Plan van aanpak
voor zeeschepen waarvan de lading in het
buitenland is ontsmet met fosfine
behorende bij de
Havenverordening Rotterdam 2020,
Havenverordening Vlaardingen 2019,
Havenverordening Schiedam 2020,
Havenverordening Dordrecht,
Havenverordening gemeente Zwijndrecht en
Havenverordening Papendrecht 2020
met ingang van
1 januari 2021

1
30 november 2020

Inleidend schrijven
Dit Plan van aanpak is voorgeschreven op basis van artikel 4.7 onder c van de Havenverordening
Rotterdam 2020, Havenverordening Schiedam 2020, Havenverordening Vlaardingen 2019,
Havenverordening Dordrecht, Havenverordening gemeente Zwijndrecht en Havenverordening
Papendrecht 2020 (hierna HV). De belangen die de HV beschermt zijn ordening, veiligheid en milieu
in de haven. De havenmeester de Rotterdam is er verantwoordelijk voor om deze belangen te
waarborgen in de haven voor zover gelegen binnen de gemeentegrenzen. Dat doet de havenmeester
door een procedure vast te stellen voor alle betrokken partijen bij de overslag in de haven en verder
vervoer van zeeschepen met lading die in het buitenland is ontsmet met ontsmettingsmiddelen.
Deze procedure regelt de volgende belangen:
•
•

•

Ordening: de schepen die lading in hebben die in het buitenland met ontsmettingsmiddelen is
behandeld liggen te allen tijde op een veilige plaats gemeerd in de haven.
Veiligheid in de haven en de omgeving van de haven: de behandeling (laden, lossen, muieren,
ventileren) van lading in zeeschepen die in het buitenland met ontsmettingsmiddelen is
behandeld en overige handelingen (o.a. bunkeren) gebeuren op en zo veilig mogelijke manier. De
regels in het Plan van aanpak zijn een aanvulling op regels die al gelden op basis van
de Arbeidsomstandighedenwet en de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden alsmede de
internationale regelingen (IMSBC) en privaatrechtelijke verplichtingen tussen partijen.
Milieu: de behandeling van lading in zeeschepen die in het buitenland met
ontsmettingsmiddelen is behandeld, vindt plaats op een zodanige manier dat het milieu er zo
min mogelijk schade van ondervindt.

Binnen de vastgestelde procedure, neergelegd in het Plan van aanpak, dienen inhoudelijke
afwegingen gemaakt te worden over de concentratie van het ontsmettingsmiddel in de lading en
veiligheid van de lading. De verantwoordelijkheid om inhoudelijk te adviseren in deze afwegingen ligt
bij de desbetreffende deskundige, de gassingsleider. Het Plan van aanpak stelt de gassingsleider in
staat om zijn expertise in te zetten en zo een zo veilig mogelijke situatie te scheppen en de andere
belangen van de verordening te waarborgen.
In de HV zijn regels opgenomen voor de afhandeling van zeeschepen met lading die in het
buitenland is ontsmet omdat er geen andere bindende (inter)nationale regelgeving is die hierin
voorziet. Dit betreft o.a. ook een meldplicht voor zeeschepen waarvan de lading in het buitenland
met ontsmettingsmiddelen is behandeld die een Nederlandse haven aandoen.
De HV vastgesteld door de gemeenteraden en is derhalve een wettelijke regeling die enkel geldig is
binnen de betreffende gemeente. Dit geldt dus ook voor het Plan van aanpak dat vastgesteld is op
basis van de HV. De aspecten die samenhangen met het vervoer en opslag van deze lading buiten de
gemeente en andere belangen dan bovengenoemde, zoals de constructie van het vervoerende schip,
vallen niet onder de werking van de HV. Binnenschepen waarvan de lading in het buitenland is
ontsmet met ontsmettingsmiddel vallen niet onder dit Plan van aanpak, omdat dit weinig voor komt.

