Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1352

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juni 2010
Tijdens de behandeling van de begroting van Justitie op 5 november 2009
(Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2009–2010, nr. 21, blz. 1709–1728,
blz. 1738–1753 en blz. 1755–1785), stelde het lid De Krom (VVD) aan de
orde dat zijns insziens «het effect van de artikelen 3 en 8 EVRM de
uitvoering van de Nederlandse wetgeving in de weg zit.
Hij heeft de toenmalige Staatssecretaris van Justitie daarom verzocht een
onderzoek te laten doen en de Kamer te informeren in hoeverre de
artikelen 3 en 8 EVRM zich via de jurisprudentie uitstrekken tot of zelfs
verzetten tegen uitvoering van de Nederlandse vreemdelingenwetgeving.
Met deze brief reageer ik op het verzoek.
Op het werkprogramma van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) voor dit jaar staat een onderzoek naar jurisprudentie van
zowel het Hof van Justitie van de Europese Unie als het Europese Hof
voor de Rechten van de Mens (EHRM).
De ACVZ is voornemens onder meer de feitelijke implicaties van de
jurisprudentie van beide Hoven voor het nationale migratiebeleid in beeld
te brengen.
Ik zie met belangstelling uit naar de resultaten van dit onderzoek en zal
deze vanzelfsprekend met uw Kamer delen.
In het licht van het verzoek is de vraag overigens wel of de regering, op
basis van uitkomsten van een onderzoek, anders zou kunnen gaan
handelen dan zij nu handelt. Ik acht enige nuancering van mogelijkheden
daartoe op zijn plaats.
Nederland voert een migratiebeleid binnen bepaalde grenzen. De
mensenrechtenverdragen waarbij Nederland is aangesloten, bevatten zeer
wezenlijke rechtsnormen zoals het verbod op onmenselijke behandeling
en bescherming van het recht op gezinsleven. Deze wezenlijke rechtsnormen bepalen de ruimte waarbinnen het Nederlandse asiel- en
migratiebeleid wordt gevoerd.

kst-19637-1352
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 19 637, nr. 1352

1

Door de expliciete erkenning van de rechtsmacht van het EHRM heeft
Nederland geaccepteerd dat het Hof een rol heeft in het scherp houden
van Nederland voor wat betreft de naleving van de artikelen van het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
In het uiterste geval kan Nederland veroordeeld worden voor schending
van verdragsbepalingen. Het is daarbij overigens wel aan de nationale
regering om te bepalen hoe een vervolg moet worden gegeven aan een
veroordeling door het Hof en of en zo ja welke beleidswijziging daartoe
noodzakelijk is.
Veruit de meeste klachten bij het EHRM tegen Nederland betreffen de
uitvoering van het migratiebeleid.
In de afgelopen 2 jaar heeft het Hof overigens geen enkele schending door
Nederland geconstateerd. Een groot aantal klachten tegen Nederland
wordt door het Hof niet-ontvankelijk verklaard. (In 2009 bijvoorbeeld zijn
271 verzoekschriften niet-ontvankelijk verklaard en/of van de rol
geschrapt, in 2008 waren dit er 334. Ook het merendeel van deze klachten
had betrekking op migratie).
Concreet hebben de afgelopen jaren (sedert 2006) twee uitspraken van het
Hof in klachten betreffende het migratiebeleid tot een veroordeling van
Nederland geleid en tot aanpassing van enkele onderdelen van het
vreemdelingenbeleid aanleiding gegeven: de uitspraak in de zaak
Rodrigues da Silva-Hoogkamer (artikel 8 EVRM) en de uitspraak in de zaak
Salah Sheekh (artikel 3 EVRM).
Het EHRM laat zich, anders dan het verzoek veronderstelt, niet uit over de
Nederlandse vreemdelingenwetgeving. De jurisprudentie van het Hof in
casu betreft alleen individuele klachten over het beleid en met name over
de wijze van uitvoering van het beleid.
Het Hof accepteert dat staten hun eigen nationale regels stellen, maar
deze mogen in hun uitwerking niet de grenzen die het verdrag stelt te
buiten gaan.
Ook wordt het Nederlandse migratiebeleid begrensd door de afspraken
die op Europees niveau zijn gemaakt en nog zullen worden gemaakt in het
kader van de harmonisatie van wet- en regelgeving.
Toekomstig asiel- en migratiebeleid zal steeds minder worden bepaald
door nationale wetgevers en steeds meer in Europees verband worden
geharmoniseerd. Nederland neemt voorts deel aan het Europese asiel- en
migratiebeleid. Ook het EU-beleid wordt ontwikkeld binnen de grenzen
van het Vluchtelingenverdrag en het EVRM, waarbij de EU partij zal
worden, alsmede -sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van
Lissabon- binnen de grenzen van het Handvest van de Grondrechten van
de Europese Unie.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 19 637, nr. 1352

2