Minister
alleen beschreven heeft wat er gevolgd wordt en niet wanneer hij
tevreden is met de resultaten?
Daarnaast vragen deze leden of de Minister kan aangeven hoe de
salarismix nu en straks verdeeld wordt over de verschillende instellingen,
graag in een tabelvorm uitgesplitst naar alle mbo-scholen.
Bij een aantal van de actiepunten zou verwacht kunnen worden dat
mbo-scholen een rol hebben. De mbo-scholen staan echter niet benoemd
in het rijtje «wie»11. Kan de Minister uitleggen waarom de mbo-scholen
geen rol hebben bij het vergroten van de bekendheid van het
mbo-studentenfonds onder studenten, docenten en studieadviseurs?

10
11

Kamerstuk 31 524, nr. 526
Werkagenda mbo 2023–2027: Samen Werken aan Talent, 14 februari 2023, p. 36 (Bijlage bij
Kamerstuk 31 524, nr. 549)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

4

Kan de Minister ook aangeven hoe het plan om schoolboeken en licenties
voor basisvaardigheden (taal, rekenen, burgerschap) vanaf het schooljaar
2024/2025 voor mbo-studenten onder de 18 jaar kosteloos te verstrekken
in de praktijk vormgegeven wordt? Spelen de mbo-scholen hier geen rol
bij? Kan de Minister tevens aangeven wat zijn plannen zijn met betrekking
tot schoolkosten? Wat is de reden dat hierover niets in de werkagenda is
opgenomen?
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie hoe het niveau van de
beheersing van de basisvaardigheden van mbo-studenten nu bijgehouden
wordt. Gaat hier nog wat in veranderen?
Deze leden vragen wat de reden is dat de Minister gaat werken aan het
versterken van de kwaliteit van docenten die burgerschapsonderwijs
geven, terwijl er nog een besluit genomen moet worden over hoe
invulling gegeven gaat worden aan het voornemen in het coalitieakkoord
(bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) dat de vakken basisvaardigheden en
burgerschap (worden) gegeven door bevoegde docenten.
De leden van de CDA-fractie vragen tevens hoeveel mbo-scholen nu al
meedoen aan de maatschappelijke diensttijd. Welke maatregelen worden
er genomen om de naamsbekendheid te vergroten?
Zowel in de werkagenda als het Advies Kansrijk Opleiden van de
Taskforce Doelmatigheid12 wordt van mbo-scholen verwacht dat zij een
aanbod ontwikkelen op het gebied van LLO13. Hiermee kunnen de scholen
immers werkenden omscholen, zodat deze werkenden aantrekkelijk
blijven voor de arbeidsmarkt. De leden van de CDA-fractie willen graag
weten of dit betekent dat LLO nu een wettelijke opdracht is voor
mbo-scholen. Is de Minister bereid om de beleidsregel aan te passen
waardoor mbo-scholen niet genoodzaakt zijn om een hoge kostprijs te
berekenen, waardoor er een gelijk speelveld ontstaat tussen bekostigde
en niet-bekostigde mbo-scholen?
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het Stagepact mbo 2023–2027 en de Werkagenda mbo 2023–2027.
Deze leden waarderen de inzet van de Minister op het gebied van het mbo
en het opstellen van de werkagenda en het stagepact in samenwerking
met een brede coalitie aan partijen.
De leden van de PvdA-fractie willen allereerst ingaan op de Werkagenda
mbo 2023–2027. De werkagenda is ondertekend door een groot aantal
partijen. Voor een aantal partijen is ook extra geld beschikbaar gesteld.
Kan de Minister inzicht geven in welke partijen deze extra middelen
ontvangen en hoeveel? In de werkagenda stelt de Minister drie prioriteiten
vast, te weten 1) het bevorderen van kansengelijkheid, 2) het verbeteren
van de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en 3) het verbeteren van
kwaliteit, onderzoek en innovatie. Om kansengelijkheid (punt 1) te
bevorderen, wordt in de werkagenda ingezet op een gelijkwaardige
behandeling van alle studenten in Nederland. Dit zien deze leden als iets
positiefs, maar hebben vragen over de uitvoering ervan. Op dit moment is
er nog geen wettelijke verankering, waardoor uitsluiten op grond van
opleidingsniveau niet strafbaar is. De Minister doet dus een beroep op de
welwillendheid van de horeca, studenten(sport)verenigingen en organisaties van introductieweken om mbo-studenten ook toe te laten, maar
12
13

Kamerstukken 31 524 en 29 544, nr. 541
LLO: Leven Lang Ontwikkelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

5

verkent ook mogelijkheden hoe opleidingsniveau als discriminatiegrond
kan worden toegevoegd aan de Algemene wet gelijke behandeling14. Kan
de Minister inzicht geven in de vorderingen van gelijkwaardige behandeling van mbo-studenten? Kan de Minister specifiek inzicht geven in
hoeveel studentensteden mbo-studenten volgend jaar mee mogen doen
aan de introductieweek? Kan de Minister inzicht geven in de verkenning
van mogelijke financiële bijdragen van mbo-scholen aan studentensportverenigingen en studentenverenigingen? Erkent de Minister ook dat het
belangrijk is dat het zal gaan om structurele gelden en niet om incidenteel
geld, zodat de gelijkwaardige behandeling echt structureel wordt
ingebed?
Daarnaast merken de leden van de PvdA-fractie op dat scholen hun
kwaliteitsagenda met de afspraken van de werkagenda moeten indienen
bij een onafhankelijke adviescommissie op het ministerie. Kan de Minister
inzicht geven wie er zitting hebben in de adviescommissie? Zitten hier ook
(vertegenwoordigers) van leraren en studenten in? Kan de adviescommissie ook een positief oordeel geven over de plannen als de ondernemingsraad of de studentenraad geen instemming heeft gegeven?
Daarnaast hebben de leden van de PvdA-fractie het stagepact met
interesse gelezen. Deze leden zien hierin doortastendheid van de Minister
om ambitieuze doelen op het gebied van stages na te streven, waarbij
stagebegeleiding wordt verbeterd, stagediscriminatie wordt uitgebannen,
voldoende stageplaatsen worden gerealiseerd en een passende
vergoeding wordt geboden. In het stagepact wordt de ambitie uitgesproken dat alle studenten in 2023 een onkostenvergoeding ontvangen
van het leerbedrijf. Kan de Minister aangeven wat een student kan doen
wanneer deze student de onkostenvergoeding niet ontvangt? Wat
verwacht de Minister van scholen als een student aangeeft geen onkostenvergoeding te ontvangen?
Over de passende vergoeding (bovenop de onkostenvergoeding) hebben
de leden van de PvdA-fractie ook enkele vragen. In het stagepact wordt
aangegeven dat (semi-)publieke en private werkgevers worden gestimuleerd tot het geven van een passende stagevergoeding voor bol-studenten
en hierover afspraken te maken in alle cao’s. Kan de Minister aangeven op
welke wijze deze werkgevers worden gestimuleerd tot het geven en
vastleggen van een passende stagevergoeding? Zijn er consequenties
verbonden aan het niet opnemen van een passende vergoeding in de
cao? Ziet de Minister ook de ongelijkheid die kan optreden tussen
verschillende groepen studenten, gezien het feit dat de diverse cao’s op
verschillende momenten worden vastgesteld?
De leden van de PvdA-fractie zien ten slotte dat de Minister grote stappen
durft te zetten op het gebied van stagediscriminatie, een hardnekkig
probleem waar studenten al jaren hinder van ondervinden. Deze leden
zullen de ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet volgen. Erkent de
Minister daarbij dat het uitbannen van stagediscriminatie niet direct zorgt
voor een veilige en inclusieve omgeving en dat er voor zo’n omgeving
ook inspanning wordt gevraagd?
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met veel belangstelling
kennisgenomen van de brief van de Minister inzake de Werkagenda mbo
2023–2027 en het Stagepact mbo 2023–2027. Deze leden waarderen de
voortvarende aanpak van de Minister om de positie van alle
14

Stb. 1994, nr. 230

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

6

mbo-studenten te verbeteren. Zo zijn zij in het bijzonder tevreden met de
uitvoering van de motie van het lid Westerveld c.s., waardoor elke
mbo-student een passende stagevergoeding krijgt15. Graag stellen zij
enkele vragen over de brief.
Allereerst zijn de leden van de GroenLinks-fractie benieuwd naar het
proces betreffende de uitwerking van de werkagenda en het stagepact. Zij
constateren dat belangrijke partijen de werkagenda niet hebben ondertekend. Zo geeft de AOb16 als reden hiervoor aan dat er geen landelijke
afspraken zijn gemaakt over het aantal LB-, LC- en LD-functies op de
instellingen17. Mbo-docenten moeten het salaris krijgen waar ze recht op
hebben. Dat kan door concrete afspraken te maken over de verdeling van
docenten over de salarisschalen in het mbo, de zogenaamde functiemix.
Kan de Minister hierop reflecteren? Is geprobeerd om tegemoet te komen
aan de eisen van deze groepen? Zo ja, hoe zag dat eruit? Hoe heeft de
betrokkenheid van deze organisaties eruitgezien en was dat voldoende
volgens de Minister? Hoe ziet het vervolg eruit? Hoe wil de Minister de
ambities in de werkagenda, bijvoorbeeld als het gaat over het mbo als een
aantrekkelijke werkgever, realiseren? In hoeverre is doelstelling 3.3 van de
werkagenda uitvoerbaar als (vertegenwoordigers van) het onderwijspersoneel aangeven dat de positie van de docenten onvoldoende wordt
meegenomen en onvoldoende versterkt wordt met de werkagenda?
Een goede kwaliteit van het onderwijs
De Minister stelt in zijn brief dat onderzoek, innovatie en digitalisering
stevig zijn ingebed in de sector. Het mbo is een volwaardige en gelijkwaardige partner in de onderzoeks- en kennisinfrastructuur, aldus de
minsister. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister dit
nader kan toelichten aan de hand van voorbeelden. Is de Minister van
mening dat de gelijkwaardigheid al is gerealiseerd? Zo ja, waarom? Is de
toegankelijkheid van middelen voor onderzoek en middelen ter
versterking van de kennisinfrastructuur voor het mbo voldoende geborgd,
ook in vergelijking met het hbo en wo? Hoe kunnen mbo-instellingen
aanspraak doen op onderzoeksmiddelen en hoe ziet dat proces eruit bij
hbo- en wo-instellingen? Wat zeggen de mbo-instellingen zelf over de
toegankelijkheid van onderzoeksmiddelen? Heeft de Minister dat in kaart?
Zo nee, wil hij dit in kaart brengen?
Stagepact mbo 2023–2027
Voorts hebben de leden van de GroenLinks-fractie enkele vragen over het
Stagepact mbo 2023–2027. Om de stagebegeleiding te verbeteren is het
uitgangspunt dat er per stage in ieder geval drie contactmomenten tussen
de instelling, student en leerbedrijf zijn. Op basis waarvan is de Minister
gekomen tot dit aantal? Is dit aantal een reflectie van de behoeftes van de
studenten en welke uitzonderlijke situaties zijn er denkbaar waarbij de drie
contactmomenten niet mogelijk of wenselijk zijn, zoals de Minister stelt?
Stagediscriminatie
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het goed dat de Minister aan
de slag gaat met stagematching om stagediscriminatie tegen te gaan.
Deze leden lezen echter dat de Minister eerst wil starten met een
15
16
17

Kamerstuk 36 100-VIII, nr. 10
AOb: Algemene Onderwijsbond
Rijksoverheid, «Wat verdien ik als leraar in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo)?» Volgens
de cao-mbo 2022–2023 zijn de salarisschalen van mbo-docenten ingedeeld in LB, LC, LD en
LD. De taken van een leraar bepalen of hij in schaal LB, LC, LD of LE valt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

7

kopgroep van bedrijven, waarna een uitbreiding plaats zal vinden. Kan de
Minister toelichten waarom gekozen is voor deze stapsgewijze aanpak?
Waarom is niet voor gekozen voor een aanpak waarbij alle bedrijven en
leerwerkbedrijven die een stageplek aanbieden door middel van stagematching aan stagiaires komen? Is de oproep van MKB18-Nederland en
VNO-NCW19 voldoende volgens de Minister? Hoe wordt dat gemonitord?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat in het stagepact wordt
gesteld dat de Nederlandse Arbeidsinspectie ook onderdeel uitmaakt van
het gesprek over het delen van signalen en besluiten over stagediscriminatie. Kan de Minister nader toelichten wat de rol van de Nederlandse
Arbeidsinspectie is bij dit gesprek en welke instrumenten zij kan inzetten
bij de aanpak van stagediscriminatie?
Over een passende stagevergoeding staat in het stagepact dat het
uitgangspunt is, dat wanneer afspraken worden gemaakt over stagevergoedingen in cao’s hierover, deze afspraken gelijk moeten zijn voor alle
studenten. Deze leden onderstrepen dat uitgangspunt. Kan de Minister
aangeven of hij hierover al gesprekken voert met het veld? Wat is de stand
van zaken wat betreft dit uitgangspunt?
Ten slotte zijn de leden van de GroenLinks-fractie benieuwd hoe het staat
met de uitvoering van de motie van de leden De Hoop en Bouchallikh,
waarin de regering wordt verzocht om opleidingsniveau als discriminatiegrond toe te voegen aan de Algemene wet gelijke behandeling20. Is het
onderzoek hiernaar gestart? Wanneer kan de Kamer het resultaat hiervan
verwachten?
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
Mbo-studenten zijn de gouden handen van Nederland. We hebben ze hard
nodig, want zonder goede opgeleide vakmensen kan de energietransitie
de prullenbak in. Zonder deze studenten hebben we geen helpende en
verzorgende handen meer aan het bed. Onze samenleving heeft een grote
behoefte aan vakmensen. De leden van de van de ChristenUnie-fractie
hebben met belangstelling kennisgenomen van de Werkagenda mbo
2023–2027 en het Stagepact mbo 2023–2027. Deze leden hebben hierover
enkele vragen aan de Minister.
Subsidieregeling praktijkleren en stages door de overheid
De leden van de ChristenUnie-fractie pleiten al langere tijd voor een
stagepact. Iedere jongere in het mbo moet verzekerd zijn van een
kwalitatief goede stageplaats. Daarvoor moeten er in de eerste plaats
voldoende stageplaatsen beschikbaar zijn. Daarin heeft het bedrijfsleven
een rol, maar ook de rijksoverheid. Met de subsidieregeling praktijkleren
worden bedrijven financieel ondersteund bij het begeleiden van studenten
in de bbl-opleiding. Deze leden zijn blij om te lezen dat het voor de hand
ligt om de subsidieregeling door te zetten. De regeling wordt nu geëvalueerd en de leden vragen de Minister wanneer zij de uitkomsten van die
evaluatie kunnen verwachten en wanneer de Minister de Kamer informeert over de voortgang van de regeling. Voorts vragen zij welke stappen
de rijksoverheid zelf zet in het realiseren van voldoende stageplaatsen bij
de overheid.

