Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 9

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 december 2011
Tijdens het Algemeen Overleg over de Woonvisie van 12 oktober
jongstleden heb ik uw Kamer een brief toegezegd over hoe scheefwonen
kan worden onderzocht. Deze toezegging heb ik gedaan naar aanleiding
van de vraag van mevrouw De Boer (VVD) om te onderzoeken in welke
mate er wordt scheefgewoond in regio’s als Amsterdam en Utrecht.
Tevens is door de Kamer voorgesteld om meer gemeenten in dit
onderzoek te betrekken en om ook na te gaan in hoeverre dit onderzoek
kan worden meegenomen in het Woon Onderzoek Nederland (WoON).
Er zijn op dit moment twee databestanden beschikbaar op basis waarvan
gerapporteerd kan worden over het thema scheefwonen: het Woon
Onderzoek Nederland (WoON) en CBS-statistieken. De onderzoeksgegevens uit het WoON en het CBS bieden gezamenlijk een goed inzicht in
de mate van scheefwonen op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau.
Met het WoON kan op landelijk en regionaal niveau en voor de drie
grootste steden een goed beeld worden verkregen van scheefwonen. In
2012 wordt onderzoek verricht voor een nieuwe editie van het WoON. Ik
ben voornemens hierop een nadere analyse van scheefwonen te laten
uitvoeren. Deze publicatie verschijnt begin 2013.
Kennis over scheefwonen op gemeentelijk niveau kan sinds kort via een
jaarlijkse CBS-statistiek worden verkregen. Op dit moment wordt in deze
statistiek alleen de toewijzingsgrens van € 33 614 gebruikt als inkomensgrens. Ik ben in overleg met het CBS om hieraan ook de inkomenscategorie € 43 000 toe te voegen. Ik zal u in het voorjaar nader rapporteren
over deze CBS-statistiek.
In het onderstaande wordt een nadere toelichting gegeven over de
mogelijkheden voor onderzoek naar scheefwonen.

kst-32847-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 9

1

Inkomensdefinitie en inkomensgrenzen
De discussie over scheefwonen gaat in essentie over een efficiënte
allocatie van woningen in de gereguleerde huursector over de verschillende inkomensgroepen. Het kabinet wil daarin verbetering aanbrengen
en doet dat via een aantal maatregelen: door de invoering van de
toewijzingsgrens, waardoor 90% van de corporatiewoningen met een
huur onder de liberalisatiegrens wordt toegewezen aan huishoudens met
een inkomen tot € 33 614, door de grens van € 43 000 waarboven extra
huurverhoging mogelijk zal worden, alsmede door de regionale
verschillen beter in het WWS tot uitdrukking te brengen door extra punten
toe te kennen in schaarstegebieden. Zoals ik heb aangegeven in het AO
over de Woonvisie is het in de discussie over scheefwonen van belang
helder te zijn over definities. In deze brief wordt aangesloten bij de
bovengenoemde inkomensgrenzen. Daarnaast zijn de inkomensgrenzen
voor de verschillende groepen in de huurtoeslag van belang om een goed
beeld van de spreiding van inkomensgroepen te tonen.
Onderzoeksbronnen voor scheefwonen
Er zijn op dit moment twee databestanden beschikbaar op basis waarvan
gerapporteerd kan worden over het thema scheefwonen: het Woon
Onderzoek Nederland (WoON) en CBS-statistieken.
Woon Onderzoek Nederland (WoON)
Een belangrijke onderzoeksbron om periodiek de ontwikkeling van
inkomensgroepen in de corporatiesector te volgen is het WoON. Met het
WoON kan tot op het niveau van regio’s en de drie grote steden deze
ontwikkeling statistisch betrouwbaar in beeld gebracht worden.
Uit het meest recente WoON (2009) blijkt dat in de ca. 2,3 mln. gereguleerde corporatiewoningen:
– ca. 1,1 mln. huishoudens een inkomen boven de huurtoeslaggrenzen
hebben (50%);
– ca. 630 000 huishoudens een inkomen boven € 33 614 hebben (28%);
– ca. 400 000 huishoudens een inkomen boven € 43 000 hebben (18%).
In de gereguleerde particuliere huursector (ca. 370 000 woningen):
– ca. 210 000 huishoudens een inkomen boven de huurtoeslaggrenzen
hebben (57%);
– ca. 126 000 huishoudens een inkomen boven € 33 614 hebben (34%);
– ca. 80 000 huishoudens een inkomen boven € 43 000 hebben (21%).
In de totale gereguleerde huursector (2,6 miljoen woningen):
– ca. 1,4 mln. huishoudens een inkomen boven de huurtoeslaggrenzen
hebben (51%);
– ca. 750 000 huishoudens een inkomen boven € 33 614 hebben (29%);
– ca. 490 000 huishoudens een inkomen boven € 43 000 hebben (18%).
Tijdens het debat over de Woonvisie is gesuggereerd om scheefwonen
per gemeente met het WoON in beeld te brengen. In het huidige
WoON-onderzoek Nederland is het niet mogelijk om op gemeentelijk
niveau uitspraken te doen over de verdeling van inkomensgroepen over
de woningvoorraad. Dit kan alleen voor de drie grootste steden
Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Wel kunnen op het niveau van de
regionale woningmarkten betrouwbare uitspraken worden gedaan.
Met eerder uitgevoerde WoON-onderzoeken is het mogelijk om een
tijdreeksanalyse te maken (2002, 2006, 2009). Met de data uit het WoON

