Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1765
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over oplopende wachttijden in de
huisartsen- en fysiotherapeutische zorg (ingezonden 30 januari 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 7 maart 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 1601.
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het item «Binnen 2 dagen naar de huisarts lukt
vaker niet dan wel, huisartsen maken zich zorgen over oplopende wachttijden»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u de nijpende situatie in de huisartsenzorg in Flevoland, zoals
beschreven in het item, ook in andere provincies in Nederland? Is de
problematiek overal in Nederland vergelijkbaar, of zijn er regio’s waar dit niet,
of minder, speelt?
Antwoord 2
Ik ben bekend met de signalen dat sommige mensen enkele werkdagen
moeten wachten voordat ze bij hun huisarts op afspraak langs kunnen
komen. Uit de brief van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) die de Minister voor Langdurige Zorg en
Sport (LZS) en ik 13 oktober jl. hebben ontvangen blijkt duidelijk dat de
toegankelijkheid van de zorg, waaronder de huisartsenzorg, onder druk staat
en dat deze druk toeneemt.2 De NZa en IGJ schetsen dat in sommige regio’s
huisartsen de dagzorg afschalen, wat betekent dat er minder spreekuren zijn
en dat er voorrang wordt gegeven aan patiënten met ernstige klachten. De
druk op de huisartsenzorg speelt door heel Nederland. Uit cijfers van het
1

EenVandaag, 9 januari 2023, «Binnen 2 dagen naar de huisarts lukt vaker niet dan wel,
huisartsen maken zich zorgen over oplopende wachttijden» (https://eenvandaag.avrotros.nl/
embed/539208/)(Binnen 2 dagen naar de huisarts lukt vaker niet dan wel, huisartsen maken zich
zorgen over oplopende wachttijden – EenVandaag (avrotros.nl))
2
https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_21832_22/1/

ah-tk-20222023-1765
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

NIVEL blijkt dat in alle regio’s in Nederland meer dan 60% van de praktijken
aangeeft op korte termijn een tekort aan huisartsen te verwachten. In
sommige regio’s, zoals Flevoland, is het ervaren tekort groter dan in andere
regio’s.3
Vraag 3
Wat vindt u ervan dat de helft van de respondenten uit het, in het item
aangehaalde, onderzoek aangeeft niet binnen twee dagen bij hun huisarts
terecht te kunnen voor «niet-urgente» zorg?
Antwoord 3
Onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) heeft iedereen recht op toegankelijke
huisartsenzorg. Ik vind het belangrijk dat aan de normen voor toegankelijkheid van zorg wordt voldaan. Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht om
toegankelijke huisartsenzorg te borgen. Ook zullen zij zich maximaal moeten
inspannen om de zorg regionaal passend te organiseren. De NZa houdt
toezicht op de uitvoering van de zorgplicht door zorgverzekeraars, waarbij in
de beleidsregel toezichtkader zorgplicht zorgverzekeraars Zvw is opgenomen:
«De toegangstijd tot de huisarts bedraagt voor burgers maximaal 3 werkdagen; 80% van de burgers moet binnen 2 werkdagen terechtkunnen.»4
Zorgverzekeraars hebben de plicht om zich maximaal in te spannen dat deze
normen gehaald worden in de regio. Maar om de huisartsenzorg toegankelijk
te houden zijn meerdere partijen nodig. De zorgverzekeraar kan het niet
alleen. Zoals de NZa in de recente monitor contractering huisartsenzorg en
multidisciplinaire zorg constateerde, is het een gezamenlijke opgave van
huisartsen, regionale samenwerkingsverbanden en zorgverzekeraars.5
Hiervoor is goede regionale samenwerking nodig.
Vanwege hun zorgplicht hebben de zorgverzekeraars hierin een grote
verantwoordelijkheid. De NZa verwacht dat zorgverzekeraars, als dat nodig is,
een leidende rol pakken in de regio om de zorg toegankelijk te houden. Waar
de NZa merkt dat dit niet het geval is, worden zorgverzekeraars daarop
aangesproken. In de signaleringsbrief van 13 oktober 2022 concluderen de
NZa en IGJ dat het op sommige plekken in Nederland knelt, ondanks de
gezamenlijke inspanningen van partijen om voldoende huisartsenzorg te
garanderen.6
Om te zorgen dat de huisartsenzorg nu en in de toekomst toegankelijk blijft
heb ik in het IZA onder meer afspraken gemaakt om «meer tijd voor de
patiënt» landelijk op te schalen, de avond-, nacht- en weekendzorg door
huisartsen anders te organiseren en de administratieve lasten aan te pakken.
Vraag 4
Hoe wordt bepaald wat «niet-urgente» zorg is en op basis van welke criteria
gebeurt dit? Hoe verhoudt zich dit tot de zorgplicht die de Nederlandse Staat
heeft tot het waarborgen van de volksgezondheid?
Antwoord 4
Binnen de gehele huisartsenzorg wordt de triage (urgentiebepaling) uitgevoerd op basis van het Nederlandse Triage Systeem (NTS).7 Dit systeem helpt
in de bepaling welke zorgvraag als urgent gezien kan worden of niet. Binnen
de huisartsenzorg wordt veelal gewerkt met de NHG-TriageWijzer.8 Deze is in
2022 geactualiseerd volgens het NTS, richtlijnen en inzichten rondom triage
en spoedbehandeling bij de huisarts.
De overheid moet maatregelen treffen ter bevordering van de volksgezondheid. Dit is voor de zorg gedaan door het instellen van de zorgverzekeringswet. In deze wet is opgenomen dat mensen recht hebben op zorg zoals
omschreven in deze wet. De uitvoering van de wet is neergelegd bij
3

