Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 827

Toekomst mediabeleid

Nr. 159

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 5 september 2019
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over de brief van 14 juni 2019 inzake Visie toekomst
publiek omroepbestel: waarde voor het publiek (Kamerstuk 32 827,
nr. 157).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 4 september 2019.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
Adjunct-griffier van de commissie,
La Rocca

kst-32827-159
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

1

Bundeling van vragen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 en 42
1
Heeft u onderzoek laten doen naar de gevolgen van reclamebeperkende
maatregelen bij de publieke omroep in Frankrijk en in andere Europese
landen?
2
Kunt u aangeven waarom er in Frankrijk voor is gekozen om reclame
vanaf 20.00 uur in te perken en waarom u daar niet voor heeft gekozen?
3
Deelt u de opvatting van RTL en Talpa, die zeggen te profiteren van het
wegvallen van Ster-inkomsten, en kunt u toelichten waar deze
verwachting op is gebaseerd?
4
Wordt het wettelijke maximum voor commerciële tv-zenders verhoogd,
met als gevolg dat de kijkers op die zenders nog meer reclame te zien
krijgen, of blijft het huidige wettelijke maximum in stand?
5
Verwacht u een prijsstijging voor adverteerders als gevolg van de
reclamebeperkende maatregelen? Zo ja, wat is dan volgens u de
gemiddelde prijsstijging voor een adverteerder?
6
Is het u bekend dat door afschaffing van reclame voor 20.00 uur het voor
veel bedrijven, voornamelijk mkb-adverteerders, onmogelijk wordt om te
adverteren op tv, aangezien de tarieven na 20.00 uur voor kleinere
adverteerders te hoog zijn?
7
Is het u bekend dat door het verbod van reclame voor 20.00 uur charitatieve, culturele en maatschappelijk gerichte organisaties geen zendtijd
meer kunnen verwerven?
42
Heeft u kennisgenomen van het AD-artikel «Frankrijk heeft al publieke
omroep zonder reclame: vooral Google en Facebook profiteren», waarin
staat dat in Frankrijk de advertentiegelden ten goede zijn gekomen aan
Silicon Valley als gevolg van de Franse «na 20.00 uur reclamevrij»maatregel? Denkt u dat ook in Nederland de advertentiegelden voornamelijk naar Amerikaanse technologiebedrijven als Facebook en Google
zullen wegvloeien? Deelt u de opvatting dat ook in Nederland bijna
hoofdzakelijk dergelijke internationale techgiganten zullen profiteren van
de reclamebeperkende maatregelen? In hoeverre is dit volgens u in strijd
met uw streven naar een sterke Nederlandse mediasector?
Ik heb geen onderzoek laten doen naar de gevolgen van reclamebeperkende maatregelen bij de publieke omroep in Frankrijk en in andere
Europese landen. Het kabinet wil op termijn toewerken naar een reclamevrije landelijke publieke omroep. Met het oog daarop wil het kabinet een
aantal betekenisvolle eerste stappen zetten die voorzien in de beperking
van reclame. Deze maatregelen zijn nader toegelicht in de visie van het
kabinet op de landelijke publieke omroep, die met uw Kamer is gedeeld.1
Het kabinet is niet van plan om de wettelijke maxima voor reclame op
commerciële zenders te wijzigen.
1

Kamerstuk 32 827, nr. 157.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

2

Ik heb naar aanleiding van uw vraag kennisgenomen van het voorgenoemde AD-artikel. Afgaande op de reacties van Nederlandse commerciële mediabedrijven is het mogelijk dat zij profiteren van het afbouwen
van de Ster-reclame op de aanbodkanalen van de NPO.
Door een reclameluw publiek bestel zal het aanbod van reclameruimte op
lineaire televisiekanalen in Nederland afnemen. Over de consequenties
hiervan voor de markt of voor specifieke marktspelers kan uitsluitend
gespeculeerd worden omdat een veelheid aan factoren bijdraagt aan
prijszetting en -ontwikkeling. Dit geldt ook voor charitatieve organisaties
waarvoor de Ster speciale advertentiemogelijkheden heeft (Ster &
Cultuur).
8
Op welke wijze verschilt reclame op de NPO onder de huidige wetgeving
van commerciële tv-zenders?
De landelijke publieke omroep mag minder reclame uitzenden dan
commerciële televisiezenders. Verder mag de landelijke publieke omroep
zijn programma’s niet onderbreken voor reclame, behalve bij evenementen, mits deze niet bestemd zijn voor minderjarigen tot 12 jaar.
Commerciële televisiezenders mogen programma’s onderbreken voor
reclame, inclusief kinderprogramma’s. Daarnaast mag bij de landelijke
publieke omroep geen reclame worden uitgezonden die aanhaakt op de
inhoud van aanpalende programma’s. Dit verbod is niet van toepassing
op commerciële televisiezenders. Tot slot zijn productplaatsing en
telewinkelprogramma’s zoals die bij commerciële televisiezenders
voorkomen bij de publieke omroep verboden.
Bundeling vragen 9, 28, 37, 53, 57, 59, 60, 70 en 178
9
Kiest u ervoor de publieke omroep meer afhankelijk van de politiek te
maken? Zo ja, waarom?
28
Waarom is de integratie van de activiteiten van Ster een oplossing voor
het geconstateerde probleem van een gebrek aan sturing en beheersing
van al die andere interne inkomstenbronnen? Welke andere maatregelen
acht u daarvoor noodzakelijk?
37
Wat zijn de gevolgen nu Ster-inkomsten rechtstreeks aan de NPO worden
overgemaakt? Heeft dit ook directe gevolgen voor de hoogte van het
bedrag dat beschikbaar is voor programmering, programma’s of andere
budgetten?
53
Hoe verhoudt de keuze om Ster dichter bij de NPO te plaatsen door, ten
eerste, de Ster-inkomsten direct af te dragen aan de LPO en, ten tweede,
de activiteiten van Ster en andere inkomstengenererende activiteiten van
de landelijke publieke omroep te integreren, zich tot de beweging uit de
recent aangenomen Variawet om juist meer afstand te creëren tussen Ster
en de LPO?
57
Wat zijn de consequenties van minder Ster-reclame voor de onafhankelijke positie van de publieke omroep?
59
Kunt u nader toelichten wat de voordelen zijn om de Ster zijn inkomsten
voortaan direct af te laten dragen aan de publieke omroep, en hoe dit zich
verhoudt tot het risico op meer volatiliteit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

3

60
Is het de bedoeling dat Ster een integraal onderdeel wordt van de
publieke omroep?
70
Wat is de reden om Ster eerst naar de Nederlandse Publieke Omroep te
verplaatsen en daarna af te schaffen? Waartoe dient dit? Geeft u hiermee
niet een dubbele boodschap af door de Ster-inkomsten rechtsreeks naar
de NPO over te maken, temeer daar u ook zegt dat met het overmaken
van de inkomsten van Ster naar de NPO, NPO en Ster daardoor een
rechtstreeks en gezamenlijk belang hebben?
178
Kunt u toelichten waarom Ster direct zou moeten afdragen aan de
landelijke publieke omroep? Hoe wordt ervoor gezorgd dat hiervan geen
onwenselijk gedragseffect, namelijk commerciëler programmeren,
uitgaat?
Het doel van het kabinet is om toe te werken naar een reclamevrije
landelijke publieke omroep. De financiële bijdrage van de overheid aan de
publieke omroep is geregeld in de Mediawet en die beschermt de
publieke omroep tegen de politieke waan van de dag.
Door Ster-inkomsten rechtstreeks af te dragen aan de landelijke publieke
omroep wordt het mogelijk om een integraal inkomstenbeleid te voeren.
Onderzoekers van Twynstra Gudde2 en Ernst & Young3 constateren dat er
sprake is van een wirwar aan geldstromen en adviseren integrale sturing
en beheersing waarbij de verschillende inkomsten op elkaar worden
afgestemd. Dit kan bereikt worden door bundeling van inkomstengenererende activiteiten. Het is daarvoor niet noodzakelijk dat de Ster opgaat in
de NPO-organisatie. Het is aan de NPO, de omroepen en de Ster om tot
een uitwerking te komen die leidt tot een integraal inkomstenbeleid.
De directe afdracht van Ster-inkomsten aan de landelijke publieke omroep
staat los van de wijzigingen in de zogenoemde Variawet die tot doel
hebben om de governance-structuur van de Ster te moderniseren.4 Het
huidige bestuursmodel heeft lang goed gefunctioneerd, maar is niet
optimaal volgens de huidige inzichten over governance. Verder constateerde Twynstra Gudde dat door de huidige samenstelling het
Ster-bestuur meer functioneert als een afstemmingsgremium voor
belanghebbenden, te weten de NPO en de Minister, dan als een
daadkrachtig bestuur dat verantwoordelijk is voor optimale resultaten van
de Ster in de uitoefening van haar wettelijke taak. Ook de commissie
Brakman constateerde dat gemoeide belangen niet via directe bestuurlijke
betrokkenheid gewaarborgd dienen te worden.5 Kortom: de wijzigingen in
de Variawet hebben hun zelfstandige redenen met het oog op een
optimale bestuurlijke organisatie van de Ster.
De directe afdracht van Ster-inkomsten aan de landelijke publieke omroep
heeft geen directe gevolgen voor de hoogte van het bedrag dat
beschikbaar is voor programmering, programma’s of andere budgetten.
Er zijn voldoende waarborgen om te vermijden dat de directe afdracht van
Ster-inkomsten aan de landelijke publieke omroep de prikkel vergroot om
commercieel te programmeren. De publieke omroep heeft de wettelijke
taak om zonder commerciële doelstellingen een gevarieerd media-aanbod
te verzorgen voor grote en kleine doelgroepen. Daarover worden
2

Twynstra Gudde, De governance van de Ster, 29 juni 2016.
Ernst & Young, Eindrapportage reclame-inkomsten mediabegroting OCW, 9 september 2017.
4
Kamerstuk 35 042, nr. 3.
5
Bijlage bij Kamerstuk 34 264, Y.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

4

kwalitatieve en kwantitatieve afspraken gemaakt in de Prestatieovereenkomst en hierover wordt jaarlijks gerapporteerd door de NPO.
Bundeling van vragen 10, 33, 50, 51, 63, 64, 254 en 255
10
Hoe kan de NPO voorkomen dat het transformeren van jeugd- en
jongerenzender NPO 3 tot een regionet leidt tot een verdere vergrijzing
van de omroep?
33
Kunt u aangeven of is onderzocht wat de consequenties zijn van de
omvorming van het derde net naar NPO Regio voor het bereik onder
jongeren? Bent u bekend met de situatie in het Verenigd Koninkrijk, waar
het bereik onder jongeren met 18% daalde toen de BBC in het Verenigd
Koninkrijk zijn derde kanaal met jongeren als kerndoelgroep schrapte?
50
Kunt u aangeven of onderzocht is wat de consequenties zijn van de
omvorming van NPO 3 naar NPO Regio voor het bereik onder jongeren?
51
Deelt u het belang van het bereiken van jongeren? Is het uw bedoeling dat
er meer regionale programmering komt én dat jongeren volwaardig
bereikt worden?
63
Wat verstaat u onder de «passende plek» die dient te worden gevonden
voor de experimenteerruimte die verloren gaat als gevolg van de
omvorming van het derde net naar NPO Regio?
64
Welke gevolgen verwacht u voor het behouden en aantrekken van jongere
kijkers wanneer de voor hen bedoelde programma’s op NPO 3 onderdeel
worden van zenders en kanalen met een bredere benadering en niet
expliciet voor kinderen en jongere kijkers? Beschikt u over onderzoek
waarin dergelijke gevolgen zijn onderzocht? Zo ja, wilt u dat dan met de
Kamer delen?
254
Op welke wijze wordt gegarandeerd dat kinderprogrammering en
experimenteerprogrammering een passende plek behouden? Gaat u dit
vastleggen in de wet?
255
Hoeveel zendtijd blijft behouden voor jeugd- en experimenteerprogrammering op NPO 3?
In de visiebrief kondigt het kabinet aan dat op termijn het derde net wordt
omgevormd tot een kanaal waarvan het zenderprofiel overwegend gericht
is op aanbod met een regionaal karakter. In de visiebrief staat tevens dat
het kabinet erkent dat bovenstaande omvorming een groeipad vergt,
waarbij de eerste stappen in de komende erkenningsperiode worden
gezet. De eerste stap is dan ook om met de betrokken partijen in gesprek
te gaan over hoe dit groeipad er uit gaat zien. Gezien de complexiteit van
deze maatregel hecht het kabinet eraan hier niet op vooruit te lopen.
Bovenstaande laat onverlet dat het kabinet het van groot belang acht dat
de publieke omroep kinderen en jongeren blijft bereiken – doelgroepen
die steeds meer online en on demand kijken en luisteren. Ik vind het
tevens belangrijk dat de publieke omroep ruimte houdt om te experimenteren. Los van de ambitie tot het omvormen van het derde net is en blijft
het stimuleren van innovatie dan ook onderdeel van de wettelijke publieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

5

media-opdracht. De ruimte die de Mediawet 2008 de publieke omroep
biedt om experimenten te starten blijft er onverminderd.6
Daar bovenop creëert het kabinet meer flexibiliteit voor de publieke
omroep om mee te bewegen met het mediagebruik van (jonge) kijkers en
luisteraars. Dit regelt het kabinet bijvoorbeeld met haar voornemen de
verplichting aan te passen voor de landelijke publieke omroep om drie
lineaire televisienetten en vijf radiozenders te verzorgen.
Bundeling van vragen 11 en 236
11
Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot uw met de sector af
te stemmen voor lagere maxima voor het mediadomein? Aan welk lager
maximum denkt u daarbij?
236
Wat rechtvaardigt dat voor de media een lager bedrag zou moeten gelden
dan de wettelijke norm? Hoe verhoudt dit zich tot nationale en internationale regelgeving over de vrijheid van ondernemen, contracteren en
bescherming tegen onteigening?
De Wet normering topinkomens (hierna: WNT) biedt de mogelijkheid om
voor bepaalde sectoren een lager bezoldigingsmaximum vast te stellen
dan het WNT-maximumbedrag. Voor bijvoorbeeld de onderwijssectoren
en de cultuurfondsen zijn bij ministeriële regeling lagere maxima
vastgesteld. Dat vergt een gedegen onderbouwing en, zoals ik heb
aangegeven, overleg met de sector. Ik ben nu bezig met de voorbereiding
van het onderzoek. In mijn brief heb ik mijn overwegingen gegeven voor
het vaststellen van een (mogelijk gedifferentieerd) lager maximum.
Overigens geldt de WNT alleen voor topfunctionarissen bij (semi)publieke instellingen. De regeling gaat dus niet gelden voor de hele
mediasector.
Bundeling vragen 12, 13, 32, 185, 186, 209, 210, 212, 213, 215, 217, 219,
220 en 239
12
Welke experts zijn geraadpleegd bij het berekenen van de inkomstenderving als gevolg van het afschaffen van tv-reclame tot 20.00 uur en
online? Is Ster ook bij deze berekening betrokken?
13
Heeft u rekening gehouden met neveneffecten van de maatregelen die
een negatieve invloed zullen hebben op de reclame-inkomsten, zoals
vermolming van het overgebleven reclameaanbod als gevolg van het
wegvallen van de jongerenzender NPO 3? Zo ja, met welke neveneffecten
heeft u rekening gehouden en welk effect van inkomstenderving heeft u
daarbij vastgesteld? Zo nee, is het waar dat deze effecten kunnen leiden
tot een aanzienlijk grotere inkomstenderving dan u heeft berekend?
32
Betekent het reclamevrij maken van online ook dat er bij ondemand-tv
niet meer kan worden geadverteerd? Zo ja, welke inkomstenderving heeft
dit dan tot gevolg?
185
Hoe heeft u de inkomstenderving van de maatregelen berekend, dus de
financiële gevolgen van voor 20.00 uur ‘s avonds geen reclame meer
6

Artikelen 2.21a, eerste en tweede lid en 2.132, vierde en zesde lid Mediawet 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

6

uitzenden en onlinereclame stopzetten, die door u worden ingeschat op
60 miljoen euro per jaar? Hoe verklaart u het verschil met de berekeningen van Ster dienaangaande, die het in dit kader heeft over 80 tot 90
miljoen euro per jaar?
186
In hoeverre is bij het doorrekenen van de inkomstenderving rekening
gehouden met de verklaringen van Ster dat deze over 2019 32 miljoen
euro meer verwacht af te dragen dan de 150 miljoen euro waarmee u in
de mediabegroting van 2019 rekening houdt? Als dat niet het geval is,
waarom niet?
209
Wat is de inkomstenderving wanneer alleen reclame rondom kinderprogrammering wordt afgeschaft?
210
Wat is de inkomstenderving wanneer alleen onlinereclame wordt
toegestaan zonder dataverwerking?
212
Betekent het reclamevrij maken van online ook dat bij ondemand-tv niet
meer kan worden geadverteerd? Zo ja, welke inkomstenderving heeft dit
tot gevolg?
213
Kunt u aangeven waarom u gekozen heeft voor het wel toestaan van
reclame rond sportevenementen, aangezien veel kinderen hiernaar kijken?
215
Hoeveel reclame-inkomsten raamt u voor Ster als televisiereclames
worden toegestaan vanaf 18.00 uur in plaats van 20.00 uur?
217
Kunt u een uitsplitsing geven van de verwachte inkomstenderving voor de
verschillende scenario’s? Welk deel is online, welk deel is kinderprogrammering, welk deel is overige televisie tot 20.00 uur en welk deel zijn grote
sportevenementen?
219
Wat is de geschatte omzetontwikkeling van Ster in het scenario reclamevrij voor 20.00 uur en online voor de komende vijf jaar?
220
Hoe komt u aan het bedrag van 60 miljoen euro als het gaat om de
inkomstenderving van de maatregelen om voor 20.00 uur geen reclame
uit te zenden en de beëindiging van online reclame (scenario 2), terwijl
Ster-directeur Volmer spreekt over 80 à 90 miljoen euro?
239
Welke inkomstenderving verwacht u voor Ster als gevolg van het wijzigen
van NPO 3 naar Regio 3?
De verwachte inkomstenderving is gebaseerd op de raming van de Ster
die ik vorig najaar heb ontvangen en die ik als bijlage bij mijn mediabegrotingsbrief inzake 2019 van 16 november 2018 naar uw Kamer heb
verzonden.7 Het verschil met de berekeningen van de Ster wordt
grotendeels verklaard doordat de Ster in haar berekening is uitgegaan van
hogere inkomsten uit televisie- en online reclame in vergelijking met haar
7

