Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1206

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2012
Hierbij bied ik u het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken (inzake
Handelspolitiek) van 29 november jl. aan.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-02-1206
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1206

1

Verslag Raad Buitenlandse Zaken over Handel d.d. 29 november
2012
Trade omnibus
Het Cypriotische voorzitterschap informeerde de Raad over de laatste
stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen over de
zogenaamde Trade
Omnibus I en II. Deze verordeningen betreffen met name de
Besluitvormings-procedures die de EU handelspolitiek mogelijk maken, en
de rol van de lidstaten en het Europees Parlement hierin.
Het Europees Parlement heeft voor Trade Omnibus I haar positie in eerste
lezing reeds bepaald. Het onderhandelingsmandaat van de Raad is
inmiddels vastgesteld en de eerste triloog met het EP heeft op 5 december
jl. plaatsgevonden. De verdere bespreking over Trade Omnibus II zal
binnenkort volgen. Het voorzitterschap zet in op zo spoedig mogelijke
afronding van beide dossiers.
Commissaris voor handel, Karel de Gucht, dankte het Voorzitterschap
voor de recente voortgang en deed een oproep aan de Raad om alles in
het werk te stellen om voor het einde van het Ierse voorzitterschap (lees:
voor 1 juli 2013) de beide Omnibussen af te ronden.
Verordening over financiële aansprakelijkheid bij investeringsgeschillen
De Commissaris lichtte het voorstel voor een Verordening m.b.t. de
financiële aansprakelijkheid bij investeringsgeschillen die door investeerders uit derde landen tegen de EU en/of een lidstaat aanhangig zijn
gemaakt, toe. Deze verordening voorziet in afspraken tussen de Unie en
de lidstaten over de financiële en juridische aansprakelijkheid in
geschillen inzake investerings-bescherming met investeerders uit derde
landen. De Europese Commissie ziet dit voorstel als de laatste stap in de
regelgeving die noodzakelijk is om de overdracht van de bevoegdheid
over investeringsbescherming die voortvloeit uit het Verdrag van
Lissabon te verwezenlijken.. Inzet is een zorgvuldige, maar ook snelle
afronding van dit dossier, mede met het oog op de afspraken over
investeringsbescherming die gemaakt worden in lopende onderhandelingen over vrijhandelsakkoorden met derde landen.
Op verzoek van het voorzitterschap spraken de lidstaten – waaronder
Nederland – zich uit over de drie belangrijkste pilaren van het voorstel en
toonden zich daarbij inhoudelijk unaniem:
• Alle lidstaten zijn het eens met het uitgangspunt dat de entiteit die de
maatregel heeft genomen die in strijd met investeringsafspraken wordt
bevonden ook financieel aansprakelijk moet zijn;
• Hetzelfde geldt t.a.v. het uitgangspunt dat deze entiteit ook optreedt als
(principale) verweerder;
• Lidstaten zijn het echter oneens met de Europese Commissie over de
formulering van de situaties waarin de Commissie in afwijking van het
tweede uitgangspunt alsnog de verdediging kan overnemen. De
Commissie voorziet hier ruime bevoegdheden voor zichzelf aangezien
het optreden van een lidstaat als verweerder precedentwerking kan
hebben en dus gevolgen heeft voor de EU als geheel. De lidstaten
stellen zich op het standpunt dat deze mogelijkheid strikt beperkt moet
worden omdat hier wordt afgeweken van het uitgangspunt dat degene
die betaalt ook verdedigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1206

