Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 243

Wijziging van de Wet toezicht en
geschillenbeslechting collectieve
beheersorganisaties in verband met de
implementatie van Richtlijn 2014/26/EU van het
Europees parlement en de Raad betreffende het
collectieve beheer van auteursrechten en
naburige rechten en de multiterritoriale
licentieverlening van rechten inzake
muziekwerken voor het online gebruik ervan op
de interne markt (Implementatiewet richtlijn
collectief beheer)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. Algemeen deel
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel strekt tot implementatie van de Richtlijn 2014/26/EU van
het Europees parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het
collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten en de
multiterritoriale licentieverlening van rechten inzake muziekwerken voor
het online gebruik ervan op de interne markt (PbEU 2014, L 84) (hierna:
«de richtlijn collectief beheer», of kortweg «de richtlijn»). De richtlijn heeft
tot doel de nationale regelgeving betreffende de toegang tot het beheer
van auteurs- en naburige rechten door collectieve beheersorganisaties, de
governance van collectieve beheersorganisaties en het toezicht op
collectieve beheersorganisaties te harmoniseren. Daarnaast heeft de
richtlijn tot doel de uitgifte van multiterritoriale licenties inzake muziekwerken voor het online gebruik ervan op de interne markt te vergemakkelijken. Nederland is ertoe gehouden de richtlijn uiterlijk 10 april 2016 in
Nederlands recht om te zetten. De richtlijn wordt geïmplementeerd door
middel van een wijziging van de Wet toezicht en geschillenbeslechting
collectieve beheersorganisaties («Wet toezicht»). Hieronder wordt
achtereenvolgens ingegaan op het collectief beheer (paragraaf 2), het
toezicht (paragraaf 3) en de technologische ontwikkelingen (paragraaf 4).
Vervolgens zal kort aandacht worden besteed aan de richtlijn (paragraaf
5), de uitgangspunten bij implementatie (paragraaf 6) en de belangrijkste
wijzigingen (paragraaf 7). Ten slotte zal worden ingegaan op de gevolgen
voor burgers en bedrijfsleven (paragraaf 8). Aan deze toelichting is een
transponeringstabel gehecht (onderdeel III).

kst-34243-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

1

2. Collectief beheer
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van
letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om zijn
werk openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet gesteld (artikel 1, Auteurswet, hierna: «Aw»). In de Wet
op de naburige rechten (hierna: «Wnr») zijn met het auteursrecht
corresponderende aanspraken opgenomen voor uitvoerende kunstenaars
(dit zijn bijvoorbeeld musici of acteurs), fonogrammenproducenten
(platenmaatschappijen), producenten van eerste vastleggingen van films
en omroeporganisaties. Voor de eenvoud zal in de toelichting primair
worden verwezen naar het auteursrecht.
In beginsel is de uitoefening van het auteursrecht het prerogatief van
individuele rechthebbenden. Rechthebbenden kunnen ervoor kiezen het
auteursrecht collectief uit te oefenen. In enkele gevallen heeft de wetgever
collectief beheer verplicht gesteld (reprografisch verveelvoudigen,
openbaarmaking via de kabel, thuiskopiëren en leenrecht). Collectief
beheer geeft rechthebbenden een slagvaardig instrument om het
auteursrecht uit te oefenen in die gevallen waarin individuele rechtenuitoefening vanwege de grote en uiteenlopende mate waarin beschermd
materiaal wordt gebruikt in feite illusoir wordt. Rechthebbenden hebben
daarmee meer zekerheid op een billijke vergoeding voor het gebruik van
hun auteursrechten (Kamerstukken II, 2007/2008, 31 766, nr. 3, p. 3).
Collectief beheer biedt eveneens voordelen voor gebruikers van
beschermd materiaal. Gebruikers hoeven het gebruik van beschermd
materiaal niet meer te regelen met alle daarbij betrokken binnen- en
buitenlandse rechthebbenden. Zij kunnen terecht bij een collectieve
beheersorganisatie om de rechten te regelen. Een dergelijke one stop
shop vergemakkelijkt het gebruik van auteurs- en nabuurrechtelijk
beschermd materiaal.
3. Toezicht
Kernactiviteiten van collectieve beheersorganisaties zijn de verlening van
licenties aan gebruikers, het houden van toezicht op het gebruik van de
rechten en de inning en verdeling van geïnde bedragen voor de exploitatie van rechten. Collectieve beheersorganisaties dragen veelal bij aan de
culturele diversiteit, doordat zij de markt meer toegankelijk maken voor
kleiner en minder populair repertoire. Verder bieden zij sociale, culturele
en educatieve diensten aan ten behoeve van rechthebbenden en van het
publiek.
Het toezicht op collectieve beheersorganisaties is belegd bij het College
van Toezicht Auteursrechten («het College»). Op 1 juli 2013 is een
wijziging van de Wet toezicht in werking getreden. Deze wijziging heeft
het bestaande toezicht op collectieve beheersorganisaties verbreed en
versterkt.
Het College ziet erop toe dat collectieve beheersorganisaties aan
rechthebbenden inzicht verschaffen in hun algemene en financiële beleid
(artikel 2, tweede lid, onderdeel a, Wet toezicht). Dit vereist bijvoorbeeld
inzicht in het jaarverslag, de statuten, de beheerskosten die worden
ingehouden en de nevenfuncties van bestuurders. Voorts heeft het
College tot taak erop toe te zien of collectieve beheersorganisaties
voldoende zijn toegerust om hun taken naar behoren te kunnen uitoefenen (artikel 2, tweede lid, onderdeel b, Wet toezicht). Daarbij toetst het
College onder andere of de door de collectieve beheersorganisaties
geïnde vergoedingen op rechtmatige wijze verdeeld worden over de
rechthebbenden overeenkomstig het repartitiereglement, of de collectieve
beheersorganisatie bij de uitoefening van zijn werkzaamheden voldoende
rekening houdt met de belangen van betalingsplichtigen en of een
collectieve beheersorganisatie streeft naar een beperking van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

2

beheerskosten voor de inning, het beheer en de verdeling van gelden. Het
College heeft op basis van deze wet bovendien de bevoegdheid bepaalde
besluiten van collectieve beheersorganisaties ex-ante goed te keuren
(artikel 3, Wet toezicht). Dit betreft bijvoorbeeld het besluit van collectieve
beheersorganisaties om tarieven te verhogen of een besluit tot wijziging
van statuten. Daarnaast moet het College voorafgaand geïnformeerd
worden over besluiten die van wezenlijke invloed zijn op de uitoefening
van de taken van de collectieve beheersorganisatie (artikel 5, Wet
toezicht). Dit betreft bijvoorbeeld investeringen die een door het College
bij reglement vastgesteld bedrag te boven gaan.
Ten slotte beschikt het College over verschillende instrumenten om de
naleving van de Wet toezicht af te dwingen. De leden van het College
hebben toegang tot de kantoren van een collectieve beheersorganisatie
en kunnen de algemene ledenvergadering, de vergadering van aangeslotenen en de vergaderingen van het bestuur van een collectieve
beheersorganisatie bijwonen. Daarnaast hebben de leden van het College
inzage in de boeken en bescheiden van een collectieve beheersorganisatie
wanneer dit voor de uitoefening van hun taak noodzakelijk is (artikel 5,
tweede lid, Wet toezicht). Ten slotte heeft het College de bevoegdheid om
aanwijzingen, dwangsommen en bestuurlijke boetes aan collectieve
beheersorganisaties op te leggen wanneer de Wet toezicht niet wordt
nageleefd (artikel 6 en 18, Wet toezicht).
Het College houdt geen toezicht op collectieve beheersorganisaties voor
zover het toezicht op grond van de Mededingingswet wordt uitgeoefend
door de Autoriteit Consument en Markt (artikel 4, Wet toezicht).
Het eerste deel van de richtlijn collectief beheer sluit aan bij het bestaande
toezicht op collectieve beheersorganisaties, maar bevat op onderdelen
meer specifieke voorschriften ten aanzien van de governance van deze
organisaties. Met de introductie van deze strengere voorschriften, vervalt
de noodzaak separaat in te grijpen in de governance van collectieve
beheersorganisaties. Eerder is toegezegd dat na inwerkingtreding van de
Wet toezicht zou worden bezien of verder ingrijpen in de governance van
collectieve beheersorganisaties per AMvB noodzakelijk is (Handelingen II,
2012/2013, nr. 53, item 29, p.68).
4. Technologische ontwikkelingen
De snelle technologische ontwikkelingen van de laatste jaren hebben het
auteursrecht niet onberoerd gelaten. Dit heeft zijn weerslag gehad op de
wijze waarop auteurs- en nabuurrechtelijk beschermd materiaal openbaar
wordt gemaakt. Openbaarmaking van beschermd auteursrechtelijk
materiaal via digitale kanalen, zorgt ervoor dat één ieder, waar ook ter
wereld, toegang kan hebben tot dit materiaal. Gebruik van auteursrechtelijk materiaal is daarom niet meer aan landsgrenzen gebonden.
Ook wordt het steeds eenvoudiger om via digitale kanalen grote hoeveelheden auteurs- en naburig beschermd materiaal openbaar te maken. Het
verdienmodel van de houders van auteurs- en naburige rechten is
daardoor ingrijpend gewijzigd. De online-exploitatie van auteurs- en
naburige rechten wordt steeds belangrijker. Dit blijkt ook uit de snelle
opkomst van bijvoorbeeld streaming-muziekdiensten.
De wijze waarop licenties voor auteursrechtelijk materiaal op dit moment
worden uitgegeven, doet geen recht aan de gewijzigde verdienmodellen
in de muzieksector als gevolg van deze technologische ontwikkeling.
Licenties voor auteursrechtelijk beschermd materiaal beperken zich op dit
moment nog vaak tot een bepaald grondgebied in de Europese Unie. De
ontwikkeling van innovatieve bedrijfsmodellen kan gestimuleerd worden
door licenties voor het gebruik van onlinerechten niet voor een beperkt
grondgebied te laten gelden, maar voor de gehele Europese Unie. Dit
voorkomt dat commerciële aanbieders in elke lidstaat moeten onderhan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

3

delen met de desbetreffende collectieve rechtenbeheerder over ieder
recht dat op de online-exploitatie van toepassing is.
Het verder versimpelen van het verkrijgen van toestemming van de
rechthebbenden voor het grensoverschrijdend gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal, is eveneens één van de manieren om het
legale online aanbod verder te stimuleren. Dit kan door de verstrekking
van auteursrechtlicenties te vereenvoudigen. Dit is altijd een speerpunt
van het beleid geweest (Kamerstukken II, 2011/2012, 29 838, nr. 29). Bij de
vereenvoudiging van de uitgifte van licenties, is een belangrijke rol
weggelegd voor collectieve beheersorganisaties die een groot deel van de
onlinerechten in beheer hebben.
De richtlijn collectief beheer versimpelt daarom eveneens de uitgifte van
multiterritoriale licenties door collectieve beheersorganisaties ten
behoeve van het onlinegebruik van muziekwerken binnen de Europese
Unie. De richtlijn bouwt daarmee voort op de Aanbeveling die in 2005 op
Europees niveau is vastgesteld en die er eveneens op was gericht om het
collectieve beheer van online rechten te verbeteren en de transparantie
van collectieve beheersorganisaties te vergroten (Pb. 2005, L 276/54).
5. Korte inhoud van de richtlijn
De richtlijn collectief beheer stelt voorschriften vast voor het goed
functioneren van collectieve beheersorganisaties en stelt eveneens regels
vast voor multiterritoriale licentieverlening door collectieve beheersorganisaties van auteursrechten inzake muziekwerken voor onlinegebruik. Titel
I van de richtlijn bevat algemene bepalingen van de richtlijn en regelt het
onderwerp (artikel 1), het toepassingsgebied (artikel 2) en stelt de
definities vast (artikel 3). Met uitzondering van de bepalingen voor de
uitgifte van multiterritoriale licenties is de richtlijn van toepassing op alle
collectieve beheersorganisaties. De voorschriften uit de eerste titel zijn
geïmplementeerd in de artikelen 1, 5, derde lid, en 25d van de Wet
toezicht.
Titel II van de richtlijn stelt voorschriften vast voor het goed functioneren
van collectieve beheersorganisaties. Deze titel regelt de rechten van
rechthebbenden (artikel 5), de eisen die worden gesteld aan de lidmaatschapsregels van collectieve beheersorganisaties (artikel 6) en het
functioneren van de algemene vergadering (artikel 8). Daarnaast geeft
deze titel regels ten aanzien van het functioneren van het toezicht op het
bestuur van de collectieve beheersorganisatie (artikel 9) en de plichten
van de personen die met de dagelijkse leiding zijn belast (artikel 10).
Voorts is gedetailleerd voorgeschreven op welke wijze rechteninkomsten
moet worden geïnd en beheerd (artikel 11), welke inhoudingen op de
rechteninkomsten zijn toegestaan (artikel 12) en de wijze waarop
rechteninkomsten onder rechthebbenden moeten worden verdeeld
(artikel 13). Ook bevat deze titel voorschriften met betrekking tot het
beheer van rechten namens andere collectieve beheersorganisatie en
specifieke bepalingen die zien op de relatie met gebruikers (artikelen 16 en
17). Ten slotte bevat deze titel voorschriften voor collectieve beheersorganisaties ten behoeve van de verslaglegging en de openbaarmaking van
bepaalde voor gebruikers, rechthebbenden en andere collectieve
beheersorganisaties relevante informatie (artikelen 18 tot en met 22). Dit
betreft bijvoorbeeld het jaarlijkse transparantieverslag, waarin gedetailleerd moet worden gerapporteerd over geïnde rechteninkomsten en de
verdeling daarvan en inhoudingen door collectieve beheersorganisaties
(artikel 22). De voorschriften uit Titel II zijn geïmplementeerd in de
artikelen 2a tot en met 2q en artikel 3, eerste lid, onderdeel d van de Wet
toezicht. De voorschriften uit deze titel komen grotendeels overeen met de
eisen die thans al in meer algemene termen in artikel 2 van de Wet
toezicht zijn opgenomen (zie ook paragraaf 6). Op onderdelen geeft de
richtlijn specifieke normen. De verwachting is dat deze specifiekere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

4

normen geen obstakel zullen vormen voor Nederlandse collectieve
beheersorganisaties. Reden hiervoor is dat de belangenorganisatie van
collectieve beheersorganisaties, VOICE, sinds 2008 een keurmerk kent. Via
dit keurmerk zijn nu al specifieke eisen voor de governance en transparantie voor collectieve beheersorganisaties vastgesteld. Op onderdelen
gaat het keurmerk zelfs verder dan de richtlijn. Zo verplicht het keurmerk
om in het jaarverslag inzicht te geven in bedragen die gereserveerd zijn
voor claims van rechthebbenden, die zich na een termijn van drie jaar nog
melden bij de collectieve beheersorganisatie, terwijl de richtlijn daarvoor
geen regeling bevat. Titel III van de richtlijn bevat voorschriften voor de
uitgifte door collectieve beheersorganisaties van multiterritoriale licenties
voor auteursrechten inzake muziekwerken voor onlinegebruik. Deze titel
stelt eisen aan de capaciteit van collectieve beheersorganisaties ten
behoeve van de verwerking van multiterritoriale licenties (artikel 24).
Voorts regelt het dat de databanken van collectieve beheersorganisaties
accurate en toegankelijke informatie bevatten over het muziekrepertoire
dat in beheer is en dat deze informatie elektronisch kan worden bijgewerkt
door rechthebbenden (artikelen 25 en 26). Deze titel geeft eveneens
gedetailleerde voorschriften met betrekking tot de facturering van
gebruikers en betaling aan rechthebbenden (artikelen 27 en 28). Ten slotte
bevat deze titel een «tag-on» bepaling, die regelt dat een collectieve
beheersorganisatie, die zelf niet in staat is om multiterritoriale licenties uit
te geven, zich mag aansluiten bij een collectieve beheersorganisatie, die
deze licenties wel kan uitgeven («hub»). De artikelen 29 en 30 bevatten de
voorschriften waaronder een collectieve beheersorganisatie zich voor de
uitgifte van multiterritoriale licenties ten behoeve van zijn rechthebbenden
kan aansluiten bij een hub. Ingeval een collectieve beheersorganisatie
geen aansluiting zoekt bij een hub en zelf ook niet over gaat tot de uitgifte
van multerritoriale licenties dan kunnen rechthebbenden hun muziekrechten voor onlinegebruik terug trekken uit deze collectieve beheersorganisatie (artikel 31). Ten slotte, bevat deze titel een uitzondering voor de
multiterritoriale licentiëring van onlinemuziekrechten voor gebruik in
radio en televisieprogramma’s (artikel 32). De artikelen uit de Titel III zijn
geïmplementeerd in de artikelen 5a tot en met 5j van de Wet toezicht.
Deze titel biedt een kans voor Buma/Stemra om makkelijker in het
buitenland te licentiëren. Ook biedt het kansen voor aanbieders van
nieuwe innovatieve online-diensten, die gebruik maken van licenties voor
muziekwerken.
De Titel IV bevat de handhavingsmaatregelen. Deze titel geeft
voorschriften voor de inrichting van klachtenprocedures en procedures
voor alternatieve geschillenbeslechting (artikelen 33 tot en met 35).
Daarnaast bevat het voorschriften over de bevoegde instanties die zich
bezighouden met de naleving van de voorschriften uit deze richtlijn
(artikelen 36, 37 en 38). De artikelen van deze titel zijn geïmplementeerd in
de artikelen 22 tot en met 25c van de Wet toezicht.
De laatste titel, Titel V, bevat enkele specifieke bepalingen met betrekking
tot, onder andere, de omzetting en de inwerkingtreding van de richtlijn
(artikelen 39 tot en met 45). Dit is geïmplementeerd in artikel 17 Wet
toezicht.
6. Uitgangspunten implementatie
Gekozen is voor implementatie in de bestaande Wet toezicht. Dit heeft als
voordeel dat alle onderdelen van de richtlijn in één wet kunnen worden
opgenomen en niet worden verspreid over de verschillende auteursrechtelijke wetten. Bovendien heeft implementatie in de Wet toezicht als
bijkomend voordeel dat het College met het toezicht op de bepalingen uit
de richtlijn kan worden belast en dat het bestaande handhavingsinstrumentarium uit de Wet toezicht hiervoor kan worden aangewend. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

5

richtlijn belet niet dat de lidstaten een vorm van ex-ante toezicht in stand
houden, zoals thans in de Wet toezicht het geval is (overweging 50).
Uitgangspunt bij implementatie is een getrouwe omzetting van de
richtlijn. Dit betekent dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de tekst
van de richtlijn. Een groot deel van de richtlijn is maximumharmonisatie,
waardoor de lidstaten geen strengere voorschriften kunnen vaststellen bij
implementatie (Titel I, Titel III tot en met Titel V). De onderdelen uit Titel II
zijn een vorm van minimumharmonisatie. Deze vorm van harmonisatie
biedt de lidstaten wel de mogelijkheid om strengere normen vast te
stellen (overweging 9).
Indachtig het uitgangspunt is daarvan geen gebruik gemaakt, tenzij
daarmee kan worden aangesloten bij het reeds bestaande kader uit de
Wet toezicht. Daarom is ervoor gekozen om het systeem van 1-factuur in
stand te laten (artikel 2r). De richtlijn geeft hiervoor de ruimte, maar bevat
daartoe geen specifieke verplichting (overweging 11).
Daarnaast blijft in de wet opgenomen dat het College erop toeziet dat een
collectieve beheersorganisatie voldoende is toegerust om zijn taken naar
behoren uit te oefenen en dat zij bij de uitoefening van de werkzaamheden voldoende rekening houdt met de belangen van betalingsplichtigen
(artikel 2, tweede lid). Voorts is, in overeenstemming met de huidige Wet
toezicht gehandhaafd, dat bestuurders en leden van het orgaan dat met
het toezicht is belast, hun nevenfuncties openbaar moeten maken (artikel
2p, eerste lid, onderdeel d).
Voor de artikelen uit de huidige Wet toezicht die nog niet in werking zijn
getreden, is een aparte afweging gemaakt. Dit betreft het beleggingsverbod (artikel 2, vierde lid) en de verplichting tot versterkte samenwerking (artikel 21). Dit is in lijn met de toezeggingen aan de Eerste Kamer
gedaan tijdens de parlementaire behandeling van het wijzigingsvoorstel
van de Wet toezicht (Handelingen I, 2012/2013, nr. 19, item 8, p. 29). Ten
aanzien van het beleggingsverbod is besloten dat wordt aangesloten bij
de norm uit de richtlijn en dat het beleggingsverbod niet in werking zal
treden. De norm uit de richtlijn, gecombineerd met de overige eisen die
aan collectieve beheersorganisaties worden gesteld, regelt na omzetting
van de richtlijn reeds afdoende, en strenger dan op grond van het
vigerende Wet toezicht het geval is, dat prudent met beleggingen wordt
omgegaan door collectieve beheersorganisaties. Zie hierover nader de
toelichting bij het nieuwe artikel 2, vierde lid. De mogelijkheid tot
versterkte samenwerking wordt voorlopig ongemoeid gelaten, zodat de
sector de kans krijgt om de initiatieven die zijn genomen verder uit te
bouwen en nieuwe initiatieven te ontplooien. Zie hierover nader de
toelichting bij artikel E.
Ten slotte geeft de richtlijn de lidstaten op een aantal onderdelen een
expliciete keuze met betrekking tot de implementatie. Dit betreft de
artikelen 7, tweede lid, artikel 8, zesde tot en met het dertiende lid, artikel
13, zesde lid, en artikel 34, eerste lid, van de richtlijn. Uitgangspunt bij de
invulling van de keuze bij implementatie is dat zoveel mogelijk een balans
is gezocht tussen de belangen van de verschillende betrokkenen bij het
collectief beheer. Behalve de collectieve beheersorganisaties zelf zijn dit
de gebruiker en de rechthebbende. Dit betekent allereerst dat bepaalde
keuzes zijn geïmplementeerd door gebruik te maken van de bestaande
systematiek van de Wet toezicht die al bepaalde regels voorschrijft of een
grondslag kent voor nadere regelgeving. Dit betreft de artikelen 8,
zevende lid en artikel 8, achtste lid, tweede deel van de zin. Dit is de
mogelijkheid om nadere regels vast te stellen voor de verdeling van
rechteninkomsten en inkomsten uit beleggingen, de mogelijkheid om
alternatieve systemen van de benoeming van de accountant toe te staan
en de mogelijkheid om nadere regels vast te stellen voor de verdeling van
gelden.
Ook is geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid van artikel 7, tweede
lid, om rechthebbenden die geen lid zijn van een collectieve beheersorga-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

6

nisatie bijkomende rechten te geven. Reden hiervoor is dat dit al te zeer
zou indruisen tegen de wijze waarop de rechtspersoon stichting is
ingericht. De stichting onderscheidt zich nu juist van een vereniging
doordat zij geen leden kent (artikel 2:185, lid 2 BW).
Daarnaast is bij een aantal bepalingen aangesloten bij de reeds in werking
zijnde algemene regelingen uit het Burgerlijk Wetboek. Dit is gebeurd bij
artikel 8, zesde lid, dat de mogelijkheid geeft om bepaalde bevoegdheden
van de algemene vergadering te laten uitoefenen door het toezichthoudend orgaan (artikel 2d, zevende lid, Wet toezicht). Hetzelfde geldt
voor artikel 8, negende lid, (artikel 2d, achtste lid, Wet toezicht) en artikel
8, tiende lid, (artikel 2d, negende lid, Wet toezicht). Dit zijn de mogelijkheden om het stemrecht van leden op de algemene vergadering te
beperken en de mogelijkheid om beperkingen op te leggen om per
volmacht te stemmen op de algemene vergadering. Ook is gebruik
gemaakt van de mogelijkheid in artikel 8, elfde lid, om een vergadering
van gedelegeerden de bevoegdheden van de algemene vergadering te
laten uitoefenen (artikel 8, elfde lid). De mogelijkheden van artikel 8,
twaalfde en dertiende lid (artikel 2d, twaalfde en dertiende lid, Wet
toezicht), zijn benut om aan te sluiten bij de rechtsvormen van de thans in
Nederland opererende collectieve beheersorganisaties. Dit voorkomt dat
een collectieve beheersorganisatie een andere rechtsvorm moet
aannemen om aan de vereisten van de richtlijn te voldoen. Door aan te
sluiten bij de bestaande systematiek wordt eveneens voorkomen dat
collectieve beheersorganisaties zich geconfronteerd zich met onevenredige uitvoeringslasten.
Voor de inrichting van de geschillenbeslechting is gedeeltelijk gebruik
gemaakt van de keuzemogelijkheid die artikel 34, eerste lid, van de
richtlijn biedt. Dit betreft de keuze voor lidstaten om te bepalen dat
geschillen tussen gebruikers en collectieve beheersorganisaties voor
moeten worden gelegd aan een onafhankelijk en onpartijdig orgaan voor
geschillenbeslechting. Dit sluit aan bij de bestaande mogelijkheid om
geschillen voor te leggen aan de geschillencommissie Auteursrecht. Zie
hierover nader de toelichting bij artikel 22 en 23 van de Wet toezicht.
Op één onderdeel is, ondanks het ontbreken van een nationale regeling,
besloten om gebruik te maken van de keuzeruimte die de richtlijn biedt.
Dit betreft de mogelijkheid in artikel 13, zesde lid, om te bepalen welk
gebruik van onverdeelde gelden is toegestaan. Onverdeelde gelden zijn
gelden, geïnd door een collectieve beheersorganisatie, waarvoor geen
rechthebbenden kunnen worden gevonden. De richtlijn geeft de
mogelijkheid om het gebruik van deze gelden te beperken of te bepalen
welk gebruik is toegestaan. In artikel 2i, tiende lid, is daarom bepaald dat
deze gelden slechts kunnen worden bestemd ter financiering van doelen
die samenhangen met sociale, culturele en educatieve doeleinden ten
gunste van rechthebbenden. Zie hierover nader de toelichting bij artikel 2i
Wet toezicht.
7. Belangrijkste wijzigingen van het wetsvoorstel
Hoewel de richtlijn goed is in te passen in het bestaande kader van de Wet
toezicht, brengt de richtlijn toch een aantal belangrijke wijzigingen met
zich. De belangrijkste zijn 1) een nieuwe definitie voor collectieve
beheersorganisaties, 2) de introductie van onafhankelijke beheersorganisaties, 3) het afschaffen van het beleggingsverbod, 4) het transparantieverslag, 5) de mogelijkheid om multiterritoriaal te licentiëren, en 6) de
versterkte samenwerking tussen Europese toezichthouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

7

Ad 1 Een nieuwe definitie voor collectieve beheersorganisaties
Artikel 3, onderdeel a, van de richtlijn introduceert een nieuwe definitie
voor collectieve beheersorganisaties. De richtlijn werkt, in tegenstelling
tot de huidige Wet toezicht niet met een lijst waarop de onder toezicht
staande collectieve beheersorganisaties zijn opgenomen. Dit betekent dat
artikel 17 Wet toezicht zal vervallen en dat het College op basis van de
definitie uit artikel 1, onderdeel c, van de Wet toezicht zal houden op
collectieve beheersorganisaties die in Nederland zijn gevestigd.
Ad 2 Definitie voor onafhankelijke beheersorganisaties
Artikel 3, onderdeel b, van de richtlijn introduceert een definitie voor
onafhankelijke beheersorganisaties (artikel 1, onderdeel d, Wet toezicht).
Dit is een organisatie, die in tegenstelling tot collectieve beheersorganisaties, niet onder zeggenschap staat van rechthebbenden, maar wel
dezelfde activiteiten ontplooit als een collectieve beheersorganisatie.
Daarnaast is een verschil met een collectieve beheersorganisatie dat deze
organisaties altijd met winstoogmerk opereren. Er zijn slechts een beperkt
aantal transparantievereisten uit de richtlijn op deze onafhankelijke
beheersorganisaties van toepassing. Zie hiervoor de toelichting op artikel
25d Wet toezicht.
Ad 3 Het afschaffen van het beleggingsverbod
Hierboven is reeds toegelicht dat zal worden aangesloten bij de mogelijkheid die de richtlijn biedt om prudent te beleggen met gelden van
rechthebbenden. Dit betekent dat het bestaande beleggingsverbod uit de
Wet toezicht, dat nog niet in werking was getreden, niet meer zal worden
gehandhaafd. Zie hiervoor verder de toelichting op artikel 2, vierde lid.
Ad 4 Het transparantieverslag
De richtlijn stelt strengere en specifiekere eisen ten aanzien van de
financiële rapportage van collectieve beheersorganisaties dan de Wet
toezicht. Naast het gebruikelijke jaarverslag zal een specifiek transparantieverslag moeten worden opgesteld. De bijlage bij de richtlijn stelt
gedetailleerd vast op welke wijze financiële informatie omtrent rechteninkomsten in het transparantieverslag dient te worden opgenomen. Deze
eisen zullen in een aparte AMvB worden opgenomen. Zie hiervoor de
toelichting op artikel 2q.
Ad 5 Multiterritoriaal licentiëren
De richtlijn beoogt de uitgifte te versimpelen van multiterritoriale licenties
door collectieve beheersorganisaties die voldoen aan de eisen uit Titel IV
van de richtlijn. In Nederland is Buma/Stemra de aangewezen partij om dit
soort licenties uit te geven. Dit betekent dat afnemers van multiterritoriale
licenties in de toekomst meer zekerheid hebben dat de organisaties die
deze licenties uitgeven ook in staat zijn om de gebruiksdata correct en
zorgvuldig te verwerken en op basis daarvan te factureren. Ook zullen
kleinere collectieve beheersorganisaties, die niet in staat zijn om zelf
multiterritoriale licenties uit te geven, de mogelijkheid krijgen om zich aan
te sluiten bij een grotere collectieve beheersorganisatie die wel over deze
mogelijkheid beschikt. Zie hiervoor de toelichting op de artikelen 5a tot en
met 5j.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