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

7

raming van vorig najaar. Met betrekking tot online reclame-inkomsten is
de Ster uitgegaan van extra inkomsten in verband met de exploitatie van
reclame rondom media-aanbod op YouTube en de introductie van reclame
op de app van de NOS. Ten aanzien van de inkomsten uit televisiereclame
heeft de Ster positievere aannames gehanteerd ten aanzien van onder
andere de ontwikkeling van de markt. Verder wordt het verschil met de
berekeningen van de Ster verklaard doordat de Ster is uitgegaan van
omzetbedragen en ik in mijn berekeningen ben uitgegaan van haar
afdracht, waarbij de organisatiekosten van de Ster in mindering zijn
gebracht op de omzet.
De inkomstenderving als gevolg van de reclamebeperkende maatregelen
in de visiebrief en de verwachte Ster-inkomsten de komende vijf jaar zijn
toegelicht in de onderstaande tabel.
Bedragen x € 1 miljoen
Afdracht Ster op basis van zijn raming van
vorig najaar
Inkomstenderving i.v.m. beperking televisiereclame
Inkomstenderving i.v.m. beëindiging reclame
rondom kinderprogrammering
Inkomstenderving i.v.m. beëindiging online
reclame
Raming omzet Ster

2019

2020

2021

2022

2023

157,0

163,0

158,0

164,0

159,0

– 45,1

– 47,3

– 45,5

– 47,7

– 45,9

– 7,0

– 7,0

– 7,0

– 7,0

– 7,0

– 6,2
98,6

– 6,5
102,2

– 6,3
99,2

– 6,5
102,8

– 6,3
99,8

De inkomstenderving in verband met de beëindiging van online reclame
is gebaseerd op de exploitatie van online reclame door middel van
dataverwerking. Ik kan op basis van de raming van de Ster van vorig
najaar geen inschatting maken wat de inkomstenderving is wanneer
uitsluitend gebruik wordt gemaakt van online reclame zonder dataverwerking. Ik heb wel van de Ster begrepen dat de inkomsten van online
reclame zonder dataverwerking lager liggen dan die met dataverwerking.
Onder online reclame valt ook reclame bij «on demand» televisieaanbod.
De inkomstenderving hiervan is dus meegenomen bij de inschatting van
de inkomstenderving als gevolg van de beëindiging van online reclame.
Er is geen rekening gehouden met een specifieke derving van
Ster-inkomsten als gevolg van de vorming van een kanaal waarvan het
zenderprofiel overwegend gericht is op aanbod met een regionaal
karakter. Deze omvorming zal namelijk via een groeipad plaatsvinden en
het is nog niet duidelijk wat de invloed ervan zal zijn op het bereik van het
betreffende kanaal. Overigens geldt voor dit kanaal het doel dat het een
groot bereik zal hebben. Dit is immers een van de redenen om meer
aandacht te besteden aan regionale programmering op de aanbodkanalen
van de landelijke publieke omroep.
Wanneer televisiereclames worden toegestaan vanaf 18.00 uur in plaats
van 20.00 uur, dan scheelt dit naar verwachting € 36 mln.
Bundeling vragen 14 t/m 19
14
Wat was de omzet van Ster over 2018?
15
In hoeverre had de lange, warme zomer van 2018 effect op de omzet van
Ster over 2018?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

8

16
In hoeverre had het ontbreken van Oranje op het wereldkampioenschap
voetbal effect op de omzet van Ster over 2018?
17
In hoeverre had de invoering van de AVG in juni 2018 effect op de omzet
van Ster over 2018?
18
In hoeverre hadden de slechte luistercijfers van 3FM effect op de omzet
van Ster over 2018?
19
In hoeverre had het nieuwe prijsbeleid van Ster in 2018 effect op de omzet
van Ster over 2018?
De afdracht van de Ster over 2018 bedroeg € 166 mln. Volgens de Ster
waren het ontbreken van Oranje op het wereldkampioenschap voetbal, de
invoering van de AVG in mei 2018, de luistercijfers van 3FM en het nieuwe
prijsbeleid van Ster van invloed op de hoogte van de omzet over 2018. Het
is niet mogelijk om per factor een exacte inschatting te doen van de
hoogte van de impact.
Bundeling van vragen 20, 21, 22 en 61
20
Wat is de omzetontwikkeling van Ster over het eerste halfjaar van 2019 en
hoe verhoudt deze zich tot die van 2018?
21
Wat is de verwachte afdracht van Ster over 2019 en hoe verhoudt deze
zich tot de mediabegroting van 2019 en die over 2018?
22
Als de ontwikkeling zich de rest van dit jaar voorzet, waar komt de
afdracht van Ster over 2019 dan op uit?
61
Klopt het dat Ster in 2019 tot en met juni al 11% meer omzet heeft
gegenereerd dan in dezelfde periode in 2018? Welke afdracht van Ster
verwacht u over 2019, en in hoeverre houdt u er bij deze inschatting
rekening mee dat de omzet van Ster tot en met juni 2019 11% hoger is dan
in 2018 rond dezelfde tijd?
Het klopt dat de Ster in 2019 tot en met juni 11% meer omzet heeft
gegenereerd dan in dezelfde periode in 2018. De Ster geeft aan te
verwachten over 2019 in totaal € 182 mln. te realiseren indien de
ontwikkeling van de eerste helft van dit jaar zich doorzet gedurende de
tweede helft. Dit laatste moet nog worden afgewacht, dus ik wil op basis
hiervan geen inschatting maken voor de totale inkomsten over 2019. Dit
geldt overigens in het algemeen voor ramingen; die geven geen zekerheid
en dat laat het verleden ook zien.
23
Hoe is de omzet van Ster verdeeld over de verschillende tv-zenders?
De navolgende tabel toont de Ster-inkomsten in 2018 per televisiekanaal:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

9

Televisiekanalen

Ster-inkomsten (in EUR mln.)

NPO 1
NPO 2
NPO 3
NPO 3 Zappelin

101,788
19,011
11,463
4,054

Bron: Ster

Bundeling van vragen 24, 25 en 164
24
Is het u bekend dat Ster een no-consent-advertisingplatform heeft
ontwikkeld, waarmee Ster een vorm van onlineadverteren aanbiedt,
waarbij de consument geen onderwerp wordt van profielopbouw of
retargeting?
25
Is het u bekend dat op dit moment 90% van de onlineadvertentie-inkoop
bij Ster plaatsvindt op basis van no-consent advertising, waarbij er geen
sprake is van gepersonaliseerde reclame?
164
Als u als doel heeft de consument tegen gepersonaliseerde advertentietechnieken te beschermen, kunt u dan aangegeven waarom u er niet voor
heeft gekozen om de verwerking van data voor het personaliseren van
advertenties aan banden te leggen, in plaats van alle vormen van
onlinereclame te verbieden?
Het doel van het kabinet is om toe te werken naar een reclamevrije
omroep. Als eerste betekenisvolle stap wil het kabinet naast beperking
van televisiereclame de online reclame bij de landelijke publieke omroep
beëindigen. Het kabinet is van mening dat de publieke omroep een veilige
plaats moet zijn waar persoonlijke gegevens of gegevens over kijkgedrag
in veilige handen zijn. De verwerking van data voor het personaliseren
van advertenties verhoudt zich in de visie van het kabinet daarom slecht
met de publieke taak van de landelijke publieke omroep.
Het is mij inmiddels bekend dat de Ster werkt aan een technologie om
online reclame te exploiteren waarbij adverteerders inkopen op basis van
de context van een programma en waarbij geen gebruik wordt gemaakt
van gepersonaliseerde data. De Ster heeft mij geïnformeerd dat in juni
van dit jaar circa 90% van de advertenties op basis van no-consent en 10%
op basis van consent werd verkocht.
26
Kunt u uitleggen wat het versterkte adviesrecht op het concessiebeleidsplan en de prestatieovereenkomst voor het CvO inhoudt, en waarin
zulks verschilt van de huidige situatie?
Ten aanzien van het concessiebeleidsplan en de prestatieovereenkomst
kan het CvO in de huidige situatie alleen een mening geven. Op grond van
de huidige wet zou de raad van bestuur kunnen volstaan met het enkel
meezenden van de mening van het CvO naar de raad van toezicht. In de
nieuwe situatie krijgt het CvO allereerst een volwaardig adviesrecht. Ten
tweede wordt de raad van bestuur verplicht om het CvO te horen als hij
wil afwijken van het advies. In de derde plaats dient het afwijken van het
advies gemotiveerd te zijn. Tot slot wordt de raad van toezicht verplicht
het CvO te horen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

10

27
Komt, doordat het jaarplan voortaan aan het CvO zal moeten worden
voorgelegd, de raad van toezicht door deze verzwaring van diens rol en
taken niet feitelijk steeds meer op de stoel van de raad van bestuur te
zitten? Wat betekent dit voor de tijdinvestering en de honorering van de
leden van de raad van toezicht, en is dit wel doelmatig?
De raad van bestuur blijft verantwoordelijk voor het nemen van besluiten
– dat kan niet door de raad van toezicht worden overgenomen. De raad
van toezicht dient er echter op toe te zien dat de besluitvorming, zeker
over de belangrijke strategische documenten, tot stand komt op een wijze
die in het belang is van de hele landelijke publieke omroep, waarbij ook
rekening wordt gehouden met de belangen van de omroepen. Door het
voorstel wordt bevorderd dat de omroepen meer betrokkenheid en
verantwoordelijkheid voelen bij het uitzetten van de strategische en
programmatische koers en dat zij zich door de raad van bestuur en de
raad van toezicht goed gehoord voelen. Dat leidt tot betere acceptatie van
en begrip voor besluitvorming verderop in het programmeerproces en
daarmee tot doelmatiger opereren. Dit sluit aan bij wat de evaluatiecommissie daarover opmerkt.8 Door gebrek aan een constructief gesprek over
realisering van gezamenlijke doelstellingen verloopt volgens de evaluatiecommissie het programmeringsproces minder flexibel dan noodzakelijk is
voor een slagvaardige NPO. Onvrede over genomen besluiten leidt soms
tot juridificering van de verhoudingen. En verder ziet ook de evaluatiecommissie een actieve rol voor de raad van toezicht in het bevorderen van
wederzijds begrip en vertrouwen in de verhouding tussen raad van
bestuur en omroepen.
Ik verwacht niet dat een en ander een zodanige verzwaring van de
werkzaamheden van de raad van toezicht met zich meebrengt, dat dit
consequenties moet hebben voor de bezoldiging.
Bundeling van vragen 29 en 211
29
Is het bekend dat op NPO-websites advertenties voor onlinevideo’s
gericht op kinderen ouder dan zes jaar enkel op basis van functionele
cookies worden uitgeleverd en er dus geen targetingcookies gebruikt
worden en gepersonaliseerde reclame is uitgesloten? In hoeverre heeft u
dit terughoudende beleid met betrekking tot kinderen meegewogen bij uw
beslissing alle vormen van reclame op online-NPO-kanalen te verbieden?
211
Is het u bekend dat Ster rondom online-Zappelinprogramma’s nooit
advertenties plaatst, nooit banners op NPO-websites voor kinderen
plaatst, en dat onlineadvertenties van Ster rondom
NPO-Zappprogramma’s nooit doorklikbaar zijn naar de website van de
adverteerder? In hoeverre heeft u dit terughoudende beleid van Ster met
betrekking tot kinderen meegewogen bij uw beslissing alle vormen van
reclame op online-NPO-kanalen te verbieden?
Het kabinet wil op termijn toe werken naar een reclamevrije publieke
omroep. Daarbij wil het kabinet betekenisvolle eerste stappen zetten.
Daarbij is gekozen voor de variant die eraan bijdraagt dat kinderen geen
televisiereclame zien rondom programma’s van de landelijke publieke
omroep. Het ligt in lijn hiermee dat kinderen ook niet worden geconfronteerd met reclame wanneer ze kijken naar programma’s op de online
NPO-kanalen.
8

Kamerstuk 32 827, nr. 156.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

11

30
Hoe denkt u, nu u voorstelt om het toezicht op de naleving van de
besluiten van de NPO en op bindende regelingen eenduidig te beleggen
bij het Commissariaat voor de Media, te voorkomen dat er nog meer
kosten moeten worden gemaakt, omdat er nog een derde partij tijd, geld
en energie moet steken in juridische geschillen?
Het voorstel wordt momenteel uitgewerkt en zal onderdeel uitmaken van
debat over het wetsvoorstel naar aanleiding van de visiebrief.
31
Hebt u kennisgenomen van de aanbevelingen van het visitatierapport? Zo
ja, waarom wijdt u in uw brief geen enkele overweging aan het rapport?
Zo nee, waarom niet? Kunt u namens de regering per aanbeveling van de
commissie een standpunt innemen?
Bij afzonderlijke brief van 4 juli 2019 heb ik uw Kamer mijn reactie op het
evaluatierapport gestuurd.9
34
Op welke wijze verschilt de hoeveelheid reclame op onlinekanalen van
NPO van de commerciële onlinekanalen?
De hoeveelheid reclame op de online aanbodkanalen (dat wil zeggen;
pre-rolls voor media-aanbod op aanvraag en banners op websites) van de
NPO wordt ingekaderd op grond van een regeling van de NPO («Bindende
regeling Ster-reclame op internet 2019») en beleidsregels van het
Commissariaat voor de Media («Beleidsregels reclame publieke mediainstellingen 2019»).10 11 Het uitgangspunt van deze regels is het reclameregime voor lineaire aanbodkanalen van de NPO dat tevens van
toepassing is op lineaire streams. Voor media-aanbod op aanvraag van
commerciële omroepen zijn geen regels voor de hoeveelheid reclame.
Voor zowel publieke als commerciële online aanbodkanalen gelden
beperkende regels voor reclame voor tabak, alcohol en medische
behandelingen.
Het is niet mogelijk om een algemene uitspraak te doen over de
hoeveelheid reclame op de online kanalen van de NPO in vergelijking met
commerciële online kanalen. De hoeveelheid reclame verschilt namelijk
per commercieel online kanaal.
Bundeling van vragen 35 en 36
35
Welk percentage van de totale zendtijd van NPO Zapp/Zappelin bestaat uit
reclame?
36
Zendt Ster reclame gericht op volwassenen uit rondom NPO
Zapp/Zappelin-content?
In 2018 bestond gemiddeld 3,8% van de totale zendtijd van NPO
Zapp/Zappelin uit reclamezendtijd. De reclame rondom deze kinderprogrammering is gericht op kinderen en niet op volwassenen.

9

Kamerstuk 32 827, nr. 156.
Bindende regeling Ster-reclame op internet 2019.
11
Beleidsregels reclame publieke media-instellingen 2019.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

12

Bundeling van vragen 38, 39, 40 en 41
38
Wat waren de redenen voor Ster om het prijsbeleid in 2018 te veranderen
en hoe pakt dit nieuwe prijsbeleid tot op heden uit?
39
In hoeverre heeft het nieuwe prijsbeleid de aanwas van nieuwe adverteerders vergroot?
40
Zijn er voorafgaand aan het introduceren van het prijsbeleid verschillende
scenario’s (worstcase- tot en met bestcasescenario’s) uitgewerkt?
41
Wat was het worstcasescenario waarbij het Ster-bestuur nog steeds voor
het beleid zou hebben gekozen? Hoe verhoudt de werkelijkheid zich ten
opzichte van het slechtste scenario?
De Ster wilde meer transparantie creëren ten aanzien van de hoogte van
haar tarieven door afschaffing van bonussen en kortingen en vereenvoudiging van haar tariefstructuur. Verder was het doel om de tariefverschillen tussen grote en kleine adverteerders te verkleinen om daarmee
meer kleine adverteerders te trekken, ter compensatie van de terugloop
van grote adverteerders.
De Ster heeft over 2018 minder inkomsten gerealiseerd dan geraamd. De
Ster wijt dit gedeeltelijk aan het effect van het nieuwe prijsbeleid dat
volgens haar groter is geweest dan zij vooraf had ingeschat. De
Ster-inkomsten liggen in de eerste helft van 2019 vooralsnog hoger in
vergelijking met dezelfde periode in 2018 (zie ook vraag 20). De Ster
vermoedt dat dit gedeeltelijk verband houdt met de introductie van een
volumekorting met ingang van 2019 (deze was met ingang van 2018
volledig afgeschaft). Het nieuwe prijsbeleid heeft volgens de Ster al met al
de aanwas van nieuwe adverteerders vergroot.
Ernst & Young heeft in 2017 in opdracht van mijn ministerie een
inschatting gemaakt van de toekomstige ontwikkeling van de
Ster-inkomsten.12 Het adviesbureau heeft in dit verband een inschatting
van de Ster gevalideerd met betrekking tot de mogelijke negatieve impact
van het prijsbeleid dat de Ster met ingang van 2018 heeft geïntroduceerd.
Het is niet mogelijk om met terugwerkende kracht de vraag te beantwoorden bij welk worstcasescenario het Ster-bestuur nog steeds voor het
nieuwe prijsbeleid zou hebben gekozen. In 2018 kwamen de
Ster-inkomsten op een lager niveau uit dan het worstcasescenario
waarmee op basis van de raming van de Ster en het onderzoek van Ernst
& Young rekening was gehouden.
Bundeling vragen 43, 44 en 45
43
Wat is de status van het marktbrede onderzoek naar kickbacks, kortingen
et cetera in de mediabranche, dat u heeft beloofd te doen in het voorjaar
van 2019?
44
Wordt het onderzoek naar kickbacks, kortingen et cetera in de mediabranche in Nederland branchebreed, dus onder verschillende mediatypen,
uitgevoerd?