2
30 november 2020

De volgende artikelen van de HV zijn relevant voor dit Plan van aanpak:
Artikel 4.7 Lading die in het buitenland is ontsmet
Een schip geladen met bulklading in vaste vorm, waarbij de lading is ontsmet, mag alleen
ligplaats nemen of zich op een ligplaats bevinden, als:
a. tijdens en na het afmeren geen operationele handelingen worden uitgevoerd;
b. de ruimen en ventilatieopeningen van de ruimen gesloten zijn, en;
c. de nautische en operationele afwikkeling van het schip plaatsvindt overeenkomstig
een door het college vastgesteld plan van aanpak.
Artikel 1.3 Op wie is deze verordening van toepassing?
1. De kapitein of de schipper is verantwoordelijk voor de naleving van het bepaalde bij of
krachtens deze verordening, tenzij in deze verordening anders is bepaald.
2. Als een kapitein of een schipper niet op het schip aanwezig is, is de exploitant
verantwoordelijk voor de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze verordening.
De direct verantwoordelijke – kapitein, schipper en/of exploitant – spreekt de gassingsleider aan op
zijn verantwoordelijkheden uit het Plan van aanpak.
Als het Plan van aanpak is vastgesteld, wordt aan de gemeenteraad een voorstel voorgelegd voor
wijziging van artikel 4.7 van de HV.
Het voorstel luidt:
1. Een schip geladen met bulklading in vaste vorm, waarbij de lading is ontsmet, mag alleen
ligplaats nemen of zich op een ligplaats bevinden, als:
a. tijdens en na het afmeren geen operationele handelingen worden uitgevoerd;
b. de ruimen en ventilatieopeningen van de ruimen gesloten zijn;
c. de nautische en operationele afwikkeling van het schip plaatsvindt overeenkomstig een
plan van aanpak.
2. Het plan van aanpak wordt vastgesteld door het college. Een ieder is verplicht zich te houden
aan het vastgestelde plan van aanpak.
Nadat de gemeenteraad de wijziging van artikel 4.7 heeft vastgesteld, kan de havenmeester van
Rotterdam een ieder die betrokken is bij het Plan van aanpak aanspreken op nakoming van de
verplichtingen die daarin zijn neergelegd, dus ook de gassingsleider. Er ontstaat dan een directe
verantwoordelijkheid. Wijziging van het Plan van aanpak is daarvoor niet nodig.
Artikel 14.1 Verplichting om regels na te leven
De bij of krachtens deze verordening opgenomen regels en de daarbij gegeven voorschriften
en beperkingen moeten worden nageleefd.

3
30 november 2020

Algemene begrippen, afkortingen
Arbeidsplaats
Iedere plaats die in verband met het verrichten van arbeid wordt of
pleegt te worden gebruikt.
Arbeidsveilig
De omstandigheid om veilig en gezond te kunnen werken zoals bedoeld
in de Arbeidsomstandighedenwet.
Agent
Vertegenwoordiger van een rederij inzake de lading. In enkele gevallen
ook de vertegenwoordiger van een particuliere schipper.
Binnenvaartschip
Schip, niet zijnde een zeeschip.
ENI-nummer
Europees scheepsidentificatienummer, het European Number of
Identification.
Gassingsleider
Erkend deskundige krachtens de Wet Gewasbeschermingsmiddelen en
Biociden met aantekening Bevoegdheid voor Fosfine op het certificaat.
Grenswaarde (zoals
De grenswaarde is de maximaal toegestane concentratie van een
gehanteerd door de SER)
(gevaarlijke) stof in de individuele ademhalingszone van een werknemer.
De stof kan voorkomen als gas, damp, deeltje, aerosol of vezel.
De grenswaarde geldt voor een gedefinieerde referentieperiode
(meestal 15 minuten en 8 uur). Uitgangspunt bij de vaststelling van de
waarde is, dat de gezondheid van de werknemers én hun nageslacht niet
wordt benadeeld. Ook niet bij herhaalde blootstelling aan die
concentratie, gedurende een langere periode tot zelfs een arbeidsleven.
Havenverordening
Havenverordening Rotterdam 2020, Havenverordening Schiedam 2020,
Havenverordening Vlaardingen 2019, Havenverordening Dordrecht,
Havenverordening gemeente Zwijndrecht en Havenverordening
Papendrecht 2020
Instructie
Betreft het advies van de gassingsleider aan de kapitein of schipper van
het schip waar de lading uit het zeeschip die ontsmet is, in gelost is.
Minimale informatiebehoefte staat beschreven in Bijlage 2 van dit Plan
van aanpak.
IMO-nummer
Het IMO-nummer is een uniek scheepsidentificatienummer dat bestaat
uit de drie letters "IMO" gevolgd door een zevencijferig getal, dat wordt
verstrekt door Lloyd's Register bij de bouw van een zeeschip.
Meetrapport
Rapport van de gassingsleider met informatie over de gedane metingen.
De onderdelen die minimaal in het meetrapport zijn opgenomen, staan
vermeld in Bijlage 1 van dit Plan van aanpak.
Melden aan de havenmeester
Per telefoon, per marifoon op het daarvoor bestemde kanaal, per fax of
per e-mail via telefoonnummer 010 - 252 1000, faxnummer 010 - 252
1600, VHF-kanaal 14 of e-mail hcc@portofrotterdam.com
Meetresultaten
De gemeten concentratie van het toegepaste ontsmettingsmiddel in
PPM (Parts Per Million).
Muieren
Het husselen van de lading met een grijperkraan om het
ontsmettingsmiddel uit de lading te laten ontsnappen, zodat de
concentratie van het ontsmettingsmiddel sneller daalt. De lading wordt
hierbij niet overgeslagen.
Omgeving
De directe en indirecte omgeving van de betrokken schepen en de plaats
van verlading, binnen het havengebied, het gebied waarvoor de
Havenmeester verantwoordelijk is en waarbij mogelijke risico’s kunnen
optreden als gevolg van de opslag in het schip en de verlading.