8

Ad 6 Versterkte samenwerking tussen Europese toezichthouders
De versimpeling van de uitgifte van multiterritoriale licenties zal erin
resulteren dat het speelveld voor collectieve beheersorganisaties zal
internationaliseren. Dit betekent eveneens dat het toezicht op deze
organisaties zal moeten mee evolueren. Daarom is in artikel 37 richtlijn
een procedure opgenomen, waarmee toezichthouders elkaar kunnen
informeren over mogelijke schendingen van de richtlijn, door collectieve
beheersorganisaties, die niet in een bepaalde lidstaat zijn gevestigd, maar
wel actief zijn op diens grondgebied. Zie hiervoor nader de toelichting op
artikel 25c.
8. Regeldruk
Het wetsvoorstel bevat geen informatieverplichtingen aan de overheid
voor het bedrijfsleven voortvloeiend uit wet- en regelgeving en heeft dus
geen administratieve lasten tot gevolg. Wel leidt het voorgestelde tot
inhoudelijke nalevingskosten voor bedrijfsleven, meer specifiek voor
collectieve beheersorganisaties, onafhankelijke beheersorganisaties en
gebruikers (aanbieders van onlinediensten). Inhoudelijke nalevingskosten
zijn de directe kosten van naleving van inhoudelijke verplichtingen als
gevolg van wet- en regelgeving. De verplichtingen die leiden tot inhoudelijke nalevingskosten voor collectieve beheersorganisaties die worden
veroorzaakt door dit voorstel betreffen:
– de verplichting om de rechten van de rechthebbenden, de lidmaatschapsvereisten en de mogelijkheid tot elektronische communicatie op
te nemen in de statuten of lidmaatschapsvoorwaarden van de
collectieve beheersorganisaties (artikelen 2a, 2b, 2l);
– uitlegverplichting bij weigering lidmaatschap (artikel 2b);
– informatieverplichting rechthebbenden over beheerskosten en andere
inhoudingen (artikelen 2h, 2k);
– de verplichting om jaarlijks stukken, zoals een lijst met verklaringen
omtrent belangen van bestuurders (artikel 2f), informatie over
inhoudingen op rechteninkomsten (artikel 2h) en een lijst met
onverdeelde rechteninkomsten (artikel 2i) bekend te maken op de
website (artikel 2p);
– de verplichting om rechthebbenden en andere collectieve beheersorganisaties jaarlijks te voorzien van een lijst met onverdeelbare gelden
(artikel 2i);
– eisen omtrent het transparantieverslag (artikel 2, derde lid).
Andere verplichtingen kunnen worden bestempeld als bedrijfseigen. Deze
verplichtingen worden niet meegenomen in de gevolgen voor de
regeldruk en blijven hier dus buiten beschouwing. Het gaat dan met name
om:
– het bijhouden van een ledenregister (artikel 2b);
– eisen omtrent bevoegdheden van de algemene ledenvergadering
(artikel 2d);
– eisen aan het (interne) toezichthoudende orgaan (artikel 2e);
– eisen aan bestuurders (artikel 2f);
– eisen aan de verdeling van verschuldigde bedragen aan rechthebbenden (artikel 2i)
– eisen informatieverplichting collectieve beheersorganisatie aan
rechthebbenden (artikel 2n en 2o)
– de verplichting om rechtsinkomsten en beleggingen apart te registreren in de boekhouding (artikel 2g);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

9

Sommige verplichtingen die leiden tot nalevingskosten maakten reeds
onderdeel uit van de bestaande wettelijke regeling en worden in dit
verband dat ook niet als nalevingskosten veroorzaakt door dit voorstel
bestempeld. Het gaat dan met name om:
– de verplichting tot een gezamenlijke factuur (artikel 2r, reeds geldende
verplichting opgenomen in de Wet toezicht en geschillenbeslechting
collectieve beheersorganisaties, art. 2, tweede lid, onderdeel b, onder
i);
– verschillende informatieverplichtingen op verzoek van rechthebbenden, gebruikers en andere collectieve beheersorganisaties, bijvoorbeeld informatie over soorten rechten en het grondgebied dat wordt
bestrijkt (reeds geldende verplichting opgenomen in de Wet toezicht
en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties, artikel 2,
tweede lid, onderdeel a, onder iii);
– drempel beheerskosten (artikel 2k, reeds bestaand en geregeld in het
Besluit van 25 juni 2013, houdende uitvoering van de Wet toezicht en
geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en
naburige rechten, Stb. 2013, 260)
Voorts worden eisen aan multiterritoriaal licentiëren gesteld. In Nederland
zullen deze bepalingen alleen van toepassing zijn op Buma/Stemra, mits
zij dit soort licenties gaan verstrekken. Daarover bestaat vooralsnog geen
duidelijkheid. Daarom zijn de inhoudelijke nalevingskosten die gepaard
gaan met die verplichtingen vooralsnog niet meegenomen bij de
beschrijving van de gevolgen voor de regeldruk van het voorstel.
Er wordt één verplichting opgelegd aan de gebruikers. Zij krijgen te
maken met een verplichting hun gegevens op een bepaalde manier aan te
leveren (artikel 2m).
De berekening
Voor de berekening van de regeldruk komt het erop neer de verplichtingen die hierboven in de eerste opsomming genoemd worden te
kwantificeren. Daarbij wordt uitgegaan van achttien collectieve beheersorganisaties (de collectieve beheersorganisaties die onder toezicht van het
College staan, waarvan er zeventien bestempeld kunnen worden als
middelgroot en één als groot). Sommige verplichtingen gelden tevens
voor onafhankelijke beheersorganisaties die door de nieuwe richtlijn
onder toezicht komen van het College (artikel 2c, Wet toezicht). Het aantal
onafhankelijke collectieve beheersorganisaties in Nederland is niet
bekend. Er wordt aangenomen dat het gaat om een verwaarloosbaar
aantal ondernemingen. Hetzelfde geldt voor de collectieve beheersorganisaties, die vanwege hun geringe omzet nu niet onder de Wet toezicht
vallen, maar die door implementatie daar wel onder het toepassingsbereik
vallen.
Voor de kwantificering van de nalevingskosten van een eenmalige
wijziging van de statuten (artikel 2a en 2b, Wet toezicht) is gebruik
gemaakt van de kosten voor een dergelijke aanpassing uit de nulmeting
van het Burgerlijk Wetboek (artikel 2:124, lid 1, Burgerlijk Wetboek (hierna:
«BW»). Een statutenwijziging is daarin geraamd op € 2.287 (waarvan
€ 620 interne kosten en € 1.667 externe kosten, in dit geval notariskosten). De kwantificering van de nalevingskosten komt dan neer op 18 x
€ 2.287 = € 41.166
De uitlegverplichting bij weigering van een lidmaatschap (artikel 2b) komt
erop neer dat een collectieve beheersorganisatie voor iedere weigering
van een lidmaatschap een brief moet opstellen waarin (aan de hand van
de lidmaatschapscriteria) wordt aangegeven waarom het lidmaatschap
wordt geweigerd. Er zijn echter geen cijfers bekend over het aantal
lidmaatschapsaanvragen dat jaarlijks wordt geweigerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

10

Voor het kwantificeren van de nalevingskosten van de verschillende
verplichtingen waaraan kan worden voldaan door jaarlijks stukken (lijst
met verklaringen omtrent belangen van bestuurders artikel 2f, informatieplicht over inhoudingen op rechteninkomsten artikel 2h, bekendmaking
lijst met onverdeelde rechteninkomsten artikel 2i) bekend te maken op de
website (artikel 2p), is gebruik gemaakt van de kosten zoals daarvoor
begroot in de Impact Assessment die is opgesteld door de Europese
Commissie (hierna: «Commissie»). De berekening is dan als volgt 18 x
€ 34 = € 612 per jaar. Het totaal aan eenmalige nalevingskosten komt
daarmee op € 41.166 + € 612 =€ 41.778.
Aan de verplichting om rechthebbenden iedere drie maanden en andere
collectieve beheersorganisaties jaarlijks te voorzien van een lijst met
onverdeelbare gelden (artikel 2i) kan worden voldaan door deze lijst
periodiek (in een digitale nieuwsbrief aan de rechthebbenden en de
collectieve beheersorganisaties) te doen toekomen. Omdat geen cijfers
bekend zijn voor de kosten die samenhangen met het publiceren van een
lijst met onverdeelde gelden in een nieuwsbrief aan rechthebbenden en
andere collectieve beheersorganisaties wordt daarvoor aangesloten bij de
kosten zoals in de Impact Assessment die is opgesteld door de Commissie
begroot voor het publiceren van stukken op de website. Echter de
nieuwsbrief zal niet jaarlijks (zoals de website) maar vier maal per jaar
moeten worden geactualiseerd. Rekening houdend met het vier maal per
jaar verzenden van de nieuwsbrief dan is de berekening als volgt: 18 x 4 x
€ 34 = € 2.448 per jaar.
Voor het kwantificeren van de nalevingskosten die de eisen omtrent het
transparantieverslag en de audit met zich meebrengen kan gebruik
worden gemaakt van de kosten zoals weergegeven in de Impact
Assessment van de Commissie. Er worden verschillende kosten gehanteerd voor middelgrote en grote collectieve beheersorganisaties waarbij is
aangegeven dat in Nederland slechts één grote CBO actief is, de overige
collectieve beheersorganisaties gelden dan als middelgroot. De berekening is dan als volgt: 1 x (€ 10.627 + € 2.870 + € 53.154) = € 66.651 en 17
x (€ 2.313 + € 1.120 + € 16.873)= € 345.202. Deze kosten zullen pas
definitief duidelijk worden op het moment dat de AMvB wordt ingevuld.
Bovendien zal er een grote overlap bestaan met de eisen uit Titel 9, boek 2
BW, waaraan collectieve beheersorganisaties nu al moeten voldoen. Voor
het deponeren van een jaarrekening (opstellen en deponeren) wordt in
algehele basismeting van de administratieve lasten door het Ministerie
van Veiligheid en Justitie (nulmeting) van 2008 uitgegaan van € 8.833
voor grote bedrijven en € 4.869 voor middelgrote bedrijven. De kosten die
reeds bestaan op grond van verplichtingen in het jaarrekeningrecht
komen dus neer op 1 x € 8.833 en 17 x € 4.869 = € 91.606. Het totaal aan
structurele nalevingskosten komt daarmee op € 2.448 + € 345.202 –
€ 91.606= € 256.044.
Er wordt één verplichting opgelegd aan de gebruikers. Zij krijgen te
maken met een verplichting hun gegevens op een bepaalde manier aan te
leveren. Het format waarin de gegevens moeten worden aangeleverd zal
worden vastgesteld door collectieve beheersorganisaties en gebruikers.
Het College zal het format moeten goedkeuren. Nog niet duidelijk is op dit
moment hoe dat format eruit zal zien. Opgemerkt moet worden dat
gebruikers hun gegevens in de huidige situatie ook moeten aanleveren,
echter zonder verplicht format. Gezien de uniformiteit die een verplicht
format met zich brengt wordt aangenomen dat deze verplichting niet zal
leiden tot nalevingskosten.
9. Financiële gevolgen voor de rijksbegroting
Het voorstel heeft geen gevolgen voor de rijksbegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

11

10. Advisering en consultatie
Een voorontwerp van het wetsvoorstel is ter bespreking voorgelegd aan
de Adviescommissie Auteursrecht. Daarnaast zijn VOICE, het College,
VNO-NCW, de Autoriteit Consument en Markt, Platform Makers, de
Consumentenbond, de Nederlandse Vereniging van Producenten en
Importeurs van beeld- en
geluidsdragers (NVPI), en Rodap in de gelegenheid gesteld om zich over
het voorontwerp uit te laten. VOICE, het College, Platform Makers en de
NVPI hebben daar ook gebruik van gemaakt1. Hieronder wordt op de
ontvangen reacties gereageerd.
Het College kan zich in grote lijnen vinden in het voorontwerp en acht de
daarin voor het College weggelegde taken technisch uitvoerbaar. De
adviezen van het College zijn overgenomen, behalve het advies om een
separate grondslag op te nemen in artikel 2h voor het vaststellen van een
kostendrempel voor sociaal, culturele inhoudingen van collectieve
beheersorganisaties. Dit gaat verder dan waartoe een getrouwe omzetting
van de richtlijn noopt.
VOICE heeft in haar reactie aangegeven begrip en waardering te hebben
voor de wijze waarop het voorontwerp tot stand is gekomen en de wijze
waarop de bepalingen van de richtlijn in de Wet toezicht zijn ingepast. De
adviezen en opmerkingen van VOICE zijn, waar mogelijk, overgenomen.
De NVPI sluit zich aan bij de reactie van VOICE.
De suggestie van VOICE (en de NVPI) om de bepalingen uit de Wet
toezicht te schrappen, die verder gaan dan de Europese richtlijn, is niet
overgenomen. Dit betreft de drempel voor de beheerskosten (artikel 2h)
en de ex-ante goedkeuring van tarieven (artikel 3, eerste lid, onderdeel c),
de normering van de bezoldiging van bestuurders van collectieve
beheerorganisaties (artikel 25a) en de mogelijkheid tot verplichte
samenwerking (artikel 21), die bij de wetswijziging uit 2013 zijn
opgenomen in de Wet toezicht. De inzet tijdens de onderhandelingen in
Brussel is er juist op gericht geweest dat het Nederlandse systeem van
toezicht zoveel mogelijk kon worden behouden. Nederland is daarin
geslaagd. Ook kunnen hogere eisen Nederlandse collectieve beheersorganisaties internationaal een extra legitimatie geven. Daarbij komt dat de
bezoldiging van bestuurders, de ex-ante goedkeuring van tarieven en de
mogelijkheid tot verplichte samenwerking buiten het toepassingsbereik
van de richtlijn vallen en dat de richtlijn daarmee uitdrukkelijk niet tot doel
heeft dit te regelen (overweging 50).
Voorts adviseert VOICE om op een aantal onderdelen strengere normen
op te nemen dan in de richtlijn. Dit betreft het toezicht op beheersorganisaties buiten de Europese Unie (artikel 1, onderdeel c), de beperking van
het stemrecht (artikel 2d, achtste lid) en de regulering van onafhankelijke
beheersorganisaties (artikel 25d). De richtlijn noopt daar niet toe.
Indachtig het uitgangspunt van getrouwe omzetting, zijn deze suggesties
niet overgenomen. Daarnaast pleit VOICE ervoor de richtlijn (deels) te
implementeren door het aanwijzen van haar keurmerk. Nu de richtlijn een
vorm van minimumimplementatie is, kan een dergelijke vorm van
implementatie ertoe leiden dat de leden van VOICE governance en
transparatie-eisen kunnen vaststellen voor andere in Nederland gevestigde collectieve beheersorganisaties, die geen lid zijn van VOICE. Dit is
niet wenselijk.
Dit neemt niet weg dat de instandhouding van een keurmerk, complementair kan werken ten opzichte van het wettelijk toezicht (Kamerstukken,
2008/2009, 31 766, nr. 3, p. 15).
Ten slotte adviseert VOICE om de aanwijzing van Buma/Stemra uit te
breiden (artikel 30a Aw). Aangezien dit onderwerp buiten het toepassings-

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

12

bereik van de richtlijn valt, is deze suggestie, indachtig het uitgangspunt
van getrouwe implementatie, evenmin overgenomen.
Platform Makers is verheugd dat bij implementatie het Nederlandse
model van toezicht grotendeels in stand is gelaten, maar stelt dat de
bewegingsvrijheid van Nederlandse collectieve beheersorganisaties niet
al te zeer moet worden beperkt door dit systeem. Platform Makers pleit
daarom voor het afschaffen van het ex-ante toezicht, het besluit kostennormering en de mogelijkheid van verplichte samenwerking. Op deze
punten is hiervoor ingegaan naar aanleiding van het advies van VOICE.
Ook de Commissie Auteursrecht kan zich in grote lijnen vinden in de
gemaakte keuzes bij implementatie. Naar aanleiding van het advies van
de Commissie Auteursrecht is in de artikelsgewijze toelichting bij artikel
2a, 2b, 2d en artikel 2l verduidelijkt op welke manier deze normen
handhaafbaar zijn. Daarnaast is de toelichting op onderdelen aangescherpt en zijn enkele tekstuele verbeterpunten overgenomen.
II. Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
Onderdeel A
Artikel 1 van de Wet toezicht bevat de definities van de begrippen die in
de wet worden gehanteerd. De reeds bestaande definities in de Wet
toezicht uit artikel 1, onderdelen a en b van de Wet toezicht zijn gehandhaafd, omdat de richtlijn niet noopt tot aanpassing. Dit zijn de definities
van Onze Minister (onderdeel a) en het College (onderdeel b). De definitie
voor geschillencommissie en Kaderwet, thans te vinden in artikel 1,
onderdeel d en e, worden eveneens gehandhaafd in artikel 1, onderdelen
e en f.
De andere definities zijn overgenomen uit artikel 3, onderdelen a tot en
met d, en artikel 3, onderdelen h tot en met n, van de richtlijn. Deze
artikelen zijn geïmplementeerd in artikel 1, onderdelen b, c, g tot en met o
van de Wet toezicht. Overeenkomstig het uitgangspunt bij implementatie
is zoveel mogelijk aangesloten bij de bewoordingen die in de richtlijn
worden gehanteerd. Dit zorgt voor een getrouwe omzetting van de
richtlijn. Een aantal definities is niet overgenomen. Dit betreft artikel 3,
onderdelen e, f en g van de richtlijn. Hierin zijn de begrippen «statuut»,
«algemene ledenvergadering» en «bestuurder» opgenomen. De betekenis
van deze begrippen volgt uit Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Het
opnemen van een aparte definitie in dit wetsvoorstel is niet nodig.
Artikel 1, onderdeel c
Artikel 1, onderdeel c, bepaalt wat moet worden verstaan onder een
collectieve beheersorganisatie. Daarmee wordt de gelijknamige definitie
van artikel 3, onderdeel a, van de richtlijn geïmplementeerd. Uit de
definitie volgt dat een collectieve beheersorganisaties in verschillende
rechtsvormen kan worden georganiseerd. Dit kan door te kiezen voor een
organisatie die onder zeggenschap staat van zijn leden (vereniging) of een
organisatie die is ingericht zonder winstoogmerk (stichting). De inrichting
van een organisatie zonder winstoogmerk, betekent overigens niet dat de
organisatie geen winst mag maken. Van belang is slechts dat de
rechtsvorm niet is ingericht met winstoogmerk. Bij een stichting is dat het
geval. Artikel 2:285, lid 3, BW stelt dat het doel van de stichting niet mag
inhouden het doen van uitkeringen aan oprichters of aan hen die deel
uitmaken van zijn organen, noch ook aan anderen, tenzij het uitkeringen
betreft die een ideële of sociale strekking hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

13

Het College houdt toezicht op deze collectieve beheersorganisaties. Uit de
definitie volgt dat het toezicht zich slechts uitstrekt tot collectieve
beheersorganisaties die in Nederland zijn gevestigd of daar een nevenvestiging hebben. Het toezicht reikt daarmee niet zo ver dat ook collectieve
beheersorganisaties gevestigd in andere landen van de Europese Unie
daaronder vallen; zelfs niet wanneer hun diensten zich over Nederlands
grondgebied uitstrekken. Artikel 37 van de richtlijn en de bepalingen uit
VWEU-Verdrag verzetten zich daartegen (vgl. Kamerstukken II, 2008/2009,
31 766, nr. 7, p. 10). Dit is niet bezwaarlijk omdat deze collectieve
beheersorganisaties vanwege de richtlijn onder toezicht staan in de
lidstaat van vestiging. Het College zal toetsen of de thans, vanwege de
Wet toezicht, onder toezicht staande collectieve beheersorganisaties ook
onder de definitie van de richtlijn vallen. Daartegen staat een mogelijkheid
van bezwaar en beroep open bij de rechter. De authentieke interpretatie
van dit begrip is voorbehouden aan het Hof van Justitie van de Europese
Unie.
Het College zal evenmin toezicht houden op beheersorganisaties van
buiten de Europese Unie die hun diensten aanbieden in Nederland en die
niet in Nederland gevestigd zijn. Net als de Commissie Auteursrecht ben
ik van mening dat een dergelijke vorm van toezicht lastig vanuit
Nederland is te effectueren (Kamerstukken 2008/2009, 31 766, nr. 3, p. 5).
De richtlijn verplicht daar evenmin toe.
Artikel 1, onderdeel d
Artikel 1, onderdeel d, implementeert de definitie voor een onafhankelijke
beheersorganisatie (artikel 3, onderdeel b, van de richtlijn). Dit is een
organisatie, die in tegenstelling tot collectieve beheersorganisatie, niet
onder zeggenschap staat van leden, maar wel dezelfde activiteiten
ontplooit als een collectieve beheersorganisatie en eveneens handelt in
het gezamenlijk belang van rechthebbenden. Overweging 16 van de
richtlijn preciseert dat de richtlijn niet beoogt producenten van audiovisuele media, platenproducenten en omroepen, dan wel boek-, muziek- of
krantenuitgevers onder de definitie te laten vallen, omdat deze organisaties in hun eigen belang rechten licentiëren die hun door middel van
individueel gesloten overeenkomsten zijn overgedragen. Hetzelfde geldt
voor vertegenwoordigers van auteurs, uitvoerende kunstenaars of
agenten die als tussenpersonen handelen en rechthebbenden vertegenwoordigen bij collectieve beheersorganisaties. In deze gevallen is geen
sprake van rechtenbeheer omdat deze vertegenwoordigers en agenten
geen tarieven vaststellen, licenties uitgeven of geld innen bij gebruikers.
Het College zal toezicht houden op onafhankelijke beheersorganisaties die
in Nederland gevestigd zijn, op de wijze zoals toegelicht bij de definitie
van collectieve beheersorganisaties. Het is aan het College om te
beoordelen of er thans al dergelijke organisaties in Nederland gevestigd
zijn.
Artikel 1, onderdeel g
Artikel 1, onderdeel g, implementeert de definitie van rechthebbende
(artikel 3, onderdeel c, richtlijn). Een rechthebbende is gedefinieerd als
iedere persoon of entiteit, die anders dan een collectieve beheersorganisatie, houder is van een auteurs- of naburig recht, of krachtens een
overeenkomst voor de exploitatie van rechten of bij wet aanspraak kan
maken op een aandeel in de rechteninkomsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

14

Artikel 1, onderdeel h
Artikel 1, onderdeel h, betreft de definitie van lid van een collectieve
beheersorganisatie (artikel 3, onderdeel d, richtlijn). Een lid is gedefinieerd
als iedere rechthebbende of een entiteit die rechthebbenden vertegenwoordigt, met inbegrip van andere collectieve beheersorganisaties en
verenigingen van rechthebbenden, die voldoet aan de lidmaatschapscriteria van de collectieve beheersorganisatie en door de collectieve
beheersorganisatie is toegelaten.
Artikel 1, onderdeel i
Artikel 1, onderdeel i, implementeert de definitie van rechteninkomsten
(artikel 3, onderdeel h, richtlijn). Rechteninkomsten zijn gedefinieerd als
door een collectieve beheersorganisatie namens rechthebbenden geïnde
inkomsten op grond van een exclusief recht of een recht op billijke
vergoeding. De term «schadeloosstelling», in de Engelse tekst van de
richtlijn aangeduid als «fair compensation», is niet overgenomen. De term
«schadeloosstelling» refereert aan de term «billijke compensatie» zoals
die term voorkomt in Richtlijn 2001/29/EG van het Europees parlement en
de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde
aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschapp( («richtlijn 2001/29/EG») (Pb. 2001, L 167, p. 10). Dat
«schadeloosstelling» en «billijke compensatie» inwisselbaar zijn, blijkt uit
de Engelse versie van richtlijn 2001/29/EG die, net als bij de te implementeren richtlijn, het begrip «fair compensation» hanteert. In Nederland is de
term billijke compensatie altijd geïmplementeerd door middel van het
begrip billijke vergoeding (vergelijk bijvoorbeeld artikel 16b, 16c en 15i
Aw). De term «schadeloosstelling» of «billijke compensatie» komt dus niet
voor in de Aw of de Wnr. De term behoeft in de Wet toezicht daarom
evenmin te worden geïntroduceerd.
Artikel 1, onderdeel j
Artikel 1, onderdeel j, betreft de definitie van beheerskosten (artikel 3,
onderdeel i, richtlijn). Beheerskosten zijn gedefinieerd als de bedragen die
door een collectieve beheersorganisatie in rekening worden gebracht dan
wel op de rechteninkomsten of inkomsten uit belegging van rechteninkomsten ingehouden of verrekend worden om de kosten te dekken van
het beheer van auteursrecht en naburige rechten.
Artikel 1, onderdeel k
Artikel 1, onderdeel k, implementeert de definitie van vertegenwoordigingsovereenkomsten (artikel 3, onderdeel j, richtlijn). Een vertegenwoordigingsovereenkomst wordt gedefinieerd als iedere overeenkomst tussen
collectieve beheersorganisaties waarbij één collectieve beheersorganisatie een andere collectieve beheersorganisatie belast met het beheer van
rechten die zij vertegenwoordigt, met inbegrip van overeenkomsten die
worden gesloten voor de multiterritoriale licentiëring van online muziekrechten.
Artikel 1, onderdeel l
Artikel 1, onderdeel l, heeft betrekking op de definitie van gebruiker
(artikel 3, onderdeel k, richtlijn). De richtlijn definieert een gebruiker als
iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon die handelingen uitvoert
waarvoor de toestemming van, of de betaling van een billijke vergoeding
aan rechthebbenden vereist is en die niet handelt als consument. De term
«schadeloosstelling» is niet overgenomen, omdat de term «billijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

15

vergoeding» die term reeds omspant. Op deze plaats moge voor een
nadere toelichting worden volstaan met een verwijzing naar de artikelsgewijze toelichting op artikel 1, onderdeel i.
Artikel 1, onderdeel m
Dit onderdeel implementeert de definitie van repertoire uit artikel 3,
onderdeel l, richtlijn. Het repertoire is een werk van letterkunde, wetenschap of kunst waarvoor een collectieve of een onafhankelijke beheersorganisatie de rechten beheert.
Artikel 1, onderdeel n en onderdeel o
Deze onderdelen implementeren de definitie van multiterritoriale licentie
uit artikel 3, onderdeel m, richtlijn en de definitie van onlinerechten inzake
muziekwerken uit artikel 3, onderdeel n. Deze definities zijn relevant voor
de multiterritoriale licentiëring van online muziekwerken door collectieve
beheersorganisaties.
De definitie voor multiterritoriale licentie is geïmplementeerd in artikel 1,
onderdeel m, Wet toezicht. Een multiterritoriale licentie is gedefinieerd als
een licentie die geldt voor het grondgebied van meer dan één lidstaat van
de Europese Unie.
De definitie van online muziekwerken is geïmplementeerd in artikel 1,
onderdeel o, richtlijn. Deze definitie heeft geen betrekking op onlinediensten die alleen toegang bieden tot muziekwerken in de vorm van
bladmuziek. Muziekwerken opgenomen in audiovisuele werken (onder
andere films) vallen daarentegen wel onder de definitie (overweging 40).
Onderdeel B
Artikel 2
Eerste lid
Artikel 2, eerste lid, regelt de instelling van het College. Het College heeft
tot taak heeft toezicht uit te oefenen op de verdeling van rechteninkomsten door collectieve beheersorganisaties. Dit artikel is ongewijzigd
overgenomen uit het huidige artikel 2, eerste lid, Wet toezicht.
Tweede lid
Artikel 2, tweede lid, regelt dat het College erop toeziet dat een collectieve
beheersorganisatie toegerust is om zijn taken naar behoren uit te oefenen.
Daarnaast is bepaald dat het College bij de uitoefening van zijn werkzaamheden voldoende rekening houdt met de belangen van betalingsplichtigen. Deze taken van het College zijn thans terug te vinden in artikel 2,
tweede lid, onderdelen b en d, van de Wet toezicht. Dit geeft het College
bijvoorbeeld de bevoegdheid een collectieve beheersorganisatie te
adviseren om de interne gang van zaken aan te passen indien een
optimale taakuitoefening belemmerd wordt, of om tot meer afstemming
en/of samenwerking te komen met één of meer andere beheersorganisaties (Kamerstukken II, 2000/2001, 27 775, nr. 3, p.8). Daarnaast kan het
College daarmee voorkomen dat een collectieve beheersorganisatie –
doordat zij belast is met de incasso ten behoeve van rechthebbenden – bij
de uitoefening van zijn beheersactiviteiten uitsluitend of overwegend oog
heeft voor de belangen van de rechthebbenden (Kamerstukken II,
2000/2001, 27 775, nr. 3, p.8).
Deze taken zijn overgenomen in het nieuwe artikel 2, tweede lid, omdat
deze taken niet specifiek terugkomen in de voorschriften die naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