12

Ernst & Young, Onderzoek reclame-inkomsten mediabegroting OCW, 9 september 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

13

45
Wordt in het onderzoek naar kickbacks ook onderzocht hoe kickbacks in
andere Europese landen zijn gereguleerd?
Ik oriënteer mij samen met het Ministerie van EZK op dit onderwerp door
hierover in gesprek te gaan met de Autoriteit Consument & Markt en
brancheorganisaties die partijen representeren in de mediasector die
actief zijn op de advertentiemarkt. Op basis van deze oriëntatie wil ik een
beter beeld krijgen van de mate waarin kortingen et cetera als een
probleem worden ervaren in de sector en hoe en met welke gegevens
deze thematiek is te onderzoeken.
Op basis van de uitkomsten hiervan zal ik in overleg met EZK beoordelen
in hoeverre een nader onderzoek vereist is en, zo ja, op welke wijze dit
onderzoek kan worden vormgegeven. In dat geval zal ook worden
gekeken naar de mogelijkheid om de regulering van zogenoemde
«kickbacks» in andere Europese landen te bestuderen. Ik verwacht u voor
de zomer van 2020 te informeren over de uitkomsten van mijn oriëntatie.
Bundeling van vragen 46, 245 en 248
46
Kunt u een overzicht geven van het kijktijdaandeel van de regionale
omroepen over 2018? Hoe staan deze cijfers in verhouding tot het
kijktijdaandeel van NPO 3 over 2018?
245
Hoeveel minuten zendtijd kunnen de regionale omroepen, uitgesplitst,
momenteel per dag vullen, zonder herhalingen?
248
Hoeveel kijkers hebben de regionale omroepen?
Het gemiddelde weekbereik via televisie van de regionale publieke
omroepen was in 2018 5,3 miljoen Nederlanders (43%). In de tabel
hieronder zijn de bereikcijfers uitgesplitst naar regionale publieke
omroep.13 Het gemiddelde weekbereik via televisie van NPO3 was in 2018
9,9 miljoen Nederlanders (63%).14
De 13 regionale publieke omroepen verzorgen gezamenlijk ongeveer 9,5
uur aan nieuw televisieprogramma-aanbod per dag. Een aantal regionale
omroepen verzorgt minimaal een half uur nieuw televisieprogrammaaanbod per dag, dat herhaald wordt in een zogenoemde carrousel. Dit
betreft de volgende omroepen: RTV Noord, RTV Drenthe, RTV Oost,
Omroep Flevoland, Omroep West, Omroep Zeeland en RTV Rijnmond. De
overige regionale omroepen verzorgen minimaal een uur nieuw
televisieprogramma-aanbod per dag, dat herhaald wordt in een carrousel.
Dit betreft de volgende omroepen: Omrop Fryslân, Omroep Gelderland,
L1, Omroep Brabant, NH en RTV Utrecht.

13
14

Motivaction: Bereiksonderzoek regionale omroepen, 2018.
SKO Jaarrapport Televisie 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

14

47
Is het, gegeven het feit dat een gemiddeld wetgevingstraject 2,5 tot 3 jaar
in beslag neemt, een reële verwachting dat dit kabinet de wijziging van de
Mediawet zal kunnen afronden?
Ik ben mij ervan bewust dat dit een krap traject is. Het streven is om de
wijziging van de Mediawet af te ronden voor 1 januari 2021. Niet alle
voorgestelde maatregelen uit de visiebrief vergen een wetswijziging.
Sommige maatregelen kunnen om die reden al eerder ingaan.
Bundeling van vragen 48 en 205
48
Wat bedoelt u met «op termijn» als u stelt dat u het noodzakelijk vindt om
de afhankelijkheid van reclame af te bouwen en op termijn toe te werken
naar een reclamevrije publieke omroep?
205
Op welke termijn wordt precies toegewerkt naar een reclamevrije publieke
omroep?
Het kabinet wil toe werken naar een reclamevrije publieke omroep. Als
eerste stap is gekozen voor scenario 2 en wordt vervolgens uitgegaan van
een verdere stapsgewijze afbouw van de Ster-reclame in de toekomst.
49
Wat is, gezien het gegeven dat de waardering voor de publieke omroep
positief is en de visitatiecommissie positief is, de aanleiding om nu een
stelselwijziging bij de NPO door te voeren, terwijl al in 2016 een grootschalige wijziging is toegepast?
Ik heb in mijn reactie op het evaluatierapport van de landelijke publieke
omroep geschreven dat de publieke omroep waardering verdient en die
van het publiek ook krijgt.15 In mijn visiebrief heb ik uiteengezet dat er,
gelet op de ontwikkelingen en financiële omstandigheden, maatregelen
nodig zijn om de publieke omroep in staat te stellen ook in de toekomst
zijn rol in onze samenleving en in de informatievoorziening te blijven
vervullen.
52
Kunt u schetsen wat het exacte programmabudget voor de publieke
omroep is in 2022, rekening houdend met alle genoemde maatregelen uit
de visiebrief?
Ik kan niet schetsen wat het programmabudget voor de publieke omroep
is in 2022, want dit is afhankelijk van de ontwikkeling van de inkomsten
van de NPO en daarmee haar totale budget, de kosten die de NPO in
mindering brengt op haar totale budget ten behoeve van haar organisatie
en de organisatiekosten van de omroepen.
54
Bent u op de hoogte van de publieksonderzoeken over Ster?
Ik ben op de hoogte van de publieksonderzoeken die in opdracht van de
NPO en de Ster zijn uitgevoerd naar de wenselijkheid van reclame. Uit
deze onderzoeken blijkt dat bijna 40% van het publiek vindt dat de
landelijke publieke omroep reclamevrij moet zijn.
15

Kamerstuk 32 827, nr. 156.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

15

Bundeling van vragen 55, 65, 66, 67, 89, 132, 135 en 136
55
Hoe kan volgens u het beschermen van kwetsbare kunstvormen, wat de
NTR altijd tot zijn taak heeft gerekend, geborgd blijven?
65
Verwacht u dat de publieke omroep een risico loopt met het beperken van
de taken van de NTR, aangezien er altijd behoefte aan en noodzaak van
een onafhankelijk en niet-identiteitsgebonden perspectief zal blijven?
66
Hoe verhoudt de opdracht voor omroepverenigingen om zich meer vanuit
hun identiteit en missie te profileren, zich tot de onafhankelijke rol die de
NTR speelt? Kunt u in uw antwoord expliciet ingaan op de wijze waarop
gewaarborgd blijft dat de NTR zich richt op groepen die niet vertegenwoordigd zijn bij de ledenomroepen, en op het behoud van aandacht voor
kwetsbare kunstvormen
67
Hoe verhoudt uw voornemen om de NTR zich scherper te laten positioneren, zich tot de huidige wettelijke taak van de NTR in het kader van de
externe openheid?
89
Hoe kijkt u aan tegen het waarborgen van continuïteit in het bedienen van
(wisselende) groepen door de NTR?
132
Wat wordt precies bedoeld met «kritisch» kijken naar de taak van de NTR?
Hoe verhoudt het kritisch kijken naar de taken van de NTR zich tot uw
wens om buitenproducenten wellicht via de NTR directe toegang tot de
NPO te geven in de genres drama en film?
135
Waarom gaat NTR stoppen met Sesamstraat?
136
Wat zijn de eisen om Sesamstraat tot immaterieel erfgoed te verklaren?
De taak van de NTR is van oudsher een aanvullende: inspringen met
specifieke programmering daar waar het aanbod van de gezamenlijke
omroepen gaten vertoont, zodat de totale programmering van de publieke
omroep een evenwichtig beeld oplevert van de maatschappelijke,
culturele, godsdienstige en geestelijke verscheidenheid in Nederland.
Vanwege de aard van de NTR als niet-ledengebonden taakomroep vervult
de NTR deze taak onafhankelijk en ongebonden. Aan deze taak wil ik niet
tornen. Waar ik wel naar wil kijken is of alles wat de NTR nu aan programmering verzorgt, wel echt door de NTR verzorgd zou moeten worden. Er
zijn omroepen die vanuit hun missie en identiteit al consumentenprogramma’s, programma’s voor en over minderheden of specifieke kunsten cultuurprogramma’s maken of zouden kunnen maken. Ik ga daar
samen met betrokkenen nadere uitwerking aan geven. Dit staat los van de
rol die de NTR heeft in het kader van de externe openheid voor
buitenproducenten.
Wat betreft Sesamstraat merk ik op dat dit een programmatische keuze is
die behoort tot de programmatische autonomie en onafhankelijkheid van
de NTR, waar ik geen invloed op kan uitoefenen. Tot aan de zomer zijn
nieuwe afleveringen uitgezonden en ik heb begrepen dat de NTR op basis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

16

van een nieuw contract met de Amerikaanse licentiehouder Sesame
Workshop de komende twee jaar wel herhalingen van Sesamstraat blijft
uitzenden, zodat Bert en Ernie te zien blijven.16 Voor de eisen rond
immaterieel erfgoed verwijs ik u naar het Kenniscentrum Immaterieel
Erfgoed Nederland en de website van dit kenniscentrum: https://
www.immaterieelerfgoed.nl/.
Bundeling van vragen 56, 88, 99, 102, 103 en 104
56
Deelt u de mening dat het voor de maatschappelijke worteling juist goed
is dat iedereen zich een lidmaatschap van een omroepvereniging kan
veroorloven, dus ook mensen met een zeer laag inkomen?
88
Hoeveel worden de lidmaatschappen verhoogd? Wordt dit een vaste
verhoging of hebben de omroepen de vrijheid om te differentiëren?
99
Hoe wordt ervoor gezorgd dat mensen die minder geld te besteden
hebben ook lid kunnen blijven van een publieke omroep?
102
Waar is de € 5,72 per jaar op gebaseerd? Wanneer is dit vastgesteld? Wat
zou het zijn geweest als het met de inflatie was meegestegen de
afgelopen jaren?
103
Hoe hoog wordt het nieuwe minimumbedrag?
104
Kunt u een overzicht geven van de extra opbrengsten bij een nieuw
minimumbedrag van 10, 12 en 20 euro?
Ik denk aan een bedrag van € 8,50. Oorspronkelijk bedroeg de minimumcontributie 10 gulden. Dat is met ingang van 1998 verhoogd naar 12
gulden en 60 cent. Met de invoering van de euro is dit bedrag
omgerekend naar € 5,72. Sinds 1998 is er dus geen aanpassing geweest,
ook niet een aanpassing aan de inflatie. Zou er sinds 1998 geïndexeerd
zijn op basis van consumentenprijsindex, dan komt het bedrag uit op
€ 8,46. Bovendien brengt een bedrag van € 8,50 het minimumbedrag op
een redelijk niveau en legt het tegelijk de drempel om lid te worden van
een omroep niet onnodig hoog voor mensen met een zeer laag inkomen.
Het bedrag in de wet zal net als nu een minimumbijdrage zijn. Het staat
omroepen vrij een hogere bijdrage dan de bij wet gestelde bijdrage te
vragen.
Ik kan geen inschatting geven van de extra opbrengsten als gevolg van de
verhoging van het minimumbedrag.
Bundeling van vragen 58 en 87
58
Wat zijn de te verwachten gevolgen voor de programmering in de
avonduren (na 20.00 uur), wanneer enkel reclames na acht uur ’s avonds
worden uitgezonden?
87
In hoeverre heeft u rekening gehouden met het feit dat door het
afschaffen van tv-reclame tot 20.00 uur en onlinereclame, de afhankelijkheid van de NPO van reclame toeneemt, omdat het noodzakelijke
16

Sesamstraat is de Nederlandstalige bewerking van het gelijknamige Amerikaanse kinderprogramma Sesame Street dat gemaakt wordt in opdracht van de Amerikaanse
non-profitorganisatie Sesame Workshop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

17

reclamegeld voor een sluitende begroting in een klein tijdvak dient te
worden verdiend en dit de druk op NPO verhoogt om tussen 20.00 en
24.00 uur commercieel interessante programma’s te programmeren?
De programmering is afhankelijk van de doelstellingen in het concessiebeleidsplan van de NPO met betrekking tot de komende erkenningsperiode
en de afspraken die hierover worden gemaakt in de prestatieovereenkomst. Ik zal er hierbij op letten dat die passen bij de publieke waarden
van de landelijke publieke omroep.
Bundeling van vragen 62 en 101
62
Kunt u nader toelichten hoe de verantwoordelijkheid van de Nederlandse
Publieke Omroep ten aanzien van programmering zich verhoudt tot het
omvormen van het derde net in een vooral op regionaal aanbod
gebaseerde programmering?
101
Hoe verhoudt de verantwoordelijkheid van de NPO voor het programmeren van de zenders en netten zich tot de maatregel dat er meer ruimte
wordt gecreëerd voor regionale programmering van de NPO en dat om
die reden, op termijn, het derde net wordt omgevormd tot een kanaal
waarvan het zenderprofiel overwegend gericht is op aanbod met een
regionaal karakter?
De NPO is het sturings- en samenwerkingsorgaan van de landelijke
publieke omroep. Dat betekent onder meer dat de NPO verantwoordelijk
is voor de coördinatie en ordening van het media-aanbod op en tussen de
landelijke aanbodkanalen.
In de visiebrief staat dat op termijn het derde net omgevormd wordt tot
een kanaal waarvan het zenderprofiel overwegend gericht is op aanbod
met een regionaal karakter. Uit bovenstaande wettelijke verantwoordelijkheid van de NPO volgt, zoals ook in de visiebrief staat, dat de coördinatie en ordening van media-aanbod voor dit toekomstige kanaal bij de
NPO ligt, met draagvlak van de regionale publieke omroep.
68
In hoeverre staat u ervoor open als de Nederlandse Publieke Omroep in
samenwerking met Ster een alternatief plan zou ontwikkelen, waarbij
rekening wordt gehouden met voorwaarden ten aanzien van onafhankelijkheid, privacy- en gegevensbescherming en minder commerciële
prikkels voor minderjarigen?
Ik ben hierover in gesprek met de NPO en de Ster. Daarbij gelden voor mij
de uitgangspunten zoals geformuleerd in de visiebrief van het kabinet die
op 14 juni naar uw Kamer is verzonden, waarbij het doel is om op termijn
toe te werken naar een reclamevrije publieke omroep.
69
Kunt u op basis van de systematiek van artikel 2.148a van de Mediawet
toelichten hoe u bent gekomen tot het geschatte bedrag van 10 miljoen
euro per jaar vanaf 2021 als gevolg van indexatie? Welke percentages
voor de consumentenprijsindex en de huishoudindexatie zijn daarbij
gebruikt?
Het minimumbudget is met ingang van de volgende erkenningsperiode
conform artikel 2.148a Mediawet 2008 jaarlijks bijgesteld met de
consumentenprijs- en huishoudensindex. Hierbij is vooralsnog de
aanname gehanteerd dat de consumentenprijsindex jaarlijks 1% zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

18

bedragen. Verder is voor de huishoudensindex uitgegaan van de raming
van het Centraal Bureau voor de Statistiek met betrekking tot de periode
2021 tot en met 2025, conform de Mediawet 2008.
Bundeling van vragen 71, 72 en 90
71
Bent u bereid om door middel van een aanscherping van de prestatieovereenkomst waarin kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen voor het
media-aanbod zijn opgenomen, de publieke omroep te laten stoppen met
grote uitgaven aan amusement en livesport?
72
Wat gaat u doen om onduidelijkheid rondom de kerntaken, zoals het
labelen van amusement als (bijvoorbeeld) human interest of human
culture, weg te nemen? Ziet u mogelijkheden om het Handboek Financiële
Verantwoording (een ministeriële regeling) hiertoe aan te passen? Zo nee,
hoe bent u dan bereid dit te doen?
90
Wordt als uitgangspunt gehanteerd dat de publieke omroep alleen
verantwoordelijk is voor sportuitzendingen met een nationaal karakter, en
dat er bijvoorbeeld geen sportrechten worden ingekocht voor de
Europese voetbalcompetitie?
Dit kabinet is niet voornemens om de (wettelijke) taken van de landelijke
publieke omroep rond amusement en sport te wijzigen. De prestatieovereenkomst zal worden vernieuwd bij de start van de nieuwe concessieperiode op basis van de dan geldende wettelijke kaders. Verder zal nader
worden bekeken of de uitwerking van de visiebrief aanleiding geeft om
het Handboek Financiële Verantwoording Landelijke publieke mediainstellingen aan te passen.
Bundeling van vragen 73, 107, 109 en 125
73
Waarom wordt reeds zo snel na invoering van de mogelijkheid van
buitenproducties het minimumaandeel opgehoogd? Welke gegevens laten
zien dat deze verhoging noodzakelijk is?
107
Kunt u toelichten hoe een omroep zich kan profileren als genres als drama
en film – immers integraal onderdeel van het media-aanbod – wellicht niet
meer in samenwerking met een omroep hoeven te worden ontwikkeld en
geproduceerd, maar alleen door een buitenproducent?
109
Waarom stelt u voor om het minimumaandeel externe producties in het
totale programmabudget in algemene zin te verhogen van 16,5% naar
25%? Ziet u een gevaar dat dit kan leiden tot een verwatering van het
profiel van omroepen? Waarom kiest u ervoor om zo’n groot deel van het
publieke budget te reserveren voor commerciële producenten?
125
Kunt u toelichten waarom als argument voor een grotere rol van de
buitenproducenten de maatschappelijke worteling van die producenten
wordt genoemd, terwijl een groot aantal productiehuizen in handen is van
grote (commerciële) buitenlandse partijen – een tendens en invloed die u
in de Mediabrief juist zegt te willen terugdringen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

