Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 156

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juli 2009
Tijdens het AO over schuldenproblematiek d.d. 2 april 2009 (Kamerstuk
24 515, nr. 149) heb ik u toegezegd u van de voortgang op een aantal
onderwerpen rondom de schuldenproblematiek op de hoogte te houden.
Met mijn brieven van 5 juni (TK, 2008–2009, 24 515, nr. 152) en 19 juni
2009 (TK, 2008–2009, 24 515, nr. 153) heb ik u al uitvoerig geïnformeerd
over het wettelijk kader voor de gemeentelijke schuldhulpverlening en
over de maatregelen die het kabinet neemt om extra aandacht te geven
aan het voorkomen en het oplossen van problematische schuldensituaties
vanwege de economische crisis.
In deze brief informeer ik u over een aantal onderwerpen. Ik stuur u deze
brief mede namens de minister van Financiën en de minister van Justitie.
Moratorium
In de afgelopen periode heb ik overleg gehad met een groot aantal
(koepels van) schuldeisers en met de VNG. Uit deze overleggen is mij
gebleken dat deze partijen bereid zijn om in overleg te gaan over een
convenant over een moratorium. Ik beschouw dit als een positief signaal
waaruit blijkt dat deze partijen bereid zijn te investeren in een effectievere
minnelijke schuldhulpverlening. Ik zal nu het initiatief nemen om het
overleg tussen de belangrijkste (koepels van) schuldeisers en de VNG op
gang te brengen.
Aanbestedingsproceduresschuldhulpverlening
Tijdens het Algemeen overleg op 2 april is door uw Kamer gevraagd
aandacht te besteden aan (complexe) aanbestedingsprocedures. Daarbij is
toegezegd om met de VNG te overleggen of het mogelijk is te komen tot
standaardafspraken voor aanbestedingsprocedures. Dit overleg heeft
plaatsgevonden. Er is op grond van een onderzoek dat De Stadsbank
Midden Nederland in 2007 heeft laten uitvoeren informatie beschikbaar

KST133766
0809tkkst24515-156
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 515, nr. 156

1

over gevallen waarbij aanbesteden verplicht is, en welke voorwaarden
daarbij gelden. Het onderzoek is te downloaden van de website van de
Stadsbank. Hierop is tevens een voorbeeld-bestek te vinden en kan een
brochure over inkopen en aanbesteden aangevraagd worden. De VNG zal
via een aantal kanalen (website, nieuwsbrieven) gemeenten wijzen op het
beschikbare materiaal.
Beheerrekeningen
In het Algemeen Overleg op 2 april 2009 is de vraag gesteld of zogenaamde «beheerrekeningen» een rol kunnen spelen in de minnelijke
schuldhulpverlening. Schuldhulpverleners kunnen problemen ondervinden indien schuldeisers beslag leggen op de tegoeden op de schuldhulprekeningen van hun cliënten. Deze rekeningen staan op naam van de
cliënt en hebben niet de aparte status die nodig is om de tegoeden te
vrijwaren van beslag, zoals bijvoorbeeld bij een zogenaamde kwaliteitsrekening wel het geval is. Een kwaliteitsrekening is een rekening met een
aparte status. Schuldhulporganisaties kunnen deze aanvragen. Ze worden
alleen verkregen na ontheffing van De Nederlandse Bank (DNB). DNB
verleent de ontheffing alleen onder stringente voorwaarden, omdat men
in feite met een beheerrekening aan het «bankieren» is en dat vraagt een
strikt toezicht. De kwaliteitsrekening zelf stelt namelijk geen stringente
voorwaarden voor het gebruik. De enige waarborgen voor een zorgvuldig
gebruik zijn de toets, de eventuele ontheffing en het toezicht door DNB.
Terughoudendheid is ook geboden, omdat bovendien gelden onttrokken
worden aan de verhaalsmogelijkheid van schuldeisers. Dit vormt een
inbreuk op de principiële regel dat een schuldeiser zich bij wanbetaling
met alle rechtsmiddelen mag verhalen op de schuldenaar (artikel 3: 276
Burgerlijk Wetboek). Beslaglegging kan en moet niet onmogelijk worden
gemaakt; het is een reeël middel om de nakoming af te dwingen van een
vorderingsrecht. Een kwaliteitsrekening is overigens geen garantie dat
beslaglegging voorkomen wordt. Voordat de gelden op de kwaliteitsrekening worden gestort, kan de schuldeiser van zijn recht gebruik maken
om beslag te leggen op bijvoorbeeld het loon (bij de werkgever) of op een
uitkering.
Een uitzondering op deze hoofdregel van verhaal wordt geboden door de
Wet Schuldsanering Natuurlijke personen (Wsnp), speciaal voor een
situatie als deze. Want als een schuldeiser niet mee wil werken aan een
buitengerechtelijk (minnelijk) schuldhulpverleningstraject, omdat hij
bijvoorbeeld niet accoord gaat met de aangeboden schikking en beslag
blijft leggen op de tegoeden van de schuldenaar, dan is een minnelijk
traject niet mogelijk. De schuldhulpverlener en schuldenaar kunnen dan
een verzoek om toelating tot de Wet schuldsanering natuurlijke personen
(Wsnp) indienen bij de rechter, omdat het immers onmogelijk is gebleken
om de schulden op minnelijke wijze te regelen. Zodra de rechter de
schuldsanering uitspreekt vervallen (op grond van artikel 301 lid 3 van de
Faillissementswet) alle gelegde beslagen. Bewindvoerders in het wettelijke traject staan onder rechterlijk toezicht en hebben wél de beschikking
over de kwaliteitsrekening. Alle gelden die in de Wsnp door de schuldenaar onder toezicht van de bewindvoerder gespaard worden komen
(uiteindelijk) ten gunste van alle schuldeisers. In feite is er tijdens een
Wsnp-traject sprake van een een algeheel beslag, waarmee voorkomen
wordt dat de ene schuldeiser zich met het leggen van een individueel
beslag bevoordeelt ten opzichte van andere schuldeisers die ook iets te
vorderen hebben. In het traject van de Wsnp vervallen de beslagen die
zijn gelegd en is er een beheerrekening die vrij is van beslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 515, nr. 156

