Bijlage bij Vierde voortgangsrapportage Werken in de Zorg

Onderdeel 1. Uitgebreide beschrijving acties samengevat in brief
A1. Faciliteren van het opstellen van werkafspraken/ werkcodes in de regio of branches:
Deze actie bestaat enerzijds uit het formuleren van algemene uitgangspunten waaraan
werkafspraken voor de zorg moeten voldoen (lijn 1: werkcode) en anderzijds uit het
stimuleren/faciliteren van branchespecifieke uitwerking van die werkafspraken (lijn 2), dan wel uit
uitwerking via regionale samenwerking (zie actie B2).
In het kader van lijn 1, de werkcode, is verkend welke bruikbare input een vergelijkbare werkcode in
de financiële sector oplevert voor de zorg. Uit een vergelijking met de zorg blijkt dat voor de zorg
onderscheid gemaakt moet worden tussen werkafspraken buiten en binnen de invloedssfeer van
(individuele) zorginstellingen. Zo liggen algemene uitgangspunten over de organisatie van zorg buiten
de invloedssfeer van zorginstellingen. Deze algemene uitgangspunten over de organisatie van zorg
gelden ongeacht de contractvorm van ingezette zorgmedewerkers en zijn toepasbaar in de
verschillende zorgbranches. Een voorbeeld hiervan is dat in bepaalde branches een verschil bestaat
tussen medewerkers in vaste loondienst en flexwerkers voor de invulling van avond-, nacht- en
weekenddiensten (ANW-diensten). Algemene uitgangspunten voor goed werkgeverschap dan wel
goed opdrachtgeverschap liggen binnen de invloedssfeer van (samenwerkende) zorginstellingen.
Hier gaat het bijvoorbeeld over expliciete aandacht voor de balans werk / privé.
De algemene uitgangspunten over de organisatie van zorg werken we per branche verder uit in
branchespecifieke werkafspraken. Uitgangspunten over goed werkgeverschap en goed
opdrachtgeverschap krijgen nader vorm via regionale samenwerking.
In het kader van lijn 2, de branchespecifieke uitwerking van werkafspraken voor de zorg, is de situatie
in de verschillende zorgbranches onderzocht. Hieruit volgt dat in een deel van de branches
belangrijke elementen van een mogelijke oplossingsrichting vooral betrekking hebben op de
organisatie van zorg. Het betreft de huisartsenzorg, wijkverpleging en ggz. Verschillende trajecten
binnen deze sectoren spelen in op het beter organiseren van de zorg, waardoor capaciteit efficiënter
ingezet kan worden.
Voor de ggz hebben de NVvP en de Nederlandse ggz regionale bijeenkomsten georganiseerd en op
basis daarvan een zestal oplossingsrichtingen verder doorontwikkeld. Er is een uitvraag gedaan naar
de sterk verschillende bezettingsbehoefte bij instellingen per regio. Daarnaast is de cao-afspraak over
een ‘georganiseerde vorm van inspraak’ voor psychiaters (medische staf) inmiddels gemaakt. Dit is
van groot belang voor de aantrekkingskracht van het werken in loondienst bij een instelling en
daarmee voor betaalbare beschikbaarheid van mensen die ANW-diensten kunnen draaien. De
Nederlandse ggz en de NVvP hebben een stappenplan opgesteld voor de implementatie van de
medische staf binnen instellingen.
Met betrekking tot de wijkverpleging zijn er afspraken gemaakt over de coördinatie van de ANWzorg en over herkenbare en aanspreekbare teams wijkverpleging. Door deze vormen van
samenwerking kan personeel efficiënter ingezet worden.
Voor de huisartsenzorg kijkt de LHV samen met huisartsen naar hoe een toekomstbestendige
huisartsenzorg eruit kan zien, gegeven maatschappelijke ontwikkelingen. Zij hebben onderzoek
gedaan naar de drijfveren en wensen van huisartsen voor hoe ze nu werken en dat in de nabije
toekomst willen doen1. Wij zijn hierover met de LHV in gesprek.
1

https://www.lhv.nl/actueel/nieuws/het-gewenste-carrierepad-van-de-huisarts-kaart-gebracht.

