Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 754

Terrorismebestrijding

Nr. 507

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag,24 juni 2019
Het vraagstuk van de Nederlandse uitreizigers die zich in de kampen in
Syrië bevinden, is complex en volop in beweging. Omstandigheden
kunnen elk moment wijzigen en ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Uw
Kamer is hierover veelvuldig geïnformeerd. Bij brief van 21 februari 20191
is uw Kamer op de hoogte gesteld van het onderzoek van het kabinet naar
de wijze waarop uitvoering kan worden gegeven aan de beschikkingen
van de rechtbank van Rotterdam houdende een bevel tot gevangenneming ter uitlevering van Nederlandse uitreizigers naar Syrië. Met
betrekking tot de situatie van de weeskinderen uit Syrië heb ik u op
16 april 20192 geïnformeerd. In mijn brief van 22 mei 20193 heb ik
aangegeven dat de Iraakse overheid recent heeft laten weten niet over te
zullen gaan tot vervolging van 10 vrouwelijke Nederlandse uitreizigers.
Het kabinetsbeleid ten aanzien van uitreizigers is toegelicht op 29 mei4 jl.
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft u op 10 juni5 jl. bericht over het
terughalen van twee Nederlandse weeskinderen.
Actuele stand van zaken
In Syrië bevinden zich momenteel circa 135 Nederlandse uitreizigers;
55 van hen bevinden zich in kampen in Noordoost-Syrië of in Koerdische
detentie. Ongeveer 30 uitreizigers bevinden zich in Noordwest-Syrië en
circa 50 personen bevinden zich elders in Syrië. In Syrië en Turkije
verblijven tenminste 200 kinderen met een Nederlandse link. Ongeveer
90 van hen verblijven in Syrisch-Koerdische vluchtelingenkampen, 50 bij
jihadistische groeperingen in Noordwest-Syrië, 30 elders in Syrië en nog
eens 30 in Turkije.6
1

Kamerstuk 29 754, nr. 492
Kamerstuk 29 754, nr. 499
3
Kamerstuk 29 754, nr. 504
4
Kamerstuk 29 754, nr. 505
5
Kamerstuk 29 754, nr. 506
6
Cijfers AIVD d.d. 1 juni 2019
2

kst-29754-507
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 754, nr. 507

1

Het kabinet houdt de internationale ontwikkelingen met betrekking tot
uitreizigers naar Syrië nauwlettend in de gaten en laat zich continu op de
hoogte houden van de veiligheid en humanitaire omstandigheden ter
plaatse, onder meer op grond van informatie van de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten, berichtgeving van andere (EU-)landen en internationale partners en informatie van diverse NGO’s.
Ontwikkelingen binnen het Schengengebied neemt het kabinet daarbij in
ogenschouw. De wijze waarop Schengenlanden omgaan met uitreizigers
kan, gelet op het vrije verkeer van personen binnen het Schengengebied,
immers directe gevolgen hebben voor zowel de nationale veiligheid van
Nederland als die van andere Schengenlanden. Hierbij dient wel
opgemerkt te worden dat Nederland altijd een beslissing zal nemen op
basis van het eigen beoordelingskader. In dit verband acht ik het nog van
belang om te vermelden dat diverse landen om ons heen, zoals België en
Frankrijk, recent enkele (wees)kinderen hebben teruggehaald.
Opvolging bevelen gevangenneming
In de eerdergenoemde brief van 21 februari 2019 (Kamerstuk 29 754,
nr. 492) is uw Kamer geïnformeerd over het onderzoek van het kabinet
naar de wijze waarop uitvoering kan worden gegeven aan de beschikkingen van de rechtbank van Rotterdam. Het onderzoek van het kabinet
heeft betrekking op in totaal 10 vrouwelijke Nederlandse uitreizigers. Het
betreft 6 beschikkingen van de rechtbank Rotterdam, die door het
Openbaar Ministerie (OM) zijn ontvangen en onder de aandacht zijn
gebracht bij de Minister van Justitie en Veiligheid.
Naast deze 6 beschikkingen heeft het OM tevens brieven gestuurd over
4 vrouwen die in een vergelijkbare situatie verkeren als de 6 vrouwen
waar de rechtbank zich over heeft uitgesproken. Recent heeft het OM in
13 andere gevallen een brief gestuurd aan de Minister van Justitie en
Veiligheid. In deze 13 zaken gaat het om 9 vrouwelijke uitreizigers en
4 mannelijke uitreizigers wiens verblijfplaats bekend is bij het OM en die
via hun advocaat expliciet te kennen hebben gegeven aanwezig te willen
zijn bij hun eventuele strafrechtelijk vervolging. Deze 13 aanvullende
brieven hebben geen gevolgen voor het onderzoek dat het kabinet
momenteel verricht naar de eerder bedoelde 10 vrouwelijke personen. Het
kabinet heeft zich nog niet gebogen over deze 13 aanvullende verzoeken
van het OM.
Op 22 mei 2019 heb ik uw kamer geïnformeerd dat de Iraakse overheid
recent heeft laten weten niet over te zullen gaan tot vervolging van
10 vrouwelijke Nederlandse uitreizigers (Kamerstuk 29 754, nr. 504). Dit
standpunt van de Iraakse overheid is een van de vele elementen die het
kabinet betrekt bij zijn onderzoek. Op grond van het hiervoor genoemde
geheel van thans bekende feiten en actuele omstandigheden constateert
het kabinet dat de terugkeer naar Nederland van de 10 Nederlandse
vrouwelijke uitreizigers door inspanning van de Nederlandse overheid, ter
uitvoering van de bevelen gevangenneming, momenteel niet op een
veilige en verantwoorde manier gerealiseerd kan worden. Hierbij
benadrukt het kabinet dat het onderzoek naar de mogelijkheden hiertoe
een doorlopend proces is, waarin continu inspanningen verricht blijven
worden en nauwlettend de steeds veranderende situatie en omstandigheden worden bezien in relatie tot de beschikkingen van de rechtbank.
Deze brief behelst dan ook een tussenstand van het onderzoek. Het OM is
hierover ook geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 754, nr. 507

2

Tot slot merk ik op dat het van belang is om te onderkennen dat Nederlandse uitreizigers zich nog steeds uit eigen beweging kunnen melden op
een Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging, waarna zij aanspraak
kunnen maken op consulaire bijstand.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 754, nr. 507

3