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 9

2

zijn tevens aanvullende achtergrondanalyses mogelijk over scheefwonen,
bijvoorbeeld door uitsplitsingen naar huishoudenskenmerken, kenmerken
van de woningvoorraad, de huurprijs, verhuisgedrag en woonvoorkeuren
van consumenten. Om met het WoON ook betrouwbare uitspraken te
kunnen doen op gemeentelijk niveau zou de steekproefomvang moeten
worden verviervoudigd. Dit gaat gepaard met onevenredig hoge kosten. Ik
acht het daarom niet wenselijk om de steekproef van het WoON te
vergroten.
CBS-statistieken
Bovendien is recent ook een andere mogelijkheid beschikbaar gekomen
om over de inkomensverdeling van huishoudens in de corporatiesector
op gemeentelijk niveau te rapporteren. Het CBS heeft hierover sinds
november 2011 een nieuwe CBS-statistiek beschikbaar. Op dit moment
wordt in deze statistiek alleen onderscheid gemaakt in huishoudinkomen
onder en boven € 33 614. De statistiek betreft de situatie in het jaar 2008.
Uit deze nieuwe statistiek van het CBS komt naar voren dat het aandeel
huishoudens met een inkomen boven € 33 614 in de corporatiesector met
name hoog is in de kleinere gemeenten in het Groene Hart en in het
midden van Nederland (zie figuur 1 in de bijlage). Zo liggen de vijf
gemeenten met de hoogste percentages allemaal nabij de grote steden in
het Groene Hart: Nieuw-Lekkerland (48,1%), Liesveld (46,2%), MiddenDelfland (45,4%), Vlist (45,3%) en Rijnwoude (45,1%). De grote steden
blijken maar weinig af te wijken van het landelijk gemiddelde van 28% van
de huishoudens in de corporatiesector met een inkomen hoger dan
€ 33 614 (zie tabel in de bijlage).
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 9

3

Bijlage
Tabel 1. Verdeling inkomens in de gereguleerde huursector volgens drie inkomensgrenzen

Corporaties

Particuliere
verhuurders

Totale
gereguleerde
huursector

49%
51%

1 130 000
1 141 000

159 000
213 000

1 289 000
1 355 000

66%
34%

71%
29%

1 641 000
630 000

247 000
126 000

1 888 000
756 000

79%
21%
100%

82%
18%
100%

1 863 000
408 000
2 271 000

292 000
80 000
372 000

2 155 000
488 000
2 643 000

Corporaties

Particuliere
verhuurders

Totale
huursector

tot HT-grens
boven HT-grens

50%
50%

43%
57%

tot 33 614
boven 33 614

72%
28%

tot 43 000
boven 43 000
totaal

82%
18%
100%

Naast de gereguleerde sector worden in totaal 233 000 woningen geliberaliseerd aangeboden (met een huurprijs boven € 652,52, liberalisatiegrens 2011). Dit betreft 88 000 corporatiewoningen en 145 000 woningen van particuliere verhuurders.

1

Bron: WoON 2009

Tabel 2. Verdeling inkomens in de corporatiesector volgens één inkomensgrens in de
vier grote gemeenten (2008)

Nederland
Amsterdam
Rotterdam
’s-Gravenhage
Utrecht
G4

Corporatiebezit

Huishoudens met
inkomen boven
€ 33 614

Percentage

2 207 000
165 000
139 000
81 000
48 000
432 000

627 000
48 000
36 000
20 000
15 000
120 000

28%
29%
26%
25%
31%
28%

Bron: CBS

1
Naast de gereguleerde sector worden in
totaal 233 000 woningen geliberaliseerd
aangeboden (met een huurprijs boven
€ 652,52, liberalisatiegrens 2011). Dit betreft
88 000 corporatiewoningen en 145 000
woningen van particuliere verhuurders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 9

4

Figuur 1. Aandeel huishoudens met inkomen boven € 33 614 in de corporatiesector in
2008

bron: CBS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 9

5