18

MKB: midden- en kleinbedrijf
VNO-NCW is een ondernemersvereniging, met brancheorganisaties en bedrijven als lid.
20
Kamerstuk 36 200-VIII, nr. 91
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

8

Studentenwelzijn
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de doelstelling om het studentenwelzijn te verbeteren. Deze
leden zijn blij dat in de ondersteuningsstructuur rondom mbo-studenten
er specifiek aandacht, kennis en kunde komt voor het signaleren van en
het gesprek voeren over (dreigende) depressieve gevoelens, suïcidale
gedachten en vroegtijdig schoolverlaten. Zij vragen de Minister hoe deze
aandacht, kennis en kunde concreet in de ondersteuningsstructuur komt,
welke ruimte mbo-instellingen hebben om dit naar eigen inzicht in te
richten en welke partijen hierbij betrokken worden. Betrekt de Minister
daar ook de studentenverenigingen bij en Stichting 113?
Toegankelijkheid
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben daarnaast enkele vragen
over hoe het stagepact uitpakt voor studenten met een ondersteuningsbehoefte. Deze leden zijn het volledig met de Minister eens dat in het mbo
iedereen volwaardig mee moet kunnen doen en stagediscriminatie geen
plek mag hebben. Zij lezen de doelstelling dat de toegankelijkheid van het
mbo voor studenten met een ondersteuningsbehoefte vergroot wordt,
onder andere door verbetering van de begeleiding van deze studenten bij
stages en hun eerste stappen op de arbeidsmarkt. De leden vragen de
Minister hoe gewaarborgd wordt dat stagematchers en -begeleiders
vanuit onderwijsinstellingen voldoende kennis en kunde hebben over hoe
uitsluiting en discriminatie op grond van handicap er specifiek uit kan
zien. Voorts vragen zij de Minister naar de beschikbaarheid van en kennis
over toegankelijke leerbedrijven. Deze leden willen voorkomen dat er
situaties ontstaan waarin bedrijven aangeven dat ze studenten met een
beperking weigeren, omdat ze er nou eenmaal niet op toegerust zijn. Hoe
kan gewaarborgd worden dat zo veel mogelijk leerbedrijven fysiek
toegankelijk zijn en de kennis in huis hebben of kunnen krijgen om
hulpmiddelen en ondersteuning te regelen?
Loopbaanbegeleiding en -oriëntatie
De leden van de ChristenUnie-fractie pleiten voor intensievere begeleiding
van studenten met achterstanden en een hoge kans op voortijdig
schoolverlaten. Goede loopbaanoriëntatie en -begeleiding helpt daarbij.
De leden zijn blij dat het Ministerie van OCW hierin extra investeert in het
mbo, maar constateren, samen met JOB21, dat goede loopbaanoriëntatie
en -begeleiding al begint op de middelbare school, bijvoorbeeld door
banenmarkten te organiseren met net afgestudeerden. Deze leden zien dat
de instroom in het mbo vanuit het voortgezet onderwijs daalt. Welke
stappen kan en wil de Minister zetten om het voortgezet onderwijs beter
te betrekken bij loopbaanoriëntatie en -begeleiding? Zij lezen in de
werkagenda niets over het betrekken van het voortgezet onderwijs bij de
toeleiding naar het beroepsonderwijs en de loopbaanoriëntatie. Deze
leden horen graag een reflectie van de Minister op dit punt.
Excellentiemogelijkheden
De leden van de ChristenUnie lezen met grote belangstelling in de
werkagenda dat, naast het geven van een stevige basis, het onderwijs
studenten ook kansen moet bieden om zich maximaal te kunnen
ontplooien. In de werkagenda staat dat het aanbieden van excellentiemogelijkheden aan studenten in het mbo onderdeel is van de volgende stap
naar nog meer kwaliteit in het mbo. Eerder lanceerde het voormalig lid
21

JBO: Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

9

Bruins het Actieplan Vakmanschap waarin hij onder andere het voorstel
deed voor een meester-opleiding op vakscholen22. Een soort
AD23-opleiding op vakscholen als excellentiemogelijkheid voor studenten
in het mbo. De SBB24 heeft in 2020 op verzoek van het ministerie, naar
aanleiding van een motie van de leden Kuik en Bruins25, geadviseerd over
de invoering van een meestertitel in het bekostigde mbo-stelsel26. De SBB
schreef dat er mogelijkheden zijn voor specialisatie en verdieping in het
mbo. Onder andere door de mogelijkheden voor specialisatie en
verdieping beter te benutten door excellentie in opleidingsprogramma’s
een plek te geven, het imago te versterken, de positie van de praktijkopleider te verstevigen, het beter benutten van de mogelijkheden van
keuzedelen en meesterschap als stimulans gebruiken voor een leven lang
ontwikkelen. Deze leden vragen de Minister wat zijn plannen zijn voor het
aanbieden van excellentiemogelijkheden aan studenten in het mbo.
Voorts vragen zij of de Minister in het licht van die ambitie in wil gaan op
het beknopte advies van de SBB uit 2020. Zij vragen de Minister naar de
weging van de diverse aanbevelingen. Tot slot vragen zij de Minister
wanneer hij de eerste stappen wil zetten op dit dossier, of hij bereid is om
de Kamer nader te informeren over zijn plannen en voor wanneer de
Minister dat zou kunnen doen.
Elke regio telt
Op 27 maart 2023 verscheen het rapport «Elke Regio Telt!» van de Rli27,
ROB28 en de Raad van Volksgezondheid en Samenleving29.
Mbo-studenten kiezen vaak bewust voor een carrière in de regio. Het is
daarom van belang dat regionale mbo-onderwijsinstellingen behouden
blijven. Een verschraling van het onderwijsaanbod draagt bij aan verdere
verschraling van de regio. Als mbo-studenten hun opleiding niet in de
regio kunnen volgen, wordt het voor bedrijven in het mkb30 moeilijker om
stagiairs en werknemers te werven. Het vestigen en behouden van
instellingen in de regio heeft impact op de aantrekkelijkheid ervan voor
jongeren en jonge huishoudens. De leden van de ChristenUnie-fractie
lezen in de werkagenda dat mbo-scholen worden opgeroepen om tot een
regionale vertaling van de landelijke doelstellingen te komen. In het
rapport «Elke Regio Telt!» wordt opgeroepen om mbo-instellingen ook
verder te versterken door bijvoorbeeld wo- of hbo-onderwijs te organiseren op de locaties. Deze leden vragen de Minister te reflecteren op deze
noties uit het rapport. Deelt de Minister de analyse en urgentie die de
adviesraden neerleggen? Tot welke actie noopt dit de Minister? Voorts
vragen deze leden of de Minister daarin ook in kan gaan op de afspraak in
het coalitieakkoord om ROC’s31als regionale opleidingscentra te
versterken, waarin ook volwassenen een leven lang leren en ook
nieuwkomers op basis van de nieuwe inburgeringswet vanaf dag één
leren en integreren.

22

ChristenUnie, oktober 2019, «Actieplan vakmanschap», Nieuw actieplan vakmanschap –
ChristenUnie.nl
AD: Associate Degree
24
SBB: Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven
25
Kamerstuk 35 300-VIII, nr. 57.
26
Kamerstuk 31 524, nr. 478
27
Rli: Raad voor de leefomgeving en infrastructuur
28
ROB: Raad voor het Openbaar Bestuur
29
Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, Raad voor het Openbaar Bestuur en de Raad
van Volksgezondheid en Samenlevering, maart 2023, «Elke Regio Telt!», Elke regio telt! | Raad
voor de leefomgeving en infrastructuur (rli.nl)
30
mkb: midden- en kleinbedrijf
31
ROC: Regionaal Opleidingscentrum
23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

10

Inbreng van de leden van de DENK-fractie
De leden van de DENK-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Werkagenda mbo 2023–2027 en het Stagepact mbo 2023–2027 en
de bijbehorende brief van de Minister van OCW. Hierover hebben deze
leden nog enkele vragen.
In het stagepact wordt genoemd dat scholen studenten laten weten waar
ze buiten de mbo-instelling stagediscriminatie kunnen melden als ze zich
niet veilig genoeg voelen om dat op te doen. Hierbij valt te denken aan de
antidiscriminatievoorzieningen (hierna: adv’s). Nog recentelijk klaagden
deze adv’s om het gebrek aan bekendheid en middelen32. De leden van de
DENK-fractie vragen of de Minister denkt dat de adv’s genoeg middelen
hebben. Zijn de adv’s in staat om met de zeer beperkte middelen ook
deze, groeiende, taak op zich te nemen?
Het stagepact geeft aan dat mbo-scholen alle meldingen en signalen van
discriminatie van studenten over erkende leerbedrijven registreren en
deze doorgeven aan de SBB. De SBB registreert de meldingen en
rapporteert aan het Ministerie van OCW, de SBB-studentenkamer en aan
de branches. De leden van de DENK-fractie staan achter dit voornemen,
maar vragen in hoeverre de Minister verwacht dat de scholen deze
meldingen en signalen ook daadwerkelijk gaan doorgeven aan de SBB. Is
de Minister bereid om deze uitkomsten te delen met Kamer?
De leden van de DENK-fractie vragen hoe de Minister uitvoering geeft aan
de aangenomen motie van het lid Van Baarle over de uitvoering van een
periodiek mysteryguestonderzoek en het gebruik van de uitkomsten van
dit onderzoek33.
De leden van de DENK-fractie achten het zeer wenselijk dat de onkosten
van stagiaires zullen worden vergoed en er werk wordt gemaakt van een
passende stagevergoeding. De onkostenvergoeding kan op verschillende
manieren worden vastgelegd. Wil de Minister dit bij wet vastleggen of is
het de bedoeling dat dit in de cao’s wordt geregeld? Wat verstaat de
Minister precies onder onkosten? Tevens zijn deze leden benieuwd hoe de
Minister de passende stagevergoeding wil gaan stimuleren. Wat is een
passende stagevergoeding volgens de Minister? Waarom moet de
passende stagevergoeding worden gestimuleerd en waarom wordt dit
niet gewoon in de wet vastgelegd?
De Minister geeft in zijn brief aan dat de SBB ondersteuning biedt aan
bestaande en nieuwe leerbedrijven, door o.a. workshops, webinars en
e-learnings. Tevens geeft de Minister aan dat het voorkomen van
discriminatie onderdeel is van deze ondersteuning en wordt versterkt.
Deze cursussen zijn vrijwillig voor nieuwe en bestaande leerbedrijven. Is
de Minister het ermee eens dat het in bepaalde situaties, waarin er sprake
is van discriminatie, wenselijk is dat een bestaand of nieuw leerbedrijf een
verplichte cursus moet volgen? Is de Minister bereid om te onderzoeken
of een leerbedrijf kan worden verplicht deze cursus te volgen wanneer er
bijvoorbeeld een klacht binnenkomt van een student?

32

De Volkskrant, 21 maart 2023, «Antidiscriminatiebureaus zoeken meer bekendheid en meer
geld: «Gek dat zo’n groot thema zo onzichtbaar wordt afgehandeld»», Antidiscriminatiebureaus zoeken meer bekendheid en meer geld: «Gek dat zo’n groot thema zo onzichtbaar wordt
afgehandeld» (volkskrant.nl)
33
Kamerstuk 31 524, nr. 532

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

11

II Reactie van de Minister
Ik heb met interesse kennisgenomen van de vragen en opmerkingen die
de leden van de fracties van de VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks,
ChristenUnie en DENK hebben gesteld inzake de Werkagenda en
Stagepact mbo (Kamerstuk 31 524, nr. 549). Ik dank de leden voor hun
vragen. Bij de beantwoording van de vragen heb ik de volgorde van de
inbreng van de fracties aangehouden.
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie lezen dat het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (hierna: OCW) een programma ter versterking van
het beroepsonderwijs ontwikkelt in samenwerking met het veld. Deze
leden vragen wat de status van dit programma is, wanneer het met de
Kamer gedeeld wordt en hoe dit programma zich verhoudt tot de brede
toekomstverkenning die de Minister heeft aangekondigd.
Voor grote maatschappelijke uitdagingen zoals de energietransitie, de
woningbouw, het onderwijs en de zorg zijn veel goed opgeleide
vakmensen nodig. Dit vraagt om nog sterker beroepsonderwijs, waarin de
doorstroom goed is en praktisch talent erkend wordt. Beroepsonderwijs
moet een positieve keuze worden, voor jongeren en hun ouders.
Na het verschijnen van de toekomstverkenning voor mbo, ho en wetenschap (hierna: de toekomstverkenning) en de Kamerbrief van de
voormalig Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs over zijn visie
op het funderend onderwijs rond deze zomer zal het Ministerie van OCW
een breed programma ter versterking van het beroepsonderwijs (po-vombo-hbo) ontwikkelen. De uitkomsten van de toekomstverkenning kunnen
op deze wijze direct benut worden. Ook bouw ik voort op de doelen van
het bestaande programma Sterk beroepsonderwijs, waarin het Ministerie
van OCW, Connect Groen, Stichting Platforms VMBO (SPV), MBO Raad,
Platform TL en de VO-raad sinds 2018 samenwerken.34 Ik verwacht uw
Kamer in 2024 te informeren over het nieuwe programma.
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd dat het bbl35-offensief, naar
aanleiding van de motie van het lid El Yassini over het streven dat
minimaal 35% van het totale aantal mbo-studenten een bbl-traject volgt,
onderdeel is van de werkagenda36. Deze leden vinden het goed dat het
streven van 35% is opgenomen, maar vragen nog wanneer de Minister
verwacht dat dit streven behaald wordt, hoe dat in de tussentijd
gemonitord wordt en op welk moment de Minister bekijkt of bijsturing
nodig is. Van scholen wordt verwacht dat zij hun aanbod vergroten. Heeft
de Minister hier meetbare doelstellingen aan gekoppeld? Wanneer wordt
de Kamer geïnformeerd over de voortgang van het bbl-offensief?
De Werkagenda mbo heeft een looptijd tot 2027. Daarin is afgesproken om
een bbl-offensief te starten. Het kost tijd voordat het aandeel
bbl-studenten daadwerkelijk groeit. Het bbl-offensief vraagt dan ook om
een langere adem.
Het bbl-offensief zal worden gemonitord als onderdeel van de
Werkagenda mbo. Over de wijze waarop de voortgang van de
Werkagenda MBO (hierna: de Werkagenda) en het Stagepact MBO
(hierna: het Stagepact) het gemonitord en geëvalueerd worden en over de
kennis- en onderzoeksagenda, informeer ik uw Kamer na de zomer van

34

Kamerstuk 31 524, nrs. 437 en 484
bbl: beroepsbegeleidende leerweg
36
Kamerstuk 31 524, nr. 517
35