2

Toegang tot een bankrekening
In het Algemeen Overleg van 2 april 2009 heeft uw Kamer gewezen op
signalen waaruit blijkt dat het voor mensen met schulden bij aanvang van
een schuldhulpverleningstraject soms moeilijk is naast hun reguliere,
geblokkeerde rekening een nieuwe, werkende rekening bij banken te
openen.
Sinds 2001 bestaat het convenant over het pakket primaire betaaldiensten.
De banken die dit convenant hebben ondertekend hebben hiermee afgesproken dat iedere meerderjarige met een vaste woon- of verblijfplaats in
Nederland en wiens identiteit conform de Wet ter voorkoming van
witwassen en financiering van terrorisme (WWFT) kan worden vastgesteld, de beschikking moet hebben over een werkende (niet-geblokkeerde)
bankrekening. Op deze rekening is geen roodstand mogelijk. Als een klant
een geblokkeerde rekening bij een bank heeft, moet hij de aanvraag voor
een zogenoemde basisbankrekening volgens het convenant indienen bij
diezelfde bank. Deze aanvraag wordt dan door die bank in behandeling
genomen. Voor eventuele vragen of problemen die in de praktijk opkomen
bij de aanvraag van een basisbankrekening, kan men zich wenden tot de
Nederlandse Vereniging van Banken.
Stand van zaken rondom het Landelijk Informatiesysteem
Schulden (LIS)
Op 27 mei 2009 heeft de begeleidingscommissie van het LIS een aangepast «Protocol LIS ter voorkoming van problematische schulden» alsmede
een daarbij behorende toelichting toegezonden naar het ministerie van
Financiën. In dit aangepaste protocol heeft de begeleidingscommissie van
het LIS ernaar gestreefd om in belangrijke mate tegemoet gekomen aan
de bezwaren van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) en
heeft ingezet om het protocol van het LIS zo aan te passen, dat het beter
voldoet aan de vereisten van de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Het
CBP heeft namelijk eerder in zijn «Zienswijze LIS» naar aanleiding van een
eerder protocol geconcludeerd dat het LIS niet voldoet aan de vereisten
van de Wet bescherming persoonsgegevens.
De LIS-partners hebben 24 juni 2009 het aangepaste protocol naar het
CBP verstuurd met het verzoek of het CBP het Landelijk Informatiesysteem
Schulden opnieuw wil toetsen aan de Wet bescherming persoonsgegevens. Daarnaast heeft het Ministerie van Financiën het CBP geïnformeerd
hoe Financiën het LIS zal opnemen in de toelichting van artikel 4:32 Wet
financieel toezicht (Wft). Deze toevoeging in de Wft zal meelopen met een
wetswijziging in het kader van de implementatie van de Richtlijn
Consumentenkrediet (zie hieronder).
Implementatie richtlijn consumentenkrediet
De consultatie van het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek en de Wet op het financieel toezicht (Wft) ter implementatie van richtlijn nr. 2008/48/EG inzake kredietovereenkomsten voor
consumenten is onlangs gestart. Op 4 juni 2009 is deze conceptwettekst
ter consultatie aangeboden. De consultatietermijn is zes weken en loopt
t/m 17 juli 2009. Gestreefd wordt naar inwerkingtreding medio 2010.
De voorgestelde wijzigingen in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek hebben
betrekking op de informatie en rechten betreffende kredietovereenkomsten (o.a. de inhoud van de overeenkomst, het herroepingsrecht, vervroegde aflossing, en overdracht van rechten). De voorgestelde wijzigingen in
de Wft hebben betrekking op de kredietreclame, de precontractuele informatie en de kredietwaardigheidstoets. De regels met betrekking tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 515, nr. 156

3

kredietreclame en precontractuele informatie worden nader uitgewerkt in
het Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen (Bgfo).
Stand van zaken actualisering Pandhuiswet
In het wetsvoorstel tot actualisatie van de regelgeving voor pandhuizen
zal naast aandacht voor de kredietvergoeding die aanbieders van pandkrediet in rekening mogen brengen, de minimale beleentermijn en de
informatie die aan consumenten moet worden verstrekt ook worden voorzien in onafhankelijk toezicht op pandhuizen.
Om te komen tot het meest effectieve toezichtmodel voor pandhuizen zijn
in de afgelopen periode verschillende toezichtmodellen bekeken en ook
besproken met de betrokken toezichthouders. De uitkomst is dat het voor
de hand ligt het toezicht op pandhuizen onder te brengen bij de Consumentenautoriteit. De invulling van het toezicht zal worden meegenomen
in het wetsvoorstel.
Aan u is toegezegd dat de herziening van de Pandhuiswet per medio 2010
in werking zal treden. Medio 2010 zal echter niet worden gehaald omdat
het bepalen van het meest geschikte toezichtmodel meer tijd in beslag
heeft genomen dan voorzien. Wel is het streven om het wetsvoorstel nog
deze kabinetsperiode in werking te laten treden.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 515, nr. 156

4