Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1006
Vragen van de leden Akerboom en Teunissen (beiden PvdD) aan de
Ministers voor Natuur en Stikstof, voor Klimaat en Energie en voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingszaken over het feit dat de mondiale
biodiversiteitsdoelen alleen te behalen zijn door het hervormen van voedselen energiesystemen en een sterke beleidsinzet op natuurherstel en
klimaatmitigatie (ingezonden 30 november 2022).
Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof)
(ontvangen 13 december 2022).
Vraag 1
Kent u het bericht «Innovatiekracht maatschappij nodig om internationale
biodiversiteitsdoelen te halen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Erkent u de urgentie tot het nemen van concrete acties om de klimaat- en
biodiversiteitscrises te stoppen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe komt dit tot
uiting in uw beleid? Tot wanneer meent u de tijd te hebben om deze
verweven crises structureel aan te pakken?
Antwoord 2
In het coalitieakkoord erkent het kabinet dat we voor grote mondiale
uitdagingen staan, waaronder klimaatverandering en biodiversiteitsverlies.
Het kabinet zal zich maximaal inspannen om ons land en onze planeet
leefbaar en bewoonbaar te houden. Dit vraagt om uiteenlopende acties op tal
van terreinen, die in het coalitieakkoord staan gemeld. Het kabinet erkent dat
er geen tijd te verliezen is en dat een gezamenlijke aanpak vereist is om de
klimaat- en biodiversiteitscrisis aan te pakken.

1

ah-tk-20222023-1006
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Planbureau voor de Leefomgeving, 16 november 2022, «Innovatiekracht maatschappij nodig
om internationale biodiversiteitsdoelen te halen» (https://www.pbl.nl/nieuws/2022/
innovatiekracht-maatschappij-nodig-om-internationale-biodiversiteitsdoelen-te-halen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Erkent u de urgentie van het aanpassen van het Nederlandse beleid op basis
van de conclusies van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) -rapport
dat stelt dat de mondiale biodiversiteitsdoelen alleen te behalen zijn door een
«fundamentele verandering», zoals het hervormen van voedsel- en energiesystemen en een sterke beleidsinzet op natuurherstel en klimaatmitigatie? Zo
ja, op welke manier en op welke termijn bent u van plan daar vorm aan te
geven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De staat van de biodiversiteit is zorgelijk, zowel mondiaal, in Europa als in
Nederland. Het kabinet onderschrijft de urgentie die het rapport van het
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en verschillende andere rapporten
uitdragen. Het halen van de mondiale biodiversiteitsdoelen, welke momenteel
worden herzien op de Convention on Biological Diversity (CBD), vergt een
maatschappelijke transitie op tal van terreinen richting een natuurinclusieve
samenleving. Zo ook in de landbouw- en energiesector. Maatschappelijke
partijen hebben elk een belangrijke verantwoordelijkheid om deze transitie te
realiseren. Het kabinet spant zich hier maximaal voor in en ondersteunt de
Agenda Natuurinclusief om deze beweging te versterken en te versnellen. Als
het nieuwe mondiale biodiversiteitsraamwerk is vastgesteld, zal het kabinet
een nationaal biodiversiteit-actieplan opstellen om daar uitvoering aan te
geven.
Vraag 4
Erkent u de urgentie om op korte termijn specifieke plannen te maken voor
het Nederlandse natuurbeleid, de eiwittransitie en het reduceren van de
Nederlandse voetafdruk in het buitenland op basis van de conclusies van het
PBL-rapport? Zo ja, wat gaat u veranderen op deze gebieden? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
In het coalitieakkoord zijn verschillende acties geformuleerd met betrekking
tot het versterken van de Nederlandse natuur. Met betrekking tot de
eiwittransitie is uw Kamer op 2 juni 2022 eerder geïnformeerd over de
uitwerking van de Nationale Eiwitstrategie (Kamerstuk 35 925-XIV, nr. 156). In
het kader van het VN-Biodiversiteitsverdrag dient Nederland een nationaal
biodiversiteitplan op te stellen waarin ook nader ingegaan zal worden op
mogelijke handelingsopties voor het reduceren van de Nederlands voetafdruk.
Vraag 5
Onderschrijft u de conclusie van het rapport van PBL over de noodzaak van
een vermindering van de vlees- en zuivelconsumptie en een transitie naar
meer plantaardige eiwitten? Zo ja, bent u van plan uw inzet voor de
eiwittransitie te vergroten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, de conclusie van het rapport van PBL komt overeen met het streven van
het kabinet naar de consumptie van meer plantaardige eiwitten. De inzet op
deze transitie is opgenomen in de Nationale Eiwitstrategie (zie antwoord
vraag2. Het kabinet zet stappen in de transitie door een concreet doel te
stellen waarbij de verhouding tussen dierlijke en plantaardige eiwitten in het
dieet van consumenten in 2030 verschuift van 60/40-% naar een balans van
50/50-%.
Vraag 6
Hoe heeft u zich op de COP27 in Egypte ingezet voor biodiversiteit en het
veranderen van het voedselsysteem met een focus op meer plantaardige
eiwitten en welke concrete resultaten zijn daaruit gekomen?

