Aan de Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken
Mr. J.G. de Hoop Scheffer
Postbus 20061
2500 EB Den Haag

Postbus 20061
2500 EB Den Haag
Nederland
http://www.government.nl

Onze referentie
Minbuza-2015.175575

Datum
april 2015
Betreft Aanvraag voor AIV-advies over flexibele integratie in de Europese Unie

Geachte voorzitter,
In juni 2014 concludeerde de Europese Raad dat er verschillende integratie routes
mogelijk moeten zijn binnen de Europese Unie (EUCO 79/14). Dit kan worden
gezien als een bevestiging van de reeds bestaande realiteit. Op het gebied van
Justitie en Binnenlandse Zaken wordt Schengen gezien als een succesverhaal en is
brede ervaring opgedaan met opt-outs van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en
Denemarken. In de laatste jaren heeft de financiële crisis geleid tot
integratiemaatregelen die de splitsing tussen euro- en niet-euro landen verder
heeft gemarkeerd. Ook Bondskanselier Merkel pleitte al eerder voor een ‘twospeed Europe’ om een begrotingsunie mogelijk te maken1. Ook het idee van een
B-lidmaatschap voor niet-lidstaten die wensen de relaties met de EU te
intensiveren past binnen de discussie over flexibele integratie.
Het omarmen van flexibele integratie door de Europese Raad kan worden gelezen
als een handreiking naar lidstaten die zich niet kunnen vinden in de notie van een
ever closer union. Bovendien kan flexibiliteit, via de bepalingen voor nauwere
samenwerking of anderszins, een noodzakelijk alternatief bieden voor integratie à
la 28. De uiteenlopende visies over het (eind)doel van de EU en de kritische noten
over de ontwikkeling naar een politieke Unie maakt het steeds moeilijker om
eensgezindheid te bereiken over het pad van Europese integratie. Deze
dynamieken leiden in toenemende mate tot een EU van meerdere
integratiesnelheden en -lagen.
Niet alleen de kloof tussen ‘kopgroep’ en ‘periferie’, maar ook de permanente
scheiding tussen lidstaten die in meer of mindere mate deelnemen aan Europese
integratieverbanden, roept vragen op over de wenselijkheid van flexibele
integratie, de institutionele gevolgen, en de verhoudingen tussen de EU lidstaten.
Daarom verwelkomt het kabinet een analyse van de trends in flexibele integratie
ter verkenning van de politieke, institutionele en beleidsmatige gevolgen voor
Nederland en de EU. Het kabinet zou het op prijs stellen hierover van de
Adviesraad voor Internationale Vraagstukken (AIV) een advies te ontvangen
uiterlijk in september aanstaande, aan de hand van de volgende vragen:

1

Interview Bondskanselier Merkel in ARD-Morgenmagazin 7 juni 2012.
Pagina 1 van 2

1. Hoe beoordeelt de AIV de verwachting dat flexibele integratie in de nabije
toekomst vaker wordt ingezet en welke beleidsterreinen verdienen
specifieke aandacht in deze context?

Onze referentie
Minbuza-2015.175575

2. Welke gevolgen zou een toenemende mate van flexibele integratie kunnen
hebben voor de institutionele architectuur en bestuurbaarheid van de
Europese Unie?
3. Welke gevolgen zou een toenemende mate van flexibele integratie kunnen
hebben voor de verhoudingen tussen de lidstaten van de Europese Unie?
Hierbij creëert de Economische en Monetaire Unie een verschil tussen de
Eurozone en andere lidstaten. In hoeverre heeft dit gevolgen voor
standpuntbepaling en coalitievorming in de Raad op economische en
andere beleidsterreinen?
Ik zie uw advies met veel belangstelling tegemoet.

Bert Koenders
Minister van Buitenlandse Zaken

Pagina 2 van 2