RAAD VAN
DE EUROPESE UNIE

Brussel, 20 oktober 2009
(OR. en)

14704/09

VISA 360
AUS 9
AMLAT 113
ASIE 85
CDN 28
USA 88
COMIX 781
INGEKOMEN DOCUMENT
van:
de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie
ingekomen:
20 oktober 2009
aan:
de heer Javier SOLANA, secretaris-generaal/hoge vertegenwoordiger
Vijfde Verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees
Betreft:
Parlement betreffende de handhaving, door bepaalde derde landen, van
de visumplicht in strijd met het wederkerigheidsbeginsel overeenkomstig
artikel 1, lid 5, van Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad tot
vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij
overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een
visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht
zijn vrijgesteld, als gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 851/2005 van de
Raad, wat betreft het wederkerigheidsmechanisme

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument COM(2009) 560 definitief.

14704/09

lm
DG H 1 A

NL

Bijlage: COM(2009) 560 definitief

14704/09

lm
DG H 1 A

NL

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

Brussel, 19.10.2009
COM(2009) 560 definitief

VIJFDE VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES
PARLEMENT
betreffende de handhaving, door bepaalde derde landen, van de visumplicht in strijd
met het wederkerigheidsbeginsel overeenkomstig artikel 1, lid 5, van Verordening (EG)
nr. 539/2001 van de Raad tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de
onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een
visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn
vrijgesteld, als gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 851/2005 van de Raad, wat betreft
het wederkerigheidsmechanisme

NL

2

NL

INHOUD

NL

1.

Inleiding ....................................................................................................................... 4

2.

Resultaten sinds het vierde verslag van de Commissie over wederkerigheid.............. 4

2.1.

Landen waarmee volledige wederkerigheid inmiddels is verwezenlijkt ..................... 5

2.1.1.

Japan ........................................................................................................................... 5

2.1.2.

Panama........................................................................................................................ 5

2.1.3.

Singapore .................................................................................................................... 5

2.2.

Landen waarvoor sinds het verslag van 23 juli 2008 verdere vooruitgang is geboekt
bij de totstandbrenging van wederkerigheid ................................................................ 6

2.2.1.

Australië ...................................................................................................................... 6

2.2.2.

Verenigde Staten van Amerika ("VS").................................................................... 8

2.3.

Landen waarvoor sinds het verslag van 23 juli 2008 geen vooruitgang is geboekt bij
de totstandbrenging van wederkerigheid ................................................................... 12

2.3.1.

Brazilië ...................................................................................................................... 12

2.3.2.

Brunei Darussalam................................................................................................... 13

2.3.3.

Canada ...................................................................................................................... 14

3.

Conclusie.................................................................................................................... 15

3

NL

1.

INLEIDING
Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001 tot vaststelling van
de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de
buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum (bijlage I bij de verordening;
hierna de "negatieve lijst" genoemd) en de lijst van derde landen waarvan de
onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (bijlage II bij de verordening; hierna de
"positieve lijst" genoemd)1, als gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 851/2005 van de
Raad van 2 juni 20052, is het basisinstrument voor het gemeenschappelijk
visumbeleid en bevat een wederkerigheidsmechanisme voor gevallen waarin een
derde land op de positieve lijst een visumplicht handhaaft of invoert ten aanzien van
de onderdanen van een of meer lidstaten. In het eerste3, tweede4 en derde5 verslag
werd het wederkerigheidsmechanisme beschreven en werd een stand van zaken
gegeven over de niet-wederkerigheid in de respectieve betrokken periodes.
Uit de kennisgevingen van de lidstaten in het kader van het nieuwe
wederkerigheidsmechanisme is gebleken dat in juni 2005 13 derde landen werden
gemeld met in totaal 75 gevallen (zie bijlage 1B bij het eerste verslag inzake
visumwederkerigheid6). Na hun toetreding tot de Europese Unie op 1 januari 2007
gaven Bulgarije en Roemenië kennis van zeven derde landen waarmee een situatie
van niet-wederkerigheid bestond.
Uit het vierde verslag over de visumwederkerigheid7 van juli 2008 bleek dat er nog
steeds een situatie van niet-wederkerigheid was met acht derde landen van de
positieve lijst. Het verslag werd voorgesteld op de JBZ-Raad van 24 juli 2008 en
werd door de lidstaten positief ontvangen. De lidstaten waren over het algemeen
optimistisch over de totstandbrenging van volledige wederkerigheid van
visumvrijstelling.
Het onderhavige, vijfde wederkerigheidsverslag omvat een overzicht van de
demarches van de Commissie op dit gebied sinds juli 2008. Zoals hieronder wordt
uiteengezet, werd volledige visumwederkerigheid bereikt met drie aanvullende derde
landen terwijl vijf derde landen van de positieve lijst nog steeds een visumplicht
handhaven voor onderdanen van een of meer lidstaten.

2.

RESULTATEN

SINDS
WEDERKERIGHEID

HET

VIERDE

VERSLAG

VAN

DE

COMMISSIE

OVER

Na het voorstellen van het derde verslag in de Raad op 24 juli 2008 hervatte de
Commissie haar demarches op dit vlak.

