Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3159
Vragen van het lid Gijs van Dijk (PvdA) aan de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over het bericht «Stop verplichte zoekperiode voor
bijstand» (ingezonden 22 mei 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 26 juni 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Stop verplichte zoekperiode voor
bijstand»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Hoeveel werkloze jongeren vinden tijdens de verplichte zoekperiode werk of
volgen onderwijs? Waarom keren jongeren niet terug na het verstrijken van
de zoekperiode? Zou u het onwenselijk vinden als hier geen zicht op is?
Indien u geen antwoord kunt geven, bent u bereid daar onderzoek naar te
(laten) doen?
Deelt u de mening dat het ongewenst is als jongeren niet terugkeren bij de
gemeente na de zoekperiode als zij geen baan hebben gevonden of geen
onderwijs volgen en hierdoor uit beeld verdwijnen?
Antwoord 2 en 3
Ik vind het van groot belang dat gemeenten jongeren in beeld hebben, zodat
zij waar nodig adequate ondersteuning kunnen krijgen en niet tussen wal en
schip belanden.
Het gaat in het algemeen goed met de arbeidsmarkt. De meeste jongeren
vinden op eigen kracht een baan. Jongeren die nu aankloppen bij de
gemeenten voor inkomensondersteuning en re-integratie, doen dat in veel
gevallen niet zomaar. Vaak hebben zij ondersteuning nodig bij meerdere
thema’s (wonen, gezondheid, financiën). Ik zie veel professionaliteit bij
gemeenten om deze jongeren adequate ondersteuning te bieden. Ook als die
ondersteuning vanuit verschillende domeinen nodig is.

1

ah-tk-20182019-3159
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Algemeen Dagblad, 17 mei 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Gemeenten rapporteren niet hoeveel jongeren starten met werk of onderwijs
tijdens de zoekperiode. Dat neemt niet weg dat gemeenten verschillende
manieren hebben om jongeren in beeld te brengen en te houden. Gemeenten
kunnen, zoals het artikel in het Algemeen Dagblad d.d. 17 mei jl. illustreert,
de situatie van een jongere in beeld brengen zodra de jongere zich meldt.
Gemeenten mogen, zoals al eerder is gecommuniceerd, waaronder laatstelijk
in het Gemeentenieuws van SZW 2018-22, tijdens de vier weken zoekperiode
arbeidsondersteuning bieden als de omstandigheden daar aanleiding toe
geven.
Om te voorkomen dat jongeren uit beeld raken, wordt door gemeenten
verder veel geïnvesteerd in de samenwerking met scholen. De Inspectie SZW
concludeert op basis van een representatief onderzoek onder gemeenten en
vso- en pro scholen dat gemeenten schoolverlaters met een arbeidsbeperking
afkomstig van de vso- en pro scholen goed in beeld hebben. Bij de meeste
gemeenten is er sprake van een warme overdracht van deze schoolverlaters
van school naar gemeente.
Gemeenten hebben steeds meer mogelijkheden om kwetsbare jongeren in
beeld te brengen. Allereerst, in opdracht van het Rijk en op verzoek van
gemeenten heeft het Inlichtingenbureau de tool «jongeren in beeld»
ontwikkeld. Hiermee kan een gemeente maandelijks een rapportage
ontvangen met gegevens van jongeren van 23 tot 27 jaar, zonder startkwalificatie, zonder onderwijsinschrijving, zonder werk en zonder uitkering.
Vervolgens kan de gemeente deze jongeren begeleiding aanbieden bij het
vinden van een baan waarbij werken en leren wordt gecombineerd. Ten
tweede hebben gemeenten ook de mogelijkheid om samen te werken met
informele organisaties, jongerenwerkers en andere sleutelfiguren in de wijk.
Dergelijke organisaties en personen hebben een niet-professionele en
niet-formele band met de jongeren. Juist hierdoor kunnen zij jongeren
bereiken – en waar nodig op weg helpen – op een manier waarop de
overheid of professionele organisaties dat vaak niet kunnen. Zij kunnen
jongeren helpen bij het vinden van de juiste ondersteuning en het formuleren
van de hulpvraag. Dat vraagt van gemeenten dat zij samenwerken met deze
partners. In opdracht van mijn departement is hierover een handreiking
ontwikkeld voor gemeenten.
We blijven bezien hoe gegevensverzameling kan bijdragen aan passende
ondersteuning van jongeren. Waarbij we uiteraard de behoefte aan inzicht
steeds dienen af te wegen tegen het beoogde doel, met inachtneming van de
regelgeving en het belang van privacy.
Vraag 4 en 5
Hoe kijkt u aan tegen de oproep van de directeur van het Jongerenloket
Rotterdam om de verplichte zoekperiode uit de wet te schrappen? Deelt u de
analyse dat veel jongeren zonder hulp geen huis of werk kunnen vinden?
Bent u bereid om gemeenten beleidsvrijheid te geven om de verplichte
zoekperiode van alle werkloze jongeren vier weken in te korten? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4 en 5
De zoekperiode in de Participatiewet voor jongeren van 18 tot 27 jaar draagt
eraan bij dat colleges jongeren activeren en aan het werk zetten of laten
leren. Opleiding en werk kunnen in beginsel alleen een succes worden met
eigen inzet en initiatief; de eigen verantwoordelijkheid van de jongere dient
daarbij voorop te staan. Daarom vind ik het gewenst dat alle jongeren die
zich melden voor een bijstandsuitkering worden aangesproken op de
mogelijkheden om naar school of aan het werk te gaan. De verplichte
zoekperiode van vier weken vóórdat er door het college een besluit wordt
genomen over het recht op algemene bijstand, draagt daaraan bij.
Bovendien moet de genoemde verplichte zoektocht naar werk of opleiding
worden bezien in het licht van de algemene regel3 dat jongeren van 18 tot
27 jaar zijn uitgesloten van het recht op algemene bijstand indien zij een door
het rijk bekostigde studie of scholing kunnen volgen.

