TER BESLISSING
Datum
4 november 2022

Aan

Minister Harbers en Staatssecretaris Heijnen

Kamerbrief modal shift aanpak

Onze referentie
IENW/BSK-2022/261762
Opgesteld door
Bestuurskern
DG Luchtvaart en Maritieme
Zaken
Zeehavens
Beslistermijn
09-11-2022
Bijlage(n)
8

Aanleiding
Tijdens het Commissiedebat Maritiem op 5 juli jl.1 heeft u de Kamer toegezegd
hen te informeren over de aanpak en de stand van zaken bij het programma voor
de bevordering van de modal shift in het goederenvervoer. Daarnaast heeft uw
voorgangster, Minister Visser, dit ook toegezegd tijdens de begrotingsbehandeling
IenW 2021/2022 op 4 november 20212. De beoogde kamerbrief leggen wij hierbij
ter goedkeuring aan u voor.
Geadviseerd besluit
Instemmen met brief en deze ter verzending naar de Kamer af te doen.
Reactietermijn
Graag voor 11 november 2022 zodat de Kamerbrief tijdig, voor de
begrotingsbehandeling IenW op 28/29 november naar de Kamer gestuurd wordt.
Kernpunten
Modal shift van weg naar water en spoor is voor de korte termijn nodig
om de weg te ontlasten en draagt bij aan het terugdringen van de CO2uitstoot. Een modal shift helpt aanvullend de kosten van de
instandhouding van de weginfrastructuur te drukken. Voor de lange
termijn draagt modal shift bij aan het aanpakken van de uitdagingen
rondom klimaat, grondstoffen en ruimtevraagstukken in het
goederenvervoer.
In de Goederenvervoeragenda3 uit 2019 is een inzet op het faciliteren en
stimuleren van modal shift van weg naar water en spoor aangekondigd.
Enerzijds is het modal shift beleid faciliterend. Via een hands-on aanpak
worden administratieve-, marktstructurele en organisatorische-, toezichten perceptie knelpunten voor het verplaatsen van vrachten weggenomen
of verminderd en ontstaat een reëel alternatief voor het wegvervoer.
Anderzijds wordt de feitelijke keuze voor deze alternatieven in de
binnenvaart en het spoor gestimuleerd door:
o Een subsidieregeling gericht op de verladers voor het verplaatsen
van containertransporten van de weg naar water of spoor;
o Het stimuleren van het in de vaart brengen van bargelijndiensten
door middel van een Europese aanbesteding.
https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/details?id=2022A04073
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/detail/2021-2022/18#89aab751
https://open.overheid.nl/repository/ronl-f4ac1eb1-7d12-4bda-9372eb35edc50811/1/pdf/2019148403.01%20Goederenvervoeragenda.pdf
1
2
3

Pagina 1 van 4

-

-

-

-

Als voorloper op een in Brussel te notificeren modal shift
stimuleringsregeling is in 2021 een tijdelijke regeling in werking getreden.
De notificatie van de uiteindelijke regeling is pas onlangs afgerond (24
oktober). De voorziene inwerkingtreding is in november.
Voor deze stimuleringsaanpak is een eindresultaat van een shift van 2200
TEU per dag per eind 2025 tot doel gesteld. Dit correspondeert met
jaarlijks ca. 320.000 containers van de weg af. Met de reeds in 2021
gestarte projecten is zicht op de realisatie van een shift van 1235 TEU per
dag, oftewel ca. 180.000 containers per jaar.
Na de toevoeging van MIRT Goederenvervoercorridor Zuid aan het
werkingsgebied van de stimuleringsaanpak, zoals voorgesteld via besluit
BO MIRT GVC 2022 9 november a.s., zal het doel worden opgehoogd naar
3000 TEU per dag oftewel jaarlijks ruim 440.000 containers van de weg.
In de komende jaren is inzet gericht op verdere uitrol van huidige modal
shift aanpak en verdere vormgeving van beleid voor de lange termijn.

Datum
4 november 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/261762
Opgesteld door
Bestuurskern
DG Luchtvaart en Maritieme
Zaken
Zeehavens
Aan
Minister Harbers
Staatssecretaris Heijnen
Bijlage(n)
8

Krachtenveld
Rondom de omschakeling van de tijdelijke subsidieregeling naar een meer
blijvende regeling binnen de staatssteunkaders is een vertraging opgelopen door
een langdurig notificatie proces in Brussel. De inwerkingtreding van de nieuwe
regeling was voor het voorjaar 2022 voorzien en zal nu, na de formele notificatie
op 24 oktober, in november plaatsvinden.
Toelichting
De modal shift aanpak (zowel faciliterend of stimulerend) wordt voor de korte
termijn ingezet als instrument bij de actuele knelpunten in het goederenvervoer
als de congestie op de weg, de containercongestie in de havens en de verplichting
om de CO2-uitstoot terug te dringen. Daarmee versterken we binnenvaart en
spoor als reëel alternatief voor wegtransport.
De daarmee samenhangende inzet op betere benutting van de breedte van het
transportsysteem is nodig om met deze uitdagingen, knelpunten en kansen om te
gaan. De inzet is daarom op een breder gebruik van het transportsysteem en een
modal shift waarbij structureel transporten van de overbelaste weg naar de
binnenvaart en het spoor worden verplaatst. Dit creëert niet alleen ruimte op de
weg, maar zorgt ook voor een betere benutting van de beschikbare infrastructuur.
Voor de langere termijn wordt modal shift ook gezien als opmaat naar een
duurzaam, concurrerend en veilig goederenvervoer van de toekomst. Modal shift
helpt daarbij mee aan een verdere integratie van het transportsysteem (inclusief
buisleidingen) en het daarmee aanpakken van de transities energievoorziening,
de klimaatopgaven en de opkomst van de circulaire economie. Met behulp van het
modal shift mechanisme zullen, bij het aanpakken van deze uitdagingen en van
disrupties in de logistieke ketens, modaliteiten optreden als elkaars achtervang.
De modal shift aanpak bestaat uit een faciliterend en een stimulerend deel. De
inzet op het faciliteren van modal shift heeft een generiek karakter en wordt
landelijk ingezet. Dit faciliterende deel richt zich op het aanpakken van de
knelpunten rondom het fysiek verplaatsen van transporten. Hierbij gaat het zowel
om het beter ondersteunen van modal shift met onder meer adequate
havenvoorzieningen (zoals de spukregeling kademuren4).
4

