Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 409

Zee- en binnenvaart

Nr. 276

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 mei 2020
Op 14 mei 2020 vindt het Schriftelijk Overleg Maritiem/Binnenvaart plaats.
Vooruitlopend hierop wil ik u graag informeren over de stand van zaken
van nog openstaande moties en toezeggingen en een aantal relevante
dossiers met betrekking tot maritieme zaken en binnenvaart.
COVID-19
Net als vrijwel alle sectoren wordt ook de scheepvaart getroffen door de
uitbraak van het coronavirus. De afgelopen periode heb ik zeer regelmatig
overleg gehad met de verschillende brancheorganisaties en zijn de nodige
acute maatregelen getroffen om te zorgen dat de continuïteit van het
goederenvervoer niet in gevaar komt. De gesprekken en de signalen uit de
sector tonen een wisselend beeld. De passagiersvaart (zee- en riviercruises) is volledig tot stilstand gekomen, het Ministerie van Buitenlandse
Zaken zet zich in overleg met mijn ministerie blijvend in voor bijstand bij
het ontschepen en repatriëren van opvarenden van cruiseschepen en
plezierjachten.1 In het goederenvervoer wordt er met man en macht
gewerkt om de zeevaart, vitale havenprocessen zoals scheepvaartafhandeling, binnenvaart en overige maritieme en logistieke activiteiten zo
goed mogelijk door te kunnen laten gaan. Ik ben hier zeer van onder de
indruk. Tegelijkertijd is er als gevolg van de mondiale uitbraak van het
coronavirus sprake van een terugval in economische activiteiten, wat ook
voor de maritieme sector grote consequenties heeft. Gezien het open
karakter van de Nederlandse economie en de internationale omgeving
waarin de Nederlandse maritieme sector opereert, zal de totale economische impact afhangen van de snelheid waarmee de wereldeconomie
weer op gang komt. Mogelijk zullen effecten in de maritieme sector echter
nog na-ijlen op het moment dat economisch herstel intreedt. Nederland
Maritiem Land (NML) heeft in zijn brief van 29 april 2020 namens de
maritieme sector een voorstel gedaan voor een economisch herstelplan
1

kst-31409-276
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 21 501-02, nr. 2140.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

1

als reactie op de COVID-19 crisis. Dit plan moet er voor zorgen dat
levensvatbare bedrijven in de maritieme sector ondanks de huidige crisis
overeind blijven en moet voorkomen dat werknemers massaal hun baan
verliezen. NML ziet met name versnelling van overheidsinvesteringen en
verduurzaming als sleutel tot de oplossing. Ik zal het voorstel van NML op
korte termijn bespreken tijdens het periodieke overleg dat ik met de
maritieme sector voer.
Ik monitor de situatie in de maritieme sector voortdurend en blijf ook de
komende tijd intensief contact houden met de sectorvertegenwoordigers
en brancheorganisaties om te kijken wat aan eventuele maatregelen en
beleidsinzet voor korte en lange termijn nodig is. Zo is snel geregeld dat
de geldigheid van certificaten e.d. is verlengd. Ook sta ik in contact met de
Europese Commissie en mijn EU-collega’s om internationale aandachtspunten te bespreken en op te lossen, zoals de noodzaak om grensoverschrijdend goederenvervoer mogelijk te blijven maken om de leveringszekerheid van onder meer voedsel en medische hulpmiddelen te kunnen
garanderen.
Ook Rijkswaterstaat (RWS) neemt de benodigde maatregelen zodat de
elementaire processen rond de vaarweginfrastructuur en het verkeersmanagement doorgang kunnen blijven vinden. Specifiek geldt dit bijvoorbeeld voor het gezamenlijk nautisch beheer van de Westerschelde met
Vlaanderen. Hier zijn afspraken gemaakt waarmee Nederlands en Vlaams
personeel in de verkeerscentrale en op de loodsboten veilig kan blijven
samenwerken. Daarnaast is RWS met de havens en de binnenvaartsector
in overleg om te zorgen dat er voldoende overnachtingsplaatsen zijn. Bij
de overnachtingsplaatsen handhaaft RWS ook minder streng op het 3x24
uursregime. Dat geldt uiteraard alleen op locaties waar dit veilig kan. Tot
nu toe zijn er in Nederland geen beperkingen geweest in de bediening van
sluizen, zoals in sommige andere landen van Europa wel het geval is. De
ILT heeft zijn wijze van handhaven ook aangepast: meer digitaal en
minder inspecties op locatie. Wel gelden op het water extra handhavingsbevoegdheden voor de BOA’s: mobiel verkeersleiders zijn bevoegd de
noodverordeningen van de veiligheidsregio’s te handhaven. Het gaat dan
bijvoorbeeld om samenscholingen en het negeren van het 1,5 metervoorschrift. Voor alle werkzaamheden buiten op de bouwplaats geldt dat deze
doorgaan, mits de veiligheid en kwaliteit voldoende geborgd kunnen
worden. Daartoe wordt gewerkt aan de hand van het protocol «Samen
veilig doorwerken». RWS en de marktpartijen zullen samen de situatie
blijven monitoren. Een meer uitgebreide brief2 over de Coronagerelateerde aanpak voor de infrasector heb ik op 22 april 2020 naar uw
Kamer gestuurd.
Zuidelijke Waddenroute
Afsluiten zuidelijke Waddenroute
Naar aanleiding van het ongeval met MSC Zoe vorig jaar, waarbij 342
containers werden verloren, heeft uw Kamer per motie3 de regering
verzocht om te bezien of, en zo ja hoe, zij bij wijze van een noodmaatregel
grote containerschepen met afmetingen vergelijkbaar met die van de MSC
Zoe kan verbieden om de zuidelijke vaarroute boven de Waddeneilanden
te bevaren tijdens een storm, alsmede om de mogelijkheden te onderzoeken om de zuidelijke vaarroute permanent af te sluiten voor grote
containerschepen. Op 23 januari 2020 heb ik ter invulling van deze motie
per brief4 aan uw Kamer aangegeven dat ik deze route niet eenzijdig kan
2