1
2
3
4
5
6
7

NL

PB L 81 van 21.3.2001, blz. 1.
PB L 141 van 4.6.2005, blz. 3.
COM(2006) 3 definitief.
COM(2006) 568 definitief.
COM(2007) 533 definitief.
COM(2006) 3 definitief, blz. 18.
COM(2008) 486 definitief/2.

4

NL

2.1.

Landen waarmee volledige wederkerigheid inmiddels is verwezenlijkt

2.1.1.

Japan
Kennisgeving: Roemenië
Op 23 juni 2009 heeft Japan Roemenië bij verbale nota nr. 59/2009 meegedeeld dat
Roemeense onderdanen van 1 september 2009 tot en met 31 december 2011 van de
visumplicht zijn vrijgesteld. Deze tijdelijke vrijstelling van visumplicht zou er alleen
komen op voorwaarde dat Roemenië vanaf 1 september 2009 een attaché van het
ministerie van Bestuur en Binnenlandse Zaken zou afvaardigen naar de ambassade
van Roemenië in Japan en dat Roemenië een informatiecampagne met massamedia
zou opzetten om de Roemenen bewust te maken van de problematiek van illegaal
verblijf in het buitenland of om te vermijden dat zij het slachtoffer zouden worden
van mensenhandel.
Roemenië heeft een informatiecampagne met massamedia opgezet om zijn
onderdanen te informeren over de voorwaarden waaronder zij zonder visum naar
Japan kunnen reizen. Voorts heeft Roemenië op 18 augustus 2009 een attaché
"interne aangelegenheden" van het ministerie van Bestuur en Binnenlandse Zaken
naar Tokio afgevaardigd.
Beoordeling
De wederkerigheid van visumvrijstelling is nu volledig gerealiseerd ten aanzien van
alle lidstaten en van de met Schengen geassocieerde landen. Aangezien de beslissing
van Japan slechts tijdelijk is, zal Commissie de toepassing van deze tijdelijke
visumvrijstelling nauwkeurig blijven volgen om ervoor te zorgen dat die in een
permanente vrijstelling wordt omgezet.

2.1.2.

Panama
Kennisgevingen: Bulgarije en Roemenië
Op 19 september 2008 heeft Panama de Commissie bij verbale nota
DGPE/DE/770/08 meegedeeld dat Bulgaarse en Roemeense onderdanen vanaf die
datum niet langer verplicht zijn om in het bezit te zijn van een visum om het
Panamese grondgebied te betreden.
Beoordeling
De wederkerigheid van visumvrijstelling is nu volledig gerealiseerd ten aanzien van
alle lidstaten en van de met Schengen geassocieerde landen.

2.1.3.

Singapore
Kennisgevingen: Bulgarije en Estland
Singapore heeft de onderdanen van alle EU-lidstaten van de visumplicht vrijgesteld.
De visumvrijstelling is echter beperkt tot verblijven van 30 dagen bij aankomst per
vliegtuig en van 14 dagen bij aankomst per schip of over land, die plaatselijk kunnen

NL

5

NL

worden verlengd voor twee termijnen van 30 dagen overeenkomstig de algemene
visumvrijstellingsregeling.
Op 23 september 2008 heeft Singapore de Commissie bij verbale nota SEB/024/2008
meegedeeld dat het vanaf 1 november 2008 aan onderdanen van de huidige 27 EUlidstaten op de plaats van aankomst een initiële bezoekerspas voor 90 dagen zou
toekennen en een verblijf zonder visum van 90 dagen zou toestaan.
Beoordeling
De wederkerigheid van visumvrijstelling is nu volledig gerealiseerd ten aanzien van
alle lidstaten.
2.2.

Landen waarvoor sinds het verslag van 23 juli 2008 verdere vooruitgang is
geboekt bij de totstandbrenging van wederkerigheid

2.2.1.

Australië
Huidige situatie
Australië vereiste een Electronic Travel Authority (ETA) voor de onderdanen van
14 lidstaten (België, Denemarken, Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Italië,
Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Finland en Zweden) en voor de
onderdanen van IJsland en Noorwegen.
Een elektronisch visum (e676) was vereist voor de onderdanen van elf lidstaten
(Bulgarije, Tsjechië, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Polen,
Roemenië, Slovenië en Slowakije). Aan onderdanen van alle 11 deze lidstaten werd
een zogeheten autogrant-faciliteit verleend (zie bijlage 2 bij het eerste verslag over
wederkerigheid op visumgebied voor nadere uitleg over eVisa en de autograntfaciliteit8).
Op 27 oktober 2008 heeft Australië het eVisitors-systeem ingevoerd. Alle lidstaten
en de met Schengen geassocieerde landen, alsook een aantal kleinere Europese
landen (Andorra, Liechtenstein, Monaco, San Marino en de Heilige Stoel) zijn de
eerste landen die daar gebruik kunnen van maken, ongeacht hun vorige status (ETA
of eVisa).
Demarches met het oog op de totstandbrenging van wederkerigheid
Australië heeft de Commissie verslagen verstrekt met statistieken over de toepassing
van het eVisitors-systeem. Die verslagen bevatten het aantal aanvragen,
toestemmingen en weigeringen, het aandeel van elke nationaliteit in de
toestemmingen en het percentage toestemmingen dat automatisch werd verwerkt. Op
14 april 2009 werd een eerste verslag voorgelegd, dat de periode van 27 oktober
2008 tot en met 31 maart 2009 bestrijkt. In die periode werden 159 981 eVisitorstoestemmingen verleend, waarvan 85,02% automatisch. Het percentage van
automatische toestemmingen liep uiteen van 75,89% voor Slowaakse onderdanen tot
91,44% voor Griekse onderdanen. 641 verzoekers werden geweigerd, waarvan 249

8

NL

COM(2006) 3 definitief.