4
30 november 2020

Ontsmettingsmiddel
Residuen1

Restgasconcentratie
Schriftelijk verstrekken van
gegevens aan de
havenmeester van Rotterdam
Schip

Supervisie
Stuwadoor
Uitrusting van het zeeschip
Waarschuwingsteken

Zeeschip

Het toegepaste ontsmettingsmiddel waarmee de lading is behandeld
met het doel de lading te ontsmetten.
Achtergebleven omhulsels waarin het toegepaste ontsmettingsmiddel
heeft gezeten (sleeves, plates en bags) of kan zitten of niet-uitgewerkte
/ nog niet werkzame tabletten van het toegepaste ontsmettingsmiddel.
Concentraties van het toegepaste ontsmettingsmiddel in PPM (Parts Per
Million).
Per fax of per e-mail hcc@portofrotterdam.com

Elk vaartuig met inbegrip van een vaartuig zonder waterverplaatsing en
een watervliegtuig, gebruikt of geschikt om te worden gebruikt als een
middel van vervoer te water.
Fysieke aanwezigheid en optreden van de gassingsleider
overeenkomstig dit Plan van aanpak.
Degene die de opdracht uitvoert voor het laden en lossen van schepen.
Uitrusting van het zeeschip volgens de veiligheidseisen van de
MSC.1/Circulaire IMO 1264 regelgeving, of zoals nadien gewijzigd.
Het internationale teken voor lading, die is behandeld met een
ontsmettingsmiddel, zoals bedoeld in de ‘Recommendations on the safe
Use of Pesticides in Ships applicable to the fumigation of cargo holds,
Appendix 2’ (MSC.1/Circ. 1264). Dit waarschuwingsteken mag zowel op
een bord als sticker worden afgebeeld. Daar waar bord is vermeld in de
tekst mag ook sticker worden gelezen.
Zeeschip dat is geladen met los gestorte bulklading in vaste vorm en
waarvan de lading in het buitenland is ontsmet.

Algemeen: Informatie en communicatie
1. Uiterlijk 24 uur voor aankomst van het zeeschip in Rotterdam wordt door de agent van het
zeeschip schriftelijk aan de havenmeester van Rotterdam de melding gedaan als bedoeld in
artikel 3.10 van de Havenverordening. Daarnaast meldt de agent binnen genoemde periode
aan de havenmeester van Rotterdam de methode van ontsmetting;
a. de naam van firma van de gassingsleider alsmede de contactgegevens van de firma die
is aangesteld om het lossen, muieren of het verrichten van ventilatiehandelingen aan
boord van het zeeschip te begeleiden alsmede de opdrachtgever van de gassingsleider;
b. hoeveel omhulsels met ontsmettingsmiddel in de laadhaven zijn toegevoegd;
c. hoeveel residuen in voorgaande havens zijn verwijderd;
d. indien van toepassing: het verschil tussen het toegepaste en verwijderde aantal
omhulsels met ontsmettingsmiddel.
2. De uitrusting van het zeeschip verkeert in goede staat.
3. De havenmeester van Rotterdam verstrekt:
a. naam van het zeeschip;
b. het toegepaste ontsmettingsmiddel alsmede de methode die is toegepast, en;
c. de naam van firma van de gassingsleider en de contactgegevens van de firma,

1

Bij het gebruik van losse (fosfine) tabletten blijft, nadat de tabletten volledig zijn uitgewerkt, een poeder
achter wat zich vermengt met de lading en in de loshaven niet wordt verwijderd. Deze uitgewerkte restanten
zijn een inert product en vallen niet onder de definitie van residu als bedoeld in dit Plan van aanpak.

