Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1557
Vragen van de leden Gijs van Dijk en Kuiken (beiden PvdA) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «IND huurt onderbetaalde krachten in» (ingezonden
19 december 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 14 februari
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1144.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «IND huurt voor asielgesprek onderbetaalde
krachten in?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2, 3 en 4
Klopt het dat tijdelijke werknemers, die via detachering, bij de Immigratie- en
naturalisatiedienst (IND) minder betaald krijgen dan collega’s in vaste dient
die hetzelfde werk doen? Hoeveel werknemers zijn dit (nu, maar ook de
afgelopen jaren)? Hoe lang speelt dit al? Hoe kan het zijn dat in 2016 uw
voorganger aan de bel heeft getrokken en tot op heden er niets is gebeurd?
Zijn er meer detacheringsconstructies bij de rijksoverheid, waarbij tijdelijke
werknemers niet hetzelfde loon krijgen dan collega’s die het hetzelfde werk
doen?
Waaruit bestaat dit beloningsverschil? Is dit alleen het salaris of hebben deze
tijdelijke werknemers ook slechtere andere arbeidsvoorwaarden (bijvoorbeeld
pensioen, vakantiedagen, ontslag of uitbetaling bij ziekte)?
Antwoord 2, 3 en 4
Relevant is hier de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi).
In de Waadi is de loonverhoudingsnorm opgenomen. Daarmee is geregeld
dat een uitzendkracht recht heeft op hetzelfde loon als een vaste werknemer

1

ah-tk-20182019-1557
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/immigratiedienst-dicht-personeelstekort-metonderbetaalde-tijdelijke-krachten~b90eb038/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

