Eigen Huis Marktindicator - regionaal
Januari 2016

Dr. H. Boumeester
m.m.v. drs. C. Lamain

Dit onderzoek is uitgevoerd met subsidie van:

Dialoogtafel Groningen

Auteurs:

Dr. H. Boumeester
m.m.v. drs. C. Lamain

Januari 2016
OTB – Onderzoek voor de gebouwde omgeving
Faculteit Bouwkunde, Technische Universiteit Delft
Julianalaan 134, 2628 BL Delft
Tel. (015) 278 30 05
E-mail: OTB-bk@tudelft.nl
http://www.otb.bk.tudelft.nl

 Copyright 2016 by OTB - Research for the Built Environment, Faculty of Architecture and the Built
Environment, Delft University of Technology.
No part of this report may be reproduced in any form by print, photo print, microfilm or any other
means, without written permission from the copyright holder.

Inhoudsopgave
1

Inleiding ......................................................................................................... 1
Eigen Huis Marktindicator ....................................................................................... 1
Eigen Huis Conjunctuurindicator ............................................................................. 2
Ophoging van het aantal respondenten in de provincie Groningen ............................ 2

2

Het vertrouwen in de koopwoningmarkt en in de economie in Nederland ... 3
2.1 Het vertrouwen in de koopwoningmarkt ......................................................... 3
2.2 Het vertrouwen in de economie ...................................................................... 4

3

Het vertrouwen in de koopwoningmarkt in Groningen ................................. 5
3.1 Eigen Huis Marktindicator regionaal ................................................................ 5
3.2 Onderliggende factoren EHM .......................................................................... 8
3.3 Al dan niet gunstig koopmoment ...................................................................11
3.4 Conclusies ....................................................................................................13

4

Het vertrouwen in de economie in Groningen ............................................. 15

Bijlage A................................................................................................................. 21

1

Inleiding

Het OTB heeft in opdracht van de Vereniging Eigen Huis (VEH) in het tweede kwartaal van 2004 de
Eigen Huis Marktindicator (EHM) ontwikkeld, waarmee het vertrouwen onder woonconsumenten in de
koopwoningenmarkt kan worden gemeten. Het OTB is sindsdien verantwoordelijk voor alle kwartaalpeilingen. Na het vierde kwartaal 2015 is er de beschikking over resultaten voor 47 kwartalen (peilingen), of wel 141 maanden (metingen). In toenemende mate worden de resultaten van de Marktindicator ook door andere partijen gezien of gebruikt om de stemming onder woonconsumenten over de
koopwoningmarkt te duiden. In de periode 2004-2015 blijkt er een sterke correlatie te bestaan tussen
de hoogte van de score op de EHM en het aantal transacties van bestaande koopwoningen en van
nieuwbouw koopwoningen.
Eigen Huis Marktindicator
De mening over de koopwoningmarkt wordt vastgesteld aan de hand van een zestal vragen:
•
de algemene situatie om een woning te kopen in de afgelopen twaalf maanden;
•
de algemene situatie om een woning te kopen in de komende twaalf maanden;
•
de koopprijsontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden;
•
de koopprijsontwikkeling in de komende twaalf maanden;
•
de ontwikkeling van de hypotheekrente in de afgelopen twaalf maanden;
•
de ontwikkeling van de hypotheekrente in de komende twaalf maanden.
Op elk van deze zes vragen zijn, naast een 'weet het niet' categorie, vijf stemmingsantwoorden mogelijk: sterk negatief, enigszins negatief, neutraal, enigszins positief, sterk positief (zie ook tabel 3.4). De
hierbij behorende scores bedragen respectievelijk 0, 50, 100, 150 en 200.
Per respondent wordt de gemiddelde scores op de vragen bepaald, mits de respondent op minimaal
vier vragen een stemmingsantwoord heeft gegeven (aan de vragen waarop 'weet het niet' is geantwoord, wordt impliciet de gemiddelde stemming op de wel beantwoorde vragen toegekend). Alle vragen tellen even zwaar mee bij het bepalen van de individuele stemming over de koopwoningmarkt.
De waarde van de Eigen Huis Marktindicator (EHM) is vervolgens bepaald door het gemiddelde te berekenen van de scores van alle respondenten. De Eigen Huis Marktindicator heeft dus een bereik van
0 (zeer negatief) tot 200 (zeer positief) en geeft de gemiddelde stemming onder de Nederlandse
woonconsumenten weer ten aanzien van de omstandigheden op de koopwoningmarkt.
Twee van de drie pijlers van de EHM, de algemene koopsituatie en de koopprijsontwikkeling, hebben
een regionale component (de derde pijler, de ontwikkeling van de hypotheekrente, kent geen regionale verschillen). In sterk afwijkende woningmarktgebieden in Nederland, zoals Noordoost Groningen
met duidelijk andere omstandigheden en een eigen dynamiek, kan het vertrouwen in de koopwoningmarkt daarom wel afwijken van het landelijke beeld.

1

Eigen Huis Conjunctuurindicator
Naast het vertrouwen in de koopwoningmarkt wordt maandelijks ook het vertrouwen in de economie
vastgesteld aan de hand van de volgende vijf vragen:
•
de algemene economische ontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden;
•
de algemene economische ontwikkeling in de komende twaalf maanden;
•
de financiële situatie van het huishouden in de afgelopen twaalf maanden;
•
de financiële situatie van het huishouden in de komende twaalf maanden;
•
de ontwikkeling van de werkloosheid in de komende twaalf maanden.
Op dezelfde wijze als hierboven beschreven, is op basis van de antwoorden op deze vijf vragen over
de economische omstandigheden de Eigen Huis Conjunctuurindicator (EHC) geconstrueerd. De respondenten zijn in deze berekeningen meegenomen, indien men op minimaal drie van de vijf vragen
een stemmingsantwoord heeft gegeven.
Ook de Eigen Huis Conjunctuurindicator heeft dus een bereik van 0 (zeer negatief) tot 200 (zeer positief) en geeft de gemiddelde stemming onder de Nederlandse woonconsumenten weer ten aanzien
van de algemene economische omstandigheden.
De drie pijlers van de EHC hebben nauwelijks tot geen regionale component; respondenten oriënteren
zich hierbij namelijk meer op de landelijke trends. Het is daarom te verwachten dat er minder variatie
in de regionale scores op de EHC zal bestaan. Het vertrouwen in de economie zal daarom in de provincie Groningen en in de regio Noordoost Groningen weinig tot niet afwijken van het landelijke beeld.
Ophoging van het aantal respondenten in de provincie Groningen
Het bestaande steekproefkader van de EHM is gericht op het verkrijgen van meetresultaten op nationaal niveau. In de laatste drie kwartalen van 2015 is het aantal respondenten in de provincie Groningen echter opgehoogd in de maandelijkse metingen van de EHM en de EHC. Deze ophoging is toegepast op zowel de groep ‘risicogemeenten’ (Appingedam, Bedum, Delfzijl, De Marne, Eemsmond, Loppersum, Slochteren, Ten Boer en Winsum) als op de groep ‘overige gemeenten’ in de provincie Groningen. Hierdoor is het mogelijk om, op kwartaalbasis, het vertrouwen onder de woonconsumenten in
de beide deelregio’s en in de provincie als geheel te vergelijken met de landelijke score. In deze rapportage presenteren we de resultaten over het tweede tot en met het vierde kwartaal van 2015.