NIVEL, 2022. Cijfers uit de Nivel-registratie van huisartsen en huisartsenpraktijken. https://
www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/1004260.pdf
4
Beleidsregel toezichtkader zorgplicht zorgverzekeraars Zvw, https://puc.overheid.nl/nza/doc/
PUC_21832_22/1/
5
Kamerstuk 33 578, nr. 87.
6
Krapte in de zorg zet kwaliteit en toegankelijkheid van zorg onder druk – signaleringsbrief NZa
en IGJ aan VWS, https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_724833_22/1/
7
Nederlandse Triage Standaard, https://de-nts.nl/
8
NHG-Triagewijzer, https://www.nhg.org/thema/spoedzorg/nhg-triagewijzer/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

zorgverzekeraars. Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht voor hun verzekerden en moeten er voor zorgen dat zij de (huisartsen)zorg ontvangen waar zij
recht op hebben. Dit geldt zowel voor urgente als niet-urgente zorg. Er gelden
verschillende normen voor urgente dan wel niet-urgente zorg. Zoals
aangegeven in het antwoord op vraag 2 hebben de NZa en IGJ op 13 oktober
2022 via een signaleringsbrief aan mij en de Minister voor Langdurige Zorg
en Sport aangegeven dat de toegankelijkheid van de zorg in toenemende
mate onder druk staat. Wij nemen dit signaal serieus en bezien samen met de
NZa en IGJ welke extra stappen nodig zijn. Daarnaast heb ik in het IZA
afspraken gemaakt om de druk op de huisartsenzorg te verlichten, waaronder
het landelijk opschalen van «meer tijd voor de patiënt», een andere organisatie van de avond-, nacht- en weekendzorg door huisartsen en de aanpak van
administratieve lasten.
Vraag 5
Wat zijn de medische gevolgen van het oplopen van de wachttijden in de
huisartsenzorg en het inboeten aan kwaliteit van deze zorg? Kunt u inzichtelijk
maken of en welke complicaties dit oplevert? Hoeveel «niet-urgente»
casussen worden door de langere wachttijd wel urgent? Welke gevolgen
heeft dit voor de druk op de (huisartsen)zorg?
Antwoord 5
In de huisartsenzorg zijn normen vastgesteld voor de wachttijden. Zoals
aangegeven in het antwoord op vraag 4 wordt er gewerkt met een triagesysteem om urgente en niet-urgente zorg te scheiden. Ik heb geen signalen dat
urgente zorg niet geleverd wordt, dat de wachttijden voor niet-urgente zorg
structureel overschreden worden of dat er medische gevolgen zijn.
Vraag 6
Wat vindt u ervan dat steeds meer mensen zonder huisarts komen te zitten,
omdat huisartsen uitvallen en er geen vervanging is? Wat betekent dit voor
de algemene volksgezondheid en de druk op de (complexe en ziekenhuis)zorg?
Antwoord 6
Ik vind het onwenselijk dat mensen zonder huisarts komen te zitten. De
huisartsenzorg en eerstelijnszorg in den brede is een belangrijke pijler onder
ons zorgstelsel en draagt bij aan de kwaliteit, betaalbaarheid én toegankelijkheid van onze zorg. Ik heb geen gegevens over hoe de druk op de huisartsenzorg van invloed is op de algemene volksgezondheid en de druk op de
(complexe en ziekenhuis)zorg. Wel is het zo dat de eerstelijnszorg, waaronder
de huisartsenzorg, veel zorgvragen zelf kan afhandelen. Deze zorg is in veel
gevallen direct toegankelijk voor mensen met een zorgvraag en is vaak
dichtbij georganiseerd en relatief goedkoop. De huisarts is ook poortwachter
naar meer specialistische zorg, waarmee in veel gevallen onnodige gespecialiseerde zorg kan worden voorkomen. Om de eerstelijnszorg verder te
versterken en toekomstbestendig in te richten trekt dit kabinet extra geld uit,
waarover ik in het IZA afspraken heb gemaakt met betrokken partijen.
Vraag 7
Weet u hoe groot het huisartsentekort in de toekomst zal zijn? Hoeveel
mensen in Nederland zullen er als gevolg hiervan zonder (vaste) huisarts
komen te zitten?
Antwoord 7
Er zijn geen precieze cijfers over hoe groot het absolute huisartsentekort in de
toekomst zal zijn. Het NIVEL heeft onderzocht hoeveel huisartsenpraktijken
een tekort aan huisartsen (en doktersassistenten) verwachten.9 Er zijn geen
gegevens bekend over hoeveel mensen in Nederland geen (vaste) huisarts
hebben.

