Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 482

Cultuursubsidies

Nr. 104

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 april 2017
In het verslag van het schriftelijk overleg over het beleidskader internationaal cultuurbeleid voor de periode 2017–20201 heb ik toegezegd uw
Kamer te informeren over de resultaten van het onderzoek naar hoe het
SieboldHuis in het cultuurstelsel kan worden opgenomen. Alvorens ik dat
doe, wil ik nog enige achtergrond over het SieboldHuis schetsen.
Achtergrond
De stichting SieboldHuis (Japanmuseum) is in 1999 opgericht naar
aanleiding van een daartoe strekkend initiatief van de gemeente Leiden,
Museum Naturalis, het Rijksmuseum voor Volkenkunde en de Universiteit
Leiden, en met steun van Japan en de rijksoverheid. Doel van de Stichting
is, naast het tentoonstellen van (delen van) de bijzondere collectie die
Philipp von Siebold in de 19e eeuw in Japan heeft aangelegd, de organisatie van diverse culturele en wetenschappelijke activiteiten in relatie tot
Japan. De collecties die in het SieboldHuis worden getoond, zijn niet in
het bezit van het museum zelf, maar maken onderdeel uit van de
rijkscollectie in beheer van het Naturalis Biodiversity Center en het
Nationaal Museum voor Wereldculturen (Museum Volkenkunde). Deze
musea hebben die collectie langjarig in bruikleen gegeven aan het
SieboldHuis. Het Naturalis Biodiversity Center en het Museum voor
Wereldculturen zijn verzelfstandigde rijksmusea (stichtingen) die voor het
behoud en beheer van de collectie worden bekostigd op grond van de
Erfgoedwet en voor de presentatie van de collecties voor het publiek in
het kader van de Basisinfrastructuur (BIS). De directeuren van de
betreffende musea hebben zitting in de Raad van Toezicht van het
SieboldHuis.
Naast deze Rijkscollectie bestaat de collectie van het SieboldHuis uit een
tiental stuks kaarten in bruikleen gegeven door de Universiteitsbibliotheek
1

kst-31482-104
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 31 482, nr. 98, p. 10 en 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 482, nr. 104

1

Leiden. Daarnaast zijn er enkele kroonluchters uit de Rijkscollectie door de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in bruikleen gegeven voor de
inrichting van het museum. Het pand, waar Von Siebold zelf 15 jaren in
heeft gewoond en dat toen al door hem werd gebruikt om zijn verzameling Japanse curiosa tentoon te stellen voor het publiek, is eigendom van
het Rijksvastgoedbedrijf en wordt gehuurd door de stichting.
Resultaten onderzoek
Voor musea in het OCW-bestel geldt sinds februari 2016 een financiering
op grond van twee wettelijke regimes:
1. de financiering van het collectiebeheer (en huisvesting) op grond van
de Erfgoedwet;
2. de financiering van activiteiten op grond van de Wet op het Specifiek
Cultuurbeleid (BIS).
Vrijwel de gehele in bruikleen gegeven collectie van het SieboldHuis valt
onder de taak die ik op grond van de Erfgoedwet aan Naturalis Biodiversity Center en het Nationaal Museum voor Wereldculturen heb
opgelegd. Rechtstreekse financiering aan het SieboldHuis voor collectiebeheer op grond van de Erfgoedwet is daarom niet mogelijk. Er zijn echter
twee mogelijkheden voor het SieboldHuis om deel uit te gaan uitmaken
van het cultuurstelsel:
1. de subsidieverstrekking aan het SieboldHuis vindt indirect plaats via
een museum dat nu al wordt bekostigd op grond van de Erfgoedwet;
2. de subsidieverstrekking aan het SieboldHuis vindt rechtstreeks plaats
als gevolg van zelfstandig ingediende subsidieaanvraag voor de
periode 2021–2024.
Ad 1) De subsidie verloopt via een zogenaamde moeder-dochterverhouding
Voordeel van deze optie is dat het SieboldHuis «als dochter» kan
meeliften met de voorrangspositie die het «moedermuseum» op grond
van de Erfgoedwet heeft als het gaat om toewijzing van een subsidieaanvraag in het kader van de BIS. De juridische borging van deze optie wordt
meegenomen.
Ad 2) De subsidie verloopt via een aanvraag voor de nieuwe subsidieperiode
Musea kunnen voor publieksactiviteiten en andere activiteiten – niet
behorende tot beheer van de collectie in de zin van de Erfgoedwet –
subsidie in de BIS aanvragen. Het SieboldHuis heeft voor de lopende
periode 2017–2020 geen subsidieaanvraag ingediend en is daarom ook
niet beoordeeld door de Raad voor cultuur. Het is niet mogelijk om met
terugwerkende kracht een aanvraag in te dienen, maar het SieboldHuis
kan dat wel gaan doen voor de komende subsidieperiode.
Ik ben bereid door middel van projectsubsidies de periode naar de nieuwe
aanvraagronde te overbruggen. Zoals eerder vermeld heb ik jaarlijks
€ 300.000 uit mijn begroting beschikbaar gesteld na 2018.
De resultaten van het onderzoek zijn ambtelijk besproken met de
directeur-bestuurder en de Raad van toezicht van het SieboldHuis. Zij
kunnen zich vinden in de voorliggende scenario’s en willen, voordat zij tot
een definitieve keuze over welke financieringsvorm binnen het cultuurstelsel het beste bij het SieboldHuis past, nog enige zaken laten uitzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 482, nr. 104

2

Ik ben bereid om hen daarin te ondersteunen. Er is voldoende tijd om tot
een goede uitwerking te komen, omdat de aanvraagperiode voor het
nieuwe cultuurstelsel pas in 2020 van start gaat.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 482, nr. 104

3