2

2

Het vertrouwen in de koopwoningmarkt en in de
economie in Nederland

2.1

Het vertrouwen in de koopwoningmarkt

De 47ste peiling van de Eigen Huis Marktindicator (vierde kwartaal 2015) laat een sterk opwaartse
trend in het vertrouwen in de koopwoningmarkt zien, die in november 2012 is ingezet. Alleen in de
eerste helft van 2015 is er sprake van een tijdelijke stabilisatie van dit vertrouwen. Deze opwaartse
ontwikkeling van het vertrouwen loopt parallel aan het herstel van de koopwoningmarkt vanaf begin
2013, in de vorm van een sterk oplopend aantal transacties en inmiddels weer (licht) stijgende koopprijzen. Die positieve ontwikkelingen op de koopwoningmarkt hebben op hun beurt weer een neerslag
op dit vertrouwen. In het meest recente kwartaal neemt dit vertrouwen in de koopwoningmarkt wederom toe. Na het diepterecord in het vierde kwartaal van 2012 (score van 51) komt de Eigen Huis
Marktindicator nu uit op een score van 112 (zie ook figuur 2.1).
De Marktindicator kende een sterk dalende trend in 2007 en 2008, die vervolgens gedeeltelijk wordt
omgebogen in de periode november 2008 – december 2010. Vanaf het eerste kwartaal van 2011
bleek het vertrouwen in de koopwoningmarkt wederom in een aanhoudende (licht) dalende tendens
te geraken. In 2013 is het vertrouwen van de woonconsumenten dus in een nieuwe fase gekomen: de
weg terug omhoog. En het herstel lijkt robuust, want de score van 112 blijft boven de neutrale waarde en ligt ruim boven het langjarig gemiddelde van 81 (over de periode tweede kwartaal 2004 – vierde kwartaal 2015). In de maand december 2015 wordt de hoogste waarde van de Marktindicator gemeten sinds de start in april 2004: een score van 114.
Figuur 2.1

De gemiddelde scores op de Eigen Huis Marktindicator, op maandbasis in de
periode april 2004 – december 2015, in Nederland

Bron: Boumeester, H., 2016, Eigen Huis Marktindicator. 4e kwartaal 2015. Delft (TU Delft/OTB).

In de periode 2004-2015 blijkt er een sterke correlatie (0,87) te bestaan tussen de hoogte van de score op de EHM en het aantal transacties van bestaande koopwoningen, wanneer de ontwikkeling van
het vertrouwen met zeven maanden wordt vertraagd (zie figuur 2.2). De vertragingsperiode staat
voor de tijd die nodig is voor het zoekproces naar een geschikte woning, het koopproces en het wachten op het daadwerkelijk beschikbaar komen van de gekochte woning. Daardoor zal een wijziging in
het vertrouwen pas na enige tijd effect hebben op het feitelijk koopgedrag van woonconsumenten.
3

Figuur 2.2

De samenhang tussen de score op de Eigen Huis Marktindicator en het aantal transacties in de bestaande woningvoorraad, op maandbasis, in de periode april 2009 – april 2016

Bron: Boumeester, H., 2015, Monitor Koopwoningmarkt. 3e kwartaal 2015. Delft (TU Delft/OTB).

2.2

Het vertrouwen in de economie

Sinds het begin van het onderzoek in april 2004 zijn in het vertrouwen in de economie, gemeten met
de Eigen Huis Conjunctuurindicator, tot nu toe verschillende perioden te onderscheiden (zie figuur
2.3). De meest opvallende perioden zijn oktober 2005 – juni 2007 (sterke toename tot het absolute
hoogterecord van 117), juli 2007 – januari 2009 (“vrije val” tot diepterecord 66) en augustus 2011 –
november 2012 (flinke terugval). Vanaf december 2012 zet zich een (sterk) stijgende trend het vertrouwen in de economie in en wordt in mei 2015 voor het eerst sinds september 2007 weer een licht
positieve houding gemeten. In de tweede helft van 2015 fluctueert de Conjunctuurindicator steeds
rond de score 100.
Figuur 2.3

De gemiddelde scores op de Eigen Huis Conjunctuurindicator, op maandbasis in de periode april 2004 – december 2015, in Nederland

Bron: Boumeester, H., 2016, Eigen Huis Marktindicator. 4e kwartaal 2015. Delft (TU Delft/OTB)

4

3

Het vertrouwen in de koopwoningmarkt in
Groningen

3.1

Eigen Huis Marktindicator regionaal

Uit de enquêteresultaten met betrekking tot het vierde kwartaal van 2015 blijkt dat, net als in beide
voorgaande kwartalen) het vertrouwen in de koopwoningmarkt onder de woonconsumenten in de risicogemeenten lager is dan onder de woonconsumenten in de provincie Groningen of duidelijk lager
dan in Nederland als geheel (zie tabel 3.1). Het vertrouwen in de koopwoningmarkt binnen de negen
risicogemeenten blijkt in het vierde kwartaal wel flink te zijn opgelopen naar een score 106; voor het
eerst weer boven de neutrale waarde van 100. Deze toename van het vertrouwen in de risicogemeenten in Groningen is daarbij even sterk als in Nederland als geheel. In de drie beschikbare kwartalen is er dus sprake van een niveauverschil in vertrouwen in de koopwoningmarkt tussen de woonconsumenten in de risicogemeenten en in Nederland als geheel, maar is de ontwikkeling van het vertrouwen wel vergelijkbaar.
Tabel 3.1

Gemiddelde score op de Eigen Huis Marktindicator, naar deelgebieden en
voor Nederland als geheel, tweede tot en met vierde kwartaal 2015
Overige
gemeenten

Provincie

Risicogemeenten

in Groningen

Groningen

Nederland

2e kwartaal 2015

97

104

101

104

3e kwartaal 2015

99

104

101

105

4e kwartaal 2015

106

110

108

112

Periode

Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

Naast het risico op aardbevingen verschillen de gemeenten in de provincie Groningen ook sterk naar
de vraagdruk op de woningmarkt. Sommige gemeenten worden geconfronteerd met een krimpende
bevolking, in andere gemeenten is er sprake van een meer stabiele bevolking en in de stad Groningen
neemt de vraag naar woningen nog steeds sterk toe. Daarom zijn in tabel 3.2 de respondenten uit de
gemeenten in de provincie Groningen nader onderverdeeld naar het risico op aardbevingen én naar al
dan niet krimp van de bevolking. Als referentie is ook Nederland als geheel opgesplitst in krimpgemeenten en overige gemeenten. Uit de gegevens in tabel 3.2 blijkt dat het vertrouwen in de koopwoningmarkt duidelijk lager is onder de respondenten in de gemeenten die te maken hebben met aardbevingsrisico’s én bevolkingskrimp (score 100), dan onder respondenten in gebieden met aardbevingsrisico zonder krimp (115). Dit verschil tussen beide gebieden is in de afgelopen kwartalen bovendien groter geworden. Ook voor Nederland als geheel geldt dat de respondenten in krimpregio’s gemiddeld een geringer vertrouwen in de koopwoningmarkt hebben dan de respondenten in groeiregio’s. In het vierde kwartaal van 2015 is hun score op de Marktindicator namelijk respectievelijk 106
en 113. Binnen de risicogemeenten is het verschil echter groter. De aardbevingsproblematiek en de
krimpproblematiek lijken elkaar onderling te versterken in hun effect op het vertrouwen van de woonconsumenten.
Een laatste opmerkelijke ontwikkeling in het vierde kwartaal van 2015 die is terug te vinden in tabel
3.2, is het feit dat de gemiddelde score op de Marktindicator in de risicogemeenten met een stabiele
5

bevolking (115) hoger is dan in de overige gebieden in de provincie Groningen. Het is nog te vroeg
om deze ontwikkeling te kunnen duiden, maar wellicht spelen aangekondigde ondersteuningsmaatregelen van de overheid hierbij een rol.
In de nadere analyses in het vervolg van dit hoofdstuk vallen we terug op de eerdere indeling van de
deelgebieden (zie tabel 3.1) omwille van een voldoende aantal respondenten per deelgebied.
Tabel 3.2

