Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

496
Vragen van de leden Jasper van Dijk en Van Nispen (beiden SP) aan de
Minister van Veiligheid en Justitie over incassobureaus die de rechtbank
misbruiken om hun klanten te intimideren (ingezonden 25 september 2017).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming), mede namens de
Minister van Financiën (ontvangen 24 november 2017) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 227.
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het artikel «Routinematige intimidatie», over
incassobureaus die hun klanten intimideren met behulp van de kantonrechter?1
Antwoord 1
Ik heb kennis genomen van het artikel «Routinematige intimidatie». In de
beantwoording van de onderstaande vragen ga ik hier nader op in.
Vraag 2
Deelt u de mening dat schuldkopers Hoist en Direct Pay misbruik maken van
het rechtssysteem, door de rechtbank als middel in te zetten om klanten
onder druk te zetten?
Antwoord 2
Ik kan niet ingaan op individuele zaken die aan de rechter worden voorgelegd. Het is de rechter die daarover oordeelt en die zo nodig de mogelijke
maatregelen neemt tegen misbruiksituaties. Dat neemt niet weg dat ik de
zorgen over bepaalde incasso-praktijken herken en deel. Het kabinet zet in op
het terugdringen van het aantal mensen met problematische schulden en het
effectiever helpen van mensen met schulden. Daar hoort bij dat kritisch wordt
gekeken naar de rol van incassobureaus en dat misstanden bij incasso
effectiever worden bestreden.

