Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 573

Migratiebeleid

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 193

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2022
Bij het commissiedebat «Vreemdelingen- en asielbeleid» van 19 oktober jl.
ontstond de situatie dat er beperkt tijd was voor mijn beantwoording van
de door de commissie gestelde vragen. De commissie besloot daarop mij
te vragen om – in aanvulling op mijn mondelinge beantwoording – de
onderwerpen die door tijdgebrek niet mondeling aan de orde zijn
gekomen, schriftelijk te beantwoorden. Hieronder treft u die beantwoording aan. Gelet op de gewenste snelheid (zodat uw Kamer nog tijdig
voor de start van de tweede termijn van deze beantwoording kennis kan
nemen) betreft dit de beantwoording zoals deze tijdens het debat reeds
opgesteld en beschikbaar was.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

kst-30573-193
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 193

1

Oekraïne
Lid/Partij: Podt (D66)
Vraag: Is het stickeren door de IND voor Oekraïense ontheemden
inmiddels alweer opgestart?
Op 12 oktober is de IND weer gestart met stickeren. De verwachting is dat
alle ontheemden die op dit moment in de BRP staan ingeschreven voor
31 oktober een sticker kunnen ontvangen. Voor ontheemden die na
31 oktober naar Nederland komen, blijft het mogelijk om na
BRP-inschrijving een sticker op te halen bij de IND.
Lid/Partij: Podt/D66
Vraag: Kan de SJ&V zorgen dat de stickers die reeds zijn uitgereikt geldig
zijn tot maart 2024?
Met de verlenging van de richtlijn tot 4 maart 2024 kunnen ontheemden
ook in 2023 werken. En hebben ze dus een bewijs van verblijf nodig. De
huidige sticker heeft een geldigheidsdatum tot 4 maart 2023. Op dit
moment wordt onderzocht op welke wijze de stickers het eenvoudigst
verlengd kunnen worden na 4 maart 2023. Ik verwacht hier voor eind van
het jaar meer duidelijkheid over.
Lid/Partij: Piri (PVDA) & Kuzu (Denk)
Vraag: Is Nederland voorbereid op nog hogere instroom van Oekraïners
(nu 96% bezetting)? Wordt er rekening gehouden met een verdere
escalatie van de oorlog en hogere instroom uit Oekraïne? En worden er
scenario’s gemaakt?
Er is een opschalingsmodel dat aan de hand van bezettingspercentages
en prognoses een aantal stappen kent om extra (grote) toestroom van
ontheemden te kunnen opvangen. Dit opschalingsmodel onderscheidt
juridische en operationele stappen. Onder het vigerende staatsnoodrecht
is er de mogelijkheid aanwijzingen te geven aan burgemeesters en als
ultimum remedium kan overgegaan worden tot vordering van locaties. De
eerste stappen behelzen:
1) het uitbreiden van de crisisnoodopvang en het langer laten verblijven
van ontheemden in de crisisnoodopvang;
2) de beschikbare capaciteit in de noodopvang beter benutten en
3) de particuliere opvang beter inzetten.
Lid/Partij: Kuzu (Denk)
Vraag: Hebben wij in de afgelopen periode gezien dat er een Oekraïner
moest buiten slapen? Hoeveel Oekraïners hebben buiten geslapen?
Sinds het begin van de oorlog zijn alle Oekraïners met behulp van
gemeenten, Veiligheidsregio’s, NGO’s en particulieren opgevangen.
Landenbeleid
Lid/Partij: Podt/van Dijk (D66/SP)
Vraag: Kan de SJ&V er op toezien dat het landenbeleid Iran up-to-date is?
En kan er in de tussentijd een besluit- en vertrekmoratorium voor Iran
worden ingesteld?
Ik houd de ontwikkelingen in Iran nauwlettend in de gaten. Zoals u weet
heb ik op 29 augustus jl. uw Kamer geïnformeerd over het landgebonden
beleid voor Iran. Daarin is reeds bepaald dat personen die actief zijn op
het gebied van mensenrechten in het algemeen of vrouwenrechten in het
bijzonder, daarbij kritisch zijn tegenover de autoriteiten en als gevolg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 193