6

NL

met de Roemeense nationaliteit. Tijdens deze eerste periode stelde Australië een
aantal integriteitsproblemen vast bij verzoekers uit twee lidstaten. Australië heeft met
deze lidstaten contact opgenomen om deze problemen aan te pakken.
Op 26 augustus 2009 legde Australië een tweede verslag voor, dat de periode van
27 oktober 2008 tot en met 30 juni 2009 bestrijkt. Uit dat verslag blijkt dat 223 324
eVisitors-toestemmingen werden verleend en dat het algemene percentage van
automatische toestemmingen was gestegen tot 86,01%. Het percentage van
automatische toestemmingen liep uiteen van 71,05% voor Roemeense onderdanen
tot 92,42% voor Griekse onderdanen. Het algemene toestemmingspercentage (zowel
het automatische als het manuele) bedraagt 99,2%. 1 118 verzoekers werden
geweigerd, waarvan het grootste deel Roemeense onderdanen waren (498). Er
werden geen onderdanen van Griekenland, Luxemburg of Malta geweigerd.
Australië heeft ook twee aanvullende overzichten over de eerste twee kwartalen van
2009 ingediend. Uit het eerste overzicht, dat op de periode van 1 januari tot en met
31 maart 2009 betrekking heeft, blijkt dat 91 468 toestemmingen werden verleend en
dat het algemene percentage van automatische toestemmingen 89,05% bedroeg. Het
percentage van automatische toestemmingen liep uiteen van 77,78% voor
Luxemburgse onderdanen tot 96,05% voor Griekse onderdanen. 474 verzoekers
werden geweigerd, waarvan het grootste deel Roemeense onderdanen waren (197);
Er werden geen onderdanen van Estland, Griekenland, Luxemburg of Malta
geweigerd.
Uit het tweede overzicht, dat op de periode van 1 april tot en met 30 juni 2009
betrekking heeft, blijkt dat 63 343 toestemmingen werden verleend en dat het
algemene percentage van automatische toestemmingen 88,50% bedroeg. Het
percentage van automatische toestemmingen liep uiteen van 70,54% voor Slowaakse
onderdanen tot 95,06% voor Griekse onderdanen. 477 verzoekers werden geweigerd,
waarvan het grootste deel Roemeense onderdanen waren (249). Er werden geen
onderdanen van Finland, Griekenland, Luxemburg, Malta of Slovenië geweigerd.
In het vierde verslag kondigde de Commissie aan dat zij zou nagaan of het
eVisitors-systeem
gelijkwaardig
is
met
de
procedure
voor
een
Schengenvisumaanvraag zoals gedefinieerd in de Gemeenschappelijke
visuminstructies. Deze beoordeling is nog aan de gang en zal voor eind 2009 in een
afzonderlijk document worden behandeld.
Beoordeling
De invoering van het eVisitors-systeem heeft de gelijke behandeling van de burgers
van alle lidstaten en van de met Schengen geassocieerde landen met zich gebracht.
Uit de twee verslagen en de twee kwartaaloverzichten blijkt echter dat het percentage
van automatische toekenningen weliswaar zeer hoog is, maar ook dat een belangrijk
deel van de verzoeken nog manueel wordt verwerkt. Daarom zal de Commissie de
uitvoering van het eVisitors-systeem van nabij blijven volgen. De Commissie zal
slechts kunnen vaststellen of de visumwederkerigheid volledig is gerealiseerd
wanneer de beoordeling van het eVisitors-systeem is afgerond.

NL

7

NL

2.2.2.