2

Planbureau voor de Leefomgeving, 16 november 2022, «Innovatiekracht maatschappij nodig
om internationale biodiversiteitsdoelen te halen» (https://www.pbl.nl/nieuws/2022/
innovatiekracht-maatschappij-nodig-om-internationale-biodiversiteitsdoelen-te-halen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Nederland zet zich nationaal en internationaal in voor duurzame en toekomstbestendige voedselsystemen en biodiversiteit. Een cruciaal onderdeel
daarvan is een integrale benadering waarin, naast de transitie naar meer
plantaardige productie, ook dierlijke productie een eigen plek heeft. Dit is
onderdeel van een breder streven om inhoud te geven aan de eiwittransitie.
Op COP27 heeft Nederland deze inzet actief uitgedragen in zowel de formele
onderhandelingen als tijdens informele onderdelen en evenementen waaraan
Nederland tijdens COP27 deelnam. Implementatie en concrete actie vinden
daarbuiten plaats. Hierin vervult ook het landbouwattachénetwerk (LAN) een
belangrijke rol. De recent verschenen Agrospecials over de eiwittransitie en
klimaat geven inzicht in concrete resultaten. Ik verwijs u ook graag door naar
de Kamerbrief over de uitkomsten van COP27.
Vraag 7
Wat zijn de gevolgen voor de inzet van Nederland tijdens de Biodiversiteitstop van december 2022 in Montreal gezien de conclusies van het rapport van
PBL?
Antwoord 7
Het PBL-rapport «Exploring nature-positive pathways» sluit goed aan bij de
Europese en Nederlandse onderhandelingsinzet in relatie tot het Global
Biodiversity Framework waarover tijdens de VN-Biodiversiteitstop wordt
onderhandeld. Een voorbeeld is de Nederlandse inzet gericht op de integratie
van biodiversiteit in alle maatschappelijke sectoren en beleid, inclusief de
financiële sector. Hiermee worden heldere afspraken gemaakt over het
natuurinclusief maken van beleid en regelgeving.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de socio-economische drukfactoren, zoals schadelijke
en/of perverse fiscale maatregelen, die onderliggend zijn aan biodiversiteitsverlies, aangepakt dienen te worden? Zo ja, welke concrete maatregelen stelt
u voor om dit te bewerkstelligen?
Antwoord 8
Ik deel de overtuiging dat mogelijke schadelijke effecten van investeringen,
subsidies en andere financiele prikkels met betrekking tot biodiversiteit
voorkomen moeten worden. Door te werken aan een natuurinclusieve
samenleving worden biodiversiteitsoverwegingen gemeengoed in maatschappelijke sectoren. Een eerste stap om schadelijke effecten te voorkomen is
deze beter in kaart brengen. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO) publiceert binnenkort een conceptrapport over subsidies die mogelijk
schadelijk zijn op het terrein van landbouw, natuur en voedselkwaliteit. De
resultaten van dit onderzoek zullen met uw Kamer worden gedeeld. Binnen
verschillende departementen wordt onderzocht of een soortgelijk onderzoek
kan plaatsvinden.
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat biodiversiteitsverlies financiële gevolgen heeft voor de
waarde van beleggingen en voor investeringen? Kunt u drie concrete
voorbeelden geven uit de financiële sector waarin biodiversiteitsrisico’s zich
hebben gematerialiseerd?
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat biodiversiteitsverlies financiële gevolgen heeft voor de
waarde van beleggingen en voor investeringen? Kunt u drie concrete
voorbeelden geven uit de financiële sector waarin biodiversiteitsrisico’s zich
hebben gematerialiseerd?
Vraag 10
Deelt u de mening dat investeringen niet alleen niet schadelijk zouden
moeten zijn voor de biodiversiteit, maar dat er ook geïnvesteerd moet
worden in versterking van de biodiversiteit? Zo nee, betekent dat dan dat u
van mening bent dat biodiversiteitsherstel alleen uit publieke middelen
gefinancierd zou moeten worden? Zo ja, wat zou een minimumniveau van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

