Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 308

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2011
Onderstaand doe ik u de geannoteerde agenda toekomen ter voorbereiding van de VTE-Raad (Energie) die op 28 februari a.s. bijeen zal komen
in Brussel. Tijdens de Energieraad zullen Raadsconclusies worden
aangenomen over de Europese energiestrategie 2011–2020 en zal van
gedachten worden gewisseld over energie-efficiëntie. Voorts zal de Raad
worden geïnformeerd over de voortgang inzake de voorgestelde
verordening over de integriteit en transparantie van energiemarkten en zal
de Commissie haar recent verschenen mededeling over hernieuwbare
energie presenteren.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

kst-21501-33-308
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 308

1

GEANNOTEERDE AGENDA VTE-RAAD (ENERGIE) 28 FEBRUARI
2011
Europese energiestrategie 2011–2020
Raadsconclusies
Als vervolg op de conclusies van de Europese Raad van 4 februari zal de
Raad conclusies aannemen over de Europese energiestrategie voor de
periode 2011–2020. In november 2010 heeft de Commissie twee mededelingen over dit onderwerp gepubliceerd1, waarover tijdens de VTE-Raad
van 3 december een eerste gedachtewisseling plaatsvond.
In de thans voorliggende versie van de conceptconclusies wordt het
belang van een integrale Europese energiestrategie benadrukt om
burgers, industrie en economie voorzieningszekere, duurzame en
betaalbare energie te kunnen verzekeren. Hierbij wordt tevens op het
belang van een volledig geïntegreerde energiemarkt en energieinfrastructuur gewezen. Er worden op zes verschillende terreinen diverse
prioriteiten vastgesteld: de interne energiemarkt, energie-efficiëntie,
infrastructuur, onderzoek en innovatie in koolstofarme energietechnologie, binnenlandse energieproductie, externe energierelaties.
Ten aanzien van de interne energiemarkt wordt benadrukt dat tijdige en
volledige implementatie van het derde energiepakket essentieel is voor
het succes van de Europese energiestrategie. Daarnaast wordt het belang
van versterkte regionale samenwerking, inclusief marktkoppeling, en
samenwerking van nationale regulatoren binnen het raamwerk van ACER
onderstreept.
Inzake energie-efficiëntie wordt in de conceptconclusies opgeroepen tot
tijdige publicatie van het Energie Efficiëntie Plan en ondersteuning van
nationale en Europese activiteiten op dit terrein. Bij Europese maatregelen
in het kader van het Energie Efficiëntie Plan wordt gewezen op het belang
van de toegevoegde waarde, kostenefficiëntie en de verschillende
uitgangsposities van lidstaten. Voorts wordt opgeroepen in het actieplan
specifieke, potentiële sectoren te adresseren, in het bijzonder gebouwen,
transport en industrie. Daarnaast dient het actieplan ambitieuze implementatie van nieuwe wetgeving onder de richtlijnen ecodesign en
labelling voor te stellen en deze (indien technologische ontwikkelingen
daartoe aanleiding geven) en andere richtlijnen te herzien. Voorts wordt
gewezen op het belang van een gemeenschappelijke methodologie voor
het vaststellen van energiebesparing van genomen maatregelen en wordt
de Commissie verzocht in 2013 onderzoek te doen naar de implementatie
van de Europese doelstelling voor energie-efficiëntie. Hierbij wordt
benadrukt dat op dit moment geen additionele doelstellingen noodzakelijk
worden geacht.

1
COM(2010)639, 10 november 2010 en
COM(2010)677/4, 17 november 2010.

Ten aanzien van energie-infrastructuur wordt gewezen op de primaire rol
van de markt bij de totstandkoming van nieuwe infrastructuur. Voorts
wordt benadrukt dat alle lidstaten aangesloten moeten worden op het
Europese elektriciteits- en gasnetwerk. De in de mededeling van de
Commissie benoemde smart grids en corridors voor olie, gas (o.a.
Noord-Zuidverbinding in West-Europa) en elektriciteit (o.a. North Sea
Offshore Grid) worden als prioriteit benoemd. De Commissie wordt
verzocht om in samenwerking met de lidstaten en belanghebbenden voor
deze prioriteiten een analyse op te stellen, waarbij de obstakels voor de
tenuitvoerlegging worden geïdentificeerd en actieplannen worden
voorgesteld. Voor het identificeren van projecten is een heldere selectieprocedure noodzakelijk op basis van transparante en objectieve criteria,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 308