2

daarvan in de negatieve aandacht kunnen komen te staan van de Iraanse
autoriteiten, als risicogroep aangemerkt worden. Op dit moment wordt
daarmee de benodigde graad van bescherming aan deze groep geboden.
Dit houdt echter niet in dat per definitie alle aanvragen van vrouwen
worden ingewilligd. Dit blijft een individuele beoordeling. Indien de
protesten en de situatie zich verder ontwikkelen zal bezien worden of er
een verdergaande mate van bescherming of een maatregel zoals
bijvoorbeeld een besluit en vertrekmoratorium vereist is. Op basis van de
momenteel beschikbare informatie zie ik daar echter geen aanleiding toe.
Lid/Partij: Podt (D66)
Vraag: Ik zie dat transgenders uit Iran niet worden aangemerkt als
risicogroep, hoe kan dit?
In eerdere brieven van mijn ambtsvoorganger aan uw Kamer is reeds
uitgebreid aangegeven waarom transgenders niet als risicogroep in het
beleid zijn opgenomen. Ook uit het meest recente ambtsbericht is
gebleken dat de situatie van transgenders verschilt ten opzichte van de
situatie voor LHB’s. Het ambtsbericht vermeldt dat de situatie van
transgenders verschilt van LHB’s en minder precair is. Dit komt vanwege
het feit dat transgenders wettelijk erkend zijn en zij zich vrijer kunnen
bewegen in de Iraanse samenleving. Geslachtswijziging van zowel
mannen als vrouwen is mogelijk in Iran en na de geslachtswijziging
mogen transgenders op basis van hun nieuwe geslacht trouwen en
kunnen zij een nieuw geboorteboekje, identiteitskaart en paspoort krijgen.
Desalniettemin is de situatie voor sommige transgenders inderdaad
zorgwekkend. Er zijn signalen dat in sommige gevallen geslachtswijzigingen plaats vinden onder zware druk of zelfs dwang in gevallen waar
sprake is van homoseksualiteit. Desondanks meldt het ambtsbericht dat
veel transgenders in grote steden over het algemeen hun weg weten te
vinden. Ook zijn er in sommige grote steden in Iran enkele ngo’s die zich
voor de rechten van transgenders inzetten. Er is dan ook geen aanleiding
geweest om transgenders als risicogroep aan te merken in het landenbeleid.
Uiteraard wordt er echter altijd individueel beoordeeld of een transpersoon uit Iran recht heeft op internationale bescherming. Ik houd de
situatie van transgenders echter continu in de gaten en bij de informatieuitvraag voor het volgende ambtsbericht zal de Minister van Buitenlandse
Zaken worden gevraagd om, indien mogelijk, nog nadrukkelijker in te
gaan op de positie van transgenders.
Lid/Partij: Brekelmans/VVD
Vraag: Blijft u generiek asielzoekers uit Syrië opnemen? Of zit hier een
verandering in ivm veranderde veiligheidssituatie?
Hoewel de veiligheidssituatie in Syrie verandert, is het risico dat vanuit de
repressieve autoriteiten volgt nog altijd zeer ernstig. De IND neemt
daarom aan dat alle vreemdelingen uit Syrië die vanuit het buitenland
terugkeren, bij of na inreis een reëel risico lopen op ernstige schade. Dat
geldt niet voor personen van wie al is gebleken dat zij die vrees niet lopen,
bijvoorbeeld na een eerdere terugreis. De informatie die nu uit het
ambtsbericht volgt, geeft daarnaast wel aanleiding om extra aandacht te
hebben voor individuele vervolgingsgronden. In de praktijk zullen Syriërs
die bijvoorbeeld aannemelijk hebben gemaakt op basis van een politieke
overtuiging of het behoren tot een sociale groep vervolgd te worden, zo
voor een vergunning op a-gronden in aanmerking komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 193