2

Commissaris De Gucht dankte de Raad voor de constructieve houding,
maar riep ook op tot pragmatisme. Totstandkoming van de verordening
moet niet onmogelijk worden gemaakt door een te gedetailleerde
bespreking.
Vaststelling onderhandelingsmandaat EU – Japan
Het voorzitterschap opende de bespreking met een korte terugblik op de
discussie over dit onderwerp in de afgelopen maanden en sprak de hoop
uit dat Lidstaten het over de laatste openstaande punten eens zouden
kunnen worden.
De Commissaris opende met een stevige ondersteuning van het voorliggende mandaat. De EU dient volgens De Gucht zo snel mogelijk de
onderhandelingen met Japan te starten, nadat we de meest ambitieuze
verkennende exercitie ooit achter de rug hebben. Een ambitieus akkoord
kan 1% BNP-groei opleveren en wordt door een grote meerderheid van de
Europese industrie in alle sectoren gesteund. Bovendien laten recente
wijzigingen in de behandeling van Non Tarifaire Barrieres (NTB) in Japan
duidelijk bereidheid zien om te onderhandelen en beloftes na te komen.
De Commissaris is zich ervan bewust dat we hiervoor druk zullen moeten
blijven uitoefenen op Japan, maar is ook zeker bereid dit te doen.
Vervolgens gaf hij aan dat het voorliggende mandaat een compromis is –
ook de Commissie is er niet helemaal gelukkig mee – dat voldoende
garanties biedt voor alle lidstaten. Ook benadrukte hij ter verdere
geruststelling van de meer defensief ingestelde lidstaten niet te zullen
aarzelen om de onderhandelingen op te schorten als Japan zich niet blijft
inzetten op de verwijdering van geselecteerde NTB’s. Tot slot stelde De
Gucht vast dat de vraag of de EU wil onderhandelen met Japan een
politieke vraag is en verwees naar het positieve antwoord dat de Europese
Raad van 18-19 oktober jl. eerder gaf op die vraag.
Verscheidene lidstaten dankten de Commissaris voor de op hun verzoek
aangebrachte wijzigingen in het mandaat, maar benadrukten dat
gevoelige sectoren in de EU meer concurrentie zullen krijgen door dit
akkoord, terwijl afbouw van NTBs in Japan zeer moeilijk zal zijn. Tienduizenden banen in automobielsector staan mogelijk onder druk. Hier ligt ten
dele een gebrek aan competitiviteit ten grondslag, maar men wil de sector
de benodigde tijd geven voor hervorming. Daarom vroegen deze lidstaten
om een specifieke vrijwaringsmaatregel voor de automobielsector.
Aan de andere kant intervenieerden lidstaten, zoals Nederland, die het
mandaat in de voorliggende vorm konden steunen en graag spoedig met
Japan willen gaan onderhandelen. Nederland wees op zowel het
economische als het politieke belang van een verdieping van de handelsrelatie tussen de EU en Japan. Dit punt werd door vele lidstaten bijgevallen. Ook verwelkomde Nederland expliciet het deel van het mandaat
dat voorziet in een hoofdstuk over duurzame ontwikkeling in het akkoord
met Japan. Daarnaast heeft Nederland het onderwerp van de walvissenjacht in relatie met het vrijhandelsakkoord onder de aandacht van De
Gucht gebracht.
De Commissaris reageerde met een versterkte toezegging om opschorting
van onderhandelingen voor te stellen wanneer Japan niet aan alle NTB
beloftes invulling geeft. Ten aanzien van de automobielsector wees hij
erop dat de autosector slechts een van de vele sectoren is. Bovendien zal
het in het meest gunstige scenario zeker tien jaar duren voordat dit
akkoord tot een tariefdaling voor auto’s leidt, wat de sector voldoende tijd
biedt voor aanpassing. Desondanks deed De Gucht nog een laatste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1206

3

concessie door specifieke verwijzing naar de gevoeligheid van de
automobielsector op te nemen en deze sector expliciet te noemen in het
kader van mogelijke vrijwaringsmaatregelen.
Na aanpassing van het mandaat op deze punten stemde de RBZ unaniem
in met deze tekst en daarmee met de start van onderhandelingen met
Japan.
Vrijhandelsakkoord EU – Canada
Zoals bekend zijn de onderhandelingen met Canada in de beslissende
fase, maar is het niet gelukt alle openstaande punten af te ronden voor de
RBZ. Aldus koppelde Commissaris De Gucht terug van de onderhandelingen op ministerieel niveau van 22 en 23 november jl. Commissaris De
Gucht benadrukte dat beide partijen graag een akkoord willen en liefst op
korte termijn. Dit akkoord kan volgens de Commissie in de eerste weken
van het nieuwe jaar inderdaad afgesloten worden.
Alle lidstaten spraken steun uit voor de Commissie en wezen daarbij op
bekende specifieke belangen, zoals Geografische Indicaties, investeringsbescherming en toegang, bescherming voor pharma-octrooien.
Een grote groep Lidstaten benadrukte dat kwaliteit voorrang dient te
krijgen boven snelheid. Nederland sprak steun uit voor spoedige
afronding van een ambitieus akkoord, waarin de Nederlandse belangen
gewaarborgd zijn. Daarbij is het van belang de relatie met een eventueel
EU-VS vrijhandelsakkoord goed in de gaten te houden. Dit laatste punt
werd ruim bijgevallen, omdat alle aanwezige Lidstaten het akkoord met
Canada als een opmaat zien voor die met de VS.
De Commissaris stelde dat alle belangen bekend zijn en dat de Commissie
daar uiteraard rekening mee zal houden. Hij gaat ervan uit dat de EU de
offensieve belangen op investeringsterrein zal binnenhalen. Wat hem
betreft was afronding al mogelijk was geweest, maar Canada was nog niet
in die positie. Verwachting is dat dit akkoord begin 2013 rond is.
Vrijhandelsakkoord EU – Singapore
Ook dit akkoord moet op korte termijn kunnen worden afgerond aldus de
Commissaris. Hij toonde zich zeer positief over de onderhandelingen en
verwacht op korte termijn een goed akkoord. De uitkomst zal duidelijk
beter zijn dan het Singapore-VS akkoord en in grote lijnen het ambitieniveau van EU-Korea akkoord evenaren. De Gucht wil spoedig afronden,
ook vanwege de groeiende VS activiteit in de regio en als voorbeeld voor
de onderhandelingen met andere ASEAN-landen.
Enkele Lidstaten spraken nog steun uit en vroegen aandacht voor
specifieke nationale belangen als Geografische Indicaties, tabak,
oorsprongsregels, investeringen en financiële diensten.
De Gucht dankte hen voor de uitgesproken steun en verwacht tijdens
ministeriële onderhandelingen op 15 en 16 december a.s. tot een akkoord
te kunnen komen met Singapore.
EU handelsrelatie met de Zuidelijk Mediterrane regio
Commissaris De Gucht gaf een overzicht van de stand van zaken van de
handelsrelaties met de Zuidelijke Mediterrane regio. De EU zal op zeer
korte termijn onderhandelingen met Marokko starten over een breed en
alomvattend vrijhandelsakkoord, ter verdieping van de bestaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1206

