Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1862
Vragen van de leden Bevers en Van den Hil (beiden VVD) aan de Minister
voor Langdurige Zorg en Sport over het bericht «Acht diplomafraudeurs in
zorg voor de rechter, aantal meldingen verdubbeld» (ingezonden 23 februari
2023).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen
14 maart 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Acht diplomafraudeurs in zorg voor de
rechter, aantal meldingen verdubbeld»?1
Antwoord 1
Ja, daar ben ik bekend mee.
Vraag 2
Is de controle beter geworden door de actieve voorlichtingscampagne gericht
op de zorgsector over het gebruik van «Mijn diploma’s» van DUO die begin
2022 is gestart?
Antwoord 2
Het afgelopen jaar is het bestaan en gebruik van het digitale uittreksel
afkomstig uit Mijn diploma’s actief door DUO onder de aandacht gebracht bij
partijen in de zorgsector, zoals uitzendbureaus, werkgevers, belangenbehartigers en HR-softwareleveranciers. Ook komend jaar zal de voorlichting en
bewustwordingscampagne over het gebruik van Mijn diploma’s van DUO zich
voornamelijk richten op de zorgsector.
Het is echter niet mogelijk voor DUO om directe effecten van de voorlichtingscampagne qua aantallen aan de verbetering van de controle te koppelen.
De controle door werkgevers van de geldigheid van het uittreksel uit Mijn
diploma’s gebeurt zonder tussenkomst van DUO. Het is de werknemer die
een diploma opvraagt. Waarvoor is bij DUO niet bekend. Het is niet mogelijk
om te achterhalen hoeveel zorgdiploma’s er gedownload zijn bij DUO, omdat
die specifieke informatie niet wordt bijgehouden.

1

ah-tk-20222023-1862
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

RTL Nieuws, 21 februari 2023, «Acht diplomafraudeurs in zorg voor de rechter, aantal
meldingen verdubbeld» (https://www.rtlnieuws.nl/onderzoek/artikel/5367007/diplomafraudezorg-openbaar-ministerie-vervolging)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Zorgaanbieders zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het
controleren van diploma’s op juistheid en het doen van aangifte wanneer er
een vermoeden is dat een diploma en/of een Verklaring Omtrent Gedrag
(VOG) is vervalst. De praktijk laat zien dat zorgaanbieders, zorgprofessionals
en ook betrokkenen zoals (familie van) patiënten en cliënten, dergelijke
gevallen ook melden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De
verdubbeling van het aantal meldingen bij de IGJ in 2022 over diplomafraude
en valse VOG’s ten opzichte van 2021 is opvallend. Gelet hierop denk ik dat
het aannemelijk is dat door mediaberichten, de voorlichtingscampagne van
DUO en de informatie die de IGJ begin 2022 in overleg met DUO op haar
website heeft geplaatst, de bekendheid in de zorg van het bestaan van
vervalste diploma’s en verklaringen omtrent gedrag (VOG’s) in de zorg is
vergroot.
Vraag 3
Wat zijn de factoren die er toe leiden dat controle op controle van diploma’s
en VOG’s, die valt onder de vergewisplicht, tot op heden niet goed op orde
is? Welke stappen worden ondernomen indien blijkt dat de vergewisplicht
niet is nageleefd in geval diplomafraude de veiligheid van zorg in gevaar
heeft gebracht?2
Antwoord 3
Zoals gezegd in mijn antwoord op vraag 1 zijn zorgaanbieders eindverantwoordelijk voor het controleren van diploma’s en VOG’s op juistheid. De IGJ
heeft mij laten weten dat krapte op de arbeidsmarkt, urgentie en de toename
van zzp’ers en zorgbemiddelingsbureaus mogelijke factoren zijn waardoor
zorgaanbieders zich niet of onvoldoende vergewissen van de juistheid van
diploma’s en VOG’s. Zo komt het voor dat zorgaanbieders de controle op
Cv’s, diploma’s en VOG’s van sollicitanten en zzp’ers uitbesteden aan de
zorgbemiddelingsbureaus waarmee zij werken. Echter, gelet op de eindverantwoordelijkheid voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg, blijven de
zorgaanbieders ook in dat geval zelf eindverantwoordelijk voor de controle op
valse papieren. Wanneer, bijvoorbeeld naar aanleiding van een melding bij de
IGJ of aangifte bij de politie of het Openbaar Ministerie, blijkt dat deze
controle niet adequaat is geweest, dan kan de IGJ de verantwoordelijke
zorgaanbieder hierop aanspreken.
Vraag 4
Wordt verdere controle, ook met terugwerkende kracht, gestimuleerd,
aangezien de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) aangeeft dat het
onbekend is of de aantallen de werkelijkheid weergeven of slechts het topje
van de ijsberg is?
Antwoord 4
Ja, in die zin dat de IGJ zorgaanbieders en relevante brancheorganisaties
actief wijst op de vergewisplicht. Het is aan zorgaanbieders zelf om te
besluiten of er aanleiding is om met terugwerkende kracht controles uit te
voeren of hierover afspraken te maken met eventuele zorgbemiddelingsbureaus.
Vraag 5
Wat wordt er ondernomen om de bewustwording bij zorgaanbieders te
vergroten dat controle van een VOG en diploma altijd noodzakelijk is en
volgens de wet (Wkkgz en de Jeugdwet) verplicht?3
Antwoord 5
Zie mijn antwoord op vraag 4. In aanvulling daarop: de campagne die DUO
begin 2022 hierover heeft gestart loopt door en de berichtgeving van de IGJ,
die overigens onderdeel uitmaakt van een met het Openbaar Ministerie
2