Kamerstuk 35 300 A, nr. 86
Kamerstuk 31 409, nr. 269
4
Kamerstuk 29 684, nr. 200
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

2

afsluiten. Als Nederland deze route of daaraan verbonden voorwaarden
wil veranderen, moet het daartoe een voorstel doen bij de Internationale
Maritieme Organisatie (IMO). Een dergelijk voorstel zal tenminste in nauw
overleg met Duitsland en Denemarken tot stand moeten komen.
Na het verlies van 7 containers door het schip OOCL Rauma op 11 en
12 februari 2020, en de gedragingen van grote containerschepen boven de
Wadden tijdens de storm Ciara, zijn er door uw Kamer vragen gesteld
over onder andere het afsluiten van de zuidelijke Waddenroute. Op
9 maart 2020 heb ik per brief5 uw Kamer inmiddels geantwoord.
Momenteel worden door MARIN diverse onderzoeken uitgevoerd om
meer inzicht te krijgen in het gedrag van grote containerschepen onder
verschillende weersomstandigheden boven de Wadden. Schepen van het
formaat zoals de OOCL Rauma maken hier onderdeel van uit. Ik verwacht
voor de zomer de uitkomsten van deze onderzoeken en zal deze met uw
Kamer delen. Daarnaast wordt er door RWS onderzoek verricht naar het
risico van verlies van deklading (waaronder containers) door schepen op
de Noordzee en mogelijke beheersmaatregelen om dat risico te mitigeren.
De resultaten van dit onderzoek worden in de tweede helft van 2020
verwacht. Tenslotte heeft de ILT een onderzoek gedaan naar het sjorren
van containers op zeeschepen. Dit onderzoek is afgerond en het rapport
hiervan zal ik binnenkort naar uw Kamer sturen. Deze onderzoeken zijn,
tezamen met het verwachte onderzoek van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid (OVV) met betrekking tot het ongeval met de MSC Zoe,
belangrijke bouwstenen voor eventuele vervolgstappen richting IMO.
Naast het onderzoek van de OVV vindt ook onder verantwoordelijkheid
van de onderzoeksinstantie van de vlaggenstaat Panama, een internationaal onderzoek plaats naar de directe oorzaak van het verlies van de
containers door de MSC Zoe. De resultaten van het OVV onderzoek, en die
van een Duits onderzoek onder leiding van de BSU, worden hierin
meegenomen. Het is nog niet bekend wanneer dit integrale onderzoeksrapport wordt gepubliceerd. Ik heb inmiddels contacten gelegd met mijn
Duitse ambtsgenoot om de vervolgacties na het afronden van de
belangrijkste onderzoeken te bespreken.
Opruimen plastic bolletjes
Om invulling te geven aan mijn toezegging in het AO Maritiem op
28 november 2019 (Kamerstuk 29 684, nr. 199) en in lijn met de brief6 aan
uw Kamer van 23 januari 2020 meld ik u dat een gespecialiseerde
aannemer op 20 februari 2020 begonnen is met het opruimen van de
plastic bolletjes langs de vloedlijn op Schiermonnikoog. De aannemer
gebruikt daarvoor een speciaal hiervoor aangepaste klepelzuiger;
daarmee wordt schade aan het kwetsbare kustecosysteem zoveel mogelijk
beperkt. Tijdens de bijeenkomst op 16 december 2019 van de burgemeester van Schiermonnikoog, vertegenwoordigers van Natuurmonumenten, opruim-experts, een ecoloog en Rijkswaterstaat (de «bolletjestop»), kwam dit apparaat als beste naar voren om de bolletjes op te
ruimen. De aanpassing en het goed functionerend krijgen van deze
klepelzuiger kostte meer tijd dan verwacht. Bovendien was lange tijd
sprake van ongunstige weersomstandigheden. Daardoor is de aannemer
later gestart met de opruimactiviteiten dan oorspronkelijk gepland. De
aannemer en Natuurmonumenten, de beheerder van het gebied, zijn
tevreden over de resultaten tot nu toe. Het westelijk deel van het eiland
tussen paal 2 en paal 4 is zo goed mogelijk schoon gezogen. De komende
maanden vindt er een schouw plaats om te bepalen of en, zo ja, welke
5
6