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

12

2023. Als de resultaten daartoe aanleiding geven kan het beleid worden
bijgestuurd.
We streven ernaar dat 35% van het totale aantal mbo-studenten een
bbl-traject volgt. Het vergroten van het aantal bbl-plekken is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van mbo-instellingen en bedrijfsleven. Het
onderwijs moet voldoende opleidingen als bbl-variant bieden en het
bedrijfsleven stelt de leerbanen beschikbaar. Mbo-instellingen maken
samen met hun regionale stakeholders een kwaliteitsagenda waarin zij zo
nodig zelf ambities formuleren voor het bbl aanbod in de regio.
De leden van de VVD-fractie constateren dat afspraken rond bedrijfsscholen niet zijn meegenomen in de werkagenda. Om welke reden is het
niet gelukt om tot afspraken te komen? Verwacht de Minister dat deze
afspraken op korte termijn gesloten worden? Zo ja, zijn alle ondertekenaars van de werkagenda daarbij betrokken?
Het is niet haalbaar gebleken om voor dit onderwerp voor afsluiting van
de Werkagenda tot concrete afspraken te komen. Daarvoor waren verdere
gesprekken tussen verschillende partijen rondom dit thema noodzakelijk.
Daarom is ervoor gekozen om het onderwerp bedrijfsscholen in de
toekomstverkenning llo mee te nemen. Uw Kamer zal hierover na de
zomer worden geïnformeerd.
De opvolging van deze toekomstverkenning zal in gesprek met de
belanghebbende partijen geschieden. Dat zijn naar verwachting niet alle
ondertekenaars, omdat niet iedereen hier een concrete rol heeft.
De leden van de VVD-fractie lezen tevens dat mbo-scholen inzichtelijk
gaan maken welke kwaliteitscriteria er zijn om door te kunnen groeien als
docent. Zij moedigen dit aan, maar willen nog van de Minister weten wat
zijn eigen visie op loopbaanbeleid is. Is de Minister het ermee eens dat
enige landelijke sturing en een duidelijke visie op deze kwaliteitscriteria
wenselijk is, zodat de aantrekkelijkheid van het beroep ook landelijk
verbeterd kan worden? Zo ja, op welke manier wil de Minister dat doen?
Ik vind het van wezenlijk belang dat werken in het mbo aantrekkelijk is en
dat docenten carrière kunnen maken voor de klas. Daarom heb ik binnen
de Regeling Kwaliteitsafspraken 142,2 miljoen euro beschikbaar gesteld
specifiek voor carrièreperspectief van onderwijspersoneel.37 Daarnaast
ontvangen mbo-instellingen structureel 30 miljoen euro voor de professionalisering van onderwijspersoneel met betrekking tot basisvaardigheden
en burgerschap. Op welke manier mbo-instellingen hun loopbaan- en
professionaliseringsbeleid invullen, laat ik echter bewust aan de instellingen zelf. Zo krijgen instellingen de ruimte om in te spelen op de
specifieke context van de instelling en opleidingen die zij aanbieden en
hun eigen onderwijsvisie centraal te stellen.
Wel vind ik het van belang dat instellingen inzichtelijk maken aan welke
kwaliteitscriteria docenten moeten voldoen om te kunnen doorstromen
naar een hogere salarisschaal en wat de eventuele limiteringen aan de
aantallen zijn die kunnen doorstromen in inschaling. Ook vind ik het van
belang dat instellingen laten zien hoe zij de investering in de basisvaardigheden vertalen naar professionaliseringsmaatregelen. Daarom heb ik deze
zaken opgenomen als verplicht onderdeel van de Regeling Kwaliteitsafspraken. Mbo-instellingen nemen deze onderdelen op in hun kwaliteitsplannen, waar de ondernemingsraad instemmingsrecht op heeft. Ik
moedig mbo-instellingen aan om bij het opstellen van hun kwaliteitsplannen het personeel tijdig te betrekken.

37

Regeling Kwaliteitsafspraken mbo 2024–2027, Stcrt. 2023, nr. 8133.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

13

Indien de sociale partners van het mbo dat wenselijk achten, kunnen zij
ook aansluitend landelijke afspraken maken aan de cao-tafel over de inzet
van deze middelen.
De leden van de VVD-fractie hebben ten slotte nog een aantal vragen over
het Stagepact mbo 2023–2027, als onderdeel van de Werkagenda mbo
2023–2027. Voor deze leden is het nog niet duidelijk hoe het laten dalen
van het aantal stagetekorten wordt bereikt. Welke concrete maatregelen
zorgen ervoor dat het stagetekort inderdaad daalt en op welke manier?
Hoe groot is het verwachte effect van die maatregelen? Welk formaat
reductie in stagetekorten is het doel van het stagepact?
In de evaluatie van het actieplan Stages en Leerbanen38 heb ik aangegeven dat het in stand houden van goede monitoring en het faciliteren
van (regionale) samenwerking wat mij betreft fundamentele vereisten zijn
ter beperking van stagetekorten.
SBB ontvangt voor de uitvoering van de ambities in de Werkagenda en
het Stagepact de komende jaren ca. 4 miljoen euro per jaar. Dit wordt
onder meer gebruikt om de acties uit het Actieplan te continueren,
bestendigen en intensiveren. SBB gaat zich met deze middelen onder
andere inzetten voor inzicht in de beschikbaarheid van stages en
leerbanen, extra inzet op het werven van nieuwe leerbedrijven bij
tekorten, actuele informatie over beschikbare stages en leerbanen en
samenwerking met mbo-instellingen, leerbedrijven en andere partijen. Het
is niet duidelijk hoe groot het effect zal zijn van deze maatregelen. Zoals
de evaluatie van het actieplan laat zien hebben naast het actieplan, ook
andere maatregelen (zoals de verlichting van coronamaatregelen, de
steeds verdere openstelling van bedrijven, de beschikbaarheid van
subsidieregelingen en de conjuncturele ontwikkelingen) een rol (gehad) in
het terugdringen van de stagetekorten. Het effect van de maatregelen uit
het Actieplan is daarom niet te isoleren.
Omdat SBB pas gedurende de coronapandemie gestart is met het
structureel en centraal bijhouden van stagetekorten, is er geen
mogelijkheid tot het vergelijken van cijfers van nu met cijfers van voor de
coronacrisis. Het is op dit moment dus onduidelijk welke winst er nog
behaald kan worden. Ik zal de cijfers nauwgezet blijven volgen. De
stagetekorten dalen op dit moment nog steeds en de ambitie is om de
tekorten zo laag mogelijk te krijgen.
De leden van de VVD-fractie vragen ook of de Minister het ermee eens is
dat stagematching het tekort aan stageplekken juist ook kan vergroten?
Ik heb daar op dit moment geen aanwijzingen voor. De kwaliteit van de
stage en een veilige leeromgeving voor de student staat voorop. Daar
draagt deze maatregel, samen met het totale pakket aan maatregelen in
het Stagepact, aan bij.
De leden van de VVD-fractie lezen daarnaast dat de hoogte van de
subsidie praktijkleren beter afgestemd kan worden op het aantal
verwachte bbl-studenten. Kan de Minister toelichten wat hiermee bedoeld
wordt?
De Subsidieregeling praktijkleren is een plafondregeling, waarbij
leerbedrijven een subsidiebedrag ontvangen dat is berekend door het
subsidieplafond te delen door het aantal aanvragen voor de leerplaatsen
die per onderwijscategorie zijn aangeboden. Wanneer het aantal
studenten met een leerplaats groeit, kan het voorkomen dat het
beschikbare subsidieplafond wordt overvraagd en het subsidiebedrag per
leerplaats lager uit komt dan het maximumbedrag van € 2.700. Dit in
38

Kamerstuk 31 524, nr. 516

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

14

tegenstelling tot een openeinderegeling, waarbij het beschikbare
subsidieplafond mee daalt of groeit met het aantal subsidieaanvragen
voor leerwerkplekken en het maximale subsidiebedrag zo altijd voor
leerbedrijven beschikbaar blijft. Bij de huidige plafondregeling is de
hoogte van het subsidiebedrag dat werkgevers ontvangen dus afhankelijk
van het aantal subsidieaanvragen dat wordt ingediend. Het aantal
studenten fluctueert over de jaren. Voor het mbo bbl verwacht ik op basis
van de studentramingen dat het beschikbare subsidiebudget de komende
jaren niet toereikend is om het maximumbedrag van € 2.700 per
leerplaats uit te kunnen keren. Ik wil zorgen dat leerbedrijven weten waar
ze aan toe zijn en bekijk daarom jaarlijks bij de Voorjaarsnota hoe we het
subsidiebedrag over de jaren heen op een stabiele hoogte kunnen
houden. Dit doe ik door, binnen het beschikbare subsidiebudget op de
OCW-begroting, jaarlijks door middel van een kasschuif een zo optimaal
mogelijk subsidieplafond over de jaren heen vast te stellen. Daarbij
anticipeer ik op de verwachte studentaantallen op basis van de studentenraming en is stabiliteit een belangrijk uitgangspunt. Op deze manier wil ik
werkgevers zo goed mogelijk ondersteunen in de investering die de
begeleiding van bbl-studenten vraagt. En dat is belangrijk, want
leerplaatsen zijn onmisbaar als we uiteindelijk over voldoende vakmensen
willen beschikken om onze maatschappelijke opgaven te dragen.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie lezen dat de subsidieregeling LOB39 zal
starten in 2023. Deze leden onderschrijven de gestelde doelen in de
werkagenda en zijn benieuwd naar de uitwerking. Zij vragen mij of deze
subsidieregeling als voorhang naar de Kamer wordt gestuurd.
Het is niet standaard dat regelingen als voorhang worden gestuurd naar
uw Kamer. Daar is ook in dit geval niet van afgeweken. De tijdelijke
regeling aanvullende bekostiging LOB mbo 2023 is inmiddels gepubliceerd in de Staatscourant.40 Het expertisepunt LOB en de MBO Raad zijn
betrokken bij de uitwerking van de regeling.
De werkagenda noemt dat het van belang is om te bezien hoe ouders (van
in ieder geval minderjarige jongeren) passend betrokken worden bij het
onderwijs. De leden van de D66-fractie vinden deze betrokkenheid van
ouders belangrijk. Kan de Minister toelichten hoe hij tot nu toe uitvoering
heeft gegeven aan de motie van de leden Hagen en Bisschop over het
bezien op welke wijze ouders meer kunnen worden betrokken bij het
mbo-onderwijs van hun kinderen of hoe hij voornemens is om dit te
doen?41
Een betrokken thuissituatie draagt mede bij aan het studiesucces van
studenten. Echter is het ook zoeken naar de balans tussen de betrokkenheid van de ouders enerzijds, en de autonomie van de mbo-student
anderzijds. Mijn ministerie is daarom in gesprek met Ouders en Onderwijs
en de MBO Raad over de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs van
hun kinderen. Ook ontvangt Ouders en Onderwijs subsidie voor hun
activiteiten voor ouders in het mbo.
Een eerste concrete stap om ouders actief te betrekken is dat een aantal
ouders, samen met studenten en docenten, actief mee heeft gedacht over
de routekaart aanmeldproces. Dit is een product dat voortkomt uit de
Verbeteragenda passend onderwijs mbo42. De studiekeuze, aanmelding
en kennismaking is een belangrijke fase in het leven van jongeren, waarbij
39

LOB: loopbaanoriëntatie en -begeleiding
Tijdelijke regeling aanvullende bekostiging LOB MBO 2023, Stcrt. 2023, nr. 13411.
41
Kamerstuk 31 524, nr. 537
42
Kamerstuk 31 497, nr. 389
40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

15

ouders kunnen ondersteunen. Dit geldt in het bijzonder voor jongeren die
een extra ondersteuningsbehoefte hebben.
In het stagepact is opgenomen dat er een passende stagevergoeding
komt voor bol43-studenten en dat hierover afspraken zullen worden
gemaakt in alle cao’s. In het debat Macrodoelmatigheid mbo gaf de
Minister aan dat, als dit onvoldoende van de grond komt, wet- en
regelgeving zal worden ingezet44. Kan de Minister aangeven wanneer hij
deze heroverweging zal maken?
Zoals beschreven in het Stagepact wordt het effect van de onderzocht en
gemonitord. Dit geldt ook voor de afspraak over vergoedingen, waaraan
ook werkgevers zich hebben gecommitteerd.
Cao’s kennen verschillende looptijden en worden op verschillende
momenten gesloten. Wanneer de komende periode nieuwe cao’s worden
afgesloten, zal er de mogelijkheid zijn voor sociale partners om hierover
afspraken te maken. Om die reden houd ik tussentijds vinger aan de pols
en zal ik aan het eind van de looptijd van het Stagepact beoordelen of er
een positieve beweging op gang is gekomen. Als dat niet zo is, dan
worden de maatregelen heroverwogen, waarbij de stap naar wet- en
regelgeving niet wordt uitgesloten.
In de werkagenda is opgenomen dat dat de schoolboeken en licenties
voor basisvaardigheden (taal, rekenen, burgerschap) vanaf het schooljaar
2024/2025 voor mbo-studenten onder de 18 jaar kosteloos beschikbaar
zullen zijn. De leden van de D66-fractie complimenteren de Minister met
dit voornemen. Deze leden zijn zeer benieuwd naar de uitvoering en
vragen de Minister om de Kamer hierover te informeren wanneer dit
gereed is.
Met de invoering van gratis schoolboeken en licenties voor basisvaardigheden voor mbo-studenten tot 18 jaar geef ik uitvoering aan de gewijzigde
motie van het lid Hagen (D66) en het amendement op de begroting.45
Momenteel onderzoek ik samen met betrokken partijen op welke wijze dit
kan worden ingevoerd. Binnenkort zal ik uw Kamer middels een Kamerbrief over gelijkwaardige behandeling op de hoogte stellen van de
voortgang.
Het uitbannen van stagediscriminatie is voor de leden van de D66-fractie
belangrijk. Met de invoering van stagematching zetten we daarin een
belangrijke stap. De Minister geeft aan dat er in de midterm-evaluatie van
de werkagenda en het stagepact in 2025 speciaal aandacht zal zijn voor
stagematching. Deze leden vinden het voor een goede afweging
belangrijk dat dit gebeurt op basis van voldoende ervaringen met
stagematching. Zij vragen mij hoe ik hiervoor ga zorgen.
Het is inderdaad essentieel om voldoende ervaring op te doen met
stagematching, om op basis daarvan te kunnen volgen of de maatregel
werkt en effectief is. In de monitoring zal voor mij dan ook uitgangspunt
zijn dat we inzichtelijk kunnen maken of de maatregel werkt, voor we een
afweging kunnen maken over eventuele bijsturing van de maatregel. Het
doel staat hierbij voorop: om studenten een veilige eerste kennismaking
met de arbeidsmarkt te bieden in hun vakgebied. Over de opzet van de
monitoring van de Werkagenda en het Stagepact mbo informeer ik uw
Kamer na de zomer.