(in een vergelijkbare functie) van het bedrijf dat de uitzendkracht heeft
ingeleend. Op grond van de Waadi kan daarvan echter worden afgeweken bij
cao.
Voor uitzendkrachten gelden bijzondere regels ten aanzien van het aantal
tijdelijke dienstverbanden, ontslag (zoals het uitzendbeding) en de mogelijkheid een oproepovereenkomst aan te gaan. Uitzendkrachten zijn, tenzij ze
vrijwillig zijn aangesloten, niet aangesloten bij het ABP voor hun pensioenregeling. Meestal zijn uitzendkrachten aangesloten bij het pensioenfonds van de
uitzendbranche (StiPP).
Het salaris van werknemers, waaronder ook loondoorbetaling bij ziekte, die
via een van de detacheringsbureaus bij de IND werken is een zaak tussen het
detacheringsbureau als formele werkgever en de betrokken medewerker. In
geval van onderbetaling kan de werknemer uiteraard bij de werkgever (in dit
geval het detacheringsbureau) dat achterstallig loon vorderen. Verder kan er
sprake zijn van ketenaansprakelijkheid zoals bepaald in artikel 7:616a e.v. van
het Burgerlijk Wetboek.
Door diverse onderdelen van de rijksoverheid wordt personeel ingehuurd via
externe bureaus. De IND geeft aan dat er momenteel bijna driehonderd
werknemers werkzaam zijn bij de IND via de detacheringsbureaus Yacht, USG
en DPA. Deze bureaus zijn in 2015 via een openbare aanbestedingsprocedure
geselecteerd en leveren sinds die tijd tijdelijke medewerkers voor de IND. De
IND is formeel geen werkgever van deze gedetacheerden en heeft in die zin
geen directe invloed op de hoogte van het salaris dat betaald wordt. Wel is in
artikel 27 van de Algemene Rijksvoorwaarden voor Diensten (ARVODI) die
van toepassing zijn op de raamovereenkomst bepaald dat de detacheringsbureaus als de formele werkgevers zich als goed werkgever gedragen en zich
houden aan alle relevante wet- en regelgeving op het gebied van de inhuur
van personeel, zoals de Wet werk en zekerheid, de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) en de Wet aanpak schijnconstructies.
De leden refereren in hun vraagstelling ook aan een gerechtelijke procedure.
Deze procedure hangt samen met de algemeenverbindendverklaring van de
cao voor de uitzendkrachten (ABU-cao) en de cao Sociaal Fonds voor de
Uitzendbranche (SFU-cao). Enkele ondernemingen hebben bezwaar aangetekend omdat zij geen dispensatie hebben verkregen van deze algemeen
verbindendverklaring. In de zaak die bij de Raad van State in behandeling is,
is nog geen uitspraak gedaan.
Vraag 5
Bent u niet bevreesd dat deze onderbetaling en het hoge verloop van tijdelijk
personeel niet ten goede komt van de kwaliteit van dit belangrijke werk?
Vindt u het niet verstandiger om bij dit werk juist meer gebruik te maken van
vaste contracten?
Antwoord 5
De IND heeft te maken met een fluctuerend werkaanbod. Om als organisatie
daar op in te spelen, vindt de IND het belangrijk om tijdelijke medewerkers
van detacheringsbureaus te kunnen inzetten indien dit nodig is. De IND wil
externe medewerkers (zowel vanwege de lange opleidings- en inwerktijd, als
vanuit goed werkgeverschap) graag zo lang mogelijk aan zich binden en
streeft er daarom naar om contracten voor langere duur af te sluiten. Als
duidelijk is dat (de omvang van) werkzaamheden niet langer als tijdelijk moet
worden aangemerkt, stelt de IND voor die werkzaamheden vacatures open.
De IND heeft eind 2018 om deze reden 200 externe medewerkers in dienst
genomen.
Vraag 6
Was u bij de vaststelling van de aanbestedingsprocedure al op de hoogte, dat
deze detacheerders een uurtarief ging uitbetalen dat onder het loon van
collega-werknemers zou liggen? Zo ja, hoe verhoudt dit zich dan met het
principe dat werknemers hetzelfde loon voor gelijk werk dienen te krijgen?
Bent u dan niet van mening dat de overheid het goede voorbeeld moet geven
met het uitbetalen van gelijk loon als het om gelijk werk gaat? Zo nee, hoe
beoordeelt u de handelwijze van deze detacheerders, die deze tijdelijke
werknemers bewust onderbetalen? Bent u dan bereid om maatregelen te
nemen tegen deze detacheerders, bijvoorbeeld door ze uit te sluiten bij
toekomstige aanbestedingsprocedures?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De IND heeft in 2015 een openbare aanbestedingsprocedure uitgeschreven
waarna drie detacheringsbureaus zijn geselecteerd (Yacht, USG en DPA).
Hierin is meegenomen dat de detacheringsbureaus zich moeten houden aan
alle relevante wet- en regelgeving op het gebied van de inhuur van personeel, zoals de Wet werk en zekerheid, de Waadi en de Wet aanpak schijnconstructies. De IND geeft aan in de aanbestedingsprocedure de bureaus om één
tarief te hebben gevraagd voor de gedetacheerde medewerkers waarin naast
loonkosten ook onder meer reiskosten en opleidingskosten worden meegenomen. Welk tarief de detacheringsbureaus aan hun medewerkers betalen is
destijds geen onderdeel geweest van de afspraken. Dit is ook gebruikelijk bij
raamovereenkomsten voor externe inhuur, hetgeen onverlet laat, als
toegelicht bij de antwoorden op de vragen 2 t/m 4 dat artikel 27 van de
ARVODI Algemene Rijksvoorwaarden van toepassing is. Uiteraard gaat de
IND met detacheringsbureaus het gesprek aan over de invulling van
afspraken door de detacheerder zowel in het verleden als nu, zeker wanneer
er, signalen zijn van onderbetaling. De IND onderstreept in deze gesprekken
het belang op het naleven van de Waadi en de verantwoordelijkheid van de
detacheringsbureaus voor de uitvoering daarvan.
Vraag 7 en 8
Vindt u ook niet dat deze gedetacheerde werknemers hun rechtmatige loon
moeten krijgen? Zo ja, gaat u er alles aan doen om er voor te zorgen dat deze
werknemers, met terugwerkende kracht, hun loon krijgen? En gaat u dit dan
verhalen bij de desbetreffende detacheerders?
Bent u bereid om bij toekomstige aanbestedingsprocedures voorwaarden te
stellen om er te zorgen dat werknemers hetzelfde loon krijgen voor hetzelfde
werk?
Antwoord 7 en 8
Zoals hierboven reeds is opgemerkt spreekt de werknemer in eerste instantie
de formele werkgever (in dit geval het detacheringsbureau) aan op eventuele
onderbetaling. Verder is het op grond van artikel 7:616a van het Burgerlijk
Wetboek mogelijk voor een werknemer om indien zijn directe werkgever niet
het juiste loon betaalt, hiervoor een vordering in te stellen bij de opdrachtgever. De werknemer beschikt zodoende over voldoende juridische middelen
om het juiste loon te vorderen.
Verder worden er reeds specifieke eisen gesteld ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden, zoals ook is toegelicht in het antwoord op de vragen 2 tot en
met 4. In het licht hiervan acht ik het niet nodig om extra voorwaarden te
stellen.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Jasper van Dijk (SP), ingezonden 19 december 2018 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1181).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3