1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

36 466

Verdrag betreffende de automatische erkenning
van diploma’s in het hoger onderwijs; Brussel,
14 september 2021

B/ Nr. 2

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 16 november 2022 en het nader rapport d.d.
12 oktober 2023, aangeboden aan de Koning door de Minister van
Buitenlandse Zaken, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State
is cursief afgedrukt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 6 oktober
2022, no. 2022002161, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State van het Koninkrijk haar advies inzake het bovenvermelde verdrag rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies,
gedateerd 16 november 2022, nr. W05.22.0192/I/K, bied ik U hierbij aan.
De tekst van het advies treft U hieronder cursief aan, voorzien van mijn
reactie.
Bij Kabinetsmissive van 6 oktober 2022, no. 2022002161, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Buitenlandse Zaken, mede
namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk ter
overweging aanhangig gemaakt het verdrag betreffende de automatische
erkenning van diploma’s in het hoger onderwijs, Brussel, 14 september
2021 (Trb. 2021, 122), met toelichtende nota.
Het verdrag regelt de automatische erkenning van diploma’s in het hoger
onderwijs tussen het Koninkrijk België, Estland, Letland, Litouwen,
Luxemburg en het Koninkrijk der Nederlanden.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk maakt
een opmerking over de Koninkrijkspositie en territoriale toepassing van
het verdrag. In verband daarmee is aanpassing wenselijk van de
toelichting.

kst-36466-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Staten-Generaal, vergaderjaar 2023–2024, 36 466, nr. 2

1

De Afdeling onderschrijft het belang voor het Koninkrijk der Nederlanden
van het verdrag inzake de automatische erkenning van diploma’s in het
hoger onderwijs tussen de Benelux-landen en de Baltische staten. In
artikel 10 van onderhavig verdrag wordt bepaald op welk grondgebied het
verdrag van toepassing is. Daaruit blijkt dat voor wat het Koninkrijk der
Nederlanden betreft het verdrag van toepassing is op het Europese deel
en het Caribisch deel van Nederland (Bonaire, Saba en Sint Eustatius).
Volgens de toelichting is uitbreiding naar Aruba, Curaçao en Sint Maarten
op grond van het verdrag mogelijk.1
De Afdeling merkt op dat uit het voorstel en de toelichting blijkt dat het
verdrag wordt goedgekeurd voor het gehele Koninkrijk maar dat er nog
onvoldoende zicht is op het moment van inwerkingtreding voor de
Caribische landen. Dit hangt ook samen met de benodigde voorafgaande
goedkeuring en inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon inzake
erkenning en het Europees Cultureel Verdrag, en daarmee verbonden
uitvoeringswetgeving.2
Het Verdrag van Lissabon inzake erkenning is nog niet bekrachtigd (en in
werking getreden) voor de Caribische landen. Voor Aruba is het Verdrag
van Lissabon inzake erkenning nog niet goedgekeurd. Het Verdrag van
Lissabon inzake erkenning werd destijds wel goedgekeurd voor de
Nederlandse Antillen, waardoor het voor de Afdeling onduidelijk is
waarom Sint Maarten medegelding van het Verdrag van Lissabon inzake
erkenning nog «in beraad houdt».3 Het Europees Cultureel Verdrag is
enkel goedgekeurd voor Europees Nederland.
Het is van belang dat duidelijk wordt op welke termijn de benodigde
voorafgaande stappen inzake goedkeuring, bekrachtiging en uitvoering
worden genomen voor onderhavig verdrag, het Verdrag van Lissabon
inzake erkenning en het Europees Cultureel Verdrag in de verschillende
delen van het Koninkrijk. De Afdeling adviseert om pas tot goedkeuring
van onderhavig verdrag voor het gehele Koninkrijk over te gaan zodra
duidelijk is op welke termijn de noodzakelijke voorafgaande stappen
worden genomen.4 Daartoe is het van belang dat alle delen van het
Koninkrijk op afzienbare termijn helderheid scheppen over de wenselijkheid van medegelding van het verdrag.
Daarnaast zou uit de toelichting moeten blijken of het Europees Cultureel
Verdrag ook geldt op de BES-eilanden en wat dit betekent voor de
goedkeuring en inwerkingtreding van onderhavig verdrag aldaar.
De Afdeling adviseert om in de toelichting op het voorgaande in te gaan.
Overeenkomstig het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
(hierna: de Raad) is paragraaf 3 van de toelichtende nota inzake de
Koninkrijkspositie aangepast.
In de tweede alinea van de aangepaste paragraaf 3 is aangegeven dat
behalve Curaçao, ook Sint Maarten medegelding wenst van het Verdrag
van Lissabon inzake de erkenning. Dit verdrag dat destijds voor de
Nederlandse Antillen werd goedgekeurd, kan voor deze landen worden
aanvaard wanneer zij de uitvoeringswetgeving gereed hebben.
Op het voornemen om het onderhavige verdrag goed te keuren voor het
gehele Koninkrijk kwam de Raad met het advies dat hiervoor van belang
is duidelijk te hebben op welke termijn in de verschillende delen van het
1