43

bol: beroepsopleidende leerweg
Verslag van het commissiedebat Macrodoelmatigheid mbo (d.d. 16 februari 2023): Kamerstuk
31 524, nr. 552
45
Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 63 en Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 145.
44

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

16

Om te zorgen dat er voortvarend wordt gestart met stagematching is in
het Stagepact afgesproken dat we beginnen op iedere mbo-instelling, met
een kopgroep van onderwijsteams en bedrijven. Waarbij we gezamenlijk
kunnen leren en ambiëren om die groep steeds verder uit te breiden. Ik
werk hierin nauw samen met onder andere de MBO Raad en VNO-NCW/
MKB-Nederland om gezamenlijk te zorgen voor een ambitieuze implementatie van stagematching en om te zorgen voor voldoende ervaringen
om van te kunnen leren.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Werkagenda mbo 2023–2027 en het Stagepact mbo 2023–2027.
Deze leden vinden de uitwerking van de motie van de leden Van der
Molen en Palland over werken aan verdere gelijkheid tussen
mbo-studenten en ho-studenten teleurstellen, aangezien er geen
knelpunten in kaart zijn gebracht en ook niet duidelijk gemaakt wordt op
welke wijze en op welke termijn deze knelpunten kunnen worden
verholpen46. De leden van de CDA-fractie vragen wat de Minister, samen
met de gemeente, op welke termijn gaat doen bij Prioriteit 1 «Het
bevorderen van kansengelijkheid», specifiek bij het punt «concrete
aandachtspunten voor een gelijkwaardige positie liggen o.a. bij studentenhuisvesting, gemeentelijke studietoeslag, het terugvragen van lesgeld
en het voorkomen van onnodige verschillen in monitoring»?
In de Werkagenda is gelijkwaardige behandeling van mbo-studenten één
van de speerpunten onder de noemer kansengelijkheid. Zoals aangegeven
in de Werkagenda kijk ik daarbij ook naar studentenhuisvesting, gemeentelijke studietoeslag, terugvragen van lesgeld en verschillen in
monitoring. Deze aandachtspunten maken tevens onderdeel uit van de
motie van de leden Van der Molen en Palland.47 Ik dank de leden van de
CDA-fractie dan ook voor hun bijdrage op dit thema. Momenteel ben ik
bezig om de aandachtspunten op de genoemde onderwerpen in kaart te
brengen. Binnenkort zal ik uw Kamer middels een brief over gelijkwaardige behandeling van mbo-studenten nader informeren over de wijze
waarop ik uitvoering geef aan deze motie.
Bij alle doelstellingen staat beschreven «we volgen bij deze doelstelling».
De leden van de CDA-fractie willen graag weten waarom de Minister
alleen beschreven heeft wat er gevolgd wordt en niet wanneer hij
tevreden is met de resultaten?
Met de ondertekenaars van de werkagenda heb ik afgesproken dat we met
elkaar monitoren of we de doelstellingen bereiken. Ik vind het belangrijk
dat het mbo zich verder ontwikkelt als een lerende sector. Dat is niet
vrijblijvend. We werken als ondertekenaars op dit moment samen aan het
meetbaar maken van de doelstellingen. Indicatoren kunnen zichtbaar
maken of we als sector op de goede weg zijn. Maar een getal kan niet
altijd goed uitdrukken of we onze doelstelling hebben bereikt.
We moeten vooral nieuwsgierig zijn naar de achterliggende oorzaken voor
de trends die we zien. Door goed te volgen wordt de sector in staat
gesteld te reflecteren en te leren welke interventies wel en welke niet
werken. Over de inrichting van de monitoring van de Werkagenda en het
Stagepact, de wijze waarop de voortgang wordt geëvalueerd en de
kennis- en onderzoeksagenda, informeer ik uw Kamer na de zomer van
2023.

46
47

Kamerstuk 31 524, nr. 526
Kamerstuk 31 524, nr. 526

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

17

Daarnaast vragen deze leden of de Minister kan aangeven hoe de
salarismix nu en straks verdeeld wordt over de verschillende instellingen,
graag in een tabelvorm uitgesplitst naar alle mbo-scholen.
Voor de Regeling Salarismix wordt in totaal € 52,2 miljoen verdeeld over
de 27 Randstadinstellingen. Voor carrièreperspectief wordt binnen de
Regeling Kwaliteitsafspraken in totaal € 142,2 miljoen verdeeld over alle
mbo-instellingen in Nederland.48 De Randstadinstellingen ontvangen
tijdelijk een groter aandeel in de middelen voor carrièreperspectief voor
onderwijspersoneel, vanwege langlopende verplichtingen die zij zijn
aangegaan met de middelen uit de Regeling Salarismix.49 Ik ben met de
mbo-sector overeengekomen dat dit geldt voor een periode van acht jaar.
Instelling

Salarismix
Randstad
2023
(bedragen in
miljoenen €)

Carrièreperspectief heel
Nederland
2024
(bedragen in
miljoenen €)

6
0
0
1
0,1
0,8
0,8
0,4
0
0
0
0
0,9
0
1,3
0
0,4
0,3
1,8
0
1,2
0,6
0
0,4
0,7
0
0
3,9
0
5
5,2
1,2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0,2
0
2,7

7,3
2,7
0,5
3,1
0,2
1,2
1,6
0,6
0,5
0,4
4,0
0,3
1,5
3,4
2,4
0,2
0,7
0,5
2,3
0,3
1,6
1,0
2,1
1,5
1,8
2,7
2,0
5,9
0,7
5,7
5,9
1,9
2,2
2,8
1,5
3,2
3,2
2,3
4,1
4,0
3,1
1,4
2,3
2,7
3,1
1,7
4,0

Albeda College
Landstede Groep
AOC Terra
Yuverta
Leidse Instrumentenmakersschool
Mediacollege Amsterdam
Hout en Meubileringscollege
Nimeto
CIBAP
ROC Rivor
Koning Willem I
SOMA College
Scheepvaart en Transport College
ROC Friese Poort
Hoornbeeck College
ROC Menso Alting
Lentiz
SVO vakopleiding food
Da Vinci College
Curio (Groen)
Grafisch Lyceum R’dam
Grafisch Lyceum Utrecht
Graafschap College
VONK
Aeres
Rijn IJssel
Friesland College
ROC Midden Nederland
ROC Ter AA
ROC mbo Rijnland
ROC Zadkine
ROC van Flevoland
Gilde Opleidingen
Alfa-college
SG De Rooi Pannen
Noorderpoort
Curio
ROC Tilburg
Summa College
Deltion College
Vista college
ROC A12
ROC Nijmegen eo
ROC Horizon College
Scalda
Drenthe College
ROC Nova College

48
49

Regeling Kwaliteitsafspraken mbo 2024–2027, Stcrt. 2023, nr. 8133.
Regeling versterking van salarismix leraren middelbaar beroepsonderwijs in de Randstadregio’s, Stcrt. 2022, nr.17977.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

18

Instelling

Salarismix
Randstad
2023
(bedragen in
miljoenen €)

Carrièreperspectief heel
Nederland
2024
(bedragen in
miljoenen €)

6,7
1,2
0
4,7
0
0
1,9
1,6
1,2
0
52,2

11,2
1,6
2,5
6,6
4,5
0,9
1,1
1,9
2,7
0,8
142,21

ROC van Amsterdam
Regio College
Aventus
ROC Mondriaan
ROC van Twente
SintLucas
ROC TOP
MBO Utrecht
MBO Amersfoort
Zone College
Totaal
1

Bovenstaande bedragen zijn gebaseerd op ongecontroleerde teldatum 1 oktober 2022 (TBG
16 januari 2023) en structureel doorgetrokken. Bedragen zullen daarom in werkelijkheid
verschillen.

Bij een aantal van de actiepunten zou verwacht kunnen worden dat
mbo-scholen een rol hebben. De mbo-scholen staan echter niet benoemd
in het rijtje «wie»50. Kan de Minister uitleggen waarom de mbo-scholen
geen rol hebben bij het vergroten van de bekendheid van het
mbo-studentenfonds onder studenten, docenten en studieadviseurs?
Bij de actiepunten in de Werkagenda staan alleen de ondertekenaars
benoemd. De MBO Raad tekent namens de mbo-instellingen. Uiteraard
hebben mbo-instellingen een rol in het vergroten van de bekendheid van
het studentenfonds onder studenten, docenten en studieadviseurs. Om
mbo-instellingen hier op hun beurt in te faciliteren, zullen de partners die
in de Werkagenda zijn genoemd hen voorzien van informatie over het
fonds (OCW, MBO-raad, JOB). Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de
motie van de leden Van der Graaf en Van der Molen.51
Kan de Minister ook aangeven hoe het plan om schoolboeken en licenties
voor basisvaardigheden (taal, rekenen, burgerschap) vanaf het schooljaar
2024/2025 voor mbo-studenten onder de 18 jaar kosteloos te verstrekken
in de praktijk vormgegeven wordt? Spelen de mbo-scholen hier geen rol
bij?
Het kosteloos verstrekken van schoolboeken en licenties aan
mbo-studenten is geen eenvoudige opgave. De invoering hiervan heeft
invloed op verschillende partijen, zoals de mbo-instellingen, en op de
huidige leermiddelenmarkt. Ik vind het belangrijk om een doordachte
aanpak te kiezen en zowel het perspectief van de mbo-studenten als dat
van de mbo-instellingen hierin mee te nemen. Om deze reden ben ik in
gesprek met de MBO-raad en JOBmbo en kijk ik naar best practices op
mbo-instellingen waar momenteel al leermiddelen kosteloos worden
verstrekt. Binnenkort zal ik uw Kamer middels een Kamerbrief over
gelijkwaardige behandeling op de hoogte stellen van de voortgang.
Kan de Minister tevens aangeven wat zijn plannen zijn met betrekking tot
schoolkosten? Wat is de reden dat hierover niets in de werkagenda is
opgenomen?
Momenteel werk ik op verschillende manieren aan het verminderen van
de schoolkosten voor mbo-studenten. Zoals ik in de Werkagenda heb
opgenomen, ben ik voornemens om schoolboeken en licenties voor
basisvaardigheden kosteloos ter beschikking te stellen aan mbo-studenten
50
51

Werkagenda mbo 2023–2027: Samen Werken aan Talent, 14 februari 2023, p. 36
Kamerstuk 31 524, nr. 522

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

19

tot 18 jaar. Hierdoor worden voor een deel van de studenten de schoolkosten verlaagd. Daarnaast zet ik in op het verminderen van het aantal
ongebruikte leermiddelen. In februari 2023 heb ik een brief gestuurd naar
alle mbo-instellingen waarin ik hen verzoek kritisch te kijken naar de
leermiddelenlijsten, afspraken te maken met de studentenraad over (de
communicatie van) de regeling ongebruikte leermiddelen en de regeling
beter bekend te maken onder studenten. Op dit moment inventariseer ik
in hoeverre opvolging is gegeven aan mijn verzoek en of aanvullende
maatregelen nodig zijn. Voor de zomer zal ik uw Kamer hierover informeren.
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie hoe het niveau van de
beheersing van de basisvaardigheden van mbo-studenten nu bijgehouden
wordt. Gaat hier nog wat in veranderen?
Momenteel wordt het beheersingsniveau van de basisvaardigheden van
mbo-studenten vooral bijgehouden met examencijfers. Aan het gebruik
van deze examencijfers zit een aantal kanttekeningen, waardoor er nu
geen volledig beeld is. Zo is op dit moment alleen de groep gediplomeerden in beeld terwijl het ook van belang is om gegevens te verzamelen over de groep ongediplomeerde mbo studenten. Ik wil daarom
meer zicht en grip krijgen op het beheersingsniveau van de basisvaardigheden. In mijn brief «Aanpak basisvaardigheden mbo», die uw Kamer
voor de zomer ontvangt, beschrijf ik de aanpak om te komen tot een
meetmethode die inzicht geeft in het beheersingsniveau van
mbo-studenten.
Deze leden vragen wat de reden is dat de Minister gaat werken aan het
versterken van de kwaliteit van docenten die burgerschapsonderwijs
geven, terwijl er nog een besluit genomen moet worden over hoe
invulling gegeven gaat worden aan het voornemen in het coalitieakkoord
dat de vakken basisvaardigheden en burgerschap (worden) gegeven door
bevoegde docenten.
In de Kamerbrief Versterking van het burgerschapsonderwijs mbo52 geef
ik aan dat n.a.v. de uitkomsten van de onderzoeken over de kwaliteit van
het burgerschapsonderwijs en de motie van de leden Van den Berge en
Rog53, het intensiveren van de professionalisering van docenten
burgerschap wenselijk is. Ik stel daarom vanuit de Werkagenda mbo
2023–2027; Samen werken aan talent54, € 30 miljoen beschikbaar zodat
docenten basisvaardigheden zich kunnen blijven ontwikkelen. Ik investeer
daardoor nu al in de deskundigheidsbevordering van huidige docenten en
er vindt een kwaliteitsimpuls plaats, doordat nieuwe docenten worden
geworven op basis van een landelijk ontwikkeld profiel55. Deze maatregelen zijn een startpunt voor de verdere professionalisering van docenten
burgerschap. Het besluit over het voornemen uit het Coalitieakkoord gaat
bepalen wat er aanvullend nodig is om docenten burgerschap op een
toekomstbestendige wijze in staat te stellen om kwalitatief goed onderwijs
te geven.
De leden van de CDA-fractie vragen tevens hoeveel mbo-scholen nu al
meedoen aan de maatschappelijke diensttijd. Welke maatregelen worden
er genomen om de naamsbekendheid te vergroten?
Op dit moment doen circa 30 mbo-instellingen mee met de Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Om de naamsbekendheid van MDT te vergroten
wordt ingezet op diverse grootschalige campagnes via sociale media,
nieuwbrieven, inspiratiesessies en themabijeenkomsten. De doelgroepen
52

Kamerstuk 31 524 nr. 509
Kamerstuk 35 336, nr. 16
54
Kamerstuk 31 524, nr. 549
55
Versterking burgerschap in het mbo – vijf verenigingsafspraken | MBO Raad
53