Verenigde Staten van Amerika ("VS")
Huidige situatie
Ten aanzien van onderdanen van Bulgarije, Cyprus, Griekenland, Polen en Roemenië
wordt de visumplicht gehandhaafd.
Op 17 november 2008 zijn Tsjechië, Estland, Letland, Litouwen, Hongarije en
Slowakije opgenomen in het Visa Waiver Program (het programma voor
visumvrijstelling, hierna "VWP" genoemd). Op 30 december 2008 werd ook Malta
in het VWP opgenomen.
Demarches met het oog op de totstandbrenging van wederkerigheid
De Commissie heeft de kwestie van de niet-wederkerigheid herhaaldelijk bij de
autoriteiten van de VS aan de orde gesteld op technisch en politiek niveau, met name
op de bijeenkomsten van de EU-VS ministeriële trojka Justitie en Binnenlandse
Zaken van 12 december 2008 en 28 april 2009, op de vergaderingen van de Task
Force EU-VS van 8 december 2008 en 18 februari 2009, en op de vergaderingen van
de EU-VS "Senior Level Informal Justice and Home Affairs"-bijeenkomsten in juli
2008 en in februari en juli 2009.
In het kader van de "tweesporenbenadering", die het Comité van Permanente
Vertegenwoordigers (Coreper) op 12 maart 2008 besliste te volgen, heeft de
Commissie het overleg over het EG-spoor met de VS voortgezet. De Commissie
beoogt een overeenkomst in de vorm van een briefwisseling om na te gaan of de
onder de EG-bevoegdheid vallende juridische vereisten van de VS om aan het VWP
deel te nemen of te blijven deelnemen, zijn vervuld. Sinds december 2008 werden
met de VS ontwerpen van deze briefwisseling uitgewisseld en besproken en de
standpunten komen naar elkaar toe. De VS hebben echter herhaald dat zij concrete
resultaten uit de briefwisseling willen halen en zij daarom wensen dat in de
briefwisseling een proefproject inzake informatieuitwisseling in het vooruitzicht
wordt gesteld.
Zoals in het vierde verslag over visumwederkerigheid is vermeld, werd als onderdeel
van het EG-spoor een voorlopige beoordeling gemaakt (op basis van de Interim Final
Rule) om te bepalen of het Electronic System for Travel Authorization (systeem voor
elektronische reisvergunningen, hierna "ESTA" genoemd) al dan niet gelijkwaardig
is met de Schengen-visumaanvraagprocedure zoals gedefinieerd in de
Gemeenschappelijke visuminstructies, samen met een analyse van de implicaties van
het ESTA voor de bescherming van persoonsgegevens9. Voorlopig wordt
geconcludeerd dat:
– het ESTA in deze fase niet als gelijkwaardig kan worden beschouwd met de
Schengen-visumaanvraagprocedure zoals gedefinieerd in de Gemeenschappelijke
visuminstructies;
– het ESTA verscheidene problemen inzake gegevensbescherming oplevert en
voorts verduidelijking nodig is over een aantal belangrijke aspecten, waarvan

9

NL

SEC(2008) 2991 definitief.

8

NL

wordt gehoopt dat de Final Rule voor het ESTA die zal geven. Alleen dan zal het
mogelijk zijn het ESTA volledig te beoordelen op het gebied van bescherming
van persoonsgegevens;
– er vooruitgang werd geboekt in verband met het reizen van seropositieven naar de
VS in het kader van het VWP, maar dat sommige ophanden zijnde maatregelen
moeten worden genomen om een einde te maken aan de discriminatie van
seropositieven die in het kader van het VWP naar de VS reizen.
Zodra de Final Rule over ESTA in het Federal Register van de VS is gepubliceerd,
zal de Commissie een eindbeoordeling maken rekening houdend met alle eventuele
wijzigingen. De regering van de VS heeft meegedeeld dat de Finale Rule in de
komende maanden zal worden vastgesteld.
Wat het ESTA betreft, werd bijzondere aandacht geschonken aan een Travel
Promotion Act van 2009 (wet bevordering reisverkeer, hierna "TPA" genoemd). De
TPA zou een organisatie zonder winstoogmerk oprichten om internationale reizigers
in te lichten over het toelatingsbeleid van de VS en om het toeristische reizen,
zakenreizen en studentenreizen naar de VS te promoten. Bovendien zou de
Immigration and Nationality Act (wet betreffende immigratie en nationaliteit, hierna
"INA" genoemd) worden gewijzigd om de minister van Binnenlandse Veiligheid op
te dragen een vergoeding voor het gebruik van ESTA te innen. De voorgestelde
vergoeding bedraagt $10 per reisvergunning en een bedrag waarmee ten minste de
volledige kosten van de oprichting en het beheer van het ESTA worden
teruggewonnen.
De bezorgdheid over de voorgestelde vergoeding werd uitgedrukt in brieven aan
minister van Buitenlandse Zaken Clinton, minister van Binnenlandse Veiligheid
Napolitano en minister van Handel Locke van 18 juni 2009 en in brieven van 25 juni
2009 van de Ambassadeurs van Tsjechië en Zweden en van het hoofd van de
delegatie van de Commissie in Washington aan het Congress, alsook in een brief van
18 juni 2009 van de directeur-generaal Justitie, vrijheid en veiligheid aan het
ministerie van Binnenlandse Veiligheid van de VS. Het hoofd van de delegatie van
de Commissie in Washington heeft op 25 juni 2009 een persverklaring afgelegd en
nogmaals op 4 september 2009. Op 3 September 2009 heeft de Commissie een
demarche ondernomen bij de zaakgelastigde van de missie van de VS bij de EU,
waarbij een nota met de probleempunten van de EU werd overhandigd. De
vergoeding wordt beschouwd als een stap terug in de gezamenlijke inspanningen om
de trans-Atlantische mobiliteit te vergemakkelijken en het belasten van buitenlandse
reizigers om het toerisme te promoten wordt beschouwd als contraproductief voor
het beoogde doel. Minister Napolitano antwoordde op 24 augustus 2009 dat de
invoering van een ESTA-vergoeding de fundamentele verschillen tussen een
ESTA-visum en een visum voor andere dan immigratiedoeleinden niet zou
wegwerken. Minister Napolitano verklaarde ook dat in de komende maanden een
beslissing zou worden genomen om het I-94W document te schrappen. Bovendien
zou het voldoen aan het ESTA verplicht worden, terwijl VWP-reizigers die niet aan
het ESTA-vereiste voldoen, tot nu toe tot de VS zijn toegelaten als zij anders voor
binnenkomst in aanmerking komen.
Op 9 september 2009 heeft de Senaat van de VS de voorgestelde TPA aangenomen.
Als gevolg daarvan werden andermaal punten van bezorgdheid uitgedrukt in brieven