5
30 november 2020

aan de Inspectie Leefomgeving en Transport, (zeehaven)politie, DCMR en de Douane of
andere relevante partijen.
Algemeen: Verplichtingen en verantwoordelijkheden in relatie tot de ontsmette lading
4. Het veilig stellen van de omgeving door de gassingsleider prevaleert boven alle overige
werkzaamheden aan en op het schip.
5. Gedurende de periode dat het Plan van aanpak van kracht is, worden zodra zich een
gevaarlijke situatie naar het oordeel van de gassingsleider voordoet die niet is beschreven in
het Plan van aanpak, alle werkzaamheden aan en op het schip onmiddellijk gestopt en wordt
dit onmiddellijk aan de havenmeester van Rotterdam gemeld.
6. Zolang het zeeschip in de haven ligplaats heeft en in de lading restgasconcentraties boven de
grenswaarde heeft, wordt dit kenbaar gemaakt met het waarschuwingsteken. Dit
waarschuwingsteken wordt geplaatst bij iedere entree van het zeeschip en op de
ruimhoofden aan bakboordzijde en stuurboordzijde. Het waarschuwingsteken is duidelijk
zichtbaar en leesbaar.
7. Gedurende de periode dat een schip en/of de lading, of delen daarvan, niet arbeidsveilig zijn
verklaard vindt het lossen van (delen van) de lading welke nog niet arbeidsveilig is verklaard,
te allen tijde onder supervisie van de gassingsleider plaats, tenzij anders vermeld in dit
document.
8. Gedurende de periode dat de lading van het zeeschip nog niet arbeidsveilig is verklaard
worden er dagelijks metingen verricht door de gassingsleider gedurende ladinghandelingen
behalve als de gassingsleider anders bepaald, bijvoorbeeld in verband met meteorologische
omstandigheden.
9. Zolang de gassingsleider het dek van het zeeschip nog niet arbeidsveilig, in de zin van
aanwezigheid van een concentratie van ontsmettingsmiddelen, heeft verklaard mogen zich
alleen personen aan boord bevinden, of mogen schepen langszij het zeeschip alleen afmeren
met toestemming en op aanwijzing van de gassingsleider.
10. De gassingsleider geeft een bindende instructie aan de kapitein van het zeeschip inzake de
arbeidsveiligheid van de aanwezigen aan boord van het zeeschip, in verband met de
aanwezigheid van (rest)gasconcentraties voor, tijdens het lossen van de lading uit het
zeeschip.
Aankomst – openen gesloten ruimen
11. Het zeeschip houdt de laadruimen, mangaten en andere openingen van de ruimen gesloten
in de haven en tijdens het afmeren.
12. Direct na het afmeren op de ligplaats en voordat de ladingruimen worden geopend wordt
door de gassingsleider de concentratie van het toegepaste ontsmettingsmiddel gemeten op
een door hem te bepalen wijze, bijvoorbeeld via een Gas Sampling Point.
13. Na veilig afmeren mogen de ruimen alleen na toestemming of op aanwijzing van de
gassingsleider geopend worden. Ruimen met lading in doorvoer voor een andere haven
blijven gesloten.
14. Indien bij punt 12 is vastgesteld dat de concentraties van het toegepaste ontsmettingsmiddel
hoger zijn dan de grenswaarde, dan zijn bij het openen van de laadruimen in verband met
het veilig werken minimaal twee personen aanwezig, waarvan minimaal één in de functie
van gassingsleider.
Voorafgaand aan lossen - verwijderen van residuen
15. Voordat gestart wordt met het verrichten van ventilatiehandelingen het lossen of muieren
en nadat het dek arbeidsveilig is verklaard, worden de residuen, waar mogelijk, verwijderd.