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

20

die hiermee worden bereikt zijn jongeren, docenten, maatschappelijke
organisaties, bedrijven en gemeenten. Specifiek voor het onderwijs
worden aanvullende maatregelen getroffen om de naamsbekendheid te
vergroten. Er zijn afspraken gemaakt met de Expertisepunten Burgerschap
en LOB, die MDT actief onder de aandacht brengen, ervaringsverhalen
delen en mbo-instellingen op weg helpen die MDT aan hun onderwijspraktijk willen verbinden. Verder wordt de MDT-Onderwijsgroep benut om
de bekendheid met MDT te vergroten, die bestaat uit een vertegenwoordiging van onderwijsprofessionals, jongeren en MDT-aanbieders. Tot slot
worden schoolbezoeken georganiseerd vanuit het initiatief «MDT on
Tour». Tijdens deze themadag kunnen jongeren en onderwijsprofessionals
ervaren wat MDT is, leren zij MDT-organisaties kennen en kunnen zij
ontdekken wat MDT voor hen kan betekenen. Uw Kamer is in mei via de
voortgangsrapportage MDT nader geïnformeerd over de Maatschappelijke Diensttijd.56
Zowel in de werkagenda als het Advies Kansrijk Opleiden van de
Taskforce Doelmatigheid57 wordt van mbo-scholen verwacht dat zij een
aanbod ontwikkelen op het gebied van LLO58. Hiermee kunnen de scholen
immers werkenden omscholen, zodat deze werkenden aantrekkelijk
blijven voor de arbeidsmarkt. De leden van de CDA-fractie willen graag
weten of dit betekent dat LLO nu een wettelijke opdracht is voor
mbo-scholen.
Op dit moment is LLO geen wettelijke taak. Per Kamerbrief wordt uw
Kamer na de zomer nader geïnformeerd over de toekomstverkenning LLO,
waarin ook hierop wordt ingegaan. Dit gebeurt mede in reactie op de
motie van het lid Hagen c.s. uit het twee-minutendebat over macrodoelmatigheid waarin gevraagd is om in toekomstverkenning LLO knelpunten
bij het aanbieden van onderwijs LLO voor publiek onderwijs in kaart te
brengen en voorstellen te doen om deze weg te nemen.59
Is de Minister bereid om de beleidsregel aan te passen waardoor
mbo-scholen niet genoodzaakt zijn om een hoge kostprijs te berekenen,
waardoor er een gelijk speelveld ontstaat tussen bekostigde en
niet-bekostigde mbo-scholen?
Mijn ministerie verkent op dit moment in constructief overleg met
accountants en de onderwijssector hoe de beleidsregel beter toepasbaar
kan worden. In die gesprekken wordt ook gekeken naar de omgang met
de berekening van de integrale kostprijs. De integrale kostprijs heeft
enerzijds als doel te voorkomen dat de bekostiging onrechtmatig wordt
besteed en dat er geen publieke middelen weglekken naar private
activiteiten. Anderzijds wordt met het in rekening brengen van een
integrale kostprijs voorkomen dat er overheidsfinanciering beschikbaar
wordt gesteld voor economische activiteiten, hetgeen doorgaans vanuit
staatssteunperspectief niet is toegestaan. In de Kamerbrief over de
toekomstverkenning LLO, die na de zomer beoogd is, wordt u door de
Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs en mijzelf nader geïnformeerd over de relatie tussen de beleidsregel en Leven Lang Ontwikkelen.
Dit gebeurt mede in reactie op de motie van D66 uit het
twee-minutendebat (Handelingen II 2022/23, nr. 67, item 3) over macrodoelmatigheid waarin gevraagd is om in toekomstverkenning LLO
knelpunten bij het aanbieden van onderwijs LLO voor publiek onderwijs in
kaart te brengen en voorstellen te doen om deze weg te nemen.60

56

Kamerstuk 35 034, nr. 23
Kamerstukken 31 524 en 29 544, nr. 541
LLO: Leven Lang Ontwikkelen
59
Kamerstuk 31 524, nr. 558
60
Kamerstuk 31 524, nr. 558
57
58

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

21

Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De werkagenda is ondertekend door een groot aantal partijen. Voor een
aantal partijen is ook extra geld beschikbaar gesteld. De leden van de
PvdA-fractie vragen de Minister of hij inzicht kan geven in welke partijen
deze extra middelen ontvangen en hoeveel?
Het kabinet investeert structureel zo’n € 377 miljoen extra per jaar in het
mbo. Het gros van deze middelen gaat naar de mbo-instellingen. Op dit
moment ben ik ook in gesprek met VNO-NCW/MKB-Nederland, SBB en de
MBO Raad over financiering van enkele activiteiten voor de implementatie
van het Stagepact. Daarnaast ontvangen andere partijen extra middelen:
Gemeenten
Gemeenten ontvangen vanaf 2025 structureel € 25 miljoen extra per jaar
voor het Doorstroompunt (voorheen de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voor voortijdig schoolverlaters). Ook ontvangen gemeenten de
komende jaren € 15 miljoen per jaar voor de aanpak van laaggeletterdheid.
Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
SBB ontvangt in 2023, 2024 en 2025 € 3,8 miljoen extra per jaar ten
behoeve van de ondersteuning van leerbedrijven. SBB ondersteunt de
bedrijven bij het zorgen voor een veilige leeromgeving, de aanpak van
stagediscriminatie en de kwaliteit van de stagebegeleiding. Ook ontvangt
SBB in 2023, 2024 en 2025 bijna € 4 miljoen per jaar en daarna € 2
miljoen per jaar structureel om het Actieplan stages en leerbanen voort te
zetten en zo in te zetten op voldoende aanbod van stages en leerbanen.
Bovendien krijgt SBB meer mogelijkheden om de mbo-sector te ondersteunen bij de nieuwe eigen werkwijze kansrijk opleiden. Hiervoor heeft
het kabinet jaarlijks € 2,5 miljoen beschikbaar.
Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)
De middelen voor het Comeniusprogramma om excellent en bevlogen
docentschap in het mbo te waarderen en de middelen voor de onderwijspremie voor onderwijsteams die een topprestatie leveren worden
verdeeld door NRO. In deze beurzen en premie investeer ik tot en met
2027 in totaal € 27 miljoen.
In de werkagenda stelt de Minister drie prioriteiten vast, te weten 1) het
bevorderen van kansengelijkheid, 2) het verbeteren van de aansluiting
onderwijs-arbeidsmarkt en 3) het verbeteren van kwaliteit, onderzoek en
innovatie. Om kansengelijkheid (punt 1) te bevorderen, wordt in de
werkagenda ingezet op een gelijkwaardige behandeling van alle
studenten in Nederland. Dit zien deze leden als iets positiefs, maar hebben
vragen over de uitvoering ervan. Op dit moment is er nog geen wettelijke
verankering, waardoor uitsluiten op grond van opleidingsniveau niet
strafbaar is. De Minister doet dus een beroep op de welwillendheid van de
horeca, studenten(sport)verenigingen en organisaties van introductieweken om mbo-studenten ook toe te laten, maar verkent ook mogelijkheden hoe opleidingsniveau als discriminatiegrond kan worden toegevoegd aan de Algemene wet gelijke behandeling61.
Kan de Minister inzicht geven in de vorderingen van gelijkwaardige
behandeling van mbo-studenten?
Met de ondertekening van de Werkagenda door partners in en rond de
mbo-sector zetten we een belangrijke stap richting gelijkwaardige
61

Stb. 1994, nr. 230

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

22

behandeling van mbo-studenten. Via de kwaliteitsafspraken bied ik de
instellingen de ruimte om een infrastructuur te creëren om studenteninitiatieven te ondersteunen en om de afspraken uit de Werkagenda te
realiseren.
Gezamenlijk zetten we ons ervoor in dat alle mbo-studenten optimale
kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Zo maken we via de
kwaliteitsafspraken mogelijk dat mbo-studenten gebruik kunnen maken
van bestaande studentensportfaciliteiten, een fysieke studentenkaart
ontvangen van hun instelling en kunnen deelnemen aan algemene
studentenintroductieweken in hun studentenstad. Ook verkennen we de
mogelijkheid van een andere naamgeving voor het mbo. Ik zie dat de inzet
op gelijkwaardige behandeling van mbo-studenten breder in de
maatschappij navolging krijgt, dat is nodig, want het onderwerp is breder
dan enkel onderwijs. Binnenkort zal ik uw Kamer nader informeren over
de stand van zaken van de inzet op gelijkwaardige behandeling van
mbo-studenten.
Kan de Minister specifiek inzicht geven in hoeveel studentensteden
mbo-studenten volgend jaar mee mogen doen aan de introductieweek?
In de Werkagenda en de kwaliteitsafspraken is de mogelijkheid
opgenomen voor mbo-instellingen om financieel bij te dragen aan de
organisatie en deelname van mbo-studenten aan de studentenintroductieweken in hun regio. In verschillende steden doen mbo-studenten dit jaar
al mee aan de introductieweek, zoals in Utrecht en Leiden. De organisatie
van de introductieweek is in de studentensteden echter op verschillende
manieren georganiseerd, het staat hen vrij daarin zelf een vorm te kiezen
die past bij de wensen van de studenten en de regio of stad. Veel steden
zijn in overleg met studenten over de introductieweek. Ik zal uw Kamer
hier nader over informeren in mijn brief over gelijkwaardige behandeling
van mbo-studenten, die ik uw Kamer voor de zomer zal toesturen.
Kan de Minister inzicht geven in de verkenning van mogelijke financiële
bijdragen van mbo-scholen aan studentensportverenigingen en studentenverenigingen?
Door middel van de kwaliteitsafspraken stimuleer ik mbo-instellingen om
studenteninitiatieven zoals studieverenigingen te ondersteunen en om het
mogelijk te maken dat mbo-studenten kunnen participeren in het
studentenleven, bijvoorbeeld door deelname aan introductieweken en
studentensport. De instellingen doen een analyse en betrekken de
studentenraad bij de plannen. Als uit die regionale analyse blijkt dat
studenten in die regio of stad behoefte hebben aan deelname aan
studentensportfaciliteiten, dan kunnen de instellingen dit opnemen in hun
inzet. Dit najaar dienen alle plannen ingediend en goedgekeurd te zijn.
Voor alle doelstellingen in de Werkagenda is afgesproken dat we als
partners gezamenlijk monitoren of we onze doelstellingen bereiken.
Daarvoor wordt momenteel een integraal monitoringplan vormgegeven.
Het plan bevat indicatoren om ontwikkelingen in de doelstellingen te
kunnen volgen, een aanpak om gezamenlijk te leren en een kennis- en
onderzoeksagenda voor verdiepend kwalitatief- en kwantitatief onderzoek.
Uw Kamer ontvangt het monitoringplan na de zomer.
Erkent de Minister ook dat het belangrijk is dat het zal gaan om structurele
gelden en niet om incidenteel geld, zodat de gelijkwaardige behandeling
echt structureel wordt ingebed?
Er zijn structurele gelden beschikbaar voor de kwaliteitsafspraken,
waarmee mbo-instellingen middelen kunnen inzetten voor gelijkwaardige
behandeling van mbo-studenten. De huidige regeling kwaliteitsafspraken
loopt tot en met 2027. Daarna worden in overleg met de instellingen
nieuwe kwaliteitsafspraken gemaakt voor de volgende periode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

23

Daarnaast merken de leden van de PvdA-fractie op dat scholen hun
kwaliteitsagenda met de afspraken van de werkagenda moeten indienen
bij een onafhankelijke adviescommissie op het ministerie. Kan de Minister
inzicht geven wie er zitting hebben in de adviescommissie? Zitten hier ook
(vertegenwoordigers) van leraren en studenten in?
De leden van de adviescommissie zijn ingesteld middels het «Instellingsbesluit commissie kwaliteitsafspraken mbo» dat gepubliceerd is in de
Staatscourant. De namen van de leden zijn te vinden in artikel 5 van het
besluit.62 De voorzitter van de Commissie heeft aangegeven te zullen
stoppen vanwege een nieuwe hoofdfunctie, die niet te verenigen is met
zijn werk voor de Commissie. Per 1 juni 2023 heb ik mevrouw A. (Antoinette) Knoet-Michels benoemd voor de functie van voorzitter van de
Commissie.63 Daarnaast is de heer N.J. (Klaas) Verschuure benoemd tot
lid van de commissie.
De volledige commissie bestaat daarmee uit mevrouw A. Knoet-Michels
(tevens voorzitter); de heer E. van den Berg; mevrouw drs. M.A. ten Heuw;
mevrouw Y. Moerman-van Heel; mevrouw M. Nijkamp-Diesfeldt MBA; de
heer A.M. Timmermans; mevrouw mr. R.G.K. Voss; en de heer N.J.
Verschuure.
Vanwege het onafhankelijke en onpartijdige karakter van de commissie
zitten er geen deelnemers in de commissie die op enigerlei wijze in hun
huidige functie zijn verbonden aan een mbo-instelling, zij het als
werknemer of als deelnemer. Om die reden zijn in de commissie dan ook
geen leden van bijvoorbeeld studenten- of ondernemingsraden
opgenomen. De commissie die de kwaliteitsagenda’s gaat beoordelen,
heeft ook de kwaliteitsagenda’s voor de periode 2019–2022 beoordeeld en
doet tegelijkertijd met de beoordeling van de nieuwe agenda’s ook de
beoordeling van de resultaten van de oude agenda’s.
Kan de adviescommissie ook een positief oordeel geven over de plannen
als de ondernemingsraad of de studentenraad geen instemming heeft
gegeven?
Instemming door de studentenraad en ondernemingsraad is als criterium
opgenomen in de regeling en in het beoordelingskader.64 Daarmee zijn ze
in principe voorwaardelijk voor een positief advies. Indien de commissie
onder bijzondere omstandigheden besluit om toch positief te adviseren
over een kwaliteitsagenda waarbij niet aan dit criterium is voldaan, dan
moet zij dit motiveren. Ik zal vervolgens wegen of ik het advies van de
commissie overneem of niet.
In het stagepact wordt de ambitie uitgesproken dat alle studenten in 2023
een onkostenvergoeding ontvangen van het leerbedrijf. Kan de Minister
aangeven wat een student kan doen wanneer deze student de onkostenvergoeding niet ontvangt? Wat verwacht de Minister van scholen als een
student aangeeft geen onkostenvergoeding te ontvangen?
In het servicedocument praktijkovereenkomst 2023–2024 wordt aangeraden om hierover afspraken op te nemen in de praktijkovereenkomst
tussen student, school en het leerbedrijf. Daarnaast kan de student, op
basis van het Stagepact, dit aankaarten bij het leerbedrijf zelf. Mocht de
student bij het leerbedrijf geen gehoor krijgen dan kan de student dit
aankaarten bij de stagebegeleider van de mbo-instelling of bijvoorbeeld
62

Stcrt. 2018, nr. 34663 (wetten.nl – Regeling – Instellingsbesluit Commissie Kwaliteitsafspraken
mbo – BWBR0041054 (overheid.nl).)
63
Stcrt. 2023, nr. 16204 (Staatscourant 2023, 16204 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen
(officielebekendmakingen.nl).)
64
Stcrt. 2023, nr. 8133 (Staatscourant 2023, 8133 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen
(officielebekendmakingen.nl))