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nrs. 2063, 2064 en 2065)
Kamerstuk 29 684, nr. 200.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

3

werkzaamheden nog nodig zijn na het broedseizoen vanaf 15 augustus.
Natuurmonumenten geeft daarbij aan dat het niet haalbaar zal zijn om het
eiland geheel bolletjesvrij te krijgen.
Uitkomsten gesprek Fishing for Litter
Fishing for Litter speelt al lang een belangrijke rol in het schoner maken
van de Noordzee, ook tijdens de nasleep van het ongeval met de MSC
Zoe. Fishing for Litter is onderdeel van de Green Deal Visserij voor een
schone Noordzee, wat een maatregel is onder de Kaderrichtlijn Mariene
Strategie. In 2019 heeft het programma meer afval opgeleverd als gevolg
van het ongeval de MSC Zoe. De geschatte extra kosten voor 2019 zijn
door KIMO onderbouwd en eind 2019 door RWS vergoed. Deze
vergoeding is een voorschot op de te zijner tijd door MSC beschikbaar te
stellen fondsen voor het Fishing for Litter-programma. In dezelfde lijn
worden ook de extra kosten als gevolg van de MSC Zoe in 2020 vergoed.
Het verhaal van de kosten op MSC
Op 17 december zijn door uw Kamer drie moties aangenomen met
betrekking tot het verhaal van de kosten op MSC. De eerste twee moties7
verzoeken de regering om MSC verantwoordelijk te houden voor de
gemaakte en toekomstige opruimkosten en om hiervoor alle beschikbare
juridische middelen in te zetten als er in het eerste kwartaal van 2020 geen
uitzicht bestaat op volledige vergoeding door MSC. In verband hiermee
deel ik uw Kamer mede dat er met MSC intensief overleg wordt gevoerd
over de vergoeding van deze kosten. Dat geldt ook voor de kosten van het
ecologisch onderzoek dat de mogelijke aansprakelijkheid van MSC voor
de milieuschade zou kunnen aantonen. De derde aangenomen motie8
hieromtrent verzoekt de regering tot een dergelijk ecologisch onderzoek
vanwege de mogelijke lange termijnschade aan het Waddengebied. De
onderhandelingen met MSC zijn tijdrovend en vragen om een zorgvuldige
aanpak, mede omdat er ook belangen van derden bij betrokken zijn, zoals
de Waddeneilandgemeenten en natuurbeheer organisaties. Op dit
moment bestaat er uitzicht op het bereiken van een overeenkomst met
MSC, waarin MSC verantwoordelijkheid neemt voor vergoeding van een
aanzienlijk deel van de genoemde kosten.
Maritieme regelgeving
Beleidswijziging zeeschepen van organisaties met ideële doelstellingen
Op 26 september 2018 heb ik uw Kamer per brief9 geïnformeerd over de
beleidswijziging voor zeeschepen van organisaties met ideële doelstellingen. Aanvullend heb ik op 1 november 2019 uw Kamer per brief10
gemeld dat de eisen voor categorieën zeeschepen van organisaties met
ideële doelstellingen worden uitgewerkt. Dat heeft geresulteerd in een
concept-wijzigingsregeling met eisen voor schepen die worden gebruikt
voor vreedzame protestactiviteiten. De eisen die reeds gelden voor
vrachtschepen worden van overeenkomstige toepassing verklaard op
deze schepen. Voor schepen die op het moment van inwerkingtreding van
de wijziging zijn ingeschreven in het vlagregister, geldt een overgangstermijn van een jaar. De organisaties die direct geraakt zullen worden door
deze wijzigingsregeling, hebben de concept-wijzigingsregeling ontvangen
en ik ga hierover met hen in overleg. Dit voorjaar start tevens de
7