19

Het doel van deze verhoging is om – naast de diversiteit van programma’s
geproduceerd door de publieke omroep – de creativiteit, diversiteit en
innovatie van de Nederlandse onafhankelijke producenten nog meer te
benutten en daarmee de pluriformiteit van het aanbod te versterken. Dit
staat de profilering van omroepen geenszins in de weg. De praktijk laat
bovendien zien dat een aanzienlijk deel van de programma’s van de
publieke omroep al door buitenproducenten wordt gemaakt. Deze
onafhankelijke producenten maken overwegend in opdracht van of in
coproductie met een omroep programma’s waarmee de omroep zich
profileert en waarmee de maatschappelijke worteling geborgd is.
Bundeling van vragen 74, 80, 81, 82, 83 en 84
74
Hoe wordt, onder meer bij een toenemende inzet van buitenproducenten,
gewaarborgd dat al degenen die werken ten behoeve van de uitvoering
van de publieke omroep op gelijk niveau worden betaald voor gelijk werk?
80
Verwacht u dat het gewijzigde budget voor de Nederlandse Publieke
Omroep leidt tot meer concurrentie op arbeidskosten? Zo ja, op welke
manier? Zo nee, op welke manier niet?
81
Vindt u het onwenselijk om bezuinigingen ten koste te laten gaan van de
arbeidsvoorwaarden van omroepmedewerkers? Zo ja, wat kunt u doen
om dit te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
82
Wat zijn de voor- en nadelen om de Mediawet zo aan te passen, dat bij
aan- en uitbesteden rekening wordt gehouden met de rechtspositie van
mediamakers? Op welke wijze kunt u er zorg voor dragen dat de relevante
cao voor Omroeppersoneel wordt toegepast en payroll- en
zzp-constructies aan banden worden gelegd?
83
Moet bij aan- en uitbesteden via externe productiebedrijven en producenten door de publieke omroep als voorwaarde opgenomen worden dat
er fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden gelden, waarbij de cao Omroeppersoneel de norm is en er recht wordt gedaan aan goed opdrachtgeverschap? Zo ja, hoe wordt dit vastgelegd? Zo nee, waarom niet?
84
Op welke wijze kunt u er zorg voor dragen dat medewerkers van de
Nederlandse Publieke Omroep gelijke arbeidsvoorwaarden, zoals
opgenomen in de cao Omroeppersoneel krijgen en dat er voor zzp’ers een
eerlijk tarief wordt gerekend?
De arbeidsrelatie is een zaak van de NPO en de omroepen met hun
werknemers en opdrachtnemers. Wel heb ik altijd benadrukt dat ik het
belangrijk vind dat de publieke omroep een «fair practice» hanteert en
daarover in gesprek blijft met zijn werknemers en opdrachtnemers.
De cultuursector heeft de Fair Practice Code ontwikkeld. Een dergelijke
code zou de mediasector ook kunnen hanteren. Ik ga ervan uit dat eerlijke
betaling en arbeidsvoorwaarden onderwerp van gesprek zullen zijn bij het
ontwikkelen van de samenwerkingscode tussen de publieke omroep en
producenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

20

75
Waaruit blijkt volgens u dat omroepen in de huidige constellatie te weinig
betrokkenheid en verantwoordelijkheid voelen bij het uitzetten van de
strategische en programmatische koers? Heeft u hierover contact gehad
met de Nederlandse Publieke Omroep?
Dat is mij gebleken uit gesprekken met het CvO, uit voorstellen die het
CvO in de aanloop naar mijn visiebrief heeft gedeeld en uit brieven van
het CvO aan mij en de raad van toezicht van de NPO. Ook de evaluatiecommissie maakt hier opmerkingen over. Zo constateert zij dat door
gebrek aan een constructief gesprek over realisering van gezamenlijke
doelstellingen het programmeringsproces minder flexibel verloopt dan
noodzakelijk is voor een slagvaardige NPO. Onvrede over genomen
besluiten leidt soms tot juridificering van de verhoudingen.
76
Hoe verhoudt uws inziens het versterkte adviesrecht voor het College van
Omroepen zich tot de gewenste slagvaardigheid van de Nederlandse
Publieke Omroep om snel op ontwikkelingen in te kunnen spelen?
Het versterkt adviesrecht geldt voor strategische documenten die eens in
de vijf jaar of eens in het jaar vastgesteld worden. Het gaat dus niet om
going concern en besluiten die doorlopend worden genomen. Bovendien
mag het adviesrecht geen hindermacht worden. Om die reden ben ik
voornemens nadere spelregels vast te stellen, waarbij ik bijvoorbeeld
denk aan adviestermijnen en regels omtrent besluitvorming en
informatieverstrekking.
77
Heeft u voorbeelden waaruit blijkt dat de raad van bestuur tot nu toe
niet-gemotiveerde besluiten heeft genomen bij afwijking van een advies
van het College van Omroepen?
Volgens het CvO hebben de omroepen de ervaring dat als hun standpunt
afwijkt van dat van de NPO, het advies van de omroepen/CvO in die
gevallen zeer beperkt wordt overgenomen en de NPO in de motivering
daarvoor veelal volstaat met de argumenten die de NPO eerder al gebruikt
heeft bij het opstellen van het besluit of de documenten.
78
Is het waar dat het vertrouwelijk inzichtelijk maken van kosten op
programmaniveau alleen gevraagd kan worden als het Commissariaat
hiertoe aanleiding ziet in het kader van de aan het Commissariaat
toegekende taken?
Ja.
79
Waarop baseert u de constatering dat de toezichthoudende rol van de
Nederlandse Publieke Omroep de samenwerking binnen het bestel
geregeld onder druk zet? Kunt u daarbij inzicht geven in hoeveel zaken er
in deze erkenningsperiode bij de rechter speelden?
De NPO heeft als bestuursorgaan aan de ene kant een sturende en
coördinerende taak te vervullen om op basis van een gemeenschappelijke
strategie te zorgen voor een eenduidig, sterke en herkenbare publieke
omroep. Tegelijkertijd is ons bestel gestoeld op een pluriform pallet aan
omroepen die beschikken over programmatische autonomie en hun
media-aanbod verzorgen vanuit hun eigen identiteit. Dit vraagt om het
vinden van een evenwichtige balans tussen sturing en samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

21

Hoewel dit geen onmogelijk opgave is, blijkt dat de NPO en de omroepen
soms uiteenlopende percepties hebben over hoe de sturing en samenwerking in de praktijk verlopen. Dit leidt er geregeld toe dat de verhoudingen onder druk komen te staan en soms zelfs leiden tot zaken die bij de
rechter voorkomen
Ik heb bij de NPO een overzicht opgevraagd van het aantal zaken dat deze
erkenningsperiode bij de rechter speelden. Uit het overzicht komt naar
voren dat sinds de huidige erkenningsperiode, die op 1 januari 2016 is
ingegaan, 2 zaken bij de rechter zijn voorgekomen.
Bundeling van vragen 85, 193, 199, 200, 201 en 202
85
Kunt u op detailniveau inzichtelijk maken waar u ruimte ziet in de
overhead van de Nederlandse Publieke Omroep om de komende jaren op
te bezuinigen?
193
Kunt u, omdat u schrijft dat bezuinigingen kunnen worden gevonden in
een bundeling van ondersteunende activiteiten van de NPO en de
omroepen zoals techniek, ICT en financiële administratie, aangeven waar
u denkt extra ruimte te zien, terwijl het BCG-rapport van afgelopen jaar
een maximale bezuinigingsmogelijkheid van 4 miljoen euro op deze post
beschrijft?
199
Kunt u aangeven hoeveel u denkt dat er bespaard kan worden in de
bundeling van ondersteunende activiteiten van de NPO en de omroepen,
zoals techniek, ICT en financiële administratie? Is dat meer of minder dan
4 miljoen euro?
200
Kent u alle rapporten die zijn opgesteld over het potentieel aan bezuinigingen op de overhead bij de landelijke publieke omroep?
201
Hoe bent u gekomen tot een mogelijke kostenverlaging van 42 miljoen
euro?
202
Welk deel van de kostenverlaging van 42 miljoen euro verwacht u uit
niet-programmakosten te halen? Kunt u dit nader onderbouwen? Mogen
wij het BCG-rapport hierover ontvangen?
De kostenverlaging hangt samen met de verwachte ontwikkeling van de
reclame-inkomsten uitgaande van de raming van de Ster die is toegelicht
in de mediabegrotingsbrief 2019 van 16 november 2019.17 Uitgaande van
deze raming van de Ster uit de mediabegrotingsbrief 2019 liggen de
verwachte Ster-inkomsten en het beschikbare budget van OCW voor de
landelijke publieke omroep lager dan de autonome kostenontwikkeling
van de landelijke publieke omroep. Dit staat los van de maatregelen in de
visiebrief en is daar geen gevolg van, maar dit maakt het wel noodzakelijk
dat de landelijke publieke omroep zijn kosten verlaagt. Het kabinet vindt
het belangrijk dat de landelijke publieke omroep de programmering
zoveel mogelijk ontziet bij de verlaging van zijn kosten en acht het daarom
van belang dat de landelijke publieke omroep zoekt naar middelen om de
overhead te verlagen.
17

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

22

Het is voor mij niet mogelijk om op detailniveau inzichtelijk te maken waar
ik ruimte zie in de overhead van de landelijke publieke om de komende
jaren op te besparen. Ik heb een ruwe inschatting gemaakt van het
besparingspotentieel met betrekking tot de overhead van de landelijke
publieke omroep door toepassing van referenties. Deze referenties zijn
gebaseerd op de financiële verslaggeving van de VRT en de BBC en een
extern rapport dat ingaat op het besparingspotentieel van de regionale
publieke omroepen uitgaande van de bundeling van hun overhead.18 Bij
deze referenties is de totale overhead in verhouding tot de totale kosten
van voorgenoemde omroepen afgezet tegen die van de Nederlandse
landelijke publieke omroep. Op basis van deze referenties lijkt het
haalbaar om een gemiddeld bedrag van € 42 mln. in de periode
2021–2025 te besparen op de overhead.
Ik heb van de NPO begrepen dat Boston Consulting Group in zijn opdracht
een onderzoek heeft uitgevoerd naar besparingsmogelijkheden. De NPO
heeft hier enkel een beknopte samenvatting van openbaar gemaakt.19 Ik
heb meerdere malen de NPO gevraagd om dit rapport volledig
beschikbaar te stellen, maar ik heb het niet van haar gekregen. Ik weet niet
binnen welke bandbreedte en op welke wijze Boston Consulting Group de
mogelijkheid heeft onderzocht om door bundeling van overhead te
besparen op doelmatigheid en wat de exacte uitkomsten hiervan zijn. Ik
kan om dezelfde reden ook geen oordeel geven over de toegepaste
onderzoeksmethodologie, de diepgang en kwaliteit ervan.
86
Hoe draagt u er zorg voor dat meer privaat-publieke samenwerking niet
leidt tot meer druk vanuit de commercie op de kwaliteit en onafhankelijkheid van de programma’s van de Nederlandse Publieke Omroep en
diens makers?
Publiek-private samenwerkingen moeten altijd passen binnen de kaders
van de Mediawet. Daarbij zijn de redactionele onafhankelijkheid van de
omroepen en het dienstbaarheidsverbod belangrijke waarborgen om de
non-commercialiteit van de publieke omroep te garanderen.
Bundeling van vragen 91 en 114
91
Wat is precies de nieuwe teldatum voor de nieuwe ledenaantallen van
ledenomroepen? Blijft die 31 december 2019?
114
Kunt u een overzicht geven van de ledenaantallen van alle omroepen per
31 december 2018 en de trend sinds het vorige telmoment?
Bij verlenging van de erkenningperiode met een jaar ligt het voor de hand
om ook de peildatum voor de ledentelling op te schuiven. De omroepen
hebben echter gevraagd of onderzocht kan worden of de peildatum die nu
geldt, 31 december 2019, gehandhaafd kan worden. Ik onderzoek dat op
dit moment.
Het Commissariaat voor de Media stelt elke vijf jaar in het kader van de
aanvraagprocedure voor nieuwe erkenningen vast of de aanvragers
voldoen aan de ledeneis. De leden worden dus niet elk jaar geteld. De
laatste officiële telling is uit 2014.

18
19

Bijlage bij Kamerstuk 32 827, nr. 78
NPO, Plan van Aanpak NPO inzake € 40 miljoen, november 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

23

De omroepen hebben mij laten weten in 2018 de volgende ledenaantallen
te hebben. KRONCRV: 498.000; BNNVARA: 467.702; AVROTROS: ca.
400.000; MAX: 354.840; EO: ca. 300.000; VPRO: ca. 300.000; HUMAN:
54.681; WNL: ca. 50.000; PowNed: 21.861. Op Omroep MAX na zijn alle
omroepen in ledenaantal gedaald sinds de laatste officiële telling in 2014.
92
Onder welke voorwaarden, bijvoorbeeld budgetten, zal de huidige
concessie worden verlengd? Wilt u een gedetailleerd antwoord geven op
deze vraag?
De verlenging van de huidige erkenningsperiode is niet gebonden aan
specifieke voorwaarden. De budgettering zal gedurende het verlengingsjaar op de gebruikelijke wijze plaatsvinden, op basis van de
beschikbare middelen op de mediabegroting (rijksmediabijdrage en
Ster-inkomsten) met toepassing van de huidige wettelijke bepalingen. Zo
zal bij verlenging uitgegaan worden van het minimumbudget, bedoeld in
artikel 2.148a van de Mediawet 2008, zoals dit van toepassing is op de
huidige erkenningsperiode. Concreet betekent dit dat het minimumbudget
voor 2021 wordt gebaseerd op het minimumbudget van 2020, bijgesteld
met de consumentenprijs- en huishoudensindex conform het genoemde
artikel 2.148a.
93
Kunt u een overzicht geven van wanneer welke maatregelen zullen
worden ingevoerd? En van welke onderdelen al voor 1 januari 2021
kunnen ingaan?
Dit zal afhangen van de uitwerking van de verschillende maatregelen. Het
is op dit moment niet voor elke individuele maatregel definitief te zeggen
wanneer deze zal worden ingevoerd. Een deel van de maatregelen zal
worden uitgewerkt in een wetsvoorstel waarvan het streven is deze voor
1 januari 2021 af te ronden. Voor een deel van de maatregelen is geen
wetgeving nodig. Deze maatregelen zullen bijvoorbeeld worden uitgewerkt in het concessiebeleidsplan en de prestatieafspraken bij de
eerstvolgende concessieperiode. Tot slot is er een aantal maatregelen
waarvoor eerst een onderzoek zal moeten worden uitgevoerd naar de
vraag of nadere uitwerking noodzakelijk is. Voor deze maatregelen geldt
dat zij pas na 2021 zullen ingaan.
Bundeling van vragen 94–97, 100, 105, 106, 120 en 141
94
Kunt u voorbeelden noemen van maatschappelijke groeperingen die een
duidelijke worteling hebben in de samenleving en die volgens u zouden
kunnen bijdragen aan legitimatiecriteria voor een publieke omroep?
95
Wat verstaat u onder «aantoonbare waardering voor het media-aanbod»?
Gaat dat bijvoorbeeld over kijkcijfers?
96
Worden de nieuwe legitimatiecriteria voor alle omroepen hetzelfde? Zo
nee, wie kiest welke criteria er op een bepaalde omroep van toepassing
zijn?
97
Komen de legitimatiecriteria boven op de eis betreffende ledenaantallen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

24

100
Waarom is het feit dat iemand zich actief moet aanmelden, een bedrag
moet betalen en vaak vele jaren lid blijft niet al voldoende uiting van
draagvlak?
105
Hoe vaak moeten omroepen zich verantwoorden in het nieuwe voorstel?
106
Is het mogelijk dat omroepen aan het einde van de lopende concessieperiode het bestel moeten verlaten omdat zij onvoldoende bijdragen aan de
pluriformiteit? Zo nee, waarom niet?
120
Op welke wijze wordt getoetst of de aspirant-omroepen, naast de
verlaagde ledeneis, de afgelopen periode hun toegevoegde waarde
hebben waargemaakt?
141
Wanneer zijn programma’s volgens u identiteitsgevoelig en wanneer niet?
Lidmaatschap is niet de enige manier waarop mensen uiting geven aan
hun betrokkenheid bij maatschappelijke onderwerpen. Daarom moeten
omroeporganisaties hun maatschappelijke worteling ook op andere
manieren kunnen legitimeren. Ik onderzoek momenteel hoe dit vorm zou
kunnen krijgen. De ledeneis blijft bestaan.
Hoe vaak omroepen zich moeten verantwoorden wordt nog nader
uitgewerkt. In de huidige situatie worden omroepen slechts eens in de vijf
jaar onder het vergrootglas gelegd en wordt getoetst of zij een duidelijke
missie en identiteit hebben, of die tot uitdrukking komt in hun programmering en op welke wijze ze bijdragen aan de uitvoering van de publieke
taak. Ik zou graag zien dat dat vaker gebeurt. Maar wel op een werkbare
manier die niet tot onnodige onrust in het bestel leidt.
Als verantwoording te vrijblijvend is, verliest deze aan betekenis.
Afhankelijk van de uitwerking zullen er dus consequenties zijn. Wat die
consequenties zijn, is onderwerp van nadere uitwerking. Op grond van de
huidige wet rapporteert de vijfjaarlijkse evaluatiecommissie op welke
wijze omroepen hebben bijgedragen aan de uitvoering van de publieke
mediaopdracht. Als er gegronde redenen zijn om te oordelen dat een
omroep daar onvoldoende in slaagt, dan krijgt die omroep nog een
periode van twee jaar om de situatie te verbeteren. Lukt dat niet, dan is nu
al de consequentie dat die omroep zijn erkenning op dat moment verliest.
Een dergelijke systematiek is ook denkbaar als het gaat om de verantwoording over profiel, missie en bijdrage aan de pluriformiteit.
De Raad voor Cultuur, het Commissariaat voor de Media en de NPO
adviseren mij over de toegevoegde waarde van de aspirant-omroepen.
Ook de evaluatiecommissie landelijke publieke omroep heeft inmiddels
daarover gerapporteerd.20
98
Blijft de verenigingsvorm als democratische rechtsvorm een vereiste voor
omroepen of leidt de zoektocht naar andere bronnen van legitimiteit tot
de toelating van andere rechtsvormen?