2

zoals de EU2020-doelstellingen, marktintegratie en voorzieningszekerheid.
Voor het realiseren van de doelstellingen wordt benadrukt dat regionale
samenwerking moet worden versterkt.
Voorts wordt de Commissie verzocht om in de herfst van 2011 een
initiatief te presenteren met betrekking tot de in de mededeling over de
energiestrategie benoemde terreinen. Daarbij dient specifiek aandacht te
worden besteed aan het bevorderen van maatschappelijke acceptatie van
investeringen in infrastructuur, het versnellen van plannings- en consultatieprocedures en het opzetten van een raamwerk en stimuleringsmaatregelen om infrastructuurprojecten binnen de geïdentificeerde prioriteiten te
realiseren, vooral met betrekking tot grensoverschrijdende allocatie van
kosten. In specifieke gevallen, waar de markt investeringen niet kan
realiseren, kunnen publieke middelen ingezet worden op basis van
transparante en objectieve criteria. Hierbij wordt gewezen op de structuuren cohesiefondsen en wordt de noodzaak van flexibele innovatieve
financieringsinstrumenten genoemd.
Op het terrein van onderzoek en innovatie wordt in de conceptconclusies
aangegeven dat de uitvoering van het SET-Plan, de zes industriële
initiatieven en de samenwerking met Noorwegen en Zwitserland binnen
EERA prioriteit dienen te krijgen. Het belang van onderzoek en innovatie
moet ook in financiële termen zijn weerslag krijgen, bij de industrie en
overheden. De ontwikkeling en het gebruik van koolstofarme technologie
dient voorts prioriteit te krijgen.
Voorts wordt in de conceptconclusies benadrukt dat ofschoon de te
realiseren energie-infrastructuur zal bijdragen aan het Europese energiediversificatiebeleid, voldoende belang gehecht moet worden aan de
binnenlandse energieproductie, inclusief hernieuwbare energie, fossiele
brandstoffen en nucleaire energie. Ten aanzien van hernieuwbare energie
wordt erkend dat nationale ondersteuning nodig blijft, maar barrières
opgeheven moeten worden. Door betere uitwisseling van «best practises»
tussen lidstaten en het identificeren van de barrières kan hieraan worden
bijgedragen. Om het voorzieningszekerheidsbeleid van de EU te
versterken moet voorts het potentieel van duurzame winning van fossiele
brandstoffen bezien worden.
In de conceptconclusies wordt voorts opgeroepen tot een gemeenschappelijker extern energiebeleid door integratie van de energiemarkt,
afgestemde boodschappen richting derde landen, informatie-uitwisseling,
strategische partnerschappen en samenwerking met derde landen en
meer coördinatie binnen de EU. De Commissie zal hierover in 2011 een
mededeling publiceren.
Tot slot wordt benadrukt dat de energiestrategie onderbouwd moet
worden door een duidelijke visie voor een koolstofarme samenleving in
2050 en tussentijdse maatregelen.
Nederland kan instemmen met de voorliggende raadscondusies. Via de
geannoteerde agenda’s voor de VTE-Raad van 3 december 2010, de Raad
Algemene Zaken van 31 januari jl. en de Europese Raad van 4 februari,
bent u geïnformeerd over de Nederlandse standpunten inzake de
onderwerpen van de Europese energiestrategie 2011–2020. In deze brief
wordt volstaan met het noemen van de hoofdpunten.
Nederland acht efficiënte instrumenten op het terrein klimaat en energie
cruciaal voor het streven naar een CO2-arme economie in 2050. De
«Routekaart voor een koolstofarme economie» moet hier het raamwerk
voor leveren. Voor het op een kosteneffectieve manier bereiken van een
CO2-arme economie acht Nederland voorts de totstandkoming van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 308