16

aanleiding van de implementatie van de richtlijn in de Wet toezicht zullen
worden opgenomen.
De overige taken uit het huidige artikel 2, tweede lid, komen terug in de
specifieke voorschriften die naar aanleiding van de omzetting van de
richtlijn zijn opgenomen in de artikelen 2a tot en met 2r van de Wet
toezicht. Deze eisen kunnen daarom vervallen. Hieronder zal kort worden
toegelicht in welke artikelen uit het wetsvoorstel, de eisen uit het huidige
artikel 2, tweede lid, zullen zijn terug te vinden.
De verplichting uit het huidige artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (i)
om jaarlijks een jaarverslag en een jaarrekening openbaar te maken
overeenkomstig Titel 9 van Boek 2, Burgerlijk Wetboek komt terug in het
nieuwe artikel 2q van het wetsvoorstel. Dit artikel regelt onder andere dat
een collectieve beheersorganisatie jaarlijks een transparantieverslag
opstelt en dit uiterlijk acht maanden na afloop van het boekjaar openbaar
maakt op zijn internetpagina.
De eisen uit het huidige artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (ii) en (iii)
die regelen dat een collectieve beheersorganisatie de verplichting heeft
om zaken als nevenfuncties en statuten, geschillenregeling en dergelijke
openbaar te maken. Dit komt terug in de artikelen 2f en 2p, die een
collectieve beheersorganisatie verplichten dit soort informatie op zijn
internetpagina openbaar te maken.
De eisen uit het huidige artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (iv) en (v)
die een collectieve beheersorganisatie verplichten om de beheerskosten
in het jaarverslag openbaar te maken en in het jaarverslag de wijze van
beheer en verdeling van gelden toe te lichten, komt terug in de eisen die
in bijlage bij de richtlijn worden gesteld aan het jaarlijkse transparantieverslag (punt 2, onder b en onder c). Deze bijlage zal worden geïmplementeerd in een aparte AMvB, die op grond van het nieuwe artikel 2, derde lid,
zal worden vastgesteld.
Het huidige onderdeel c van artikel 2, tweede lid, verplicht een collectieve
beheersorganisatie de geïnde vergoedingen op rechtmatige wijze te
verdelen, overeenkomstig het repartitiereglement. Een soortgelijke
verplichting komt terug in artikel 2i, eerste lid, dat artikel 13, eerste lid,
eerste paragraaf, van de richtlijn implementeert en bepaalt dat een
collectieve beheersorganisatie regelmatig, zorgvuldig en nauwkeurig, de
geïnde gelden uitbetaalt.
Onderdeel e van het huidige artikel 2, tweede lid, wordt na omzetting van
de richtlijn eveneens zinledig. De nieuwe artikelen 22 en 23 implementeren de artikelen 33 tot en met 35 van de richtlijn en zorgen daarmee
voor een deugdelijke geschillenregeling in de zin van dit onderdeel.
Onderdeel f van het huidige artikel 2, tweede lid, bepaalt dat gelijke
gevallen gelijk behandeld worden. Dit komt terug in artikel 2b, tweede lid,
en artikel 2j van het wetsvoorstel. Artikel 2b, zesde lid implementeert
artikel 6, tweede lid, van de richtlijn. Dit artikellid bepaalt dat een
collectieve beheersorganisatie niet mag discrimineren bij het aannemen
van leden. Artikel 2j, dat artikel 14 implementeert, bepaalt dat een
collectieve beheersorganisatie rechthebbenden die zij vertegenwoordigt
op basis van een vertegenwoordigings-overeenkomst evenmin mag
discrimineren.
Onderdeel g van het huidige artikel 2, tweede lid, komt terug in artikel 2i
dat strekt tot implementatie van artikel 13 richtlijn en voorziet in een
specifieke regeling voor de verdeling van geïnde gelden.
Onderdeel h van het huidige artikel 2, tweede lid, is verplaatst naar artikel
2h, vierde lid, waarin eveneens de specifieke vereisten ten aanzien van de
beheerskosten uit artikel 12, derde lid, richtlijn zijn geïmplementeerd.
Onderdeel i van het huidige artikel 2, tweede lid, is verplaatst naar artikel
2r.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

17

Derde lid
Het derde lid van artikel 2 bevat de grondslag voor het vaststellen van
nadere voorschriften voor de eisen die in artikel 2a tot en met 2r zijn
vastgesteld en waaraan een collectieve beheersorganisatie zou moeten
voldoen. Deze voorschriften kunnen in het bijzonder betrekking hebben op
de inhoud van het jaarlijkse transparantieverslag, de naleving van een bij
AMvB aan te wijzen gedragscode, het vaststellen van nadere regels ten
aanzien van aanwending van gelden voor andere doeleinden dan
uitkering aan rechthebbenden, het beheer van de gelden waarvoor geen
rechthebbenden zijn gevondenen en de wijze waarop de representativiteit
dient te worden aangetoond. Bij AMvB kunnen tevens regels worden
vastgesteld over de inrichting en het bestuur van een collectieve
beheersorganisatie alsmede over de hoogte en de vorm van de bezoldiging van leden van een adviserend orgaan en het toezicht daarop.
Artikel 2, derde lid, Wet toezicht implementeert daarmee tevens artikel 8,
zevende lid, van de richtlijn. Artikel 2, derde lid, kan daarom – zo nodig –
ook worden aangewend voor het stellen van nadere voorwaarden aan het
gebruik van rechteninkomsten en beleggingsinkomsten in het kader van
het vaststellen door de algemene vergadering van het algemene
beleggingsbeleid, het algemene beleid ten aanzien van onverdeelbare
bedragen, de verdeling van gelden en de inhoudingen op rechten- en
beleggingsinkomsten.
De grondslag uit artikel 2, derde lid, Wet toezicht kan eveneens als
grondslag dienen voor het beperken van de beleggingsmogelijkheden van
collectieve beheersorganisaties. Ten slotte geeft dit artikellid invulling aan
de mogelijkheid gegeven in overweging 29 van de richtlijn om regels vast
te stellen ten aanzien van de redenen die kunnen dienen als objectieve
rechtvaardiging voor een vertraging in de uitbetaling van gelden aan
rechthebbenden.
Vierde lid
Het vierde lid van artikel 2 bepaalt dat een krachtens het derde lid vast te
stellen algemene maatregel van bestuur niet eerder wordt gedaan dan
vier weken nadat het ontwerp aan beide Kamers der Staten-Generaal is
overlegd. Dit artikellid bevat de voorhangprocedure die in het huidige
artikel 2, vijfde lid, is geregeld. Daarmee vervalt het huidige artikel 2,
vierde lid, dat het nog niet in werking getreden beleggingsverbod bevat.
Dit beleggingsverbod kan vervallen omdat artikel 11 richtlijn een
specifieke norm bevat voor het beleggen van rechteninkomsten. Dit artikel
zal worden geïmplementeerd in artikel 2f. Deze norm geeft afdoende
zekerheid door collectieve beheersorganisaties prudent met beleggingen
wordt omgegaan.
Daarmee wordt eveneens invulling aan de toezegging dat het beleggingsverbod niet eerder in werking zou treden dan nadat er duidelijkheid zou
zijn over de regeling in de richtlijn. Reden voor deze toezegging was dat
de Eerste Kamerfracties van VVD en D66 tijdens de parlementaire
behandeling van de wijziging van de Wet toezicht te kennen hebben
gegeven dat zij bezwaren hadden tegen het beleggingsverbod zoals dat
was opgenomen in het wetsvoorstel (Kamerstukken I, 2012/2013, 33 444,
nr. B, p.2).
Voorgesteld wordt de grondslag voor het niet in werking getreden
beleggingsverbod te schrappen. Daarvoor bestaan een aantal redenen.
Ten eerste vergroot de omzetting van de richtlijn de invloed van rechthebbenden op het beleggingsbeleid, doordat de algemene ledenvergadering
van collectieve beheersorganisaties jaarlijks dient te besluiten over het
algemene beleid ten aanzien van beleggingen en inhoudingen op
beleggingsinkomsten. Dit geeft rechthebbenden de mogelijkheid invloed
uit te oefenen op het beleggingsbeleid en zo nodig bij te stellen, indien dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

18

naar hun mening te risicovol is. De verslaglegging door collectieve
beheerorganisaties hierover wordt eveneens transparanter, omdat de
richtlijn verplicht om inkomsten uit beleggingen apart te registreren
(artikel 2g).
Daarnaast is de verwachting gerechtvaardigd dat de korte uitbetalingstermijnen uit de richtlijn ervoor zullen zorgen dat de facto minder gelden
beschikbaar zijn voor collectieve beheersorganisaties om mee te
beleggen. Dit betekent dat de stimulans voor de instandhouding van een
beleggingsportefeuille zal afnemen en het relatieve risico zal verminderen.
Daarbij komt dat de richtlijn eveneens terughoudendheid voorschrijft. Het
verschil met de huidige norm uit artikel 2, vierde lid, is dat de richtlijn
voorziet in een generieke zorgplicht zonder specifiek voor te schrijven in
welke producten niet meer mag worden belegd. De voorwaarden uit de
richtlijn moet ervoor zorgen dat prudent wordt belegd door collectieve
beheersorganisaties.
Daarmee voorziet de richtlijn in een mogelijkheid om beleggingen van
collectieve beheersorganisaties te reguleren en de risico’s te verminderen.
Dit is de achterliggende doelstelling van het beleggingsverbod, zoals
destijds is aangegeven in reactie op schriftelijke vragen van het lid Teeven
(VVD) (Kamerstukken II 2008/09, Aanhangsel, nr. 3174).
Ten slotte zij nog opgemerkt dat er, vanwege de bezwaren van de Eerste
Kamer, op dit moment nog geen bestaande normen zijn voor het
reguleren van beleggingen van collectieve beheersorganisaties. De
omzetting van de richtlijn resulteert daarom alleen al in een aanscherping
van het huidige regime.
Tevens is in artikel 2, derde lid, de grondslag voor nadere regelgeving
overgenomen uit het niet inwerking getreden vierde lid. Op deze manier
blijft een grondslag bestaan voor nadere regelgeving ten aanzien van
beleggingen. Deze grondslag kan functioneren als «stok achter de deur»,
bijvoorbeeld wanneer in de toekomst, al dan niet via het College, signalen
worden ontvangen dat er sprake is van te risicovol beleggingsbeleid. In
dat geval kunnen bij AMvB nadere regels worden gesteld ten aanzien van
de soliditeit en de betrouwbaarheid van producten waarin collectieve
beheersorganisaties gelden mogen beleggen eveneens ten aanzien de
instellingen die deze gelden mogen beheren.
Onderdeel C
Artikel 2a
Artikel 2a bevat de rechten en verplichtingen ten behoeve van rechthebbenden die in artikel 5 van de richtlijn zijn beschreven.
Eerste lid
Artikel 2a, eerste lid, bepaalt dat het College erop zal toezien dat rechthebbenden de in het tweede tot en met achtste lid van artikel 2a genoemde
rechten hebben en dat de statuten of lidmaatschapsvoorwaarden van
collectieve beheersorganisaties in ieder geval de in artikel 2a genoemde
bepalingen bevatten. Op basis van artikel 3 van de Wet toezicht zal voor
een statutenwijziging de voorafgaande goedkeuring van het College
noodzakelijk zijn. Eventuele statutenwijzigingen naar aanleiding van de
implementatie richtlijn moeten voor de inwerkingtreding van de implementatiewet zijn voorgelegd aan het College. Rechthebbenden hebben op
basis van de wet een directe aanspraak op de rechten uit artikel 2a. Dit
betekent dat statuten die in strijd zijn met de rechten uit artikel 2a van de
wet nietig zullen zijn (artikel 2:14, lid 1, BW). Hetzelfde geldt voor besluiten
die in strijd met de statuten zijn genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

19

Tweede lid
Artikel 2a, tweede lid, expliciteert het recht van een rechthebbende om
een in Nederland of een andere lidstaat van de Europese Unie gevestigde
collectieve beheersorganisatie het beheer te geven van rechten op
auteurs- en nabuurrechtelijk beschermde prestaties bedoeld in de Aw en
de Wnr. Dit betreft zowel rechten, als categorieën van rechten of soorten
auteursrechtelijk beschermd werk.
Dit artikel vormt de codificatie van een besluit van de Commissie in de
GEMA-zaak (Beschikking Commissie, 2 juni 1971, (GEMA I), Pb. 1971,
L134, p.15) en het GVL-arrest van het Hof van Justitie (HvJ EG, 2 maart
1983, zaak 7/82 (GVL), Jur. 1982, p. 483). Beide zaken hadden betrekking
op de vraag in hoeverre deze collectieve beheersorganisaties in strijd
hadden gehandeld met het verbod op misbruik van een machtspositie uit
artikel 86 EG (thans 102 VWEU), door buitenlandse rechthebbenden te
weigeren als lid van hun collectieve beheersorganisatie. Zowel de
Commissie als het Hof oordeelden dat er sprake was van strijdigheid met
artikel 102 VWEU door de weigering buitenlandse rechthebbenden als lid
te accepteren. Daarnaast besloot de Commissie in de GEMA I-beschikking
eveneens dat de Duitse muziekauteursrechtenorganisatie GEMA in strijd
handelde met het verbod op misbruik machtspositie door van rechthebbenden te verlangen dat zij alle categorieën rechten en toekomstige
rechten aan GEMA moesten overdragen. Ook het bemoeilijken van de
overgang naar een andere collectieve beheersorganisatie werd in strijd
geacht met het verbod op misbruik van machtspositie. In Nederland heeft
de Autoriteit Consument en Markt op 3 juni 2014 in een toezeggingsbesluit geconcludeerd dat het ontbreken van een snelle en transparante
procedure voor een uitzondering op de volledige overdracht van rechten
bij de Buma/Stemra een risico kan vormen voor de mededinging. Daarop
heeft Buma/Stemra toegezegd rechthebbenden meer keuze te bieden voor
het beheer van rechten op muziek.
Dit betekent dat een rechthebbende niet alleen kan besluiten of hij zijn
rechten individueel of collectief beheert, maar dat hij eveneens zelf kan
beslissen welke categorieën rechten hij collectief of individueel beheert.
Daarbij maakt het geen verschil of het rechten ten aanzien van mededeling aan het publiek of reproductie betreffen, dan wel rechten met
betrekking tot bepaalde vormen van exploitatie, zoals omroep, opvoering,
of reproductie voor onlinedistributie (overweging 19). Daarnaast heeft hij
de keuze om zijn rechten bij verschillende collectieve beheersorganisaties
onder te brengen.
Dit betekent overigens niet dat een rechthebbende iedere willekeurige
collectieve beheersorganisatie voor het beheer van zijn rechten kan
machtigen. Uit overweging 12 van de richtlijn volgt dat de genoemde
rechten van rechthebbenden geen afbreuk doen aan regelingen betreffende rechtenbeheer in de lidstaten, zoals individueel beheer, het
uitgebreide effect van een overeenkomst tussen vertegenwoordigde
collectieve beheerorganisatie en een gebruiker («extended collective
licensing»), verplicht collectief beheer, of een wettelijk vermoeden van
vertegenwoordiging en overdracht van rechten aan collectieve beheersorganisaties. Uit overweging 19 van de richtlijn volgt bovendien dat indien
een lidstaat, overeenkomstig het Unierecht en de internationale verplichtingen van de Unie en zijn lidstaten kiest voor verplicht collectief beheer
van rechten, de keuze van rechthebbenden beperkt is tot deze collectieve
beheersorganisaties.
Dit betekent dat een rechthebbende zijn rechten niet individueel kan
beheren, wanneer de lidstaat een specifieke organisatie aanwijst voor het
beheer van bepaalde categorieën rechten. In dat geval heeft de rechthebbende voor het beheer van zijn rechten alleen de keuze om gebruik te
maken van deze collectieve beheersorganisatie of een collectieve
beheersorganisatie die in een andere lidstaat van de Unie gevestigd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

20

Uit artikel 2a, tweede lid, volgt daarnaast de verplichting voor een
collectieve beheersorganisatie om aangeboden rechten ook daadwerkelijk
in beheer te nemen, wanneer het beheer van deze rechten valt binnen het
door de collectieve beheersorganisatie uitgeoefende rechtenbeheer, tenzij
de collectieve beheersorganisatie objectief gerechtvaardigde redenen
heeft om het beheer te weigeren. Deze verplichting geldt eveneens
wanneer andere collectieve beheersorganisaties zich als leden melden, in
het geval zij voldoen aan de door de collectieve of onafhankelijke
beheersorganisatie gestelde voorwaarden. Een reden voor weigering kan
zijn dat het beheer van rechten op in de Aw en de Wnr bedoeld materiaal
buiten het werkterrein van de collectieve of onafhankelijke beheersorganisatie valt. De algemene vergadering beslist over het werkterrein waarop
de collectieve beheersorganisatie actief is, voor zover dit werkterrein niet
wettelijk is voorgeschreven. Het is van belang dat de rechten op in de Aw
en de Wnr bedoeld materiaal zodanig worden bepaald dat een evenwicht
wordt gehandhaafd tussen de vrijheid van rechthebbenden om over hun
werken en andere materie te beschikken, en het vermogen van de
organisatie om de rechten doeltreffend te beheren, met name rekening
houdend met de categorie van rechten die door de organisatie wordt
beheerd en de creatieve sector waarin zij werkzaam is (overweging 19).
Ingeval van een geschil kan een rechthebbende zich wenden tot de interne
geschillencommissie van de collectieve beheersorganisatie, dan wel tot
de rechter. Hij kan zich ook wenden tot het College, indien hij signalen
heeft dat de bepalingen van deze wet zijn overtreden. Ten slotte kan hij
zich wenden tot de Autoriteit Consument en Markt indien hij meent dat de
mededingingsregels zijn geschonden.
Derde lid
Uit artikel 2a, derde lid, volgt dat rechthebbenden het recht hebben om
licenties te verstrekken voor niet-commercieel gebruik van rechten van op
grond van de Aw en de Wnr beschermd materiaal. Uit overweging 19
volgt dat collectieve beheersorganisaties de nodige maatregelen zullen
moeten nemen om dit recht ook daadwerkelijk te effectueren. De
collectieve beheersorganisatie zal onder meer een besluit moeten
vaststellen over de aan de uitoefening verbonden voorwaarden en zal zijn
leden hierover dienen te informeren. Een mogelijkheid om hier invulling
aan te geven is de «Creative Commons» voorwaarden voor niet-commercieel gebruik, zoals Buma/Stemra thans al hanteert. Rechthebbenden die
het niet eens zijn met de voorwaarden voor niet-commercieel gebruik
kunnen terecht bij de geschillencommissie van de desbetreffende
collectieve beheersorganisatie. Het College ziet erop toe dat iedere
collectieve beheersorganisatie over een regeling beschikt voor
niet-commercieel gebruik.
Vierde lid
Uit artikel 2a, vierde lid, volgt dat rechthebbenden het recht hebben om de
toestemming voor het beheer van zijn rechten door een collectieve
beheersorganisatie te beëindigen, dan wel om deze rechten terug te
trekken. Bij het terugtrekken van de rechten of beëindiging van het beheer
dient een opzegtermijn van maximaal zes maanden in acht te worden
genomen, waarbij de collectieve beheersorganisatie kan bepalen dat de
beëindiging of terugtrekking slechts kan ingaan tegen het einde van het
boekjaar. Dit vormt een codificatie van het GEMA-II beschikking waarin de
Commissie inzake een procedure op grond van artikel 86 EG (thans 102
VWEU) een soortgelijke verplichting aan de GEMA heeft opgelegd
(Commissie beschikking, 6 juli 1972, (GEMA II), Pb. 1972, L166, blz. 22).
Een dergelijk recht is ten aanzien van onlinerechten reeds opgenomen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

21

punt 5c van de Aanbeveling van de Commissie uit 2005 over collectief
rechtenbeheer (Pb. 2005, L 276/54, rnr. 3).
Vijfde lid
Uit artikel 2a, vijfde lid, regelt dat een rechthebbende het recht heeft om
de rechten uit de artikelen 2h, 2i, 2m, 2o, 5f en 22 te blijven uitoefenen,
totdat de beëindiging of terugtrekking van rechten is ingegaan. Dit kan
bijvoorbeeld het geval zijn, wanneer de beëindiging door een rechthebbende per een bepaalde datum is aangezegd. Het betreft de rechten met
betrekking tot de inhoudingen (artikel 2h), de verdeling van gelden (artikel
2i) en de informatie die een collectieve beheersorganisatie aan rechthebbenden (artikel 2m) of aan andere collectieve beheersorganisaties moet
verstrekken over het beheer van hun rechten (artikel 2o). Ten aanzien van
de uitgifte van een multiterritoriale licenties betreft dit het recht op tijdige
uitbetaling van de geïnde gelden (artikel 5f) en het recht op een doeltreffende en tijdige behandeling van klachten ingediend bij de collectieve
beheersorganisatie (artikel 22).
Zesde lid
Artikel 2a, zesde lid, bepaalt dat collectieve beheersorganisaties een
rechthebbende niet kunnen verplichten het beheer van zijn auteursrecht
over te dragen aan een andere collectieve beheersorganisatie, nadat de
beëindiging van de toestemming of de terugtrekking van de rechten uit de
collectieve beheersorganisatie is ingegaan. Rechthebbenden hebben de
mogelijkheid hun rechten individueel te beheren, voor zover collectief
beheer niet verplicht is voorgeschreven (overweging 19).
Zevende lid
Artikel 2a, zevende lid, bepaalt dat de statuten of lidmaatschapsvoorwaarden van een collectieve beheersorganisatie een bepaling moeten
bevatten waaruit blijkt dat de rechthebbende schriftelijk toestemming
geeft voor de overdracht van elk auteurs- of naburig recht door de
collectieve beheersorganisatie. Dit kan niet verhinderen dat een rechthebbende stilzwijgend later voorgestelde wijzigingen van een machtiging kan
accepteren (overweging 19). Contractuele afspraken die zien op de
effecten op licenties die zijn verleend voor de terugtrekking of beëindiging
van rechthebbenden worden evenmin door de richtlijn aangetast. Dit
geldt evenzeer voor contractuele afspraken waarin is overeengekomen dat
reeds verleende licenties door de terugtrekking of beëindiging van het
rechtenbeheer onaangetast blijven.
Achtste lid
Uit artikel 2a, achtste lid, volgt de verplichting voor collectieve beheersorganisaties nieuwe rechthebbenden voorafgaand aan de toestemming
voor het beheer van hun recht te informeren over hun rechten beschreven
in artikel 2a, tweede lid tot en met het zevende lid, en de voorwaarden
verbonden aan de uitoefening van de rechten beschreven in het derde lid.
De collectieve beheersorganisatie dient bestaande rechthebbenden
uiterlijk op 10 oktober 2016 te informeren over hun rechten op grond van
deze leden van artikel 2a. Overweging 19 preciseert dat deze informatie
via de internetpagina van de collectieve beheersorganisatie kan worden
verschaft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

22

Artikel 2b
Het nieuwe artikel 2b implementeert artikel 6 van de richtlijn. Dit artikel
stelt eisen aan de lidmaatschapsregels in de statuten en lidmaatschapsvoorwaarden van collectieve beheersorganisaties, voor zover zij als een
vereniging zijn georganiseerd. Collectieve beheersorganisaties die als
stichting zijn georganiseerd, hebben geen leden (artikel 2:285 BW). Dit
betekent dat de bepalingen uit deze richtlijn die betrekking hebben op
leden niet van toepassing zijn op stichtingen, tenzij dit uitdrukkelijk is
aangegeven. Deze richtlijn verplicht collectieve beheersorganisaties niet
om een bepaalde rechtsvorm aan te nemen (overweging 14). De eisen, die
in dit artikel aan de statuten van verenigingen worden gesteld, zijn
aanvullend aan de algemene eisen voor statuten van verenigingen. Deze
eisen zijn in artikel 2:27 BW beschreven.
Eerste lid
Artikel 2b, eerste lid, implementeert artikel 6, eerste lid, van de richtlijn en
bepaalt dat het College erop toeziet dat collectieve beheersorganisaties
voldoen aan de in het tweede tot en met zesde lid vastgestelde regels ten
aanzien van het lidmaatschap van een collectieve beheersorganisatie. Op
basis van artikel 3 van de Wet toezicht zal voor een statutenwijziging de
voorafgaande goedkeuring van het College noodzakelijk zijn. Eventuele
statutenwijzigingen naar aanleiding van de implementatie van de richtlijn
moeten voor de inwerkingtreding van de implementatiewet zijn
voorgelegd aan het College.
Tweede lid
Artikel 2b, tweede lid, implementeert artikel 6, tweede lid, eerste en
tweede zin van de richtlijn. Daarin is opgenomen dat collectieve beheersorganisaties verplicht zijn leden te accepteren als zij voldoen aan de
vereisten van lidmaatschap, ook wanneer het andere entiteiten betreft die
rechthebbenden vertegenwoordigen. Deze vereisten moeten gebaseerd
zijn op objectieve en non-discriminatoire criteria en dienen in de statuten
te worden vermeld. Deze criteria mogen collectieve of onafhankelijke
beheersorganisaties niet verplichten leden te aanvaarden als het beheer
van hun rechten, rechtencategorieën of soorten werk buiten hun
werkterrein valt. Deze richtlijn vereist niet dat een specifiek orgaan over de
toelating van leden tot de vereniging beslist. De hoofdregel is dat het
bestuur beslist, tenzij een ander orgaan in de statuten hiertoe bevoegd is
verklaard (artikel 2:52 BW). In een brief aan de Eerste Kamer heeft de
Commissie aangegeven dat de uitleg van objectieve en non-discriminatoire criteria, aldus moet worden begrepen dat collectieve beheersorganisaties slechts lidmaatschapscriteria mogen vaststellen die geen
onderscheid maken tussen rechthebbenden. Criteria zoals nationaliteit of
woonplaats van de rechthebbenden zouden als niet-objectief worden
beschouwd. Anderzijds zou een rechtenbeheerder alleen rechthebbenden
mogen vertegenwoordigen die houder zijn van rechten in zijn eigen
domein, zodat een rechtenbeheerder die auteurs vertegenwoordigt niet
kan worden gedwongen om uitvoerders als leden te aanvaarden
(Kamerstukken I, 2012/2013, 33 444, C, p.2). De verplichting tot het
vaststellen van objectieve en non-discriminatoire criteria voor lidmaatschap van een collectieve beheersorganisatie, geldt onder meer ten
aanzien van uitgevers die op grond van een overeenkomst over de
exploitatie van rechten recht hebben op een deel van de inkomsten uit de
door collectieve beheersorganisaties beheerde rechten en recht hebben
op deze inkomsten te innen. Deze verplichting is niet van toepassing op
leden die niet in de Europese Unie gevestigd zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

23

Artikel 6, tweede lid, tweede zin, van de richtlijn is niet geïmplementeerd
omdat artikel 2p (artikel 21 richtlijn) al een algemene openbaarmakingsverplichting bevat voor statuten en lidmaatschapsvoorwaarden. Een
soortgelijke openbaarmakingsverplichting volgt ook uit het huidige artikel
2a, tweede lid, onderdeel (iii), van de Wet toezicht, dat door dit
wetsvoorstel wordt geschrapt.
Derde lid
Artikel 2b, derde lid, implementeert artikel 6, derde lid, van de richtlijn en
bepaalt dat een collectieve beheersorganisatie een rechthebbende een
duidelijke uitleg verschaft van de gronden waarop zij een rechthebbende
als lid heeft geweigerd. Een geweigerde rechthebbende heeft vervolgens
de mogelijkheid om hierover te klagen bij de interne geschillencommissie
van de collectieve beheersorganisatie of de mogelijkheid hiervoor de
rechter aan te zoeken, in het geval hij zich niet in de redenen voor
weigering kan vinden.
Vierde lid
Artikel 2b, vierde lid, implementeert artikel 6, derde lid, van de richtlijn. In
dit artikellid is opgenomen dat de statuten van een collectieve beheersorganisatie voorzien in passende en doeltreffende mechanismen voor
deelname van leden aan het besluitvormingsproces van de organisatie en
dat de vertegenwoordiging van de verschillende categorieën in het
besluitvormingsproces billijk en evenwichtig is. Dit betekent dat bij de
inrichting van het besluitvormingsproces rekening moet worden
gehouden met de verschillende groepen rechthebbenden binnen de
collectieve beheersorganisatie. Er moet worden voorkomen dat de
inrichting van het besluitvormingsproces ertoe leidt dat één bepaalde
groep rechthebbenden in de praktijk altijd een doorslaggevende stem
heeft.
Vijfde lid
Artikel 2b, vijfde lid zorgt voor implementatie van artikel 6, vierde lid van
de richtlijn. Dit bevat de verplichting voor collectieve beheersorganisaties
om in hun statuten op te nemen dat zij hun leden in de gelegenheid
stellen om op elektronische wijze met hen te communiceren, bijvoorbeeld
door middel van e-mail. Dit geldt onder meer ten behoeve van de
uitoefening van lidmaatschapsrechten. Dit betekent dat leden van een
collectieve beheersorganisatie in ieder geval in de gelegenheid moeten
worden gesteld per e-mail met de collectieve beheersorganisatie te
communiceren. Ook moeten ze in de gelegenheid worden gesteld hun
stem voorafgaand aan de vergadering per e-mail uit te kunnen brengen.
Dit artikel gaat daarmee verder dan artikel 2:38, lid 6, BW dat verenigingen
slechts de mogelijkheid geeft om in de statuten te bepalen dat het
stemrecht kan worden uitgeoefend door middel van een elektronisch
communicatiemiddel.
Zesde lid
Artikel 2b, zesde lid implementeert artikel 6, vijfde lid, van de richtlijn. Dit
bepaalt dat een collectieve beheersorganisatie een register bijhoudt van
zijn leden en dit regelmatig actualiseert. De door een collectieve beheersorganisatie bijgehouden gegevens moeten het mogelijk maken de leden
en rechthebbenden van wie de organisatie de rechten op grond van de
machtigingen van deze rechthebbenden vertegenwoordigt, te identificeren en te lokaliseren (overweging 20). Dit is noodzakelijk om te komen
tot een zorgvuldige uitbetaling van geïnde gelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

