Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

894
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de staatssecretaris van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie over de teelt van gansaanlokkende gewassen
rondom Schiphol op staatsgronden (ingezonden 20 september 2012).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
21 januari 2013)
Vraag 1
Is het waar dat de percelen pal voor de noordelijke kop van de Polderbaan bij
Boesingheliede tussen de Schipholweg en de Rijksweg A9, de grote akker
direct ten westen van de Polderbaan onder Vijfhuizen (begrensd door de
provinciale weg N205 en het fietspad langs de Polderbaan) in bezit van de
Staat (Bureau Beheer Landbouwgronden-EL&I) zijn, evenals een groot perceel
dat haaks ligt op de zuidelijke kop van de Polderbaan bij Hoofddorp?1
Antwoord 1
Het eerstgenoemde perceel is onlangs – op 4 hectare na – verkocht. Deze 4
ha plus het tweede perceel zijn in economisch eigendom van de Stichting
Mainport en Groen. Juridisch staan ze op naam van Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL).
Vraag 2
Is het waar dat er op die percelen suikerbieten en aardappels verbouwd
worden en dat hiermee ganzen tot zeer nabij de luchthaven kunnen worden
aangetrokken?
Antwoord 2
Het klopt dat op die percelen suikerbieten en aardappels kunnen worden
verbouwd. De aantrekkende werking van suikerbieten en aardappelen op
ganzen is niet zodanig evident dat dit het nemen van maatregelen voor deze
gewassen op dit moment rechtvaardigt. Wel is duidelijk dat de oogstresten
van graan aantrekkelijk kunnen zijn als voedselbron voor ganzen. Dat er
suikerbieten, aardappelen en graan geteeld wordt in de omgeving van
Schiphol is inherent aan de wisselteelt die in de akkerbouw in de Haarlemmermeer wordt toegepast.

1

ah-tk-20122013-894
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.boerderij.nl/Home/Nieuws/2012/7/LTO-stapt-uit-ganzenconvenant-Schiphol1037403W/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is het waar dat ten minste twee van de betreffende percelen te koop staan?
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Wordt als verkoopvoorwaarde gesteld dat er op die percelen geen gansaanlokkende gewassen geteeld mogen worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Nee, die voorwaarde wordt niet gesteld. Er is geen dusdanig evidente
definitie van «gansaanlokkende» gewassen dat die voorwaarde in een
overeenkomst kan worden opgenomen. Zoals blijkt bij de graanteelt is het
ook mogelijk om bij de teelt en oogst zodanige maatregelen te nemen dat er
nauwelijks meer sprake is van het aanlokken van ganzen.
Vraag 5
Kunt u op de kaart een overzicht geven van de agrarische gronden die de
Staat direct dan wel indirect (via aan de overheid gelieerde organisaties of
banken in overheidshanden) in bezit heeft binnen 7 kilometer van de start- en
landingsbanen van Schiphol? Welk percentage van de agrarische gronden
betreft het staatseigendom?
Antwoord 5
In de als bijlage bijgevoegde kaart staan de agrarische gronden in direct
overheidsbezit in de gemeente Haarlemmermeer ten noorden van NieuwVennep aangegeven. Dit betreft een percentage van 19%.
Vraag 6
Kunt u daarbij aangeven welk deel van deze gronden verpacht wordt en of dit
langlopende of kortlopende contracten (al dan niet met stilzwijgende
verlenging) betreft?
Antwoord 6
Wat BBL-gronden betreft wordt alles verpacht in éénjarige pacht. Ook andere
overheden doen dit meestal.
Vraag 7
Voor welk deel van de verpachte gronden wordt als voorwaarde gesteld dat
er geen gansaanlokkende gewassen zoals granen, bieten, aardappelen en
maïs mogen worden geteeld?
Antwoord 7
Bij verpachting worden geen voorwaarden gesteld met betrekking tot teelten
die aantrekkelijk kunnen zijn voor ganzen. Nu er door boeren sinds juli 2012
een overeenkomst afgesloten kan worden om – tegen vergoeding – graanresten versneld onder te werken, wordt vanaf 1 januari 2013 door BBL als
verplichting in het pachtcontract opgenomen dat gebruik gemaakt moet
worden van deze regeling (voor het gehele bedrijf).
Vraag 8
Bent u bereid een convenant aan te gaan met alle agrariërs in het gebied om
geen gansaanlokkende gewassen te telen zoals granen, bieten, aardappelen
en maïs, maar gewassen die ganzen onaantrekkelijk vinden zoals uien en
prei? Zo nee, waarom niet?2