Gemiddelde score op de Eigen Huis Marktindicator, naar al dan niet bevolkingskrimp en naar al dan niet aardbevingsrisico’s, voor de provincie Groningen en Nederland als geheel, tweede en derde kwartaal 2015
Bevolkingskrimp

Aardbevingsrisico’s

Gemiddelde score Eigen Huis Marktindicator

2015-2

2015-3

2015-4

Groningen
1

Ja

Ja

95

94

100

2

Ja

Nee

101

100

111

3

Nee

Ja

102

104

115

4

Nee

Nee

107

108

109

5

Ja

Nee

99

103

106

6

Nee

Nee

104

105

113

104

105

112

Nederland

Totaal
1: de gemeenten Appingedam, Delfzijl, Eemsmond, Loppersum en De Marne
2: overige gemeenten in de provincie Groningen
3: de gemeenten Winsum, Bedum, Ten Boer en Slochteren
4: de stad Groningen
5: zie bijlage A voor de lijst van Nederlandse gemeenten behorend tot de Krimpregio’s
Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

Het vertrouwen in de koopwoningmarkt verschilt naar demografische en sociaal-economische kenmerken en de woningmarktpositie van de woonconsumenten. In tabel 3.3 is terug te zien dat het vertrouwen gemeten over heel Nederland stabiliseert of groeit voor alle onderscheiden subgroepen met
uitzondering van de jongeren, de laagste inkomensgroep en inwonende jongeren. Hierin is het profiel
van potentiële starters op de koopwoningmarkt te herkennen. Zij hadden in het derde kwartaal zelfs
wat minder vertrouwen in de koopwoningmarkt dan daarvoor. In het vierde kwartaal neemt hun vertrouwen slechts minimaal toe. Dit beeld is niet alleen terug te vinden voor geheel Nederland, maar
ook in de niet-risicogemeenten in de provincie Groningen en in sterkere mate in de risicogemeenten.
Zij zijn waarschijnlijk minder georiënteerd op de koopsector, óf ze zien de huidige ontwikkelingen op
de regionale woningmarkt als minder aantrekkelijk om deze koopwoningmarkt te betreden.

6

Tabel 3.3

Gemiddelde score op de Eigen Huis Marktindicator, naar kenmerken van de respondenten en per deelgebieden en voor Nederland
als geheel, tweede tot en met vierde kwartaal 2015
Gemiddelde score Eigen Huis Marktindicator
Overige gemeenten

Provincie

in Groningen

Groningen

Risicogemeenten

Nederland

2015-2

2015-3

2015-4

2015-2

2015-3

2015-4

2015-2

2015-3

2015-4

2015-2

2015-3

2015-4

18-29 jaar

106

83

112

98

90

107

100

88

109

102

99

102

30-44 jaar

96

98

104

110

104

100

102

102

102

101

104

111

45-54 jaar

90

106

97

103

104

109

98

105

105

103

102

112

55-64 jaar

101

91

107

108

105

115

104

99

111

104

104

113

65 jaar en ouder

97

99

111

100

106

118

99

103

115

106

109

115

alleenstaand

99

109

111

98

100

108

98

103

109

104

105

113

gezin zonder kinderen

98

92

104

107

105

111

103

100

108

105

105

113

gezin met kinderen

95

106

102

105

101

110

100

104

106

102

102

109

tot 1000 euro

104

90

102

108

106

105

106

101

104

102

92

104

1000 tot 2000 euro

97

98

108

103

99

106

100

99

107

102

103

109

2000 tot 3000 euro

99

108

107

109

102

119

104

105

114

104

106

115

vanaf 3000 euro

93

98

111

105

114

115

101

109

114

110

111

117

Leeftijd

Huishoudensamenstelling

Inkomensklasse

Woningmarktpositie
inwonend

98

86

108

99

106

105

99

93

108

98

97

103

huurder

100

102

101

103

103

106

102

103

105

102

103

109

eigenaarbewoner

96

100

108

105

104

113

100

102

111

106

107

115

Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

7

In het vierde kwartaal van 2015 scoort de groep eigenaarbewoners in de risicogemeenten (waarde
108) lager op de EHM dan de eigenaarbewoners elders in de provincie Groningen (113) of in Nederland als geheel (115), zo blijkt uit tabel 3.3. Het vertrouwen in de koopwoningmarkt onder de eigenaarbewoners in de risicogebieden blijkt daarbij wel toegenomen ten opzichte van het vorige kwartalen (score 96 en 100 in respectievelijk het tweede en derde kwartaal). Ook hebben de eigenaarbewoners in de risicogemeenten in het vierde kwartaal voor het eerst meer vertrouwen in de koopwoningmarkt dan de huurders in dit gebied (108 versus 101). Mogelijk spelen ook hierbij de aangekondigde ondersteuningsmaatregelen van de overheid ten aanzien van de aardbevingsproblematiek een
rol.

3.2

Onderliggende factoren EHM

Zoals in de inleiding aangegeven, is de EHM gebaseerd op zes onderliggende factoren, waarvan er
twee factoren (die met betrekking tot de hypotheekrenteontwikkeling) geen regionale component
hebben. De lagere score op de EHM binnen de risicogemeenten blijkt dan ook veroorzaakt te worden
door uiteenlopende meningen over de algemene koopsituatie en de koopprijsontwikkeling in met name de afgelopen twaalf maanden.
Uit tabel 3.4 blijkt dat de woonconsumenten in de risicogemeenten in het vierde kwartaal van 2015 de
algemene koopsituatie in de afgelopen twaalf maanden ongeveer even gunstig inschatten als de respondenten Nederland als geheel. Dit is opmerkelijk, want in de vorige twee kwartalen waren de respondenten in de risicogemeenten nog duidelijk pessimistischer dan elders in de provincie en in Nederland. Ook over de komende twaalf maanden denken de woonconsumenten in de risicogemeenten
in het vierde kwartaal van 2015 min of meer hetzelfde als elders in het land: nog maar 9% verwacht
een verslechtering van de situatie. In het vorige kwartaal was er nog veel meer onduidelijkheid onder
deze groep woonconsumenten, toen één op de vijf respondenten niet wist in te schatten hoe de algemene koopsituatie zich zou gaan ontwikkelen. Dit aandeel (9%) blijkt nu te zijn gezakt tot een vergelijkbaar niveau als in geheel Nederland.
Het aandeel respondenten, dat inschat dat de koopprijzen in de afgelopen twaalf maanden is gedaald,
is in het vierde kwartaal van 2015 zeker nog groter in de risicogemeenten: 17% versus 8% in Nederland als geheel. Maar dit aandeel is in de afgelopen kwartalen ook onder de respondenten in de risicogemeenten flink afgenomen (van 33% in het tweede kwartaal naar 17% in het vierde kwartaal).
Daarbij blijft men in het risicogebied wel wat gereserveerder over substantiële koopprijsstijgingen in
het afgelopen jaar. Hetzelfde verhaal geldt voor de verwachte koopprijsontwikkeling in de komende
twaalf maanden. De respondenten in de risicogemeenten zijn in het vierde kwartaal van 2015 nog wel
minder positief over de toekomstige koopprijzen, dan de respondenten in Nederland als geheel. Maar
ten opzichte van het tweede en derde kwartaal in 2015 is er wel een groeiend aandeel respondenten
in de risicogebieden, dat gelijkblijvende of licht stijgende koopprijzen in de komende twaalf maanden
verwacht.
De meningen ten aanzien van de ontwikkeling van de hypotheekrente verschillen nauwelijks tot niet
tussen de woonconsumenten in de risicogemeenten, in de provincie Groningen en in Nederland als
geheel. Dit geldt zowel voor de ontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden als die in het komende
jaar (zie tabel 3.4). Dit is ook te verwachten, omdat de hypotheekrenteontwikkeling geen regionale
component heeft. Ten opzichte van het vorige kwartaal zijn in het vierde kwartaal van 2015 minder
woonconsumenten van mening dat de rente in de afgelopen twaalf maanden (licht) is gestegen en
ook in de komende twaalf maanden (licht) zal stijgen.

