Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

33 037

Mestbeleid

Nr. 400

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 september 2021
Afgelopen week heb ik van verschillende organisaties verzoeken
ontvangen om de uitrijdperiode voor dierlijke mest te verlengen. Door de
natte zomermaanden hebben veel landbouwers in de voorschreven
uitrijdperiode minder mest kunnen uitrijden. Met deze brief licht ik toe hoe
ik met deze verzoeken ben omgegaan.
Verzoek verlengen van uitrijdperiode op grasland in NoordNederland
Op 20 augustus ben ik door LTO-Noord verzocht om de uitrijdperiode voor
dierlijke mest op grasland in een aantal gemeenten in Friesland en
Groningen te verlengen tot en met 15 september. In deze gemeenten is de
afgelopen twee maanden erg veel neerslag gevallen, waardoor veldwerkzaamheden niet of nauwelijks mogelijk waren, waardoor percelen weinig
bemesting hebben gehad, waardoor de eiwitgehalten in het ruwvoer laag
zijn. In de loop van de week is het verzoek uitgebreid met nog vier
gemeenten in Friesland, waar in het weekend van 21/22 augustus zéér
veel neerslag is gevallen.
Vrijstelling of het verruimen van de uitrijdperiode kan op basis van de Wet
bodembescherming alleen worden verleend voor zover het belang van de
bescherming van de bodem zich daartegen niet verzet en er advies
gevraagd is bij de Technische Commissie Bodem (TCB). Daarnaast is op
basis van het Besluit gebruik meststoffen verruiming van de uitrijdperiode
mogelijk op grasland, gelegen op kleigrond of veengrond, indien er een
landbouwkundige noodzaak is, dit in het desbetreffende gebied door
extreme weersomstandigheden is gerechtvaardigd en de TCB is gehoord.
Op vrijdag 27 augustus is een advies van de Technische Commissie
Bodem naar aanleiding van het doorgeleide verzoek ontvangen. In haar
advies zegt de TCB, dat in delen van Nederland sprake is geweest van
extreme hoeveelheden neerslag gedurende korte perioden. Lokaal heeft
dit gezorgd voor grote overlast en tot beperkingen bij het gebruik van