3

Grenzen
Lid/Partij: van Dijk (SP)
Vraag: Reactie op het OLAF rapport over Frontex
De conclusies uit het OLAF rapport zijn zorgelijk. Dit rapport, dat een
onderzoek is naar integriteitsschendingen van drie bestuurders bij Frontex
in de periode 2020 tot 2021, is niet het eerste rapport over misstanden bij
Frontex. Naast de conclusies over het vorige leiderschap werd in de
eerdere rapporten tevens geconcludeerd dat het Agentschap onvoldoende
heeft gedaan met meldingen van vermoedens van mensenrechtenschendingen. Kortom er waren serieuze tekortkomingen in de klacht- en
rapportagemechanismen binnen Frontex. Het OLAF-rapport bevestigt die
eerdere conclusies. Ik ondersteun dan ook dat de uitvoerend directeur
n.a.v. dit rapport is opgestapt. Daarnaast zijn sinds de kritische rapporten,
al enkele grote verbeterslagen gemaakt binnen Frontex. Ook binnen het
bureau van de grondrechtenfunctionaris. Desalniettemin ligt er, zoals
vaker aangegeven, een grote uitdaging bij Frontex om de interne cultuur
te verbeteren en fundamentele rechten te waarborgen.
Overig
Lid/Partij: Bisschops (SGP)
Vraag: Kan de SJ&V met een reactie komen op een recente uitspraak van
de RvS over geloofsgroei en kan hij daarmee ook meenemen hoe
verklaringen van derden (experts) zwaarder worden meegenomen?
Uiteraard heb ik kennisgenomen van de uitspraak. De IND is momenteel
aan het bezien op welke wijze de werkinstructie als gevolg hiervan
aangepast moet worden.
Ten aanzien het betrekken van externe expertise bij de beoordeling van
aanvragen van bekeerlingen geldt dat dit onderdeel uitmaakt van het
coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77). Ik zal u over de
uitwerking van deze maatregel per brief informeren voor de begrotingsbehandeling. Indien mogelijk zal ik uw Kamer daarbij ook informeren over
de opvolging van de Afdelingsuitspraak.
Lid/Partij: Peters (CDA)
Vraag: In veel landen is voldoende AMV opvang, betekent dat, dat AMV
uit deze landen nooit een status zouden kunnen krijgen?
Nee, ook bij een amv die een asielverzoek (verzoek om internationale
bescherming) indient, zal eerst moeten worden beoordeeld of er
aanleiding is internationale bescherming te verlenen. Pas als deze
beoordeling heeft plaats gevonden kan duidelijk worden of een amv recht
heeft op een status.
Lid/Partij: Eerdmans/JA21
Vraag: Wat vindt u van regeerakkoord Zweden, kunt u die ontwikkelingen
betrekken bij juridische verkenning noodmaatregelen?
Het Zweedse regeerakkoord kondigt enkele maatregelen aan ter
verstrenging van de huidige regelgeving. U stelt voor om de beleidsontwikkelingen in Zweden te betrekken bij de juridische verkenning die
momenteel wordt uitgevoerd naar noodmaatregelen ten bate van
instroombeperking. Zweden is in principe aan dezelfde internationale
verdragen en richtlijnen gebonden. Ik zal de ontwikkelingen in Zweden
zeker nader bestuderen en volgen, maar zal hier niet al op ingaan in de
brief over de juridische verkenning. Dit gelet op de eerder gevraagde
toezegging die brief voor de begrotingsbehandeling aan uw Kamer te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 193

4

doen toegekomen, terwijl pas later bekend zal zijn hoe de maatregelen in
Zweden concreet zullen worden uitgewerkt.
Lid/Partij: CDA/Peters
Vraag: Terugsturen blijft lastig. Hoe gaan we overlastgevers opvangen,
isoleren en terugsturen?
Asielaanvragen van mensen die zich misdragen, worden versneld
afgedaan.
Procedures van overlastgevende asielzoekers worden geprioriteerd met
het oog op terugkeer naar land van herkomst of land van aankomst in
Dublingebied.
Overlastgevers kunnen tijdelijk in een time-outplek worden geplaatst,
apart en in een sombere omgeving. Bij overlast met zeer grote impact
worden ze overgeplaatst naar de speciale Handhaving- en Toezichtlocatie
in Hoogeveen. Plaatsing op de HTL kan gedurende ieder moment van de
asielprocedure. In geval van criminele gedragingen wordt aangifte
gedaan, politie en het OM leggen dan strafrechtelijke maatregelen op.
Daarnaast is 15 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het opzetten van
procesbeschikbaarheidslocaties (PBL) voor asielzoekers met en kansarme
asielaanvraag. In de op te richten PBL geldt een sober regime waarbij de
asielzoeker beschikbaar moet zijn voor het proces om zo te komen tot een
efficiënte en vlotte afhandeling van de asielaanvraag waarna kan worden
gewerkt aan vertrek uit Nederland. Op vrijdag 14 oktober heeft er een
eerste verkennend gesprek met gemeente Almere plaatsgevonden over
de realisatie van de PBL.
Tot slot is 15 miljoen euro gereserveerd voor de intensivering van
terugkeer met de focus op overlastgevers. Op dit moment wordt bekeken
hoe deze gelden besteed gaan worden in de migratieketen. De aanpak van
dit complexe vraagstuk vereist dat wordt gekeken naar mogelijkheden
voor intensivering in brede zin. Dat betreft zowel de operationele
inrichting van terugkeer, waarbij verschillende ketenpartners kunnen
worden versterkt, bijvoorbeeld als het gaat om maatregelen om de
beschikbaarheid van de vreemdeling voor het terugkeertraject te
waarborgen, als de inzet richting belangrijke landen van herkomst.
Lid/Partij: Van Haga/Groep Van Haga
Vraag: Wanneer gaat het Kabinet werk maken van uitzetten veilige
landers?
Wie niet in Nederland mag blijven, dient zo snel mogelijk en liefst
zelfstandig terug te keren. Dat is het uitgangspunt van het terugkeerbeleid. Als de vreemdeling evenwel niet bereid is mee te werken aan zijn
vertrek, dan kan worden overgegaan tot gedwongen vertrek. Een van de
bepalende factoren bij gedwongen terugkeer is de bereidheid van
herkomstlanden om hun eigen onderdanen terug te nemen. Ik blijf mij
daarom in bilateraal verband doorlopend inzetten op verbetering van de
terugkeersamenwerking met belangrijke landen van herkomst door het
voeren en onderhouden van migratiedialogen en het aangaan van
migratiepartnerschappen in den brede. Daarbij verschilt de aard, het
niveau en de mate van samenwerking per land, en wordt maatwerk
toegepast.
In dit verband is een belangrijke ontwikkeling dat, als gevolg van een
voortdurende positieve en constructieve dialoog tussen Nederland en
Marokko sinds 16 september jl. weer sprake is van zicht op uitzetting naar
Marokko binnen een redelijke termijn. Dit betekent dat, als aan de overige
gronden daarvoor is voldaan, Marokkaanse vreemdelingen zonder
rechtmatig verblijf in vreemdelingenbewaring gesteld kunnen worden
voor hun uitzetting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 193

