Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 793

Preventief gezondheidsbeleid

Nr. 207

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 januari 2016
Met deze brief ga ik in op de vraag van lid Dik-Faber (Handelingen II
2015/16, nr. 24, item 9) over een onderzoek van het Erasmus MC naar de
ontwikkeling van diabetes type 2 en de relatie tot het preventiebeleid en
dan met name de rol van de levensmiddelenindustrie.
Onderzoekers van het Erasmus MC presenteren in het artikel «Lifetime
risk of developing impaired glucose metabolism and eventual progression
from prediabetes to type 2 diabetes: a prospective cohort study»
schattingen van het risico om gedurende het resterende leven prediabetes
(een voorstadium van type 2 diabetes) of diabetes type 2 te krijgen. Het
onderzoek is uitgevoerd met behulp van gegevens van een langlopend
bevolkingsonderzoek in de wijk Ommoord in Rotterdam.
De onderzoekers berekenden dat bij 45-jarigen (die nog geen (pre)diabetes hebben) het risico om gedurende het resterende leven prediabetes
te ontwikkelen bijna de helft (48,7%) is en het risico op diabetes bijna een
derde (31,3%). Bij 45-jarigen met prediabetes is de kans om diabetes te
ontwikkelen bijna driekwart (74,0%) en bij 45-jarigen met gediagnosticeerde diabetes is de levenslange kans om te starten met insulinegebruik
bijna de helft (49,0%). De geschatte risico’s hangen sterk samen met
overgewicht. Voor mensen met overgewicht werden oplopende risico’s
berekend: 33% bij een BMI tussen de 25 en 30, 44% bij een BMI tussen de
30 en 35, en 57% bij een BMI van 35 of hoger.
Voor 45-jarigen met een BMI van onder de 25 lag het levenslange risico
net onder de 20% (18,8%). Dus ook mensen zonder overgewicht hebben
een substantieel risico om gedurende het resterende leven prediabetes of
diabetes type 2 te krijgen.
Het is algemeen bekend dat leefstijl (voeding en beweging) invloed heeft
op de hoogte van het risico om diabetes type 2 te ontwikkelen. Het is niet
voor niets dat ik binnen het Ministerie van VWS op vele manieren werk
aan preventie van overgewicht en daarmee ook van diabetes type 2. De

kst-32793-207
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 793, nr. 207

1

studie van het Erasmus MC bevestigt het belang hiervan, maar gaat niet
verder in op de invloeden van leefstijl op het verkrijgen van diabetes type
2.
Op verschillende fronten wordt vanuit de overheid aandacht gevestigd op
een gezonde leefstijl; een gezond voedingspatroon en voldoende
lichaamsbeweging. Dit onder het motto dat de gezonde keuze ook een
gemakkelijke keuze moet zijn. Bijvoorbeeld het Nationaal Programma
Preventie «Alles is gezondheid...» en de Onderwijsagenda Sport, Bewegen
en een Gezonde leefstijl. Hierbij zijn verschillende partijen betrokken, ook
de levensmiddelenindustrie heeft hierin een rol.
In het programma «Alles is gezondheid...» (Kamerstuk 32 793, nr. 164)
wordt door verschillende ministeries, gemeenten, bedrijven en andere
organisaties samengewerkt aan een gezonder en vitaler Nederland. Het
gaat erom een maatschappelijke beweging op gang te brengen die
mensen inspireert en ondersteunt om aan hun gezondheid te werken.
Enkele goede voorbeelden van deze samenwerking zijn het Convenant
Gezond Gewicht (Kamerstuk 31 899, nr. 15) met onder andere de
JOGG-aanpak, Gezond in. (lokale aanpak gezondheidsachterstanden),
preventie in de buurt (RIVM/CGL, LHV en NHG), de Gezonde School(omgeving) en Sport en bewegen in de buurt via bijvoorbeeld de inzet van
buurtsportcoaches en Sportimpuls.
In opdracht van VWS voeren het RIVM (Centrum Gezond Leven) en
ZonMw (Preventieprogramma) ook activiteiten uit op dit gebied. Over de
voortgang hiervan wordt uw Kamer jaarlijks geïnformeerd.
Daarnaast zet ik sinds januari 2014 samen met industrie, retail, horeca en
catering op nationaal niveau in op verbetering van het productaanbod via
het Akkoord Verbetering Productsamenstelling. In 2020 moet het
productaanbod qua zout, verzadigd vet en calorieën (suiker en vet) zijn
verbeterd. En tijdens het EU-voorzitterschap besteed ik volop aandacht
aan productverbetering in de EU. In mijn brief1 van 17 december 2015 aan
de Tweede Kamer heb ik u op de hoogte gebracht van de aanpak en de
voortgang hiervan.
De Gezondheidsraad heeft vorig jaar de Richtlijnen goede voeding herzien
op basis van nieuwe wetenschappelijke gegevens. Er is gekeken naar het
verband tussen voedingsstoffen, voedingsmiddelen en voedingspatronen
en het risico op chronische ziekten, diabetes type 2 was één van deze
chronische ziekten. Het Voedingscentrum verwerkt dit in de Richtlijnen
Schijf van Vijf voor de consument. Ook de criteria van het voedselkeuzelogo «het Vinkje» zijn afgelopen jaar aangescherpt. Dit zijn allemaal
middelen waarmee de consument een gezonde keuze kan maken.
Met een publiekscampagne van het Voedingscentrum in de eerste helft
van 2016 wordt de aandacht van consumenten gevraagd voor een bewust
voedingspatroon. Dit aan de hand van de nieuwe Schijf van Vijf. Hierbij
zal ook aandacht zijn voor productverbetering en het belang ervan in de
EU.
De toename van het aantal mensen met een chronische ziekte is een grote
uitdaging voor de toekomst. Die toename heeft met veel factoren te
maken: vergrijzing, verbeterde medische technologie, omgeving maar ook
leefstijl. Verandering van leefstijl is niet makkelijk.

1

Kamerstuk 32 793, nr. 205

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 793, nr. 207

2

Samen kijken naar mogelijkheden om mensen op een positieve manier
rekening te laten houden met hun gezondheid is daarbij belangrijk. Deze
verandering kost tijd maar we zijn op de goede weg.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 793, nr. 207

3