2

Andere gewassen die geteeld kunnen worden en niet gansaanlokkelijk zijn bijvoorbeeld Aalbes,
Aardbei, Andijvie, Artisjok, Bloemkool, Boerenkool, Broccoli, Bruine boon, Cichorei, Doperwt,
Framboos, Groene kool, Kalebas, Kapucijners, Koolrabi, Kruisbes, Linzen, Pastinaak, Pompoen,
Prinsessenboon, Pronkboon, Radijs, Rammenas, Rode biet, Rode kool, Rozenbottel, Savooien
kool, Sjalot, Sperzieboon, Snijboon, Spitskool, Spruitkool, Tuinboon, Amsterdamse ui,
Winterpeen, Witte boon, Witlof, Waspeen, Zilverui, Zwarte Bes, Bodembedekkers, Boomteelt,
Bloembollen, Coniferen, Graszaad, Graszoden, Heesters, Kerstdennen, Koolzaad, Luzerne,
Perkplanten, Vaste planten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 8
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu biedt alle agrariërs de
mogelijkheid om een overeenkomst af te sluiten voor het versneld onderwerken van graanresten. Hiermee wordt een belangrijke reden voor kruising van
de landingsbanen door ganzen aangepakt. De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu biedt de sector de ruimte om te komen tot innovaties bij het
weren van ganzen in de agrarische bedrijfsvoering.
Vraag 9
Bent u bereid als pachtvoorwaarde te stellen dat er geen gansaanlokkende
gewassen geteeld mogen worden zoals granen, bieten, aardappelen en maïs
maar gewassen die ganzen onaantrekkelijk vinden zoals uien en prei? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 9
Zoals eerder aangegeven kan op basis van de huidige kennis niet zondermeer
worden gesteld dat de genoemde gewassen als gansaanlokkend moeten
worden beschouwd. De pachter bepaalt de wijze waarop de teelt plaatsvindt.
De aangeboden overeenkomst met betrekking tot graanteelt gaat dan ook niet
uit van een verbod maar stelt voorwaarden aan de bedrijfsvoering.
Vraag 10
Bent u bereid als verkoopvoorwaarde te stellen dat er geen gansaanlokkende
gewassen geteeld mogen worden zoals granen, bieten, aardappelen en maïs
maar gewassen die ganzen onaantrekkelijk vinden zoals uien en prei? Zo nee:
waarom niet?
Antwoord 10
Zoals aangegeven kan niet gesproken worden van «gansaanlokkende
gewassen» maar moet dat worden bezien in relatie tot de bedrijfsvoering. Ik
acht het niet realistisch om voor tientallen jaren vast te leggen welke
combinatie van gewassen en bedrijfsvoering acceptabel zouden zijn.
Vraag 11, 12 en 13
Wordt er gemonitord of de jacht op ganzen rond Schiphol de veiligheidssituatie verergerd in bepaalde situaties? Bijvoorbeeld wanneer aangeschoten
ganzen tussen de jager(s) en de start- of landingsbaan terecht komen of op
locaties waar vlakbij stijgende of dalende vliegtuigen ganzen geschoten en
opgejaagd worden? Zo ja, hoe en door wie gebeurt deze monitoring? Zo nee,
waarom niet?
Wat is de gedragsinstructie richting jagers rondom Schiphol om te voorkomen dat er door jacht c.q. afschotactiviteiten gevaarlijke situaties ontstaan en
welke incidenten hebben er hieromtrent plaatsgevonden?
Is het u bekend dat er door ganzenjagers zeer veel dieren worden verwond
en dat gewonde en/of verzwakte vogels een extra risicofactor kunnen vormen
voor de vliegveiligheid en bent u van mening dat dit een aanvaardbaar risico
is? Zo ja, op welke deskundige bronnen is deze mening gestoeld?
Antwoord 11, 12 en 13
In het Schiphol Ganzen Overleg wordt met de Faunabeheereenheden (FBE’s)
afgestemd over de doelen en werkwijzen van de jagers. De medewerkers van
Schiphol Birdcontrol zijn continu aanwezig op de luchthaven om vogelactiviteit te monitoren. Er is geen enkele aanwijzing dat de wijze waarop de jacht
wordt uitgevoerd een negatief bijeffect heeft op het aantal vliegbewegingen
door ganzen binnen het bereik van vliegtuigen. Desalniettemin wordt,
vanwege dit potentiële effect, prioriteit gegeven aan nestbewerking (onklaar
maken van eieren) en vangacties (gevolgd door doden) van ganzen in de
ruiperiode.
Vraag 14
Kunt u aangeven hoe de aansprakelijkheid van particuliere jagers is geregeld
bij het zich in de onmiddellijke omgeving van start- en landingsbanen bezig
houden met het afschot van vliegende ganzen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 14
De gronden in de onmiddellijk nabijheid van de banen worden beheerd door
de luchthaven. De door u geschetste situatie doet zich derhalve niet voor.
Vraag 15
Is er deskundig en onafhankelijk toezicht bij de beoefening van de jacht c.q.
afschot van ganzen in de nabijheid van start en landingsbanen door
particuliere jagers? Zo nee, waarom niet (N.B. met «onafhankelijk» wordt hier
bedoeld: geen bij de hobbyjacht belanghebbende toezichthouder).
Antwoord 15
Aangezien deze situatie is uitgesloten, is er ook geen sprake van toezicht
daarop.
Vraag 16
Wat is de consequentie van het feit dat de Land- en Tuinbouworganisatie
(LTO) besloten heeft om uit het ganzenconvenant te treden? Welke actie gaat
u nu ondernemen? Betekent dit dat agrariërs in de omgeving van Schiphol nu
niet hun oogstresten omploegen? Wat zijn de veiligheidsconsequenties
hiervan en bent u bereid het onderploegen van oogstresten verplicht te
stellen met het oog op de vliegveiligheid?
Antwoord 16
In het «Convenant reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol» is als
voorwaarde voor deelname van LTO opgenomen dat er uiterlijk 1 juli 2012
overeenstemming zou moeten zijn bereikt over de financiële vergoeding voor
het direct na de oogst onderwerken (door middel van ondiepe grondbewerking) van de graanresten. Medio juli 2012 kwam overeenstemming met LTO
tot stand, waarmee LTO zich wederom bond aan de inhoud van het convenant. Voor het onderwerken van de graanresten is door de staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu gekozen voor vrijwillige deelname aan een
regeling die in overeenstemming met LTO tot stand is gekomen. Ondanks het
tijdstip (namelijk zeer kort voor de oogstperiode) waarop de regeling tot
stand is gekomen, blijkt deze vrijwilligheid een succesvolle keuze. Ruim 70%
van het geteelde oppervlak graan binnen het gebied waar de regeling geldt,
is versneld ondergewerkt.
Vraag 17
Is het u bekend dat er in het, door u in het bijzijn van vertegenwoordigers
van 8 maatschappelijke organisaties ondertekende convenant, uitsluitend
sprake is van graanakkers, terwijl er rondom Schiphol ook op ruime schaal
gansaanlokkende gewassen als aardappel, suikerbiet en maïs worden
verbouwd? Zo ja, waarom ontbreken deze gewassen in het convenant? Zo
nee, welke inhoudelijke verklaring kunt u geven voor het ontbreken van deze
gewassen?
Antwoord 17
Uit onderzoek is gebleken dat de graankorrels die na de oogst op het land
blijven liggen voor ganzen een bijzonder aantrekkelijke voedselbron zijn. Dit
blijkt tevens uit waarnemingen van ganzenpassages op Schiphol. Een dit jaar
uitgevoerd onderzoek naar ruimtelijke maatregelen om de aantrekkelijkheid
van de omgeving van Schiphol voor vogels te beperken, bevestigt dit
eveneens. Dit onderzoek beveelt aan met prioriteit maatregelen te nemen
voor het onderwerken van de graanresten. Voor de graanresten is sinds juli jl.
een vergoedingsregeling van kracht. Het gaat dus niet alleen om het gewas
maar tevens om de bedrijfsvoering. De aantrekkende werking van bieten en
aardappelen op ganzen is niet zodanig evident dat dit het nemen van
maatregelen voor deze gewassen op dit moment rechtvaardigt.
Vraag 18
Is het u bekend dat er in het convenant slechts sprake is van «het onderwerken van graanresten» en dat er een structureel verschil bestaat tussen
oppervlakkige bodembewerking met behulp van gecombineerde hakfrees-,
schijvenegge- en cultivatormachines en diepere bodembewerking door
middel van ploegen? Zo ja, waarom wordt er dan in het convenant niet
expliciet gesproken van (om)ploegen als enige methode van het voor ganzen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4