Kamerstuk 29 684, nr. 192 en kamerstuk 29 684, nr.197
Kamerstuk 31 409, nr. 258
9
Kamerstuk 31 409, nr. 199
10
Kamerstuk 31 409, nr. 256
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

4

internetconsultatie, zodat ook andere scheepsbeheerders kennis kunnen
nemen van de concept-wijzigingsregeling en indien gewenst hierop
kunnen reageren.
Wetsvoorstel markttoezicht registerloodsen
Er wordt al enkele jaren gewerkt aan de wijziging van de Loodsenwet om
het markttoezicht te verbeteren. De Raad van State (RvS) heeft zeer recent
haar advies uitgebracht over het wijzigingsvoorstel. Ik ben dat advies aan
het bestuderen en na verwerking ervan zal ik het wetsvoorstel zo spoedig
mogelijk aanbieden aan uw Kamer. De periode die resteert voor de
verdere afhandeling van de wijzigingsprocedure is niet ruim. De geplande
inwerkingtredingsdatum, januari 2021, is daarmee onzeker geworden. De
kans is hierdoor aanwezig dat de inwerkingtreding een jaar opschuift. Een
tussentijdse inwerkingtreding biedt geen soelaas in verband met de
jaarlijkse cyclus van de vaststelling van de loodsgeldtarieven.
Rijkswet nationaliteit zeeschepen
In de afgelopen twee jaren heb ik een drietal toezeggingen aan uw Kamer
gedaan inzake de Rijkswet nationaliteit zeeschepen: het beantwoorden
van de vragen in het nader verslag11, het aanbieden van de stukken ten
behoeve van de parlementaire behandeling en het aanpassen van de
wetgeving over het intrekken van zeebrieven. Ik heb uw Kamer per brief12
geïnformeerd ernaar te streven de relevante stukken ten behoeve van het
voortzetten van de parlementaire behandeling gezamenlijk aan uw Kamer
te sturen in het eerste kwartaal van 2020. Hiervoor is het echter noodzakelijk om tot goede afspraken te komen met de brancheverenigingen
omtrent de door zeevarendenvakbond Nautilus geuite zorgen voor de
mogelijke gevolgen van tijdelijk uitvlaggen (bareboat-out) voor zeevarenden op het terrein van arbeidsrecht en sociale zekerheid. Om tot een
goede waarborging te komen voor zeevarenden worden er op dit moment
gesprekken gevoerd met alle betrokken partijen, waarbij zorgvuldigheid
en een breed draagvlak bij mij voorop staan. De gesprekken boeken een
goede voortgang, en hoewel de eerder aan uw Kamer toegezegde datum
van het eerste kwartaal 2020 niet gehaald is, verwacht ik op korte termijn
overeenstemming te bereiken. Ik streef ernaar de toegezegde stukken
voor het zomerreces aan uw Kamer aan te bieden.
Binnenvaart
Positie kleine binnenvaart
Op 16 oktober 2019 zijn door uw Kamer twee moties aangenomen die
betrekking hebben op de positie van de kleine binnenvaart. In de eerste
motie13 verzoekt uw Kamer de regering stappen te zetten die ervoor
zorgen dat het beroep van schipper in de kleine binnenvaart niet
verdwijnt. In de tweede motie14 verzoekt uw Kamer de regering voor
1 januari 2020 een werkbare hardheidsclausule in te stellen waarmee de
diversiteit van de binnenvaartvloot behouden blijft en de kleine binnenvaart kan blijven bestaan. Ter uitvoering van deze moties zijn er zowel op
nationaal als internationaal niveau diverse acties ondernomen.
Op nationaal niveau heeft er overleg plaatsgevonden met de sector over
de geluidseisen die vanaf 1 januari 2020 gelden voor oudere schepen. De
11