6
30 november 2020

16. De gassingsleider verwijdert zelf, of met hulp van een deskundige collega, de residuen. Het
verwijderen wordt uitgevoerd met inachtneming van de zorgplicht zoals vermeld in Bijlage 3
van dit Plan van aanpak en artikel 2a van De Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden
(zie Bijlage 3). De toegang bij het laadruim waar de gasdragers of residuen worden
verwijderd, wordt voorzien van een duidelijk herkenbare afzetting met een lint en
waarschuwingstekens.
17. De verzamelde residuen worden onder verantwoordelijkheid van de kapitein en de
gassingsleider van het zeeschip door een daartoe bevoegd bedrijf zo spoedig mogelijk
afgevoerd van het zeeschip.
18. Indien de verzamelde residuen niet direct kunnen worden afgevoerd, worden deze in UNgoedgekeurde vaten met de juiste gevarenetiketten op een veilige en duidelijk afgezette plek
aan dek geplaatst of in een goed geventileerde ruimte. De gassingsleider verstrekt
schriftelijke bindende instructies in de Engelse taal aan de kapitein hoe op het schip met de
residuen en de afzetting wordt omgegaan. Deze worden door de kapitein voor kennisneming
getekend.
Voorafgaand aan lossen - metingen
19. Wanneer het dek van het zeeschip, of delen daarvan, door de gassingsleider na het openen
van de laadruimen arbeidsveilig is verklaard, verricht de gassingsleider op meerdere plaatsen
in en boven de lading(en) die is behandeld met een ontsmettingsmiddel, metingen om de
concentratie van het toegepaste ontsmettingsmiddel vast te stellen. Deze metingen geven
de representatieve concentratie van het ontsmettingsmiddel van de gehele lading in het
ruim aan en worden gedaan op een door de gassingsleider te bepalen wijze, waarbij in de
lading minimaal op een diepte van 1 meter gemeten wordt.
20. Na de meting voorafgaand aan het lossen verstrekt de gassingsleider zo spoedig mogelijk
schriftelijk het meetrapport aan havenmeester van Rotterdam en de kapitein van het
zeeschip. De kapitein tekent het meetrapport voor kennisneming. Hierbij geeft de
gassingsleider aan wat de vervolgstap zal zijn:
1. ventileren omdat lossing niet mogelijk is;
2. muieren gevolgd door een meting;
3. lossing onder supervisie;
4. lossing zonder supervisie.
Lossen - zonder supervisie van gassingsleider
21. De gassingsleider beoordeelt of
a. de lading in één of meerdere van de te lossen laadruimen arbeidsveilig gelost kan
worden; en
b. op de arbeidsplaatsen geen concentraties boven de grenswaarde gemeten worden of
naar inschatting van de gassingsleider niet zal plaatsvinden; en
c. de ruimen veilig betreden kunnen worden in verband met de concentratie
ontsmettingsmiddel.
Als het voorgaande het geval is kan de gassingsleider bepalen of er gelost kan worden zonder
supervisie, eventueel met instructies van de gassingsleider.
Lossen - onder supervisie van gassingsleider
22. Als werkzaamheden in verband met de lading door de aanwezige concentraties
ontsmettingsmiddel in de lading in één of meerdere van de te lossen laadruimen van het
zeeschip naar oordeel van de gassingsleider begeleiding vragen, dan vangt het zeeschip aan
met lossen of muieren onder supervisie van een gassingsleider die zorg draagt voor het

7
30 november 2020

lossen en muieren onder arbeidsveilige omstandigheden. De gassingsleider neemt risicobeheersende maatregelen om de arbeidsveiligheid te waarborgen.
23. Gedurende ventilatiehandelingen, muieren of het lossen:
a. houdt de gassingsleider de havenmeester van Rotterdam op de hoogte
van de concentratie van het toegepaste ontsmettingsmiddel aan boord van het
zeeschip en in de lading, door minimaal één keer per dag schriftelijk een meetrapport
te verstrekken;
b. worden de plaatsen aan boord van het zeeschip die niet arbeidsveilig zijn, door
de gassingsleider kenbaar gemaakt door middel van het waarschuwingsteken en
een duidelijk herkenbare afzetting;
c. is de kapitein verplicht de werkzaamheden stop te (laten) zetten als de
arbeidsveiligheid voor de aanwezigen, door de aanwezige concentraties van het
toegepaste ontsmettingsmiddel of door acties van derden, in gevaar komt en de
arbeidsveiligheid niet langer is gewaarborgd. De kapitein
wordt hierover bindend geïnstrueerd door de gassingsleider. De gassingsleider meldt
deze instructie tevens zo spoedig mogelijk aan de havenmeester van Rotterdam via een
meetrapport;
d. wordt bij lossing van de lading in laadruimen van andere schepen door de
gassingsleider een meting als genoemd in punt 19 aan boord van het ontvangende
schip uitgevoerd. De gassingsleider verstrekt een meetrapport aan de kapitein of
schipper van het ontvangende schip en stuurt een kopie van het meetrapport zo
spoedig mogelijk naar de havenmeester van Rotterdam.
e. wordt, zolang de concentratie van het ontsmettingsmiddel in de ontvangende
laadruimen in de lading naar de inschatting van de gassingsleider na de overslag
risico’s voor de aan boord werkzame personeel of de omgeving oplevert, dit kenbaar
gemaakt met het waarschuwingsteken. Dit waarschuwingsteken wordt geplaatst bij
iedere entree van het schip en op de ruimhoofden aan bakboordzijde en
stuurboordzijde en zijn duidelijk zichtbaar en leesbaar.
f. controleert tijdens een lossing onder supervisie de gassingsleider de arbeidsveiligheid
aan boord van de betrokken schepen op (rest)gasconcentraties en de omgeving. De
gassingsleider geeft zo nodig bindende instructies aan een ieder die bij de
werkzaamheden is betrokken.
Lossen – naar een onbemand schip / duwbak
24. Indien, na beoordeling van de gassingsleider, besloten wordt om een deel van de lading in
het ruim van het zeeschip met een te hoge concentratie ontsmettingsmiddel te lossen naar
een onbemand schip (duwbak) die in de haven blijft, wordt na overslag een meting
uitgevoerd in de lading van het onbemande schip (duwbak);
a. na meting dienen de luiken van het onbemande schip (duwbak) gesloten te blijven tot
de gassingsleider aangeeft dat de lading in het onbemande schip (duwbak) arbeidsveilig
gelost kan worden.
25. De gassingsleider meet vervolgens de lading in het ruim van het zeeschip. Wanneer de
gassingsleider constateert dat de lading arbeidsveilig gelost kan worden en er tevens op geen
van de arbeidsplaatsen concentraties boven de grenswaarden gemeten worden, kan er
verder zonder supervisie gelost worden, zoals beschreven in punt 21.
26. De gassingsleider bepaalt wanneer verdere handelingen met de lading (lossen, muieren,
ventileren) van het onbemande schip (duwbak) arbeidsveilig mogelijk zijn. Zolang de
gassingsleider dat niet heeft bepaald, houdt het onbemande schip (duwbak) dat een deel van
de lading als bedoeld in punt 24 heeft ontvangen, een ligplaats in de haven.