8

Tabel 3.4

Verdeling respondenten naar mening op de onderliggende factoren van de
Eigen Huis Marktindicator, naar deelgebieden en voor Nederland als geheel,
tweede tot en met vierde kwartaal 2015
Procentuele verdeling respondenten (kolomrichting)
Risicogemeenten

Overige gemeenten in

Provincie Groningen

Nederland

Groningen

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

De algemene situatie om een woning te kopen in de afgelopen twaalf maanden
duidelijk slechter

10%

13%

3%

2%

3%

3%

6%

8%

3%

6%

6%

3%

iets slechter

17%

13%

11%

12%

14%

11%

14%

14%

11%

12%

12%

10%

hetzelfde gebleven

22%

17%

21%

23%

25%

22%

22%

21%

22%

24%

22%

22%

iets beter

39%

40%

53%

43%

40%

46%

41%

40%

49%

40%

43%

46%

duidelijk beter

1%

2%

4%

5%

4%

6%

4%

3%

5%

5%

6%

8%

weet het niet

11%

15%

8%

15%

14%

12%

13%

14%

10%

13%

11%

11%

De algemene situatie om een woning te kopen in de komende twaalf maanden
duidelijk slechter

4%

9%

3%

2%

3%

3%

3%

6%

3%

4%

4%

2%

iets slechter

12%

6%

6%

13%

13%

10%

12%

10%

9%

13%

12%

9%

blijft hetzelfde

36%

28%

35%

31%

37%

32%

33%

33%

33%

32%

36%

34%

iets beter

40%

37%

44%

36%

31%

37%

38%

34%

40%

36%

34%

40%

duidelijk beter

1%

1%

3%

4%

4%

5%

3%

2%

4%

3%

4%

4%

weet het niet

7%

19%

9%

14%

12%

13%

11%

15%

11%

12%

10%

11%

De koopprijsontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden
gedaald

33%

21%

17%

18%

12%

5%

25%

16%

10%

14%

9%

8%

vrijwel gelijk gebleven

18%

20%

24%

22%

11%

21%

21%

15%

22%

23%

18%

15%

zwak gestegen

30%

26%

36%

26%

40%

39%

28%

33%

38%

36%

39%

37%

matig gestegen

8%

16%

13%

14%

18%

19%

11%

17%

16%

12%

19%

24%

sterk gestegen

0%

0%

1%

0%

1%

3%

0%

1%

2%

1%

2%

3%

weet het niet

10%

17%

9%

20%

18%

13%

16%

18%

11%

14%

13%

13%

De koopprijsontwikkeling in de komende twaalf maanden
dalen

10%

4%

3%

6%

3%

1%

7%

3%

2%

4%

2%

2%

blijft gelijk

26%

18%

28%

18%

20%

17%

22%

19%

22%

23%

18%

15%

minimaal stijgen

35%

38%

44%

42%

36%

48%

39%

37%

46%

42%

40%

39%

matig stijgen

21%

19%

17%

19%

24%

21%

19%

22%

19%

17%

26%

30%

sterk stijgen

0%

1%

1%

0%

1%

3%

0%

1%

2%

2%

2%

3%

weet het niet
8%
20%
8%
16%
16%
11%
12%
De ontwikkeling van de hypotheekrente in de afgelopen twaalf maanden

18%

10%

12%

12%

11%

sterk gestegen

0%

1%

0%

0%

2%

0%

0%

1%

0%

0%

1%

licht gestegen

5%

13%

5%

6%

13%

4%

5%

13%

5%

5%

12%

7%

hetzelfde gebleven

15%

12%

21%

18%

16%

18%

17%

15%

19%

17%

20%

18%

licht gedaald

39%

37%

40%

35%

32%

34%

37%

34%

37%

38%

35%

38%

sterk gedaald

12%

8%

8%

8%

7%

12%

10%

8%

10%

14%

9%

11%

weet het niet

29%

29%

27%

33%

32%

30%

31%

30%

29%

26%

24%

25%

De ontwikkeling van de hypotheekrente in de komende twaalf maanden
sterk stijgen

1%

1%

1%

0%

2%

2%

1%

2%

2%

1%

2%

1%

licht stijgen

22%

43%

26%

26%

38%

25%

24%

40%

26%

29%

44%

31%

blijft hetzelfde

42%

24%

29%

31%

22%

36%

36%

23%

33%

33%

25%

36%

licht dalen

10%

8%

11%

9%

6%

8%

10%

7%

10%

10%

6%

8%

sterk dalen

1%

0%

2%

0%

0%

1%

0%

0%

1%

1%

0%

0%

weet het niet

25%

24%

30%

33%

32%

28%

30%

28%

29%

26%

23%

24%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

129

123

106

173

159

156

302

282

262

1990

1993

1976

N=

Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

9

Tabel 3.5

Verdeling respondenten in de risicogemeenten naar mening op de onderliggende factoren van de Eigen Huis Marktindicator, naar woningmarktpositie,
tweede en derde kwartaal 2015
Procentuele verdeling respondenten (kolomrichting)
Huurders

2015Q2

2015Q3

Eigenaarbewoners

2015Q4

2015Q2

2015Q3

Totaal

2015Q4

2015Q2

2015Q3

2015Q4

De algemene situatie om een woning te kopen in de afgelopen twaalf maanden
duidelijk slechter

8%

15%

10%

6%

3%

10%

13%

3%

iets slechter

14%

6%

21%

15%

10%

17%

13%

11%

hetzelfde gebleven

24%

15%

24%

23%

17%

22%

17%

21%

iets beter

37%

44%

39%

46%

61%

39%

40%

53%

duidelijk beter

0%

3%

2%

2%

4%

1%

2%

4%

weet het niet

17%

17%

4%

8%

5%

11%

15%

8%

De algemene situatie om een woning te kopen in de komende twaalf maanden
duidelijk slechter

0%

9%

7%

1%

2%

4%

9%

3%

iets slechter

11%

9%

13%

7%

8%

12%

6%

6%

blijft hetzelfde

40%

21%

33%

35%

31%

36%

28%

35%

iets beter

34%

38%

44%

43%

51%

40%

37%

44%

duidelijk beter

0%

0%

1%

2%

2%

1%

1%

3%

weet het niet

15%

23%

2%

12%

7%

7%

19%

9%

De koopprijsontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden
gedaald

21%

12%

35%

20%

15%

33%

21%

17%

vrijwel gelijk gebleven

11%

15%

24%

24%

31%

18%

20%

24%

zwak gestegen

39%

26%

27%

29%

37%

30%

26%

36%

matig gestegen

8%

26%

10%

16%

9%

9%

16%

13%

sterk gestegen

0%

0%

0%

0%

1%

0%

0%

1%

weet het niet

21%

21%

4%

11%

7%

10%

17%

9%

De koopprijsontwikkeling in de komende twaalf maanden
dalen

4%

6%

14%

3%

4%

10%

4%

3%

blijft gelijk

22%

12%

29%

22%

28%

26%

18%

28%

minimaal stijgen

37%

32%

36%

48%

48%

35%

38%

44%

matig stijgen

22%

26%

18%

17%

16%

21%

19%

17%

sterk stijgen

0%

3%

0%

0%

1%

0%

1%

1%

weet het niet

15%

21%

3%

10%

3%

8%

20%

8%

De ontwikkeling van de hypotheekrente in de afgelopen twaalf maanden
sterk gestegen

