Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 427

ILO-verdragen

Nr. 107

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2015
De 104e Internationale Arbeidsconferentie (IAC) van de Internationale
Arbeidsorganisatie (IAO) vond plaats van 1 juni tot en met 13 juni 2015 in
Genève. De interventies van de overheidsdelegatie van het Koninkrijk der
Nederlanden tijdens deze IAC verliepen langs de lijnen zoals uiteengezet
in de brief die ik u op 13 mei jl. zond (Kamerstuk 29 427, nr. 105)1, nader
toegelicht in mijn brief van 1 juni jl. (Kamerstuk 29 427, nr. 106).
Plenaire vergadering
De plenaire vergadering van de IAC stond dit jaar in het teken van het
onderwerp «De toekomst van werk». Op 10 juni jl. sprak ik de plenaire
zitting van de IAC toe, waarbij ik nader inging op dit thema. In mijn
interventie vroeg ik aandacht voor de grote veranderingen op de
arbeidsmarkt die zich wereldwijd voordoen, onder meer als gevolg van de
snelle technologische ontwikkelingen, het toenemende aantal flexibele
arbeidsrelaties en vergrijzing. Die ontwikkelingen hoeven geen bedreiging
te zijn, maar we mogen onze ogen niet sluiten voor mogelijke negatieve
gevolgen hiervan voor werknemers. We moeten ons goed voorbereiden
op deze veranderingen. Ik heb in dat verband gewezen op het belang van
fatsoenlijk werk, ongeacht het type arbeidsrelatie. Verder heb ik aandacht
gevraagd voor het belang van duurzame inzetbaarheid van mensen en het
faciliteren van de overgang naar ander werk. De discussie werd gevoerd
op basis een rapport opgesteld door Directeur-Generaal IAO Guy Ryder
over de toekomst van werk. Ik heb het voornemen van de IAO om dit
thema de komende jaren een centrale plaats te geven in het werk van de
organisatie van harte ondersteund.

1

kst-29427-107
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Daar waar in dit verslag wordt gesproken over «Nederland» of «Nederlandse inzet» betreft dit
ook de overige landen van het Koninkrijk, tenzij anders aangegeven of wanneer het gaat om
zaken die specifiek het land Nederland betreffen, zoals ratificaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 107

1

Ook mijn gesprekken met onder andere DG IAO, de Nederlandse sociale
partners en collega’s uit andere EU-landen stonden in het teken van het
tijdig en adequaat inspelen op de grote veranderingen op de arbeidsmarkt.
Programma en Begroting
De IAC heeft in brede eensgezindheid ingestemd met de Programma- en
Budgetvoorstellen voor 2016–2017. Het programma voor de komende
twee jaar richt zich op tien beleidsprioriteiten. Dit betekent een nadere
prioritering ten opzichte van de op dit moment gehanteerde negentien
strategische uitkomsten. DG IAO kent hierbij veel gewicht toe aan het
belang van goede arbeidsomstandigheden wereldwijd en aan de
samenwerking tussen de IAO en het bedrijfsleven.
Een specifieke zaak gerelateerd aan de IAO-begroting betrof Oezbekistan,
dat het stemrecht tijdens de IAC verloren had in verband met een
betalingsachterstand. Het land, dat actief samenwerkt met de IAO om
kinderarbeid in de katoenpluk uit te bannen, heeft een betalingsregeling
kunnen treffen waarbij het in termijnen het nog verschuldigde bedrag
voldoet. Nederland kon instemmen met het toekennen van het stemrecht
aan Oezbekistan, temeer omdat – mocht Oezbekistan niet leveren – het
stemrecht op ieder moment weer opgeschort kan worden.
Toetreding Cook Islands
De IAC heeft de Cook Islands als 186e lid van de IAO verwelkomd.
Aangezien de Cook Islands geen lid is van de Verenigde Naties was
hiervoor een stemming noodzakelijk. Bij deze stemming bleek ruime steun
voor toetreding.
Informatie en rapporten inzake de toepassing en naleving van verdragen
en aanbevelingen
Het Conferentiecomité inzake de toepassing en naleving van arbeidsnormen (CAS), dat de afgelopen twee jaar moeizaam werkte door een
fundamenteel verschil tussen werkgevers en werknemers over het
stakingsrecht, functioneerde dit jaar goed. Het Comité bereikte over alle
24 besproken zaken overeenstemming over gezamenlijke conclusies. Ik
ben verheugd dat het akkoord zoals bereikt tijdens de Beheersraad in
maart jl. (zie mijn brief van 13 mei 2015, Kamerstuk 29 427, nr. 105) de
basis heeft gelegd voor het goede functioneren van het toezichtmechanisme tijdens deze IAC.
Een zaak die in het oog sprong was die van Qatar, dat aangesproken werd
op de slechte arbeidsomstandigheden voor arbeidsmigranten. Nederland
heeft zich in EU-overleg ervoor ingezet dat de EU een stevig signaal liet
horen tijdens de behandeling van deze zaak. Op de Beheersraad van
november a.s. zal Qatar rapporteren over de voortgang in de toegezegde
bevordering van de positie van arbeidsmigranten.
De algemene thematische discussie in het CAS richtte zich dit jaar op de
positie van werknemers in de agrarische sector. Er was brede overeenstemming over het belang van het verbeteren van de organisatiegraad en
de maatschappelijke participatie van werknemers in de landbouw. De IAO
kan een belangrijke rol spelen bij het geven van trainingen en het
uitwisselen van ervaringen op dit gebied. De vergadering riep de IAO
verder op om bij de programma’s die het ontwikkelt maximaal gebruik te
maken van nieuwe communicatiemiddelen om gemarginaliseerde
groepen te bereiken. De IAO zal de uitkomsten van deze discussie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 107