1

ah-tk-20172018-496
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

De Groene, 13 september 2017
https://www.groene.nl/artikel/routinematige-intimidatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Onderschrijft u de argumentatie van de Limburgse rechter die weigert nog
langer een instrument te zijn van de incasso-industrie? Deelt u zijn mening
dat de kritiek van structurele aard is?
Vraag 4
Klopt het dat de rechter doorgaans slechts op grote lijnen kijkt of de eis
terecht lijkt en dat het zodoende voor incassobureaus lucratief kan zijn om
slecht onderbouwde of rammelende zaken voor te laten komen? Wat gaat u
hiertegen ondernemen?
Vraag 5
Deelt u de mening dat persoonlijk overleg of betalingsregelingen van groot
belang zijn voor mensen met problematische schulden en dat het dus zeker
geen onnodige kostenposten dienen te zijn? Hoe gaat u bevorderen dat
incassobureaus proportioneler te werk gaan en hoe gaat u ervoor zorgen dat
er meer betalingsregelingen komen?
Vraag 7
Hebben rechters voldoende mogelijkheden om dit soort misbruik van het
rechtssysteem aan te pakken?
Antwoord 3, 4, 5 en 7
Zoals in het antwoord op vraag 2 aangegeven heeft het kabinet aandacht
voor de schuldenproblematiek en is die mede gericht op het tegengaan van
misstanden in de incassobranche. Zowel vanuit de rechtspraak als uit de
media bereiken mij signalen van misstanden. Het kabinet gaat aan de slag
met de uitwerking van het in het regeerakkoord aangekondigde incassoregister. Met de branche en andere betrokken (maatschappelijke) organisaties zal
begin 2018 bezien worden hoe dit op de beste wijze geregeld kan worden.
Het kabinet zet ook in op meer verantwoordelijkheid van schuldeisers in
incassozaken door te vergen dat zij eerst de mogelijkheden van een betalingsregeling onderzoeken voordat een zaak voor de rechter wordt gebracht.
Daarnaast wordt naar aanleiding van het regeerakkoord door de Minister
voor Rechtsbescherming bezien of het wettelijk minimumbedrag voor
incassokosten omlaag kan.
Om betaling af te dwingen kan een gang naar de (kanton)rechter nodig zijn.
De rechter oordeelt in individuele gevallen over de vorderingen van
incassobureaus. Het civiele recht verplicht een eiser om de gronden voor zijn
vordering uiteen te zetten. De eiser moet aangeven op welke overeenkomst
de betaalverplichting betrekking heeft, in hoeverre aan die verplichting is
voldaan, welk bedrag nog openstaat en dat de schuldenaar in verzuim is.
Indien buitengerechtelijke incassokosten worden gevorderd, moeten die
worden onderbouwd. De stellingen van eiser moeten voldoende concreet zijn
voor een schuldenaar om zich daartegen te verweren en voor de rechter om
een vordering te kunnen toewijzen. Als de schuldenaar geen verweer voert,
gaat de rechter uit van de juistheid van de stellingen, tenzij de vordering hem
onrechtmatig of ongegrond voorkomt (artikel 139 Rv). Bij twijfel over de
rechtmatigheid of gegrondheid kan de rechter de eiser om nadere inlichtingen of stukken vragen.
De rechter moet, ook in verstekzaken, ambtshalve het recht van openbare
orde en dwingend recht toepassen. Zo moet de rechter bij vorderingen op
consumenten-schuldenaren ambtshalve toetsen op oneerlijke bedingen in
algemene voorwaarden. Ook dient de rechter de voor de consumentschuldenaar dwingendrechtelijke regels over incassokosten (art. 6:96 lid 5–7
BW) toe te passen. De rechter beoordeelt derhalve of overeenkomstig deze
regels is gehandeld, zoals met betrekking tot de hoogte van de incassokosten
en het verzenden van een brief waaruit blijkt dat de schuldenaar nog een
uiterste termijn heeft gekregen waarbinnen betaald kan worden, zonder dat
incassokosten verschuldigd worden (vgl. HR 25 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2704).
De Raad voor de rechtspraak doet momenteel onderzoek waarbij de
problematiek van schulden wordt geanalyseerd en nader zal worden gekeken
naar het rechterlijk traject in incassozaken. Ik verwijs naar het antwoord op
vraag 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 6
Kunt u een overzicht geven van het aantal incassozaken dat de rechterlijke
macht de afgelopen jaren heeft behandeld (in absolute aantallen en als
percentage van het geheel)?
Antwoord 6
In de systemen van de rechtspraak wordt niet geregistreerd op de zaakscategorie incassozaken. De Raad voor de rechtspraak heeft mij laten weten dat
voor het aantal incassozaken wel indicaties kunnen worden ontleend aan het
aantal verstekuitspraken van de kantonrechter. Verreweg de meeste van dat
soort verstekzaken zijn namelijk incassozaken. Van de kantonzaken op
tegenspraak betreft slechts een klein deel incassozaken. In de periode
1 januari 2014 t/m 9 oktober 2017 zijn door de kantonrechter circa 1,2 miljoen
zaken bij verstek afgedaan. In diezelfde periode zijn circa 227.000 kantonzaken
op tegenspraak behandeld. Op jaarbasis gaat het grosso modo om 370.000
kantonzaken waarvan 310.000 bij verstek en 60.000 op tegenspraak. Met de
