Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 490

Vernieuwing van de rijksdienst

Nr. 10

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 januari 2009
In antwoord op uw verzoek van 13 januari jl., zal ik in deze brief ingaan op
het aantal in 2008 ingestelde commissies en taskforces, het onderscheid
tussen verschillende typen commissies en de wijze waarop het kabinet is
omgegaan met de motie-Halsema. In essentie vind ik een taskforce of een
commissie een prima instrument om de verbinding tussen de politiek,
wetenschap en uitvoering te leggen. Wanneer topdeskundigen zich voor
een relatief lage vergoeding willen inzetten voor een commissie, is dat,
om met de woorden van WRR-voorzitter Van de Donk te spreken, «een
cadeautje voor de democratie».
Verschillende typen commissies
Een onderzoek van Binnenlands Bestuur (2008, 18 dec. 2008) telt een
totaal van dertig commissies en taskforces. Kamerlid Vendrik telt een
totaal van veertig. Nederland kent verschillende typen commissies, die
niet zonder meer bij elkaar opgeteld kunnen worden. In de volgende
alinea geef ik aan welke commissies volgens het kabinet bij elkaar horen
en op welke punten deze van elkaar verschillen. Het gaat om commissies
die zijn ingesteld door de rijksoverheid. Overigens is de naam (commissie
of taskforce) niet bepalend voor de indeling naar type.

Onafhankelijke externe advisering over beleid of wetgeving
Een onafhankelijke externe adviescommissie over beleid of wetgeving
adviseert de minister over te vormen beleid of wetgeving. Deze commissie bestaat voor minder dan 50% uit ambtenaren die werkzaam zijn bij een
ministerie of een daaronder ressorterende instelling, dienst of bedrijf, en
die in verband met hun werkzaamheden in die commissie zitting hebben.

KST127315
0809tkkst31490-10
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 490, nr. 10

1

Onafhankelijke externe advisering over uitvoering van beleid
Een onafhankelijke externe adviescommissie over uitvoering van beleid
adviseert de minister over de uitvoering van beleid of over (voorgenomen) beschikkingen.
Deze commissie bestaat ook voor minder dan 50% uit ambtenaren die
werkzaam zijn bij een ministerie of een daaronder ressorterende instelling, dienst of bedrijf, en die in verband met hun werkzaamheden in die
commissie zitting hebben.

Ambtelijke advisering over beleid
Een ambtelijke commissie adviseert de minister over beleid of wetgeving.
Deze commissie bestaat voor meer dan 50% ambtenaren, die werkzaam
zijn bij een ministerie of een daaronder ressorterende instelling, dienst of
bedrijf, en die in verband met hun werkzaamheden in die commissie
zitting hebben.
Motie-Halsema
Voor het eerste type, de onafhankelijke externe advisering over beleid en
wetgeving, geldt de Kaderwet adviescolleges. Deze wet geeft algemene
regels voor de instelling, samenstelling en werkwijze van adviescolleges.
Naar aanleiding van de motie-Halsema heeft het kabinet toegezegd terughoudend te zijn met het instellen van deze eenmalige Kaderwet adviescolleges. Er geldt een instellingstoets, en de minister van BZK heeft
medeondertekeningsrecht bij de instelling van een dergelijke commissie.
Dat betekent dat bij de instelling van een nieuwe commissie moet worden
aangetoond, waarom externe onafhankelijke advisering noodzakelijk is en
waarom de adviesvraag niet bij een bestaand adviescollege kan worden
ondergebracht. Het aantal eenmalige Kaderwet adviescolleges is al jaren
op ongeveer hetzelfde niveau (6 in 2005, 5 in 2006, 3 in 2007 en 5 in 2008).
Hierover heb ik de Kamer bij brief van 23 december 2008 (TK, 24 503, 41)
geïnformeerd.
Commissies die adviseren over uitvoering van beleid en de ambtelijke
commissies vallen niet binnen de reikwijdte van de Kaderwet adviescolleges en kennen geen instellingstoets. Deze commissies leiden naar
mijn mening niet tot de, in de motie-Halsema gevreesde, onderbenutting
van de vaste strategische adviescolleges en het ambtelijke apparaat,
omdat ze (a.) een ander type advies genereren, namelijk de beste uitvoering van beleid en de vaststelling van een beschikking en (b.) ze de verbinding leggen tussen het ambtelijke apparaat en de uitvoering.
Wel vind ik terughoudendheid gepast bij het instellen van commissies
buiten de reikwijdte van de Kaderwet adviescolleges. Het draagt namelijk
niet bij aan de uniformiteit, soberheid en transparantie van het stelsel. Ik
heb deze kwestie reeds in september 2008 in het kabinet besproken. Ik
heb het belang van de Kaderwet adviescolleges en de instellingstoets
benadrukt. In de aanstaande evaluatie van de Kaderwet adviescolleges
(periode 2005–2008) zal ik de instellingstoets en de reikwijdte van de
Kaderwet kritisch onder de loep zal nemen en zonodig met verbetervoorstellen zal komen.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 490, nr. 10

2