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

24

bij de branchevereniging van het leerbedrijf. Zij kunnen vervolgens met
het leerbedrijf in gesprek gaan over een onkostenvergoeding.
In het stagepact wordt aangegeven dat (semi-)publieke en private
werkgevers worden gestimuleerd tot het geven van een passende
stagevergoeding voor bol-studenten en hierover afspraken te maken in
alle cao’s. Kan de Minister aangeven op welke wijze deze werkgevers
worden gestimuleerd tot het geven en vastleggen van een passende
stagevergoeding?
Het Stagepact is getekend door zowel de werkgeversorganisatie
VNO-NCW en MKB-Nederland, als door de vakbonden. Zij zullen zich
ervoor inspannen dat in elke cao afspraken worden gemaakt over een
passende stagevergoeding. Zij nemen onder andere het voortouw om in
de Stichting van de Arbeid afspraken te maken over een aanbeveling
hierover. Daarnaast zullen we de afspraken over stagevergoedingen
monitoren conform de motie van de leden Van Baarle en Westerveld65,
zodat we jaarlijks inzicht krijgen in de voortgang en op basis daarvan
sectoren waar afspraken uitblijven kunnen stimuleren om deze afspraken
in hun cao te maken over stagevergoedingen.
Zijn er consequenties verbonden aan het niet opnemen van een passende
vergoeding in de cao?
Er is een bestuurlijke afspraak gemaakt met onder andere werkgeversorganisaties en vakbonden over passende vergoedingen voor
mbo-studenten tijdens hun stage. Ik verwacht dat deze organisaties hun
leden wijzen op deze afspraak en hen vervolgens aanspreken als de
afspraken onvoldoende nagekomen worden. Daarnaast zullen we de
afspraken over stagevergoedingen monitoren zodat we jaarlijks inzicht
krijgen in de voortgang. Als de voortgang onvoldoende is, dan worden de
maatregelen heroverwogen, waarbij de stap naar wet- en regelgeving niet
wordt uitgesloten.
Ziet de Minister ook de ongelijkheid die kan optreden tussen verschillende
groepen studenten, gezien het feit dat de diverse cao’s op verschillende
momenten worden vastgesteld?
Het klopt dat cao’s op verschillende momenten vastgesteld worden en dat
er hiermee ook op verschillende momenten afspraken kunnen worden
gemaakt over vergoedingen. Overigens is ook de startsituatie niet overal
gelijk, in sommige cao’s staan al afspraken en in andere niet, en het staat
werkgevers ook vrij om al eerder te besluiten om studenten een
vergoeding te geven.
De leden van de PvdA-fractie zien ten slotte dat de Minister grote stappen
durft te zetten op het gebied van stagediscriminatie, een hardnekkig
probleem waar studenten al jaren hinder van ondervinden. Deze leden
zullen de ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet volgen. Erkent de
Minister daarbij dat het uitbannen van stagediscriminatie niet direct zorgt
voor een veilige en inclusieve omgeving en dat er voor zo’n omgeving
ook inspanning wordt gevraagd?
Een veilige en inclusieve omgeving is uiteraard van belang en vraagt ook
een inspanning van de ondertekenaars van het Stagepact, in het
Stagepact wordt dat ook benoemd. In het Stagepact staat onder andere de
afspraak dat de ondertekenaars actief stagediscriminatie tegengaan én
zorgen voor een veilige leer-en werksfeer bij hun achterbannen. In
bijvoorbeeld ook de afspraken over het aanpassen van het erkenningsreglement van SBB, is de (sociaal) veilige leeromgeving een belangrijk
onderdeel. Het tegengaan van stagediscriminatie van studenten op de
werkvloer tijdens hun stage of bij zoektocht naar een stage, staat immers
65

Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 118

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

25

niet los van het zorg dragen voor een veilige en inclusieve omgeving. Met
de aanpak stagediscriminatie wordt daarnaast aangesloten op de
kabinetsinzet op het gebied van arbeidsmarktdiscriminatie en het
programma Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt van het Ministerie van
SZW.66
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
Allereerst zijn de leden van de GroenLinks-fractie benieuwd naar het
proces betreffende de uitwerking van de werkagenda en het stagepact. Zij
constateren dat belangrijke partijen de werkagenda niet hebben ondertekend. Zo geeft de AOb67 als reden hiervoor aan dat er geen landelijke
afspraken zijn gemaakt over het aantal LB-, LC- en LD-functies op de
instellingen68. Mbo-docenten moeten het salaris krijgen waar ze recht op
hebben. Dat kan door concrete afspraken te maken over de verdeling van
docenten over de salarisschalen in het mbo, de zogenaamde functiemix.
Kan de Minister hierop reflecteren? Is geprobeerd om tegemoet te komen
aan de eisen van deze groepen? Zo ja, hoe zag dat eruit?
Vanuit mijn rol heb ik ervoor gezorgd dat de randvoorwaarden voor goede
afspraken aanwezig zijn, door binnen de Regeling Kwaliteitsafspraken een
budget van 142,2 miljoen euro beschikbaar te stellen dat in heel
Nederland ingezet kan worden voor goed carrièreperspectief van
onderwijspersoneel.69 Carrièreperspectief gaat uiteraard over inschaling,
maar ook over begeleiding van startend onderwijspersoneel, over
werkdruk en over professionaliseringsmogelijkheden. In plaats van het
sturen op landelijke doelstellingen, stuur ik via de kwaliteitsplannen van
de individuele mbo-instellingen, waarin het perspectief van onderwijspersoneel is gewaarborgd. Elke mbo-instelling moet immers een door de
ondernemingsraad goedgekeurd plan indienen – met daarin onder andere
ambitieuze doelstellingen op het gebied van carrièreperspectief van
onderwijspersoneel – om aanspraak te kunnen maken op de middelen. Zo
weet ik zeker dat er goede dingen gaan gebeuren met deze middelen,
maar behouden mbo-instellingen wel de ruimte om dit te doen op een
manier die past bij hun regionale context en onderwijsvisie. Mochten de
sociale partners alsnog tot landelijke afspraken willen komen over
inschaling van onderwijspersoneel dan staat het hen vrij om hierover met
elkaar in gesprek te gaan.
Ik stel een bedrag van 142,2 miljoen euro per jaar beschikbaar voor
carrièreperspectief van onderwijspersoneel in heel Nederland. Dit komt in
de plaats van de tot nu toe beschikbare 52,2 miljoen euro die alleen
beschikbaar was voor de Randstadinstellingen. Hiermee kom ik tegemoet
aan de belangrijkste eis vanuit de vakbonden, namelijk om meer te
investeren in carrière in de klas. Daarnaast heb ik in de Regeling Kwaliteitsafspraken de betrokkenheid van de ondernemingsraad opgenomen,
door hen instemmingsrecht te geven op de kwaliteitsplannen. Dit is een
waarborg die in mijn ogen tegemoetkomt aan de eisen van de vakbonden.
Tot slot wil ik benadrukken dat het van belang is dat de arbeidsmarktpositie van onderwijspersoneel in het mbo goed is, zowel als het gaat om
salariëring als om secundaire arbeidsvoorwaarden. Uit eerder naar uw
Kamer toegezonden onderzoek bleek dat docenten in het mbo gemiddeld

66

Laatste voortgangsbrief van dit programma: Kamerstuk 29 544, nr. 1158.
AOb: Algemene Onderwijsbond
68
Rijksoverheid, «Wat verdien ik als leraar in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo)?» Volgens
de cao-mbo 2022–2023 zijn de salarisschalen van mbo-docenten ingedeeld in LB, LC, LD en
LD. De taken van een leraar bepalen of hij in schaal LB, LC, LD of LE valt.
69
Regeling Kwaliteitsafspraken mbo 2024–2027, Stcrt. 2023, nr. 8133.
67

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

26

meer verdienen dan vergelijkbare werknemers in andere sectoren.70 Voor
instructeurs zijn de loonverschillen met vergelijkbare werknemers in
overige sectoren relatief klein. Daarnaast is het mbo qua secundaire
arbeidsvoorwaarden aantrekkelijk ten opzichte van andere sectoren.
Desalniettemin hecht ik grote waarde aan de impuls die via de Regeling
Kwaliteitsafspraken gegeven wordt aan carrièreperspectief van onderwijspersoneel in heel Nederland.
Hoe heeft de betrokkenheid van deze organisaties eruitgezien en was dat
voldoende volgens de Minister?
De Werkagenda is tot stand gekomen in samenspraak met partijen in en
rond de mbo-sector. De BVMBO – de vertegenwoordiger van docenten en
instructeurs in het mbo – heeft de Werkagenda mede vormgegeven en
ondertekend. Ook zijn met de vakbonden meerdere gesprekken gevoerd.
Ik respecteer hun keuze om niet tot ondertekening over te gaan, maar ben
van mening dat hun perspectief voldoende betrokken is bij de gemaakte
afspraken in de Werkagenda.
Hoe ziet het vervolg eruit? Hoe wil de Minister de ambities in de
werkagenda, bijvoorbeeld als het gaat over het mbo als een aantrekkelijke
werkgever, realiseren?
Instellingen kunnen zowel voor de zomer (uiterlijk 30 juni, eerste tranche)
als na de zomer (1 oktober, tweede tranche) hun kwaliteitsplannen
indienen. Daarin worden ook de afspraken over het carrièreperspectief
uitgevoerd. Uiteraard zal ik de voortgang op de Werkagenda monitoren en
uw Kamer hierover periodiek informeren.
De Regeling Kwaliteitsafspraken bevat voldoende waarborgen om de
ambities te realiseren. Zo dienen de plannen ambitieus en realistisch te
zijn en kwantitatieve doelstellingen te bevatten op het gebied van
inschaling van onderwijspersoneel, professionalisering van onderwijspersoneel, werkdruk van onderwijspersoneel en begeleiding van startend
onderwijspersoneel. De OR van de instelling dient goedkeuring te geven
aan de plannen. De Commissie Kwaliteitsafspraken MBO zal deze plannen
beoordelen en mij adviseren. Vervolgens beslis ik of de plannen voldoen
en of de kwaliteitsmiddelen toegekend worden.
In hoeverre is doelstelling 3.3 van de werkagenda uitvoerbaar als
(vertegenwoordigers van) het onderwijspersoneel aangeven dat de positie
van de docenten onvoldoende wordt meegenomen en onvoldoende
versterkt wordt met de werkagenda?
De BVMBO vertegenwoordigt de docenten en instructeurs in het mbo en
heeft de Werkagenda mbo getekend. Daarnaast denk ik dat de positie van
docenten voldoende meegenomen wordt in de uitvoering van doelstelling
3.3, juist omdat de ondernemingsraden instemmingsrecht hebben op de
kwaliteitsplannen van de instellingen. Dit instemmingsrecht is nieuw ten
opzichte van de vorige tranche en heb ik mede ingevoerd om de positie
van de docent te verstevigen. Dit biedt personeel – dus ook docenten – de
kans om zelf nader invulling te geven aan carrièreperspectief van
onderwijspersoneel, passend bij de context van de eigen instelling.
De Minister stelt in zijn brief dat onderzoek, innovatie en digitalisering
stevig zijn ingebed in de sector. Het mbo is een volwaardige en gelijkwaardige partner in de onderzoeks- en kennisinfrastructuur, aldus de
minsister. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister dit
nader kan toelichten aan de hand van voorbeelden.
Is de Minister van mening dat de gelijkwaardigheid al is gerealiseerd? Zo
ja, waarom? Is de toegankelijkheid van middelen voor onderzoek en

70

Kamerstuk 27 923, nr. 423

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

27

middelen ter versterking van de kennisinfrastructuur voor het mbo
voldoende geborgd, ook in vergelijking met het hbo en wo?
In het mbo vindt ook onderzoek en innovatie plaats. Praktijkgericht
onderzoek door practoraten waarvan het aantal toeneemt, maar ook door
docenten die deelnemen aan onderzoek, vaak in samenwerking met
bedrijven en hogescholen, als docent-onderzoeker of voor hun verdere
opleiding. Dat moeten we als samenleving waarderen zoals we ook
lectoraten en leerstoelen waarderen. Dat is nog niet het geval. Ik wil dat
veranderen. Daarom heb ik ook de Nederlandse Onderwijspremie en
Comeniusbeurzen voor het mbo beschikbaar gesteld, en investeer ik via
de kwaliteitsafspraken in practoraten.71 De komende periode ga ik, zoals
in de Werkagenda afgesproken met de sector, de toegankelijkheid van
verschillende financieringsmogelijkheden voor onderzoek door het mbo in
kaart brengen en verkennen waar het mbo nu staat en wat er nodig is om
die gelijkwaardigheid te realiseren. Via de jaarlijkse voortgangsrapportages over de Werkagenda (en het Stagepact) informeer ik uw Kamer.
Hoe kunnen mbo-instellingen aanspraak doen op onderzoeksmiddelen en
hoe ziet dat proces eruit bij hbo- en wo-instellingen?
Naast het beschikbaar komen van de Nederlandse Onderwijspremie en
Comeniusbeurzen voor het mbo, kan het mbo ook participeren in
onderzoek zoals dat wordt uitgezet via Nationaal Regieorgaan Onderwijs
(NRO) en Regieorgaan SIA. Daarnaast bieden investeringen in het kader
van het Regionaal Investeringsfonds (RIF) ook mogelijkheden voor
onderzoek. Ik vind het echter van belang dat de mogelijkheden voor het
mbo worden vergroot. Dat draagt bij aan het leren van de sector. In het
onder de loep nemen van de toegankelijkheid van de verschillende
financieringsmogelijkheden voor onderzoek door het mbo (hiervoor
verwijs ik naar het antwoord op de vorige vraag) zal ik deze mogelijkheden ook vergelijken met die voor hbo- en wo-instellingen.
Wat zeggen de mbo-instellingen zelf over de toegankelijkheid van
onderzoeksmiddelen? Heeft de Minister dat in kaart? Zo nee, wil hij dit in
kaart brengen?
De mbo instellingen willen meer mogelijkheden voor het mbo om zelf
onderzoek te doen en deel te nemen aan onderzoek. De MBO Raad heeft
eind 2019 het pamflet «Naar een gedeelde en integrale visie op onderzoek
over, met en in het mbo» uitgebracht om het gesprek op gang te brengen
over de positie van het mbo in het onderzoekslandschap.72 Daarin doen ze
ook de oproep voor extra investeringen. In de Werkagenda heb ik met hen
afspraken gemaakt ook daar stappen in te zetten. Het betreft hierin zowel
investeringen in practoraten als het doen van een verkenning. De
ontwikkelingen daarin gaan we samen volgen, want ik deel de wens van
de mbo instellingen om ook voor het mbo een goed werkende onderzoeken kennisinfrastructuur te ontwikkelen. Ik verwijs de leden verder ook naar
de antwoorden op de andere vragen van de leden over dit onderwerp.
Voorts hebben de leden van de GroenLinks-fractie enkele vragen over het
Stagepact mbo 2023–2027. Om de stagebegeleiding te verbeteren is het
uitgangspunt dat er per stage in ieder geval drie contactmomenten tussen
de instelling, student en leerbedrijf zijn. Op basis waarvan is de Minister
gekomen tot dit aantal? Is dit aantal een reflectie van de behoeftes van de
studenten en welke uitzonderlijke situaties zijn er denkbaar waarbij de drie
contactmomenten niet mogelijk of wenselijk zijn, zoals de Minister stelt?