0%

3%

0%

0%

0%

0%

1%

0%

licht gestegen

6%

15%

5%

17%

5%

5%

13%

5%

hetzelfde gebleven

10%

12%

20%

17%

17%

15%

12%

21%

licht gedaald

20%

26%

51%

38%

61%

39%

37%

40%

sterk gedaald

6%

6%

14%

11%

8%

12%

8%

8%

weet het niet

58%

38%

10%

17%

10%

29%

29%

27%

De ontwikkeling van de hypotheekrente in de komende twaalf maanden
sterk stijgen

0%

0%

1%

2%

1%

1%

1%

1%

licht stijgen

10%

47%

31%

43%

30%

22%

43%

26%

blijft hetzelfde

34%

12%

46%

28%

36%

42%

24%

29%

licht dalen

7%

6%

12%

12%

19%

9%

8%

11%

sterk dalen

0%

0%

1%

0%

0%

1%

0%

2%

weet het niet

49%

35%

8%

15%

15%

25%

24%

30%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

39

34

18

80

83

80

129*

123*

106*

Totaal
N=

*: inclusief inwonende respondenten
Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

10

De meningen over de onderliggende factoren van de EHM binnen de risicogemeenten blijken echter
duidelijk te verschillen tussen de huurders en de eigenaarbewoners in de betreffende gemeenten (zie
tabel 3.5). De eigenaren van een koopwoning waren in het tweede kwartaal van 2015 duidelijk negatiever gestemd over de algemene koopsituatie en de koopprijsontwikkeling dan de huurders. Dat geldt
zowel voor deze ontwikkelingen in de afgelopen twaalf maanden (retrospectief) als in het komende
jaar (prospectief). In het vierde kwartaal van 2015 blijken met name de eigenaarbewoners in de risicogebieden een positiever gevoel bij de koopwoningmarkt te hebben gekregen. Ruim de helft van de
eigenaarbewoners onder de respondenten is nu van mening dat de algemene koopsituatie is verbeterd en zal verbeteren; onder huurders is dit aandeel minder dan 40%. De omvang van de groep die
denkt dat de verkoopprijzen gelijk blijven of dalen, is onder de eigenaarbewoners in de risicogemeenten weliswaar groter dan onder huurders, maar dit verschil is in de afgelopen kwartalen wel kleiner
geworden. Het aantal respondenten in de huursector binnen de risicogemeenten is in het vierde kwartaal zeer beperkt, zodat we hierover geen uitspraken kunnen doen.

3.3

Al dan niet gunstig koopmoment

Naast de meningen over de onderliggende factoren van de EHM, zijn aan de respondenten ook nog
een aantal aanvullende vragen gesteld. Een daarvan betreft de mening van de respondent of het al
dan niet gunstig is om op dit moment een woning te kopen wanneer men op zoek zou zijn naar een
koopwoning. Tabel 3.6 geeft de resultaten over het tweede tot en met het vierde kwartaal van 2015,
uitgesplitst naar geografisch gebied.
Tabel 3.6

Verdeling respondenten naar mening over huidige koopomstandigheden,
naar deelgebieden en voor Nederland als geheel, tweede en derde kwartaal
2015
Procentuele verdeling respondenten (kolomrichting)
Risicogemeenten

Overige gemeenten in

Provincie Groningen

Nederland

Groningen

2015
2015
2015
2015
2015
2015
2015
2015
2015
2015
2015
2015
Q2
Q3
Q4
Q2
Q3
Q4
Q2
Q3
Q4
Q2
Q3
Q4
Stel dat u momenteel op zoek zou zijn naar een koopwoning, vindt u dat het voor u nu een gunstige of ongunstige tijd is om een woning te kopen?
zeer gunstig

8%

7%

5%

5%

5%

5%

6%

6%

5%

9%

7%

7%

gunstig

39%

41%

56%

40%

41%

48%

40%

41%

52%

42%

41%

45%

gunstig noch ongunstig

36%

33%

32%

37%

39%

37%

37%

36%

35%

36%

40%

37%

ongunstig

15%

17%

4%

12%

10%

8%

13%

13%

6%

10%

9%

8%

zeer ongunstig

2%

2%

2%

6%

5%

2%

4%

4%

2%

3%

3%

3%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

N=

129

123

106

173

159

156

302

282

262

1990

1993

1976

Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

11

De uitkomsten lopen minder ver uiteen dan vooraf kan worden verwacht voor de woonconsumenten
in de risicogemeenten, in de overige Groningse gemeenten en in Nederland als geheel. Nog maar 6%
van de respondenten in de risicogemeenten vindt het in het vierde kwartaal van 2015 een (zeer) ongunstig moment om een woning te kopen. Dit aandeel is, net als in de overige gebieden, duidelijk lager dan in de voorgaande kwartalen en zelfs nog iets lager dan in de overige gemeenten in de provincie (10%) en in Nederland als geheel (11%). Ondanks de huidige aardbevingenproblematiek is inmiddels 61% van de woonconsumenten in de risicogemeenten van mening, dat het momenteel (zeer)
gunstige omstandigheden zijn om een gewenste woning te kopen. Dit aandeel is voor overig Groningen en voor Nederland als geheel zelfs nog iets lager (respectievelijk 53% en 52%). De meningen van
de woonconsumenten in de risicogemeenten zijn in dit laatste kwartaal van 2015 dus zeker positiever
geworden. Mogelijk spelen ook hierbij de aangekondigde ondersteuningsmaatregelen van de overheid
ten aanzien van de aardbevingsproblematiek een rol.
De gegevens in tabel 3.7 bevestigen de eerder vastgestelde minder negatieve of meer positieve houding van de eigenaarbewoners in de risicogemeenten. Gemiddeld hebben deze eigenaarbewoners in
het vierde wartaal van 2015 een iets hogere score op de EHM - dus iets meer vertrouwen in de koopwoningmarkt - dan de huurders (zie ook tabel 3.3). Het aandeel eigenaarbewoners dat het een (zeer)
gunstig moment te vinden om een woning te kopen, blijkt voor het tweede opeenvolgende kwartaal te
zijn opgelopen tot 62%. Het aandeel eigenaarbewoners in het risicogebied dat het koopmoment als
(zeer) ongunstig inschatten, is daarnaast veel kleiner geworden in het vierde kwartaal van 2015 (4%
versus 24% in het tweede kwartaal van 2015). Het aantal respondenten in de huursector binnen de
risicogemeenten is dit kwartaal zeer beperkt, zodat we hierover geen uitspraken zullen doen.
Tabel 3.7

Verdeling respondenten in de risicogemeenten naar mening over huidige
koopomstandigheden, naar positie op de woningmarkt, tweede en derde
kwartaal 2015
Procentuele verdeling respondenten (kolomrichting)
Huurders

2015Q2

2015Q3

Eigenaarbewoners

2015Q4

2015Q2

2015Q3

Totaal

2015Q4

2015Q2

2015Q3

2015Q4

Stel dat u momenteel op zoek zou zijn naar een koopwoning, vindt u dat het voor u nu een gunstige of ongunstige tijd is om een woning te kopen?
zeer gunstig

0%

6%

7%

10%

8%

8%

7%

5%

gunstig

26%

29%

45%

48%

54%

39%

41%

56%

gunstig noch ongunstig

49%

41%

33%

30%

35%

36%

33%

32%

ongunstig

20%

18%

14%

11%

4%

15%

17%

4%

zeer ongunstig

6%

6%

1%

1%

0%

2%

2%

2%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

39

34

18

80

83

80

129*

123*

106*

Totaal
N=

*: inclusief inwonende respondenten
Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