9

Nivel, De arbeidsmarkt van de Nederlandse huisartsenzorg in 2021 https://www.nivel.nl/sites/
default/files/bestanden/1004260.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 8
Wat vindt u ervan dat zorgverzekeraars steeds lagere tarieven bedingen voor
fysiotherapie, waardoor fysiotherapeuten hun werk niet naar behoren kunnen
uitvoeren en patiënten niet de (gehele) behandeling krijgen die zij nodig
hebben? Weet u wat hiervan de gevolgen zijn voor de volksgezondheid op de
langere termijn, niet in de laatste plaats ook met het oog op de vergrijzing en
de complexere zorgvragen van mensen?
Antwoord 8
Ik vind het een ongewenste situatie als fysiotherapeuten ervaren dat zij hun
werkzaamheden niet naar behoren kunnen uitvoeren door lagere tarieven en
patiënten niet de (gehele) behandeling krijgen die zij nodig hebben. Ik ben
van mening dat de fysiotherapie een belangrijke rol speelt in de eerstelijnszorg en het versterken hiervan, naast de huisarts en de wijkverpleging. We
hebben alle professionals hard nodig. Daarbij verwacht ik dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders hun rol conform het IZA oppakken en bijdragen aan
passende zorg door afspraken te maken over tarieven en het verbeteren van
de kwaliteit van de zorg. Tegelijkertijd is met de partijen van het IZA
afgesproken om het contracteerproces te verbeteren. In het tweede kwartaal
van 2023 wordt daartoe een verkenning opgeleverd. De verkenning gaat
onder meer in op de mogelijkheden en de noodzaak voor kleine zorgaanbieders, waaronder vaak ook paramedici, om gezamenlijk op te trekken in het
contracteerproces en hoe dit kan worden vereenvoudigd. De verkenning
wordt in samenspraak met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, ACM en NZa
gerealiseerd.
Vraag 9
Hoe wordt bepaald of aan de «randvoorwaarden van het nieuwe kwaliteitskader fysio- en oefentherapeutische zorg» wordt voldaan? Wat zijn daarvoor de
criteria en hoe zijn deze opgesteld? Wanneer valt iets onder «passende zorg»
en op welke gronden is dat vastgesteld? Welke overwegingen spelen hierbij
een rol? Wanneer is de zorg van «toegevoegde waarde» en wanneer niet? Op
welke manier spelen financiële overwegingen hierin een rol en/of zijn
leidend?
Antwoord 9
Recent heb ik de Tweede Kamer de programmalijn van het Zorginstituut voor
het traject «Naar een passende aanspraak voor eerstelijns fysio- en oefentherapie»10 gestuurd. Het Zorginstituut brengt zijn eindadvies over een passende
aanspraak voor fysio- en oefentherapeutische zorg uit wanneer aan de
randvoorwaarden van hun programmalijn is voldaan. In hun programmalijn
beschrijft het Zorginstituut waaraan het Kwaliteitskader Fysio- en Oefentherapie moet voldoen, hoe de principes van passende zorg integraal samen