https://wetten.overheid.nl/BWBR0046244/2022-01-29/0
Pagina 2 van 4

Alsook andere knelpunten die ondernemers ervaren vanuit onder andere de
administratieve procedures, marktstructuur en organisatie, organisatie van het
toezicht en perceptie en imago. Bij de aanpak van deze knelpunten geldt steeds
dat deze een intensieve samenwerking met de sector vergen.
Het stimulerende deel van de modal shift aanpak richt zich op de
goederenvervoercorridors, omdat daar de grootste goederenstromen zijn.
Enerzijds bestaat het stimulerende deel uit een subsidieregeling richting verladers
en expediteurs voor het verplaatsen van transporten van de weg naar water of
spoor. Anderzijds wordt gewerkt met een Europese aanbesteding van concessies
voor het in de vaart brengen van bargelijndiensten.
Politieke context
Met deze kamerbrief geeft u zowel invulling aan uw toezegging aan de Kamer van
5 juli jl., als ook aan de toezegging van uw voorgangster tijdens de
begrotingsbehandeling IenW 2021/2022 op 4 november 2021. Daarnaast spreekt
de coalitie zich in het Coalitieakkoord uit voor een blijvende inzet op modal shift in
het goederenvervoer. Ook in het Beleidsprogramma IenW is deze boodschap
herhaald.

Datum
4 november 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/261762
Opgesteld door
Bestuurskern
DG Luchtvaart en Maritieme
Zaken
Zeehavens
Aan
Minister Harbers
Staatssecretaris Heijnen
Bijlage(n)
8

Bij het realiseren van modal shift projecten zijn provincies en de verladers in de
logistieke partijen betrokken. De transportsector heeft uiteindelijk de modal shift
aanpak omarmd. Na oorspronkelijke weerstand zien ook wegvervoerders de
voordelen van het ontlasten van de weg. Door de langzame procedure bij de
Brusselse goedkeuring van de subsidieregeling modal shift heeft de sector wel
lang op de nieuwe regeling moeten wachten. Dit heeft tot uitstel van modal shift
projecten geleid.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 3 van 4

Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

1

Beslisnota Kamerbrief modal
shift aanpak

Beslisnota bij de Kamerbrief
modal shift aanpak

2

Kamerbrief modal shift aanpak

Kamerbrief over de modal shift
aanpak

3

Bijlage I Kamerbrief modal shift Bijlage bij de Kamerbrief waarin
aanpak – actieoverzicht
actiepunten rondom de handson aanpak van de modal shift
verder worden uitgewerkt

4

Bijlage a INFRAM Overzicht van knelpunten die de
startoverzicht knelpunten modal modal shift aanpak
shift
belemmeren, als startpunt voor
de beleidsontwikkeling

5

Bijlage b Sira Consulting Onderzoek in het kader van het
rapport oplossingsrichtingen ter hands-on programma modal
bevordering van het
shift
containervervoer over water en
spoor

6

Bijlage c Sira Consulting rapport onderzoek naar het
bevorderen van de modal shift

7

Bijlage d VeldersNovak Behandelt de rol van toezicht in
rapport onderzoek naar
de havens op de modal shift
beperkingen door controlese en van geïmporteerde goederen
keuringen voor de modal shift
naar het achterland
in de Rotterdamse haven

8

Bijlage e Panteia - Vergelijking
emissies van binnenvaart,
spoor- en wegvervoer

Een quick scan over de
vergelijking van binnenvaart
met andere modaliteiten

9

Bijlage f Panteia - Modal shift
van weg naar binnenvaart

Over modal shift potentie op de
corridors Oost, Zuidoost en Zuid

Datum
4 november 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/261762
Opgesteld door
Bestuurskern
DG Luchtvaart en Maritieme
Zaken
Zeehavens
Aan
Minister Harbers
Staatssecretaris Heijnen
Bijlage(n)
8

Identificatie van aanpak
knelpunten op het gebied van
administratieve procedures

Leeswijzer bij onderliggende beslisnota’s
Datum

Naam beslisnota

Toelichting

1 november
2022

Kamerbrief modal shift aanpak

Beslisnota bij de Kamerbrief
modal shift aanpak met het
besluit in te stemmen met de
brief en deze te versturen naar
de Kamer

Pagina 4 van 4