4

vrijhandelsafspraken. Tunesië zal dit voorbeeld naar verwachting volgen
in de eerste helft van 2013. De Commissaris sprak daarbij de verwachting
uit dat deze onderhandelingen niet eenvoudig zullen zijn. Voor Jordanië
en Egypte is het beeld duidelijk minder positief en moet een proces van
lange adem worden verwacht. Voorlopig is de fase van voorbereidende
besprekingen die aan eventuele onderhandelingen over een nieuwe
generatie handelsafspraken vooraf gaan voor deze twee landen nog niet
afgerond.
Commissaris De Gucht benadrukte in zijn interventie dat de EU zuiderburen verder kijken dan uitsluitend de EU en ook nadrukkelijk op zoek zijn
naar versterking van hun economische banden met de BRIC-landen.
Een groot aantal lidstaten steunde de inzet van de Commissie. Nederland
deed dat ook en wees daarbij op het belang van het more-for-more beleid
(landen die voortgang boeken ten aanzien van democratisering, rechtsstaat en mensenrechten alsmede economische hervormingen bewerkstelligen, zien dat terug in de inspanningen en middelen die de EU ter
beschikking stelt).
Enkele lidstaten toonden zich toonden zich terughoudend ten aanzien van
het vergroten van markttoegang voor landbouwgoederen en de tijdelijke
toegang van dienstverleners.
De Gucht dankte de lidstaten voor de uitgesproken steun en lichtte verder
toe waarom deze onderhandelingen moeilijk zullen zijn: naast capaciteitsproblemen bij onze partners en de obstakels die zij moeten overwinnen
om verdergaande afspraken met de EU te kunnen maken geldt dat de EU
zelf nog steeds te terughoudend is in het openen van belangrijke
onderdelen van de markt (landbouw, toegang voor laagopgeleide
dienstverleners). Dit terwijl naar analyse van de Commissie verdergaande
wederzijdse landbouwtoegang ook gunstig zou uitpakken voor de EU.
Kortom, zo vatte De Gucht samen: als de EU politieke hervormingen in de
betrokken landen wil faciliteren zal het bereid moeten zijn zelf meer op
tafel te leggen.
Any Other Business: Toezicht vooraf op staalimporten
Als laatste agendapunt kwam het door Italië geagendeerde onderwerp
van toezicht vooraf op de import voor staal aan de orde. Italië – gesteund
door een grote groep Lidstaten -wil graag dat deze maatregelen in stand
blijven, terwijl de Commissie daartoe geen reden meer ziet gezien de
ontwikkelingen op de staalmarkt, die de laatste jaren eerder een positieve
dan een negatieve trend zien. De administratieve lasten voor overheid en
bedrijfsleven zijn daarom niet langer te rechtvaardigen , aldus De Gucht.
Lunchonderwerpen
Tijdens de lunch was een informele bespreking van Rusland en China. De
Commissaris benadrukte dat Rusland sinds de WTO-toetreding op
verschillende terreinen protectionistische maatregelen had genomen
zoals het importverbod op levende dieren en de recycling bijdragen voor
auto’s. Ten dele gingen deze in tegen de opgenomen WTO-verplichtingen
van Rusland. Uiteraard bespreekt en onderhandelt de Commissie met
Rusland om ervoor te zorgen dat zij deze maatregelen terugdraaien.
Deze analyse werd gedeeld door de aanwezige ministers en men steunde
de Commissaris in de inzet richting Rusland om hen bij de les te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1206

5

Bij China was er enige discussie over het eventueel onderhandelen van
een breder handelsakkoord zoals gesuggereerd door China. Volgens De
Gucht moest eerst worden gekeken naar het verloop van de gesprekken
over de investeringsovereenkomst alvorens te gaan spreken over meer
omvattende akkoorden. Meeste lidstaten deelden deze visie. Alle
ministers steunen de spoedige start van onderhandelingen over een
investeringsakkoord en benadrukten dat het gaat om markttoegang en
bescherming. Nederland heeft benadrukt dat ook Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen onderdeel moet uitmaken van een dergelijk
akkoord.
Tot slot onderstreepte De Gucht het belang van de economieën van
Rusland en China, maar wees ook op de kwetsbaarheid gezien de geringe
diversificatie daarvan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1206

6