onbereikbaar maken van oogstresten? Zo nee, acht u oppervlakkige bodembewerking gelijkwaardig aan ploegen en op welk onderzoek stoelt u dit?
Antwoord 18
Met beide methoden kunnen de achtergebleven graankorrels voor ganzen
onbereikbaar gemaakt worden. Voor het te realiseren doel zijn beide
methodes – mits goed uitgevoerd – dus volstrekt vergelijkbaar. Daarvoor zal
de ondiepe grondbewerking veelal meer dan één keer moeten worden
uitgevoerd.
Voor de inpasbaarheid in de bedrijfsvoering zijn de verschillen wel van
belang. In dit geval is het mogelijk en is er ook gekozen voor een resultaatsverplichting. Dat laat ruimte aan de ondernemer om de meest passende
methode te kiezen. Daarnaast gaat het voor de luchtvaartveiligheid niet om
de methode die is toegepast maar om het te realiseren resultaat: «zwarte
grond» in plaats van een «gedekte tafel».
Vraag 19
Als alternatieve teelt voor granen wordt Olifantsgras genoemd, maar is het u
bekend dat dit uitheemse rietachtige gewas een grote aantrekkingskracht
uitoefent op spreeuwen en andere zangvogels en dat dit een potentieel
gevaar is voor de vliegveiligheid? Wat gaat u doen met deze kennis?
Antwoord 19
Er is mij geen onderzoek bekend dat het beeld bevestigt dat Olifantsgras een
grote aantrekkingskracht op spreeuwen of andere zangvogels uitoefent. Door
het gebruik van een niet-zaadproducerende variëteit van Olifantsgras is er
geen voedsel voor zaadetende vogels in het gewas. Wel is mij bekend dat
genoemde kleinere vogels de vliegveiligheid slechts in gevaar brengen,
indien ze zich in een grote zwerm verplaatsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5