Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-20

Europese Raad

Nr. 879

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 mei 2014
Hierbij bied ik u aan, mede namens de Minister-President, het verslag van
het informele diner staatshoofden en regeringsleiders d.d. 27 mei 2014.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-21501-20-879
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 879

1

VERSLAG INFORMEEL DINER STAATSHOOFDEN EN REGERINGSLEIDERS, 27 MEI 2014
De leden van de Europese Raad kwamen op 27 mei jl. bijeen voor een
informeel diner waarbij de uitkomsten van de Europese verkiezingen zijn
besproken en van gedachten is gewisseld over het proces dat moet leiden
tot een voordracht van de Europese Raad aan het Europees Parlement
voor de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Daarbij is ook
gesproken over de prioriteiten van de Europese Unie voor de komende
jaren, die leidend dienen te zijn voor het programma van de Commissie.
Tot slot heeft een discussie plaatsgevonden over de situatie in Oekraïne,
mede in het licht van de verkiezingen die daar in het afgelopen weekeinde
hebben plaatsgevonden.
Uitkomst van de Europese verkiezingen
Van 22 t/m 25 mei jl. hebben de verkiezingen voor het Europees Parlement
in de 28 lidstaten van de EU plaatsgevonden. De opkomst Europa-breed
was met 43,1% een fractie hoger dan in 2009 (43%). De voorlopige
resultaten uit alle 28 lidstaten zijn op zondagavond 25 mei bekend
gemaakt. Het Europees Parlement telt na de Europese verkiezingen
751 leden. De voorlopige resultaten wijzen erop dat de Fractie van de
Europese Volkspartij (EVP) de grootste zal worden (voorlopig 213 zetels),
gevolgd door S&D (190) en ALDE (64). In het Parlement zullen 64 nieuwe
leden zitting nemen afkomstig uit partijen die eerder niet in het EP
vertegenwoordigd waren. Mede omdat deze leden nog niet tot een
bestaande fractie behoren, zal de omvang van de bestaande fracties
waarschijnlijk nog veranderen in de komende maand waarin de fracties
zich zullen vormen. De uiteindelijke en officiële samenstelling van het
nieuwe Europees Parlement wordt bekend op zijn constituerende
vergadering, die plaatsvindt van 1 t/m 3 juli 2014.
In de discussie tijdens het diner werd enerzijds geconstateerd dat een
grote meerderheid van de Europese kiezers het belang van Europese
samenwerking onderschrijft. De traditionele Europese politieke families
hebben ongeveer tweederde van het aantal zetels behaald. Anderzijds
werd naar voren gebracht dat door eurosceptische en anti-EU partijen een
forse winst is geboekt, waarbij die partijen in verschillende lidstaten als
grote winnaar uit de bus zijn gekomen. In dat opzicht vormen de
verkiezingen, zo werd door verschillende leden van de Europese Raad
benadrukt, een duidelijk signaal: de EU moet zich hervormen en
aanpassen. De Minister-President benadrukte in dit verband de noodzaak
dat de Europese Unie relevant blijft door concrete resultaten te boeken
voor Europese burgers en bedrijven. Dit betekent dat Europa de komende
vijf jaar op een nieuwe leest moet worden geschoeid.
Prioriteiten van de Europese Unie
De leden van de Europese Raad stonden uitgebreid stil bij de prioriteiten
van de Europese Unie in de komende jaren. De Minister-President heeft
daarbij als belangrijkste opgave voor de Unie genoemd het scheppen van
werkgelegenheid en economische groei, en daarbij de prioriteiten
benadrukt conform de kabinetsinzet, zoals weergegeven in de brief aan
Uw Kamer van 21 mei jl. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 877) en besproken in
het debat met Uw kamer op 27 mei jl. (Handelingen II 2013/14, nr. 86,
kabinetsinzet Europese agenda) Daarbij heeft hij erop gewezen dat de
Unie zich dient te richten op hoofdzaken, en dat de principes van
subsidiariteit en proportionaliteit leidend dienen te zijn voor het optreden
van de Unie. Tevens heeft de Minister-President benadrukt dat de nieuwe
voorzitter van de Commissie zijn college zodanig dient in te richten dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 879

