> Retouradres Postbus 20401 2500 Ek Den Haag

Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Postbus 28000
9400 HH Assen

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen
Bezoekadres
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC Den Haag
Postadres
Postbus 20401
2500 EK Den Haag
Overheidsidentificatienr
00000001003214369000

Datum
Betreft

16 maart 2020
Tijdelijke maatregel Groningen gasveld gasjaar 2019-2020

T 070 379 8911 (algemeen)
F 070 378 6100 (algemeen)
www.rijksoverheid.nl/ezk

Ons kenmerk
DGKE-PGG / 20045059
Uw kenmerk

Besluit

Bijlage(n)

1. Inleiding
Met dit besluit wordt het winningsniveau uit het Groningen gasveld binnen het
lopende gasjaar 2019-2020 met 1,1 miljard Nm3 verlaagd en vastgesteld op 10,7
miljard Nm3 in een qua temperatuur gemiddeld jaar.
Het is het beleid van het kabinet om de gaswinning uit het Groningen gasveld zo
snel mogelijk te beëindigen. Het volledig beëindigen van de gaswinning uit het
Groningen gasveld is naar de opvatting van het kabinet de beste manier om de
veiligheid in Groningen te garanderen. Totdat de gaswinning is beëindigd, is het
uitgangspunt dat er niet meer gas uit het Groningen gasveld wordt gewonnen dan
strikt noodzakelijk is, terwijl tegelijkertijd maatregelen worden genomen om de
hoeveelheid benodigd gas zo snel mogelijk omlaag te brengen. Daarbij wordt
voortdurend gezocht naar manieren om de reductie van de gaswinning verder te
versnellen.
Deze uitgangspunten zijn verankerd in de Mijnbouwwet.1 Met ingang van 1 januari
2019 stelt de minister van Economische Zaken en Klimaat (hierna: de minister
van EZK) jaarlijks een operationele strategie vast, waarin wordt bepaald hoeveel
gas uit het Groningen gasveld gewonnen mag worden door de Nederlandse
Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: NAM) afhankelijk van het temperatuurverloop.
Deze regels zijn voor het eerst toegepast voor het huidige gasjaar 2019-2020. In
het vaststellingsbesluit van 10 september 2019 (hierna: het vaststellingsbesluit) is
de operationele strategie voor het gasjaar 2019-2020 vastgesteld.2 Daarbij is
bepaald dat NAM in een qua temperatuur gemiddeld jaar niet meer of minder mag
winnen dan 11,8 miljard Nm3.
De Mijnbouwwet voorziet ook in mogelijkheden om gedurende het gasjaar het
winningsniveau bij te stellen. Op 31 januari 2020 heeft Gasunie Transport
Services B.V. (hierna: GTS) een substantiële afwijking gemeld ten opzichte van de
raming van de vraag naar Groningengas waarop het vaststellingsbesluit is
1

Wet van 17 oktober 2018 tot wijziging van de Gaswet en van de Mijnbouwwet betreffende het
minimaliseren van de gaswinning uit het Groningenveld, Stb. 2018, nr. 371.
2 Kamerstukken II 2018/19, 33 529, nr. 678.
Pagina 1 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen

gebaseerd. Concreet heeft GTS gemeld dat het winningsniveau in het lopende
gasjaar met 1,1 miljard Nm3 kan worden verlaagd. Voor de effectuering van deze
verlaging is een tijdelijke maatregel vereist, die NAM op grond van de
Mijnbouwwet verplicht is uit te voeren.