NL

9

NL

van 23 september 2009 van de Ambassadeurs van Zweden en Spanje en van het
hoofd van de delegatie van de Commissie in Washington aan leden van het Huis van
Afgevaardigden. Op 7 oktober 2009 heeft het Huis van Afgevaardigden van de VS
de TPA ongewijzigd goedgekeurd als onderdeel van een andere wet. De wetgevende
procedure in de VS is daardoor vergevorderd en het ziet ernaar uit dat de TPA
binnenkort wordt bekrachtigd.
Als follow-up van de voorlopige beoordeling, en gelet op het feit dat seropositieven
op grond van de INA nog steeds niet naar de VS mogen reizen in het kader van het
VWP, heeft vicevoorzitter Barrot de kwestie in december 2008 aan de orde gesteld
bij de minister van Binnenlandse Veiligheid Chertoff en in maart 2009 bij minister
van Binnenlandse Veiligheid Napolitano. Aangezien de oplossing voor deze kwestie
tot de bevoegdheid van het ministerie van Volksgezondheid en Sociale
voorzieningen behoort, heeft vicevoorzitter Barrot op 12 mei 2009 samen met
Commissielid Vassiliou een brief geschreven naar mevrouw Sebelius, minister van
Volksgezondheid en Sociale voorzieningen. Commissielid Vassiliou heeft de kwestie
nogmaals bij het ministerie van Volksgezondheid en Sociale voorzieningen aan de
orde gesteld tijdens haar bezoek aan de VS in mei 2009. In haar antwoord van 24 juli
2009 deelde minister Sebelius mee dat op 2 juli 2009 een notice of proposed
rulemaking werd gepubliceerd waarin werd voorgesteld verwijzingen naar het HIV
te schrappen uit de lijst van medische onderzoeken die bepaalde vreemdelingen
moeten ondergaan om tot de VS te worden toegelaten. Wanneer die verwijzingen
worden geschrapt, zou een persoon die met het HIV besmet is, in het kader van het
VWP kunnen reizen. De procedure loopt nog.
Een van de voorwaarden van de 9/11 Act is dat een biometrisch systeem bij de
uitgangen van luchthavens wordt opgezet, "waarmee controles kunnen worden
verricht op het vertrek van maar liefst 97% van de buitenlandse onderdanen die niet
doorreizen en Amerikaanse luchthavens verlaten". De minister van Binnenlandse
Veiligheid moest uiterlijk op 30 juni 2009 het Congress inlichten over de
vooruitgang op dit gebied teneinde het criterium van het visumweigeringspercentage
voor de visumvrijstellingsautoriteit op 10% te handhaven. Tot op heden heeft de
minister die kennisgeving echter nog niet gedaan, hetgeen betekent dat het
visumweigeringspercentage voor het VWP niet meer dan 3% mag bedragen. Tot
dusver hebben de VS in 2009 twee proefprojecten inzake "biometrische uitgang"
opgezet in Atlanta en Denver, maar een systematische biometrische controle bij
uitgangen moet nog ten uitvoer worden gelegd.
In verband met het VWP hebben de VS ook nieuwe regels aangekondigd over reizen
met noodpaspoorten en tijdelijke paspoorten. Vanaf 1 juli 2009 moeten alle
noodpaspoorten en tijdelijke paspoorten e-paspoorten zijn (met een chip die een foto
en een tekstbestand met gegevens bevat) om als houder ervan in het kader van het
VWP naar de VS te kunnen reizen. De twee belangrijkste redenen zijn het feit dat op
grond van de VWP-wetgeving, na 26 oktober 2006 afgegeven paspoorten epaspoorten moeten zijn en geen enkele wettelijke bepaling in een uitzondering voor
noodpaspoorten en tijdelijke paspoorten voorziet, en het feit dat sommige reizigers
herhaaldelijk noodpaspoorten hebben gebruikt voor andere reizen dan die waarvoor
zij zijn bestemd. Aan de ambtenaren van de dienst Customs and Border Protection
(douane en grensbescherming) werd opgedragen reizen toe te staan die echt een
noodkarakter hebben wanneer de reizigers ook anders in aanmerking zouden komen.