24

Artikel 2c
Artikel 2c implementeert artikel 7 van de richtlijn. Dit artikel strekt tot
bescherming van rechthebbenden, van wie de rechten rechtstreeks door
een collectieve beheersorganisatie worden vertegenwoordigd maar die
niet aan de lidmaatschapscriteria voldoen. Een voorbeeld is rechthebbenden die hun rechten laten beheren door een stichting. Een stichting
kent geen leden, dus geeft deze rechthebbenden ook geen inspraak op de
besluitvorming. De richtlijn verklaart een aantal bepalingen van overeenkomstige toepassing op dit soort rechthebbenden en geeft lidstaten de
keuze om deze rechthebbenden ook rechten te verlenen om deel te nemen
aan het besluitvormingsproces van een collectieve beheersorganisatie.
Artikel 2c verplicht collectieve beheersorganisatie daarom aangeslotenen
in de gelegenheid te stellen om op elektronische wijze met zijn te
communiceren (artikel 2b, vijfde lid). Daarnaast is de collectieve beheersorganisatie verplicht om aangesloten rechthebbenden informatie te
verstrekken over de rechten die zij beheert en de grondgebieden waarvoor
zij die rechten beheert (artikel 2o). Wanneer een collectieve beheersorganisatie met aangeslotenen zich aansluit bij een hub, dient zij de aangeslotenen eveneens te informeren over de belangrijkste bepalingen van de
overeenkomst met de hub (artikel 5g, tweede lid). Dit artikel ziet op de
zogenoemde «tag-on». Dit is het systeem, waarbij een collectieve
beheersorganisaties door middel van een vertegenwoordigingsovereenkomst een andere collectieve beheerorganisatie («hub») belast
met de verlening van multiterritoriale licenties voor de onlinerechten
inzake muziekwerken in zijn eigen muziekrepertoire. Hiermee wordt het
ook voor kleinere collectieve beheersorganisaties mogelijk om een
multiterritoriale licentie af te geven voor onlinerechten inzake muziekwerken uit hun repertoire.
Ten slotte moeten aangesloten de mogelijkheid krijgen om een klacht in te
dienen bij de collectieve beheersorganisatie (artikel 22). Er is geen gebruik
gemaakt van de mogelijkheid om nog aanvullende bepalingen van
overeenkomstige toepassing te verklaren op deze rechthebbenden. Reden
hiervoor is dat dit al te zeer zou indruisen tegen de wijze waarop de
rechtspersoon stichting is ingericht. De stichting onderscheidt zich nu juist
van een vereniging doordat zij geen leden kent (artikel 2:185, lid 2 BW).
Artikel 2d
Artikel 2d vormt de implementatie van artikel 8 van de richtlijn. Dit artikel
bepaalt over welke bevoegdheden de algemene ledenvergadering van
een collectieve beheersorganisatie in ieder geval moet beschikken.
Sommige collectieve beheersorganisaties beschikken vanwege hun
rechtsvorm niet over leden, noch over een algemene ledenvergadering.
Dit is het geval wanneer een collectieve beheersorganisatie als stichting
opereert (artikel 2:285, lid 2, BW). De voorgeschreven bevoegdheden van
de ledenvergadering worden in dat specifieke geval zoveel mogelijk
uitgeoefend door het orgaan dat met het toezicht is belast (artikel 2d, elfde
lid). Collectieve beheersorganisaties moeten handelen in het beste
gezamenlijke belang van de door hen vertegenwoordigde rechthebbenden. Bovendien moet de vertegenwoordiging van de verschillende
categorieën leden die rechthebbenden vertegenwoordigen, zoals
bijvoorbeeld producenten en uitvoerenden, in het besluitvormingsproces
evenwichtig en billijk te zijn (overweging 22).
Eerste lid
Artikel 2d, eerste lid, bepaalt dat het College erop toeziet dat de algemene
ledenvergadering wordt gehouden volgens de bepalingen van artikel 2d.
Op basis van artikel 5, tweede lid, Wet toezicht heeft het College thans al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

25

de mogelijkheid om algemene ledenvergaderingen bij te wonen, waarbij
tevens kan worden geverifieerd of de vergadering is gehouden conform
het bepaalde in artikel 2d. Besluiten genomen in strijd met deze
voorschriften kunnen nietig of vernietigbaar zijn (artikel 2:14 juncto artikel
2:15 BW).
Tweede lid
Artikel 2d, tweede lid, zet artikel 8, tweede lid, van de richtlijn om in
nationaal recht. Dit lid bepaalt dat in de statuten van een collectieve
beheersorganisatie een bepaling wordt opgenomen dat de algemene
ledenvergadering ten minste éénmaal per jaar bijeengeroepen wordt. Dit
artikellid geeft geen specifieke voorschriften over de oproeping en de
bevoegdheid tot oproeping. Hiervoor blijven de specifieke vereisten uit
artikel 2:41 BW gelden. Op basis van artikel 2:41, lid 1, BW is het bestuur
bevoegd tot bijeenroeping. Deze bevoegdheid kan op basis van de
statuten ook aan een ander orgaan worden verleend. Op schriftelijk
verzoek kan het bestuur door een groep leden worden verplicht de
vergadering bijeen te roepen, mits deze groep minimaal de omvang heeft
van een tiende gedeelte van de stemmen in de algemene vergadering of
van een geringer deel wanneer dit in de statuten is geregeld (artikel 2:41,
lid 2, BW). Uit artikel 2b, vijfde lid, volgt dat de communicatie over de
bijeenroeping eveneens elektronisch moet geschieden. Artikel 2d, elfde
lid, verklaart dit artikel van overeenkomstige toepassing op het orgaan dat
met het toezicht is belast, ingeval een collectieve beheersorganisatie
vanwege zijn rechtsvorm geen algemene vergadering kent. Dit is het
geval bij stichtingen. Dit betekent dat het orgaan dat met het toezicht is
belast ook minimaal eenmaal per jaar bijeengeroepen moet worden. Het
Burgerlijk Wetboek bevat op dit moment geen specifieke vereisten voor de
bijeenroeping van het orgaan dat met het toezicht is belast van stichtingen, zodat de invulling van deze verplichting via de statuten kan
plaatsvinden.
Derde lid
Artikel 2d, derde lid, implementeert artikel 8, derde lid. Deels zijn de
bevoegdheden van de algemene vergadering uit artikel 8, derde lid, in
overeenstemming zijn met het bepaalde in artikel 2:42 BW. Dit artikel geeft
daarnaast aanvullende voorschriften met betrekking tot de termijn voor
oproeping en de wijze waarop inzage in de voorgestelde statutenwijziging
moet worden gegeven. Alleen voor zover de lidmaatschapsvoorwaarden
geen onderdeel uitmaken van de statuten, is een specifieke regeling in dit
wetsvoorstel opgenomen. Artikel 2:43 BW geeft regels over de wijze
waarop de algemene vergadering over een statutenwijziging kan
beslissen en over de openbaarmaking van deze statutenwijziging. Dit
laatste kan door middel van een afschrift ten kantore van het handelsregister.
Artikel 2d, elfde lid, verklaart artikel 2d, derde lid, van overeenkomstige
toepassing op het orgaan dat met het toezicht is belast, ingeval een
collectieve beheersorganisatie vanwege zijn rechtsvorm geen algemene
vergadering kent, zoals het geval is bij stichtingen. De bepalingen uit de
richtlijn zijn daarmee een aanvulling op de bestaande mogelijkheid voor
stichtingen in artikel 2:293 BW om organen de mogelijkheid te geven te
beslissen over een statutenwijziging, wanneer de statuten daartoe de
mogelijkheid openen en is daarom opgenomen in dit artikellid.
Vierde lid
Artikel 2d, vierde lid, implementeert artikel 8, vierde lid, van de richtlijn,
eerste deel van de zin. Dit artikel regelt dat de algemene vergadering kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

26

beslissen over de benoeming en het ontslag van een bestuurder. Het
betreft de benoeming van de statutair bestuurder. Het is afhankelijk van
de inrichting van de governance van de collectieve beheersorganisatie of
deze bestuurder ook met de dagelijkse leiding is belast. De bestuurder van
een collectieve beheersorganisatie moet door de algemene vergadering
zelf worden benoemd en hiervan kan niet in de statuten worden
afgeweken. De algemene regeling in het Burgerlijk Wetboek kent thans
wel de mogelijkheid om de benoeming anders te regelen (artikel 2:37, lid
2, BW).
Implementatie van de richtlijn heeft tot gevolg dat de statuten van
collectieve beheersorganisaties niet meer kunnen bepalen dat één of meer
bestuursleden door anderen dan de leden worden benoemd (artikel 2:37,
lid 2, BW). Een bestuurder van een collectieve beheersorganisatie kan als
gevolg van deze richtlijn evenmin buiten de vergadering worden
benoemd (artikel 2:37, lid 5, BW). Deze bepalingen staan er niet aan in de
weg dat de algemene ledenvergadering deze bevoegdheden delegeert
aan het orgaan dat met de toezichtfunctie is belast (artikel 2d, zevende
lid). Ingeval een collectieve beheersorganisatie niet over een algemene
vergadering beschikt, bepaalt artikel 2d, elfde lid, dat deze bevoegdheid
ook kan toevallen aan het orgaan dat met het toezicht is belast. De
algemene regeling voor stichtingen in het Burgerlijk Wetboek staat niet in
de weg aan de benoeming van bestuurders van een stichting, door het
toezichthoudend orgaan.
Uit artikel 2:37, lid 6, BW volgt dat wanneer de algemene vergadering een
bestuurder heeft benoemd, zij eveneens bevoegd is tot ontslag en
schorsing van deze bestuurder. De regeling in de richtlijn beperkt zich tot
de benoeming en het ontslag van bestuurders. Dit staat niet in de weg aan
de algemene regeling uit artikel 2:37, lid 6, BW die bepaalt dat in dat geval
de algemene vergadering eveneens het bevoegde orgaan is voor de
schorsing van deze bestuurder. De regeling uit de richtlijn staat er
eveneens niet aan in de weg dat de rechtbank mede bevoegd blijft om
bestuurders van stichtingen te schorsen of te ontheffen uit hun functie
(artikel 2:298 BW).
Vijfde lid
Artikel 2d, vijfde lid, implementeert artikel 8, vierde lid, tweede deel van
de zin van de richtlijn en betreft de bevoegdheid tot goedkeuring van de
beloning en andere emolumenten van bestuurders. Artikel 8, vierde lid,
bevat geen regeling ten aanzien van de hoogte van de vergoeding. De
wijze waarop de beloning wordt vastgesteld en de hoogte daarvan, kan
nader door het bestuur of een ander orgaan van een collectieve beheersorganisatie worden ingevuld, met inachtneming van de eisen, die artikel
25a Wet toezicht hier aan stelt. De bevoegdheid tot goedkeuring van de
beloning en andere emolumenten van bestuurders kan door de algemene
vergadering worden gedelegeerd aan het orgaan dat met de toezichtfunctie is belast (artikel 2d, zevende lid). Ingeval een collectieve beheersorganisatie niet over een algemene vergadering beschikt, bepaalt artikel 2d,
elfde lid, dat deze bevoegdheid ook kan toevallen aan het orgaan dat met
het toezicht is belast.
Zesde lid
Artikel 2d, zesde lid, implementeert artikel 8, vijfde lid, van de richtlijn. Dit
artikellid regelt dat de algemene ledenvergadering ten minste kan
beslissen over het algemene beleid inzake de verdeling van aan rechthebbenden verschuldigde bedragen (onderdeel a), het algemene beleid
inzake het gebruik van onverdeelde bedragen (onderdeel b), het algemene
beleggingsbeleid ten aanzien van rechteninkomsten en inkomsten uit de
belegging van rechteninkomsten (onderdeel c) en het algemene beleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

27

betreffende inhoudingen op rechteninkomsten en op inkomsten uit de
belegging van rechteninkomsten (onderdeel d). Daarnaast dient de
algemene vergadering eveneens te besluiten over de verdeling van
gelden die wel geïnd zijn, maar waarvoor geen rechthebbenden zijn
gevonden (onderdeel e).
Ten slotte zal de algemene ledenvergadering moeten besluiten over een
aantal andere specifieke besluiten van een collectieve beheersorganisatie.
Dit betreft het risicobeheerbeleid, de goedkeuring van de verkrijging,
vervreemding of bezwaring van registergoederen (artikel 2d, zesde lid,
onderdeel f en g). Hetzelfde geldt voor de goedkeuring van het opnemen
van leningen, het verstrekken van leningen en het verstrekken van
zekerheden voor leningen (artikel 2d, onderdeel i). Dit betekent, net als bij
de vervreemding, bezwaring, en verkrijging van registergoederen, een
afwijking van de algemene regeling uit artikel 2:44 BW, waarin is
opgenomen dat de statuten kunnen bepalen dat het bestuur wel over deze
bevoegdheid beschikt. De algemene regeling voor stichtingen kent een
soortgelijke bepaling (artikel 2:291 BW).
Daarnaast schrijft artikel 2d, zesde lid, onderdeel h, voor dat de algemene
vergadering eveneens mag beslissen over de goedkeuring van fusies en
samenwerkingsverbanden de oprichting van dochterondernemingen, de
overname van andere entiteiten en de verwerving van aandelen in andere
entiteiten. Dit laatste betekent dat een verkrijgende collectieve beheersorganisatie niet bij bestuursbesluit kan besluiten tot een fusie (artikel 2:331,
lid 1, BW), tenzij de collectieve beheersorganisatie deze bevoegdheid in de
statuten heeft gedelegeerd aan het toezichthoudend orgaan (artikel 2d,
zevende lid). Overigens geldt voor dit soort besluiten dat het College op
basis van artikel 5, eerste lid, onderdeel b, voorafgaand op de hoogte
moet worden gesteld. Daarnaast dienen besluiten over investeringen die
een bepaald bedrag te boven gaan eveneens voorafgaand aan het College
te worden gemeld (artikel 5, eerste lid, onderdeel a).
Artikel 2d, zesde lid, onderdeel j, implementeert artikel 8, achtste lid,
eerste deel van de zin. Dit geeft de algemene vergadering de mogelijkheid
om het jaarlijkse transparantieverslag goed te keuren. Een transparantieverslag is een jaarverslag dat behalve verplichte financiële overzichten
van passiva en activa, een resultatenrekening en een kasstroomoverzicht
eveneens informatie bevat over de rechteninkomsten en de beheerskosten, met inbegrip van de inhoudingen voor sociaal, culturele
doeleinden. Dit vormt een uitbreiding ten opzichte van de stukken die op
basis van artikel 2:48 BW ter goedkeuring aan de algemene ledenvergadering moeten worden voorgelegd. Bij collectieve beheersorganisaties
zonder algemene ledenvergadering heeft het orgaan dat met het toezicht
is belast de bevoegdheid om het jaarverslag goed te keuren. Dit is een
aanvulling ten opzichte van de algemene regeling voor stichtingen
waarbij het orgaan dat met het toezicht is belast alleen over deze
bevoegdheid beschikt voor zover de statuten deze bevoegdheid niet aan
een ander toekennen (artikel 2:300, lid 3 BW). Met de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel hebben collectieve beheersorganisaties niet meer de
mogelijkheid om deze bevoegdheid aan een ander orgaan toe te kennen
dan het orgaan dat met het toezicht is belast.
Wanneer een collectieve beheersorganisatie vanwege zijn rechtsvorm niet
beschikt over een algemene vergadering, dan worden de genoemde
bevoegdheden uit artikel 2d, zesde lid, uitgeoefend door het orgaan dat
met het toezicht is belast (artikel 2d, elfde lid). Dit kan, ingeval van een
stichting, het bestuur zijn of een apart daartoe ingesteld orgaan dat met
het toezicht is belast. De regeling uit artikel 2d, zesde lid, wijkt af van de
thans toepasselijke regeling voor stichtingen in artikel 2:291 BW, die
stichtingen niet verplicht om een regeling hierover in de statuten op te
nemen. Dit artikel bepaalt slechts dat de statuten kunnen bepalen dat het
bestuur van een stichting over de bevoegdheid kan beschikken om
registergoederen te verkrijgen, vervreemden en bezwaren als de statuten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

28

dit voorschrijven. Hetzelfde geldt voor de bevoegdheid van het bestuur tot
het aangaan van overeenkomsten waarbij de stichting medeschuldenaar
of borg is, dan wel zekerheden stelt, een bevoegdheid die momenteel in
de statuten kan worden opgenomen.
Zevende lid
Artikel 2d, zevende lid, vormt de implementatie van artikel 8, zesde lid, en
artikel 8, vierde lid, tweede paragraaf. Dit artikellid geeft de algemene
ledenvergadering de bevoegdheid bij besluit of door middel van een
bepaling in de statuten de bevoegdheid tot het nemen van de besluiten
beschreven in artikel 2d, vierde, vijfde en zesde lid, onderdeel f, g, h, en i
te delegeren aan het orgaan dat met het toezicht is belast. Dit zijn de
bevoegdheden met betrekking tot het risicobeheerbeleid (f), goedkeuring
van iedere verwerving, verkoop of bezwaren van onroerend goed (g), de
goedkeuring van fusies en samenwerkingsverbanden (h) en de
goedkeuring voor het opnemen van leningen (i). Deze bevoegdheid kan
niet worden gedelegeerd in het geval dat het besluit tot fusie krachtens
2:317 BW moet worden genomen door de algemene vergadering van een
vereniging. Alleen een verkrijgende rechtspersoon kan bij bestuursbesluit
tot fusie besluiten, tenzij de statuten anders bepalen. De richtlijn geeft
uitdrukkelijk de ruimte om deze strengere voorschriften te handhaven
(overweging 9).
Achtste lid
Artikel 2d, achtste lid implementeert artikel 8, negende lid, van de richtlijn.
Dit artikellid regelt dat ieder lid van een collectieve beheersorganisatie het
recht heeft om deel te nemen aan de algemene vergadering en daar zijn
stemrecht uit te oefenen. Een collectieve beheersorganisatie kan de
deelname aan de algemene ledenvergadering en de uitoefening van het
stemrecht tijdens deze vergadering beperken op basis van de ontvangen
bedragen of aan een lid verschuldigde bedragen, dan wel op basis van
beide criteria. Dit betekent bijvoorbeeld dat een collectieve beheersorganisatie de inspraak van leden die slechts een gering bedrag van de
collectieve beheersorganisatie ontvangen kan beperken. Ook van leden
die nog bijdragen aan de vereniging verschuldigd zijn, kunnen de
stemrechten worden beperkt.
Voorwaarde is dat deze criteria worden vastgesteld en toegepast op een
billijke en evenredige wijze. Dit betekent dat een collectieve beheersorganisatie geen onderscheid mag maken in de wijze waarop deze criteria
worden toegepast. Dit betekent eveneens dat de criteria voorafgaand
bekend moeten worden gemaakt. Daarnaast moeten deze criteria op een
redelijke manier worden toegepast. Dit betekent dat een collectieve
beheersorganisatie niet automatisch mag overgaan tot schorsing van het
stemrecht bij een lid dat in een specifiek jaar een bedrag ontvangt dat
beneden een door de collectieve beheersorganisatie vastgestelde drempel
ligt. Daarbij zal een bredere afweging moeten worden gemaakt, waarbij
bijvoorbeeld tevens kan worden gekeken of de verwachting is dat in de
aankomende jaren de drempel weer zal worden overschreden. Ingeval
een rechthebbende het niet eens is met de beperking van het stemrecht
heeft hij de mogelijkheid een klacht in te dienen bij de interne geschillencommissie of de collectieve beheersorganisatie in rechte te betrekken. De
authentieke interpretatie van deze criteria is voorbehouden aan het Hof
van Justitie van de Europese Unie.
De beperkingen worden opgenomen in de statuten van de collectieve
beheersorganisatie en worden openbaar gemaakt op basis van het
bepaalde in artikel 2n en 2p. Artikel 2n ziet op de informatie die door een
collectieve beheersorganisatie moet worden toegezonden aan andere
collectieve beheersorganisaties over het beheer van hun rechten op grond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

29

van vertegenwoordigingsovereenkomsten. Artikel 2n, onderdeel e,
preciseert dat dit, onder andere, de informatie moet betreffen die ziet op
door de algemene ledenvergadering genomen besluiten die relevant zijn
voor het beheer van rechten op grond van een vertegenwoordigingsovereenkomst. Artikel 2p ziet op de informatie die openbaar moet worden
gemaakt op de website van een collectieve beheersorganisatie. Dit betreft
onder andere de statuten, waarin een beperking van de deelname aan de
vergadering en de uitoefening van het stemrecht zullen moeten worden
opgenomen.
Artikel 8, negende lid, van de richtlijn bevat ook de mogelijkheid om de
deelname en de mogelijkheid om te stemmen te beperken op basis van de
duur van het lidmaatschap. Van deze mogelijkheid is geen gebruik
gemaakt, omdat thans bestaande algemene regeling in artikel 2:38, lid 1,
BW hiervoor niet de ruimte biedt. Deze regeling biedt wel de ruimte leden
tijdelijk te schorsen, omdat bijvoorbeeld contributie niet is betaald. Daarbij
gaat het overigens om een statutaire schorsing en niet over de dwingendrechtelijk voorgeschreven schorsing na de ontzetting (royement) uit de
vereniging (art 2:35, lid 4, BW). Deze mogelijkheid sluit aan bij de
mogelijkheid om de stemrechten te beperken op basis van ontvangen of
betaalde gelden, zoals in dit artikellid beschreven.
Negende lid
Artikel 2d, negende lid, implementeert artikel 8, tiende lid, eerste en derde
paragraaf van de richtlijn. Dit artikellid regelt dat ieder lid van een
collectieve beheersorganisatie het recht heeft om een andere persoon of
entiteit als gevolmachtigde aan te wijzen om namens hem deel te nemen
aan de algemene vergadering en aldaar zijn stem uit te brengen. De
aanwijzing is beperkt tot één vergadering en tot situaties waarin de
aanwijzing geen belangenconflict tot gevolg heeft. Dit is bijvoorbeeld het
geval wanneer een rechthebbende uit een bepaalde categorie rechthebbenden, een volmacht verleent aan een rechthebbende buiten zijn eigen
categorie. Voorts dient de gevolmachtigde te handelen conform de
instructies van het aanwijzende lid.
De ruimte die artikel 8, tiende lid, tweede paragraaf van de richtlijn biedt
om de mogelijkheid om de aanwijzing van gevolmachtigden en de
uitoefening van hun stemrecht te beperken, wordt benut. Conform de
algemene regeling voor verenigingen in artikel 2:38, lid 4, BW wordt in
artikel 2d, negende lid, verplicht dat een volmacht schriftelijk wordt
verleend. Door het wegvallen van een schriftelijkheidseis is in een later
stadium moeilijk vast te stellen onder welke voorwaarden een volmacht is
verleend. Er kunnen bewijsproblemen ontstaan die ook van belang zijn
voor de rechtsgeldigheid van de uitgebrachte stemmen.
Artikel 8, tiende lid, tweede paragraaf, wordt eveneens benut om de
volmachtverlening aan niet-leden te beperken. Artikel 8, tiende lid, eerste
en derde paragraaf, bepaalt dat aan een ieder een volmacht kan worden
gegeven, dus ook aan niet-leden. Een dergelijke onbeperkte uitbreiding
van de mogelijkheden om een volmacht te verlenen aan niet-leden is niet
proportioneel, gelet op het doel van de richtlijn om een passende en
doeltreffende deelname van rechthebbenden aan de algemene ledenvergadering mogelijk te maken.
Daarom wordt in, artikel 2d, negende lid, aangesloten bij de regeling uit
artikel 2:38, lid 3, BW, waarin is bepaald dat de statuten mogen bepalen
dat een volmacht aan een niet-lid alleen kan worden verleend voor zover
dit in de statuten is bepaald. Dit artikel staat er niet aan in de weg dat in
de statuten nadere beperkingen kunnen worden opgenomen ten aanzien
van de mogelijkheid van de categorie, waartoe leden moeten behoren om
hun stemrecht te kunnen uitoefenen (artikel 2:38, lid 4, BW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

30

Tiende lid
Artikel 2d, tiende lid, implementeert artikel 8, elfde lid, van de richtlijn. De
regeling vertoont gelijkenis met de algemene regeling uit artikel 2:39 BW,
waarbij in de statuten kan worden bepaald dat een ledenraad wordt
ingesteld. De richtlijn biedt deze mogelijkheid ook, maar stelt daarbij de
eis dat de statuten in dat geval eveneens vermelden dat de verkiezing van
deze afgevaardigden om de vier jaar plaatsvindt, en ervoor wordt
zorggedragen dat de effectieve en doeltreffende deelname aan het
besluitvormingsproces de vertegenwoordiging van de verschillende
categorieën leden in de vergadering van afgevaardigden billijk en
evenwichtig is. De bepalingen van het tweede tot en met tiende lid van
artikel 2d zijn van overeenkomstige toepassing.
Elfde lid
Artikel 2d, elfde lid, zet artikel 8, twaalfde lid om in nationaal recht. Dit
artikellid biedt de mogelijkheid om te bepalen dat een orgaan dat met het
toezicht is belast de bevoegdheden van de algemene ledenvergadering
kan uitoefenen, wanneer een collectieve beheersorganisatie vanwege zijn
rechtsvorm deze vergadering niet kent. Er is gebruik gemaakt van de
ruimte die de richtlijn biedt, omdat Nederland relatief veel collectieve
beheersorganisaties kent die in de vorm van een stichting zijn georganiseerd. Deze richtlijn heeft niet tot doel om collectieve beheersorganisaties
te dwingen om een bepaalde rechtsvorm aan te nemen (overweging 14).
De richtlijn verplicht evenmin tot het instellen van een toezichthoudend
orgaan. Afhankelijk van de organisatiestructuur van de collectieve
beheersorganisatie kan de toezichtsfunctie worden uitgeoefend door een
apart orgaan, of door sommige of alle leden van het bestuursorgaan die
geen leiding geven aan de activiteiten van de collectieve beheersorganisatie (overweging 23).
De wijze waarop het orgaan dat met het toezicht is belast deze bevoegdheid kan uitoefenen is toegelicht bij de desbetreffende bevoegdheid. Dit
betekent dat het orgaan dat met het toezicht is belast eveneens
bestuurders mag benoemen, schorsen en ontslaan. Het toezicht op de
naleving van deze bepaling is belegd bij het College op grond van het
eerste lid van dit artikel.
Twaalfde lid
Artikel 2d, twaalfde lid, implementeert artikel 8, dertiende lid. Dit artikellid
biedt de mogelijkheid om te bepalen dat de bevoegdheden van de
algemene ledenvergadering kunnen worden uitgeoefend door een
vergadering van rechthebbenden, voor zover deze bevoegdheden niet al
zijn belegd bij het orgaan dat het toezicht is belast. Er is gebruik gemaakt
van de ruimte die de richtlijn biedt, omdat Nederland collectieve beheersorganisaties kent, die vanwege hun rechtsvorm niet over een algemene
ledenvergadering beschikken, maar wel over een vergadering van
rechthebbenden kennen. In tegenstelling tot het twaalfde lid, biedt dit
artikellid de mogelijkheid om bepaalde taken te beleggen bij organen van
een stichting die geen toezichthoudende functie uitoefenen. Het toezicht
op de naleving van deze bepaling is belegd bij het College op grond van
het eerste lid van dit artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