DGKE-PGG / 20045059

Deze melding vormt de aanleiding voor het onderhavige besluit, waarmee ik een
tijdelijke maatregel opleg aan NAM. Daarmee wordt voor een deel afgeweken van
de operationele strategie als vastgesteld in het vaststellingsbesluit. De afwijking
ziet op een nieuwe graaddagenformule en daarmee een verlaging van het
winningsniveau voor het huidige gasjaar 2019-2020 naar 10,7 miljard Nm3 in een
qua temperatuur gemiddeld jaar.
2. Wettelijk kader
2.1 Vaste jaarlijkse cyclus
Op basis van de Mijnbouwwet worden voor de vaststelling van de operationele
strategie voor ieder gasjaar jaarlijks vaste stappen doorlopen.
De netbeheerder van het landelijke gastransportnet (GTS) stelt jaarlijks vóór 1
februari een raming op van de in een gasjaar benodigde hoeveelheid laagcalorisch
gas en de daarvoor benodigde capaciteit. GTS moet deze taak zo uitvoeren dat die
optimaal bijdraagt aan de minimalisering van de winning uit het Groningen
gasveld. GTS betrekt bij de raming alle middelen die voor minimalisering kunnen
worden ingezet (artikel 10a, eerste lid, onderdeel q en veertiende lid, Gaswet).
Vervolgens wordt die raming aan NAM toegezonden met het verzoek om een of
meer operationele strategieën voor te stellen over de inzet van het Groningen
gasveld, gelet op de raming van GTS (artikel 52c Mijnbouwwet). Een operationele
strategie moet onder meer ingaan op de inzet van de winningsclusters en de inzet
van gasopslag Norg voor het beperken van productiefluctuaties (artikel 1.3a.2
Mijnbouwregeling). Op basis van het voorstel van NAM wordt door de minister van
EZK definitief een operationele strategie vastgesteld aan de hand van wettelijk
vastgelegde afwegings- en motiveringscriteria (artikel 52d, eerste, tweede en
vijfde lid, Mijnbouwwet).
2.2 Bijsturing gedurende het gasjaar
GTS moet een langdurige en substantiële afwijking van de inzet van de middelen
en methoden of de vraag naar laagcalorisch gas ten opzichte van de raming aan
de minister van EZK melden (artikel 10a, elfde lid, Gaswet).
De minister van EZK heeft de mogelijkheid om gedurende het gasjaar in te grijpen
naar aanleiding van ontwikkelingen die van invloed zijn op de operationele
strategie. In een limitatief aantal gevallen is de minister van EZK bevoegd om in
aanvulling op of in afwijking van de vastgestelde operationele strategie aan NAM
een tijdelijke maatregel op te leggen (artikel 52e Mijnbouwwet). Eén van die
gevallen is de situatie waarbij uit een melding van GTS in de zin van de Gaswet
blijkt dat de vraag naar gas uit het Groningen gasveld substantieel is gewijzigd
ten opzichte van de raming waarop de operationele strategie is gebaseerd.
2.3 Winningsplicht
NAM is verplicht om de vastgestelde operationele strategie en eventueel
opgelegde tijdelijke maatregel uit te voeren (artikel 52f Mijnbouwwet). Deze
verplichting wordt ook wel aangeduid als de winningsplicht.

Pagina 2 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen

3. Procedure
GTS heeft op 31 januari 2020 aan mij een advies gezonden. Daarin heeft GTS een
melding opgenomen in de zin van artikel 10a, elfde lid, Gaswet van een
substantiële wijziging ten opzichte van de raming van 25 juli 2019 voor het
gasjaar 2019-2020.3 Naar aanleiding van deze melding is GTS gevraagd een
nieuwe graaddagenformule voor het gasjaar 2019-2020 op te stellen. Bij brief van
20 februari 2020 heeft GTS een nieuwe graaddagenformule voor het gasjaar
2019-2020 voorgesteld.