8
30 november 2020

a. Hierbij worden de namen van de onbemande schepen en IMO/ENI nummer, en hun
eindbestemming of ligplaats in de havens van Rotterdam opgegeven aan
de havenmeester van Rotterdam indien de concentraties van het toegepaste
ontsmettingsmiddel na de meting als bedoeld in 23d in de lading meer dan
1 ppm bedraagt.
b. De concentratie van het ontsmettingsmiddel boven de lading wordt zo spoedig mogelijk
aan de havenmeester van Rotterdam doorgegeven middels een meetrapport.
c. De gassingsleider bepaalt tevens of de lading in het onbemande schip:
i. Geventileerd moet worden omdat lossing niet mogelijk is.
ii. Gemuierd moet worden, gevolgd door een meting.
iii. Gelost kan worden.
27. Zolang de concentratie van het ontsmettingsmiddel in de lading van de ontvangende
laadruimen naar inschatting van de gassingsleider na de overslag risico’s voor de aan boord
werkzame personeel of de omgeving oplevert, wordt dit kenbaar gemaakt met het
waarschuwingsteken. Dit waarschuwingsteken wordt geplaatst bij iedere entree van het
schip en op de ruimhoofden aan bakboordzijde en stuurboordzijde en zijn duidelijk zichtbaar
en leesbaar.
28. De gassingsleider monitort de concentratie van het ontsmettingsmiddel in de lading van het
onbemande schip (duwbak) en zodra de lading arbeidsveilig gelost kan worden, geeft hij het
onbemande schip (duwbak) vrij voor lossing.
29. De gassingsleider stuurt vervolgens zo spoedig mogelijk een kopie van het meetrapport naar
de havenmeester van Rotterdam.
Werkwijze bij (mogelijk) achterblijven ontsmettingsmiddel in de lading
30. Indien zoals beschreven in punt 15 niet alle residuen verwijderd konden worden, of
onduidelijkheid bestaat over de aanwezigheid van de omhulsels van het ontsmettingsmiddel
die beschadigd zijn, wordt gewerkt via de volgende werkwijze:
a. de gassingsleider bepaalt welk deel van de lading van het zeeschip wordt overgeslagen
in onbemande vaartuigen (duwbakken). Dit deel is het deel van de lading waar de
gassingsleider (mogelijk) achtergebleven ontsmettingsmiddel verwacht aan te treffen;
b. dit gedeelte van de lading van het zeeschip wordt overgeslagen in duwbakken;
c. de betreffende onbemande vaartuigen (duwbakken) blijven in de haven aanwezig;
d. de gassingsleider monitort de concentratie ontsmettingsmiddel aan boord van de
onbemande vaartuigen (duwbakken) met de overgeslagen lading;
e. als de gassingsleider bepaalt dat de situatie veilig is voor overslag en verder vervoer,
wordt onder supervisie van gassingsleider de lading van het onbemande vaartuig
(duwbak) overgeslagen in het ontvangende schip of vrijgegeven voor verder vervoer in
het desbetreffende onbemande vaartuig (duwbak).
31. De gassingsleider informeert vóór aanvang van de overslag naar het ontvangende schip (punt
30e) de kapitein of schipper van het ontvangende schip dat na laden de vervolgreis direct wil
aanvangen, over het feit dat de lading losse tabletten of beschadigde omhulsels met
ontsmettingsmiddel heeft bevat en geeft de kapitein of schipper een schriftelijke instructie
over het arbeidsveilig omgaan met het restrisico en met de gevaren van het toegepaste
ontsmettingsmiddel. De kapitein of schipper ondertekent de instructie ter kennisname.
Einde van handelingen gassingsleider
32. Zodra de werkzaamheden van de gassingsleider zijn afgerond wordt dit zo spoedig mogelijk
gemeld bij de havenmeester van Rotterdam gecombineerd met het laatste meetrapport van
het zeeschip en/of van ontvangende schip.