NL

10

NL

Op 29 juni 2009 hebben het Tsjechische voorzitterschap, het komende Zweedse
voorzitterschap en de delegatie van de Commissie in Washington een gezamenlijke
demarche ondernomen door een brief te sturen naar Assistant Secretary for Policy
Heyman van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid. De VS hebben meegedeeld
dat consulaten en grenswachten werd aanbevolen hun discretionaire macht te
gebruiken ten aanzien van reizigers in noodsituaties en dat grenswachten moeten
worden ingelicht wanneer reizigers in noodsituaties niet aan de vereisten voldoen.
Wat bilaterale overeenkomsten betreft, heeft Griekenland op 28 juni 2009 een
memorandum van overeenstemming ondertekend waardoor in totaal acht landen een
dergelijk memorandum met de VS hebben ondertekend. Die lidstaten hebben ook
overeenkomsten ondertekend over het verbeteren van de samenwerking op het
gebied van preventie en bestrijding van ernstige criminaliteit en over uitwisseling
van informatie over bekende of vermoedelijke terroristen. Naast Bulgarije heeft ook
Roemenië op 3 november 2008 met de VS een verklaring ondertekend over
samenwerking met het oog op betere bilaterale veiligheidsmaatregelen voor
internationaal reizen en op het gebied van de vereisten van het VWP van de VS.
Op 31 december 2008 hebben de VS de lidstaten die reeds voor de laatste uitbreiding
in 2008 in het VWP waren opgenomen, een brief gestuurd om hen in te lichten over
hun naleving van de vereisten van de 9/11 Act over het VWP en de noodzaak van
verdere samenwerking over verscheidene vereisten van de 9/11 Act. In de brief
wordt deze lidstaten gevraagd om de twee gegevensuitwisselingsovereenkomsten te
ondertekenen, die ook door andere lidstaten zijn ondertekend zoals hierboven
uiteengezet. Voorts werd erop gewezen dat voor landen die vóór 2008 in het VWP
waren opgenomen, geen memorandum van overeenstemming was vereist.
Beoordeling
Sinds het verslag van 23 juli 2008 zijn zeven extra lidstaten in het VWP opgenomen.
Voorts hebben de VS verklaard dat Griekenland voor het einde van het jaar in het
VWP kon worden opgenomen. Dat zou echter impliceren dat onderdanen van vier
lidstaten nog steeds niet zonder visum naar de VS kunnen reizen. Bovendien is het
criterium van het percentage geweigerde visa gedaald tot 3%, aangezien op 30 juni
2009 nog geen biometrisch systeem bij de uitgangen van luchthavens was opgezet.
Dat betekent dat op basis van de laatste percentages van geweigerde visa van de vijf
lidstaten die nog niet aan het VWP deelnemen, alleen Griekenland aan de drempel
van 3% geweigerde visa zou voldoen. De Commissie zal de kwestie van de nietwederkerigheid in haar contacten met de VS aan de orde blijven stellen om zo snel
mogelijk volledige wederkerigheid te realiseren.
Wat het EG-spoor betreft, hoopt de Commissie over de tekst van de briefwisseling
een overeenkomst te bereiken voor de EU-VS ministeriële trojka JBZ van oktober
2009 en zal zij met dat doel met de VS blijven overleggen.
Met betrekking tot de kwestie van de seropositieven die nog steeds niet naar de VS
mogen reizen in het kader van het VWP, vindt de Commissie dat aanzienlijke
vooruitgang is geboekt. De Commissie zal de voorgestelde wetgeving nabij volgen
en er bij de regering van de VS op aandringen dat de procedure snel wordt
afgehandeld zodat seropositieven zo snel mogelijk in het kader van het VWP kunnen
reizen.

NL

11

NL

Wat het ESTA betreft is de Commissie zeer bezorgd over de in het vooruitzicht
gestelde vergoeding voor het gebruik van het ESTA, ter bevordering van het
toerisme naar de VS. In verscheidene demarches heeft de EU duidelijk gemaakt dat
de invoering van een vergoeding voor het ESTA zou worden beschouwd als een
extra last voor Europese burgers die naar de VS reizen en als onverenigbaar met het
herhaaldelijk geuite engagement om trans-Atlantisch contacten te onderhouden en
samen te werken. De Commissie heeft haar beoordeling of het ESTA al dan niet
gelijkwaardig is met de Schengen-visumaanvraagprocedure nog niet beëindigd. De
reden daarvoor is dat de Final Rule voor het ESTA in de VS nog moet worden
gepubliceerd. Er bestaat geen twijfel over dat het opleggen van een vergoeding, die
grotendeels ten goede komt van de nationale industrie van de VS een extra factor zou
zijn in deze beoordeling en waarschijnlijk de argumenten dat het ESTA
gelijkwaardig is met een visum zou versterken.
Ten slotte zij opgemerkt dat volgens het ministerie voor Binnenlandse Veiligheid van
de VS de conformiteitspercentages voor het ESTA iets meer bedragen dan 90%. Dit
wijst erop dat het onverhoeds opleggen van volledige naleving van het ESTA,
wanneer dit niet gepaard gaat met een gepaste informatiecampagne van de
autoriteiten van de VS en een bepaalde graad van discretie voor grenswachten, kan
leiden tot een tijdelijke toename van het aantal VWP-reizigers waaraan de toegang
tot de VS wordt ontzegd.
2.3.

Landen waarvoor sinds het verslag van 23 juli 2008 geen vooruitgang is geboekt
bij de totstandbrenging van wederkerigheid

2.3.1.