20

Kamerstuk 32 827, nr. 156.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

25

Op dit moment is de vereniging de enige rechtsvorm die geschikt is om
mensen die lid zijn op democratische wijze invloed te laten uitoefenen op
het programmabeleid. De verenigingsvorm kent namelijk een democratische inrichting. Bij een samenwerkingsomroep waarbij twee of meer
omroepverenigingen samenwerken, is in 2014 de wettelijke mogelijkheid
gecreëerd om ook gebruik te maken van de stichtingsvorm. Echter met
behoud van de onderliggende verenigingen, zodat via die weg leden
invloed kunnen uitoefenen. Men kan immers geen lid worden van een
stichting.
Bundeling van vragen 108 en 134
108
Met welke betrokken partijen werkt u het voorstel over het ontwikkelen en
maken van programma’s met buitenproducenten verder uit?
134
Op welke manieren onderzoekt u mogelijkheden om makers meer
inspraak te geven?
Dit onderzoeken we in samenspraak met de publieke omroep (NPO en
CvO) en belangrijke producentenverenigingen (o.a. NCP en FPN).
Bundeling van vragen 110, 111, 116 en 117
110
Kunt u toelichten hoe u tot de nieuwe budgetverdeling bent gekomen van
aspirant-omroepen (0,5), stand-aloneomroepen (1) en samenwerkingsomroepen (1,5)? Waarop is deze gebaseerd? Wat is de huidige verdeelsleutel?
111
Geldt de nieuwe verdeelsleutel ook voor de totaalbudgetten, of slechts
over de garantiebudgetten? Hoe zit het precies met garantiebudget? Blijft
dat 50%?
116
Welk voorstel doet u voor de totale hoogte van de garantiebudgetten?
117
Kunt u de voorgestelde nieuwe verhouding van de verdeling 0,5-1-1,5 in
euro’s weergeven? Hoe zou zij luiden als zij 0,5-1-2 zou zijn?
Deze nieuwe verdeling van het garantiebudget is in de visie van het
kabinet een goede weerspiegeling van de onderlinge verhoudingen. Bij
elke wijziging van een verdeelsleutel zullen er partijen bevoordeeld en
benadeeld worden. De huidige verdeelsleutel van het garantiebudget is
een verhouding van 1 staat tot 2 voor respectievelijk standalone en
samenwerkingsomroepen. Nieuwe aspiranten ontvangen 15% van het
budget van een standalone-omroep; dit blijft ongewijzigd.
Om in het bestel te kunnen blijven, wordt de ledeneis voor de huidige
aspiranten WNL, PowNed en HUMAN verlaagd naar 50.000. Bij dat
gegeven ben ik van mening dat de nieuwe budgetverhouding een betere
weerspiegeling is van de verhoudingen tussen de verschillende
omroepen. Bovendien zou de verdeling 0,5-1-2, zoals door het CvO
voorgesteld, tot verschillen leiden binnen de groep van samenwerkingsomroepen. Immers, als bijvoorbeeld WNL zou aansluiten bij MAX en met
MAX een samenwerkingsomroep zou vormen, dan ontvangt deze
samenwerkingsomroep in het voorstel van het CvO in totaal 1,5 (namelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

26

0,5 van WNL + 1 van Max), terwijl een andere samenwerkingsomroep,
bijvoorbeeld KRONCRV, 2 krijgt (namelijk 1 van KRO en 1 van NCRV). Deze
ongelijkheid is er in de nieuwe verdeling van 0,5-1-1,5 niet.
De nieuwe verdeelsleutel heeft betrekking op de verdeling van het
garantiebudget. De berekeningswijze van de garantiebudgetten wijzigt
niet. Het garantiebudget bestaat uit 50% van het totaalbudget van de
erkende omroepen en 70% van het budget van de taakomroepen (NOS en
NTR). Een mogelijke uitwerking van de nieuwe verdeling zoals voorgesteld door het kabinet en de verdeling zoals voorgesteld door het CvO is
in de navolgende tabel getoond middels een rekenvoorbeeld. Dit
rekenvoorbeeld zet de huidige verdeling van de garantiebudgetten (in
miljoenen euro op basis van de budgetten voor het jaar 2019) af tegen de
twee voorgenoemde verdeelsleutels.
Type omroeporganisatie

Naam

Verdeelsleutel
(huidige aspirant; standalone-omroep; samenwerkingsomroep)
0,15: 1: 2
(huidig)

0,5: 1: 2 (CvO)

0,5: 1: 1,5 (nieuw)

Samenwerkingsomroep

AVROTROS
BNNVARA
KRONCRV

41,7
41,7
41,7

37,5
37,5
37,5

32,8
32,8
32,8

Standaloneomroep

EO
MAX
VPRO

20,8
20,8
20,8

18,8
18,8
18,8

21,9
21,9
21,9

Aspirant omroep

PowNed
WNL
Human

3,1
3,1
3,1

9,4
9,4
9,4

10,9
10,9
10,9

196,9

196,9

196,9

Totaal garantiebudget1
1

Exclusief fusiebonus die alleen in de periode van 2016 tot en met 2020 geldt.

Bij de bovenstaande tabel dienen enkele kanttekeningen te worden
geplaatst. Ten eerste: de huidige aspiranten zullen aansluiting moeten
vinden bij een van de zes omroeporganisaties met een erkenning indien
zij aan de ledeneis voldoen en hun toegevoegde waarde hebben bewezen.
Volgens de nieuwe systematiek zal het budget van een huidige aspirant
worden opgeteld bij het budget van een samenwerkingsomroep
(0,5+1,5=2) of een standalone-omroep (0,5+1=1,5). Het totale budget zal
worden toegekend aan de erkenninghouder. Ten tweede: in alle getoonde
verdeelsleutels blijven eventuele nieuwe aspiranten 15% van het budget
van een standalone-omroep ontvangen.
Bundeling van vragen 112 en 115
112
Welke ledeneis wordt een nieuwe omroeporganisatie opgelegd om als
aspirant tot het bestel te worden toegelaten nu de ledeneis is verlaagd?
115
Als u vindt dat ledeneisen voor omroepen niet een onmogelijke opgave
moeten zijn en geen van de huidige omroepen in de buurt van 150.000
leden zit, wat is dan de reden dat deze grens wordt verlaagd?
Nieuwe omroepverenigingen kunnen in aanmerking komen voor een
voorlopige erkenning als zij ten minste 50.000 leden hebben; dat is de
huidige werkwijze en die blijft gehandhaafd. Het wetsvoorstel zal regelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

27

dat aspirant-omroepen ook om na de aspirant-periode toe te treden tot
het bestel tenminste 50.000 leden moeten hebben.
De reden dat de ledeneis voor huidige erkende omroepen verlaagd wordt,
is dat ook zij te maken hebben met dalende ledenaantallen. Er komen
aanvullende criteria voor omroepen, waarmee zij hun maatschappelijke
worteling moeten aantonen.
Bundeling van vragen 113 en 118
113
Wat is de gedachte van het toevoegen van het radiobudget aan de
grondslag waarover het percentage externe producties moet worden
berekend?
118
Wat betekent de ophoging van het percentage buitenproducten thans in
euro’s? Wat betekent het schrappen van sport en spel in euro’s?
De grondslag waarover het budget voor externe producties wordt
berekend betreft het totale programmabudget, minus een aantal posten.
Deze posten betreffen de budgetten voor het media-aanbod dat bestaat
uit nieuws, dat betrekking heeft op sport, dat het karakter heeft van een
spel, dat bestaat uit reclame en teletekst, dat van kerkelijke of geestelijke
aard is en het media-aanbod dat van politieke partijen en de overheid is.
De budgetten voor radio en online zijn nu al onderdeel van het
programmabudget.
Uitgaande van de voorlopige cijfers van de NPO uit 2018 is het programmabudget waarover het aandeel buitenproducties berekend wordt
€ 425,705 mln. 16,5% hiervan betreft een budget ter hoogte van € 70,241
mln. De ophoging van het percentage naar 25% betekent een budget ter
hoogte van € 106,426 mln. voor buitenproducties. Als de budgetten van
sport en spel meegenomen worden in de grondslag betreft het totale
programmabudget uitgaande van de voorlopige cijfers van 2018
€ 536,123 mln. en zal een verhoging van het percentage naar 25% een
totaal budget voor buitenproducties betekenen ter hoogte van € 134,031
mln. Uit de voorlopige cijfers van 2018 blijkt dat de omroepen in totaal
€ 150,410 mln. besteed hebben aan buitenproducties.
Bundeling van vragen 119, 123, 124 en 126–129
119
Hoe hoog wordt het percentage voor drama en film?
123
Op welke wijze wordt gefaciliteerd dat externe producten via een
gezamenlijke coöperatie toegang tot de NPO krijgen?
124
Is het wenselijk om als overheid nog meer te gaan te sturen op percentages voor specifieke genres?
126
Waarom wordt er gepleit voor één specifiek genre als het gaat om een
hoger percentage voor producties bij buitenproducenten bij de genres
drama en film?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

28

127
Wat wilt u precies anders dan in de huidige wetgeving al mogelijk is als u
schrijft dat u voor specifieke genres zoals drama en film «de buitenproducenten bovendien, bijvoorbeeld via een gezamenlijke coöperatie of via de
NTR, direct toegang tot de NPO wil geven»?
128
Wat wordt bedoeld met een coöperatie?
129
Vindt u het nog steeds onwenselijk om het coördinerend orgaan dat het
schema bepaalt en de budgetten verdeelt, ook zelf een uitzendlicentie te
geven?
Naast het wetgevingstraject wordt een traject gestart met betrokken
partijen, zoals NPO, Filmfonds en CoBO21, waarin we onderzoeken hoe
een divers en kwalitatief hoogstaand aanbod van dramaseries, films en
documentaires van eigen bodem mogelijk gemaakt kan worden. We
onderzoeken daarbij welk model daarvoor het beste geschikt is, hoe hoog
het percentage onafhankelijke producties voor drama en film moet
worden en hoe de positie van onafhankelijke producenten ten opzichte
van de publieke omroep vormgegeven moet worden. Het is geenszins de
bedoeling om de NPO een uitzendlicentie te verlenen.
121
Per wanneer geldt het verhoogde percentage buitenproducenten in het
totale programmabudget?
Vanaf de nieuwe concessieperiode.
122
Op welke wijze zal gemonitord worden dat het minimumaandeel externe
producties in het totale programmabudget van 16,5 naar 25% verhoogd
wordt?
Deze taak is belegd bij het Commissariaat voor de Media.
130
Hoe wordt de prioriteit tussen online, lineair of on demand bepaald? Is dat
op basis van kijkcijfers of gelden andere criteria?
Hoewel de lineaire (hoofd)kanalen nog steeds het meeste bereik hebben,
worden non-lineair en on demand aanbod snel belangrijker. De publieke
omroep moet dus op alle platforms aanwezig zijn om alle doelgroepen te
bereiken met aanbod dat aansluit bij hun interesses en mediagebruik. De
NPO zet meer en meer in op integraal programmeren, waarbij content het
uitgangspunt is en distributie volgend. Welke distributiewijze gekozen
wordt, hangt onder meer af van bereiksdoelstellingen en beoogde impact
en de mate waarin publieksbetrokkenheid, discussie en interactie wordt
nagestreefd. Op dit moment vormen de lineaire hoofdkanalen de
ruggengraat en etalage voor alle aanbod, bieden lineaire themakanalen
verdieping en verbreding, geven onlineplatforms mogelijkheden tot
interactie en het bereiken van met name jongeren met gerichte content en
vormen NPO Start en NPO Start Plus het sluitstuk als on demand
terugkijkdiensten.

21

CoBO: Stichting coproductiefonds Binnenlandse Omroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

29

Bundeling van vragen 131, 137 en 139
131
Wat betekent «nieuwe vorm van programmeren»? Kan dit betekenen dat
NPO 1 of NPO 2 op tijdstippen leeg komt te staan omdat op dat moment
onlineprogrammering of programmering voor on demand meer draagvlak
lijkt te hebben?
137
Wat komt er voor het geld-op-schemafinancieren in de plaats, nu dit wordt
vervangen?
139
Wat wordt bedoeld met «slimmer programmeren» en op welke wijze
wordt dit gerealiseerd?
Dit kabinet wil dat de publieke omroep beter meebeweegt met het
mediagebruik van zijn kijkers. Dat vergt flexibiliteit in programmafinanciering en distributie, een andere, slimmere manier van programmeren en
investeringen in goede distributie-infrastructuur. De huidige manier van
programmafinanciering op basis van geld-op-schema past daar volgens
dit kabinet minder goed bij. Het is echter aan de NPO en de omroepen om
hier invulling aan te geven. De NPO houdt de wettelijke taak om de
coördinatie en ordening op en tussen de aanbodkanalen van het
media-aanbod van de landelijke publieke mediadienst te verzorgen. Het is
dan ook aan de NPO om te zorgen voor de vulling van de schema’s van
bijvoorbeeld NPO1 of NPO2.
Dit kabinet wil de randvoorwaarden creëren waardoor de NPO en
omroepen meer flexibiliteit in programmafinanciering krijgen. Die
flexibiliteit kan er bijvoorbeeld komen door de verplichting om drie
lineaire televisienetten te verzorgen aan te passen.
Bundeling van vragen 133, 142 en 224
133
In hoeverre is uw opvatting dat de publieke omroep jongeren moet
bereiken op platforms van derden zoals Facebook Watch en Instagram TV
in strijd met het streven om jongeren te beschermen tegen gepersonaliseerde advertentietechnieken? Bent u ermee bekend dat op internationale
«video sharing platforms» zoals YouTube royaal gebruik wordt gemaakt
van persoonsgegevens en gepersonaliseerde advertentietechnieken?
142
Als u vindt dat de publieke omroep jongeren moet bereiken op platforms
van derden zoals YouTube (waar op grote schaal reclame wordt gepersonaliseerd op basis van consumentendata), staat dat dan niet haaks op uw
streven om jongeren te beschermen tegen gepersonaliseerde
advertentietechnieken?
224
Betekent het reclamevrij maken van online ook dat Ster op YouTube geen
NPO-content meer mag exploiteren? Zo ja, welke inkomstenderving heeft
dit tot gevolg?
Rondom media-aanbod van de landelijke publieke omroepen mag alleen
reclame worden verzorgd door de Ster. Als een publieke omroep zijn
media-aanbod aanbiedt op YouTube, heeft de omroep als uploader de
mogelijkheid in te stellen dat rond deze video’s geen reclame te zien is. Zo
wordt voorkomen dat een commercieel platform profiteert van reclame
rond publiek media-aanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

30

138
Welke regelgeving werkt momenteel belemmerend voor omroepen om
meer gebruik te kunnen maken van onlineprogrammering? Op welke
wijze bent u bereid deze ruimte voor online te vergroten? Welk tijdpad
heeft u hierbij voor ogen?
Op 3 mei 2019 is de beleidsregel aanbodkanaal gepubliceerd in de
Staatscourant.22 Deze beleidsregel beoogt meer duidelijkheid te geven
over de vraag wanneer de uitgebreide instemmingsprocedure van
aanbodkanalen van toepassing is. Dat is nodig omdat vooral bij het
aanbieden van media-aanbod op online platforms niet altijd duidelijk is
voor omroepen of er sprake is van een aanbodkanaal waarvoor
instemming is vereist. Deze beleidsregel is recent in werking getreden. Ik
ben met de NPO en omroepen in gesprek om te kijken of deze beleidsregel de ervaren belemmeringen heeft weggenomen.
140
Hoe wilt u de verruiming van de onlineruimte voor omroepen daadwerkelijk realiseren, nu u schrijft dat omroepen meer ruimte moeten krijgen
om de herkenbaarheid van de eigen naam en programma’s te vergroten,
terwijl omroepen momenteel voor de onlinedistributie van omroepprogramma’s volledig afhankelijk zijn van de NPO en hier zelf beperkt invloed
op hebben?
Voor de herkenbaarheid online is het van belang dat omroepen tevens de
mogelijkheid krijgen om eigen merken van bijvoorbeeld omroep of
programmatitels ook online te blijven gebruiken. Via reeds goedgekeurde
aanbodkanalen, zoals omroepportals, hebben omroepen ook mogelijkheden voor online distributie indien dit binnen de bestaande regelgeving
past.
Bundeling van vragen 143, 145, 146, 148, 149 en 187
143
Zijn er binnen de Europese Unie voorbeelden van landen waar de
kabelvergoeding door de wet wordt bepaald? Zo ja, hoe ziet dat eruit? Is
het afdwingen van zo’n vergoeding in overeenstemming met nationale en
Europese regelgeving? Spelen hier nog nationale en Europese mededingingsregels een rol?
145
Wat is de verwachte opbrengst van de externe regulering distributievergoeding? Kunt u hierbij ook aangeven wat de effecten van de verschillende reclamescenario’s zijn, en van de invulling van NPO 3?
146
Geldt de regulering distributievergoeding ook voor de commerciële
omroepen?
148
Kunt u toelichten waarop de verwachting is gebaseerd dat de vergoeding
voor de NPO in hoogte zal toenemen, rekening houdend met de gewijzigde distributiemarkt en de komst van bijvoorbeeld 5G, waardoor de
positie van in ieder geval de huidige kabelaars zal veranderen?
149
Bent u bereid de mogelijke daling van inkomsten te compenseren als de
externe waardebepaling leidt tot een lagere vergoeding?