2

meewegen bij het invullen van het nieuwe werkprogramma op het punt
van fatsoenlijk werk in de economie van landelijke gebieden. Daarnaast
zal het bureau van de IAO de uitkomsten verwerken in de voorbereiding
van de discussie over Fundamentele Principes en Rechten tijdens de IAC
van 2017.
Kleine en middelgrote ondernemingen en schepping van fatsoenlijke en
productieve werkgelegenheid
Het comité over het midden- en kleinbedrijf en het creëren van fatsoenlijke en productieve werkgelegenheid voerde een algemene discussie over
MKB-beleid. Rekening houdend met het belang van het MKB voor
werkgelegenheid en groei en de belemmeringen die het MKB ervaart
(bijvoorbeeld bij het verkrijgen van financiering) gaan de conclusies in op
de rollen van overheden, werkgevers en werknemers. Het gaat dan
bijvoorbeeld om het creëren van een klimaat waarin bedrijven kunnen
floreren en arbeidsrechten van de werknemers worden gerespecteerd.
Sociale partners worden opgeroepen om de sociale dialoog zo vorm te
geven dat ook de belangen van MKB-ondernemingen en hun werknemers
goed worden meegenomen. Belangrijk aandachtspunt is de tekortschietende kwaliteit van de banen in het MKB. De conclusies benadrukken dat
er meer inzicht moet komen in de kwaliteit van banen en in de effectiviteit
van beleid gericht op het MKB. De IAO heeft op dit vlak een duidelijke rol
en dient de lidstaten hierbij te ondersteunen in samenwerking met andere
relevante internationale organisaties.
De voorlopige tekst van de conclusies is terug te vinden op http://
www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/
meetingdocument/wcms_375347.pdf
Overgang van de informele naar de formele economie: nieuwe
aanbeveling
Het comité dat zich boog over het opstellen van een aanbeveling over de
overgang van de informele naar de formele economie bereikte eerder dan
voorzien brede overeenstemming over de tekst van de aanbeveling. De
aanbeveling is met grote meerderheid tijdens de plenaire vergadering van
de IAC aangenomen. Nederland stemde vóór de aanbeveling, omdat zij
past in de Nederlandse doelstelling om fatsoenlijk werk te realiseren voor
alle werknemers, dus ook voor degenen die (nu nog) werkzaam zijn in de
informele economie. De aanbeveling is de eerste internationale arbeidsstandaard specifiek gericht op de informele economie en beoogt onder
meer om de overgang van werknemers en «economic units» (niet alleen
bedrijven, maar ook coöperaties etc.) van de informele naar de formele
economie te bevorderen en daarbij de fundamentele rechten van alle
werknemers te respecteren. De aanbeveling is naar verwachting vooral
voor betekenis voor ontwikkelingslanden, waar (afhankelijk van de regio)
tussen de 45 en 90% van de werknemers in de informele economie
werkzaam is.
De voorlopige tekst van de aanbeveling is te vinden op http://www.ilo.org/
wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/
meetingdocument/wcms_375341.pdf
Terugkerende discussie: Sociale bescherming
Het comité over sociale bescherming voerde een algemene discussie over
de onderwerpen (i) loonbeleid, (ii) werktijdregelingen, (iii) veilige en
gezonde werkomgeving en (iv) bescherming van het moederschap.
Overheden, werkgevers en werknemers spraken onder meer over de rol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 107

3

van arbeidsbescherming in relatie tot de opkomst van nieuwe vormen van
werk en over prioriteiten voor de IAO voor de komende jaren. In de
conclusies over arbeidsbescherming wordt benadrukt dat loonbeleid,
werktijden, gezond en veilig werken en moederschapbescherming in
onderlinge samenhang moeten worden bezien. Partijen dienen in het
bijzonder prioriteit te geven aan initiatieven rondom de reikwijdte, het
beschermingsniveau en toepassing en naleving van verdragen op het
gebied van arbeidsbescherming. Ook worden prioriteiten voor de IAO,
sociale partners en overheden geïdentificeerd om dit doel te bereiken.
Deze prioriteiten zijn onder meer de effectieve implementatie van
IAO-verdragen over arbeidsbescherming en het door de ILO ondersteunen
van lidstaten door kennis- en capaciteitsopbouw, technische assistentie,
uitwisseling van good practices en het monitoren en evalueren van beleid.
Overheden, sociale partners en de IAO moeten in het bijzonder aandacht
besteden aan arbeidsbescherming in kleine en middelgrote ondernemingen en het promoten van arbeidsbescherming via het beleid over
openbare aanbestedingen. Tot slot dienen partijen mede met het oog op
de discussie over global supply chains tijdens de 105e IAC van volgend
jaar prioriteit te geven aan arbeidsbescherming in toeleveringsketens.
Nederland heeft het belang onderstreept van bevordering van fatsoenlijk
loon voor iedereen, waarbij een goede arbeidsbescherming en veilig en
gezond werk voor alle werknemers van groot belang zijn, ongeacht type
arbeidsrelatie en arbeidsduur. Ook hecht Nederland belang aan speciale
aandacht voor kwetsbare werknemers.
De voorlopige tekst van de conclusies is terug te vinden op
http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/
documents/meetingdocument/wcms_375385.pdf.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 107

4