Kamerstuk 33 134, nr. 8
Kamerstuk 33 134, nr. 14
13
Kamerstuk 35 300 XII, nr. 20
14
Kamerstuk 35 300 XII, nr. 29
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

5

Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) geeft vanaf begin dit jaar op
een praktische en pragmatische wijze invulling aan deze eisen. De
scheepseigenaar moet met een geluidsmeting aantonen dat het geluidsniveau in de woonruimte(n) maximaal 75 dB(A) en in de slaapruimte(n)
maximaal 70 dB(A) is. Als dit het geval is, wordt ervan uitgegaan dat de
scheepseigenaar aan zijn inspanningsverplichting heeft voldaan. Als de
meting hoger uitvalt, dan kan een scheepseigenaar alternatieve maatregelen nemen om alsnog aan de eisen te voldoen. De sector heeft positief
op de voorgestelde aanpak gereageerd. Ik verwacht daarmee een
belangrijk knelpunt te hebben opgelost voor met name de kleine
binnenvaart.
Verder is een werkgroep opgericht om met de sector de procedure met
betrekking tot de hardheidsclausule te verduidelijken/verbeteren en inzicht
te krijgen of, en zo ja welke, technische eisen in de uitvoering problemen
geven. Naar aanleiding daarvan heeft ILT het nationale aanvraagformulier
verduidelijkt. Daarnaast heb ik de binnenvaartbrancheorganisaties
ondersteund bij een communicatie- en bewustzijnscampagne om
scheepseigenaren te informeren over de wettelijke mogelijkheden die er
zijn om een beroep op de hardheidsclausule te doen. De brancheorganisaties hebben hun achterbannen opgeroepen om gebruik te maken van de
hardheidsclausule als zij daarvoor in aanmerking denken te komen. Via
het aanvragen van een hardheidsclausule kan de sector namelijk
aantonen waar tegenaan gelopen wordt. Bij meerdere casussen op
hetzelfde gebied ontstaan er argumenten om de regel te herzien.
Zoals aan uw Kamer gemeld tijdens de tweede termijn van het AO
Maritiem op 3 december 2019 (Kamerstuk 31 409, nr. 270) heb ik op
internationaal niveau tijdens de plenaire vergadering van de Transportraad op 2 december 2019 aan de andere lidstaten steun gevraagd om
samen te kijken naar het verzachten van de effecten van internationale
regelgeving voor het kleine schip in bredere zin. Bijvoorbeeld via een
specifieke, simpele, hardheidsclausule voor deze afgebakende groep
schepen. Daarnaast heb ik in een brief (en telefonisch) aan de ministers
van de CCR-lidstaten gevraagd of er bij hen bereidheid is om een
oplossing te vinden voor de technische eisen voor bestaande kleine
schepen, zodat deze schepen niet in hun voortbestaan worden bedreigd.
Hiervoor is om verschillende redenen bij de andere CCR-lidstaten
onvoldoende draagvlak (als argumenten worden onder andere aangevoerd dat het concurrentievervalsing in de hand werkt en innovaties
belemmert).
Als er in de toekomst opnieuw voorstellen worden gedaan voor nieuwe
regelgeving, zal zoals gebruikelijk worden aangedrongen op een gedegen
impactanalyse voor bestaande schepen. Mocht daaruit blijken dat
sommige categorieën te zwaar worden getroffen, dan zullen voorstellen
worden gedaan om de impact te beperken. Indien er voor wat betreft de
toepassing van de hardheidsclausule meerdere casussen op hetzelfde
gebied liggen, welke aanleiding zouden kunnen geven om de regel te
herzien, zullen hiervoor op internationaal niveau eveneens voorstellen
worden gedaan.
Voorkomen van vergiftiging door met biocide behandelde lading op een
binnenvaartschip
Uw Kamer heeft op 11 en 12 december 2019 vragen gesteld15, welke ik op
17 april 2020 heb beantwoord16. De Havenmeesters van Amsterdam en
15
16

2019Z24798 en 2019Z25042
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 2498 en 2499