31

Artikel 2e
Eerste lid
Artikel 2e, eerste lid, implementeert artikel 9, eerste lid, van de richtlijn dat
voorschrijft dat iedere collectieve beheersorganisatie beschikt over een
toezichtfunctie voor permanent toezicht op de activiteiten en de taakuitvoering van de personen die leiding geven aan de activiteiten van de
organisatie. Dit artikel verplicht niet tot de instelling van een separaat
orgaan dat met het toezicht is belast. De richtlijn beoogt geen wijziging te
brengen in bestaande bestuurs- en toezichtstructuren, zoals die waarin
sprake is van een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur bij de
vereniging of de stichting. Het College ziet erop toe dat collectieve
beheersorganisaties zich aan de bepalingen uit artikel 2e houden.
Tweede lid
Artikel 2e, tweede lid, implementeert artikel 9, tweede lid, van de richtlijn
en bepaalt dat de verschillende categorieën leden van een collectieve
beheersorganisatie billijk en evenwichtig zijn vertegenwoordigd in het
orgaan dat de toezichtfunctie uitoefent. Evenwichtig betekent dat de
vertegenwoordiging in het orgaan dat de toezichtsfunctie uitoefent een
voldoende afweging vormt van de betrokken categorieën rechthebbenden
binnen een collectieve beheersorganisatie. Billijk betekent dat de
vertegenwoordigers van de leden op de juiste wijze invulling geven aan
hun functie. De collectieve beheersorganisatie is niet verplicht om eigen
leden aan te wijzen, maar kan ook derden benoemen, bijvoorbeeld
vanwege hun relevante vakkennis (overweging 24)
Derde lid
Artikel 2e, derde lid, implementeert artikel 9, derde lid, van de richtlijn. Dit
artikel verplicht ieder lid van het orgaan dat de toezichtfunctie uitoefent
om jaarlijks aan de algemene ledenvergadering een individuele verklaring
inzake tegenstrijdige belangen af te leggen die de in artikel 2f bedoelde
informatie bevat. Toezichthouders van stichtingen en verenigingen
moeten zich bij de uitoefening van hun taak laten leiden door het belang
van de entiteit en de daarmee verbonden organisatie. Dit belang moeten
zij laten prevaleren boven hun eigen belang. Dit geldt evenzeer voor de
toezichthouders van collectieve beheersorganisaties. Artikel 2e, tweede
lid, schrijft voor dat toezichthouders en leidinggevenden bij collectieve
beheersorganisaties ieder jaar een tegenstrijdig belang verklaring moeten
afleggen aan de algemene vergadering. Er is sprake van een tegenstrijdig
belang wanneer een toezichthouder of een leidinggevende er belang bij
heeft dat een besluit wordt genomen dat voordelig is voor de toezichthouder maar nadelig voor de entiteit en de betrokken organisatie. Een lid
van het orgaan dat de toezicht functie uitoefent, moet op basis van artikel
2f ieder jaar aan de algemene vergadering melden wat zijn belang is bij de
collectieve beheersorganisatie (a) welke beloningen hij heeft ontvangen
van de collectieve beheersorganisatie (b), welke bedragen hij als
rechthebbende van de collectieve beheersorganisatie heeft ontvangen (c),
en of het lid feitelijke of potentiële tegenstrijdige belangen heeft die
tegenstrijdig zijn met het belang van de collectieve beheersorganisatie (d).
Deze verklaring hoeft niet te worden afgelegd, wanneer een algemene
vergadering, vanwege de rechtsvorm ontbreekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

32

Vierde lid
Artikel 2e, vierde lid, bevat een regeling ten aanzien van de bevoegdheden
van het orgaan dat de toezichtfunctie uitoefent en bepaalt tevens dat dit
orgaan periodiek bijeenkomt. Dit artikel implementeert in artikel 9, vierde
lid, van de richtlijn. De bevoegdheden van dit orgaan kunnen ten minste
bestaan uit de bevoegdheden die de algemene ledenvergadering aan dit
orgaan heeft gedelegeerd.
Vijfde lid
Artikel 2e, vijfde lid, bepaalt dat het orgaan dat met het toezicht is belast
ten minste éénmaal per jaar aan de algemene ledenvergadering verslag
uitbrengt over de uitoefening van zijn bevoegdheden. Dit artikel implementeert artikel 9, vijfde lid. Ingeval de algemene ledenvergadering,
vanwege de rechtsvorm ontbreekt, is het toezichthoudend orgaan niet
verplicht een dergelijk verslag uit te brengen. Dit hangt samen met de
rechtsvorm van een stichting. De stichting beschikt in basis alleen over
een bestuur, waardoor de verklaring niet aan een ander orgaan kan
worden afgelegd.
Artikel 2f
Artikel 2f implementeert artikel 10 van de richtlijn en bevat verplichtingen
voor leidinggevenden van collectieve beheersorganisaties. Uit
overweging 25 van de richtlijn volgt dat de verplichtingen uit dit artikel
zich richten tot de dagelijkse leiding, die niet alleen in handen van
bestuurders kan zijn, maar eveneens van managers (directie) die geen
onderdeel van het bestuur vormen.
Eerste lid
Artikel 2f, eerste lid, bepaalt dat het College erop toeziet dat een collectieve beheersorganisatie alle nodige maatregelen neemt zodat de
dagelijkse leiding van een collectieve beheersorganisatie zijn activiteiten
op solide, prudente en passende wijze kan uitvoeren met behulp van
goede administratieve en boekhoudkundige procedures en interne
controlemechanismen. Dit betekent dat een collectieve beheersorganisatie
beschikt over een goed functionerende financiële verslaglegging en dat zij
tevens beschikt over bepaalde mechanismen om risico’s in de organisatie
te signaleren. Dit kunnen financiële risico’s zijn, maar ook risico’s ten
aanzien van de uitvoering van grote projecten. Het is vervolgens aan de
dagelijkse leiding van de collectieve beheersorganisatie om een
inschatting te maken van deze risico’s en hier op een solide, passende en
prudente wijze mee om te gaan.
Tweede lid
Om redenen van goed beheer moet het leidinggevend personeel van een
collectieve beheersorganisatie onafhankelijk zijn. Dit betekent dat
collectieve beheersorganisaties procedures moeten invoeren en
toepassen ter vermijding van direct of indirecte persoonlijke belangen die
tegenstrijdig zijn met het belang van de collectieve beheersorganisatie. Bij
de implementatie van dit artikellid is aangesloten bij de omschrijving van
tegenstrijdig belang uit het Burgerlijk Wetboek (artikel 2:129 BW). Het
hanteren van deze omschrijving zorgt ervoor dat er geen verschil bestaat
in de uitleg van het begrip «tegenstrijdig belang» in het algemene
rechtspersonenrecht en het begrip, zoals opgenomen in deze wet. De
verwijzing naar alle feitelijke en potentiële tegenstrijdige belangen zoals in
de richtlijn gehanteerd, kan achterwege blijven, omdat ieder belangencon-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

33

flict voordat het feitelijk is, in ieder geval potentieel zal zijn. De collectieve
beheersorganisatie moet deze procedures op een zodanige wijze
bekendmaken dat voorkomen wordt dat een tegenstrijdig belang de
gezamenlijke belangen schaadt van de rechthebbenden die de organisatie
vertegenwoordigt.
Derde lid
Artikel 2f, derde lid, bepaalt dat personen belast met de dagelijkse leiding,
net als leden van een orgaan dat met het toezicht is belast, een jaarlijkse
individuele verklaring moeten afleggen aan de algemene ledenvergadering.
Deze verklaring bevat in ieder geval, a) ieder belang bij de collectieve
beheersorganisatie, b) iedere in het voorafgaande boekjaar van de
collectieve beheersorganisatie ontvangen beloning, in de vorm van
pensioenregelingen daaronder inbegrepen, voordelen in natura en andere
soorten voordelen, c) eventuele bedragen die zij in het voorafgaande
boekjaar als rechthebbende van de collectieve beheersorganisatie hebben
ontvangen, d) een opgave aangaande ieder feitelijk of potentieel
tegenstrijdig belang. Uit overweging 25 volgt dat een dergelijke verklaring
niet alleen jaarlijks moet worden afgelegd, maar eveneens op het moment
dat een toezichthouder of een leidinggevende zijn functie aanvaardt. Deze
verklaring hoeft niet te worden afgelegd, wanneer een algemene
vergadering, vanwege de rechtsvorm ontbreekt. Dit hangt samen met de
rechtsvorm van een stichting. De stichting beschikt in basis alleen over
een bestuur, waardoor de verklaring niet aan een ander orgaan kan
worden afgelegd.
Artikel 2g
Artikel 2g implementeert artikel 11 van de richtlijn en bevat specifieke
voorschriften voor de inning en het beheer van rechteninkomsten. Deze
voorschriften en de voorschriften uit artikel 12 en 13 van de richtlijn
vervangen de thans in de Wet toezicht opgenomen, meer algemene,
voorschriften uit artikel 2, tweede lid, onderdeel c, g en h.
Eerste lid
Artikel 2g, eerste lid, bepaalt dat het College belast is met het toezicht op
de naleving van de regels met betrekking tot het beheer van rechteninkomsten. Het College zal dit doen door erop toe te zien dat collectieve
beheersorganisaties voldoen aan de rapportageverplichtingen uit de Wet
toezicht en deze richtlijn. Daarnaast heeft het College de mogelijkheid om
aanvullend boekenonderzoek te laten door een accountant, indien zij
daarvoor gronden aanwezig acht (artikel 5, derde lid, Wet toezicht).
Tweede lid
Artikel 2g, tweede lid, implementeert artikel 11, tweede lid, en bepaalt dat
elke collectieve beheersorganisatie de rechtenkomsten zorgvuldig int en
beheert.
Derde lid
Artikel 2g, derde lid, implementeert artikel 11, derde lid, en schrijft voor
dat een collectieve beheersorganisatie in zijn boekhouding enerzijds de
rechteninkomsten en de beleggingsinkomsten (a), en anderzijds de
eventuele eigenvermogensbestanddelen en inkomsten uit dergelijke
bestanddelen, uit beheerkosten of uit overige activiteiten (b), gescheiden
registreert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

34

Vierde lid
Artikel 2g, vierde lid, zet artikel 11, vierde lid, om in nationaal recht. Dit
artikel bepaalt dat collectieve beheersorganisaties in beginsel rechteninkomsten of inkomsten uit beleggingen slechts mogen gebruiken voor
uitkeringen aan rechthebbenden. Dit kan slechts anders zijn in geval de
collectieve beheersorganisatie toestemming heeft van de algemene
ledenvergadering of het orgaan dat met het toezicht is belast voor
bepaalde inhoudingen of het gebruik van rechteninkomsten voor andere
doeleinden.
Vijfde lid
Artikel 2g, vijfde lid, implementeert artikel 11, vijfde lid. Dit bepaalt dat
een collectieve beheersorganisatie rechteninkomsten of beleggingsinkomsten belegt op de wijze die is voorgeschreven in dit artikel en door de
algemene vergadering in het algemene beleggings- en risicobeheerbeleid
dat door zijn moeten worden vastgesteld (artikel 2d, zesde lid, onderdelen
c en f). Dit artikel vervangt het nog niet in werking getreden artikel 2,
vierde lid, van de Wet toezicht. Dit artikel bepaalde dat collectieve
beheersorganisaties, direct of indirect, uitsluitend gelden uit konden
zetten in de vorm producten waarbij de hoofdsom ten minste aan het eind
van de looptijd intact is, dan wel vastrentende waarden of waardepapier
waarvoor een solvabiliteitsratio van nul procent geldt. Bij algemene
maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gegeven over de
wijze van beheer van gelden door collectieve beheersorganisaties, waarbij
in ieder geval regels worden gegeven voor het beheer van de gelden
waarvoor geen rechthebbenden gevonden zijn en de aanwending van de
gelden voor andere doeleinden dan uitkering aan de rechthebbenden. Van
gebruikmaking van deze optie is afgezien (overweging 27), vanwege
redenen die bij artikel 2 en het algemeen deel zijn toegelicht.
De algemene mogelijkheid om bij AMvB nadere regels vast te stellen blijft
behouden als «stok achter de deur». Zie hiervoor de toelichting op artikel
2, vierde lid.
Artikel 2h
Artikel 2h regelt de verplichtingen van een collectieve beheersorganisaties
met betrekking tot inhoudingen op de rechteninkomsten. Niet alle
inhoudingen zijn beheerskosten. Beheerskosten zijn slechts de bedragen
die door een collectieve beheersorganisatie in rekening worden gebracht
voor het beheer van auteursrecht en naburige rechten. Een collectieve
beheersorganisaties kan ook andere bedragen inhouden op de rechteninkomsten of de inkomsten uit beleggingen, bijvoorbeeld bedragen voor
sociaal, culturele of educatieve doeleinden. Deze laatste soort inhoudingen kunnen niet plaatsvinden, dan nadat de algemene vergadering
hiermee heeft ingestemd (overweging 28). Daarnaast zal een collectieve
beheersorganisatie transparant ten opzichte van de rechthebbende
moeten zijn over de regels die gelden met betrekking tot dit soort
inhoudingen. Dit geldt evenzeer voor beslissingen om rechteninkomsten
aan te wenden voor collectieve verdeling, zoals beurzen.
Eerste lid
Artikel 2h, eerste lid, implementeert artikel 12, eerste lid, eerste zin, van de
richtlijn en bepaalt dat het College erop toe ziet dat rechthebbenden tijdig
en correct worden geïnformeerd over de beheerskosten. Het College kan
waar nodig, op treden door middel van het geven van een aanwijzing, of
indien die niet wordt nageleefd, een last onder dwangsom of een
bestuurlijke boete (artikel 18 en 19, Wet toezicht).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

35

Tweede lid
Artikel 2h, tweede lid, implementeert artikel 12, eerste lid, tweede zin, van
de richtlijn dat bepaalt dat de lidstaten erop toezien dat collectieve
beheersorganisaties rechthebbenden voorafgaand aan het verkrijgen van
toestemming voor het beheer van diens rechten, informatie verschaffen
over de beheerskosten en andere inhoudingen op de rechteninkomsten.
Dit betekent dat een collectieve beheersorganisatie rechthebbenden
informeert over de hoogte van de beheerskosten en de andere inhoudingen op rechteninkomsten. Dit geeft een rechthebbenden een beter
beeld van het bedrag van de rechteninkomsten dat uiteindelijk voor hen
zal overblijven. Het verschaffen van deze informatie kan door publicatie
van de inhoudingen op de internetpagina van de collectieve beheersorganisatie. Een soortgelijke verplichting geldt thans al voor collectieve
beheersorganisaties op basis van het huidige artikel 2, tweede lid,
onderdeel a, onder (iv).
Derde lid
Artikel 2h, derde lid implementeert artikel 12, tweede lid, richtlijn en
bepaalt dat inhoudingen redelijk zijn en in verhouding staan tot de door
collectieve beheersorganisaties aan de rechthebbenden verleende
diensten en in voorkomend geval ook tot de sociale, culturele en
educatieve diensten die uit de inkomsten worden gefinancierd (lid 5). De
inhoudingen dienen te worden vastgesteld op basis van objectieve
criteria.
Vierde lid
Artikel 2h, vierde lid, implementeert artikel 12, derde lid, van de richtlijn
en specificeert dat de beheerskosten niet hoger mogen zijn dan de
gerechtvaardigde en gedocumenteerde kosten. De richtlijn biedt de ruimte
om deze eisen nader in te vullen (overweging 9). Daarom is in dit artikellid
een grondslag opgenomen om een drempel vast te stellen op basis van
een algemene maatregel van bestuur. Overschrijding van deze drempel
zal moeten worden toegelicht in het jaarverslag. Dit sluit aan bij de thans
toepasselijke regeling uit artikel 2, tweede lid, onder h. In het Besluit van
25 juni 2013, houdende uitvoering van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten
(Stb. 2013, 260) is bepaald dat deze drempel is vastgesteld op 15% van het
bedrag dat jaarlijks aan rechteninkomsten wordt geïnd. Dit percentage is
van toepassing op alle kosten die samenhangen met het beheren van
auteurs- en naburige rechten.
Vijfde lid
Artikel 2h, vijfde lid, implementeert artikel 12, vierde lid, van de richtlijn en
bepaalt dat wanneer een collectieve beheersorganisatie sociale, culturele
of educatieve diensten verleent die worden gefinancierd uit inhoudingen
op de rechteninkomsten of uit andere inkomsten die voortvloeien uit de
belegging van rechteninkomsten, dat dergelijke diensten geleverd worden
op grond van billijke criteria. Dit betreft in het bijzonder de toegang tot en
de omvang van de diensten. Denk bijvoorbeeld aan de toegang tot
beurzen, wanneer hiervoor collectieve middelen worden ingezet. De
collectieve beheersorganisatie zal deze beurzen moeten toekennen op
basis van billijke criteria.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

36

Artikel 2i
Artikel 2i implementeert artikel 13 van de richtlijn en regelt de verdeling
van de aan rechthebbenden verschuldigde bedragen. Artikel 2i vervangt
de thans toepasselijke regeling uit artikel 2, tweede lid, onderdeel b, onder
g.
Eerste lid
Artikel 2i, eerste lid, regelt dat het College van Toezicht erop toe ziet dat
elke collectieve beheersorganisatie bij de verdeling van de aan rechthebbenden verschuldigde bedragen de in het tweede tot en met vijfde lid
vastgestelde regels naleeft, onverminderd het bepaalde in de artikelen 2k,
vierde en vijfde lid, en artikel 5f. Voor de inhoudingen en betalingen die
op basis van een vertegenwoordigingsovereenkomst met een andere
collectieve beheersorganisatie worden verricht, gelden de specifieke
voorschriften uit artikel 2k, vierde en vijfde lid. Artikel 5f geeft specifieke
voorschriften voor de juiste en tijdige betaling van bedragen aan
rechthebbenden, die geïnd zijn voor multiterritoriale licenties voor het
online gebruik van muziekwerken. Het College kan besluiten om een
aanwijzing op te leggen, wanneer een collectieve beheersorganisatie zich
bij de verdeling en uitbetaling van gelden niet houdt aan de eisen die in
dit artikel zijn opgenomen. Ingeval een rechthebbende een individueel
geschil heeft met een collectieve beheersorganisatie over de ontvangen
gelden, dan kan hij zich wenden tot de interne geschillencommissie van
de collectieve beheersorganisatie of tot de rechter.
Tweede lid
Artikel 2i, tweede lid, implementeert artikel 13, eerste lid, tweede deel van
de eerste paragraaf, van de richtlijn en regelt dat elke collectieve
beheersorganisatie regelmatig, zorgvuldig en nauwkeurig de verschuldigde bedragen verdeelt en betaalt aan de rechthebbenden en in
overeenstemming met het in artikel 2d, zesde lid bedoelde algemene
beleid inzake de verdeling. Regelmatig betekent dat de bedragen op vaste
tijdstippen worden uitbetaald. Zorgvuldig en correct betekent dat de
collectieve beheersorganisatie zoveel mogelijk nastreeft dat elke rechthebbende de juiste bedragen ontvangt. De regels hiervoor worden vastgelegd
in het algemene beleid inzake de verdeling van gelden. Dit beleid moet
worden goedgekeurd door de algemene vergadering van een collectieve
beheersorganisatie, of het orgaan dat met het toezicht is belast, wanneer
een algemene vergadering vanwege de rechtsvorm ontbreekt.
Derde lid
Artikel 2i, derde lid, implementeert artikel 13, eerste lid, tweede paragraaf
van de richtlijn en schrijft voor dat collectieve beheerorganisaties of hun
leden, die entiteiten zijn die rechthebbenden vertegenwoordigen, geïnde
bedragen zo snel mogelijk verdelen en betalen aan rechthebbenden. De
uiterste termijn voor verdeling is negen maanden na afloop van het
boekjaar waarin de rechteninkomsten zijn ontvangen, tenzij objectieve
redenen de collectieve beheersorganisatie of, in voorkomend geval, zijn
leden ervan weerhouden deze uiterste termijn te eerbiedigen. Deze
redenen kunnen in het bijzonder verband houden met de verslaglegging
door gebruikers, de identificatie van rechten, rechthebbenden of de
afstemming van gegevens over werken en andere materie met rechthebbenden. Overweging 29 preciseert dat alleen redenen als «objectieve
redenen» kunnen kwalificeren, wanneer zij niet te wijten zijn aan de
collectieve beheersorganisatie zelf. Daarom kwalificeren omstandigheden
zoals het feit dat de rechteninkomsten voor een bepaalde tijd zijn belegd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

37

of dat betaling via meerdere opeenvolgende collectieve beheersorganisaties plaatsvindt, niet als een geldige reden voor een vertraging in de
uitbetaling. Artikel 8, zevende lid, van de richtlijn geeft de lidstaten de
mogelijkheid om nadere regels vast te stellen over de tijdige verdeling en
de identificatie van rechthebbenden wanneer er objectieve redenen zijn
voor vertraging. Gelet op de gedetailleerde voorschriften die de richtlijn
reeds geeft, is er thans voor gekozen om geen gebruik te maken van de
mogelijkheid om nadere regels vast te stellen. De regels uit de richtlijn zijn
gedetailleerder dan de thans toepasselijke bepalingen over de verdeling
van geïnde gelden onder rechthebbenden. Het huidige artikel 2, tweede
lid, onderdeel b, onder g, schrijft slechts voor dat de verdeling binnen drie
jaar moet plaatsvinden, volgend op het kalenderjaar, waarin de gelden zijn
geïnd. De nieuwe richtlijn zal daarom ook de nodige uitvoeringslasten met
zich brengen voor collectieve beheersorganisaties, en het is niet
opportuun deze lasten op voorhand te verzwaren door aanvullende eisen
te stellen.
Mocht de vaststelling en verdeling van gelden onder rechthebbenden in
de praktijk vertraging oplopen door het veelvuldig inroepen van objectieve redenen door collectieve beheersorganisaties, dan biedt artikel 2,
derde lid, de mogelijkheid om bij AMvB alsnog nadere regels vast te
stellen. Deze mogelijkheid bestond al, en de richtlijn laat deze onverlet.
Vierde lid
Artikel 2i, vierde lid, implementeert artikel 13, tweede lid, van de richtlijn.
Dit artikellid regelt dat wanneer verschuldigde bedragen niet binnen
negen maanden kunnen worden verdeeld, omdat de betrokken rechthebbenden niet geïdentificeerd of gelokaliseerd kunnen worden, deze
bedragen gescheiden geregistreerd moeten worden in de boekhouding
van de collectieve beheersorganisatie. Dit is slechts anders wanneer de
collectieve beheersorganisatie een objectieve reden heeft om de uiterste
termijn voor verdeling en betaling niet te eerbiedigen. Zie hiervoor de
toelichting op het derde lid.
Vijfde lid
Artikel 2i, vijfde lid, implementeert artikel 13, derde lid, eerste paragraaf,
van de richtlijn en schrijft voor dat de collectieve beheersorganisatie in de
zoektocht naar de rechthebbenden alle nodige maatregelen zal treffen, om
de rechthebbenden te identificeren en te lokaliseren. De collectieve
beheersorganisatie maakt, in ieder geval, uiterlijk drie maanden na het
verstrijken van de in het derde lid vermelde termijn van negen maanden,
informatie bekend over werken en andere materie waarvoor één of meer
rechthebbenden niet zijn geïdentificeerd of gelokaliseerd aan:
a) de rechthebbenden die zij vertegenwoordigt of de entiteiten die
rechthebbenden vertegenwoordigen, wanneer die entiteiten lid zijn
van de collectieve beheersorganisatie;
b) alle collectieve beheersorganisaties waarmee ze vertegenwoordigingsovereenkomsten heeft gesloten;
Zesde lid
Artikel 2i, zesde lid, implementeert artikel 13, derde lid, tweede paragraaf,
van de richtlijn en preciseert welke informatie daarbij in ieder geval
beschikbaar moet worden gemaakt. Dit betreft a) de titel van het werk of
de andere materie, b) de naam van de rechthebbende, c) de naam van de
betrokken uitgever of producent, en d) alle overige ter zake dienende
beschikbare informatie die kan helpen om de rechthebbende te identificeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

38

Zevende lid
Artikel 2i, zevende lid, implementeert artikel 13, derde lid, laatste
paragraaf, van de richtlijn en schrijft voor dat de collectieve beheerorganisatie eveneens het ledenregister en andere gemakkelijk beschikbare
registers raadpleegt. Dit kan bijvoorbeeld ook het meldpunt verweesde
werken zijn. Indien de voormelde maatregelen geen resultaat opleveren,
maakt de collectieve beheerorganisatie de informatie uit artikel 2i, zesde
lid, openbaar op zijn internetpagina. Deze openbaarmaking geschiedt
uiterlijk één jaar na het verstrijken van de periode van drie maanden,
bedoeld in het vijfde lid. Dit betekent dat een collectieve beheersorganisatie deze gegevens uiterlijk twee jaar na afloop van het boekjaar, waarin
de gelden zijn ontvangen, openbaar moet maken.
Achtste lid
Artikel 2i, achtste lid, implementeert artikel 13, vierde lid, richtlijn en
schrijft voor dat verschuldigde bedragen als onverdeeld worden
beschouwd, indien deze bedragen drie jaar na afloop van het boekjaar
waarin de inning van de rechteninkomsten heeft plaatsgevonden nog niet
kunnen worden verdeeld en mits de collectieve beheersorganisatie alle
nodige maatregelen heeft getroffen om de rechthebbenden te identificeren en te lokaliseren als bedoeld in het vijfde, zesde en zevende lid.
Negende lid
Artikel 2i, negende lid, implementeert artikel 13, vijfde lid, richtlijn en
bepaalt dat de algemene ledenvergadering van een collectieve beheerorganisatie besluit over het gebruik van de onverdeelde bedragen overeenkomstig artikel 2d, zesde lid, onderdeel b, onverminderd het recht van
rechthebbenden om dergelijke bedragen van de collectieve beheerorganisatie te vorderen binnen de termijn voor de verjaring van rechtsvorderingen. Deze termijn is vijf jaar (artikel 3:310 BW). Gelet op de verjaringstermijn strekt het tot de aanbeveling dat collectieve beheersorganisaties
wachten met de uitbetaling van onverdeelde gelden, totdat de verjaringstermijn is verstreken. Dit staat er niet aan in de weg dat de algemene
vergadering voor het verstrijken van de verjaringstermijn al besluit over
de bestemming van de onverdeelde gelden, als bedoeld in artikel 2i,
tiende lid. Op basis van het bepaalde in artikel 2d, zevende lid, kan deze
bevoegdheid door de algemene ledenvergadering ook worden belegd bij
het orgaan dat met het toezicht is belast. Ingeval een collectieve beheersorganisatie niet over een algemene vergadering beschikt, bepaalt artikel
2d, elfde lid, dat deze bevoegdheid ook kan toevallen aan het orgaan dat
met het toezicht is belast.
Tiende lid
Artikel 2i, tiende lid, implementeert artikel 13, zesde lid, richtlijn. Dit
artikellid bepaalt dat de algemene ledenvergadering het gebruik van
onverdeelde bedragen slechts mag bestemmen voor doelen die die
samenhangenmet sociale, culturele en educatieve activiteiten waarmee de
belangen van rechthebbenden worden gediend. Daarmee wordt gebruik
gemaakt van de mogelijkheid die de richtlijn biedt om het gebruik van
onverdeelde gelden te beperken. Bij onverdeelde bedragen kan de
rechthebbende niet meer worden getraceerd. Daarmee blijft eveneens
onduidelijk of de rechthebbende zich wel aangesloten heeft bij de
collectieve beheersorganisatie die de gelden bij de gebruiker heeft geïnd.
Er is geen reden om deze gelden rechtstreeks te laten uitbetalen aan de
andere rechthebbenden van een bepaalde collectieve beheersorganisatie.
Wel is redelijk deze gelden ten gunste van alle rechthebbenden te laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

39

komen. Dit kan door de besteding van deze gelden te beperken tot sociaal,
culturele, en educatieve activiteiten ten gunste van rechthebbenden. Dit
vormt bovendien een aansporing voor collectieve beheersorganisaties om
de gelden zo precies en zo snel mogelijk te verdelen. Dit laat onverlet dat
de besteding van deze gelden ook mede ten behoeve van de gebruiker
kunnen worden aangewend.
Artikel 2j
Artikel 2j implementeert artikel 14 van de richtlijn en bepaalt dat collectieve beheersorganisaties rechthebbenden, wiens rechten zij op basis van
een vertegenwoordigingsovereenkomst beheren op een gelijke wijze
behandelen als hun eigen rechthebbenden. Dit betekent bijvoorbeeld dat
de verdeling en betaling, alsmede de tarifering en de in rekening
gebrachte beheerskosten op dezelfde wijze dient plaats te vinden, tenzij
partijen uitdrukkelijk anders overeengekomen zijn (artikel 2k, tweede lid
en dit niet strijdig is met de (Europese) mededingingsregels.
Dit vormt een codificatie van de arresten van het Hof van Justitie EU
waarin is bepaald dat collectieve beheersorganisaties niet mogen
discrimineren op basis van nationaliteit (HvJ EG, zaak 7/82,
(GVL/Commissie), 2 maart 1983, Jur. 1983, blz. 483).
Artikel 2k
Artikel 2k implementeert artikel 15 van de richtlijn en bevat een regeling
voor de inhoudingen die plaatsvinden op inkomsten uit rechten die door
een collectieve beheersorganisatie worden beheerd op basis van een
vertegenwoordigingsovereenkomst.
Eerste lid
Artikel 2k, eerste lid implementeert artikel 15, eerste lid, eerste deel van de
zin en schrijft voor dat het College van Toezicht erop toeziet dat een
collectieve beheersorganisatie zich aan het bepaalde in het tweede tot en
het vijfde lid houdt.
Tweede lid
Artikel 2k, tweede lid, implementeert artikel 15, eerste lid, tweede deel van
de zin van de richtlijn en bepaalt dat een collectieve beheersorganisatie
geen andere inhoudingen doet dan inhoudingen voor beheerskosten op
de rechteninkomsten die voortvloeien uit de rechten die zij op basis van
een vertegenwoordigingsovereenkomst beheert, tenzij de vertegenwoordigde collectieve beheersorganisatieuitdrukkelijk met deze inhoudingen
heeft ingestemd. Dit betekent dat een collectieve beheersorganisatie
bijvoorbeeld geen inhoudingen mag doen voor sociaal, culturele en
educatieve doeleinden op de gelden van rechthebbenden die worden
vertegenwoordigd door een collectieve beheersorganisatie op basis van
een vertegenwoordigingsovereenkomst. Dit is slechts anders wanneer de
vertegenwoordigde collectieve beheersorganisatie uitdrukkelijk met deze
inhoudingen hebben ingestemd in de vertegenwoordigingsovereenkomst.
Derde lid
Artikel 2k, derde lid, implementeert artikel 15, tweede lid van de richtlijn
bepaalt dat een collectieve beheersorganisatie de aan andere collectieve
beheersorganisaties verschuldigde bedragen regelmatig, zorgvuldig en
correct verdeelt en betaalt. Regelmatig betekent dat de bedragen op vaste
tijdstippen worden uitbetaald. Zorgvuldig en correct betekent dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