DGKE-PGG / 20045059

Bij brief van 27 februari 2020 heeft NAM bevestigd dat deze nieuwe
graaddagenformule voor NAM operationeel uitvoerbaar is. Daarbij heeft NAM
opgemerkt dat als gevolg van de verlaging van het winningsniveau het aantal
productiefluctuaties in de clusters zal toenemen.
Naar aanleiding van de nieuwe graaddagenformule van GTS en de brief van NAM
is het Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM) verzocht om de gevolgen van
aanpassing van de graaddagenformule te beoordelen op veiligheid. Bij brief van
10 maart 2020 heeft SodM aangegeven dat de verlaging van de gaswinning voor
het gasjaar 2019-2020 een positief effect heeft op de veiligheid en heeft SodM
geadviseerd om de aangepaste graaddagenformule voor het gasjaar 2019-2020
aan NAM op te leggen.
4. Noodzaak tijdelijke maatregel
4.1 Inhoud melding
In haar advies van 31 januari en brief van 20 februari heeft GTS uiteengezet dat
er sinds het vorige advies van 25 juli 2019 nieuwe informatie beschikbaar is
gekomen die aanleiding heeft gegeven voor de melding. De melding heeft
betrekking op veranderde omstandigheden in de inzet van de relevante middelen
en methoden, zoals de gasopslag Norg en de stikstofinzet.
Ten eerste is het werkgasvolume in gasopslag Norg verruimd, door de toegestane
druk te verruimen aan de boven- en ondergrens.4 De verruiming aan de
ondergrens maakt 0,5 miljard Nm3 reeds in de opslag aanwezig kussengas
beschikbaar. Dit kussengas kan in dit lopende gasjaar worden ingezet. Daardoor
kan een eenmalige besparing van 0,5 miljard Nm3 op het benodigde
winningsvolume uit het Groningen gasveld worden gerealiseerd.
Ten tweede is GTS tijdens de raming voor het gasjaar 2019-2020 uitgegaan van
een planmatige stikstofinzet van 100%. GTS heeft op mijn verzoek in augustus
2019 geadviseerd over de mogelijkheid van een stikstofinzet hoger dan 100%,
door structurele inzet van back-up middelen, en mij gemeld dat daar veel risico’s
aan verbonden zijn. ACM heeft deze conclusie onderschreven en gesteld dat er
eerst ervaring dient te worden opgedaan met het sturen op stikstofinzet van
100%. Ten aanzien hiervan heb ik op 10 september 2019 aan de Tweede Kamer
laten weten dat ik op basis van het nieuwe wettelijke systeem NAM kan opleggen
om minder te winnen, indien tijdens het gasjaar 2019–2020 blijkt dat een hogere
3 GTS heeft op 31 januari 2019 een raming opgeleverd voor het gasjaar 2019-2020. Naar aanleiding van
maatregelen van het kabinet om de gaswinning nog verder te beperken heeft GTS op 11 juni en 25 juli
2019 aanvullend geadviseerd. In het advies van 25 juli 2019 heeft GTS de definitieve graaddagenformule
voor het gasjaar 2019-2019 opgeleverd en aangegeven dat de benodigde gasproductie uit het
Groningenveld in het gasjaar 2019-2020 11,8 miljard Nm3 bedraagt in een qua temperatuur gemiddeld
jaar (zie vaststellingsbesluit, paragrafen 3.1 en 3.5).
4 Instemmingsbesluit Norg van 10 september 2019, Kamerstukken II 2018/19, 33 529, nr. 678.
Pagina 3 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen

stikstofinzet haalbaar is en op basis hiervan substantieel minder Groningengas
nodig is.5

DGKE-PGG / 20045059

GTS heeft in haar melding aangegeven dat in het eerste kwartaal van het lopende
gasjaar (oktober 2019 tot en met december 2019) een gemiddelde stikstofinzet
van 109%6 is gerealiseerd. Dit betekent dat in deze periode de back-up middelen
van GTS inderdaad ingezet zijn. Dit heeft gedurende deze periode geleid tot een
eenmalige besparing van circa 0,6 miljard Nm3 op het winningsvolume benodigd
uit het Groningen gasveld, die kan worden verwerkt in een aangepaste
graaddagenformule. In de brief van 20 februari 2020 geeft GTS wel aan dat het
op dit moment nog steeds niet verstandig is om structureel van een stikstofinzet
hoger dan 100% uit te gaan. GTS heeft reeds op 31 januari 2020 verduidelijkt dat
deze besparing in gasjaar 2019-2020 geen effect heeft op de stikstofinzet, het
benodigde volume of de benodigde capaciteit voor gasjaar 2020-2021.
In totaal leiden deze ontwikkelingen ertoe dat in het gasjaar 2019-2020 het
winningsvolume eenmalig met 1,1 miljard Nm3 kan worden verlaagd van 11,8
miljard Nm3 naar 10,7 miljard Nm3 in een qua temperatuur gemiddeld jaar.
GTS meldt dat in het huidige gasjaar 2019-2020 ook een verdere daling van het
te winnen Groningengas wordt gerealiseerd ten gevolge van het
temperatuurverloop warmer dan gemiddeld. Deze daling ligt echter al besloten in
de oorspronkelijke graaddagenformule en blijft ongewijzigd in de nieuwe
graaddagenformule die GTS heeft geadviseerd.
4.2 Noodzaak tijdelijke maatregel
De melding van GTS noopt tot een afweging over de toepassing van mijn
bevoegdheid om naar aanleiding van die melding een tijdelijke maatregel aan
NAM op te leggen in de zin van artikel 52e Mijnbouwwet.
Ik constateer dat de winningsplicht van NAM als consequentie heeft dat NAM, bij
uitblijven van een tijdelijke maatregel, ongewijzigd de huidige graaddagenformule
uit het vaststellingsbesluit moet hanteren, anders gezegd 11,8 miljard Nm3 gas uit
het Groningen gasveld in een gemiddeld jaar. De (temperatuuronafhankelijke)
besparingsmogelijkheden die GTS meldt, kunnen daarom alleen kunnen worden
gerealiseerd binnen het huidige gasjaar indien de graaddagenformule en het
winningsniveau worden aangepast. Daarvoor is een tijdelijke maatregel vereist die
deze aanpassingen, gedeeltelijk in afwijking van de huidige operationele strategie,
formaliseert.
Gelet op de kabinetsinzet om iedere reductiemogelijkheid te benutten, acht ik het
noodzakelijk om aan NAM een tijdelijke maatregel op te leggen, gericht op
maximale reductie van het winningsniveau in het lopende gasjaar. Uiteraard weeg
ik daarbij de betrokken belangen zorgvuldig af. Daarop ga ik hierna in hoofdstuk 5
nader in.