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

6

Rotterdam hebben inmiddels tijdelijke maatregelen genomen17, of gaan
deze nemen, om een vergelijkbaar incident in deze havens te voorkomen.
Mijn ministerie zal in samenwerking met het Ministerie van SZW hier
expertise leveren. De maatregelen worden vastgelegd in de lokale
havenverordeningen en de onderliggende plannen van aanpak. In het
Rijkshavenmeesteroverleg van 9 april 2020 is door de havenmeester van
Amsterdam de oproep gedaan aan de andere havens om hierover mee te
denken en is toegezegd de vastgelegde maatregelen te delen met de
andere havens, zodat ook zij kunnen beoordelen of zij deze moeten
vastleggen.
De verantwoordelijkheden in de keten van opdrachtverlening, vervoer,
overslag en distributie moeten dusdanig helder zijn, dat de desbetreffende
inspectiediensten zoals genoemd in de beantwoording18 aan uw Kamer,
hier daadwerkelijk op kunnen toezien. Dit vergt betrokkenheid van de
bedrijven in de keten van vervoer en distributie vanwege hun rol in het
zorgdragen voor een veilige doorvoer- en afhandeling van ladingen. Mijn
ministerie werkt daarom samen met SZW aan een overkoepelend
werkplan. Gezamenlijk zullen wij evalueren of de aanpassingen van de
lokale havenverordeningen afdoende zijn, of dat aanpassing van het
huidig (inter)nationaal wetgevend kader noodzakelijk is, om het risico op
vergiftiging door een met biocide behandelde lading op een binnenvaartschip af te dekken. Ik streef ernaar uw Kamer voor het zomerreces
hierover nader te informeren.
Herstelwerkzaamheden aan de stuw Linne
Op 17 februari 2020 is de aannemer begonnen met de werkzaamheden
om via een bovenstroomse tijdelijke dam het beschadigde deel van de
stuw veilig te stellen. Zoals ik in de brief19 aan uw Kamer van 14 februari
2020 aangaf, is deze dam bedoeld om de stuw verder te stabiliseren. Ook
wordt het daarmee mogelijk om inspecties uit te voeren naar de exacte
schade en om de stuw uiteindelijk te herstellen. Door de hoogte en de
onvoorspelbaarheid van de waterafvoeren in de Maas is de oplevering
van de tijdelijke dam vertraagd. Op 20 maart 2020 was de tijdelijke dam
echter dusdanig opgebouwd, dat de stuw veilig gesteld was en op 3 april
2020 was de tijdelijke dam volledig gereed.
Een eerste duikinspectie heeft laten zien dat tenminste vier jukken van de
stuw ernstig beschadigd zijn. De definitieve schade kan pas vastgesteld
worden wanneer de bouwput voor de herstelwerkzaamheden gereed is,
naar verwachting is dit begin mei 2020. RWS kiest er evenwel voor om
alle 14 jukken zo snel mogelijk preventief te vervangen zodat de stuw voor
het begin van het hoogwaterseizoen (vanaf 1 november 2020) weer veilig
bediend en het waterpeil weer goed gereguleerd kan worden. Hiervoor
zijn diverse redenen: de inspecties van de overige tien jukken kosten veel
tijd, er zijn geen betrouwbare bouwgegevens van de stuw beschikbaar,
het coronavirus brengt onzekerheden met zich mee rondom de inzetbaarheid van bouwpersoneel de komende tijd en de stuw zou sowieso
over twee à drie jaar in aanmerking zijn gekomen voor groot onderhoud.
De preventieve vervanging past bovendien in het beleid om de scheepvaartsector en de GWW-sector zo veel mogelijk te ondersteunen in deze
moeilijke tijden.

17

https://www.portofamsterdam.com/nl/basijn/bekendmaking-besluit-tot-het-uitvaardigen-vantijdelijke-aanvullende-regels-op-het-plan-van.
18
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 2498 en 2499
19
Kamerstuk 35 300 A, nr. 76