3

interne Europese energiemarkt essentieel. Deze interne markt kan alleen
tot stand komen door goede implementatie en handhaving van de
Europese marktregels. Om de noodzakelijke energie-infrastructuur te
realiseren zijn daarnaast stroomlijning van nationale vergunningprocedures – met behoud van nationale bevoegdheden – en betere kostenallocatie nodig. Met deze randvoorwaarden zal de benodigde infrastructuur
door de markt zelf gefinancierd kunnen worden. Nederland blijft kritisch
t.o.v. Europese financiering van energie-infrastructuur gezien de marktverstorende werking en zal dus ook met kritische blik het voorstel van de
Commissie dit najaar beoordelen.
Voorts acht Nederland het van belang dat er op termijn sprake is van één
Europese energiemarkt, waarin duurzame opwekking daar plaatsvindt
waar dat het meest kostenefficiënt is (zonne-energie in Zuid-Europa,
windenergie in windrijke gebieden aan de kust en op zee, etc.). Daarvoor
is een handelssysteem en op termijn een geharmoniseerd beleid voor
hernieuwbare energie nodig. Als eerste stap pleit Nederland ervoor dat de
Commissie de mogelijkheden gaat onderzoeken om handel tussen
lidstaten in hernieuwbare energie te faciliteren. Voorts vindt Nederland
energie-efficiëntie belangrijk, maar is het van belang goed te kijken waar
Europese maatregelen meerwaarde hebben naast de nationale maatregelen. Nederland is tegen juridisch bindende nationale doelstellingen
voor energie-efficiëntie.
Nederland zet tot slot in op versterking van het EU-extern energiebeleid
met behoud van een goede balans tussen nationale en bilaterale belangen
enerzijds en gecoördineerde EU inzet anderzijds, mits dit de vrije handel
tussen lidstaten en derde landen faciliteert. In geval van crisis is krachtig
optreden van de EU essentieel.
Energie-efficiëntie
Gedachtewisseling
Naar verwachting zal de Raad van gedachten wisselen over de mogelijkheden om de Europese doelstelling inzake energie-efficiëntie te bereiken.
Het EU-voorzitterschap zal op basis van deze discussie een rapport
opstellen over de voortgang inzake de EU2020 energiebesparingsdoelstelling, dat zal voorliggen in de Europese Voorjaarsraad van 25 maart a.s.
In juni 2010 heeft de Europese Raad in het kader van de Europa
2020-strategie de doelstellingen voor de reductie van broeikasgassen,
energiebesparing en duurzame energie bevestigd en de lidstaten
opgeroepen ervoor zorg te dragen dat deze doelen gehaald worden. De
Europese Commissie verwacht dat zonder aanvullende maatregelen de
Europese doelstelling van 20% energiebesparing in 2020 niet gehaald zal
worden en wil derhalve additionele maatregelen nemen. Daarom zal de
Commissie op korte termijn een nieuw Energie Efficiëntie Plan presenteren, met daarin voorstellen voor het realiseren van de 20% besparingsdoelstelling. Het Energie Efficiëntie Plan zal zich richten op de volledige
energieketen van opwekking tot energieconsumptie. In het plan zullen
nieuwe maatregelen worden voorgesteld en voorstellen worden gedaan
om bestaande instrumenten te versterken.
Nederland is tegen juridisch bindende nationale doelstellingen voor
energie-efficiëntie. Nieuwe Europese maatregelen op het terrein van
energie-efficiëntie dienen daarnaast een duidelijke toegevoegde waarde
hebben ten opzichte van het huidige nationale en EU-beleid. Nieuwe
voorstellen zullen getoetst worden op subsidiariteit, proportionaliteit,
(kosten)effectiviteit en efficiency. Voorts acht Nederland de ontwikkeling
van een gezamenlijk monitoringssysteem van belang, zodat de energiebe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 308

4

sparingsresultaten in de lidstaten op een heldere en onderling vergelijkbare manier inzichtelijk worden gemaakt. Om de resultaten op het
gebied van energiebesparing tussen lidstaten te kunnen vergelijken is het
belangrijk dat lidstaten dezelfde uitgangspunten gebruiken.
Een goed voorbeeld van maatregelen met een toegevoegde waarde is de
herziene richtlijnen ecodesign en energie-etikettering, waarmee een kader
gecreëerd is voor een ambitieus Europees beleid. Via de opstelling van
uitvoeringsmaatregelen heeft de Europese Commissie een middel in
handen om aan energieverbruikende producten evenals aan energiegerelateerde producten, zoals isolatiematerialen, kozijnen en douchekoppen,
minimale energieprestatie-eisen en labelvoorschriften te stellen.
Nederland hecht eraan dat in de komende jaren snel en volledig invulling
wordt gegeven aan deze richtlijnen door het stellen van eisen aan nieuwe
specifieke productgroepen.
Nederland acht het voorts van belang dat in het actieplan voor energieefficiëntie een visie wordt uitgewerkt over de samenhang tussen de
verschillende richtlijnen die invloed hebben op energiebesparing, zodat
versnippering van Europese eisen over verschillende richtlijnen
voorkomen wordt. Daarnaast is Nederland voorstander van het onderling
uitwisselen van «best practices». Op die manier kunnen lidstaten van
elkaar leren en de succesvolle maatregelen overnemen die voor de eigen
situatie het meest passend zijn.
Integriteit en transparantie van energiemarkten
Voortgangsrapportage
De Raad zal worden geïnformeerd over de voortgang met betrekking tot
het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende de
integriteit en transparantie van de energiemarkt.1 De Kamer is over dit
voorstel en het kabinetsstandpunt separaat geïnformeerd via een
BNC-fiche.
De verordening bevat voorschriften die misbruik op groothandelsmarkten
voor elektriciteit en gas verbieden. Hierbij gaat het om handel met
voorkennis, marktmanipulatie, verspreiding van misleidende informatie
en achterhouden van productiecapaciteit. Daarnaast voorziet de verordening in monitoring door het Europees agentschap voor de samenwerking van energie regulators (ACER). De handhaving en sanctionering
is een verantwoordelijkheid van de nationale regelgevende instanties en
de bevoegde financiële autoriteiten. In zaken met een grensoverschrijdend
karakter dienen ACER en nationale instanties samen te werken, waarbij
ACER een coördinerende rol wordt toebedeeld.
Nederland is voorstander van een Europese aanpak van het voorkomen
van marktmanipulatie en handel in voorkennis. De energiemarkten
worden steeds meer Europees georiënteerd en transacties op de
groothandelsmarkten voor energie hebben steeds meer een grensoverschrijdend karakter. Verder raakt de fysieke energiemarkt steeds meer
vervlochten met de financiële markt. Misbruik op deze markten dient
voorkomen te worden, rekening houdend met de sectorspecifieke
kenmerken van de energiemarkten. Ook steunt Nederland de gekozen
aanpak, waarbij ACER wordt belast met het toezicht, terwijl handhaving
en sanctionering de bevoegdheid van de nationale autoriteiten blijft.
Nederland zal zich blijven inzetten voor het voorkomen van lacunes en
overlap tussen deze verordening en ander (financieel) toezicht, alsmede
het voorkomen van onnodige (administratieve) lasten.
1