40

collectieve beheersorganisatie zoveel mogelijk nastreeft dat elke rechthebbende de juiste bedragen ontvangt.
Vierde lid
Artikel 2k, vierde lid, implementeert artikel 15, derde lid, eerste paragraaf
van de richtlijn en bepaalt dat de verdeling en betaling van gelden die in
het kader van een vertegenwoordigingsovereenkomst zijn geïnd zo snel
mogelijk, maar uiterlijk negen maanden na afloop van het boekjaar waarin
de rechteninkomsten zijn geïnd, dienen plaats te vinden. Dit is slechts
anders wanneer objectieve redenen die in het bijzonder verband houden
met de verslaglegging door gebruikers, de identificatie van rechten,
rechthebbenden of de afstemming van gegevens over werken en andere
materie met rechthebbenden, de collectieve beheersorganisaties of in een
voorkomend zijn leden ervan weerhouden deze termijn na te leven. Dit is
in overeenstemming met de regeling voor «reguliere» rechthebbenden in
artikel 2i, derde lid.
Vijfde lid
Artikel 2k, vijfde lid, implementeert artikel 15, derde lid, tweede paragraaf
van de richtlijn en bepaalt dat de collectieve beheersorganisatie die op
basis van een vertegenwoordigingsovereenkomst de gelden van een
andere collectieve beheersorganisatie ontvangt, verplicht is deze gelden
uiterlijk zes maanden na ontvangst door te betalen aan zijn rechthebbenden. Dit is slechts anders indien objectieve redenen zich hiertegen
verzetten. Deze objectieve redenen kunnen, in het bijzonder verband
houden met de verslaglegging door gebruikers, de identificatie van
rechten, rechthebbenden of de afstemming van gegevens over werken en
andere materie met rechthebbenden. De invulling van dit begrip komt
daarmee overeen met de invulling die artikel 2i daaraan geeft ten aanzien
van de verdeling van de aan de rechthebbenden verschuldigde bedragen.
Artikel 2l
Artikel 2l implementeert artikel 16 van de richtlijn. Dit artikel heeft
betrekking op de licentieverlening aan gebruikers.
Eerste lid
Artikel 2l, eerste lid bepaalt dat collectieve beheersorganisaties en
gebruikers in goed vertrouwen onderhandelingen voeren over de
licentieverlening voor rechten en dat gebruikers en collectieve beheersorganisaties elkaar alle noodzakelijke informatie verschaffen. Het is
natuurlijk vooral aan partijen zelf om de juiste invulling te geven aan de
onderhandelingen over de licentieverlening voor rechten en de
verplichting om elkaar alle noodzakelijke informatie te verschaffen. Het
College kan handhavend optreden op het moment dat zij aanwijzingen
heeft dat het optreden van partijen of één van de partijen tot een evident
onwenselijke situatie leidt.
Dit neemt niet weg dat collectieve beheersorganisaties en gebruikers ook
de mogelijkheid hebben om hun geschil voor te leggen aan de civiele
rechter, wanneer zij van mening zijn dat het optreden van één van de
partijen in de onderhandelingen onrechtmatig jegens één van hen is
(artikel 6:162 BW) of in strijd is met de redelijkheid en billijkheid (artikel
6:248 BW). De rechter heeft in dat geval de mogelijkheid om de geschillencommissie advies te vragen over de billijkheid van de hoogte en de
toepassing van tarieven door de collectieve beheersorganisatie. Een
vergoeding die voldoet aan de criteria uit artikel 2l voor een passende
vergoeding, zal ook billijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

41

Tweede lid
Artikel 2l, tweede lid implementeert artikel 16, tweede lid van de richtlijn.
Dit artikel codificeert de bestaande rechtspraak van het Hof van Justitie
EU over de vaststelling van tarieven (Vgl. HvJ EG, zaak C-395/97,
(Tournier), Jur. 1989, blz. 2521, HvJ EG, zaak C-245/00, (NOS/SENA), Jur.
2003, blz. I-2151, HvJ EG, zaak C-52/07, (Kanal 5 and TV 4), Jur. 2008 blz.
I-9275, HvJ EG, gev. zaken C-403/08 and C-429/08, (FAPL), Jur. 2011, blz.
I-9083). Dit betekent dat de tarieven objectief en niet-discriminerend
moeten zijn en dat zij billijk moeten zijn in verhouding tot de economische
waarde van de verleende rechten in het handelsverkeer.
Er wordt een uitzondering geïntroduceerd op deze algemene uitgangspunten voor het vaststellen van tarieven voor het aanbieden van nieuwe
onlinediensten. Hierdoor zijn collectieve beheersorganisaties, wanneer ze
deelnemen aan een proef met nieuwe onlinedienstverlening, niet
gebonden aan de afgesproken tarieven in de proef. Deze flexibiliteit kan
bevorderen dat collectieve beheersorganisaties andere tarieven afspreken
met nieuwe, innovatieve dienstverleners, omdat de afgesproken tarieven
niet als precedent gelden, wanneer de dienst nog geen drie jaar voor het
publiek binnen de Unie beschikbaar is. De regels van het (Europese)
mededingingsrecht blijven onverminderd van toepassing. Dit betekent dat
collectieve beheersorganisaties deze uitzondering niet mogen aanwenden
om daarmee misbruik te maken van een, al dan niet aanwezige, machtspositie (artikel 102 VWEU en artikel 24 Mededingingswet) (overweging
32).
Het huidige artikel 25 Wet toezicht bevat een vergelijkbare norm, die de
geschillencommissie Auteursrecht hanteert bij de toetsing van de
billijkheid van de tarieven die aan gebruikers in rekening worden
gebracht. Ook deze norm vloeit voort uit de criteria die in de rechtspraak
van het Hof van Justitie EU zijn ontwikkeld. In lijn met de uitgangspunten
voor implementatie is ervoor gekozen om de toetsingscriteria voor van
artikel 25 aan te passen aan de voorwaarden, zoals deze in de richtlijn
worden gehanteerd.
Dit voorkomt dat de norm uit artikel 25 in de praktijk anders wordt
uitgelegd dan de norm die artikel 2l wordt voortgeschreven. Daarbij komt
dat artikel 2l bepaalt dat er een mogelijkheid moet zijn om voor onlinediensten af te wijken van de gangbare tarieven, zonder dat dit een
precedent vormt voor andere onlinediensten. Dit zal de geschillencommissie eveneens in zijn toetsing moeten meenemen. De opsomming van
de toetsingscriteria blijft niet-limitatief, dit laat de geschillencommissie de
ruimte om andere criteria te betrekken bij de vraag of een vergoeding
billijk is (overweging 31).
Derde lid
Artikel 2l, derde lid, implementeert artikel 16, derde lid van de richtlijn en
verplicht collectieve beheersorganisaties aanvragen van gebruikers
zonder onnodige vertraging te beantwoorden en daarbij aan te geven
welke informatie zij nodig hebben om een licentie aan te bieden. Wanneer
de relevante informatie is ontvangen biedt een collectieve beheersorganisatie de gebruiker een licentie aan of geeft hij gemotiveerd aan waarom
deze licentie zal worden geweigerd. Een gebruiker heeft de mogelijkheid
om een geschil hierover aan de geschillencommissie Auteursrecht voor te
leggen (artikel 23, eerste lid, onder a, Wet toezicht).
Vierde lid
Artikel 16, vierde lid van de richtlijn verplicht collectieve beheersorganisaties om elektronisch te communiceren met gebruikers, bijvoorbeeld ten
behoeve van de verslaglegging van het licentiegebruik. Dit betreft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

42

aanlevering van de gegevens over het gebruik van de gelicentieerde
muziekwerken door gebruikers. Dit lid is niet geïmplementeerd, omdat
een dergelijke verplichting reeds uit artikel 2b, vijfde lid voortvloeit.
Artikel 2m
Dit artikel implementeert artikel 18 van de richtlijn. Dit artikel schrijft voor
welke informatie een collectieve beheersorganisatie ten minste éénmaal
per jaar bekend moet maken aan een rechthebbende aan wie rechteninkomsten zijn toegewezen of uitbetaald. Voor zover deze informatie nog
niet werd verschaft, moet de collectieve beheersorganisatie deze
informatie voor het eerst in 2016 aan de rechthebbende verschaffen.
Eerste lid
Artikel 2m, eerste lid, implementeert artikel 18, eerste lid, van de richtlijn.
De verplichting om informatie te verschaffen aan rechthebbenden geldt
niet in geval de rechthebbenden in de collectieve beheersorganisaties
worden vertegenwoordigd door andere entiteiten. In dat geval kan de
informatie bekend worden gemaakt aan deze entiteiten (artikel 2m,
tweede lid). Hetzelfde geldt wanneer de rechten door de collectieve
beheersorganisatie worden beheerd op grond van een vertegenwoordigingsovereenkomst (artikel 2n). Er gelden eveneens aparte verplichtingen
wanneer de collectieve beheersorganisatie rapporteert in het kader van
een multiterritoriale licentie (artikel 5f). Het College houdt toezicht op de
verschaffing van deze informatie aan rechthebbenden en kan collectieve
beheersorganisaties zo nodig een aanwijzing geven of een bestuurlijke
boete of dwangsom opleggen als de verplichtingen van uit de aanwijzing
niet worden nagekomen (artikel 6 en 18 Wet toezicht).
De gegevens die moeten worden verschaft hebben betrekking op a) de
contactgegevens voor het gebruik waarvan de rechthebbende de
collectieve beheersorganisatie heeft gemachtigd, om de rechthebbende te
identificeren en te lokaliseren; b) de aan de rechthebbende toegewezen
rechteninkomsten; c) de door de collectieve beheersorganisatie aan de
rechthebbende betaalde bedragen per beheerde rechtencategorie en per
soort gebruik; d) de periode waarin het gebruik waarvoor bedragen zijn
toegewezen en betaald aan de rechthebbende, heeft plaatsgevonden,
tenzij objectieve redenen in verband met de verslaglegging door
gebruikers de collectieve beheerorganisatie ervan weerhouden deze
informatie te verstrekken; e) bedragen die zijn ingehouden met betrekking
tot beheerskosten; f) bedragen die zijn ingehouden voor andere
doeleinden dan met betrekking tot beheerskosten;g) rechteninkomsten
toegewezen aan een rechthebbende die voor enige periode onbetaald
blijven.
Tweede lid
Artikel 2m, tweede lid implementeert artikel 18, tweede lid, van de richtlijn
en bevat een regeling voor de gegevensverschaffing aan rechthebbenden
ingeval een collectieve beheersorganisatie entiteiten, zoals andere
collectieve beheersorganisaties, als lid heeft. In dat geval hoeft de
collectieve beheersorganisatie alleen de opgesomde informatie aan te
leveren aan de entiteit aan te leveren. Deze entiteit kan dan zelf de
informatie uitsplitsen naar individuele rechthebbenden.
Artikel 2n
Artikel 2n implementeert artikel 19 van de richtlijn. Dit artikel bepaalt dat
het College van Toezicht erop toeziet dat een collectieve beheersorganisatie die rechten beheert namens een andere collectieve beheersorgani-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

43

satie op basis van een vertegenwoordigingsovereenkomst, verplicht is
deze collectieve beheersorganisatie elektronisch de in artikel 19 onderdeel
a, b, c, d en e beschreven informatie te verschaffen. Dit betreft de
informatie over de bedragen die aan rechthebbenden zijn toegekend
(onderdeel a), de kosten die zijn ingehouden voor het beheer (onderdeel
b) of voor andere doeleinden (onderdeel c), als de vertegenwoordigde
collectieve beheersorganisatie hiermee heeft ingestemd. Verder moet de
collectieve beheersorganisatie informatie verschaffen over elke verleende
of geweigerde licentie die onder vertegenwoordigingsovereenkomst
(onderdeel d) valt en informatie over relevante besluiten van de algemene
ledenvergadering (onderdeel e).
Artikel 2o
Artikel 2o implementeert artikel 20 van de richtlijn. Dit artikel bevat de
verplichting dat een collectieve beheersorganisatie, op verzoek aan iedere
gebruiker en rechthebbende, elektronisch en zonder vertraging, informatie
verschaft over de rechten die zij vertegenwoordigt en voor welke
grondgebieden zij dit doet. Deze verplichting geldt ook bij een verzoek van
andere collectieve beheersorganisaties, namens wie de collectieve
beheersorganisatie de rechten beheerd. Indien het uitvoeren van dit
verzoek vanwege de reikwijdte van de activiteiten niet mogelijk is, moeten
rechthebbenden, gebruikers en andere collectieve beheersorganisatie
worden geïnformeerd over de soorten rechten die de collectieve beheersorganisatie vertegenwoordigt en voor welke grondgebieden de collectieve
beheersorganisatie dat doet. Een soortgelijke verplichting is in de Wet
toezicht reeds opgenomen in artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (iii).
Dit artikel vervangt deze verplichting. Deze verplichting zorgt ervoor dat
rechthebbenden en gebruikers inzicht krijgen in de mate van representativiteit en de legitimiteit van een collectieve beheersorganisatie. Een
verschil met de Wet toezicht is dat de verplichting tot openbaarmaking
door de omzetting van de richtlijn, slechts geldt voor zover gebruikers,
rechthebbenden en andere collectieve beheersorganisaties een daartoe
strekkend verzoek hebben gedaan. Daarbij is wel van belang dat degene
die om deze informatie verzoekt, zijn verzoek zoveel als redelijkerwijs
mogelijk is, specificeert. Wanneer een informatieverzoek betrekking heeft
op multiterritoriaal repertoire, dan stelt artikel 5c, hier nadere eisen aan.
Artikel 2p
Artikel 2p implementeert artikel 21 van de richtlijn en bepaalt dat het
College erop toeziet dat een collectieve beheersorganisatie bepaalde
informatie openbaar maakt. Dit betreft, onder andere, de statuten (a), de
lidmaatschapsvoorwaarden (b) en de standaard licentieovereenkomsten
(c). Het College kan zo nodig een aanwijzing geven of een bestuurlijke
boete of dwangsom opleggen als de verplichtingen van dit artikel niet
worden nagekomen (artikel 6 en 18 Wet toezicht).
Een soortgelijke openbaarmakingsverplichting als in dit artikel was reeds
opgenomen in artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (iii) van de Wet
toezicht. In tegenstelling tot artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (iii)
bevat artikel 21 geen regeling voor de openbaarmaking van de representativiteit en de legitimiteit van de collectieve beheersorganisatie, dan wel
de wijze waarop wel of geen vrijwaring wordt gegeven door de collectieve
beheersorganisatie voor claims van niet-vertegenwoordigde rechthebbenden. Een regeling voor vrijwaring is daarom in artikel 2p, eerste lid,
onderdeel l toegevoegd aan de lijst met informatie die openbaar moet
worden gemaakt. Een verplichting tot het geven van inzicht over de
representativiteit en de legitimiteit van een collectieve beheersorganisatie
is reeds opgenomen in artikel 2o en daarom niet toegevoegd aan de lijst
van artikel 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

44

Artikel 21 richtlijn bevat eveneens geen verplichting tot openbaarmaking
van de nevenfuncties van bestuurders, zoals opgenomen in de Wet
toezicht (artikel 2, tweede lid, onderdeel a, onder (iii)). Daarom is in artikel
2p, onderdeel d, de verplichting toegevoegd dat een collectieve beheersorganisatie niet alleen de lijst met personen openbaar maakt die de
dagelijkse leiding hebben, maar eveneens hun nevenfuncties.
Artikel 2p, tweede lid, implementeert artikel 21, tweede lid, en bepaalt dat
de in artikel 2p, eerste lid, bedoelde informatie openbaar kan worden
gemaakt door deze op de publieke internetpagina van de collectieve
beheersorganisatie te plaatsen.
Artikel 2q
Artikel 2q implementeert artikel 22 van de richtlijn. Het College heeft de
mogelijkheid om op eigen verzoek de boeken van een collectieve beheersorganisatie te laten onderzoeken om te bekijken of een collectieve beheersorganisatie voldoet aan de verplichtingen uit de wet (artikel 5, vierde lid,
Wet toezicht).
Het transparantieverslag bestaat uit een jaarverslag met daarin de
financiële informatie zoals vermeld in bijlage I, onderdeel 1 en 2, van de
richtlijn alsmede een speciaal verslag over de inhoudingen van sociaal
culturele gelden, zoals vermeld in bijlage I, onderdeel 3.
Eerste lid
Artikel 2q, eerste lid, eerste zin, bepaalt dat het College van Toezicht erop
toeziet dat elke collectieve beheersorganisatie, ongeacht zijn rechtsvorm
een jaarlijks transparantieverslag opstelt. Het College heeft de
mogelijkheid om op eigen verzoek de boeken van een collectieve
beheersorganisatie te laten onderzoeken om te bekijken of een collectieve
beheersorganisatie voldoet aan de verplichtingen uit de wet (artikel 5,
vierde lid, Wet toezicht).
Het eerste lid bepaalt dat collectieve beheersorganisaties moeten dit
verslag uiterlijk acht maanden na afloop van het boekjaar, waarop het
verslag betrekking heeft, openbaar maken.
Tweede lid
Artikel 2q, tweede lid, implementeert artikel 22, eerste lid, tweede zin en
bepaalt dat de collectieve beheersorganisatie verplicht is het jaarlijkse
transparantieverslag op zijn internetpagina beschikbaar te stellen voor
een periode van minimaal vijf jaar.
Derde lid
In de Wet toezicht is thans bepaald dat het jaarverslag en de jaarrekening
moeten worden opgesteld en openbaar worden gemaakt overeenkomstig
de eisen van Titel 9 van Boek 2 BW (Artikel 2, tweede lid, onderdeel a,
onder (i)). De eisen uit de bijlage bij de richtlijn overlappen deels met de
eisen die Titel 9 aan de jaarrekening en het jaarverslag stelt. Een deel van
de eisen, die voortvloeien uit Titel 9 kent de richtlijn echter niet. Dit is
bijvoorbeeld de eis dat een jaarrekening gedeponeerd wordt bij de het
handelsregister (art. 2:394, lid 2 BW). De richtlijn kent slechts de eis dat
het jaarverslag, uiterlijk acht maanden na afloop van het boekjaar,
openbaar moet worden gemaakt op de internetpagina.
Door de verwijzing naar Titel 9 van Boek 2 BW te schrappen, zouden deze
bepalingen niet meer toepasselijk zijn op de jaarrekeningen van collectieve beheersorganisaties. Dit is niet wenselijk, omdat dit collectieve
beheersorganisaties de mogelijkheid zou bieden een jaarrekening en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

45

jaarverslag op te stellen, die weliswaar voldoen aan de eisen uit artikel 22
en de bijlage van de richtlijn, maar die qua formaat en indeling niet
vergelijkbaar zijn met de reguliere jaarrekening en het jaarverslag van
rechtspersonen die onder het toepassingsbereik van Titel 9 vallen.
Daarom is de verwijzing naar Titel 9 thans in artikel 2q, derde lid,
opgenomen. Daarin wordt bepaalt dat een collectieve beheersorganisatie
in ieder geval een jaarverslag opstelt en openbaar maakt overeenkomstig
het bepaalde in Titel 9 van Boek 2 BW en eveneens de bij algemene
maatregel van bestuur vastgestelde informatie. In de AMvB zal worden
neergelegd, welke aanvullende verplichtingen er op basis van bijlage I
nog komen te gelden, naast de informatie uit deze bijlage, die als gevolg
van het bepaalde in Titel 9 van Boek 2 BW reeds moet worden
opgenomen in de jaarrekening en het jaarverslag. Deze verplichtingen
zullen gaan gelden voor alle collectieve beheersorganisaties, ongeacht
hun rechtsvorm.
De toepasselijkheid van Titel 9 regelt eveneens dat de algemene vergadering in elk geval de mogelijkheid moet hebben om te besluiten over de
benoeming en het ontslag van de accountant (artikel 3:393 BW). Artikel 8,
achtste lid, tweede deel van de zin, behoeft daarom geen implementatie.
Vierde lid
Artikel 2q, vierde lid, implementeert artikel 22, derde lid, en bepaalt dat
onderdeel van het jaarlijkse transparantieverslag een verslag zal zijn dat
het gebruik betreft van de ingehouden bedragen, voor sociale, culturele
en educatieve diensten, met daarin in de bij algemene maatregel van
bestuur voorgeschreven informatie. In de AMvB kan worden neergelegd,
welke informatieverplichtingen op basis van de bijlage van de richtlijn
zullen gelden.
Vijfde lid
Artikel 2q, vijfde lid, verplicht een collectieve beheersorganisatie om de
boekhoudkundige informatie te laten controleren door een externe
accountant, als bedoeld in artikel 393 van Boek 2 van het Burgerlijk
Wetboek. De boekhoudkundige informatie heeft slechts betrekking op een
beperkt aantal onderdelen van de bijlage. Deze informatie moet worden
opgenomen in het transparantieverslag.
Op basis van de bijlage zijn dit de financiële overzichten bedoeld in punt
1, onder a) van de bijlage en alle in punt 1, onder g) en h), te weten de
balans, de winst- en verliesrekening en de uitgaven voor sociale, culturele
en educatieve doeleinden en punt 2 van de bijlage bedoelde financiële
informatie voor het transparantieverslag.
Een deel van deze onderdelen moet al gecontroleerd worden op basis van
het bepaalde in Titel 9, maar dit geldt niet voor alle boekhoudkundige
informatie die in de bijlage is opgenomen. Dit betreft bijvoorbeeld het
kasstroomoverzicht in bijlage 1, onder a). Daarom is besloten dit lid uit de
richtlijn te implementeren.
Dit artikellid laat de bevoegdheid van het College om de boeken van
collectieve beheersorganisaties te onderzoeken onverlet (Artikel 5, vierde
lid, Wet toezicht).
Artikel 2r
Dit artikel bevat de thans in artikel 2, tweede lid, onderdeel b onder (i)
opgenomen bepaling ten behoeve van de vaststelling van 1-factuur. De
richtlijn bevat een dergelijke eis niet, maar in de overwegingen is
verduidelijkt dat de richtlijn zich hier evenmin tegen verzet (ov. 33).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

46

Onderdeel D
Artikel 3, eerste lid, onderdeel d, implementeert artikel 17 van de richtlijn.
Dit artikel bevat een verplichting voor collectieve beheersorganisaties om
een besluit tot vaststelling van een format door het College goed te laten
keuren. Dit format zal vervolgens door gebruikers moeten worden
gebruikt om relevante gebruiksgegevens aan te leveren bij de collectieve
beheersorganisatie. Daarnaast zal dit besluit eveneens vaststellen binnen
welk tijdsbestek relevante gebruiksgegevens moeten worden aangeleverd. Door gebruik te maken van vaste formats en termijnen voor
aanlevering kunnen collectieve beheersorganisaties aangeleverde
informatie sneller verwerken en dat is gunstig voor zowel rechthebbenden
als gebruikers. De collectieve beheersorganisaties kunnen slechts een
besluit over het format en het termijn ter goedkeuring voorleggen aan het
College nadat zij daarover advies hebben gevraagd van gebruikers. Dit
kan bijvoorbeeld in de vorm van een consultatie. Collectieve beheersorganisaties en gebruikers moeten bij het vaststellen van een formaat zoveel
mogelijk de gangbare, vrijwillige normen van de industrie in acht moeten
nemen en zullen de eisen beperkt moeten blijven tot wat redelijk en
noodzakelijk is (overweging 33). Uit overweging 33 volgt eveneens dat de
verplichting om een bepaald format te gebruiken niet kan worden
opgelegd aan natuurlijke personen en dat rekening moet worden
gehouden met de specifieke situatie van het midden- en kleinbedrijf. De
verplichtingen zullen worden opgenomen in de licentieovereenkomst die
tussen de gebruiker en de collectieve beheersorganisatie wordt gesloten.
Het College zal bij de goedkeuring van het besluit toetsen of het vastgestelde format inderdaad aan de bovengenoemde vereisten voldoet.
Wanneer het College zijn goedkeuring verleent zullen gebruikers conform
de vastgestelde format hun data moeten aanleveren. Wanneer gebruikers
de gegevens niet in de vastgestelde format aanleveren, kunnen collectieve
beheersorganisaties de kosten die samenhangen met het in kaart brengen
van het gebruik aan gebruikers doorberekenen.
Onderdeel E
Het gewijzigde artikel 5, derde lid, implementeert artikel 2, derde lid
richtlijn.
Artikel 2, derde lid, verplicht het College toezicht te houden op iedere
organisatie die taken van collectief beheer uitvoert die onder het
toepassingsbereik vallen van de Wet toezicht. Dit verduidelijkt dat toezicht
door het College onafhankelijk is van de vraag of de activiteiten worden
uitgeoefend door een collectieve beheersorganisatie zelf of door een
entiteit die rechtstreeks of indirect eigendom is of onder controle staat van
een collectieve beheersorganisatie.
Op basis van het huidige artikel 5, derde lid, Wet toezicht is een collectieve
beheersorganisatie verantwoordelijk voor de uitoefening van taken door
een derde, indien deze werkzaamheden voor een collectieve beheersorganisatie verricht. Dit geldt niet alleen in het geval deze derde rechtstreeks of
indirect eigendom is of onder controle staat van een collectieve beheersorganisatie, maar eveneens voor de gevallen waarbij hier geen sprake van
is. Titel 1 van de richtlijn geeft geen mogelijkheid om strengere
voorschriften op te nemen. Daarom is de norm uit de richtlijn letterlijk
overgenomen.
De richtlijn verzet zich niet tegen het uitbesteden van taken door een
collectieve beheersorganisatie aan een derde of tegen samenwerking
tussen verschillende collectieve beheersorganisaties bij de uitoefening
van bepaalde taken (overweging 11 en 43), mits dit niet strijdig is met de
Europese mededingingsregels in de artikelen 101 en 102 VWEU. Artikel 21
Wet toezicht geeft een specifieke bevoegdheid om bij AMvB om te
bepalen dat collectieve beheersorganisaties hun activiteiten betreffende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

47

de verdeling van vergoedingen op grond van de Aw of de Wnr geheel of
ten dele gezamenlijk uitoefenen of om de inning van vergoedingen aan
één collectieve beheersorganisatie op te dragen. Tijdens de parlementaire
behandeling in de Eerste Kamer van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties is toegezegd dat deze verplichte
samenwerking niet in werking zou treden totdat de wet zou zijn geëvalueerd of zoveel eerder als de richtlijn in werking treedt (Handelingen I,
2012–2013, nr. 19, item 8, blz. 29). Daarbij is aangegeven dat de sector
nadrukkelijk een kans zou krijgen om met zelfregulering te komen. De
sector lijkt dit signaal inmiddels te hebben opgepakt en heeft verschillende initiatieven ontplooid die het voor gebruikers makkelijker en
efficiënter maakt om licenties af te sluiten en er ervoor zorgt dat minder
kosten worden gemaakt bij de verdeling van gelden. Een voorbeeld is
mijnlicentie.nl, waar gebruikers gemakkelijk een licentie kunnen afsluiten
voor het gebruik van muziek, tv-beelden of kopieën uit boeken,
tijdschriften, kranten of andere publicaties. Gelet op het feit dat de richtlijn
niet noopt tot een heroverweging van de delegatiegrondslag, is besloten
de inwerkingtreding aan te houden tot de evaluatie van de Wet. Dit geeft
de sector de kans om de initiatieven die zijn genomen verder uit te
bouwen en nieuwe initiatieven te ontplooien. Bij de evaluatie kan dan
worden bezien of de genomen initiatieven daadwerkelijk hebben
geresulteerd in kostenvoordelen en meer gebruiksgemak voor rechthebbenden of gebruikers, of dat deze verbeteringen alsnog die via een
delegatiegrondslag moeten worden afgedwongen.
Onderdeel F
Dit artikel implementeert de bepalingen uit de richtlijn die zien op de
multiterritoriale licentieverlening voor onlinerechten inzake muziekwerken
door collectieve beheersorganisaties. Dit zijn het exclusieve reproductierecht en het recht van mededeling aan het publiek, waarin het recht van
beschikbaarstelling besloten zit (overweging 37). Onlinediensten die
alleen toegang bieden tot bladmuziek zijn uitgesloten van het toepassingsbereik van de richtlijn (overweging 40). In Nederland worden deze
rechten collectief beheerd door Buma/Stemra. Deze artikelen bevatten
verplichtingen die een aanvulling vormen op de verplichtingen die reeds
gelden voor collectieve beheersorganisaties op basis van de artikelen 2a
tot en met 2r.
Artikel 5a
Artikel 5a implementeert artikel 23 richtlijn. Het College wordt belast met
het toezicht op de collectieve beheersorganisaties die in Nederland
gevestigd zijn en zich bezighouden met de uitgifte van multiterritoriale
licenties. De bepalingen voor multiterritoriale licentiëring uit de richtlijn
gelden in Nederland voor Buma/Stemra, wanneer zij ervoor kiest om
multiterritoriale licenties uit te geven. Het College kan hierbij gebruik
maken van dezelfde handhavingsinstrumenten als de instrumenten die
zijn ter beschikking staan bij het toezicht op de naleving van de artikelen
2a tot en met 2r. Zie hiervoor de toelichting in paragraaf 3 van het
algemeen deel.
Artikel 5b
Artikel 5b implementeert artikel 24 richtlijn. Dit artikel ziet op de aanwezigheid van capaciteit bij collectieve beheersorganisaties voor de
verwerking van multiterritoriale licenties. De beschikbaarheid van
nauwkeurige en uitgebreide informatie over de muziekwerken, de
rechthebbenden en de rechten die een collectieve beheersorganisatie op
een bepaald grondgebied mag vertegenwoordigen, is van bijzonder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