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 21 februari 2023, «Oproep inspectie aan zorg en
jeugdhulp: let op valse diploma’s en VOG’s» (https://www.igj.nl/actueel/nieuws/2023/02/21/
oproep-inspectie-aan-zorg-en-jeugdhulp-let-op-valse-diplomas-en-vogs)
3
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 21 februari 2023, «Brief over diplomafraude en
VOG-fraude» (https://www.igj.nl/publicaties/brieven/2023/02/21/brief-over-diplomafraude-envog-fraude)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

afgestemde communicatiestrategie van de IGJ, zal helpen de bewustwording
over het onderwerp bij zorgaanbieders te vergroten. Onderdeel van de
recente berichtgeving van de IGJ was ook het per brief informeren van alle
koepelorganisaties in de zorg inclusief jeugd alsook de beroepsvereniging
voor bestuurders in de zorg (NVZD).
Vraag 6
Worden er maatregelen genomen waardoor deze fraudeurs nooit meer aan
de slag kunnen in de zorg met kwetsbare mensen?
Antwoord 6
Het vervalsen van diploma’s is een strafbaar feit (valsheid in geschrifte) en
wordt dan ook primair via het strafrecht aangepakt. Met andere woorden: het
is aan de rechter om te bepalen of de betrokken fraudeur een beroepsverbod
krijgt opgelegd of niet.
Vraag 7
Hoe wordt gezorgd dat uitzendbureaus, die niet onder het toezicht van de IGJ
vallen, bij de civiele rechter terechtkomen indien niet gecontroleerd is op
diploma’s en VOG’s en er diplomafraude heeft plaatsgevonden?4
Antwoord 7
Zoals hierboven aangegeven zijn zorgaanbieders altijd eindverantwoordelijk
voor het controleren van diploma’s en VOG’s op juistheid. Dit geldt ook
wanneer zij de controle van sollicitanten en zzp’ers uitbesteden aan de
zorgbemiddelingsbureaus waarmee zij werken. Wanneer er geen controle
heeft plaatsgevonden op diploma’s en VOG’s, terwijl dit wel afgesproken is,
dan handelt een uitzendbureau onrechtmatig ten opzichte van de zorgaanbieder. Het is in zulke gevallen aan de zorgaanbieder om hier stappen in te
ondernemen.
Vraag 8
Bent u het eens dat het verplicht stellen van een DUO-uittreksel bij de
sollicitatieprocedure kan voorkomen dat personen met valse diploma’s en
verkeerde bedoelingen in de zorg aan de slag gaan? Kunt u toezeggen
hierover in gesprek te gaan met werkgevers, en indien dit onvoldoende van
de grond komt, te kijken naar maatregelen vanuit de overheid?
Antwoord 8
Laat ik vooropstellen dat ik het gebruik van DUO-uittreksels in sollicitatieprocedures toejuich. Het gebruik van het DUO-uittreksel heeft immers voordelen
voor alle partijen. Met het overleggen van een DUO-uittreksel kan een
sollicitant aantonen dat hij zijn kwalificatie/diploma daadwerkelijk behaald
heeft. Ook kan een zorgaanbieder zich op een relatief eenvoudige wijze ervan
verzekeren dat hij voldoende gekwalificeerd personeel in dienst neemt en
kunnen patiënten en cliënten rekenen op goed gekwalificeerde zorgmedewerkers.
Echter, het verplicht stellen van een DUO-uittreksel bij sollicitatieprocedures
gaat mijns inziens te ver. Zorgaanbieders zijn op grond van de wet- en
regelgeving eindverantwoordelijk voor het leveren van goede zorg en
hiermee ook verantwoordelijk voor het aannemen van personeel met de
juiste kwalificaties. Het is aan de zorgaanbieders zelf om hun sollicitatieprocedure in te richten en hierbij de maatregelen te nemen die zij nodig achten.

4

2022D33153

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3