komen en wanneer de zorg van toegevoegde waarde is. Het primaire doel
van een kwaliteitskader is het beschrijven wat goede passende zorg is voor
de patiënt en hoe dat bereikt kan worden, ongeacht de aanspraak en
financiering van fysio- en oefentherapeutische zorg.
Vraag 10
Waarom wordt «de stand van de wetenschap en praktijk» als leidend
genomen in het kabinetsadvies over de fysio- en oefentherapeutische zorg, in
plaats van de zorgbehoefte van de patiënt op persoonlijk niveau? Wordt
hierdoor niet te generaliserend gewerkt, wat de kwaliteit van zorg en
daarmee de volksgezondheid op de langere termijn niet ten goede komt?
Antwoord 10
De zorgbehoefte van de patiënt staat altijd centraal bij de keuze voor een
behandeling en komt in samenspraak tussen zorgverlener en patiënt tot
stand.
Dit is passende zorg. Tegelijkertijd geldt voor de zorgverzekering dat alle zorg
die onderdeel uitmaakt van het basispakket moet voldoen aan de wettelijke
criteria, zoals de stand van de wetenschap en praktijk. Dit geldt dus ook voor

10

Tweede Kamer, Adviesrapport Zorginstituut Nederland https://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2023Z00984&did=2023D02353

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

fysio- en oefentherapeutische zorg. Het is daarmee een logisch uitgangspunt
voor het traject dat het Zorginstituut doorloopt.
Vraag 11
Hoe gaat u zorgen voor passende tarieven voor fysiotherapeuten en
betaalbaarheid voor de zorgvrager?
Antwoord 11
Zoals eerder aangegeven verwacht ik dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders
hun rol conform het IZA oppakken en bijdragen aan passende zorg door
afspraken te maken over tarieven en het verbeteren van de zorg. Zoals
aangegeven in het antwoord op vraag 8, werk ik daarnaast met partijen aan
het verbeteren van het contracteerklimaat.
Vraag 12
Hoe gaat u het beroep van huisarts en fysiotherapeut weer aantrekkelijk
maken voor jonge mensen, zodat meer mensen voor deze beroepsgroepen
zullen kiezen?
Antwoord 12
In het IZA heb ik met partijen afspraken gemaakt om het beroep van huisarts
aantrekkelijker te maken, waaronder het landelijk opschalen van «meer tijd
voor de patiënt», een andere organisatie van de avond-, nacht- en weekendzorg door huisartsen en de aanpak van administratieve lasten. Zoals
hierboven aangegeven werk ik voor de fysiotherapie aan het verbeteren van
de aanspraak en het verbeteren van het contracteerproces voor kleine
zorgaanbieders. Door het verbeteren van de aanspraak (welke zorg onder de
basiszorgverzekering valt), kan de rol en inzet van de fysiotherapeut in de
eerste lijn verbeterd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5