COM(2010)72, 8 december 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 308

5

Hernieuwbare energie
Presentatie Commissie
De Commissie zal de Raad informeren over haar op 31 januari verschenen
mededeling over hernieuwbare energie.1 De mededeling betreft een
beschrijving van de hernieuwbare energiesector en de voortgang van de
20% hernieuwbare energiedoelstelling voor 2020. De onderstaande
informatie over het voorstel en het Nederlandse standpunt vervangt een
BNC-fiche.
In de mededeling wordt geen nieuwe wet- en regelgeving aangekondigd.
De Commissie laat zien dat de doelstelling voor hernieuwbare energie in
2020 gehaald kan worden als lidstaten de opgestelde nationale
hernieuwbare energie actieplannen implementeren. De Commissie roept
op meer gebruik te maken van de samenwerkingsmogelijkheden die de
Richtlijn hernieuwbare energie (2009/28/EG) biedt.
Voorts pleit de Commissie voor op termijn meer integratie in de Europese
markt voor hernieuwbare energie. Lidstaten zetten verschillende
instrumenten in om investeringen in vooral nationale hernieuwbare
energiebronnen te bevorderen. De Commissie adviseert lidstaten gebruik
te maken van instrumenten die gericht zijn op het terugbrengen van de
productiekosten. Het ontwikkelen van goedkopere hernieuwbare
energiebronnen in andere delen van de interne markt draagt hieraan bij.
De Commissie erkent dat nationale instrumenten meer naar elkaar toe
moeten groeien. De Commissie zegt toe actief steun te verlenen aan
samenwerking tussen lidstaten.
De richtlijn hernieuwbare energie biedt een viertal mogelijkheden voor
samenwerking tussen lidstaten. Lidstaten met een overschot aan
hernieuwbare energie kunnen deze door middel van statistische
overdracht «verkopen» aan lidstaten met een tekort. Daarnaast kunnen
lidstaten onderling of met derde landen gezamenlijk projecten ondernemen, waarbij de geproduceerde hernieuwbare energie die meetelt voor
de doelstelling verdeeld wordt over de deelnemende lidstaten. Ten slotte
kunnen lidstaten een gezamenlijk stimuleringssysteem opzetten. De
Commissie is voornemens in 2014 deze samenwerkingsinstrumenten te
evalueren.
Nederland heeft met interesse kennis genomen van deze mededeling. Het
is positief dat de prognoses uitwijzen dat de Europese hernieuwbare
energie doelstelling van 20% in 2020 gehaald kan worden. Nederland is
voorstander van het op termijn streven naar één Europese markt voor
hernieuwbare energie. Daarom onderschrijft Nederland de oproep van de
Commissie om meer gebruik te maken van de mogelijkheden die de
richtlijn biedt ten aanzien van samenwerking tussen lidstaten. In de
komende periode zal Nederland dan ook onderzoeken of door het inzetten
van deze instrumenten de eigen nationale hernieuwbare energiedoelstelling van 14% in 2020 goedkoper kan worden ingevuld.

1

COM(2011)31, 31 januari 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 308

6