9
30 november 2020

33. Indien blijkt dat na einde van de handelingen van de gassingsleider op het zeeschip of in de
ontvangende ruimten restgasconcentraties boven de grenswaarde aanwezig zijn op de
arbeidsplaatsen van het betreffende schip of de situatie niet arbeidsveilig is dan worden de
overslagwerkzaamheden in het betreffende laadruim van het schip gestaakt. De kapitein,
schipper of stuwadoor neemt direct contact op met de gassingsleider die zo spoedig mogelijk
metingen verricht aan boord van het betreffende schip, zoals beschreven in punt 19. De
gassingsleider meldt de situatie onmiddellijk bij de havenmeester van Rotterdam en
verstrekt daarnaast schriftelijk het meetrapport.
34. Zolang er nog (rest)gasconcentraties boven de grenswaarde op de arbeidsplaatsen worden
gemeten blijft de gassingsleider verantwoordelijk voor een veilig verloop van de lossing en
geeft een bindende instructie over de arbeidsveiligheid van de bemanning van het schip aan
de kapitein of schipper, inclusief de te nemen maatregelen om de arbeidsveiligheid te
garanderen. De resultaten van deze metingen worden schriftelijk verstrekt aan de
havenmeester van Rotterdam aan de stuwadoor en de kapitein of schipper van het lossende
zeeschip en ontvangende schip. Zowel de bindende instructie over de arbeidsveiligheid als de
meetresultaten worden door de stuwadoor, kapitein of schipper voor kennisneming te
worden ondertekend.

10
30 november 2020

Bijlage 1: Informatie in het meetrapport
Het meetrapport bevat minimaal en indien van toepassing, de volgende informatie:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•

Het verantwoordelijke gasmeetbedrijf met contactgegevens
Naam bedrijf opdrachtgever van gasmeetbedrijf
Naam, IMO nummer/ENI nummer en ligplaats schip
Naam gemeten ruimen en meetresultaten
Toegepaste ontsmettingsmiddel / en bij fosfine sleeves, plates en bags of tabletten
Concentratie ontsmettingsmiddel dek zeeschip (arbeidsveilig / onder de grenswaarde)
Concentratie ontsmettingsmiddel in ruimen boven de lading indien boven de grenswaarde
Concentratie ontsmettingsmiddel in ruimen in de lading
Geschiktheid ruimen voor lossing (niet, wel/niet onder supervisie)
Ventilatie/muieren instructies aan boord gegeven
Veiligheidsinstructie aan boord gegeven / eventueel afgegeven middelen
Handelingen welke uitgevoerd mogen worden
Aanvang lossing indien bekend
Datum/tijd meting
Datum/tijd volgende geplande meting
Locatie op schip (ruimen) metingen
Afgifte residuen (sleeves), ontvanger en waar het naartoe gaat
o Indien aan boord blijft: waar en hoe wordt het opgeslagen
o Alle residuen (sleeves) teruggevonden (aantal sleeves aan gebracht / verwijderd)
Handtekening gassingsleider en kapitein

Aanvullend bij metingen in duwbak/lichter:
•
•
•

ENI nummer of IMO nummer vermelden
Naam/telefoon nummer kapitein/schipper of exploitant (24/7)
Bestemming duwbakken/lichters indien waarschuwingstekens aangebracht zijn

Bijlage 2: De instructie aan de kapitein / schipper
De instructie is het advies van de gassingsleider aan de kapitein/schipper van het ontvangende schip
en bevat minimaal de volgende informatie:
• Hoe de risico’s op onveilige omstandigheden voor schip en omgeving voor de komende
periode te minimaliseren.
• Daarbij wordt rekening gehouden met historie, aspecten en omstandigheden waaronder de
lading behandeld is geweest.
• Ook wordt vermeld welke omstandigheden / handelingen invloed kunnen hebben op het
risico zoals het ventileren van de ruimen en de weersomstandigheden.