nodige slagen om de arm zal het dus jaarlijks om enkele honderdduizenden
incassozaken gaan.
Vraag 8
Hoe staat het met het onderzoek van de Raad voor de rechtspraak naar de
verbetering van de rechtspraak voor burgers met schulden? Welke oplossingsrichtingen worden overwogen?
Antwoord 8
De schuldenproblematiek heeft nadrukkelijk de aandacht van de rechtspraak
en maakt onderdeel uit van het programma «maatschappelijk effectieve
rechtspraak» (MER). Een werkgroep van experts op dit terrein uit de
rechtspraak heeft de opdracht een visiedocument over schuldenproblematiek
uit te brengen. Centrale vraag daarbij is hoe (in afstemming met professionele partners) gerechtelijke procedures en de rechtspraak (individuele
rechters en de organisatie) kunnen bijdragen aan de aanpak van schuldenproblematiek.
De werkgroep zal in het visiedocument de problematiek rondom schulden
analyseren en zal daarbij ingaan op gesignaleerde knelpunten die zich kunnen
voordoen in het voortraject, het rechterlijke traject en het na traject. De
nadruk zal daarbij liggen op het rechterlijke traject. Mogelijke knelpunten in
wetgeving worden hierbij eveneens meegenomen. De werkgroep heeft tevens
de opdracht gekregen om oplossingsrichtingen te formuleren. Het gaat
daarbij om oplossingsrichtingen die door de rechtspraak geïnitieerd kunnen
worden, zowel als het gaat om de individuele rechter ter zitting, als oplossingsrichtingen die de inzet van de rechtspraak als organisatie verlangen.
Naar verwachting is het visiedocument in het eerste kwartaal van 2018
gereed.
Vraag 9
Hoe oordeelt u over het feit dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) stelt
dat de doorverkoop van leningen waarschijnlijk niet meer aantrekkelijk is als
de bedrijven zich aan de AFM-richtlijnen houden? Deelt u de mening dat dit
te gek voor woorden is?
Antwoord 9
Indien een kredietvordering wordt overgedragen aan een derde partij, zal
deze zich in beginsel kwalificeren als een aanbieder van krediet. Hij is dan zelf
vergunningplichtig en dient te voldoen aan alle in de Wft genoemde eisen en
verplichtingen.
Voor de doorverkoop van vorderingen heeft de AFM in de leidraad «Consumenten en Incassotrajecten» uitgewerkt wat de AFM verwacht van kredietaanbieders wanneer zij vorderingen doorverkopen. Gelet op de problemen
die consumenten in voorkomende gevallen ondervinden vind ik het passend
dat de AFM marktpartijen aanspoort om hun verantwoordelijkheid te nemen.
Vraag 10
Hoe wordt toezicht gehouden op de werkwijze van incassobureaus en de
naleving van de AFM-richtlijnen? Erkent u dat het toezicht blijkbaar veel
steviger moet worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Voor een beschrijving van de verschillende toezichtskaders die van toepassing zijn op incassobureaus wordt verwezen naar de antwoorden op eerdere
vragen van het lid Jasper van Dijk (SP).2
De AFM houdt op grond van de Wet op het financieel toezicht, toezicht op
financiële dienstverleners, waaronder aanbieders van krediet en bemiddelaars
in krediet. Ook een incassobureau kan zich kwalificeren als aanbieder of
bemiddelaar in krediet en daarmee onder het Wft-toezicht van de AFM vallen.
De AFM is in die gevallen ook verantwoordelijk voor het toezicht op grond
van de Wet handhaving consumentenbescherming. De AFM heeft, na
publicatie van de leidraad «Consumenten en Incassotrajecten, de tien
grootste kredietaanbieders gevraagd om een analyse te maken van de
verschillen tussen de leidraad «Consumenten en Incassotrajecten» en hoe in
de praktijk incassotrajecten bij kredietaanbieders verlopen. Naar aanleiding
van de uitkomsten van de analyses concludeert de AFM dat aanbieders die
gebruik maken van incassobureaus, de leidraad onvoldoende in acht nemen.
De tien grootste aanbieders hebben inmiddels toegezegd verbeteringen door
te voeren in de afspraken die zij hebben gemaakt met incassobureaus en de
controle die zij uitvoeren op incassobureaus. De AFM zal verder streng
toezien op de naleving van de wettelijke vereisten.
Vraag 11
Bent u bereid alsnog een verbod op doorverkoop van schulden te onderzoeken, gezien de toenemende gevaren van de incasso-industrie?3
Antwoord 11
Op dit moment zie ik geen aanleiding voor een onderzoek naar een verbod
op doorverkoop van schulden. Ik verwijs naar het eerdergenoemd antwoord
op vragen van de SP over (een onderzoek naar) een verbod op doorverkoop
van schulden.4 Het probleem van kwalijke incassopraktijken schuilt niet in de
doorverkoop van vorderingen als zodanig, maar in de wijze waarop vervolgens met de vorderingen wordt omgegaan. Hierover moet het gesprek met
de incassosector plaatsvinden en om daarin misstanden te voorkomen
worden maatregelen voorbereid, zoals een register voor incassobureaus. Ik
verwijs naar het antwoord op de vragen 3, 4, 5 en 7.

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2659
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2659
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2659
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4