biodiversiteit zijn voor Nederland en indien u dat niet weet, bent u dan bereid
om dit in kaart te brengen?
Antwoord 10
Investeren in biodiversiteit is van groot belang. Iedere geïnvesteerde euro in
biodiversiteitsherstel levert doorgaans een veelvoud aan maatschappelijke
waarde op. Dit zou zeker niet alleen met publieke middelen moeten worden
gefinancierd. Private partijen hebben hierin ook een stevige verantwoordelijkheid. Tevens is het bedrag dat nodig is te hoog om alleen met publieke
middelen te bekostigen. Het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) brengt
met Natuurlijk Kapitaalrekeningen de toestand van ecosystemen in Nederland
in beeld. In Nederland wordt niet gestuurd op een minimumniveau, maar er
wordt gewerkt aan biodiversiteitsherstel. Ik heb Uw Kamer 25 november jl.
geïnformeerd over voortgang van het Nationaal Programma Landelijk Gebied
waarin de aanpak van de grote opgaven voor klimaat, water, stikstofreductie
en natuur worden geschetst (Kamerstuk 34 682, nr. 105).
Vraag 11
Heeft u inzicht in de omvang van de investeringen die nodig zijn voor
biodiversiteitsherstel in Nederland? Zo ja, hoeveel bedragen die? Zo nee, bent
u bereid om dit in kaart te brengen?
Antwoord 11
Op dit moment loopt een Interdepartementaal Beleidsonderzoek biodiversiteit, dat onder meer antwoord tracht te geven op die vraag. Het rapport wordt
in de tweede helft 2023 verwacht. In het Programma Natuur is al 3 miljard
euro gereserveerd voor het herstel van natuur.
Vraag 12
Deelt u de mening dat er bindende internationale afspraken, regulatie en/of
fiscale maatregelen (bijvoorbeeld (Pigouviaanse) belasting) nodig zijn omtrent
de investeringsmogelijkheden van de financiële sector? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, hoe gaat u dit tijdens de Biodiversiteitstop van de Verenigde Naties
(VN) bewerkstelligen?
Antwoord 12
Ik deel de mening dat mondiale afspraken een belangrijke rol kunnen spelen
bij het faciliteren van investeringen voor biodiversiteit. De afspraken die
tijdens de VN-Biodiversiteitstop gemaakt worden kunnen daar – hoewel deze
niet juridisch bindend zijn – een bijdrage aan leveren.
Vraag 13
Bent u bereid om de noodzaak van investeringen in de biodiversiteit te
bepleiten tijdens de VN-Biodiversiteitstop?
Antwoord 13
Ja, ik ben op de COP aanwezig en spreek op de speciale dag over biodiversiteitsfinanciering daar over de noodzaak van investeringen uit zowel private
als publieke bronnen. Ik spreek op deze dag ook over het belang van het in
lijn brengen van alle publieke en private financiering met de doelen van het
nieuwe Global Biodiversity Framework (GBF). Nederland draagt op de
biodiversiteitstop ook bij met kennis en ervaring aan een 10-punten plan voor
de financiering van biodiversiteit dat is opgesteld met als doel een brede
coalitie van landen te verenigen rondom het belang van financiering voor
biodiversiteit.
Vraag 14
Deelt u de mening dat er bindende internationale afspraken, regulatie en/of
fiscale maatregelen (bijvoorbeeld (Pigouviaanse) belasting) nodig zijn om
bedrijven te stimuleren om anders te produceren? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, hoe gaat u dit tijdens de VN-Biodiversiteitstop bewerkstelligen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 14
De Europese en daarmee de Nederlandse onderhandelingsinzet is erop
gericht om overheden aan te sporen zich in te zetten voor regelgeving voor
de financiële sector zodat zij hun impact op, en afhankelijkheid van biodiversiteit in kaart brengen.
Vraag 15
Bent u bereid de Nederlandse inzet voor de Biodiversiteitstop aan te scherpen
gezien de urgentie van het behalen van de biodiversiteitsdoelen voor zowel
Nederland vanwege de stikstofcrisis, maar voornamelijk vanwege het feit dat
mensen en het daarbijbehorende economische systeem niet kunnen bestaan
zonder natuur en biodiversiteit?
Antwoord 15
Natuur en biodiversiteit zijn de basis voor een sterke economie en een
gezonde leefomgeving. De Europese en daarmee de Nederlandse onderhandelingsinzet voor de VN-Biodiversiteitstop is er op gericht om biodiversiteitsverlies zo spoedig mogelijk te stoppen.
Vraag 16
Hoe gaat u er zorg voor dragen dat er meer synergie zit tussen het klimaaten natuurbeleid in Nederland, gelet op het gegeven dat maatregelen zoals het
hervormen van voedsel- en energiesystemen ook bijdragen aan het halen van
de Parijs-doelen? Welke concrete maatregelen kunnen synergie stimuleren?
Hoe gaat u deze synergie onder de aandacht brengen tijdens de
VN-Biodiversiteitstop?
Antwoord 16
Het kabinet zet zich via verschillende wijzen in om klimaat en biodiversiteit in
samenhang aan te pakken op zowel nationaal als internationaal niveau. Het
kabinet werkt op nationaal niveau bijvoorbeeld aan het vernatten van
veenweidegebied om klimaatwinst te boeken in combinatie met een
toekomstbestendige landbouw en meer biodiversiteit. Ook werkt het kabinet
aan natuurlijke klimaatbuffers waarin natuurlijke processen de ruimte krijgen
en daarmee bijdragen aan een klimaatbestendig Nederland voor mens en
natuur. Tijdens de VN-Biodiversiteitstop zal de Minister voor Natuur en
Stikstof tijdens een door PBL georganiseerde ministeriële bijeenkomst het
belang van het gezamenlijk aanpakken van de klimaat- en biodiversiteitscrisis
uitdragen. Ook tijdens de onderhandelingen zal de Nederlandse delegatie het
belang van natuurlijke oplossingen voor het tegengaan van klimaatverandering en het behoud van biodiversiteit steunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5