22

Stcrt. 2019, nr. 24288.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

31

187
Deelt u de verwachting dat het reguleren en verhogen van de distributievergoeding – wat u wilt gaan onderzoeken – hoogstwaarschijnlijk tot
gevolg zal hebben dat distribiteurs als KPN en Ziggo de abonnementstarieven van hun klanten zullen verhogen, en dat die hogere kosten voor
distributeurs aan de consument zullen worden doorgerekend?
Het kabinet zal een onderzoek instellen naar de mogelijkheid om de
totstandkoming van de distributievergoeding van de publieke omroep te
reguleren. Binnen dit onderzoek zullen verschillende aspecten van de
uitvoerbaarheid worden meegenomen. Daarbij zal ook worden gekeken
naar de financiële impact (ook voor de consument), het nationale en
Europese regelgevend kader en de mate van marktverstoring.
De financiële impact van het op termijn omvormen van het derde net tot
een kanaal waarvan het zenderprofiel overwegend gericht is op aanbod
met een regionaal karakter kan pas worden doorgerekend als de concrete
uitwerking van het groeipad rond is.
144
Kunt u een overzicht geven van alle bestaande themakanalen, inclusief
kosten en bereik?
De hiernavolgende tabel geeft inzicht in de gerealiseerde kosten en bereik
van de themakanalen van de NPO:
Themakanaal

NPO Nieuws
NPO Politiek
NPO1 extra
NPO2 extra
NPO3 extra
NPO Zapp X-tra
Totaal

Gerealiseerde kosten in 2018
(x 1.000 EUR)

Bereik per week in 2018 (in %)

500
817
443
2.506
1.479
431
6.175

1,7
1,2
1,6
3,9
1,5
2,8
10,9

Bron: NPO

147
Hoe gaat u de tegenstrijdigheid tegen dat regels van de NPO de
mogelijkheid beperken voor omroepen om jongeren te bereiken, onder
andere omdat het beleid van de NPO erop gericht is de bekendheid van
het NPO-merk te vergroten, en de mogelijkheid van omroepen om content
onder hun eigen merk/titel/presentator uit te serveren wordt beperkt,
terwijl jongeren zich hier veel meer aan binden dan aan het NPO-merk?
Het is belangrijk dat de landelijke publieke omroep in het overvolle
informatielandschap herkenbaar is als eenheid met één sterk merk.
Anders zou het publieke programma-aanbod versnipperd raken en
onherkenbaar ondersneeuwen in de enorme hoeveelheid media-aanbod
van een groot aantal partijen dat zich mede op het Nederlandse publiek
richt. Het is daarom noodzakelijk dat de NPO vanuit haar wettelijke taken
daar coördinerend in is. Dat hoeft er niet aan in de weg te staan dat ook
omroepen mogelijkheden moeten hebben om zich herkenbaar te
profileren en publiek aan zich te binden. De NPO zal daar in haar
coördinatiebeleid in overleg met de omroepen ruimte voor moeten
bieden. De evaluatiecommissie landelijke publieke omroep stelt dat de
omroepen met hun binding en interactie met de achterban en maatschappelijke organisaties op een unieke manier bijdragen aan de legitimatie van
de publieke omroep. Zij merkt daarbij echter ook op dat deze activiteiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

32

moeten worden ingezet om de doelstellingen van de NPO als geheel te
realiseren en niet in de eerste plaats om de individuele positie van de
omroeporganisatie te versterken. Daar ben ik het mee eens.
150
Hoe kijkt u in dat kader naar de uitwerking van de amusementstoets,
waarvan het resultaat nu is dat amusementsprogramma’s die met name
ouderen bereiken, moeten worden gestopt terwijl deze wel voldoen aan
alle andere normen van een publiek programma?
Naar aanleiding van de recente wijziging van de wettelijke taakopdracht
van de landelijke publieke omroep rond amusement23, heeft de NPO de
beleidslijn amusement24 opgesteld. In deze beleidslijn is vastgelegd op
welke wijze de NPO media-aanbod in het domein amusement classificeert, achteraf toetst en zich daarover verantwoordt. Amusement kan
worden ingezet om een informatief, cultureel of educatief doel te
bereiken, of om een breed en divers publiek te trekken en te binden zodat
deze doelen onder de aandacht worden gebracht. Alle als amusement
geclassificeerde televisieprogramma’s die de selectiviteitsnorm uit deze
beleidslijn twee opeenvolgende televisieprogrammeerseizoenen niet
hebben gehaald, worden niet gecontinueerd, tenzij hiervoor in
redelijkheid zwaarwegende omstandigheden kunnen worden aangevoerd,
zoals zeer succesvolle counterprogrammering door andere aanbieders.
Naast dit toetsingskader kunnen er ook andere redenen zijn waarom er
gestopt wordt met een programma. De publieke omroep gaat nadrukkelijk
zelf over deze programmatische beslissingen. Het is aan de publieke
omroep om deze zorgvuldig en weloverwegen te nemen en ervoor te
zorgen dat met zijn programma’s een breed publiek bereikt wordt.
151
Wat stelt u zich voor als u schrijft dat er mogelijkheden voor omroepen
moeten zijn om rechtstreeks te interacteren met het publiek en om ervoor
te kiezen om naast het merk «NPO» ook het eigen merk of dat van
programmatitels te gebruiken?
De herkenbaarheid van een merk speelt bij het bereiken van het publiek
een rol. Publiek zoekt herkenbaarheid vaak in de naam van de omroep en
programmatitels. Omroepen moeten de merknamen van de omroep en
programmatitels ook online kunnen blijven gebruiken om de interactie
met het publiek aan te gaan en niet alleen gedwongen worden het merk
«NPO» te gebruiken.
Bundeling van vragen 152–154, 156, 157, 158, 160, 161 en 208
152
Worden er ook meer mogelijkheden geboden voor niet-Nederlandse
mediapartijen om in samenwerking met de Nederlandse publieke omroep
Nederlandse content gezamenlijk aan te bieden, of is het de inzet om
alleen de samenwerking tussen Nederlandse mediapartijen te versterken?
153
Hoe verhoudt het plan van meer samenwerking tussen Nederlandse
mediabedrijven om gezamenlijk meer Nederlandse content aan te bieden
zich tot het huidige experiment waarbij publieke omroepen voor beperkte
tijd een licentie kunnen verlenen voor een beperkt aantal titels aan
Nederlandse video-ondemanddiensten? Wat is de stand van zaken rond
23
24

Stb. 2016, nr. 114.
https://over.npo.nl/download/nl/40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

33

dit experiment? Bent u van plan dit experiment bij een positieve evaluatie
voort te zetten? Kunt u een inschatting geven van de verwachte inkomsten
voor de publieke omroep als dit experiment wordt voortgezet?
154
Wat is de stand van zaken rond het overleg tussen publieke en private
mediabedrijven over het vergemakkelijken en stimuleren van deze
publiek-private samenwerkingen en de toekomst van het Nederlandse
medialandschap?
156
Hoe ziet u de vernieuwde publiek-private samenwerking voor zich? Wat
bent u van plan als de partijen er niet uitkomen?
157
Wat is de stand van zaken van de publiek-private gesprekken? Hoe vaak
zijn er bijeenkomsten geweest? Wanneer kan de Kamer een mediaakkoord tegemoetzien?
158
Welke deadline geeft u aan de partijen om tot een gedragen initiatief tot
NLZiet te komen?
160
Kunt u verduidelijken op welk moment «het kabinet zelf een knoop [zal]
doorhakken» betreffende NLZiet?
161
Aan welke randvoorwaarden dienen de afspraken voortkomend uit de
mediatafels te voldoen?
208
Hoe ziet u het voor zich dat er nadere afspraken gemaakt moeten worden
om publiek-private samenwerking te vergemakkelijken en te stimuleren,
terwijl u dreigt dat het kabinet zelf een knoop zal doorhakken als
betrokken partijen daar niet uitkomen? Welke maatregelen verwacht u
hierbij te moeten nemen?
Gelijktijdig met deze beantwoording ontving u mijn brief over de stand
van zaken van mijn gesprekken met publieke en private partijen uit de
mediasector. Er zijn sinds de laatste keer dat ik uw Kamer hierover
informeerde (Mediabegroting 2019, Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 91) vijf
bijeenkomsten geweest, naast een aantal bijeenkomsten van
werkgroepen. Dit heeft geresulteerd in de bij de brief gevoegde samenwerkingsagenda, inclusief beschrijving van de uitgangspunten en
randvoorwaarden.
De samenwerkingsagenda is een begin van een doorlopend gesprek met
partijen die een bijdrage willen leveren aan een duurzaam medialandschap in Nederland. De gedeelde ambitie is dat de Nederlandse mediagebruiker toegang moet houden tot voor hem relevante content. Iedere
partij, binnen en buiten Nederland, die daaraan een actieve bijdrage wil
leveren is welkom om aan te sluiten en mee te werken.
Terugkijkdienst NLZiet is een voorbeeld van een samenwerkingsinitiatief
in de mediasector, maar kent al een langere geschiedenis. Ik ga daar geen
deadline aan stellen; het is een privaat initiatief. Hetzelfde geldt voor het
licentiëren van content aan vod-diensten. Maar ik zie erop toe dat de NPO
zich constructief opstelt ten opzichte van deze en andere publiek-private
samenwerkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

34

155
Kunt u een inschatting geven van de verwachte inkomsten voor de NPO
als er meer samenwerking tussen publieke en private mediapartijen
mogelijk wordt gemaakt?
Publiek-private samenwerkingen ontstaan altijd vanuit een initiatief van
een publieke omroep of een private partij. Wat die samenwerking behelst,
of en hoe er geld mee wordt verdiend, en hoeveel de eventuele inkomsten
zouden bedragen is vooraf niet in te schatten.
159
Op welke termijn wordt NPO Start Plus aangeboden voor een kostendekkend tarief?
De NPO verwacht volgend jaar kostendekkend te kunnen opereren.
Bundeling van vragen 162, 163 en 177
162
Op welke termijn verwacht u de wet te wijzigen waarmee de wettelijke
taak voor onderzoeksjournalistiek nadrukkelijker vermeld wordt?
163
Leiden de voornemens om in de wet nadrukkelijker te verhelderen dat de
publieke omroep een specifieke taak heeft om (onderzoeks-)journalistieke
producties en programmering te verzorgen ertoe dat hiervoor tevens
budgetafspraken worden gemaakt met de NPO, bijvoorbeeld in de
prestatieovereenkomst?
177
Bent u voornemens om in de wet vast te leggen dat onderzoeksjournalistiek een taak voor de NTR is?
De wettelijke taak voor (onderzoeks-)journalistiek zal onderdeel zijn van
het wetsvoorstel dat de uitwerking van de maatregelen uit mijn visiebrief
bevat. Het streven is om deze wijziging van de Mediawet af te ronden
voor 1 januari 2021. Het betreft geen nieuwe taak maar een verduidelijking
van de publieke taakopdracht van de gehele publieke omroep. Specifiek
zal daarnaast journalistiek aan de taken van de NOS worden toegevoegd.
Dat betekent niet dat andere omroepen, zoals de NTR, geen (onderzoeks)journalistieke programma’s mogen maken – zij doen dat nu immers ook
al.
Bundeling van vragen 165 en 166
165
Welke onderzoeken liggen ten grondslag aan uw besluit om kinderen te
behoeden voor het zien van reclame?
166
Kunt u aantonen dat minder reclame een positief effect heeft op kinderen?
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van reclame
en media op (jonge) kinderen.25 Onder onderzoekers is brede consensus
dat jonge kinderen gevoelig zijn voor beïnvloeding door reclamebeelden.
Daarom worden er al jaren restricties gesteld aan de hoeveelheid reclame
waaraan kinderen worden blootgesteld. Dit kabinet wil daarin een stap
25

Zie o.a. de brede literatuurstudie van hoogleraar Patti Valkenburg. Patti Valkenburg, Beeldschermkinderen, Theorieën over kind en media, 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

35

verder gaan en ouders en hun kinderen vóór 20.00 uur een veilige plaats
bieden op de publieke zenders. Dat is in deze tijd van overprikkeling en
blootstelling aan veel reclame (ook op online kanalen) van groot belang.
167
Hoeveel minuten kijken kinderen van 1 tot 12 jaar gemiddeld per dag naar
de tv-zenders van de NPO? Welk percentage kinderen daarvan kijkt naar
Zapp/Zappelin-programma’s?
De ondergrens voor de rapportage is 6 jaar. In 2018 keek deze groep
gemiddeld 9 minuten per dag naar Zapp en in totaal gemiddeld 17
minuten per dag naar NPO TV via een televisiescherm.
In tabel hieronder staat een uitsplitsing per «kwartaal» en het gemiddelde
weekbereik.

168
Hoeveel minuten kijken kinderen van 1 tot 12 jaar gemiddeld per dag naar
content op websites van de NPO?
Dit wordt niet gemeten.
169
Op welke andere manieren worden kinderen dagelijks met reclame
geconfronteerd?
Kinderen komen op velerlei manieren in aanraking met reclame: op straat,
in winkels, via kranten en tijdschriften, via commercieel media-aanbod op
commerciële zenders en online diensten en via websites en social media.
170
Welk percentage van de totale mediaconsumptie van kinderen bestaat uit
lineair tv-kijken?
Er is geen uitgebreid en omvattend onderzoek naar de mediaconsumptie
van kinderen, zoals dit er bijvoorbeeld wel is voor volwassenen
(Media:Tijd26).
171
Welk percentage van het totaal dat een kind van 1 tot 12 jaar jaarlijks aan
tv-commercials kijkt op tv, kijkt een kind naar commercials rondom NPO
Zapp/Zappelin?
Circa 8% van de kijktijd naar reclameblokken op televisie bij 6–12 jarigen
in 2018 was kijktijd afkomstig van reclameblokken in Zapp-zendtijd.
172
Hoeveel minuten kijkt een kind van 1 tot 12 jaar gemiddeld naar NPO 1 of
NPO 2 voor 20.00 uur?
Wat betreft de splitsing van kijktijd op televisie vóór en na 20.00 uur, staat
hieronder het beeld voor NPO1 en NPO2:
26

https://www.mediatijd.nl/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

36

Gem. kijktijd per dag wk 1 t/ 52 2018 – 6–12 jaar
Tijdvak
Vóór 20.00 uur
Vanaf 20.00 uur

NPO 1

NPO 2

NPO 1 + 2

NPO 3

NPO totaal

2
3

0
1

3
4

10
1

13
5

173
Wat is het unieke bereik onder kinderen van 1 tot 12 jaar van
Zapp/Zappelin online, en wat is het unieke bereik onder kinderen van 1 tot
12 jaar op YouTube?
Het is mogelijk op basis van het Nederlands Online Bereik Onderzoek
(NOBO) bereiksresultaten te geven voor de leeftijdsgroep 6–12 jaar.
Daarbij zij echter het volgende opgemerkt. Kinderen maken ook gebruik
van apparaten van hun ouders of gedeelde apparaten en melden zich
waarschijnlijk niet bij elke sessie keurig aan. Een deel van het online
gedrag van kinderen van 6–12 jaar wordt vermoedelijk daardoor toegeschreven aan een andere (veelal oudere) persoon c.q. de hoofdgebruiker
van het apparaat. In onderstaand overzicht gaat het over het totaalbereik
van kinderen van 6–12 jaar op YouTube, en dus niet uitsluitend over het
bereik van Zapp-aanbod op dat platform.
6–12 jaar
Gemiddeld weekbereik% 2018
Titels
NPO totaal
NPO
Zapp(elinn)
Youtube

wk 1 t/m 13

wk 14 t/m 26

wk 27 t/m 39

wk 40 t/m 52

wk 1 t/m 52

12,0

9,2

8,0

9,9

9,8

7,5
37,0

6,0
37,5

4,4
37,8

7,0
39,2

6,2
37,9

Bundeling van vragen 174 en 175
174
Bent u bekend met de onder Nederlandse kinderen populaire Chinese
kinderapp TikTok, waarin volgens het FD-artike «TikTok draait niet om je
vrienden maar om jou» eind 2019 advertenties zullen worden geplaatst? Is
het uw streven om kinderen te behoeden voor commerciële invloeden wel
realistisch, als men bedenkt dat populaire kinderapps zoals YouTube,
Snapchat, TikTok et cetera vol met (gepersonaliseerde) reclame staan?
175
Hoe beoordeelt u het verschil in negatief effect op kinderen bij duidelijk
gekenmerkte en aan strikte regels (zoals die van de Nederlandse Reclamecode, Mediawet, Kijkwijzer) gebonden reclame zoals deze bij de
publieke omroep te zien is, versus de minder gereguleerde internationale
platforms zoals YouTube en Facebook, waar kinderen veelvuldig worden
blootgesteld aan reclame?
Ik ben bekend met TikTok. Het zou niet realistisch zijn om te verwachten
dat minderjarigen in alle gevallen beschermd kunnen worden tegen
commerciële invloeden. Ik ben wel van mening dat de landelijke publieke
omroep een veilige plaats moet zijn door minderjarigen te beschermen
tegen commerciële prikkels (zie ook vragen 165 en 166). Reclame voor
minderjarigen verhoudt zich in mijn visie namelijk slecht met de publieke
waarden van de landelijke publieke omroep. De publieke omroep zou voor
zijn inkomsten hiervan niet afhankelijk moeten zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