Paragraaf 2 «Artikelsgewijze toelichting» van de toelichtende nota.
Paragraaf 3 «Koninkrijkspositie» van de toelichtende nota.
Trb. 2002, 113 en 137.
4
Zie ook aanbeveling 4 van het ongevraagde advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State over het Koninkrijk, verdragen en het Unierecht, 14 juni 2021, nr. W04.20.0361/I.
2
3

Staten-Generaal, vergaderjaar 2023–2024, 36 466, nr. 2

2

Koninkrijk de benodigde voorafgaande stappen inzake goedkeuring,
bekrachtiging en uitvoering worden genomen voor het onderhavige
verdrag, het Verdrag van Lissabon inzake erkenning en het Europees
Cultureel Verdrag. Aangezien voor de Caribische landen van het Koninkrijk
niet kan worden aangegeven wanneer voor deze verdragen de benodigde
uitvoeringswetgeving gereed is, zal het onderhavige verdrag nu voor het
Europese deel van Nederland en het Caribische deel van Nederland
worden goedgekeurd. Het onderhavige verdrag zal pas voor een Caribisch
land ter goedkeuring worden voorgelegd, wanneer voor dat land duidelijk
is dat het Verdrag van Lissabon inzake erkenning en het Europees
Cultureel Verdrag kunnen worden aanvaard.
Op advies van de Raad is in de aangepaste paragraaf 3 verduidelijkt dat
het Europees Cultureel Verdrag nog wel voor het Caribische deel van
Nederland dient te worden goedgekeurd en aanvaard. Daarbij is aangetekend dat zolang dit nog niet is gebeurd, dit deel van Nederland geen
formeel lid kan zijn van de Europese Hogeronderwijsruimte. Wel zal het
mogelijk zijn om alvast het onderhavige verdrag in het Caribische deel toe
te passen overeenkomstig hetgeen in de Europese Hogeronderwijsruimte
is overeengekomen op grond van onder andere artikel 1.1a van de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk heeft een
aantal opmerkingen bij het verdrag en adviseert daarmee rekening te
houden voordat het verdrag aan de beide Kamers der Staten-Generaal, de
Staten van Aruba, die van Curaçao en die van Sint Maarten wordt
overgelegd.
Naar aanleiding van het advies van de Raad is ervoor gekozen het
onderhavige verdrag uitsluitend voor het Europese deel en het Caribische
deel van Nederland ter goedkeuring aan de beide Kamers van de
Staten-Generaal te overleggen. Met de regeringen van Aruba, Curaçao en
Sint Maarten is afgesproken dat het onderhavige verdrag voor hun land
kan worden goedgekeurd, wanneer het Verdrag van Lissabon inzake
erkenning en het Europees Cultureel Verdrag kunnen worden aanvaard
voor hun land. In dat geval zal het onderhavige verdrag betreffende de
automatische erkenning van diploma’s in het hoger onderwijs ter
goedkeuring voor hun land overgelegd worden aan de Eerste en aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal en aan respectievelijk de Staten van
Aruba, aan de Staten van Curaçao of aan de Staten van Sint Maarten.
De vice-president van de Raad van State van het Koninkrijk,
Th.C. de Graaf
Ik verzoek U, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, mij te machtigen gevolg te geven aan mijn voornemen het
verdrag vergezeld van de gewijzigde toelichtende nota ter stilzwijgende
goedkeuring over te leggen aan de Eerste en aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.G.J. Bruins Slot

Staten-Generaal, vergaderjaar 2023–2024, 36 466, nr. 2

3