71
72

Werkagenda mbo 2023–2027. Kamerstuk 31 524, nr. 549
Naar een gedeelde en integrale visie op onderzoek over, met en in het mbo, MBO Raad,
(2019): https://www.mboraad.nl/publicaties/pamflet-naar-een-gedeelde-en-integrale-visie-oponderzoek-over-met-en-het-mbo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

28

Deze drie contactmomenten komen voort uit de wens van studenten om
de stagebegeleiding te verbeteren en de wens van het bedrijfsleven om
het contact tussen mbo-instelling en leerbedrijf te versterken. In de
JOB-monitor 2022 beveelt JOB aan om minimaal een startgesprek, een
tussentijds gesprek en een eindgesprek tussen de student, het leerbedrijf
en de mbo-instelling te laten plaatsvinden. Om deze reden is gekozen
voor in ieder geval drie contactmomenten. Voor afwijking van het
uitgangspunt vertrouw ik op de professionele afweging van de
mbo-instelling. Een uitzondering is bijvoorbeeld denkbaar bij stages in het
buitenland (voor een fysiek contactmoment) of bij korte snuffelstages.
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het goed dat de Minister aan
de slag gaat met stagematching om stagediscriminatie tegen te gaan.
Deze leden lezen echter dat de Minister eerst wil starten met een
kopgroep van bedrijven, waarna een uitbreiding plaats zal vinden. Kan de
Minister toelichten waarom gekozen is voor deze stapsgewijze aanpak?
Waarom is niet voor gekozen voor een aanpak waarbij alle bedrijven en
leerwerkbedrijven die een stageplek aanbieden door middel van stagematching aan stagiaires komen?
Stagematching vraagt een andere werkwijze van onderwijsteams en
bedrijven. Mbo-instellingen, leerbedrijven en studenten moeten worden
voorbereid op de nieuwe werkwijze. Bedrijfsleven en mbo-instellingen
geven aan dat dit niet per direct overal ingevoerd kan worden. Daarom is
ervoor gekozen om te starten met een kopgroep van bedrijven en
onderwijsteams. Dit is een substantiële stap, we starten vanaf het begin
op iedere mbo-instelling. We starten met deze groep en monitoren de
maatregel, zodat we het goed kunnen invoeren. Daarnaast kiezen we voor
starten bij eerstejaarsstudenten omdat het veelal jonge studenten zijn. We
willen er zeker van zijn dat zij veilig kennismaken met de arbeidsmarkt in
hun vak. Ook geven veel studenten zelf aan dat zij later in de opleiding
graag zelf willen (leren) solliciteren.
Is de oproep van MKB73-Nederland en VNO-NCW74 voldoende volgens de
Minister? Hoe wordt dat gemonitord?
Alle partijen die hun handtekening hebben gezet, hebben zich gecommitteerd aan de inzet op de maatregel. Ik ben met de MBO Raad en
VNO-NCW/MKB-Nederland in gesprek over onze gezamenlijke inspanning
om met stagematching te starten en verder uit te rollen. Over de opzet
van de monitoring van de Werkagenda en het Stagepact informeer ik uw
Kamer na de zomer. De voortgang van stagematching zal gemonitord
worden, inclusief het aantal deelnemende bedrijven.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat in het stagepact wordt
gesteld dat de Nederlandse Arbeidsinspectie ook onderdeel uitmaakt van
het gesprek over het delen van signalen en besluiten over stagediscriminatie. Kan de Minister nader toelichten wat de rol van de Nederlandse
Arbeidsinspectie is bij dit gesprek en welke instrumenten zij kan inzetten
bij de aanpak van stagediscriminatie?
Werkgevers zijn volgens de Arbowet verplicht om een beleid te voeren om
discriminatie te voorkomen. Stagediscriminatie valt hier ook onder. De
Arbeidsinspectie wil een zo groot mogelijk maatschappelijk effect halen
en bepaalt op basis van een risicoanalyse waar toezicht en handhaving
plaatsvindt. Meldingen en signalen vormen een onderdeel van de
risicoanalyse. Tussen SBB en de Arbeidsinspectie vindt het gesprek plaats
over uitwisseling van signalen (op geaggregeerd niveau) voor deze
risicoanalyse.

73
74

MKB: midden- en kleinbedrijf
VNO-NCW is een ondernemersvereniging, met brancheorganisaties en bedrijven als lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

29

Over een passende stagevergoeding staat in het stagepact dat het
uitgangspunt is, dat wanneer afspraken worden gemaakt over stagevergoedingen in cao’s hierover, deze afspraken gelijk moeten zijn voor alle
studenten. Deze leden onderstrepen dat uitgangspunt. Kan de Minister
aangeven of hij hierover al gesprekken voert met het veld? Wat is de stand
van zaken wat betreft dit uitgangspunt?
Werkgeversorganisaties en vakbonden hebben met hun handtekening
onder het Stagepact ook dit uitgangspunt onderschreven. Zij zullen het
dan ook meenemen in de afspraken die zij over vergoedingen maken in de
cao’s. Dat is de plek waar de gesprekken worden gevoerd. Het zal
uiteraard onderdeel van de eerder genoemde monitoring van het
Stagepact.
Er is nog geen informatie beschikbaar over de mate waarin stagevergoedingen gelijk zijn voor alle studenten. Dit zal meegenomen worden in de
monitoring van deze afspraak.
Ten slotte zijn de leden van de GroenLinks-fractie benieuwd hoe het staat
met de uitvoering van de motie van de leden De Hoop en Bouchallikh,
waarin de regering wordt verzocht om opleidingsniveau als discriminatiegrond toe te voegen aan de Algemene wet gelijke behandeling75. Is het
onderzoek hiernaar gestart? Wanneer kan de Kamer het resultaat hiervan
verwachten?
De mogelijkheid om opleidingsniveau als discriminatiegrond toe te
voegen aan de Algemene wet gelijke behandeling onderzoek ik
momenteel in afstemming met de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, aangezien de Algemene wet gelijke behandeling onder
diens verantwoordelijkheid valt. Voor de zomer zal ik uw Kamer informeren over de wijze waarop ik uitvoering geef aan deze motie.
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie pleiten al langere tijd voor een
stagepact. Iedere jongere in het mbo moet verzekerd zijn van een
kwalitatief goede stageplaats. Daarvoor moeten er in de eerste plaats
voldoende stageplaatsen beschikbaar zijn. Daarin heeft het bedrijfsleven
een rol, maar ook de rijksoverheid. Met de subsidieregeling praktijkleren
worden bedrijven financieel ondersteund bij het begeleiden van studenten
in de bbl-opleiding.
Deze leden zijn blij om te lezen dat het voor de hand ligt om de subsidieregeling door te zetten. De regeling wordt nu geëvalueerd en de leden
vragen de Minister wanneer zij de uitkomsten van die evaluatie kunnen
verwachten en wanneer de Minister de Kamer informeert over de
voortgang van de regeling.
De evaluatie van de regeling praktijkleren is reeds aan uw Kamer
toegezonden.76 In de brief aan uw Kamer over dit onderwerp, ben ik ook
ingegaan op de vervolgstappen met betrekking tot deze regeling.
Voorts vragen zij welke stappen de rijksoverheid zelf zet in het realiseren
van voldoende stageplaatsen bij de overheid.
Rijksbreed is een programma opgericht voor studenten-en startersbeleid,
met daarin het voorstel om speciaal aandacht te hebben voor onder
andere de werving van mbo’ers. Het programma streeft naar het
verhogen van het aandeel stageplekken (mbo, hbo en wo) naar 5% in 2024
van het totaal aantal fte aan Rijksmedewerkers.

75
76

Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 91
Kamerstuk 31 524, nr. 563

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

30

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de doelstelling om het studentenwelzijn te verbeteren. Deze
leden zijn blij dat in de ondersteuningsstructuur rondom mbo-studenten
er specifiek aandacht, kennis en kunde komt voor het signaleren van en
het gesprek voeren over (dreigende) depressieve gevoelens, suïcidale
gedachten en vroegtijdig schoolverlaten. Zij vragen de Minister hoe deze
aandacht, kennis en kunde concreet in de ondersteuningsstructuur komt,
welke ruimte mbo-instellingen hebben om dit naar eigen inzicht in te
richten en welke partijen hierbij betrokken worden. Betrekt de Minister
daar ook de studentenverenigingen bij en Stichting 113?
Het mbo is aangesloten bij de Gezonde School-aanpak en het programma
Welbevinden op School77. Via dit programma wordt de kennis en kunde
ontsloten op het gebied van mentale gezondheid. Op dit moment wordt
dit programma geïntensiveerd voor het mbo, vanuit de interdepartementale aanpak Mentale gezondheid: van ons allemaal78. Met behulp van
een GGD-adviseur kunnen mbo-instellingen geadviseerd worden over het
inbedden van de kennis en kunde in de ondersteuningsstructuur. De
Gezonde School werkt samen met partijen als Stichting 113, Pharos,
Trimbos, GGD-GHOR Nederland en de MBO Raad.
Daarnaast worden er naar aanleiding van het amendement van het lid Van
der Graaf C.S.79 extra middelen gereserveerd voor het verbreden van de
kennis en kunde op het gebied van studentenwelzijn. Met deze middelen
worden instellingen in het mbo en hoger onderwijs ondersteund ter
bevordering van de mentale gezondheid van studenten en krijgen
mbo-instellingen handvatten om dit in te bedden in de ondersteuningsstructuur. Studenteninitiatieven worden ook betrokken bij het verbreden
van deze kennis en kunde. Met behulp van deze trajecten worden
mbo-instellingen ondersteund, maar hebben zij tegelijkertijd de ruimte om
het op een manier die past bij de mbo-instelling vorm te geven.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen de doelstelling dat de
toegankelijkheid van het mbo voor studenten met een ondersteuningsbehoefte vergroot wordt, onder andere door verbetering van de begeleiding
van deze studenten bij stages en hun eerste stappen op de arbeidsmarkt.
De leden vragen de Minister hoe gewaarborgd wordt dat stagematchers
en -begeleiders vanuit onderwijsinstellingen voldoende kennis en kunde
hebben over hoe uitsluiting en discriminatie op grond van handicap er
specifiek uit kan zien.
In het Stagepact is afgesproken dat alle mbo-instellingen zich inzetten
voor de verdere professionalisering van hun stagebeleid en de uitvoering
daarvan, zodat stagebegeleiders onder andere passend en adequaat
handelen bij de overdracht tussen student en leerbedrijf bij studenten met
een extra hulpbehoefte en op het gebied van (stage)discriminatie.
Hierdoor hebben begeleiders vanuit de mbo-instelling ook voldoende
kennis en kunde over discriminatie op grond van handicap. Daarnaast is
vanuit de verbeteragenda passend onderwijs mbo vorig jaar het
BPV-handboek – het handboek voor de professionals ten behoeve van de
beroepspraktijkvorming – voor de begeleiding van mbo-studenten met
extra ondersteuningsbehoefte ontwikkeld.80 Dit handboek bevat veel
informatie, hulpmiddelen en handreikingen voor de stagebegeleider.
Momenteel brengen de betrokken organisaties van de verbeteragenda dit
handboek ook in diverse regio’s onder de aandacht van stagebegeleiders,
77

Middelbaar beroepsonderwijs | Gezonde School en Welbevinden op School – Trimbosinstituut
78
Kamerstuk 32 793, nr. 613
79
Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 148
80
https://passendonderwijsmbo.nl/nieuws/download-nu-het-bpv-handboek-voor-mbo-studentenmet-extra-ondersteuningsbehoefte/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

31

praktijkopleiders, leerbedrijven, Doorstroompunten (voorheen RMC’s) en
medewerkers van gemeenten. Zo stimuleren we dat betrokken partijen de
juiste begeleiding bij de bpv aan deze jongeren kunnen bieden. Dit wordt
ook meegenomen in de verdere implementatie van het Stagepact.
Voorts vragen zij de Minister naar de beschikbaarheid van en kennis over
toegankelijke leerbedrijven. Deze leden willen voorkomen dat er situaties
ontstaan waarin bedrijven aangeven dat ze studenten met een beperking
weigeren, omdat ze er nou eenmaal niet op toegerust zijn. Hoe kan
gewaarborgd worden dat zo veel mogelijk leerbedrijven fysiek toegankelijk zijn en de kennis in huis hebben of kunnen krijgen om hulpmiddelen
en ondersteuning te regelen?
Voor de beschikbaarheid van voldoende toegankelijke leerbedrijven zie ik
een belangrijke rol voor SBB, zij hebben de wettelijke taak om de kwaliteit
van de bpv te bevorderen. Vanuit het Stagepact ontvangt SBB financiering
om extra in te zetten op kwaliteitsbevordering bij leerbedrijven, met
daarbij specifiek aandacht vooronder meer studenten met een ondersteuningsbehoefte. Op stagemarkt.nl, de website van SBB met alle erkende
leerbedrijven, geven de leerbedrijven ook aan of zij mogelijkheden bieden
voor begeleiding op maat en of zij bereid zijn om te werken aan fysieke
toegankelijkheid. Zodat de beschikbaarheid van toegankelijke leerbedrijven inzichtelijk is voor studenten en mbo-instellingen.
Deze leden zien dat de instroom in het mbo vanuit het voortgezet
onderwijs daalt. Welke stappen kan en wil de Minister zetten om het
voortgezet onderwijs beter te betrekken bij loopbaanoriëntatie en
-begeleiding? Zij lezen in de werkagenda niets over het betrekken van het
voortgezet onderwijs bij de toeleiding naar het beroepsonderwijs en de
loopbaanoriëntatie. Deze leden horen graag een reflectie van de Minister
op dit punt.
Ik ben het met de leden eens dat goede loopbaanoriëntatie – en
begeleiding (LOB) in het voortgezet onderwijs heel belangrijk is. Het
voortgezet onderwijs biedt leerlingen brede LOB op het vervolgonderwijs
in het mbo, hbo en wo. LOB is in het beroepsgerichte vmbo al een
verplicht onderdeel van het curriculum. In het algemeen vormend
onderwijs (vmbo tl, havo en vwo) is LOB een aandachtspunt waaraan
wordt gewerkt. Het Ministerie van OCW introduceert daarom op dit
moment praktijkgerichte programma’s in de gemengde en theoretische
leerwegen van het vmbo en de havo om ook deze leerlingen beter te laten
oriënteren op – en te begeleiden bij – de stap naar het vervolgonderwijs.81
Ook krijgt LOB in het kader van de huidige bijstelling van het curriculum
een bestendige plek in het curriculum van álle schoolsoorten en
leerwegen in het voortgezet onderwijs.
Deze leden vragen de Minister wat zijn plannen zijn voor het aanbieden
van excellentiemogelijkheden aan studenten in het mbo.
Binnen de Regeling Kwaliteitsafspraken 2024–2027 is het bieden van
excellentiemogelijkheden opgenomen als vrijwillig thema.82 Instellingen
wordt gevraagd om in hun kwaliteitsplan te beschrijven welke excellentiemogelijkheden zij hun studenten aanbieden, hoeveel excellentieprogramma’s zij aanbieden en hoe groot het aantal deelnemers aan deze
programma’s is. Zij maken verplicht een analyse van deze gegevens en
bepalen op basis daarvan of zij inzetten op uitbreiding en het meer
zichtbaar maken van excellentiemogelijkheden.