37

Met het oog daarop vind ik een beoordeling van het verschil tussen
kinderreclame bij de landelijke publieke omroep en internationale
platforms niet relevant. Het gaat er namelijk om dat minderjarigen bij de
landelijke publieke omroep beschermd moeten worden tegen commerciële prikkels.
176
Bent u bekend met de uitgebreide commercie (speelgoed, boeken,
kleding, shows et cetera) die Studio100 bedrijft? Hoe verhoudt het
uitzenden van dit soort programma’s zich tot uw besluit om reclame
rondom kinderprogramma’s te verbieden?
Studio 100 is een Belgisch commercieel bedrijf dat vele commerciële
activiteiten ontplooit, waaronder het maken van televisieprogramma’s.
Studio 100 valt onder de jurisdictie van België en daarmee onder
Belgische wetgeving. Voor zover de door Studio 100 geproduceerde
televisieprogramma’s in Nederland worden uitgezonden door Nederlandse publieke of commerciële omroepen die onder de Nederlandse
jurisdictie vallen, gelden de Nederlandse regels van de Mediawet 2008
voor het uitzenden van reclame, zoals het verbod op sluikreclame en voor
de publieke omroep het verbod op aanhakende reclame. Voor zover
Nederlandse publieke omroepen merchandising zouden bedrijven die
gelieerd is aan deze programma’s of aan andere activiteiten van Studio
100, gelden hiervoor strenge regels, zoals het verbod op het dienstbaar
zijn aan commerciële derden en de regels rond nevenactiviteiten. Het
Commissariaat voor de Media ziet daar op toe.
179
Op welke wijze wordt in het kader van de bescherming van minderjarigen
gewerkt aan het voorkomen van ongewenste confrontatie met
internetporno?
In de Richtlijn audiovisuele mediadiensten die in november 2018 is
herzien, worden de regels met betrekking tot de bescherming van
minderjarigen ook van toepassing verklaard op audiovisuele mediadiensten die alleen op internet actief zijn.
180
Hoe hoog is de rijksmediabijdrage vanaf 2022 tot en met 2025?
De hoogte van de totale rijksmediabijdrage van de mediabegroting ten
behoeve van de bekostiging van de landelijke publieke omroep, de
regionale publieke omroep en andere instellingen is weergegeven in de
onderstaande tabel. In deze bedragen zijn zowel de Regeerakkoordmiddelen voor onderzoeksjournalistiek als de verhoging van de rijksmediabijdrage met € 40 mln. uit de visiebrief van 14 juli 2019 niet meegenomen. Ook zijn de volgende posten van de Rijksbegroting van OCW niet
meegenomen: Subsidies, Opdrachten en Bijdragen aan (inter-)nationale
organisaties.
Verwachte totale rijksmediabijdrage (in EUR mln.)

2022

2023

2024

2025

Totale rijksmediabijdrage Mediabegroting

859

872

885

898

De totale rijksmediabijdrage wordt conform artikel 2.144 van de Mediawet
2008 jaarlijks bijgesteld met de consumentenprijs- en huishoudensindex.
Hierbij is vooralsnog de aanname gehanteerd dat de consumentenprijsindex jaarlijks 1% zal bedragen. Verder is voor de huishoudensindex

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

38

uitgegaan van de raming van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De
vermelde bedragen in de tabel zijn dus indicatief.
Bundeling van vragen 181, 182, 183, 188 en 197
181
Hoeveel heeft Ster de laatste 20 jaar afgedragen aan de AMR?
182
Hoe is de laatste 20 jaar de besteding van de AMR geweest?
183
Hoe (onder andere wanneer en door wie) vindt besluitvorming plaats over
de besteding van de AMR?
188
Kunt u aangeven met hoeveel geld Ster de afgelopen 30 jaar de Algemene
mediareserve heeft gevuld en waaraan de Algemene mediareserve de
afgelopen 30 jaar is uitgegeven?
197
Is de volatiliteit van de Ster-inkomsten de oorzaak geweest dat de
Algemene mediareserve is teruggelopen, of is de Algemene mediareserve
voor andere zaken aangewend?
Ik kan op grond van de Mediawet gelden uit de Algemene Mediareserve
ter beschikking stellen aan de bestedingsdoelen zoals omschreven in de
Mediawet. Het gaat hierbij om financiële bijdragen in de reorganisatiekosten als gevolg van overheidsbesluiten, de financiering van de door het
Commissariaat aan te houden rekening-courantverhouding voor de
betalingen ter uitvoering van de Mediawet en de opvang van dalende
inkomsten van de Ster.
De jaarlijkse ontwikkeling van de Ster-inkomsten is van invloed op de
Algemene Mediareserve. Wanneer de Ster-inkomsten hoger uitvallen dan
benodigd voor de bekostiging van de mediabegroting, gaan de extra
middelen naar de Algemene Mediareserve. In jaren waarin de inkomsten
lager uitvallen, moet er een beroep gedaan worden op de middelen van
de Algemene Mediareserve. De beschikbare gegevens hierover gaan
terug tot en met 2007. Uitgaande van de periode 2007 tot en met 2018
heeft de Ster per saldo in totaal € 28 mln. bijgedragen aan de middelen in
de Algemene Mediareserve. Sinds 2016 is echter door de negatieve
ontwikkeling van de Ster-inkomsten jaarlijks een beroep gedaan op de
middelen in de Algemene Mediareserve. Het gaat hierbij om een
totaalbedrag van € 99 mln.
Bundeling van vragen 184, 194, 195, 196, 198, 206 en 218
184
Wat is de oorzaak van het gegeven, althans volgens de visiebrief, dat de
ontwikkeling van de Ster-inkomsten niet meer goed kunnen worden
ingeschat? In hoeverre was dit in de afgelopen decennia anders?
194
Wat is de oorzaak van de sterke afname van de Ster-inkomsten de
afgelopen jaren?
195
Welke periode wordt met «afgelopen jaren» bedoeld en kunt u «fors»
kwantificeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

39

196
Wat is de oorzaak van de slechte inschatting van de ontwikkeling van de
Ster-inkomsten?
198
Hoe volatiel was de ontwikkeling van de Ster-inkomsten in de afgelopen
30 jaar? Hoe verhoudt deze ontwikkeling zich tot de OCW-begroting met
betrekking tot de reclame-inkomsten?
206
In hoeverre is het legitiem om de volatiliteit van de Ster-inkomsten aan te
dragen als oorzaak van de bedreiging voor een stabiele financiering,
gezien het feit dat in de mediabegroting jaren is uitgegaan van 206
miljoen euro afdracht in even jaren en 199 miljoen euro afdracht in
oneven jaren, en dit terwijl dit niet in lijn lag met de realistische
afdrachten van Ster, hierdoor de Algemene mediareserve is teruggelopen
en er geen ruimte meer is voor tegenvallers?
218
Wat is, los van het gebruik, de inhoudelijke reden om niet vaker te
rapporteren over de ontwikkeling van de Ster-inkomsten? Is de volatiliteit
gedurende het jaar niet elk jaar hetzelfde?
Ramingen zijn per definitie onzeker en het verleden laat zich kenmerken
door mee- en tegenvallers, maar kijkend naar de periode vanaf 1997 – op
basis van beschikbare gegevens – heeft zich niet eerder de situatie
voorgedaan dat er drie opeenvolgende begrotingsjaren sprake was van
een tegenvaller. Na de tegenvaller in 2016 heeft mijn ministerie Ernst &
Young gevraagd om te onderzoeken of er sprake was van een incident of
een voorbode van een structurele neerwaartse trend van de inkomsten.
Met het oog daarop heeft Ernst & Young een meerjarenraming opgesteld
voor de jaren 2017 en verder. Voor deze studie is gebruik gemaakt van
verschillende bronnen, waaronder inbreng van de Ster. Naar aanleiding
van deze meerjarenraming is de raming in de rijksbegroting aangepast.
Ook de nieuwe raming bleek de afgelopen jaren te optimistisch en er zijn
in 2017 en 2018 nieuwe tegenvallers ontstaan. Hiervoor zijn volgens de
Ster verschillende oorzaken aan te wijzen, waaronder de ontwikkeling van
de reclamemarkt, de afgenomen populariteit van 3FM, het ontbreken van
Oranje op het wereldkampioenschap voetbal en het nieuwe prijsbeleid
van de Ster. In totaal zijn de Ster-inkomsten over de periode 2016 tot en
met 2018 voor een totaalbedrag van € 48 miljoen lager uitgevallen dan
geraamd in de mediabegroting.
Over de jaarlijkse ontwikkeling van de Ster-inkomsten wordt normaliter
gerapporteerd via de mediabegrotingsbrief. In deze brief wordt ook de
raming voor het eerstvolgende begrotingsjaar toegelicht en de impact
ervan op de mediabegroting. Vaker rapporteren over de ontwikkeling van
de Ster-inkomsten gedurende het lopende begrotingsjaar is niet zinvol,
omdat de ontwikkeling van de Ster-inkomsten lopende een begrotingsjaar
geen impact heeft op het budget voor de landelijke publieke omroep in
het betreffende jaar. Eventuele mee- of tegenvallers gedurende een
begrotingsjaar worden verrekend met de middelen in de Algemene
Mediareserve conform haar wettelijke functie.
Bundeling van vragen 189 en 191
189
Is het aanvullende budget uit de AMR van 4 miljoen euro (2022), 16
miljoen euro (2023) en 17 miljoen euro (2024, 2025) in de tabel een
gegeven waar de publieke omroep op kan rekenen? Of betreft dit slechts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

40

een inschatting en is er geen sprake van een gegarandeerd budget? Kunt
u in het huidige kabinet beslissen over deze middelen, of betreft dit
slechts een theoretische mogelijkheid en kan een volgend kabinet vrijelijk
over deze middelen beschikken? Is de inschatting correct dat het niet gaat
om structurele maar om tijdelijke middelen?
191
Wat wordt bedoeld met «Aanvullend budget vanuit de Algemene
mediareserve»?
Met «aanvullend budget vanuit de Algemene Mediareserve» worden
middelen bedoeld die vanuit de Algemene Mediareserve beschikbaar
kunnen worden gesteld. De vermelde bedragen zijn een inschatting en
kunnen niet worden gegarandeerd. Het gaat hierbij om tijdelijke middelen.
190
Hoe groot zijn de totale reserves van de Nederlandse Publieke Omroep?
De onderstaande tabel laat zien dat de totale reserve van de landelijke
publieke omroep ultimo 2018 een bedrag van € 236,3 mln. bedraagt:
Totale reserves landelijke publieke omroep (in EUR
mln.)

NPO Omroepen

Totaal

Totaal eigen vermogen 20181

50,4

236,3

185,9

1

Algemene reserve, herwaarderingsreserve materiële vaste activa, reserve koersverschillen
beleggingen, reserve voor media-aanbod, overgedragen reserve media-aanbod en overige
reserves.

Bron: NPO.

192
Hoe is het wettelijk minimumbudget voor 2021 van 623 miljoen euro tot
stand gekomen? Kunt u bevestigen dat dit bedrag gegarandeerd is? Geldt
datzelfde voor het genoemde bedrag van 781 miljoen euro?
Het wettelijke minimumbudget voor 2021 is berekend door rekening te
houden met de beschikbare rijksmediabijdrage, de verwachte uitgaven
vanuit de Algemene Mediareserve en de jaarlijkse bijstelling van het
minimumbudget gedurende de volgende erkenningsperiode met de
consumentenprijs- en huishoudensindex op grond van artikel 2.148a
Mediawet 2008. Dit bedrag wordt conform dit wetsartikel definitief
vastgesteld via de rijksbegroting voor 2021 en wordt ter instemming aan
uw Kamer voorgelegd.
Het bedrag van € 781 mln. in 2021 is gebaseerd op het wettelijke
minimumbudget van € 623 mln. en de verwachte Ster-inkomsten van
€ 158 mln. in dat jaar. De verwachte Ster-inkomsten zijn in dit verband
gebaseerd op de raming die de Ster het vorige najaar heeft opgesteld en
die ik als bijlage met de mediabegrotingsbrief inzake 2019 van
16 november 2018 met uw Kamer heb gedeeld.27 Dit bedrag kan niet
worden gegarandeerd omdat het een raming betreft.
203
Hoe verhoudt uw opvatting dat data van het publiek nooit gebruikt mag
worden om reclame te exploiteren, zich tot de cookies op NPO-websites?
Per wanneer stoppen deze?
27

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

41

De visie van het kabinet is dat data van het publiek nooit gebruikt mag
worden om reclame te exploiteren of voor doeleinden die niets met de
publieke taak te maken hebben.
204
Op welke wijze zal de nieuwe prestatieovereenkomst de nieuwe attitude
weerspiegelen ten opzichte van reclame, namelijk dat publieke waarden
de enige afweging zijn in plaats van kijkcijfers en een minder grote
afhankelijkheid van kijkcijfers?
De nieuwe prestatieovereenkomst zal mede gebaseerd worden op het
geldende wettelijke kader in de Mediawet 2008 en het concessiebeleidsplan van de NPO voor de komende concessieperiode. Kijkcijfers zijn
overigens nu al niet de enige afweging. Naast het kijkcijferbereik van een
programma wordt bijvoorbeeld ook gekeken naar de publieke waarde, de
kwaliteit en de publiekswaardering. Deze criteria komen nu ook al in de
prestatieovereenkomst terug.
207
Hoe werkt het in de praktijk uit als u tegelijkertijd in de diverse scenario’s
omtrent de uitwerking van een reclamevrije omroep ingaat op een
beperking van de onlinereclamemogelijkheden én schrijft dat er naar extra
samenwerking en inkomsten moet worden gezocht bij andere spelers?
Kan het zijn dat hierdoor onlinekanalen als Facebook en Youtube wel
reclame laten zien voor content van de publieke omroep, terwijl de NPO
dat niet kan en mag, en er hierdoor dus juist reclame-inkomsten naar
grote buitenlandse spelers verdwijnen?
De publieke omroep dient een veilige plaats te zijn waar de persoonlijke
gegevens van kijkers of gegevens over kijkgedrag in veilige handen zijn.
Als een publieke omroep zijn media-aanbod aanbiedt op YouTube, heeft
de omroep als uploader de mogelijkheid in te stellen dat rond deze video’s
geen reclame te zien is. Zo wordt voorkomen dat een commercieel
platform profiteert van reclame rond publiek media-aanbod.
214
Waarom heeft u ervoor gekozen radio – ter bescherming van kinderen –
niet tot 20.00 uur reclamevrij te maken?
Het kabinet wil op termijn toewerken naar een reclamevrije publieke
omroep. De financiële impact van dit langetermijnperspectief is groot.
Deze stap in één keer zetten, lijkt het kabinet onverstandig en onhaalbaar.
Als eerste stap is gekozen voor beperking van televisiereclame en de
beëindiging van online reclame. Op het groeipad naar een volledig
reclamevrije omroep zullen op termijn nieuwe keuzes moeten worden
gemaakt. De beperking van radioreclame is er daar een van.
216
Waarom heeft u gekozen voor scenario 2, zonder dit volledig te
compenseren?
Ik beschouw scenario 2 als een eerste betekenisvolle stap richting een
reclamevrije omroep. De derving van Ster-inkomsten die het gevolg is van
scenario 2 kan volgens mij ook deels worden gedragen door de landelijke
publieke omroep. Daarom is niet gekozen voor volledige compensatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

42

Bundeling van vragen 221, 247, 252 en 259
221
Hoeveel van de toegezegde extra 15 miljoen euro beschikbare rijksmediabijdrage voor regionale programmering zal worden aangewend voor de
pilot rondom streekomroepen?
247
Hoe verhouden de extra middelen voor samenwerking tussen regionale
en streekomroepen zich tot de reeds bestaande frictiekostenregeling van
de regionale omroep, die immers ook voor dit doel kan worden
aangewend? Wat is het verschil?
251
Hoe komen de middelen terecht bij de streekomroepen die deze het
hardst nodig hebben? Welke zijn dat? Waaraan kunnen zij de middelen
besteden?
252
Wordt met de extra middelen de pilot zoals voorgesteld door de NLPO
uitgevoerd? Zo nee, welke onderdelen van dat voorstel worden niet
uitgevoerd, en waarom niet?
259
Welk deel van de extra middelen van 15 miljoen euro wordt aangewend
voor de pilot rond streekomroepen, conform de motie van het lid Sneller
c.s.? Waarop is die verdeling gebaseerd? Wat is de status van deze pilot?
Waarom duurt het lang voordat de Kamer hierover geïnformeerd wordt?
Hoe zijn de streekomroepen c.q. NLPO betrokken bij de uitvoering van
deze motie? Wat heeft u nog van hen nodig om tot een goede verdeling te
komen?
In mijn visiebrief kondig ik aan dat het kabinet incidenteel € 15 mln. in
totaal voor de jaren 2019–2021 beschikbaar stelt voor verdere versterking
van samenwerking tussen regionale en lokale publieke omroepen. Een
deel van dit bedrag wordt aangewend voor de pilot rond streekomroepen,
conform de motie van het lid Sneller c.s.28
Momenteel zijn de Minister van BZK en ik in gesprek met de betrokken
partijen, waaronder de NLPO, over de uitwerking van de pilot. De insteek
van deze gesprekken is niet om noodlijdende omroepen overeind te
houden, maar om te leren hoe te komen tot een streekomroep die kan
bijdragen aan de professionalisering van het lokale omroepveld.
Gelijktijdig met deze beantwoording ontving u mijn brief met de laatste
stand van zaken hierover.
Dit extra incidentele bedrag van € 15 mln. staat los van de subsidieregeling die sinds 1 april jl. voor regionale publieke omroepen is geopend.29
Binnen die regeling is in 2019 € 5.5 mln. beschikbaar. Voor 2020 houd ik
rekening met een beschikbaar bedrag van € 7.9 min. Deze subsidieregeling heeft per 1 april 2019 de zogenoemde «frictiekostenregeling B»
vervangen.