Brazilië
Huidige situatie
De onderdanen van vier lidstaten, namelijk Cyprus, Estland, Letland en Malta,
hebben nog steeds een visum nodig om Brazilië binnen te komen.
De in 2003 ondertekende visumvrijstellingsovereenkomst tussen Litouwen en
Brazilië is op 13 januari 2009 in werking getreden.
Demarches met het oog op de totstandbrenging van wederkerigheid
Op 2 juli 2008 heeft de Commissie officieel onderhandelingen geopend met Brazilië
over een overeenkomst over visumvrijstelling voor kort verblijf. De
onderhandelingen zijn in de praktijk begonnen in november en december 2008.
De top EU-Brazilië van Rio van 22 december 2008 herhaalde de behoefte aan een
overeenkomst over visumvrijstelling voor kort verblijf, die ook werd opgenomen in
het gezamenlijk actieplan: "Ervoor zorgen dat reizen zonder visum op grond van
wederkerigheid snel mogelijk wordt, met volledige eerbiediging van de respectieve
parlementaire en andere interne procedures, door op basis van uitgewisselde
voorstellen te onderhandelen over (een) overeenkomst(en) tussen de EG en Brazilië
over visumvrijstelling voor kort verblijf en die in de nabije toekomst te sluiten." Deze
toezegging werd door Brazilië opnieuw herhaald op de vergadering van het
Gemengd Comité EU-Brazilië van 7 juli 2009.

NL

12

NL

Op 18 februari, 8 mei en 2 juli 2009 organiseerde de Commissie bijeenkomsten met
Brazilië om een overeenkomst te bereiken over een compromistekst voor een
visumvrijstellingsovereenkomst. Er werd echter geen wezenlijke vooruitgang
geboekt. In dit verband heeft vicevoorzitter Barrot de Braziliaanse minister van
Buitenlandse Zaken, de heer Amorim, op 31 juli 2009 een brief geschreven waarin
hij enerzijds de noodzaak heeft herhaald om de onderhandelingen over de
visumvrijstellingsovereenkomst te versnellen en af te ronden en anderzijds heeft
gewezen op het feit dat de Europese Gemeenschap reeds van een grote mate van
flexibiliteit blijk had gegeven.
Op 26 augustus 2009 vond een videoconferentie plaats tussen de Commissie en het
Braziliaanse ministerie van Buitenlandse Zaken om de volgende
onderhandelingsronde
voor
te
bereiden.
Hoewel
inzake
de
visumvrijstellingsovereenkomst geen echte vooruitgang kon worden geboekt, hebben
zowel de Commissie als Brazilië hun standpunten over de belangrijkste te regelen
punten verduidelijkt; dat zijn het toepassingsgebied van de overeenkomst, de
behoefte aan een gemengd comité en de territoriale toepassing van de overeenkomst
wat de niet-Europese gebiedsdelen van Frankrijk en Nederland betreft.
Van 29 september tot 1 oktober 2009 heeft in Brazilië een volgende
onderhandelingsronde tussen de Commissie en de Braziliaanse autoriteiten
plaatsgevonden. Tijdens die onderhandelingen zijn de partijen erin geslaagd het eens
te worden over een ontwerptekst van de visumvrijstellingsovereenkomst voor
houders van gewone paspoorten.
Beoordeling
De Commissie verwelkomt het akkoord over de ontwerptekst van de
visumvrijstellingsovereenkomst voor houders van gewone paspoorten en verwacht
dat binnenkort een overeenkomst kan worden gesloten over de visumvrijstelling van
houders van diplomatieke paspoorten, dienstpaspoorten of officiële paspoorten. De
Commissie hoopt dat Brazilië beide overeenkomsten zo snel mogelijk via zijn interne
procedures zal kunnen ratificeren.
2.3.2.

Brunei Darussalam
Huidige situatie
Alle lidstaten kunnen gebruik maken van een visumvrijstelling van 30 dagen. Deze
visumvrijstelling kan ter plaatse worden verlengd voor twee termijnen van 30 dagen,
zodat een verblijf zonder visum van 90 dagen mogelijk is. Onderdanen van de VS
genieten echter een voorkeurregeling voor een verblijf van 90 dagen, wanneer zij
houder zijn van een gewoon machineleesbare paspoort.
Demarches met het oog op de totstandbrenging van wederkerigheid
De Commissie heeft op technisch niveau overleg gepleegd met de missie van Brunei
Darussalam bij de Europese Unie om de mogelijkheden te bespreken inzake een
visumvrijstelling van 90 dagen, vergelijkbaar met de situatie van onderdanen van de
VS en om op die manier volledige wederkerigheid te bereiken. Tijdens dat overleg
heeft de Commissie erop gewezen dat alle door de lidstaten afgegeven paspoorten

NL

13

NL

machineleesbaar zijn en dat de lidstaten sinds 28 juni 2009 zelfs e-paspoorten
afgeven met een chip waarop een gezichtsopname en twee vingerafdrukken staan.
Voorts heeft de Commissie erop gewezen dat met Singapore en Maleisië – twee
buurlanden van Brunei Darussalam – die een gelijkaardig visumbeleid tegenover
EU-burgers hadden, volledige visumwederkerigheid voor een verblijf zonder visum
van 90 dagen is gerealiseerd.
Beoordeling
Het interne overleg tussen de verschillende ministeries van Brunei Darussalam over
de mogelijkheden inzake een visumvrijstelling van 90 dagen duurt voort. De
Commissie zal dat interne overleg in Brunei Darussalam van zeer nabij volgen en de
autoriteiten van Brunei Darussalam blijven raadplegen om dezelfde voorkeurregeling
als voor de VS te bekomen, namelijk een visumvrijstelling van 90 dagen.
2.3.3.