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

7

24 uurs bediening sluizen Amerongen, Driel en Hagestein
De stuwcomplexen bij Driel, Amerongen en Hagestein in de Nederrijn en
Lek worden sinds 2015 grootschalig gerenoveerd binnen het programma
Vervanging en Renovatie (VenR-programma). Sinds het begin van dit jaar
worden de sluizen en stuwen bediend vanuit één nieuwe bediencentrale.
Deze centrale staat op het middeneiland van het stuwcomplex
Amerongen. De sluizen worden sinds dit moment ook vierentwintig uur
per etmaal, zeven dagen per week voor de scheepvaart bediend. In de
oude situatie werden ze in het weekend alleen overdag bediend.
Overnachtingshaven Spijk
De RvS heeft het provinciaal inpassingsplan Overnachtingshaven Spijk
onherroepelijk verklaard. Daarmee kan deze overnachtingshaven bij Spijk
worden aangelegd. Uit aanvullend onderzoek naar stikstofdepositie is
gebleken dat het project de natuurgebieden in de omgeving niet zal
aantasten. Bovendien is goed onderbouwd dat er dwingende redenen zijn
voor de haven, dat er geen alternatieven zijn en dat er compensatie voor
de natuur plaatsvindt. In totaal zal de haven bij Spijk ruimte bieden aan
ongeveer 50 ligplaatsen, elk met een maximale lengte van 135 meter. Ook
zijn er speciale ligplaatsen voor grote schepen (met duwbakken en voor
gevaarlijke stoffen) en is voorzien in een auto-afzetsteiger. De werkzaamheden starten in de loop van 2020.
Openstelling nieuwe sluis Eefde
Op 20 april 2020 is de tweede sluis bij Eefde in gebruik genomen na een
bouwperiode van 3 jaar. De nieuwe sluis is dieper dan de bestaande.
Daardoor kunnen nu zwaarder beladen schepen passeren die voortaan
ook de havens van Hengelo, Enschede en Almelo kunnen bereiken. Ook is
de sluis te gebruiken bij laag water. Bijzonder aan de nieuwe sluis is de
toepassing van een innovatieve segmentdeur. Deze deur is, naast dat deze
energie opwekt bij het sluiten, ook een verbetering voor de waterveiligheid. Met de voltooiing van de tweede sluis verbetert de bereikbaarheid
van Twente voor de binnenvaart aanzienlijk en krijgt de regio een
belangrijke economische impuls. De oplevering van de nieuwe sluiskolk
betekent overigens niet dat de werkzaamheden voorbij zijn, vanaf nu voert
de aannemer groot onderhoud uit aan de bestaande sluis.
Aanvullende maritieme zaken
Voortgang Green Deal Zeevaart, Binnenvaart en Havens
Sinds de ondertekening van de Green Deal Zeevaart, Binnenvaart en
Havens op 11 juni 2019 zijn door de overheid en de sector verschillende
acties in gang gezet. Hierbij wil ik uw Kamer graag informeren over de
voortgang van de belangrijkste acties inclusief de maatregelen voor het
verminderen van stikstofemissie. Het onderzoek naar een Europees
verduurzamingsfonds voor de binnenvaart is in volle gang en zal
waarschijnlijk na de zomer worden afgerond. Daarnaast wordt gewerkt
aan de totstandkoming van een labelsysteem waarmee de milieuprestatie
van een schip kan worden geduid. Dit labelsysteem kan gebruikt worden
als basis voor bijvoorbeeld subsidieregelingen in het kader van de Green
Deal of het eerdergenoemde Europese fonds, andere (lokale) voordelen
aan schepen, het sluiten van vervoersovereenkomsten en financiering
door financieringsinstellingen. Het streven is om nog dit jaar te komen tot
een wettelijke basis voor het labelsysteem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