2

interne organisatie optimaal gericht is op het verwezenlijken van deze
prioriteiten.
De president van de Europese Raad heeft in de afsluitende persconferentie de hoofdlijnen van de discussie weergegeven. Hij wees erop dat er
brede overeenstemming bestond onder de leden van de ER dat de Unie
zich moet richten op prioriteiten die een concrete meerwaarde bieden, en
dat dit betekent dat de EU anders moet gaan werken. Hij maakte daarbij
melding van de meest genoemde prioriteiten: het creëren van groei en
banen, het versterken van het concurrentievermogen, het versterken van
de EMU, een ambitieus klimaat- en energiebeleid, de consolidatie van de
ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, waaronder het adresseren van
zorgen t.a.v. het vrij verkeer, bijvoorbeeld ten gevolge van fraude, en een
sterke rol van de Unie op het wereldtoneel.
Proces leidend tot een voordracht van de Europese Raad aan het
Europees Parlement
Volgens Art. 17.7 VEU over de benoeming van de voorzitter van de
Europese Commissie draagt de Europese Raad, rekening houdend met de
verkiezingen voor het Europees Parlement en na passende raadplegingen,
met gekwalificeerde meerderheid van stemmen een kandidaat voor de
functie van voorzitter van de Europese Commissie voor bij het Europees
Parlement. Deze kandidaat wordt door het Parlement bij meerderheid van
zijn leden gekozen.
De Europese fracties hebben de wens geuit dat één van de door hen voor
de verkiezingen aangestelde «Spitzenkandidaten» benoemd zal worden
als Commissievoorzitter. De Conferentie van Voorzitters heeft op 27 mei jl.
een verklaring uitgebracht, waarin wordt aangegeven dat de kandidaat
van de grootste fractie (de EPP) als eerste de gelegenheid krijgt om de
benodigde meerderheid in het Europese Parlement te vormen. Door
verschillende leden van de Europese Raad, waaronder de MinisterPresident, is benadrukt dat de Europese Raad, conform de Verdragen, een
eigenstandige rol speelt in het benoemingsproces. Hoewel het niet uit te
sluiten is dat één van de Spitzenkandidaten benoemd wordt als Commissievoorzitter, geldt voor het kabinet dat dit geen automatisme is. De
inhoudelijke agenda voor de komende vijf jaar staat hierbij voorop.
Verschillende leden van de Europese Raad hebben opmerkingen gemaakt
over de kwaliteiten waarover de toekomstige voorzitter dient te
beschikken. De Minister-President heeft benadrukt dat de nieuwe
voorzitter van de Commissie een hervormingsgezinde persoon dient te
zijn die richting kan geven aan het benodigde veranderingsproces en die
zorg kan dragen voor een focus van de Europese Commissie op
hoofdzaken.
Verklaring 11 bij het EU-verdrag voorziet dat voorafgaand aan de
voordracht van de Europese Raad de nodige raadplegingen plaatsvinden
tussen vertegenwoordigers van het Europees Parlement en de Europese
Raad. De staatshoofden en regeringsleiders hebben de voorzitter van de
Europese Raad, de heer Van Rompuy, verzocht deze consultaties ter hand
te nemen. Hij zal de komende weken gesprekken voeren met vertegenwoordigers van het Europees Parlement en de lidstaten, teneinde een
kandidaat te identificeren die zowel in het Europees Parlement als in de
Europese Raad op brede steun kan rekenen. De Europese Raad zal tijdens
zijn volgende bijeenkomst op 26–27 juni a.s. op dit onderwerp
terugkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 879

3

Oekraïne
De staatshoofden en regeringsleiders bespraken de uitkomsten van de
presidentsverkiezingen die op 25 mei jl. in Oekraïne plaatsvonden. Zij
verwelkomden de verkiezingen als een uitdrukking van de wil van het
Oekraïense volk en onderstreepten dat, ondanks een vijandige sfeer in
twee oostelijke regio’s, de verkiezingen grotendeels in lijn met internationale verplichten waren verlopen, en fundamentele vrijheden waren
gerespecteerd. De staatshoofden en regeringsleiders complimenteerden
in dit verband het werk van de OVSE-waarnemingsmissie. Zij riepen alle
partijen op de uitkomst van de verkiezingen te accepteren en nauw samen
te werken met de nieuwe legitieme president. Zij moedigden de Russische
Federatie aan om een open dialoog aan te gaan om een politieke
oplossing te vinden, in lijn met de Genève-verklaring van 17 april jl., en
haar invloed aan te wenden om de gewapende separatisten te bewegen
tot de-escalatie. De EU steunt de inspanningen van Oekraïne om, met
steun van OVSE en de Raad van Europa, een nationale dialoog te
faciliteren en hecht aan spoedige inclusieve totstandkoming van de
nodige hervormingen van de grondwet, decentralisatie en rechtsstatelijkheid. Hierbij zullen rechten van minderheden en corruptiebestrijding
gewaarborgd moeten worden.
De EU en de lidstaten bevestigden hun steun aan Oekraïne bij het
stabiliseren van de macro-economische situatie en het doorvoeren van de
nodige structurele economische hervormingen, door middel van onder
meer een gezamenlijke hervormingsagenda, macro-financiële assistentie
en een staatsopbouwcontract. Tevens zal verder worden gewerkt aan
visumliberalisatie volgens de criteria van het visumliberalisatieactieplan
(VLAP). De staatshoofden en regeringsleiders benadrukten nogmaals het
belang van territoriale integriteit en gaven aan dat zij de illegale annexatie
van de Krim door Rusland niet zullen erkennen. Zij namen nota van de
lopende voorbereidende werkzaamheden voor mogelijke nadere gerichte
maatregelen voor het geval de ontwikkelingen daar aanleiding voor
geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 879

4