81
82

Kamerstuk 31 289, nr. 548
Regeling Kwaliteitsafspraken mbo 2024–2027, Stcrt. 2023, nr. 8133.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

32

Voorts vragen zij of de Minister in het licht van die ambitie in wil gaan op
het beknopte advies van de SBB uit 2020. Zij vragen de Minister naar de
weging van de diverse aanbevelingen.
De SBB heeft in 2020, op verzoek van mijn voorganger, advies uitgebracht
over het invoeren van een meestertitel in het mbo-stelsel.83 Hierin
concludeerden zij onder meer dat het opleiden voor een meestertitel niet
de taak van het bekostigde beroepsonderwijs in het mbo was, aangezien
zij beginnende beroepsbeoefenaars opleidt. De meestertitel is een
initiatief van de branches en staat voor de hoogste graad van vakbekwaamheid. Ik sluit me bij dit inzicht aan en pleit dan ook niet voor de
positionering van het meesterschap binnen het bekostigd mbo-stelsel.
Naast dit advies gaf de SBB ook een aantal aanbevelingen op het gebied
van excellentiemogelijkheden. De belangrijkste aanbevelingen op dit
gebied specifiek voor het bekostigd onderwijs zijn om te streven naar
excellentie in opleidingsprogramma’s, om het imago van het beroepsonderwijs en vakmanschap te versterken en om de mogelijkheden van
keuzedelen te benutten. Met het opnemen van excellentieprogramma’s in
de Regeling Kwaliteitsafspraken 2024–2027, het financieel ondersteunen
van MBO en Skills Heroes, kom ik aan de eerste twee aanbevelingen
tegemoet.84 Bij de aanbeveling die SBB deed over het benutten van
keuzedelen gaf zij zelf al aan dat het inzetten van keuzedelen als nadeel
heeft dat hiermee de extra inzet en motivatie van de student minder
zichtbaar wordt, aangezien keuzedelen een verplicht onderdeel van een
opleiding zijn. Ik zie excellentieprogramma’s ook als iets extra’s ten
opzichte van de reguliere mbo-opleidingen, waardoor ik deze
programma’s niet als keuzedelen wil inzetten.
Tot slot vragen zij de Minister wanneer hij de eerste stappen wil zetten op
dit dossier, of hij bereid is om de Kamer nader te informeren over zijn
plannen en voor wanneer de Minister dat zou kunnen doen.
De mbo-instellingen zijn momenteel bezig met het opstellen van hun
kwaliteitsplannen. In de monitoring van de Regeling Kwaliteitsafspraken
zal ook het onderdeel excellentie meegenomen worden.85 In de zomer van
2024 levert de Commissie Kwaliteitsafspraken ook een sectorbeeld op van
de inhoud van de plannen.
Op 27 maart 2023 verscheen het rapport «Elke Regio Telt!» van de Rli86,
ROB87 en de Raad van Volksgezondheid en Samenleving88.
Mbo-studenten kiezen vaak bewust voor een carrière in de regio. Het is
daarom van belang dat regionale mbo-onderwijsinstellingen behouden
blijven. Een verschraling van het onderwijsaanbod draagt bij aan verdere
verschraling van de regio. Als mbo-studenten hun opleiding niet in de
regio kunnen volgen, wordt het voor bedrijven in het mkb89 moeilijker om
stagiairs en werknemers te werven. Het vestigen en behouden van
instellingen in de regio heeft impact op de aantrekkelijkheid ervan voor
jongeren en jonge huishoudens. De leden van de ChristenUnie-fractie
lezen in de werkagenda dat mbo-scholen worden opgeroepen om tot een
regionale vertaling van de landelijke doelstellingen te komen. In het
rapport «Elke Regio Telt!» wordt opgeroepen om mbo-instellingen ook
verder te versterken door bijvoorbeeld wo- of hbo-onderwijs te organi83

Kamerstuk 31 524, nr. 478
Regeling Kwaliteitsafspraken mbo 2024–2027, Stcrt. 2023, nr. 8133.
Regeling Kwaliteitsafspraken mbo 2024–2027, Stcrt. 2023, nr. 8133.
86
Rli: Raad voor de leefomgeving en infrastructuur
87
ROB: Raad voor het Openbaar Bestuur
88
Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, Raad voor het Openbaar Bestuur en de Raad
van Volksgezondheid en Samenlevering, maart 2023, «Elke Regio Telt!», Elke regio telt! | Raad
voor de leefomgeving en infrastructuur (rli.nl)
89
mkb: midden- en kleinbedrijf
84
85

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

33

seren op de locaties. Deze leden vragen de Minister te reflecteren op deze
noties uit het rapport. Deelt de Minister de analyse en urgentie die de
adviesraden neerleggen? Tot welke actie noopt dit de Minister?
Ik deel de analyse en de urgentie die naar voren komt in het rapport «Elke
Regio Telt». Het mbo is al sterk regionaal georiënteerd, met nauwe
verbindingen met het bedrijfsleven en andere onderwijsinstellingen in de
nabije omgeving. De (demografische) krimp in met name regio’s buiten de
Randstad, vragen om een nog nauwere samenwerking om het aanbod
voldoende in stand te houden. Ik werk aan een plan om de gevolgen van
krimp in het mbo en hoger onderwijs voor de langere termijn aan te
pakken. De aanbevelingen uit dit rapport neem ik – samen met de
uitkomsten uit het IBO mbo en de brede toekomstverkenning – mee bij de
uitwerking van dit plan. In het najaar van 2023 zal ik uw Kamer hier nader
over informeren. Binnenkort verschijnt het rapport van de toekomstverkenning mbo, ho en wetenschap, en na de zomer wordt ook het IBO mbo
afgerond. De aanbevelingen uit beide rapporten neem ik mee om mij te
beraden op de benodigde vervolgstappen om de gevolgen van krimp aan
te pakken en de aantrekkelijkheid van de regio te behouden.
Voorts vragen deze leden of de Minister daarin ook in kan gaan op de
afspraak in het coalitieakkoord om ROC’s90als regionale opleidingscentra
te versterken, waarin ook volwassenen een leven lang leren en ook
nieuwkomers op basis van de nieuwe inburgeringswet vanaf dag één
leren en integreren.
Vanuit de landelijke Werkagenda maken mbo-instellingen samen met hun
regionale stakeholders een kwaliteitsagenda waarin zij hun ambities
formuleren. Daarmee versterken we de rol van ROC’s als regionale
opleidingscentra. In de Kamerbrief over de toekomstverkenning LLO die
na de zomer beoogd is, zal het kabinet ingaan op de rol van ROC’s (en
andere onderwijsinstellingen) ten aanzien van een leven lang ontwikkelen.
Inburgering, en dan specifiek de onderwijsroute als een van de drie
leerroutes voor nieuwkomers, is een gezamenlijke opgave met het
Ministerie van SZW. De Minister van SZW informeert de Kamer voor het
zomerreces over de stand van zaken rondom de onderwijsroute.
Inbreng van de leden van de DENK-fractie
In het stagepact wordt genoemd dat scholen studenten laten weten waar
ze buiten de school stagediscriminatie kunnen melden als ze zich niet
veilig genoeg voelen om dat op school te doen. Hierbij valt te denken aan
de antidiscriminatievoorzieningen (hierna: adv’s). Nog recentelijk
klaagden deze adv’s om het gebrek aan bekendheid en middelen91. De
leden van de DENK-fractie vragen of de Minister denkt dat de adv’s
genoeg middelen hebben. Zijn de adv’s in staat om met de zeer beperkte
middelen ook deze, groeiende, taak op zich te nemen?
Een ADV heeft in de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen de
wettelijke taak om onafhankelijke bijstand te verlenen aan personen bij de
afwikkeling van hun discriminatieklachten. Ook studenten kunnen daarom
terecht bij een adv voor een melding over stagediscriminatie, hiervoor
worden ADV’s via de gemeenten gefinancierd. Dit is geen nieuwe taak,
studenten kunnen immers ook nu al terecht bij de ADV’s voor discriminatiemeldingen. Daarnaast heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) onderzoek laten doen door Berenschot naar
90
91

ROC: Regionaal Opleidingscentrum
De Volkskrant, 21 maart 2023, «Antidiscriminatiebureaus zoeken meer bekendheid en meer
geld: «Gek dat zo’n groot thema zo onzichtbaar wordt afgehandeld»», Antidiscriminatiebureaus zoeken meer bekendheid en meer geld: «Gek dat zo’n groot thema zo onzichtbaar wordt
afgehandeld» (volkskrant.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

34

inrichting, financiering en takenpakket van de ADV’s. Dit onderzoek is eind
maart aan uw Kamer gezonden. Doel ervan is het versterken van de ADV’s
zodat zij beter in staat zijn om hun rol van sterke partner voor burgers én
voor de lokale overheid en maatschappelijke organisaties vorm te geven.
De Minister van BZK heeft toegezegd rond de zomer met een eerste
reactie te komen op dat rapport.
Het stagepact geeft aan dat mbo-scholen alle meldingen en signalen van
discriminatie van studenten over erkende leerbedrijven registreren en
deze doorgeven aan de SBB. De SBB registreert de meldingen en
rapporteert aan het Ministerie van OCW, de SBB-studentenkamer en aan
de branches. De leden van de DENK-fractie staan achter dit voornemen,
maar vragen in hoeverre de Minister verwacht dat de scholen deze
meldingen en signalen ook daadwerkelijk gaan doorgeven aan de SBB. Is
de Minister bereid om deze uitkomsten te delen met Kamer?
In het Stagepact is afgesproken dat mbo-instellingen deze meldingen en
signalen gaan doorgeven aan SBB, via monitoring van het Stagepact
word inzichtelijk hoeveel meldingen en signalen SBB ontvangt van
mbo-instellingen. Het aantal ontvangen meldingen is ook een belangrijk
signaal in hoeverre de meldstructuur op de mbo-instelling toegankelijk is
voor studenten. Het aantal meldingen en signalen kan ik delen met uw
Kamer.
De leden van de DENK-fractie vragen hoe de Minister uitvoering geeft aan
de aangenomen motie van het lid Van Baarle over de uitvoering van een
periodiek mysteryguestonderzoek en het gebruik van de uitkomsten van
dit onderzoek92.
Zoals benoemd in mijn reactie op de motie tijdens het tweeminutendebat
MBO93 wil ik mysteryguestonderzoek inzetten voor de monitoring van het
Stagepact. Over de opzet van de monitoring informeer ik uw Kamer na de
zomer.
De leden van de DENK-fractie achten het zeer wenselijk dat de onkosten
van stagiaires zullen worden vergoed en er werk wordt gemaakt van een
passende stagevergoeding. De onkostenvergoeding kan op verschillende
manieren worden vastgelegd. Wil de Minister dit bij wet vastleggen of is
het de bedoeling dat dit in de cao’s wordt geregeld?
Ik zal onkostenvergoedingen niet vastleggen bij wet. Sociale partners
kunnen er voor kiezen om dit in een cao te doen. Het kan ook onderdeel
zijn van de praktijkovereenkomst of van een andere overeenkomst tussen
student en leerbedrijf (bijvoorbeeld een stageovereenkomst of arbeidsovereenkomst). Ook de onkostenvergoeding zal wel onderdeel zijn van de
eerder genoemde monitoring van het Stagepact.
Wat verstaat de Minister precies onder onkosten?
Onkosten zijn de kosten die de student moet maken (van het bedrijf of van
de wet) om stage te kunnen lopen bij een bedrijf (inclusief VOG en
reiskosten als deze niet op een andere manier vergoed worden).
Tevens zijn deze leden benieuwd hoe de Minister de passende stagevergoeding wil gaan stimuleren. Wat is een passende stagevergoeding
volgens de Minister?
Wat een passende stagevergoeding is, is niet eenduidig te benoemen.
Aan de kant van de student speelt bijvoorbeeld de omvang van de stage
en aan de kant van het bedrijf kunnen financiële aspecten een rol spelen.

92
93

Kamerstuk 31 524, nr. 532
Handelingen II 2022/23, nr. 23, item 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

35

Om die reden is een stagevergoeding een onderwerp dat in eerste
instantie tussen sociale partners besproken moet worden.
Waarom moet de passende stagevergoeding worden gestimuleerd en
waarom wordt dit niet gewoon in de wet vastgelegd?
Conform de afspraak in het coalitieakkoord94 heeft het kabinet een pact
gesloten tussen overheid, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven om er
voor te zorgen dat elke mbo-student een passende vergoeding krijgt. Als
Minister van OCW ga ik niet over de vergoedingen die werkgevers
uitkeren. Met het Stagepact maken we de afspraak om in cao’s afspraken
te maken over een passende vergoeding. Hiermee krijgen deze afspraken
een passende en duurzame plek. Daarnaast zal de voortgang van de
afspraken in de cao’s onderdeel zijn van de eerder genoemde monitoring
van het Stagepact.
De Minister geeft in zijn brief aan dat de SBB ondersteuning biedt aan
bestaande en nieuwe leerbedrijven, door o.a. workshops, webinars en
e-learnings. Tevens geeft de Minister aan dat het voorkomen van
discriminatie onderdeel is van deze ondersteuning en wordt versterkt.
Deze cursussen zijn vrijwillig voor nieuwe en bestaande leerbedrijven. Is
de Minister het ermee eens dat het in bepaalde situaties, waarin er sprake
is van discriminatie, wenselijk is dat een bestaand of nieuw leerbedrijf een
verplichte cursus moet volgen?
Wanneer er sprake is van discriminatie, dan kan SBB naar aanleiding van
hun onderzoek de erkenning van het leerbedrijf intrekken. Ook kan SBB
verbeterafspraken maken met het leerbedrijf en worden bedrijven
vervolgens gemonitord op deze afspraken, denk aan aanpassingen van
het personeelsbeleid (zoals aanstellen andere praktijkopleider of
aanstellen onafhankelijke vertrouwenspersoon), opstellen van een
bpv-plan of het volgen van een cursus. De erkenning intrekken of
verbeterafspraken zijn passende maatregelen wanneer er sprake is van
discriminatie. Het is daarnaast wenselijk dat zoveel mogelijk bedrijven
gebruik maken van de ondersteuning van SBB om discriminatie te
voorkomen, hiervoor moeten SBB en andere ondertekenaars van het
Stagepact de leerbedrijven motiveren en een norm stellen. In onderzoek
van KIS wordt ook aangeven dat cursussen alleen werken voor mensen
die gemotiveerd zijn, dat wordt niet bereikt door het te verplichten.95
Is de Minister bereid om te onderzoeken of een leerbedrijf kan worden
verplicht deze cursus te volgen wanneer er bijvoorbeeld een klacht
binnenkomt van een student?
De huidige aanpak van SBB is passend wanneer er sprake is van
discriminatie, daarnaast is het van belang om bedrijven zoveel mogelijk te
ondersteunen om discriminatie te voorkomen (met bijvoorbeeld
workshops, webinars of tipkaarten). Verder verwijs ik voor de beantwoording van deze vraag ook naar de antwoorden op uw andere vragen
over dit onderwerp.

94
95

Coalitieakkoord «Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst».
Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS) (2016). Onderzoek naar de plausibiliteit van
training gericht op bewustwording van vooroordelen in werving en selectie. Van confrontatie
naar minder discriminatie op de arbeidsmarkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 524, nr. 568

36