5

Kamerstukken II 2018/19, 33 529, nr. 678.
6 Op te vragen via “download stikstofrapportage” op website
https://www.gasunietransportservices.nl/netwerk-operations/transportinformatie/stikstof-overzicht
Pagina 4 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen

5. Afweging
In dit besluit, waarmee gedeeltelijk wordt afgeweken van de operationele
strategie als vastgelegd in het vaststellingsbesluit, is een afweging aan de orde
van de betrokken belangen veiligheid en leveringszekerheid. Daarbij worden ook
de specifieke wettelijke criteria in artikel 52d, tweede lid, Mijnbouwwet betrokken,
die een nadere uitwerking zijn van de belangen van veiligheid en
leveringszekerheid.7

DGKE-PGG / 20045059

5.1 Veiligheid
De zo spoedig mogelijke beëindiging van de gaswinning uit het Groningen gasveld
is volgens het kabinet de beste manier om de veiligheid in Groningen op korte
termijn te verbeteren en op langere termijn te garanderen. Immers door de
verlaging van de winning neemt ook het seismisch risico af. Daarnaast speelt ook
het maatschappelijk belang van de verbetering van de veiligheid. Met dit besluit
worden alle mogelijkheden benut die naar aanleiding van de melding van GTS zijn
ontstaan om de gaswinning gedurende het lopende gasjaar 2019-2020 verder te
reduceren.
Als gevolg van deze tijdelijke maatregel blijft de operationele strategie voor het
lopende gasjaar ongewijzigd. Hiermee wordt bedoeld dat de inzetvolgorde van de
productieclusters als functie van het benodigde volume Groningengas op dagbasis
niet verandert. Wel zullen de gewonnen hoeveelheden gas per cluster veranderen
als gevolg van de verlaging van het winningsniveau, omdat uit clusters die
achteraan staan in de inzetvolgorde minder zal worden gewonnen. Hierdoor zullen
ook de fluctuaties in de clusters toenemen. Dit bevestigt NAM in haar brief van 27
februari 2020.
In dit verband geldt dat de zo spoedig mogelijke verlaging van het winningsniveau
omwille van de veiligheid prioriteit heeft en zwaarder weegt boven een eventuele
wijziging van het aantal productiefluctuaties. In het advies van 10 maart 2020
heeft SodM bevestigd dat het mogelijke effect van de productiefluctuaties op het
seismische risico kleiner zal zijn dan de afname van het seismische risico door de
verlaging van het winningsniveau. SodM heeft daarom ook geadviseerd om de
tijdelijke maatregel op basis van de aangepaste graaddagenformule van GTS aan
NAM op te leggen.
Voor de volledigheid merk ik op dat NAM met de opgelegde operationele strategie
geen ruimte meer heeft om productiefluctuaties te beperken. In lijn daarmee
constateer ik dat in artikel 4, derde lid, van het vaststellingsbesluit is bepaald dat
NAM bij de uitvoering van de gaswinning uit het Groningen gasveld de prioriteit
moet geven aan de uitvoering van de artikelen die zien op de clusterinzet,
graaddagenformule en het winningsniveau boven de bepalingen in artikel 4 die
zien op productiefluctuaties. Dit artikel blijft ongewijzigd.
5.2 Leveringszekerheid
Met leveringszekerheid wordt bedoeld dat eindafnemers van gas op het juiste
moment en in de juiste kwaliteit (laag- of hoogcalorisch gas) en met de benodigde
hoeveelheid worden beleverd, ook als de vraag hoog is.8
GTS heeft op grond van de Gaswet de wettelijke taak om voorzieningen te treffen
in verband met de leveringszekerheid van gas. In het verlengde daarvan raamt
7 Kamerstukken II 2017/18, 34 957, nr. 14.
8 Kamerstukken II 2017/18, 33 957, nr. 3, p. 2.
Pagina 5 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen

GTS jaarlijks de benodigde hoeveelheid gas uit het Groningen gasveld die nodig is
om eindafnemers te beleveren en moet GTS substantiële afwijkingen van die
raming gedurende het jaar aan mij melden.