De redenen die de respondenten in de risicogemeenten noemen waarom het nu (zeer) gunstig is om
een gewenste woning te kopen, wijken daarbij iets af van de genoemde redenen door respondenten
in Nederland als geheel (zie tabel 3.8). De lage hypotheekrente wordt nog steeds het meest als positieve factor genoemd, gevolgd door het ruime aanbod aan koopwoningen. Het feit dat de woningen
beter betaalbaar worden, wordt ook nog eens door bijna een derde van de woonconsumenten in de
risicogemeenten genoemd; een aandeel dat iets hoger ligt dan in Nederland als geheel. Op basis van
deze antwoorden kan mogelijk geconcludeerd worden, dat het herstel van de koopwoningmarkt in de
risicogemeenten wat achterblijft bij de rest van de provincie of bij Nederland als geheel.
12

De respondenten in Nederland die het momenteel een (zeer) ongunstige tijd vinden om een woning te
kopen, baseren deze mening vooral op het feit dat inkomens onder druk staan en op de ongunstige
economische situatie (zie tabel 3.8). Ook het feit dat de huidige woning slecht verkoopbaar is, wordt
nog door ruim 20% van de respondenten genoemd. Ook de woonconsumenten in de risicogebieden
noemen deze drie redenen het vaakst als onderligger voor het ongunstig koopmoment. Daarbij valt
het wel op dat in het vierde kwartaal van 2015 de relatieve aantallen in de risicogemeenten afwijken
van die voor Nederland als geheel. Door de respondenten in de risicogemeenten worden de ongunstige economische situatie (69%) en de slechte verkoopbaarheid van de woning (42%) veel vaker genoemd als reden voor een ongunstige koopsituatie dan elders in het land. Uit deze gegevens blijkt dat
de gevolgen van de economische crisis, de crisis op de woningmarkt, de aardbevingsproblematiek en
mogelijk ook de gevolgen van de bevolkingskrimp door elkaar heen kunnen lopen bij het vertrouwen
in de koopwoningmarkt onder de woonconsumenten in met name de risicogemeenten.
Tabel 3.8

Genoemde redenen voor een positieve dan wel negatieve beoordeling van
de huidige koopomstandigheden, naar deelgebieden en voor Nederland als
geheel, tweede en derde kwartaal 2015
Aandeel respondenten dat reden noemt
Risicogemeenten

Overige gemeenten in

Provincie Groningen

Nederland

Groningen

2015
2015
Q2
Q3
Redenen voor gunstige koopmoment

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

De hypotheekrente is

71%

62%

56%

70%

71%

59%

70%

67%

58%

72%

72%

73%

54%

43%

52%

58%

37%

37%

56%

40%

43%

52%

54%

47%

32%

36%

32%

24%

17%

30%

27%

26%

31%

30%

26%

23%

30%

21%

11%

25%

24%

16%

27%

22%

14%

21%

23%

laag
De keuze aan koopwoningen is ruim
Koopwoningen worden
beter betaalbaar
De huren gaan stijgen

20%

Redenen voor ongunstige koopmoment
Inkomens staan onder

41%

25%

48%

34%

40%

30%

67%

32%

35%

43%

45%

42%

46%

20%

69%

22%

33%

46%

32%

27%

53%

36%

40%

28%

48%

23%

42%

46%

32%

15%

47%

28%

24%

24%

23%

22%

druk
De economische situatie
is ongunstig
De huidige woning is nu
slecht verkoopbaar
Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

3.4

Conclusies

De woonconsumenten in de risicogemeenten hebben in het vierde kwartaal van 2015 iets minder vertrouwen in de koopwoningmarkt (score 106), dan de woonconsumenten in de overige Groningse gemeenten (score 110) en in Nederland als geheel (score 112). Ten opzichte van het derde kwartaal is
dit vertrouwen in de risicogemeenten wel toegenomen in een vergelijkbare mate als elders in de provincie Groningen en in Nederland als geheel.
Binnen de risicogemeenten blijken de woonconsumenten die in een krimpgebied wonen duidelijk minder vertrouwen in de koopwoningmarkt te hebben (score 100) dan de woonconsumenten die in een
niet-krimpgebied wonen (score 115). Dit verschil in vertrouwen is in alle kwartalen vastgesteld en
blijkt in de afgelopen kwartalen ook te zijn toegenomen. De aardbevingsproblematiek en de krimppro13

blematiek lijken elkaar onderling te versterken in hun effect op het vertrouwen van de woonconsumenten.
In het vierde kwartaal van 2015 scoort de groep eigenaarbewoners in de risicogemeenten voor het
eerst iets hoger op de EHM dan de huurders (respectievelijk 108 en 101). Daarmee komt deze verhouding tussen eigenaarbewoners en huurders weer in overeenstemming te liggen met de overige
Groningse gemeenten en geheel Nederland.
Het aandeel respondenten dat in het vierde kwartaal van 2015 inschat dat de algemene koopsituatie
in de afgelopen twaalf maanden is verslechterd (14%), is in de risicogemeenten kleiner geworden ten
opzichte van het vorige kwartaal (27%) en daarmee meer in overeenstemming gekomen met Nederland als geheel. Het aandeel respondenten dat inschat dat de koopprijzen in de afgelopen twaalf
maanden is gedaald (17%), is in de risicogemeenten wel afgenomen, maar nog steeds groter dan in
geheel Nederland (8%).
Het relatieve aantal woonconsumenten dat het een (zeer) gunstig moment vindt om een woning te
kopen, is in het vierde kwartaal van 2015 binnen de risicogemeenten groter dan in Nederland als geheel (61% versus 51%). Daarnaast vindt nog maar 6% van de woonconsumenten binnen de risicogemeenten het een (zeer) ongunstig moment om een woning te komen, tegenover 11% voor geheel
Nederland. Dit is een zeer opmerkelijke verschuiving in de mening van de woonconsumenten in de risicogemeenten. Mogelijk dichten de lokale bewoners zichzelf meer kansen toe op de koopwoningmarkt, door de verminderde concurrentie van buiten de regio en door de achterblijvende prijsstijgingen op de regionale woningmarkt. De eigenaarbewoners blijken daarbij positiever gestemd, dan de
huurders in de risicogemeenten. Mogelijk spelen hierbij de aangekondigde ondersteuningsmaatregelen
van de overheid ten aanzien van de aardbevingsproblematiek een rol.