48

belang voor een doeltreffend en transparant licentieproces, voor de
verwerking van de verslagen van gebruikers en de daarmee samenhangende facturatie van dienstverleners, en de verdeling van de verschuldigde bedragen. Collectieve beheersorganisaties die multiterritoriale
licenties voor muziekwerken verlenen moeten dergelijke gegevens snel en
nauwkeurig kunnen verwerken. Dit geldt onder meer voor de identificatie
van het repertoire en het toezicht op het gebruik daarvan, de facturering
van gebruikers, de inning van rechteninkomsten en de verdeling van aan
rechthebbenden verschuldigde bedragen. De databanken van collectieve
beheersorganisaties zullen aan deze eisen moeten voldoen.
Dit betekent dat collectieve beheersorganisaties die multiterritoriale
licenties willen uitgeven moeten beschikken over eigendomsinformatie
met betrekking tot de rechten die in licentie zijn gegeven, en over
gegevens die de identificatie mogelijk maken van werken, rechten en
rechthebbenden die een collectieve beheerorganisatie mag vertegenwoordigen, en van de gebieden waartoe de machtiging zich uitstrekt
(overweging 41).
Eerste lid
Artikel 5b, eerste lid, implementeert artikel 24, eerste lid, richtlijn en
preciseert dat het College bevoegd is om toezicht te houden op de
aanwezigheid van voldoende verwerkingscapaciteit bij collectieve
beheersorganisaties om op elektronisch op doeltreffende en transparante
wijze de gegevens te verwerken die noodzakelijk zijn voor het beheer van
multiterritoriale licenties. Artikel 5, tweede lid, Wet toezicht geeft het
College de mogelijkheid om dit zo nodig ten kantore van de Collectieve
beheersorganisaties te verifiëren. Het College kan zo nodig een aanwijzing
geven of een bestuurlijke boete of dwangsom opleggen als de verplichtingen van dit artikel niet worden nagekomen (artikel 6 en 18 Wet
toezicht).
Tweede lid
Artikel 5b, tweede lid, implementeert artikel 24, tweede lid, richtlijn. De
onderdelen van dit artikellid bevatten de voorwaarden waaraan een
collectieve beheersorganisatie ten minste moet voldoen om multiterritoriale licenties te kunnen uitgeven.
Onderdeel a schrijft voor dat de desbetreffende collectieve beheersorganisatie over het vermogen moet beschikken om de muziekwerken waarvoor
zij geheel of gedeeltelijk gemachtigd is tot vertegenwoordiging,
nauwkeurig te identificeren. Dit betekent dat zij van ieder muziekwerk
moet kunnen aangegeven wie de machtiging heeft verstrekt tot vertegenwoordiging en tot welke rechten deze vertegenwoordiging zich uitstrekt.
Deze rechten kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op verschillende
categorieën van gebruik (interactief of niet-interactief gebruik), alsmede
de verschillende vormen van verspreiding zoals het recht op terbeschikkingstelling ten opzichte van het recht op reproductie.
Onderdeel b schrijft voor dat deze collectieve beheersorganisatie over het
vermogen moet beschikken om voor elk betrokken grondgebied de
rechten nauwkeurig te identificeren waarvoor zij geheel of gedeeltelijk is
gemachtigd tot vertegenwoordiging. Dit betekent dat een collectieve
beheersorganisatie een overzicht zal moeten hebben van de verschillende
grondgebieden waarvoor zij is gemachtigd tot vertegenwoordiging.
Onderdeel c schrijft voor dat deze collectieve beheersorganisatie gebruik
moet maken van unieke identificatiemiddelen om rechthebbenden en
muziekwerken te identificeren, voor zover mogelijk rekening houdend met
de vrijwillige industriële normen en praktijken die zijn ontwikkeld op
internationaal niveau of op het niveau van de Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

49

Onderdeel d schrijft voor dat collectieve beheersorganisaties bij de uitgifte
van muliterritoriale licenties gebruik maken van gepaste middelen om
tijdig en doeltreffend tegenstrijdigheden te constateren en deze weg te
nemen met gegevens van andere collectieve beheersorganisaties die
multiterritoriale licenties verlenen. Uit overweging 41 van de richtlijn volgt
dat collectieve beheersorganisaties in staat moeten zijn om hun databanken zonder onnodige vertraging aan te passen en voortdurend te
actualiseren. Bovendien moet het met deze databanken ook gemakkelijker
worden om de informatie uit de databanken van collectieve beheersorganisatie af te stemmen met informatie over fonogrammen of een andere
vastlegging waarin een werk is opgenomen.
Artikel 5c
Artikel 5c implementeert artikel 25 van de richtlijn.
Eerste lid
Het eerste lid verplicht het College toezicht te houden op de verlening van
actuele informatie over het multiterritoriaal repertoire die identificatie van
het door de collectieve beheersorganisaties vertegenwoordigde onlinemuziekrepertoire mogelijk maakt. Deze informatie moet op verzoek
worden verschaft aan aanbieders van onlinediensten, rechthebbenden en
aan andere collectieve beheersorganisaties. Daarbij is wel van belang dat
degene die om deze informatie verzoekt, zijn verzoek zoveel als redelijkerwijs mogelijk is, specificeert. De verschafte informatie moet in ieder
geval a) de vertegenwoordigde muziekwerken, b) de geheel of gedeeltelijk
vertegenwoordigde rechten en c) de bestreken grondgebieden, omvatten.
Deze verplichting gaat verder dan de verplichtingen die gelden voor het
verschaffen van informatie over het offline-repertoire (artikel 2n). Het
College kan handhavend optreden wanneer er sprake is van een structureel probleem met betrekking tot het verschaffen van informatie. In een
individueel geval kan een rechthebbende een geschil aanhangig maken bij
de geschillencommissie Auteursrecht (artikel 23, lid 1, Wet toezicht).
Tweede lid
Artikel 5c, tweede lid, geeft een collectieve beheersorganisatie de
mogelijkheid om maatregelen te treffen om de juistheid en integriteit te
beschermen van de gegevens, hun hergebruik te beheren en om
commercieel gevoelige informatie te beschermen. Dit voorkomt dat
oneigenlijk gebruik wordt gemaakt van de databanken van collectieve
beheersorganisaties en de daarin verzamelde informatie.
Artikel 5d
Artikel 5d implementeert artikel 26 van de richtlijn.
Eerste lid
Artikel 5d, eerste lid, regelt de rectificatie van gegevens over rechthebbenden op online muziekwerken, die in databanken van collectieve
beheersorganisaties zijn opgenomen. De collectieve beheersorganisatie
moet voor de rectificatie van gegevens eenvoudig toegankelijke procedures vaststellen. Daarmee kunnen rechthebbenden en eventueel
aanbieders hen informeren over eventuele onjuistheden in databanken
van organisaties met betrekking tot werken waarvan zij eigenaar zijn of de
rechten bezitten. Dit betreft onder andere de gehele of gedeeltelijke
rechten en gebieden waarvoor zij de betreffende collectieve beheersorganisatie hebben gemachtigd (overweging 42 van de richtlijn).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

50

Een claim dat in de databank opgenomen informatie onjuist is, dient te
worden onderbouwd met bewijsstukken en kan worden ingediend bij een
collectieve beheersorganisatie Wanneer een claim afdoende onderbouwd
is door een rechthebbende, dan moet de collectieve beheersorganisatie
erop toezien dat de informatie in de databank zonder onnodige vertraging
wordt gewijzigd. Dit is overeenkomstig de regeling in de Wet bescherming
persoonsgegevens, die een implementatie vormt van Richtlijn 95/46/EG.
Tweede lid
Artikel 5d, tweede lid, regelt dat een collectieve beheersorganisatie die
multiterritoriale licenties uitgeeft rechthebbenden de mogelijkheid geeft
om hun repertoire elektronisch te beheren. Dit geldt ook voor rechthebbenden wiens collectieve beheersorganisatie geen gebruik heeft gemaakt
van de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij een collectieve beheersorganisatie die multiterritoriale licenties verschaft en evenmin zelf licenties
aanbiedt. Collectieve beheersorganisaties moeten daarbij zoveel mogelijk
rekening houden met de vrijwillige industriële normen of praktijken met
betrekking tot gegevensuitwisseling op internationaal niveau of op niveau
van de Europese Unie.
Derde lid
Artikel 5d, derde lid, verplicht collectieve beheersorganisatie die multiterritoriale licenties uitgeven om dezelfde mogelijkheden om informatie
elektronisch aan te leveren ter beschikking te stellen aan rechthebbenden,
wiens rechten worden beheerd op basis van een vertegenwoordigingsovereenkomst of een «tag-on», als bedoeld in artikel 5g en 5h.
Het toezicht op de naleving van deze eisen is belegd bij het College.
Artikel 5e
Artikel 5e implementeert artikel 27 van de richtlijn. Dit artikel heeft
betrekking op de juiste en tijdige verslaglegging en facturering van het
gebruik van onlinerechten inzake muziekwerken door de collectieve
beheersorganisatie die online licenties verstrekt.
Eerste lid
Artikel 5e, eerste lid, implementeert artikel 27, eerste lid, en preciseert dat
een collectieve beheersorganisatie toezicht houdt op het gebruik van
onlinerechten inzake muziekwerken door aanbieders van onlinediensten
aan wie zij een multiterritoriale licentie verstrekken.
Tweede lid
Artikel 5e, tweede lid, implementeert artikel 27, tweede lid, eerste deel van
de eerste zin, en verplicht collectieve beheersorganisatie aanbieders van
onlinediensten de mogelijkheid te bieden om op elektronische wijze
verslag te doen van het feitelijke gebruik van onlinerechten inzake
muziekwerken.
Derde lid
Artikel 5e, derde lid, implementeert artikel 27, tweede lid, tweede deel van
de eerste zin, en verplicht aanbieders van onlinediensten om nauwkeurig
verslag te doen van het feitelijke gebruik van onlinerechten inzake
muziekwerken. Dit kan in de vorm van een elektronische rapportage
waarin het gebruik is bijgehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

51

Vierde lid
Artikel 5e, vierde lid, implementeert artikel 27, tweede lid, tweede en
derde zin en verplicht collectieve beheersorganisaties daarbij ten minste
één indeling voor rapportage aanbieden, die rekening houdt met
vrijwillige industriële normen of praktijken die internationaal of op het
niveau van de Europese Unie zijn ontwikkeld. Wanneer wordt voorzien in
een elektronische vorm van rapporteren die volgens een industriële norm
is ingedeeld, dan kan een collectieve beheersorganisatie een verslag dat
in een ander format worden aangeboden weigeren.
Vijfde lid
Artikel 5e, vijfde lid, implementeert artikel 27, derde lid, en verplicht
collectieve beheersorganisaties ook facturen elektronisch te versturen.
Ook hier moet minimaal één indeling worden aangeboden, rekening
houdt met vrijwillige industriële normen of praktijken. De factuur bevat de
gegevens als bedoeld in de voorwaarden uit artikel 5b, tweede lid, om
multiterritoriale licenties te kunnen uitgeven, en het dienovereenkomstige
feitelijke gebruik. De gegevens uit artikel 5b, tweede lid zijn de gegevens
over de verkregen machtigingen en de grondgebieden waarvoor deze
machtigingen gelden. Wanneer een collectieve beheersorganisatie een
dergelijke norm hanteert kan een aanbieder de factuur niet weigeren
vanwege de gehanteerde indeling.
Zesde lid
Artikel 5e, zesde lid, implementeert artikel 27, vierde lid, en verplicht
collectieve beheersorganisaties die multiterritoriaal licentiëren om
zorgvuldig en zonder vertraging te factureren nadat het feitelijke gebruik
van een muziekwerk is gemeld, tenzij dat niet mogelijk is vanwege
redenen die zijn toe te schrijven aan de aanbieder. Dit kan bijvoorbeeld
het geval zijn wanneer de aanbieder zelf de benodigde gegevens voor de
facturering te laat heeft aangeleverd.
Zevende lid
Artikel 5e, zevende lid, implementeert artikel 27, vijfde lid, en verplicht
collectieve beheersorganisaties die multiterritoriale licenties uitgeven om
een regeling in te stellen waarmee aanbieders van onlinediensten de
juistheid van de factuur te betwisten.
Het toezicht op de naleving van deze bepaling is neergelegd bij het
College.
Artikel 5f
Artikel 5f implementeert artikel 28 richtlijn.
Eerste lid
Dit artikellid regelt dat het College erop toeziet dat een collectieve
beheersorganisatie die multiterritoriale licenties verleent aan rechthebbenden de hieruit voortvloeiende verschuldigde bedragen nauwkeurig en
zonder vertraging uitbetaalt. Dit kan slechts anders zijn, vanwege redenen
die zijn toe te schrijven aan de aanbieder van onlinediensten. Redenen die
zijn toe te schrijven aan een aanbieder zijn bijvoorbeeld het te laat
aanleveren van bepaalde gebruiksgegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

52

Tweede lid
Artikel 5f, tweede lid preciseert welke informatie een collectieve beheersorganisatie die multiterritoriale licenties verleent, moet verstrekken aan
rechthebbenden tezamen met iedere betaling.
Derde lid
Artikel 5f, derde lid, betreft een uitzondering op het bepaalde in het eerste
en het tweede lid van dit artikel. Deze uitzondering is van toepassing
wanneer een collectieve beheersorganisatie een andere collectieve
beheersorganisatie heeft belast met multiterritoriale licentieverlening voor
de onlinerechten inzake muziekwerken. In dat geval zal de lastgevende
collectieve beheersorganisatie verantwoordelijk zijn voor de verdeling van
de geïnde bedragen onder rechthebbenden. De informatie over het
gebruik en het daarbij behorende bedrag moet door de lastnemende
collectieve beheersorganisatie aan de lastgevende collectieve beheersorganisatie worden verschaft, tenzij anders is overeengekomen tussen deze
partijen.
Artikel 5g
Artikel 5g implementeert artikel 29 richtlijn. Dit artikel ziet op de
zogenoemde «tag-on». Dit is het systeem, waarbij een collectieve
beheersorganisaties door middel van een vertegenwoordigingsovereenkomst een andere collectieve beheerorganisatie («hub») belast met de
verlening van multiterritoriale licenties voor de onlinerechten inzake
muziekwerken in zijn eigen muziekrepertoire. Hiermee wordt het ook voor
kleinere collectieve beheersorganisaties mogelijk om een multiterritoriale
licentie af te geven voor onlinerechten inzake muziekwerken uit hun
repertoire.
Eerste lid
Artikel 5g, eerste lid, implementeert artikel 29, eerste lid, en regelt dat
deze overeenkomsten een niet-exclusief karakter hebben. Dit betekent dat
een collectieve beheersorganisaties met meerdere hubs vertegenwoordigingsovereenkomsten mag afsluiten. Een exclusief karakter zou de
mogelijkheid beperken voor collectieve beheersorganisaties om zich bij
meerdere hubs aan te sluiten. Dit beperkt de keuzemogelijkheid voor de
gebruiker (overweging 44).
Tweede lid
Artikel 5g, tweede lid, implementeert artikel 29, tweede lid, en verplicht de
lastgevende collectieve beheerorganisatie om zijn leden over de belangrijkste bepalingen van de vertegenwoordigingsovereenkomst te informeren. Dit betreft in ieder geval de duur van de overeenkomst en de
kosten van de door de lastnemende collectieve beheerorganisatie
geleverde diensten.
Derde lid
Artikel 5g, derde lid, implementeert artikel 29, derde lid, verplicht de
lastnemende collectieve beheerorganisatie de lastgevende collectieve
beheerorganisatie te informeren over de belangrijkste voorwaarden
waaronder de rechten van de lastgevende collectieve beheersorganisatie
in licentie worden gegeven, met inbegrip van de aard van de exploitatie,
alle bepalingen die betrekking hebben of van invloed zijn op de licentiekosten, de duur van de licentie, de boekperioden en de bestreken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

53

grondgebieden. Deze informatieverplichting is al van toepassing, voordat
de vertegenwoordigingsovereenkomst is getekend.
Artikel 5h
Artikel 5h implementeert artikel 30 richtlijn. Dit artikel verplicht een
collectieve beheersorganisatie die multiterritoriale licenties kan uitgeven
om in te stemmen met een verzoek van een collectieve beheersorganisatie die dergelijke licenties niet uitgeeft om namens deze te licentiëren.
Deze verplichting geldt slechts, voor zover de aangezochte collectieve
beheersorganisatie, al als hub functioneert voor één of meer andere
collectieve beheersorganisaties. Een collectieve beheersorganisatie hoeft
evenmin als hub te gaan functioneren wanneer zij slechts rechten
samenvoegt met het oogmerk een gezamenlijke licentie voor zowel het
recht van reproductie als het recht inzake communicatie aan het publiek
voor die werken te kunnen verlenen (overweging 46). Een collectieve
beheersorganisatie die zelf geen multiterritoriale licenties verleent inzake
de onlinerechten op muziekwerken, mag er niet van worden weerhouden
om licenties uit te geven voor het onlinerechten op muziekwerken voor
zijn eigen grondgebied (overweging 46).
Tweede lid
Artikel 5h, tweede lid, implementeert artikel 30, tweede lid, van de richtlijn
en regelt dat een aangezochte collectieve beheersorganisatie een verzoek
om aansluiting schriftelijk en zonder onnodige vertraging beantwoordt.
Derde lid
Artikel 5h, derde lid, implementeert artikel 30, derde lid, en regelt dat een
aangezochte collectieve beheersorganisatie het repertoire dat zij vertegenwoordigt op dezelfde voorwaarden zal beheren als zijn eigen repertoire.
De aangezochte collectieve beheersorganisatie heeft slechts de
mogelijkheid om kosten voor het beheer in rekening te brengen of
bepaalde kosten in rekening te brengen wanneer een verzoekende
collectieve beheersorganisatie ontoereikende of onhanteerbare informatie
verschaft. Dit zorgt ervoor dat het kleinere en minder bekend repertoire op
gelijke voorwaarden toegang heeft tot multiterritoriale licentiëring als het
grotere repertoire.
Vierde lid
Artikel 5h, vierde lid, implementeert artikel 30, vierde lid, en verplicht de
aangezochte collectieve beheersorganisatie het vertegenwoordigde
repertoire van de verzoekende collectieve beheersorganisatie op te nemen
in alle aanbiedingen die zijn doen richting afnemers.
Vijfde lid
Artikel 5h, vijfde lid, implementeert artikel 30, vijfde lid, en preciseert dat
de kosten die in rekening mogen worden gebracht aan de verzoekende
collectieve beheersorganisatie niet de kosten mogen overstijgen die de
aangezochte collectieve beheersorganisatie redelijkerwijs heeft gemaakt.
Zesde lid
Artikel 5h, zesde lid, implementeert artikel 30, zesde lid, en verplicht de
verzoekende collectieve beheersorganisatie om de aangezochte collectieve beheersorganisatie de benodigde informatie ter beschikking te
stellen voor de multiterritoriale licentiëring van zijn repertoire. In het geval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

54

deze informatie ontoereikend is of wanneer de informatie in een vorm
wordt aangeleverd die niet hanteerbeer is voor de aangezochte collectieve
beheersorganisatie, dan kan zij kosten in rekening brengen bij de
verzoekende collectieve beheersorganisatie die zij redelijkerwijs heeft
gemaakt om de verstrekte informatie bruikbaar te maken voor multiterritoriale licentiëring of om, wanneer dit niet mogelijk blijkt, bepaalde
werken uit te sluiten. Deze informatieverplichting is al van toepassing,
voordat de vertegenwoordigingsovereenkomst is getekend.
Het toezicht van het College is beperkt tot collectieve beheersorganisaties
die in Nederland gevestigd zijn en muliterritoriale licenties aanbieden. Het
College kan geen toezicht houden op hubs die in andere lidstaten van de
Europese Unie zijn gevestigd.
Artikel 5i
Artikel 5i implementeert artikel 31 richtlijn. Dit artikel geeft rechthebbenden de mogelijkheid om hun onlinerechten voor muziekwerken direct
te laten licentiëren door een collectieve beheersorganisatie die multiterritoriale licenties uitgeeft, wanneer hun eigen collectieve beheersorganisatie uiterlijk op 10 april 2017 geen multiterritoriale licenties aanbiedt en
zich niet heeft aangesloten bij een hub. Rechthebbenden kunnen hun
onlinerechten voor muziekwerken terugtrekken uit hun eigen collectieve
beheersorganisatie, zonder dat dit consequenties heeft voor de andere
onlinerechten die de collectieve beheersorganisatie namens hen beheert.
Artikel 5j
Artikel 5j implementeert artikel 32 richtlijn. Dit artikel regelt dat de
voorschriften uit deze richtlijn niet van toepassing zijn op vrijwillige
samenvoeging van rechten van collectieve beheersorganisaties voor het
verlenen van multiterritoriale licenties voor de online rechten die vereist
zijn voor een omroep die zijn radio of televisiesignaal gelijktijdig of na de
oorspronkelijke uitzending uitzendt. Hetzelfde geldt voor ondersteunend
onlinemateriaal met inbegrip van vooruitblikken, dat door de omroep is
gemaakt bij de oorspronkelijke televisie-uitzending. De uitzondering mag
niet leiden tot schending van de Europese mededingingsregels uit de
artikelen 101 en 102 VWEU.
De uitzondering 5j heeftzowel betrekking op het gelijktijdig uitzenden van
tv-uitzendingen door omroepen op het internet (simulcasting) als de
mogelijkheid om nadien de tv-uitzending te bekijken (catch-up tv) als op
ondersteunend onlinemateriaal, met inbegrip van vooruitblikken, die door
de omroep zijn gemaakt bij de oorspronkelijke televisie-uitzending. Een
voorbeeld van dit laatste is «uitzending gemist».
Onderdeel G Dit artikel wijzigt artikel 17 Wet toezicht. Dit omdat op basis
van het gewijzigde artikel 1, onderdeel c Wet toezicht de aanwijzing van
een collectieve beheersorganisatie niet meer noodzakelijk is. De voorgestelde tekst van artikel 17 vormt een implementatie van artikel 39 richtlijn.
Op basis van dit artikel is het College verplicht om de Commissie voor
10 april 2016 in kennis te stellen van de collectieve beheersorganisaties
die op zijn grondgebied actief zijn. Daarnaast heeft het College de
verplichting om de Commissie zonder onnodige vertraging in kennis te
stellen van elke wijziging in de lijst. Deze verplichting geldt niet voor
onafhankelijke beheersorganisaties die onder toezicht staan van het
College.
Onderdeel H Dit artikel implementeert de artikelen uit Titel IV van de
richtlijn. Dit betreft de artikelen 33 tot en met 38. Deze artikelen hebben
betrekking op beslechting van geschillen tussen rechthebbenden en
collectieve beheersorganisaties, tussen gebruikers en een collectieve
beheersorganisatie en tussen collectieve beheersorganisaties onderling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

55

Daarnaast bevat deze titel enkele bepalingen over de samenwerking
tussen het College en andere toezichthouders binnen de Europese Unie.
Artikel 22
Artikel 22 implementeert artikel 33 richtlijn.
Eerste lid
Artikel 22, eerste lid, verplicht collectieve beheersorganisaties een
klachtenprocedure in te richten voor hun leden en andere collectieve
beheersorganisaties, namens wie zij rechten beheren. Het College ziet
erop toe dat collectieve beheersorganisaties ook daadwerkelijk over een
deugdelijke klachtenprocedure beschikt. Klachten kunnen bijvoorbeeld
betrekking hebben op machtigingen om rechten te beheren, de beëindiging of terugtrekking van rechten, lidmaatschapsvoorwaarden, de
inning van aan rechthebbenden verschuldigde bedragen, inhoudingen en
verdelingen. De regeling uit de richtlijn sluit aan bij de reeds bestaande
verplichting uit artikel 2, tweede lid, onderdeel b, onder e van de Wet
toezicht die het College de bevoegdheid geeft om marginaal te toetsen of
collectieve beheersorganisaties beschikken over deugdelijke geschillenregelingen voor rechthebbenden en gebruikers (Kamerstukken II, 2001/2002,
27 775, nr. 3, p. 8). Daarbij kan onder andere worden getoetst of de
procedures dusdanig zijn ingericht dat ingediende klachten doeltreffend
en tijdig behandeld worden. Hoewel dit artikel slechts een verplichting
bevat voor leden van collectieve beheersorganisaties zijn collectieve
beheersorganisaties die geen leden kennen maar wel aangesloten
rechthebbenden op basis van artikel 2c eveneens verplicht een dergelijke
procedure in te richten.
De implementatie van de richtlijn verplicht collectieve beheersorganisaties
deze procedure ook open te stellen voor andere collectieve beheersorganisaties namens wie zij de rechten beheren op basis van een vertegenwoordigingsovereenkomst.
Tweede lid
Artikel 22, tweede lid, bepaalt dat een collectieve beheersorganisatie een
klacht of geschil altijd schriftelijk beantwoordt en dat iedere afwijzing van
een klacht of geschil wordt gemotiveerd.
Artikel 23
Artikel 23 implementeert artikel 34 en artikel 35, eerste lid, van de richtlijn.
Eerste lid
Artikel 23, eerste lid, implementeert artikel 34, tweede lid, van de richtlijn
en bepaalt dat Onze Minister een geschillencommissie aanwijst voor de
beslechting van geschillen tussen in Nederland gevestigde collectieve
beheersorganisaties die multiterritoriale licenties uitgeven en (a) feitelijke
en potentiële aanbieders betreffende de toepassing van artikelen 2l
(tarieven), 5c (verstrekte informatie), 5d (rectificatie gegevens in databanken) en 5e (rapportage gebruik multiterritoriale licenties), (b) één of
meer rechthebbenden betreffende de toepassing van de artikelen 5c tot en
met 5i (bepalingen met betrekking tot de uitgifte van multiterritoriale
licenties) (c) andere collectieve beheersorganisatie betreffende de
toepassing van de artikelen 5c tot en met 5h (bepalingen met betrekking
tot de uitgifte van multiterritoriale licenties). De richtlijn bepaalt niet op
welke wijze de geschillenbeslechting voor multiterritoriale licenties moet
worden georganiseerd en bepaalt evenmin welk orgaan ermee belast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

56

moet worden. Voorwaarde is wel dat de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en doeltreffendheid van de geschillenbeslechting zijn gewaarborgd (ov. 49). Vanwege de nadruk die de richtlijn legt op de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en de doeltreffendheid van de in te richten
procedure, ligt het voor de hand de bestaande geschillencommissie
Auteursrecht te belasten met deze procedure. Deze geschillencommissie
is op basis van het huidige artikel 22 Wet toezicht verantwoordelijk voor
de beslechting van geschillen tussen collectieve beheersorganisaties en
gebruikers over de hoogte en de toepassing van de in rekening gebrachte
vergoedingen. Daarmee wordt eveneens het onderscheid verhelderd met
de klachtenprocedure die bij de collectieve beheersorganisaties zelf is
belegd.
Tweede lid
Artikel 23, tweede lid, implementeert artikel 35, eerste lid, van de richtlijn.
De tekst van dit artikellid komt gedeeltelijk overeen met de tekst van het
huidige artikel 22, eerste lid, van de Wet toezicht dat reeds bepaalt dat
Onze Minister een geschillencommissie kan aanwijzen voor het
beslechten van geschillen tussen een gebruiker en een collectieve
beheersorganisatie. Op dit moment is dit de geschillencommissie
Auteursrecht.
De alternatieve geschilbeslechting uit artikel 23, tweede lid, geeft invulling
aan de mogelijkheid, die in artikel 34, eerste lid, van de richtlijn is
geboden om te bepalen dat bepaalde geschillen over de toepassing van
bepalingen die in het nationale recht zijn vastgesteld op grond van de
richtlijn voor te leggen aan een vorm van snelle, onafhankelijke en
onpartijdige procedure voor geschillenbeslechting. Het voorgelegde
geschil kan uitsluitend betrekking hebben op een geschil ten aanzien van
de hoogte en de vaststelling van de billijke vergoeding. Dit betekent dat
geschillen die betrekking hebben op bestaande licentievoorwaarden of
contractbreuk en die niet mede een geschil betreffen over de hoogte en de
vaststelling van de billijke vergoeding niet aan de geschillencommissie
kunnen worden voorgelegd.
Voor bepaalde vergoedingen wordt de vaststelling van de hoogte ervan
volgens een wettelijke systematiek vastgesteld. Dit geldt voor de
reprorecht-, leenrecht- en thuiskopievergoedingen. In die gevallen staat de
billijkheid van de hoogte van de aldus vastgestelde vergoedingen in
beginsel in algemene zin vast. Geschillen met betrekking tot de
thuiskopie- en leenrechtvergoedingen worden thans al in eerste aanleg bij
uitsluiting beslist door de rechtbank te Den Haag (artikelen 15e en 16g
Aw).
Artikel 23 laat onverlet dat geschillen over de hoogte van deze «wettelijke» vergoedingen buiten het bereik van de voorgestelde geschillenregeling vallen, zoals thans eveneens het geval is. Geschillen over de
toepassing van de reprorecht-, leenrecht- en thuiskopievergoedingen
vallen wel onder de regeling. Bij de toepassing gaat het bijvoorbeeld om
de vraag of op een bepaalde gegevensdrager het juiste thuiskopietarief is
toegepast (tariefgrondslag) of om de vraag of de facturering in het
concrete geval klopt (Kamerstukken 2008–2009, 31 766, nr. 3, p. 36).
Artikel 23 bevat geen regeling voor de beslechting van geschillen tussen
collectieve beheersorganisatie en individuele rechthebbenden of andere
collectieve beheersorganisaties, voor zover deze geen betrekking hebben
op multiterritoriale licenties. De reden hiervoor is dat geschillen tussen
rechthebbenden en collectieve beheersorganisaties of tussen collectieve
beheersorganisaties onderling, thans evenmin via de geschillencommissie Auteursrecht worden beslecht. Deze geschilbeslechting vindt
plaats via de interne geschilprocedure bij collectieve beheersorganisaties
met uniforme procedureregels en een onafhankelijk beroepsorgaan zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