kst-33037-400
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 400

1

landbouwgronden. Gedurende langere tijd konden agrariërs het land niet
bewerken en gewassen bemesten of oogsten. Daar waar dierlijke mest
niet tijdig kon worden aangewend, heeft het een goede landbouwpraktijk
beïnvloed. De relatief hoge denitrificatie in combinatie met geringe
mineralisatie maken, bezien vanuit de behoefte van het gras, een
stikstofbemesting met dierlijke mest passend. Gezien de bodemgesteldheid en het stadium van grasgroei is die bemesting in veel gevallen
op dit moment problematisch. Een uitstel van het uitrijdverbod voor
dierlijke mest met 14 dagen is derhalve te begrijpen. Het mogelijke
gebruik van drijfmest tot half september zorgt voor milieurisico’s, met
name de uitspoeling van stikstof na mineralisatie van de organische stof
in de drijfmest. De TCB adviseert om het uitrijdverbod voor dierlijke mest
met 14 dagen uit te stellen met dien verstande dat enkel de dunne fractie
van dierlijke mest, verkregen door drijfmest te scheiden, wordt gebruikt.
Dit advies neem ik over voor de gemeenten in Noord-Nederland waarvoor
ik een verzoek van LTO-Noord heb ontvangen. Melkveehouders zijn in de
mogelijkheid om drijfmest te scheiden en enkel de dunne fractie, met
relatief weinig organische stof en fosfaat, te gebruiken op hun grasland.
Bemesten met de dunne fractie van drijfmest vermindert de risico’s op uiten afspoeling van fosfaat en stikstof naar grond- en oppervlaktewater.
Ik heb in overeenstemming met de staatsecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat dan ook besloten tot een regionale vrijstelling voor het
uitrijden van drijfmest op grasland in de gemeenten Achtkarspelen,
Dantumadiel, Fryske Marren, Heerenveen, Noardeast Fryslân, Smallingerland, Súdwest Fryslân, Tytjerksteradiel, Westerkwartier en Weststellingwerf. De vrijstelling is voor grasland, mits bemest met dunne fractie
na mechanische scheiding, en geldt tot en met 15 september 2021. De
onderhavige regeling zal zo spoedig mogelijk worden gepubliceerd in de
Staatscourant.
De regeling haakt aan bij de bestaande vrijstellingsmogelijkheid in de Wet
bodembescherming. De Europese Commissie is over de voorgenomen
vrijstelling geïnformeerd. Ondernemers die percelen hebben in deze regio
zullen door RVO geattendeerd worden op deze verruiming van de
regelgeving.
Verzoek LLTB verlengen uitrijdperiode voor vaste mest op
bouwland op löss
Op 26 augustus heeft de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) mij
een verzoek gestuurd voor het verlengen van de uitrijdperiode van vaste
mest op bouwland in Zuid-Limburg gelegen op lössgronden. In
gemeenten Sittard-Geleen, Beek, Stein, Heerlen, Landgraaf, Kerkrade,
Brunssum, Voerendaal, Simpelveld, Vaals, Meerssen, Gulpen-Wittem,
Valkenburg aan de Geul, Eijsden-Margraten, Beekdaelen en Maastricht
heeft het, zoals bekend, uitzonderlijk geregend deze zomer. Het verzoek is
om de uitrijdperiode voor drijfmest (nu tot en met 15 september) en voor
vaste mest (nu tot en met 31 augustus) in de toekomst gelijk te trekken. En
deze wijziging gezien de grote neerslag en daarbij behorende lastige
veldomstandigheden al voor 2021 mogelijk te maken.
Ik heb dit verzoek, gezien de extreme weersomstandigheden van deze
zomer in Zuid-Limburg in beraad. Na advies van de TCB zal ik tot een
besluit komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 400

2

Verzoek NAV, NMV en Cumela Nederland voor een generiek
uitstel van twee weken voor grasland en bouwland voor het
uitrijden mest
Op 26 augustus 2021 is ook een verzoek onvangen van de Nederlandse
Akkerbouw Vakbond (NAV), de Nederlandse Melkveehouders Vakbond
(NMV) en Cumela Nederland voor een verruiming van de uitrijdperiode
van dierlijke mest tot zeker 15 september 2021 op grasland en t/m
30 september 2021 op akkerland. In tegenstelling tot het verzoek tot het
uitstellen van de uitrijperiode in enkele specifieke gemeenten van
Friesland/Groningen of Zuid-Limburg vanwege specifieke extreme
weersomstandigheden, gaat het hier om een generiek verzoek voor heel
Nederland.
Een verruiming van de uitrijdperiodes voor heel Nederland voor drijfmest
heeft naar alle waarschijnlijkheid een negatieve impact op de grondwaterkwaliteit, omdat later in het jaar er minder gewasgroei is, dus minder
nutriënten worden opgenomen en meer nutriënten uit- of afspoelen.
Hierover heeft de Commissie Deskundige Meststoffen en de TCB in het
verleden meermaals negatief geadviseerd.
Gezien de nog resterende opgave voor de waterkwaliteit, waarbij ook de
Europese Commissie ons wijst op onze verplichtingen, heb ik besloten om
dit verzoek af te wijzen, en de uitrijdperiode voor 2021 niet generiek te
verlengen.
Daarbij is het verzoek zoals aangegeven niet alleen gericht op 2021 maar
ook op de jaren daarna. Op korte termijn zal ik mijn plannen voor het 7de
actieprogramma Nitraatrichtlijn presenteren, welke zich richt op het
mestbeleid voor de komende jaren. Maatschappelijk partijen worden
uitgenodigd om daarop te reageren via de internetconsultatie.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 400

3