14

4

Het vertrouwen in de economie in Groningen

In de maandelijkse metingen in het kader van de Eigen Huis Marktindicator wordt ook naar het vertrouwen in de economie van de woonconsumenten gevraagd. Op basis van die informatie wordt de
zogenoemde Eigen Huis Conjunctuurindicator (EHC) geconstrueerd. De gemiddelde score op de EHC
staat dus voor het vertrouwen in de economische ontwikkelingen, zoals dat gemiddeld onder Nederlanders leeft.
In zowel het tweede als het derde kwartaal van 2015 bestaat er geen verschil in het vertrouwen in de
economische ontwikkelingen: score op de is in alle onderscheiden gebieden gelijk (zie tabel 4.1). Dit
komt overeen met de verwachting vooraf. De drie pijlers van de EHC hebben namelijk nauwelijks tot
geen regionale component. Het is dus opmerkelijk dat de respondenten in de risicogemeenten in het
vierde kwartaal van 2015 een afwijkend vertrouwen in de economie laten zien dan elders in de provincie Groningen en in Nederland als geheel.
Tabel 4.1

Gemiddelde score op de Eigen Huis Conjunctuurindicator, naar deelgebieden en voor Nederland als geheel, tweede en derde kwartaal 2015
Overige
gemeenten

Provincie

Risicogemeenten

in Groningen

Groningen

Nederland

2e kwartaal 2015

102

101

102

101

3e kwartaal 2015

97

97

97

98

4e kwartaal 2015

95

102

99

100

Periode

Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

Ook nu weer zijn de respondenten uit de provincie Groningen nader onderverdeeld naar gemeenten
met al dan niet het risico op aardbevingen én naar al dan niet krimp van de bevolking. Als referentie is
ook Nederland als geheel opgesplitst in krimpgemeenten en overige gemeenten (zie tabel 4.2). Uit de
gegevens blijkt dat het vertrouwen in de economie onder de respondenten die in een krimpgemeente
wonen, in het vierde kwartaal van 2015 gemiddeld lager is dan onder de respondenten in nietkrimpgemeenten. Dit geldt zowel voor gemeenten in de provincie Groningen als voor alle gemeenten
in Nederland. Dit verschil zagen we in iets mindere mate ook al terug in de beide voorgaande kwartalen.
Binnen de krimpregio’s in de provincie Groningen blijken de woonconsumenten in één van de risicogemeenten een geringer vertrouwen in de economie te hebben dan de bewoners in de nietrisicogemeenten. Dit verschil is in het vierde kwartaal van 2015 overigens pas voor het eerst terug te
vinden (zie tabel 4.2). Binnen de niet-krimpregio’s in de provincie Groningen, blijkt het overigens voor
het vertrouwen in de economie niet uit te maken of men in een risicogemeente woont of in een nietrisicogemeente. De score op de EHC is in beide gevallen vrijwel gelijk (respectievelijk 107 en 106).
In de nadere analyses in het vervolg van dit hoofdstuk vallen we terug op de eerdere indeling van de
deelgebieden (zie tabel 4.1) omwille van een voldoende aantal respondenten per deelgebied.

15

Tabel 4.2

Gemiddelde score op de Eigen Huis Conjunctuurindicator, naar al dan niet
bevolkingskrimp en naar al dan niet aardbevingsrisico’s, voor de provincie
Groningen en Nederland als geheel, tweede en derde kwartaal 2015
Gemiddelde score
Bevolkingskrimp

Aardbevingsrisico’s

Eigen Huis Conjunctuurindicator

2015-2

2015-3

2015-4

Groningen
1

Ja

Ja

99

96

88

2

Ja

Nee

94

96

97

3

Nee

Ja

108

99

107

4

Nee

Nee

108

98

106

Ja

Nee

96

99

95

Nee

Nee

102

98

100

101

98

100

Nederland
5

Totaal
1: de gemeenten Appingedam, Delfzijl, Eemsmond, Loppersum en De Marne
2: overige gemeenten in de provincie Groningen
3: de gemeenten Winsum, Bedum, Ten Boer en Slochteren
4: de stad Groningen
5: zie bijlage A voor de lijst van Nederlandse gemeenten behorend tot de Krimpregio’s
Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

Wanneer we kijken naar de onderliggende factoren waarop de EHC is gebaseerd zien we nauwelijks
tot geen verschillen in de uitkomsten per onderscheiden deelgebied (zie tabel 4.3). In de risicogemeenten blijken respondenten over het algemeen iets vaker het antwoord ‘weet het niet’ te hebben
gegeven; met name in het derde kwartaal van 2015. Maar verder is de verdeling over positieve en
negatieve meningen onder de respondenten in de risicogemeenten gelijk aan de verdeling onder alle
respondenten in Nederland. Dit geldt in grote lijnen ook voor de woonconsumenten in de overige gemeenten in de provincie Groningen.
In het vierde kwartaal van 2015 blijken de respondenten in de risicogemeenten en in Nederland als
geheel wat minder negatief te zijn over de algemene economische ontwikkelingen in de komende
twaalf maanden dan de ontwikkelingen in het afgelopen 12 maanden. Ten aanzien van de eigen financiële situatie zijn de respondenten in alle onderscheiden deelgebieden eveneens iets positiever
over de komende 12 maanden dan over de periode die achter ons ligt. Over de ontwikkeling van de
werkloosheid in de komende maanden verschillen de meningen in de deelgebieden onderling ook niet
veel. Wel neemt het aandeel respondenten dat een stijgende werkloosheid verwacht in de risicogemeenten, iets meer toe dan in Nederland als geheel. Circa 37% van de respondenten in de risicogemeenten denkt dat de werkloosheid nog verder op zal lopen, zo’n 28% verwacht een daling en ruim
30% ziet de werkloosheid stabiliseren.

16

Tabel 4.3

Verdeling respondenten naar mening op de onderliggende factoren van de
Eigen Huis Conjunctuurindicator, naar deelgebieden en voor Nederland als
geheel, tweede en derde kwartaal 2015
Procentuele verdeling respondenten (kolomrichting)
Risicogemeenten

Overige gemeenten in

Provincie Groningen

Nederland

Groningen

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

2015
Q2

2015
Q3

2015
Q4

De algemene economische ontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden
duidelijk slechter

11%

8%

8%

9%

12%

8%

10%

10%

8%

8%

9%

8%

iets slechter

15%

14%

18%

14%

13%

12%

14%

13%

14%

15%

15%

13%

blijft hetzelfde

28%

26%

34%

32%

39%

35%

30%

34%

35%

30%

30%

29%

iets beter

40%

38%

32%

35%

27%

40%

37%

32%

37%

40%

39%

42%

duidelijk beter

3%

3%

5%

4%

5%

5%

3%

4%

5%

3%

4%

5%

weet het niet

4%

11%

3%

6%

4%

1%

5%

7%

2%

4%

3%

3%

De algemene economische ontwikkeling in de komende twaalf maanden
duidelijk slechter

8%

7%

9%

6%

6%

8%

7%

7%

8%

6%

6%

6%

iets slechter

6%

11%

11%

12%

13%

12%

10%

12%

11%

10%

13%

12%

blijft hetzelfde

28%

34%

39%

34%

38%

30%

31%

36%

34%

33%

37%

35%

iets beter

45%

32%

34%

40%

37%

42%

42%

35%

39%

41%

34%

37%

duidelijk beter

8%

4%

5%

3%

2%

5%

5%

3%

5%

5%

4%

5%

weet het niet

4%

12%

3%

6%

4%

3%

5%

7%

3%

5%

6%

5%

De ontwikkeling van de werkloosheid in de komende twaalf maanden
duidelijk stijgen

4%

9%

6%

4%

2%

5%

4%

5%

6%

4%

5%

6%

enigszins stijgen

17%

24%

31%

23%

29%

18%

20%

27%

23%

21%

24%

25%

gelijk blijven

35%

21%

31%

38%

34%

40%

37%

29%

36%

32%

32%

30%

enigszins dalen

34%

32%

26%

26%

25%

30%

29%

28%

28%

35%

30%

31%

duidelijk dalen

5%

3%

2%

4%

5%

2%

5%

4%

2%

3%

4%

3%

weet het niet

4%

11%

3%

5%

5%

6%

4%

7%

4%

5%

5%

5%

De financiële situatie van het huishouden in de afgelopen twaalf maanden
duidelijk slechter

10%

10%

8%

11%

12%

11%

11%

11%

10%

11%

11%

10%

iets slechter

32%

28%

29%

21%

20%

25%

25%

24%

27%

27%

26%

27%

hetzelfde gebleven

41%

47%

49%

46%

52%

46%

44%

49%

47%

45%

47%

48%

iets beter

12%

7%

9%

17%

12%

12%

15%

10%

11%

13%

11%

11%

duidelijk beter

3%

1%

2%

4%

3%

4%

4%

2%

3%

3%

3%

3%

weet het niet
1%
7%
2%
2%
1%
1%
2%
De financiële situatie van het huishouden in de komende twaalf maanden