5

Ook op Europees niveau worden gesprekken gevoerd met prioriteitslanden uit de focusregio’s voor migratie van de EU. Aangezien een
belangrijk deel van de herkomstlanden nog steeds een negatieve
testuitslag vereist voorafgaand aan terugkeer en meewerken aan deze test
door veel vreemdelingen nog altijd wordt geweigerd, werk ik daarnaast
aan een wetsvoorstel om het afnemen van coronatesten onder dwang
mogelijk te maken.
Lid/Partij: Van Dijk SP
Vraag: Wanneer worden belemmeringen voor asielzoekers weggenomen
(gaat over werk)?
De mogelijkheid om te werken tijdens de procedure levert een belangrijke
bijdrage op voor asielzoekers om te integreren in de Nederlandse
samenleving gedurende hun procedure. Om meer inzicht te krijgen in de
belemmeringen die de asielzoekers in procedure ervaren om toe te treden
tot de arbeidsmarkt, laat de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hier op dit moment onderzoek naar verrichten. De inzichten uit dit
onderzoek kunnen worden gebruikt bij de vraag of een beleidswijziging
gewenst is.
Het Kabinet acht het niet wenselijk om vooruit te lopen op de resultaten
van het onderzoek. Besluitvorming over een eventuele beleidswijziging
vergt een zorgvuldige weging van alle verschillende aspecten en
deelbelangen.
Lid/Partij: Peters CDA
Vraag: Hoe komen we tot een werkend Dublin en krijgen we meer grip op
migratie
Ik deel met u het belang van een goed functionerend Dublinsysteem. Daar
heb ik ook nadrukkelijk toe opgeroepen in de JBZ-Raad van afgelopen
vrijdag.
Lidstaten werken momenteel aan een Roadmap, om gezamenlijk het
aantal praktische belemmeringen weg te nemen, zoals voldoende
capaciteiten zowel in mensen als in bijv. overdrachtsplekken. Ook
informatieverstrekking over de asiel- en opvangsystemen in de lidstaten
moet hier een belangrijk onderdeel van zijn.
Parallel werken we ook aan nieuwe Europese wetgeving, zoals regelgeving over screening aan de buitengrenzen en effectievere Dublinregels.
Ook van belang dat er goede asielprocedures aan de buitengrenzen
komen, eventueel te starten met pilots. Daarmee kan snel een onderscheid gemaakt worden tussen degenen met een kansrijk en kansarm
asielverzoek, waarbij de afwijzing direct wordt gevolgd door een
terugkeer.
Ook werken we aan brede migratiepartnerschappen met derde landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 193

6