Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3174
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het toevoegen van de
«koloniale oorlog in Indonesië» aan Dodenherdenking (ingezonden 11 mei
2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport) (ontvangen 17 juni 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 2888.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «FIN tégen herdenken Indonesische oorlogsmisdadigers op 4 mei»1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het een klap in het gezicht van Indische Nederlanders
is dat het Comité 4 en 5 mei de officiële tekst, over wie we tijdens de
Nationale Dodenherdenking herdenken, heeft aangepast en wel zo dat de
«koloniale oorlog in Indonesië» is toegevoegd aan het memorandum?
Antwoord 2
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei (NC) is een onafhankelijke organisatie die
zelfstandig besluit over de wijze waarop de herdenking op 4 mei wordt
vormgegeven. Sinds 1961 worden alle burgers en militairen die «in het
belang van het Koninkrijk zijn gevallen» herdacht. Zowel de Japanse
bezetting als de periode 1945–1949 zijn derhalve impliciet al decennia
verankerd in de Nationale Herdenking. De aanpassing die dit jaar door het
Nationaal Comité 4 en 5 mei is doorgevoerd, betreft het in naam noemen van
de koloniale oorlog in Indonesië voorafgaand aan de twee minuten stilte.
Hiermee wordt verwezen naar alle Nederlandse én Indonesische slachtoffers
die tijdens dit conflict vielen. Daarnaast wordt bij de kranslegging voor
burgerslachtoffers in Azië vanaf dit jaar ook honger en dwangarbeid als
doodsoorzaak genoemd. Het NC heeft betrokken ministeries geïnformeerd

1

ah-tk-20212022-3174
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

https://www.federatie-indo.nl/2022/05/04/fin-tegen-herdenken-indonesischeoorlogsmisdadigers/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

over de aanpassing, verder is de aanpassing in lijn met de terminologie die
door het kabinet wordt gehanteerd2.
Vraag 3
Bent zich bewust van het feit dat nu «alle Nederlandse en Indonesische
slachtoffers» herdacht worden, dus ook Indonesiërs die vochten voor de
toenmalige vijand, waaronder oorlogsmisdadigers?
Antwoord 3
Tijdens de Nationale Herdenking worden slachtoffers herdacht, dat is niet
hetzelfde als zij die vochten en eventuele plegers van oorlogsmisdaden. Ik
ben mij ervan bewust dat tijdens de Nationale Herdenking zowel Nederlandse
als Indonesische slachtoffers worden herdacht.
Vraag 4
Waarom zijn de Indische Nederlanders niet gekend in deze ongewenste
toevoeging, waarmee onnodig afbreuk wordt gedaan aan het nationale
karakter van de herdenking?
Antwoord 4
Het NC is een onafhankelijke organisatie die zelfstandig besluit over de wijze
waarop de herdenking op 4 mei wordt vormgegeven. Dit betreft ook
eventuele tekstaanpassingen van het memorandum en de partijen die hierbij
worden betrokken. Het NC is overigens continu in gesprek met verschillende
(Indische) organisaties en belangengroepen.
Vraag 5
Heeft u de bereidheid om er bij het Comité 4 en 5 mei op aan te dringen dat
deze pijnlijke toevoeging wordt teruggedraaid? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 5
Ik zie geen aanleiding op aandringen tot terugdraaien van de toevoeging, zie
ook mijn antwoord op vraag (2).
Vraag 6
Deelt u de mening dat de Bersiapperiode steeds meer naar de achtergrond
gedrukt lijkt te worden, omdat eerst het Rijksmuseum de term wilde
schrappen en nu het herdenken onder druk staat?
Antwoord 6
Deze mening deel ik niet. Er is de afgelopen tijd op verschillende manieren
veel aandacht geweest voor de periode in voormalig Nederlands-Indië direct
na de Tweede Wereldoorlog, dus ook voor de voor de periode die in
Nederland bekend staat als de Bersiap. Het kabinet hoopt dat deze aandacht
en het onderzoeksprogramma «Onafhankelijkheid, geweld en Oorlog in
Indonesië, 1945–1950» helpen deze periode een plaats te geven in de
Nederlandse geschiedenis.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de Bersiap, waarbij vlak na de Tweede Wereldoorlog
genocide werd gepleegd op landgenoten en waar op grote schaal werd
gemarteld, verkracht en vermoord, nooit vergeten mag worden? Zo ja, heeft
u alsnog de bereidheid om een Bersiap-monument te realiseren in Den Haag,
de stad die als weduwe van Indië mag worden beschouwd?
Antwoord 7
Kennis over de geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië dient verankerd
te worden in de Nederlandse samenleving, ook de zwarte bladzijden, op een
wijze die recht doet aan de historische feiten. Het is aan de samenleving,
zoals maatschappelijke organisaties en musea, om vorm te geven aan hoe
dat moet gebeuren, bijvoorbeeld met behulp van tentoonstellingen of
monumenten.

2

Kamerstuk 26 049, nr. 92.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2