DGKE-PGG / 20045059

Binnen de wettelijke systematiek waarbij een tijdelijke maatregel wordt opgelegd
naar aanleiding van een melding van GTS over een bijgesteld benodigd
winningsniveau is het belang van leveringszekerheid geborgd. GTS zou immers
geen wettelijke melding doen dat een lager volume Groningengas toereikend is
om eindafnemers van gas te voorzien, als dat de leveringszekerheid in gevaar zou
brengen.
5.3 Overig
Bij de vaststelling van de operationele strategie in het vaststellingsbesluit zijn de
wettelijke criteria, genoemd in artikel 52d, tweede lid, beoordeeld en betrokken
bij de belangenafweging. Deze criteria vormen nadere specifieke deelonderwerpen
die uit de belangen van veiligheid en leveringszekerheid voortvloeien.
Nu ik in het voorgaande heb toegelicht dat deze overkoepelende belangen door
deze tijdelijke maatregel uitsluitend positief (veiligheid) en neutraal
(leveringszekerheid) worden beïnvloed, verwijs ik naar de bespreking van de
specifieke wettelijke criteria in de context van de operationele strategie – die
afgezien van de verlaging van het winningsniveau niet wijzigt – naar het
vaststellingsbesluit.
Ten slotte wijs ik erop dat GTS in de brief van 20 februari 2020 heeft bevestigd
dat de besparing op de productie uit het Groningen gasveld die door middel van
deze tijdelijke maatregel in het gasjaar 2019-2020 wordt gerealiseerd, geen effect
heeft op het benodigde volume en de benodigde capaciteit in het gasjaar 20202021 en de jaren die daarop volgen. Hieruit volgt dat er geen andere belangen
spelen op de langere termijn dan hiervoor al zijn besproken.
Het voorgaande voert tot de conclusie dat ik conform het advies van SodM,
gedeeltelijk in afwijking van de operationele strategie in vaststellingsbesluit, aan
NAM een tijdelijke maatregel opleg conform de melding en nieuwe
graaddagenformule van GTS.

Pagina 6 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Projectdirectie Gastransitie
Groningen

6. Besluit
Gelet op de melding van GTS opgenomen in het advies van 31 januari 2020, de
brief van GTS van 20 februari 2020, het advies van SodM van 10 maart 2020 en
gelet op artikel 52e, tweede lid, Mijnbouwwet en de op basis daarvan gemaakte
afweging, neem ik het volgende besluit.

DGKE-PGG / 20045059

Besluit:
Artikel 1 (tijdelijke maatregel)
1. In afwijking van artikel 2, eerste en tweede lid, van het besluit van 10
september 2019, kenmerk DGKE-PGG/19190924, wint NAM in het gasjaar 20192020 de totale hoeveelheid gas uit het Groningen gasveld die nodig is voor de
leveringszekerheid, op basis van de volgende graaddagenformule:
Groningenvolume [bcm] = -8,5859 + 0,008387 * gd
2. Dit betekent voor het gasjaar 2019-2020 een gasproductie van 10,7 miljard
Nm3 bij een jaar met een gemiddeld temperatuurprofiel.
Artikel 2 (inwerkingtreding)
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na bekendmaking van dit
besluit.
Artikel 3 (bekendmaking)
Dit besluit wordt bekend gemaakt door toezending aan NAM, als houder van de
winningsvergunning Groningen gasveld.

Eric Wiebes
Minister van Economische Zaken en Klimaat

Tegen dit besluit kan degene wiens belang daarbij rechtstreeks is betrokken,
binnen zes weken na de dag waarop dit besluit is verzonden een gemotiveerd
bezwaarschrift indienen bij de Minister van Economische Zaken en Klimaat,
directie Wetgeving en Juridische Zaken, Postbus 20401, 2500 EK Den Haag. Dit
besluit is verzonden op de in de aanhef van dit besluit vermelde datum.

Pagina 7 van 7