57

bijvoorbeeld geregeld in het keurmerk voor collectieve beheersorganisaties van VOICE.
Derde lid
Artikel 23, derde lid, bevat het huidige artikel 22, twee lid, op basis
waarvan een besluit kan worden vastgesteld met daarin nadere regels
omtrent de samenstelling, inrichting, procedures, bekostiging, werkwijze
van en toezicht op de geschillencommissie. Een dergelijk besluit is reeds
vastgesteld op basis van het huidige artikel 22, eerste lid, waarin de
geschillencommissie Auteursrecht is aangewezen. Dit betreft het Besluit
van 25 juni 2013, houdende uitvoering van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten,
(Stb. 2013, 260). Dit besluit zal naar aanleiding van de implementatie
worden aangepast, zodat de geschillencommissie ook geschillen met
betrekking tot multiterritoriale licenties kan beslechten.
Vierde lid
Artikel 23, vierde lid, bevat het huidige artikel 23, eerste lid, dat is
aangepast met het oog op de geschilbeslechting door de geschillencommissie van geschillen tussen rechthebbenden en collectieve beheersorganisaties over multiterritoriale licenties. Deze regeling is in overeenstemming met de bepaling uit artikel 35, tweede lid, richtlijn, die
preciseert dat de regeling voor geschillenbeslechting uit de richtlijn de
mogelijkheid voor partijen onverlet moet laten om hun rechten uit te
oefenen en te verdedigen door een gerechtelijke procedure te beginnen.
Vijfde lid
Artikel 23, vijfde lid, bevat het huidige artikel 23, tweede lid.
Onderdeel I
Artikel 25 bepaalt welke criteria de geschillencommissie in ieder geval
hanteert bij het beoordelen of sprake is van een billijke vergoeding. Artikel
25 is aangepast zodat de geschillencommissie bij de toetsing van de
billijkheid van de hoogte en de toepassing van de in rekening gebrachte
tarieven in ieder geval toetst aan de criteria die zijn vastgelegd in artikel
2l, tweede lid. Dit artikellid implementeert artikel 16, tweede lid, richtlijn.
Daarin is opgenomen dat rechthebbenden een passende vergoeding
moeten ontvangen voor het gebruik van rechten en dat tarieven voor
exclusieve rechten op vergoeding billijk moeten zijn in verhouding tot
onder meer de economische waarde van het gebruik van rechten in het
handelsverkeer, gelet op de aard en reikwijdte van het gebruik van rechten
en andere materie, en in verhouding tot de economische waarde van de
door de collectieve beheersorganisatie verstrekte dienst. De opsomming
van de toetsingscriteria blijft niet-limitatief. Dit geeft de geschillencommissie de ruimte om andere criteria te betrekken bij de vraag of een
vergoeding billijk is (overweging 31).
Onderdeel J
Artikel 25b
Artikel 25b implementeert artikel 36, tweede lid, van de richtlijn. Dit
artikellid draagt de lidstaten op erop toe te zien dat een procedure bestaat
waarmee leden van collectieve beheersorganisaties, rechthebbenden,
gebruikers, collectieve beheersorganisaties en andere belanghebbenden
een toezichthouder in kennis kunnen stellen van activiteiten of omstandig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

58

heden die volgens hen een inbreuk vormen op de bepalingen in het
nationale recht die zijn vastgesteld op grond van deze richtlijn. Het eerste
lid van artikel 36 van de richtlijn behoeft geen implementatie omdat het
College reeds op basis artikel 2 Wet toezicht is aangewezen als toezichthouder.
Het College is een bestuursorgaan in de zin van artikel 1:2 Algemene wet
bestuursrecht (Awb). Dit betekent niet dat meldingen over activiteiten of
omstandigheden die een inbreuk vormen op de bepalingen die vanwege
de richtlijn in de Wet toezicht zijn geïmplementeerd, altijd kunnen worden
beschouwd als een verzoek tot handhavend optreden in de zin van de
Afdeling 4.1.1 van deze wet. Een melding wordt alleen als een verzoek tot
handhaving beschouwd wanneer de melding voldoet aan de eisen die aan
een verzoek tot handhaving in de Awb zijn gesteld. Eén van de eisen is dat
een verzoek schriftelijk moet worden ingediend (art. 4:1 Awb). Daarnaast
moet het College de mogelijkheid hebben om een handhavingsbesluit te
nemen. Dit geldt overigens ook voor meldingen over activiteiten of
omstandigheden die een inbreuk maken op bepalingen uit de Wet
toezicht, die niet uit de richtlijn voortvloeien. De toepasselijkheid van de
Awb betekent dat in de Wet toezicht geen specifieke procedure hoeft te
worden opgenomen voor de behandeling van schriftelijke verzoeken tot
handhaving. De bepaling uit artikel 36, tweede lid, kan ook zien op
signalen die bijvoorbeeld mondeling worden ingediend. Deze signalen
kunnen niet als een verzoek tot handhaving worden beschouwd.
Artikel 25b draagt het College daarom op zorg te dragen voor de
inrichting van een procedure waarmee belanghebbenden het College in
kennis kunnen stellen van signalen die volgens hen een inbreuk vormen
op de bepalingen uit deze wet. Het College zal een dergelijke procedure
openbaar moeten maken. Vanuit oogpunt van consistentie is ervoor
gekozen om deze procedure ook toegankelijk te maken voor meldingen
die voortvloeien uit schending van bepalingen van de Wet toezicht die niet
uit de richtlijn voortvloeien. Het hanteren van een dergelijk onderscheid
zou verwarrend kunnen werken voor de indiener van een melding.
Voor de invulling van het begrip belanghebbende kan worden aangesloten bij de eisen die hiervoor op basis van de Awb gelden (artikel 1:3
Awb). Als belanghebbenden moeten in ieder geval worden beschouwd,
rechthebbenden, leden van collectieve beheersorganisaties, collectieve
beheersorganisaties en gebruikers.
Artikel 25c
Artikel 25c implementeert artikel 37 van de richtlijn. Dit artikel regelt de
informatie-uitwisseling tussen het College en een aangewezen bevoegde
instantie uit een andere lidstaat die is belast met het toezicht op de
naleving van de richtlijn. Deze procedure zorgt ervoor dat de bevoegde
instanties van lidstaten elkaar wederzijds bijstand verlenen door uitwisseling van informatie om het toezicht op collectieve en onafhankelijke
beheersorganisaties te vergemakkelijken.
Eerste lid
Artikel 25c, eerste lid, regelt dat het College verplicht is onverwijld een
informatieverzoek te beantwoorden van een andere Europesen toezichthouder aangaande voor de richtlijn relevante zaken, en in het bijzonder
met betrekking tot activiteiten van collectieve beheersorganisaties die
onder toezicht van het College staan. Een dergelijk verzoek moet wel naar
behoren zijn gemotiveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

59

Tweede lid
Artikel 25c, tweede lid, verplicht het College binnen drie maanden een met
redenen omkleed antwoord te geven op een verzoek van een daartoe
aangewezen bevoegde instantie uit een andere lidstaat die van oordeel is
dat een collectieve of onafhankelijke beheerorganisatie die in een
Nederland gevestigd is maar op zijn grondgebied actief is, mogelijkerwijs
niet voldoet aan de bepalingen uit deze wet. Het College zal alleen op een
dergelijk verzoek dienen in te gaan wanneer de aangewezen bevoegde
instantie alle relevante informatie heeft doorgegeven aan het College,
eventueel vergezeld van een verzoek tot handhaving.
Derde lid
Artikel 25c, derde lid, geeft het College de mogelijkheid om een verzoek
voor te leggen aan de groep met deskundigen die door de Commissie zal
worden opgericht. Deze groep van deskundigen bestaat uit vertegenwoordigers van aangewezen bevoegde instanties uit de lidstaten. Een dergelijk
verzoek kan gelijktijdig worden ingediend met een verzoek tot informatie
of een verzoek om handhaving aan de bevoegde aangewezen instantie,
voor de gevallen conform artikel 37, tweede lid, van de richtlijn.
Artikel 25d
Dit artikel geeft aan welke artikelen uit de Wet toezicht eveneens van
toepassing zijn op onafhankelijke beheersorganisaties. Dit implementeert
artikel 2, lid 4, richtlijn. Voor onafhankelijke beheersorganisaties gelden
slechts enkele transparantievereisten (artikel 2o en 2p, eerste lid,
onderdeel a, b, c, e, f, en g, de verplichting tot alternatieve geschillenbeslechting (artikel 25b), de verplichting over de verwerking van persoonsgegevens (artikel 25e) en de verplichting om in goed vertrouwen
onderhandelingen te voeren met gebruikers (artikel 2l). Er is geen ruimte
om verdere verplichtingen van toepassing te verklaren, omdat dit deel van
de richtlijn geen ruimte geeft om strengere voorschriften vast te stellen
(overweging 9).
Artikel II
Dit artikel bevat de inwerkingtredingsbepaling. Het betreft implementatie
van bindende EU-regelgeving. Daarom is voorgesteld het wetsvoorstel op
een ander moment in werking te laten treden, dan de vaste verandermomenten. Dit is overeenkomstig aanwijzing 174 Ar, onderdeel d.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

60

III. Transponeringstabel
Artikel Richtlijn

Artikel wetsvoorstel

Beleidsruimte

Artikel 1

Geen

Artikel 3, lid c
Artikel 3, lid d
Artikel 3, lid e

Behoeft geen implementatie. Dit
artikel geeft het doel van de
richtlijn aan.
Behoeft geen implementatie,
volgt uit het toepassingsbereik
van de artikelen in de Wet
toezicht.
Behoeft geen implementatie,
volgt uit het toepassingsbereik
van de artikelen in de Wet
toezicht.
Artikel 5, derde lid.
Artikel 25d.
Artikel 1, onderdeel c.
Artikel 1, onderdeel d van de Wet
toezicht.
Artikel 1, onderdeel g.
Artikel 1, onderdeel h.
Niet geïmplementeerd.

Artikel 3, lid f

Niet geïmplementeerd.

Geen

Artikel 3, lid g

Niet geïmplementeerd

Geen

Artikel 3, lid h
Artikel 3, lid i
Artikel 3, lid j
Artikel 3, lid k
Artikel 3, lid l
Artikel 3, lid m
Artikel 3, lid n
Artikel 4

Artikel 1, onderdeel i.
Artikel 1, onderdeel j.
Artikel 1, onderdeel k.
Artikel 1, onderdeel l.
Artikel 1, onderdeel m.
Artikel 1, onderdeel n.
Artikel 1, onderdeel o.
Behoeft geen implementatie.
Komt tot uitdrukking in de
overige artikelen van de richtlijn.
Artikel 2a, eerste lid.
Artikel 2a, tweede lid.
Artikel 2a, derde lid.
Artikel 2a, vierde lid.
Artikel 2a, vijfde lid.
Artikel 2a, zesde lid.
Artikel 2a, zevende lid.
Art. 2a, achtste lid
Artikel 2b, eerste lid
Art. 2b, tweede lid
Art. 2b, derde lid
Art. 2b, vierde lid
Art. 2b, vijfde lid
Art. 2b, zesde lid
Artikel 2c
Niet geïmplementeerd.

Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Minimumharmonisatie

Artikel 2, eerste lid

Artikel 2, tweede lid

Artikel 2, derde lid
Artikel 2, vierde lid
Artikel 3, lid a
Artikel 3, lid b

Artikel 5, eerste lid
Artikel 5, tweede lid
Artikel 5, derde lid
Artikel 5, vierde lid
Artikel 5, vijfde lid
Artikel 5, zesde lid
Artikel 5, zevende lid
Artikel 5, achtste lid
Artikel 6, eerste lid
Artikel 6, tweede lid,
Artikel 6, derde lid
Artikel 6, vierde lid
Artikel 6, vijfde lid
Artikel 7, eerste lid
Artikel 7, tweede lid

Artikel 8, eerste lid
Artikel 8, tweede lid
Artikel 8, derde lid
Artikel 8, vierde lid
Artikel 8, vijfde lid
Artikel 8, zesde lid

Artikel 2d, eerste lid
Artikel 2d, tweede lid
Artikel 2d, derde lid
Artikel 2d, vierde lid
Artikel 2d, vijfde lid
Artikel 2d, zesde lid
Artikel 2d, zevende lid.

Toelichting keuze beleidsruimte

Geen

Geen

Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen

De betekenis van deze definitie
volgt uit het Burgerlijk Wetboek.
De betekenis van deze definitie
volgt uit het Burgerlijk Wetboek.
De betekenis van deze definitie
volgt uit het Burgerlijk Wetboek.

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Lidstaten hebben de mogelijkheid om andere bepalingen van
de richtlijn, dan de bepalingen
genoemd in het eerste lid, op
rechthebbenden van toepassing
te verklaren, die geen leden zijn.
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Lidstaten hebben de mogelijkheid om de bevoegdheden uit
artikel 2d, vierde, vijfde en zesde
lid, onder f,g,h en i te delegeren
aan het orgaan dat de toezichtfunctie uitoefent.

Van deze mogelijkheid is geen
gebruik gemaakt, omdat dit het
onderscheid tussen een stichting
en een vereniging diffuus maakt.

Van deze mogelijkheid is gebruik
gemaakt, omdat thans ook al de
mogelijkheid bestaat om in de
statuten te regelen dat bepaalde
bevoegdheden aan het toezichthoudend orgaan van een
vereniging worden gedelegeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

61

Artikel Richtlijn

Artikel wetsvoorstel

Beleidsruimte

Toelichting keuze beleidsruimte

Artikel 8, zevende lid

Niet geïmplementeerd.

Lidstaten hebben de mogelijkheid te eisen dat de algemene
vergadering meer gedetailleerde
voorwaarden vaststelt voor het
gebruik van de rechteninkomsten
en de inkomsten uit beleggingen.

Dit artikellid is geïmplementeerd
omdat artikel 2 reeds de mogelijkheid geeft om bij AMvB nadere
regels vast te stellen voor het
gebruik van rechteninkomsten en
inkomsten uit de belegging van
rechteninkomsten.

Artikel 8, achtste lid, eerste
pargagraaf.
Artikel 8, achtste lid, tweede
paragraaf

Artikel 2d, vijfde lid, onderdeel j

Minimumharmonisatie

Niet geïmplementeerd

Lidstaten hebben de mogelijkheid alternatieve systemen of
regels voor de benoeming van
de accountant toe te staan.

Artikel 8, negende lid

Artikel 2d, achtste lid

Artikel 8, tiende lid

Artikel 2d, negende lid

Artikel 8, elfde lid

Artikel 2d, tiende lid

Artikel 8, twaalfde lid

Artikel 2d, elfde lid

Artikel 8, dertiende lid

Artikel 2d, twaalfde lid

Artikel 9, eerste lid
Artikel 9, tweede lid
Artikel 9, derde lid
Artikel 9, vierde lid
Artikel 9, vijfde lid
Artikel 10, eerste lid
Artikel 10, tweede lid

Artikel 2e, eerste lid
Artikel 2e, tweede lid
Artikel 2e, derde lid
Artikel 2e, vierde lid
Artikel 2e, vijfde lid
Artikel 2f, eerste lid
Artikel 2f, tweede lid
Artikel 2f, derde lid
Artikel 2g, eerste lid
Artikel 2g, tweede lid
Artikel 2g, derde lid
Artikel 2g, vierde lid

Lidstaten hebben de mogelijkheid om toe te staan dat de
mogelijkheid om stemrecht uit te
oefenen tijdens de algemene
vergadering wordt beperkt, op
basis van de duur van het
lidmaatschap of ontvangen of
aan een lid verschuldigde
bedragen.
Lidstaten hebben de mogelijkheid om beperkingen op te
leggen ten aanzien van de
aanwijzing van gevolmachtigden
en de uitoefening van het
stemrecht door gevolmachtigden, indien deze beperkingen
geen afbreuk doen aan de
passende en doeltreffende
deelname aan het besluitvormingsproces van een collectieve
beheersorganisatie.
Lidstaten kunnen bepalen dat de
bevoegdheden van de algemene
ledenvergadering kunnen
worden uitgeoefend door een
vergadering van gedelegeerden
Lidstaten kunnen bepalen dat de
bevoegdheden van de algemene
vergadering door een orgaan dat
belast is met het toezicht kunnen
worden uitgeoefend.
Lidstaten kunnen bepalen dat,
indien een collectieve beheersorganisatie leden heeft die
entiteiten zijn dat de bevoegdheden van de algemene ledenvergadering moet worden uitgeoefend door een vergadering van
die entiteiten.
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie

Artikel 11, eerste lid
Artikel 11, tweede lid
Artikel 11, derde lid
Artikel 11, vierde lid

Geen gebruik gemaakt van
beleidsruimte, omdat de systematiek uit de richtlijn in overeenstemming is met de systematiek uit het
Burgerlijk Wetboek.
Van deze mogelijkheid is geen
gebruik gemaakt, omdat algemeen
wordt aangenomen dat de huidige
algemene regeling van het
Burgerlijk Wetboek hiervoor ook
geen ruimte biedt in artikel 2:38, lid
1, BW.

De ruimte die de lidstaten hebben
om beperkingen op te leggen ten
aanzien van de aanwijzing van
gevolmachtigden wordt benut, om
de regeling meer in overeenstemming te brengen met de reeds
bestaande regeling voor volmachtverlening in het Burgerlijk
Wetboek.

Deze mogelijkheid is benut, omdat
het Burgerlijk Wetboek reeds een
soortgelijke regeling kent in artikel
2:39 BW.
Deze mogelijkheid is benut, omdat
in Nederland veel collectieve
beheersorganisaties zijn georganiseerd als een stichting.
Deze mogelijkheid is benut, omdat
Nederland een dergelijke vorm van
collectief beheer kent.

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

62

Artikel Richtlijn

Artikel wetsvoorstel

Beleidsruimte

Toelichting keuze beleidsruimte

Artikel 11, vijfde lid

Artikel 2g, vijfde lid

Lidstaten hebben de mogelijkheid om strengere regels vast te
stellen voor het beheer van
beleggingen, waaronder een
beleggingsverbod.

Van deze mogelijkheid is geen
gebruik gemaakt, omdat de norm
uit de richtlijn gecombineerd met
de overige eisen die aan collectieve beheersorganisaties worden
gesteld afdoende regelt dat
prudent met beleggingen wordt
omgegaan door collectieve
beheersorganisaties.

Artikel 12, eerste lid

Artikel 2h, eerste lid
Artikel 2h, tweede lid
Artikel 2h, derde lid
Artikel 2h, vierde lid

Minimumharmonisatie

Artikel 12, vierde lid
Artikel 13, eerste lid

Artikel 2h, vijfde lid
Artikel 2i, eerste lid
Artikel 2i, tweede lid
Artikel 2i, derde lid

Minimumharmonisatie
Lidstaten hebben de mogelijkheid om regels vast te stellen om
de tijdige verdeling, de doeltreffende opsporing en de identificatie van rechthebbenden zeker te
stellen wanneer zich objectieve
redenen voordoen bij vertraging.

Artikel 13, tweede lid
Artikel 13, derde lid

Artikel 2i, vierde lid
Artikel 2i, vijfde lid
Artikel 2i, zesde lid
Artikel 2i, zevende lid
Artikel 2i, achtste lid
Artikel 2i, negende lid
Artikel 2i, tiende lid

Minimumharmonisatie

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie

Artikel 16, eerste lid
Artikel 16, tweede lid
Artikel 16, derde lid
Artikel 16, vierde lid
Artikel 17
Artikel 18, eerste lid
Artikel 18, tweede lid
Artikel 19
Artikel 20
Artikel 21, eerste lid

Artikel 2j
Artikel 2k, eerste lid
Artikel 2k, tweede lid
Artikel 2k, derde lid
Artikel 2k, vierde lid
Artikel 2k, vijfde lid
Artikel 2l, eerste lid
Artikel 2l, tweede lid
Artikel 2l, derde lid
Artikel 2l, vierde lid
Artikel 3, eerste lid, onderdeel d
Artikel 2m, eerste lid
Artikel 2m, tweede lid
Artikel 2n
Artikel 2o
Artikel 2p, eerste lid

Artikel 21, tweede lid

Artikel 2p, tweede lid

Minimumharmonisatie

Artikel 12, tweede lid
Artikel 12, derde lid

Artikel 13, vierde lid
Artikel 13, vijfde lid
Artikel 13, zesde lid

Artikel 14
Artikel 15, eerste lid
Artikel 15, tweede lid
Artikel 15, derde lid

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Lidstaten hebben de mogelijkheid om het gebruik van
onverdeelde gelden te beperken
of bepalen welk gebruik is
toegestaan.

Van de ruimte die de richtlijn biedt
is gebruik gemaakt door collectieve beheersorganisaties te
verplichten dat de kosten niet de
bij algemene maatregel van
bestuur vastgelegde drempel
mogen overschrijden.
Daarbij wordt aangesloten bij de
regeling uit artikel 2, tweede lid,
onderdeel b, onder h van de
bestaande Wet toezicht.
Van deze mogelijkheid is geen
gebruik gemaakt, omdat de
richtlijn reeds een zeer gedetailleerde regeling bevat voor de
verdeling van gelden. Er is wel een
mogelijkheid om in een later
stadium bij AMvB regels vast te
stellen, wanneer daar in de praktijk
behoefte aan is.

Van deze mogelijkheid is gebruik
gemaakt door te bepalen dat de
algemene vergadering het gebruik
van onverdeelde gelden alleen
mag bestemmen voor doelen die
samenhangen met de financiering
van de handhaving van auteursrechten.

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie

Van de ruimte die de richtlijn biedt
is gebruik gemaakt door collectieve beheersorganisaties te
verplichten de lijst met nevenactiviteiten openbaar te maken. Zo
wordt aangesloten bij het thans
bestaande regime uit artikel 2 lid 2
onderdeel a onder (ii).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

63

Artikel Richtlijn

Artikel wetsvoorstel

Beleidsruimte

Artikel 22, eerste lid

Artikel 2q, eerste lid
Artikel 2q, tweede lid
Artikel 2q, derde lid

Minimumharmonisatie

Artikel 2q, vierde lid
Artikel 2q, vijfde lid
Artikel 5a
Artikel 5b, eerste lid
Artikel 5b, tweede lid
Artikel 5c, eerste lid
Artikel 5c, tweede lid
Artikel 5d, eerste lid
Artikel 5d, tweede lid
Artikel 5d, derde lid
Artikel 5e, eerste lid
Artikel 5e, tweede lid
Artikel 5e, derde lid
Artikel 5e, vierde lid
Artikel 5e, vijfde lid
Artikel 5e, zesde lid
Artikel 5e, zevende lid
Artikel 5f, eerste lid
Artikel 5f, tweede lid
Artikel 5f, derde lid
Artikel 5g, eerste lid
Artikel 5g, tweede lid
Artikel 5g, derde lid
Artikel 5h, eerste lid
Artikel 5h, tweede lid
Artikel 5h, derde lid
Artikel 5h, vierde lid
Artikel 5h, vijfde lid
Artikel 5h, zesde lid
Artikel 5i
Artikel 5j
Artikel 22, eerste lid
Artikel 22, tweede lid
Artikel 23, tweede lid

Minimumharmonisatie
Minimumharmonisatie
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen

Artikel 22, tweede lid

Artikel 22, derde lid
Artikel 22, vierde lid
Artikel 23
Artikel 24, eerste lid
Artikel 24, tweede lid
Artikel 25, eerste lid
Artikel 25, tweede lid
Artikel 26, eerste lid
Artikel 26, tweede lid
Artikel 26, derde lid
Artikel 27, eerste lid
Artikel 27, tweede lid

Artikel 27, derde lid
Artikel 27, vierde lid
Artikel 27, vijfde lid
Artikel 28, eerste lid
Artikel 28, tweede lid
Artikel 28, derde lid
Artikel 29, eerste lid
Artikel 29, tweede lid
Artikel 29, derde lid
Artikel 30, eerste lid
Artikel 30, tweede lid
Artikel 30, derde lid
Artikel 30, vierde lid
Artikel 30, vijfde lid
Artikel 30, zesde lid
Artikel 31
Artikel 32
Artikel 33, eerste lid
Artikel 33, tweede lid
Artikel 34, eerste lid

Artikel 34, tweede lid
Artikel 35, eerste lid
Artikel 35, tweede lid
Artikel 36, eerste lid

Artikel 23, eerste lid
Artikel 23, tweede lid
Artikel 22, derde lid

Artikel 36, tweede lid
Artikel 36, derde lid

Artikel 25b

Artikel 37, eerste lid
Artikel 37, tweede lid
Artikel 37, derde lid
Artikel 38, eerste lid

Artikel 25c, eerste lid
Artikel 25c, tweede lid
Artikel 25c, derde lid
Niet geïmplementeerd

Minimumharmonisatie

Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Lidstaten hebben de mogelijkheid om bepaalde geschillen
over de toepassing van nationale
bepalingen die zijn vastgesteld
ter implementatie van de
richtlijn, voor te leggen aan een
snelle, onafhankelijke en
onpartijdige procedure voor
geschillenbeslechting
Geen
Geen
Geen
Geen

Geen
Geen

Geen
Geen
Geen
Geen

Toelichting keuze beleidsruimte

Van de ruimte die de richtlijn biedt
is gebruik gemaakt, door te
bepalen dat een jaarverslag en de
jaarrekening moeten worden
opgesteld conform Titel 9,van Boek
2, zoals thans al is bepaald in
artikel 2, lid 2, onderdeel a, onder
(ii), van de Wet toezicht.

Van deze mogelijkheid is gebruik
gemaakt, door de bestaande
mogelijkheid voor gebruikers om
geschillen met collectieve
beheersorganisaties aan de
geschillencommissie Auteursrecht
voor te leggen in stand te laten.

Dit artikel is geïmplementeerd
doordat het College is aangewezen
op basis van de Wet toezicht
(artikel 2, lid 1).
Dit artikel is geïmplementeerd
doordat het College in de wet
toezicht over de mogelijkheid
beschikt om adequate sancties op
te leggen, wanneer de verplichtingen uit de Wet toezicht niet
worden nagekomen.

Betreft een verplichting voor de
Commissie, niet voor de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

64

Artikel Richtlijn

Artikel wetsvoorstel

Beleidsruimte

Toelichting keuze beleidsruimte

Artikel 38, tweede lid

Niet geïmplementeerd

Geen

Artikel 38, derde lid

Niet geïmplementeerd

Geen

Artikel 38, vierde lid

Niet geïmplementeerd

Geen

Betreft een verplichting voor de
Commissie, niet voor de lidstaten
Betreft een verplichting voor de
Commissie, niet voor de lidstaten
Betreft een verplichting voor de
Commissie, niet voor de lidstaten

Artikel 39
Artikel 40

Artikel 17
Niet geïmplementeerd

Geen
Geen

Artikel 41

Niet geïmplementeerd

Geen

Artikel 42

Niet geïmplementeerd,

Geen

Artikel 43, eerste lid
Artikel 43, tweede lid
Artikel 44
Artikel 45
Bijlage bij de richtlijn

Niet geïmplementeerd
Niet geïmplementeerd
Niet geïmplementeerd
Niet geïmplementeerd
Zal worden geïmplementeerd in
een aparte AMvB.

Betreft een verplichting voor de
Commissie, niet voor de lidstaten
Betreft een verplichting voor de
Commissie, niet voor de lidstaten
Richtlijn 95/46/EG is geïmplementeerd in de Wet bescherming
persoonsgegevens.

De AMvB zal worden vastgesteld
op basis van de grondslag in
artikel 22, derde lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 243, nr. 3

65