11
30 november 2020

Bijlage 3: Inventarisatie van wettelijke bepalingen
Hieronder worden enkele wettelijke bepalingen beschreven die betrekking hebben op het vervoer van lading
die met ontsmettingsmiddelen is behandeld (niet limitatief)
Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Artikel 2a):
Een ieder is verplicht op zorgvuldige wijze om te gaan met gewasbeschermingsmiddelen, biociden, de daarbij
behorende werkzame stoffen of daarbij gebruikte toevoegingsstoffen, alsmede restanten daarvan of de
aangebroken verpakkingen. Die zorgvuldigheid houdt in ieder geval in, dat een ieder, die weet of redelijkerwijs
kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten gevaar ontstaat of kan ontstaan voor een mens, voor een
dier of voor planten waarvan de instandhouding gewenst is, voor planten die aan anderen toebehoren, voor de
bodem of voor het water, verplicht is dergelijk handelen achterwege te laten, tenzij zulks in redelijkheid niet
van hem kan worden gevergd, dan wel onverwijld alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem
kunnen worden gevergd teneinde voornoemd gevaar te voorkomen of de nadelige gevolgen daarvan te
beperken en zoveel mogelijk ongedaan te maken.
IMSBC Code van de International Maritime Organisation
Deze bevat richtlijnen voor het ontsmetten van ladingen en het vervoer hiervan met zeeschepen. Het is geen
(internationale) wetgeving. In de Code zijn opgenomen zogeheten provisions (regeling) en recommendations
(aanbevelingen, richtlijnen). Van belang zijn MSC.1/Circ.1264, MSC.1/Circ.1358 en MSC.1/Circ.1396. Deze
circulaires gaan allemaal over het ontsmetten van zeeschepen of hun lading. In MSC.1/Circ.1264 staan
richtlijnen die voor aankomst dienen te worden uitgevoerd (melding aan de autoriteiten) (3.3.2.16), de
verplichting zichzelf op de hoogte te stellen van lokale regelgeving, dragen van beschermende kleding bij het
betreden van een ruim en het vaststellen van de concentratie van het toegepaste ontsmettingsmiddel
(3.3.2.17). Bij ruimbetreding dient het ruim voldoende vrij van ontsmettingsmiddel te zijn (3.3.2.19).
De General Provisions uit de IMSBC-code bepalen in Regulation 4 dat gepaste voorzorgsmaatregelen genomen
moeten worden bij het gebruik van pesticiden in schepen, in het bijzonder wanneer het doel ontsmetting is,
onder meer wat betreft metingen aan boord van schepen.
Verder bevat de Code richtlijnen voor het werken met ‘fumigants’ en voor het ventileren in havens. Er staat –
in 3.1.4.8 – dat gasvrij-certificaten alleen afgegeven mogen worden als testen laten zien dat al het resterende
ontsmettingsmiddel is verwijderd uit lege ladingruimen en aangelegen werkplekken, en al het overgebleven
ontsmettingsmiddel is verwijderd. Van belang is verder dat de annex aangeeft dat instructies van de fabrikant
strikt worden opgevolgd.
Verdrag van Boedapest inzake de Overeenkomst voor het vervoer van goederen over de binnenwateren (CMNI),
Boedapest, 22-06-2001
Deze is van toepassing op iedere vervoerovereenkomst waarbij de laadhaven of plaats van inontvangstneming
en loshaven of plaats van aflevering zijn gelegen in twee verschillende Staten waarvan er ten minste één Partij
is bij dit Verdrag.
Artikel 7, eerste lid, van dit verdrag bepaalt dat Indien gevaarlijke of milieuschadelijke goederen moeten
worden vervoerd de afzender verplicht is, alvorens de goederen te overhandigen […..], de vervoerder
schriftelijk en uitdrukkelijk in te lichten over het gevaar en de milieurisico's inherent aan de goederen, alsmede
over de te nemen voorzorgsmaatregelen.
Artikel 3, derde lid, van het verdrag bepaalt dat de vervoerder (volgende de definitiebepaling uit het verdrag
een ieder door wie of namens wie een vervoerovereenkomst is gesloten met een afzender) bepaalt welk schip
moet worden gebruikt. Verder dat hij verplicht is, voorafgaand aan en bij aanvang van de reis, er naar behoren
op toe te zien dat het schip, rekening houdend met de te vervoeren goederen, geschikt is om de lading in te
nemen, geschikt is om te varen en voorzien is van de ingevolge de geldende regelgeving vereiste uitrusting en
bemanning en dat de voor het vervoer van de betrokken goederen vereiste nationale en internationale
vergunningen aanwezig zijn.

12
30 november 2020