4%

2%

1%

2%

1%

duidelijk slechter

11%

8%

4%

5%

9%

6%

8%

8%

5%

8%

8%

8%

iets slechter

18%

22%

25%

18%

21%

21%

18%

21%

23%

21%

23%

25%

blijft hetzelfde

46%

46%

54%

55%

48%

48%

51%

47%

51%

52%

51%

47%

iets beter

18%

12%

13%

14%

15%

15%

16%

14%

14%

14%

13%

16%

duidelijk beter

4%

4%

0%

4%

3%

5%

4%

3%

3%

2%

2%

2%

weet het niet

3%

10%

3%

4%

4%

5%

4%

7%

4%

3%

3%

2%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

129

123

106

173

159

156

302

282

262

1990

1993

1976

Totaal
N=

Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

17

Tabel 4.4

Verdeling respondenten in de risicogemeenten naar mening op de onderliggende factoren van de Eigen Huis Conjunctuurindicator, naar woningmarktpositie, tweede kwartaal 2015
Procentuele verdeling respondenten (kolomrichting)
Huurders

2015Q2

2015Q3

Eigenaarbewoners

2015Q4

2015Q2

2015Q3

Totaal

2015Q4

2015Q2

2015Q3

2015Q4

De algemene economische ontwikkeling in de afgelopen twaalf maanden
duidelijk slechter

8%

18%

14%

6%

9%

10%

8%

8%

iets slechter

14%

23%

11%

13%

11%

15%

13%

18%

hetzelfde gebleven

32%

21%

30%

33%

43%

28%

27%

34%

iets beter

40%

32%

38%

36%

31%

40%

38%

32%

duidelijk beter

2%

6%

3%

2%

4%

3%

3%

5%

weet het niet

4%

0%

4%

10%

1%

4%

11%

3%

De algemene economische ontwikkeling in de komende twaalf maanden
duidelijk slechter

6%

21%

7%

4%

7%

8%

7%

9%

iets slechter

9%

18%

6%

11%

17%

6%

11%

11%

blijft hetzelfde

38%

26%

27%

37%

42%

28%

34%

39%

iets beter

34%

26%

49%

35%

27%

45%

32%

34%

duidelijk beter

6%

6%

8%

4%

4%

9%

4%

5%

weet het niet

7%

3%

3%

9%

2%

4%

12%

3%

De ontwikkeling van de werkloosheid in de komende twaalf maanden
duidelijk stijgen

6%

12%

5%

5%

8%

4%

9%

6%

enigszins stijgen

16%

41%

20%

18%

28%

18%

24%

31%

gelijk blijven

51%

15%

27%

27%

35%

35%

21%

31%

enigszins dalen

25%

23%

37%

41%

26%

34%

32%

26%

duidelijk dalen

2%

6%

5%

2%

2%

5%

3%

2%

weet het niet

0%

3%

6%

7%

1%

4%

11%

3%

De financiële situatie van het huishouden in de afgelopen twaalf maanden
duidelijk slechter

11%

15%

9%

11%

9%

10%

10%

8%

iets slechter

46%

38%

24%

28%

27%

32%

28%

29%

hetzelfde gebleven

34%

38%

48%

50%

54%

42%

47%

49%

iets beter

9%

9%

15%

8%

7%

12%

7%

9%

duidelijk beter

0%

0%

2%

2%

3%

3%

1%

2%

weet het niet

0%

0%

2%

1%

0%

1%

7%

2%

De financiële situatie van het huishouden in de komende twaalf maanden
duidelijk slechter

14%

12%

11%

8%

4%

11%

8%

4%

iets slechter

21%

35%

18%

17%

30%

18%

22%

25%

blijft hetzelfde

46%

38%

48%

54%

53%

46%

46%

54%

iets beter

16%

12%

17%

16%

11%

18%

12%

13%

duidelijk beter

0%

0%

4%

1%

0%

4%

4%

0%

weet het niet

3%

3%

2%

4%

2%

3%

8%

3%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

39

34

18

80

83

80

129*

123*

106*

Totaal
N=

*: inclusief inwonende respondenten
Bron: aanvullende analyses op de Eigen Huis Marktindicator, 2015; bewerking OTB.

18

Ook met betrekking tot de onderliggende factoren van de EHC, die het vertrouwen in de economie
weergeeft, is nader ingezoomd op de huurders en eigenaarbewoners in de negen risicogemeenten. De
resultaten worden weergegeven in tabel 4.4. Daaruit blijkt dat de eigenaarbewoners in deze gemeenten over het geheel genomen iets minder positief zijn ten aanzien van de ontwikkelingen in de komende twaalf maanden dan voor de totale groep geldt (het aantal respondenten in de huursector binnen de risicogemeenten is in het vierde kwartaal te beperkt om daar uitspraken over te doen). Circa
31% van de respondenten in de koopsector is van mening dat de economie (iets) beter zal worden,
tegenover 39% voor de totale groep respondenten. Daarnaast blijken de eigenaarbewoners ook iets
negatiever over de te verwachten ontwikkeling in hun eigen financiële situatie: 34% verwacht een
verslechtering tegenover 29% van de totale groep respondenten in de risicogemeenten.
Zowel de eigenaarbewoners als de huurders in de risicogemeenten blijken hun optimisme ten aanzien
van de komende ontwikkeling in de algemene economie en in de eigen financiële situatie overigens
wel wat te temperen in het derde en het vierde kwartaal ten opzichte van het tweede kwartaal van
2015.
Voor een belangrijk deel zullen de verschillen tussen eigenaarbewoners en huurders in hun meningen
over de economie waarschijnlijk verklaard kunnen worden vanuit de verschillen in sociaaleconomische kenmerken van de groep huurders en de groep eigenaarbewoners, zoals inkomen, opleiding en arbeidsmarktpositie. Eigenaarbewoners beschikken over het algemeen over een betere sociaal-economische uitgangssituatie.

19

20

Bijlage A

Krimpregio’s
1.
Eemsdelta

2.

Oost-Groningen

3.
4.

De Marne
Parkstad Limburg

5.

Maastricht-Mergelland

6.

Westelijke Mijnstreek

7.

Zeeuws-Vlaanderen

8.

Achterhoek

9.

Noord-Oost Friesland

Gemeenten
Appingedam
Delfszijl
Eemsmond
Loppersum
Bellingwoude
Menterswolde
Oldambt
Pekela
Stadskanaal
Veendam
Vlagtwedde
De Marne
Brunssum
Heerlen
Kerkrade
Nuth
Landgraaf
Onderbanken
Simpelveld
Voerendaal
Eijsden-Margraten
Gulpen-Wittem
Maastricht
Meerssen
Vaals
Valkenburg aan de Geul
Beek
Schinnen
Sittard-Geleen
Stein
Hulst
Sluis
Terneuzen
Aalten
Bronckhorst
Berkelland
Doetinchem
Montferland
Oost Gelre
Oude IJsselstreek
Winterswijk
Achtkarspelen
Dantumadeel
Dongeradeel
Ferwerderadeel
Kollumerland C.A.
Tietjerksteradeel

21

22

OTB – Onderzoek voor de gebouwde omgeving
Faculteit Bouwkunde, TU Delft
Julianalaan 134, 2628 BL Delft
Postbus 5043, 2600 GA Delft
Telefoon: +31 (0)15 278 30 05
E-mail: OTB-bk@tudelft.nl
www.otb.bk.tudelft.nl