8

Ook wordt er op dit moment gewerkt aan de afschaffing van de energiebelasting op walstroom en aan de invulling van twee subsidies die beide
naar verwachting in het najaar van 2020 worden opengesteld. Het gaat
daarbij in de eerste plaats om een subsidie om de vraag naar schone
motoren te stimuleren en in de tweede plaats om een subsidie om
verschillende verduurzamingstechnieken in de maritieme sector te
valideren. Daarnaast komen er, met mijn steun, interessante projecten van
de grond, zoals een «pay per use» systeem voor batterijcontainers in de
binnenvaart.
Ook is afgesproken om uit te zoeken hoe de maritieme sector in de
Renewable Energy Directive II opgenomen kan worden. Tot slot is
afgesproken dat mijn ministerie zich samen met de sector inzet voor de
invoering van een mondiale fuel levy (mondiale brandstofheffing om
CO2-uitstoot tegen te gaan) voor de zeevaart in IMO-kader. Hiervoor zijn
inmiddels de eerste stappen gezet met de indiening van een hierop
gericht voorstel door de Koninklijke Nederlandse Reders Vereniging bij de
IMO. Dit voorstel is door Nederland ondersteund.
Veel van deze maatregelen dragen ook bij aan het verminderen van de
stikstofemissie. Het gaat dan om elektrisch varen en varen met schonere
motoren. Hiervoor stel ik geld beschikbaar. In het kader van de structurele
aanpak stikstof worden ook de mogelijkheden onderzocht voor (extra)
inzet van bronmaatregelen in de maritieme sector. Uw Kamer is hierover
per brief20 geïnformeerd door de Minister van LNV.
Stimuleringsregeling modal shift van weg naar water
In de Goederenvervoeragenda21 is als één van de maatregelen om een
modal shift in het goederenvervoer te bevorderen, een verkenning van
een stimuleringsregeling voor het gecontaineriseerde vrachtvervoer van
weg naar water aangekondigd. Deze regeling zou aan moeten sluiten bij
het VenR-programma van RWS dat voor de komende jaren op het
hoofdwegennet gepland staat. Dit VenR-programma zal naar verwachting
met grote verkeershinder gepaard gaan. Deze regeling zou bij moeten
dragen aan de vermindering van deze hinder door een verplaatsing van
het gecontaineriseerde goederenvervoer van de weg naar de binnenvaart
te bevorderen, langs de goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost.
Op basis van een co-creatie met logistieke bedrijven, betrokken overheidsinstanties, de Topsector Logistiek en de Logistieke Alliantie vindt een
verkenning van de contouren van deze mogelijke regeling plaats. Deze
verkenning is gericht op het versterken van de bundeling en verplaatsing
van vrachten van de weg naar de binnenvaart, het stimuleren van
frequente bargelijndiensten en de selectie van vrachten voor vervoer via
de binnenvaart. De positie van de verlader binnen de keuze voor een
modaliteit wordt daarbij nadrukkelijk meegenomen. We streven ernaar de
regeling, na een eventuele Brusselse toetsing op steunkaders, nog dit jaar
in werking te laten treden.
Vlootvervanging/bouw MPV-30
Afgelopen jaar heb ik uw Kamer op verschillende momenten geïnformeerd over de bouw van de multi purpose vessels (MPV-30) voor de
RWS-vloot en de toen geldende zorgpunten daarbij: de diepgang, de
zichtlijnen en de aandrijving van deze schepen door elektromotoren. Op
24 juli 2019 heb ik uw Kamer per brief22 op de hoogte gesteld van een
20

Kamerstuk 35 334, nr. 82
Bijlage bij Kamerstuk 31 409, nr. 276
22
Kamerstuk 35 000 XII, nr. 89.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

9

nieuwe certificering om de problemen met de diepgang te kunnen
beheersen, vooruitlopend op eventueel verdergaande aanpassingen aan
de schepen. Daarnaast is gebleken dat de aandrijving van de schepen
voldoet aan de gestelde eisen. Tot slot hebben testvaarten met de MPV-30
uitgewezen dat ook de gekozen oplossing voor de zichtlijnen voldoende
is. Aangezien de testvaarten verder geen nieuwe bevindingen opleverden,
kan worden overgegaan tot de oplevering van de eerste MPV-30 (de
Merwestroom). Deze zal binnen afzienbare termijn opgeleverd worden. In
totaal worden drie schepen van het type MPV-30 opgeleverd. De
oplevering van de andere twee schepen volgt later dit jaar.
Het onderzoek naar eventuele onregelmatigheden bij de aanbesteding van
de MPV-30 is afgerond. Het onderzoek naar de vermeende belangenverstrengeling tijdens de aanbesteding van de MPV-30 concludeert: er is
geen belangenverstrengeling en/of persoonlijke bevoordeling van de
externe adviseur geconstateerd; wel was er sprake van schijn van
belangenverstrengeling. RWS neemt maatregelen om bij volgende
aanbestedingen ook de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen.
Geschil over maritieme hulpverlening tussen bergers en KNRM
Al geruime tijd is er een discussie gaande tussen de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) en bergingsbedrijven over de wijze
waarop de berging van kleinere vaartuigen op zee plaatsvindt. Tijdens het
AO Maritiem van 28 november heb ik toegezegd uw Kamer eind 2019 te
informeren over de voortgang. Het overleg dat mijn ministerie voert met
de KNRM en de bergingsbedrijven is erop gericht de betrokken partijen
nader tot elkaar te brengen en overeenstemming te bereiken over de wijze
waarop de berging van kleinere vaartuigen op zee plaatsvindt. Dit overleg
is nog gaande. Zodra er sprake is van nieuwe ontwikkelingen, zal ik uw
Kamer hierover nader informeren.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 276

10