2
3

d.d. 18 mei 2018
Artikel 13 tweede lid sub c van de Participatiewet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Dit neemt niet weg dat jongeren die in een kwetsbare positie verkeren, niet
altijd geheel zelfstandig deze zoektocht naar werk of opleiding kunnen doen.
Aan hen kan de gemeente dan ook al tijdens die vierweken zoektermijn
ondersteuning bieden; óók bij het zoeken naar huisvesting. Individueel
maatwerk is op dit punt uitdrukkelijk mogelijk.
Om bovenstaande redenen vind ik het niet gewenst om de wettelijk verplichte
zoekperiode zondermeer en categoriaal voor alle werkloze jongeren te
schrappen of in te korten.
Vraag 6
Hoe ver is het onderzoek naar de mogelijkheid om de verplichte zoekperiode
te schrappen voor jongeren met een arbeidshandicap? Op welke termijn kunt
u dit onderzoek delen met de Kamer? Bent u bereid uw onderzoek uit te
breiden naar jongeren met andere problemen?
Antwoord 6
In mijn brief van 27 december 20184 inzake het onderwerp «Simpel Switchen
in de Participatieketen» heb ik aangegeven te onderzoeken of jongeren (tot
27 jaar) met een arbeidsbeperking uitgezonderd moeten worden van de vier
weken zoekperiode die in de Participatiewet geldt. In mijn brief van 23 mei
2019 over de stand van zaken uitwerking «Breed Offensief» ben ik ingegaan
op de mogelijkheid hiertoe. In dit kader heb ik de Kamer gemeld dat ik
specifiek voor de jongeren die behoren tot de doelgroepen «loonkostensubsidie» en «medisch urenbeperkten» een uitzondering wil maken op de thans
geldende vierwekenzoektermijn. Het voorstel hiervoor heb ik opgenomen in
het conceptwetsvoorstel uitvoeren Breed Offensief dat ik voor uitvoeringstoets en internetconsultatie heb voorgelegd. De afbakening sluit aan bij het
voorstel voor de vrijlating van arbeidsinkomen die specifiek voor deze groep
in het wetsvoorstel is opgenomen. Na beoordeling van de uitgebrachte
adviezen, behandeling in de MR en advisering door de Raad van State
verwacht ik het wetsvoorstel uitvoeren Breed Offensief in de tweede helft van
2019 bij uw Kamer te kunnen indienen. Ik ga hierover graag met uw Kamer in
debat.

4

Kamerstuk 34 352, nr. 142

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3