Canada
Huidige situatie
De visumplicht wordt gehandhaafd voor onderdanen van Bulgarije en Roemenië, en
is sinds 14 juli 2009 opnieuw ingevoerd voor onderdanen van Tsjechië. Wat de
herinvoering van de visumplicht voor onderdanen van de Tsjechische Republiek
betreft, verwijst de Commissie naar haar afzonderlijke ad hoc-verslag van 19 oktober
200910.
Demarches met het oog op de totstandbrenging van wederkerigheid
De kwestie van het visumvrij naar Canada reizen voor alle EU-burgers werd
verscheidene keren aan de orde gesteld, en met name op de toppen EU-Canada van
2008 en 2009. Toen werd bevestigd dat Canada en de EU verder zouden
samenwerken om zo snel mogelijk voor alle EU-burgers het visumvrij naar Canada
reizen mogelijk te maken.
Na de bezoeken met een technisch doel aan Roemenië en Bulgarije in april 2008,
heeft Canada de belangrijkste bevindingen van zijn onderzoeken in maart 2009 aan
Bulgarije en Roemenië meegedeeld. Beide lidstaten hebben geactualiseerde gegevens
verstrekt over de bevindingen van de onderzoeken. Canada heeft zijn punten van
bezorgdheid aan beide lidstaten meegedeeld, maar tevens zijn intentie uitgedrukt om
te blijven samenwerken en hun gevraagd dat zij bijgewerkte gegevens over de
probleemgebieden zouden melden. Voorts zal Canada de omstandigheden in
Bulgarije en Roemenië blijven volgen alsook de vooruitgang die wordt geboekt in
het voldoen aan de Canadese criteria voor visumvrijstelling.
Beoordeling
De Commissie zal het overleg met Canada voortzetten om vooruitgang te boeken
met het oog op de opheffing van de visumplicht ten aanzien van Bulgarije en
Roemenië.

10

NL

COM(2009) 562 definitief

14

NL

3.

CONCLUSIE
De Commissie is van mening dat sinds het laatste verslag van 23 juli 2008 het
nieuwe wederkerigheidsmechanisme voor visa nogmaals zijn doeltreffendheid heeft
bewezen. Van de acht derde landen op de positieve lijst die ten tijde van het vorige
verslag een visumplicht handhaafden voor onderdanen van een of meer lidstaten,
doen nog slechts vijf derde landen dat nu nog. De visumwederkerigheid is volledig
gerealiseerd ten aanzien van Japan, Panama en Singapore.
Voorts werd met Australië en de VS aanzienlijke vooruitgang geboekt. Wat Australië
betreft heeft de invoering van het eVisitors-systeem de gelijke behandeling van de
burgers van alle lidstaten en van de met Schengen geassocieerde landen met zich
gebracht. De Commissie zal slechts kunnen vaststellen of de visumwederkerigheid
volledig is gerealiseerd wanneer de beoordeling van het eVisitors-systeem is
afgerond.
Wat de VS betreft, zijn zeven extra lidstaten in het VWP opgenomen. Niettemin is de
situatie nog lang niet bevredigend en zal de Commissie verder met de VS overleggen
om de resterende vijf lidstaten zo snel mogelijk in het VWP te laten opnemen. Wat
het ESTA van de VS betreft, betreurt de Commissie dat wetgeving is aangenomen
waarin ten gunste van de reis- en toerisme-industrie in de VS een vergoeding is
vastgesteld voor het gebruik van ESTA. Deze belasting van vreemdelingen zou een
stap terug zijn met averechtse uitwerking en zou kunnen leiden tot de vaststelling dat
het ESTA gelijkwaardig is met de Schengen-visumaanvraagprocedure met zeer
ernstige mogelijke gevolgen voor onderdanen van de VS die naar Europa reizen.
Wat Brunei Darussalam betreft, zal de Commissie zal het interne overleg aldaar van
nabij volgen en de autoriteiten van Brunei Darussalam blijven raadplegen om voor
alle lidstaten een visumvrijstelling van 90 dagen te verkrijgen.
Wat Brazilië betreft, verwelkomt de Commissie het akkoord over de ontwerptekst
van de visumvrijstellingsovereenkomst voor houders van gewone paspoorten en
verwacht zij dat binnenkort een overeenkomst kan worden gesloten over de
visumvrijstelling van houders van diplomatieke paspoorten, dienstpaspoorten of
officiële paspoorten. De Commissie hoopt dat Brazilië beide overeenkomsten zo snel
mogelijk via zijn interne procedures zal kunnen ratificeren.
Wat Canada betreft zal de Commissie het overleg voortzetten om vooruitgang te
boeken met het oog op de opheffing van de visumplicht ten aanzien van Bulgarije en
Roemenië.
Overeenkomstig artikel 1, lid 5, van Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad, als
gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 851/2005 van de Raad zal de Commissie het
Europees Parlement en de Raad uiterlijk op 30 juni 2010 opnieuw verslag
uitbrengen.

NL

15

NL