28
29

Kamerstuk 32 827, nr. 151.
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/media-en-publieke-omroep/documenten/
formulieren/2019/04/08/subsidieregeling-innovatie-en-samenwerking-regionale-publiekemedia-instellingen/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

43

222
Zijn de extra 15 miljoen euro beschikbare rijksmediabijdrage voor
regionale programmering van structurele aard?
Vanaf 2020 zal de verlaagde bijdrage uit de mediabegroting met € 40 mln.
rijksmediabijdrage worden verhoogd. Hiervan zal € 15 mln. worden
aangewend voor (regionale) programmering. Het beeld is dat deze € 40
mln. wordt toegevoegd aan het wettelijk minimumbudget ten behoeve
landelijke omroep en dat er daarmee geen onderscheid in de middelen
wordt gemaakt.
223
Waarom wordt ervoor gekozen om reclame voor 20.00 uur en online af te
schaffen en de inkomstenderving van 60 miljoen euro te compenseren
met 40 miljoen euro rijksmediabijdrage, in plaats van jaarlijks, indien
nodig, de mediareserve te verhogen met 40 miljoen euro rijksbijdrage en
de reclame-inkomsten in stand te houden?
Het kabinet wil toe werken naar een reclamevrije publieke omroep. Als
eerste betekenisvolle stap kiest het kabinet voor beëindiging van
televisiereclame voor 20:00 uur, met uitzondering van reclame rondom
grote sportevenementen, en afschaffing van online reclame. Het kabinet
kiest hiervoor om de bescherming van minderjarige kijkers tegen
commerciële prikkels uit te breiden en omdat het van mening is dat de
exploitatie van persoonlijke gegevens ten behoeve van online reclame
zich slecht verhoudt met de publieke taak van de landelijke publieke
omroep.
225
Bent u van mening dat een versterkt adviesrecht voldoende is om de
bijdrage van omroepen aan de pluriformiteit te borgen? Wat verandert dit
aan de huidige situatie?
Het gaat erom dat geprogrammeerd wordt vanuit duidelijke strategische
en programmatische doelen. Zoals ook de evaluatiecommissie constateert, is het voor het programmeringsproces belangrijk dat iedereen zich
voldoende betrokken en gehoord voelt bij het bepalen van de strategie en
programmatische doelen. Op die basis kunnen dan goede afspraken
gemaakt worden over verwachtingen en inzet.
226
Heeft u overwogen het CvO een instemmingsrecht te verlenen op
belangrijke strategische documenten? Zo ja, waarom heeft u daar niet
voor gekozen?
Een instemmingsrecht is in de overwegingen betrokken. Ik heb daar niet
voor gekozen. In de eerste plaats omdat een instemmingsrecht de
besluitvorming zou kunnen lamleggen. Dat tast de slagvaardigheid aan. In
de tweede plaats zou een instemmingsrecht de besluitvormingsstructuur
te zeer doorkruisen omdat de omroepen voor een deel zouden gaan
meebesturen. Het is de wettelijke taak van de raad van bestuur om de
landelijke publieke omroep te besturen en hij is uit dien hoofde verantwoordelijk voor de vaststelling van besluiten.
227
Hoe ziet u de ideale samenwerking tussen de NPO en omroepen?
Dat valt niet vanuit Den Haag en in zijn algemeen aan te geven. In elk
geval is het uitgangspunt dat er goed samengewerkt wordt vanuit een
gezamenlijke basis, zoals ook de evaluatiecommissie aangeeft. Er dient

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

44

een gemeenschappelijke basis te zijn van waaruit alle delen met respect
voor en acceptatie van elkaars rollen en bevoegdheden samenwerken.
Men hoeft het niet altijd met elkaar over alles eens te zijn, maar meningsverschillen dienen nuttig aangewend te worden om nog beter te presteren
en horen niet koste wat kost vanwege het vermeende eigen gelijk te
worden uitgevochten.
228
Hoe definieert u uw nadrukkelijke wens om programmering uit te sluiten
van besparingen? Hoe wordt dit gegarandeerd? Hoe kan de Kamer dit
volgen?
Het kabinet heeft structureel € 40 mln. extra budget vrijgemaakt. De basis
daarvoor is het plan van aanpak dat de NPO conform de uitgesproken
wens van de Tweede Kamer in de motie Pechtold heeft geleverd. Met inzet
van de extra middelen en dat plan worden aanvankelijk voorgenomen
versoberingen in de programmering niet doorgezet. Verder zal de
publieke omroep zo veel mogelijk moeten inzetten op verlaging van
kosten door verlaging van de overhead, bijvoorbeeld door bundeling van
ondersteunende activiteiten van de NPO en de omroepen. De NPO zal
hierover rapporteren via de bestaande verantwoordingssystematiek.
229
Als de NPO verantwoordelijk is voor het reclamebeleid, hoe wordt het
voorgestelde scenario dan precies afgedwongen?
Dit wordt geregeld via de Mediawet en onderliggende regelgeving. Deze
vormen een kader waarbinnen de NPO verantwoordelijk is voor de nadere
invulling van het reclamebeleid.
230
Welke «nadere spelregels» moeten voorkomen dat obstructiemacht
binnen het CvO en tussen de NPO en het CvO kan plaatsvinden? Op welke
termijn en door wie worden deze spelregels vastgesteld?
Hierbij kan gedacht worden aan adviestermijnen en regels omtrent
besluitvorming en informatieverstrekking. Deze regels zullen in de wet of
eventueel in lagere regelgeving vastgelegd worden en tegelijk met het
versterkt adviesrecht in werking treden.
231
Als Ster onder de NPO valt en Ster presteert beter dan gedacht, wat
betekent dit dan voor de inkomsten? Gaat het overschot dan naar de
NPO? Hoe gaat dat in zijn werk? Wat als Ster beneden verwachting
presteert?
De precieze uitwerking van het verleggen van de afdracht van
Ster-inkomsten naar de NPO is onderwerp van nadere uitwerking.
232
Waarom stelt u voor het toezicht eenduidig te beleggen bij het Commissariaat, terwijl het de laatste periode onrustig is in de top van het Commissariaat? Op basis waarvan geeft u dit vertrouwen?
De situatie waarin het Commissariaat momenteel verkeert valt buiten de
scope van de visiebrief. Ik zal u hier separaat per brief over informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

45

233
Hoe kijkt u aan tegen het gevaar van inhoudelijke beïnvloeding door het
CvdM? Worden de verhoudingen tussen omroepen en de NPO beïnvloed
door de positie van de NPO als bestuursorgaan? Ziet u daar alternatieven
voor?
Het Commissariaat is als onafhankelijk toezichthouder belast met het
toezicht op de naleving van de Mediawet. De Mediawet kent geen
bepalingen die inhoudelijke beïnvloeding mogelijk maken. Ik zie dan ook
geen gevaar hiertoe.
De praktijk heeft laten zien dat de positie van de NPO als bestuursorgaan
soms kan leiden tot verschil in inzichten tussen de omroepen en de NPO
en daarmee de verhoudingen onder druk zet. In de visiebrief heeft het
kabinet daarom het voorstel gedaan om het toezicht eenduidig te
beleggen bij het CvdM. De wijze waarop dit zijn beslag krijgt is onderwerp
van uitwerking in een wetsvoorstel.
Bundeling van vragen 234 en 235
234
Is het u bekend dat van de totale jaarlijkse OCW-bijdrage van 8,3 miljoen
euro slechts 1,6 miljoen euro voor speelfilm is bestemd? Heeft u, omdat u
de filmactiviteiten van CoBO wilt overdragen aan het Filmfonds, zich
gerealiseerd dat de jaarlijkse bijdrage van OCW aan CoBO voornamelijk
bestemd is voor projecten als Telefilm, Teledoc en Teledoc Campus en
documentaires met impact? Is het u bekend dat deze projecten in nauwe
samenwerking met OCW tot stand zijn gekomen, juist om televisie en film
samen te laten optrekken in talentontwikkeling, zodat een optimale
aansluiting met de praktijk gemaakt wordt en talenten een opstap krijgen
naar series, speelfilms en documentaires bij publieke en/of commerciële
omroepen? Bent u zich ervan bewust dat door het overdragen van de
filmactiviteiten van CoBO aan het Filmfonds een belangrijke springplank
voor talent teniet wordt gedaan?
235
Is het uw intentie om met het overdragen van de filmactiviteiten naar het
Filmfonds de financiering voor producenten te vereenvoudigen? Zo ja, ziet
u dan wellicht ook andere oplossingen die er niet toe leiden dat er geld
wordt overgeheveld van de publieke omroep naar de commerciële
filmsector?
De OCW-bijdrage van € 8,3 miljoen wordt overgeheveld naar het
Filmfonds om de coproductiestatus van de publieke omroep niet langer
verplicht te stellen en daarmee de positie van de onafhankelijke producent
te versterken. Deze OCW-bijdrage zal ook in de toekomst niet alleen
besteed worden aan speelfilms maar ook aan documentaires, animatie,
korte film en innovatieve mediaproducties. Ook talentontwikkeling is
daarbij een belangrijk aandachtspunt. Buiten kijf staat dat de publieke
omroep een belangrijke rol blijft houden voor de productie en zichtbaarheid van Nederlandse culturele audiovisuele producties. Samenwerking en afstemming van beleid tussen de publieke omroep en het
Filmfonds zijn daarom van cruciaal belang. Zoals in het antwoord op
eerdere vragen is gesteld zal OCW een traject starten met NPO, Filmfonds
en CoBO waarin onderzocht zal worden hoe een divers en kwalitatief
hoogstaand aanbod van dramaseries, films en documentaires van eigen
bodem mogelijk gemaakt kan worden. We nemen hierin mee wat er op
het terrein van talentontwikkeling nodig is en onderzoeken hoe de functie
van projecten als Telefilm, Teledoc en Teledoc Campus in de toekomst zal
worden vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

46

Bundeling van vragen 237, 243, 244 en 257
237
Hoe komt het regionale venster op NPO 3 eruit te zien? Wat betekent dat
voor de programma’s op NPO 3? Wat voor een invloed heeft dat op het
kijktijdaandeel?
243
Hoe lang verwacht u dat de omvorming van het derde net zal gaan duren?
244
Wat is precies «overwegend gericht op aanbod met een regionaal
karakter»? Aan welk percentage denkt u?
257
Op welke termijn zal de omvorming van het derde net tot een kanaal met
een zenderprofiel overwegend gericht op aanbod met een regionaal
karakter zijn gerealiseerd?
Het kabinet erkent dat de omvorming van het derde net tot een kanaal
waarvan het zenderprofiel overwegend gericht is op aanbod met een
regionaal karakter complex is – op organisatorisch, juridisch, technologisch en financieel vlak. Het vergt bovendien nauwe bestuurlijke samenwerking tussen meerdere partijen, waaronder in ieder geval de NPO, RPO,
landelijke publieke omroepen en regionale publieke omroepen. Een
succesvolle omvorming vergt dan ook zorgvuldigheid en tijd. Het kabinet
wil daar niet op vooruitlopen.
Daarom schrijft het kabinet in haar visiebrief dat in de komende erkenningsperiode van de landelijke publieke omroep de eerste stappen gezet
worden, maar dat het groeipad van de omvorming ook in de erkenningsperiodes daarna door zal lopen. De precieze invulling van de omvorming
van het derde net tot een kanaal waarvan het zenderprofiel overwegend
gericht is op aanbod met een regionaal karakter is onderdeel van deze
uitwerking de komende periode. Dit laat onverlet dat het kabinet vastberaden is om deze omvorming te realiseren – zorgvuldig en daadkrachtig.
238
Mag Ster reclamezendtijd verkopen op Regio 3?
Los van specifieke aanbodkanalen is het voornemen van het kabinet voor
het uitzenden van reclame op de landelijke publieke omroep helder: er
wordt uitsluitend televisiereclame toegestaan na 20.00, met uitzondering
van reclame rondom grote sportevenementen.
Bundeling van vragen 240–242
240
Wat betekenen de plannen voor RPO/ORN, de organisatie die reclame
verkoopt op de regionale zenders? Worden de regionale tv-kanalen ook tot
20.00 uur reclamevrij? Kunt u uw keuze in dezen toelichten?
241
Wat betekenen de plannen voor de NLPO, die de programma’s op lokale
zenders verzorgt? Worden de lokale tv-kanalen ook tot 20.00 uur reclamevrij? Kunt u uw keuze in dezen toelichten?
242
Worden de websites van regionale en lokale zenders ook reclamevrij?
Kunt u uw keuze in dezen toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

47

De voornemens van het kabinet uit de visiebrief om uitsluitend televisiereclame toe te staan na 20.00 (met uitzondering van reclame rond grote
sportevenementen) en om online reclame te beëindigen gelden alleen
voor de landelijke publieke omroep.
Bundeling van vragen 246 en 256
246
Welke technologische obstakels moeten nog overwonnen worden om te
komen tot voldoende, relevant en onderscheidend media-aanbod met een
regionaal karakter?
256
Welke financiële aspecten worden concreet nog uitgewerkt om te komen
tot relevant en onderscheidend media-aanbod met een regionaal
karakter?
Het is niet mogelijk om reeds een uitputtend overzicht te bieden van alle
financiële aspecten en technologische obstakels die nog uitgewerkt
moeten worden bij de omvorming van het derde net tot een kanaal
waarvan het zenderprofiel overwegend gericht is op aanbod met een
regionaal karakter
249
Wat is de huidige stand van zaken van de pilot met regionale vensterprogrammering?
Op 1 april 2019 is de pilot met regionale vensterprogrammering gestart.
Tijdens deze pilot krijgen inwoners in Friesland, Gelderland en het
grootste deel van het Rijnmondgebied in Zuid-Holland een regionaal
nieuwsprogramma van hun betreffende regionale omroep te zien na
afloop van het NOS Journaal van 18.00 uur op NPO 2. Alle andere
televisiekijkers van NPO 2 krijgen op dat moment een samenvatting van
het regionieuws uit het hele land te zien.
De periode van uitzendingen liep van april 2019 tot en met juni 2019 en
wordt op dit moment door de betrokken partijen geëvalueerd. Ik heb hen
verzocht deze evaluatie uiterlijk 30 september aan te leveren.
250
Hoe draagt samenwerking tussen regionale en lokale publieke omroepen
bij aan de oplossing van de problemen bij de streekomroepen? Is hier een
voorbeeld van?
Tijdens mijn werkbezoeken aan alle dertien regionale omroepen zag ik ook
veelbelovende vormen van samenwerking tussen regionale, lokale en
streekomroepen bij bijvoorbeeld RTV Rijnmond, Omroep Gelderland,
Omroep West en RTV NH. Dergelijke samenwerkingen bieden mijns
inziens vele kansen om gezamenlijk de kwaliteit van het journalistieke
werk verder te verbeteren.
253
Heeft u onderzocht wat NPO 3 bijdraagt aan de gehele NPO en de
creatieve industrie? Kunt u aangeven op welke wijze deze bijdrage
geborgd zal worden?
Er is door mij niet onderzocht wat NPO3 bijdraagt aan de gehele NPO en
de creatieve industrie (waarbij een «bijdrage» van een aanbodkanaal uit
vele dingen kan bestaan). In het verleden is er door een externe partij wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

48

onderzoek gedaan naar «de bijdrage die de landelijke publieke omroep
aan de creatieve sector in Nederland levert».30
258
Is het mogelijk dat streekomroepen een venster krijgen op de kanalen van
de regionale omroepen, zoals de regio nu een venster heeft bij de
landelijke omroepen?
Hoewel dit in theorie mogelijk zou kunnen zijn, is vensterprogrammering
van streekomroepen op de kanalen van de regionale omroepen afhankelijk van vele complexe factoren. Zo zijn er allereerst veel meer
omroepen bij betrokken dan bij vensterprogrammering van de regionale
omroepen op kanalen van de NPO. Alle lokale omroepen zijn zelfstandige
media-instellingen met eigen wensen en behoeftes, die daarnaast bereid
moeten zijn tot onderlinge samenwerking. Tevens is de medewerking van
distributeurs nodig om doorgifte van kanalen van streekomroepen op
kanalen van de regionale omroepen te realiseren. Verder hebben alle
betrokken partijen te maken met verschillende financiële (on)mogelijkheden en zijn de financiële implicaties complex en onzeker.

30

http://www.seo.nl/pagina/article/de-publieke-omroep-en-de-creatieve-sector/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 159

49