1

Bijlage bij Vierde voortgangsrapportage Werken in de Zorg

Voor andere branches is de eerste conclusie dat belangrijke elementen vooral zien op goed
werkgeverschap en de mogelijkheden van regionale samenwerking. In de ziekenhuiszorg bestaat bij
instellingen bijvoorbeeld de wens de afhankelijkheid van intermediairs en zzp’ers op bepaalde
afdelingen te verminderen. Het betreft hier verder de gehandicaptenzorg, de verpleeghuiszorg en de
jeugdzorg. Zie hiervoor ook de stand van zaken bij actie B2. In het inkoopkader WLZ 2021-2023 van
de zorgkantoren is bedrijfsvoering (onder andere goed werkgeverschap) opgenomen als een van de
vier speerpunten. Zorgaanbieders die daar op inzetten kunnen daarmee in aanmerking komen voor
een opslag op het basistarief.
Als bij deze regionale aanpak blijkt dat er nog elementen zijn die vooral betrekking hebben op de
organisatie van zorg, dan onderzoeken we voor de betreffende branche ook de mogelijkheid van
specifieke werkafspraken.
B2. Zorginstelling in regie bij inhuur flexwerker
Deze actie vergt een continue proces, waarin de afgelopen maanden op bepaalde fronten een eerste
of volgende stap is gezet.
Voor succesvolle samenwerking is het durven geven van vertrouwen aan elkaar op basis van een
gezamenlijke ambitie een cruciale factor. Hierin investeren vergt tijd. De keuze voor een middel van
samenwerking (bv. een regionaal platform) dient logischerwijs te volgen uit de analyse van het
gezamenlijk doel, afbakening van de beoogde samenwerking, de aard van de werkzaamheden en de
gewenste voorwaarden voor inzet van medewerkers.
De veertien regionale werkgeversorganisaties aangesloten bij RegioPlus hebben uitgesproken de
eigen regie van zorginstellingen met betrekking tot de inzet van flexwerkers te willen gaan
verbeteren.. Er is sprake van verschillende initiatieven, veelal nog in de opstartfase, specifiek gericht
op een bepaalde branche. De regio’s werken nauw samen met de regioteams en het ministerie van
VWS om de knelpunten zo efficiënt en effectief mogelijk aan te pakken. De komende periode, een en
ander mede afhankelijk van de stand van zaken van de coronacrisis, worden de activiteiten in de
regio’s verder geconcretiseerd.
De ervaring is dat de stap naar duurzame samenwerking in de praktijk niet altijd wordt gezet. Om
daadwerkelijk naar het DOEN te kunnen gaan, gaan we een onderzoek naar het voordeel van
regionale samenwerking uitvoeren. Meer concreet betekent dit een onderzoek naar (materiële en
immateriële) kosten en baten van een gezamenlijke flexibele schil in relatie tot kosten voor uitstroom
en instroom. Immateriële baten zijn bijvoorbeeld een verhoogde bijdrage aan behoud, dat betekent
meer (blijvende) ervaring in een team, hetgeen leidt tot een hoger werkplezier. Dit resulteert
vervolgens overigens weer in materiële baten van een verlaagde uitstroom. Een ander voorbeeld is:
werkzaam zijn in gezamenlijke flexibele schil betekent dat een medewerker met werkzekerheid
tijdelijk bij een collega-instelling ervaring kan opdoen, waardoor hij/zij door de extra kennis en
verbeterde helicopterview meer werkplezier behoudt. Het flexibeler kunnen roosteren door het
bestaan van een gezamenlijke flexibele schil draagt bij aan een betere balans werk/privé voor de
medewerkers.
Door deze kostenbatenanalyse wordt inzichtelijk welke voordelen door regionale samenwerking te
behalen zijn als het uitgangspunt van uitstroom en instroom gaandeweg wordt vervangen door
‘rondstroom met (werk)zekerheid’. Tijdelijke uitstroom naar een collega-instelling draagt bij aan een
betere kostenverhouding.

2

Bijlage bij Vierde voortgangsrapportage Werken in de Zorg
Naast lopende initiatieven zetten we actief in op het ontwikkelen van nieuwe regionale pilots. Uit de
branchespecifieke analyses blijkt immers dat voor de gehandicaptenzorg, jeugdzorg en
verpleeghuiszorg de wens bestaat de focus te leggen op regionale samenwerking en regionaal goed
werkgeverschap. In deze branches zijn gesprekken gaande om regionale samenwerkingsverbanden
op te starten.
C1. Investeren in correcte beeldvorming en informatievoorziening
Bij het werken als of met flexwerker(s) moet voor de werkgever / opdrachtgever, intermediairs en
flexwerkers sprake zijn van een bewuste en weloverwogen keuze. Vanuit hun eigen
verantwoordelijkheid moeten zorginstellingen met intermediairs of flexwerkers het gesprek aan gaan
over wat wederzijds wordt verwacht. De afgelopen maanden hebben we verkend welke vragen bij
deze dialoog tussen zorginstelling, intermediair en medewerkers / flexwerkers relevant zijn.
Voor (potentiële) zzp’ers is het verder van belang dat zij op een eenvoudige manier inzicht krijgen in
de pro’s en contra’s van het zzp-schap met alle bijbehorende verantwoordelijkheden van het werken
als zzp’er in de zorg. Dit wordt nog verder uitgewerkt in samenspraak met vertegenwoordigers van
zzp-organisatie en sociale partners. Daarnaast gaan we bij een aantal veldpartijen toetsen in
hoeverre de beoogde methodiek aansluit, dan wel kan aansluiten, bij hun dagelijkse praktijk.
Daarnaast zetten we actief in op concrete invulling voor de zorg van de brede dialoog, zoals door de
minister van SZW toegezegd in de vijfde voortgangsbrief werken als zelfstandige.
D2. Formuleren van transitieaanpak voor de zorg
Bij zorginstellingen en zorgkoepels bestaat grote behoefte aan meer duidelijkheid over de werking
van de webmodule en de door de Belastingdienst beoogde sectorspecifieke benadering ziekenhuizen
en zelfstandige klinieken. Partijen willen weten op welke momenten gegeven de aard van de
werkzaamheden zzp’ers in te zetten zijn en wanneer eigenlijk niet.2 Dergelijke duidelijkheid is
essentieel bij de uitwerking van (branchespecifieke) werkafspraken en regionale initiatieven gericht
op samenwerking. Er bestaat immers een relatie tussen de beoordeling van de aard van de
werkzaamheden, de te hanteren voorwaarden bij inzet van medewerkers / flexwerkers en een (in
samenwerking) te hanteren middel om te komen tot meer eigen regie. Daarnaast is er sprake van
een directe doorwerking naar afspraken over de organisatie van zorg in een zorgbranche.
Met de minister van SZW gaan we in gesprek met zorgkoepels en zzp-organisaties over de implicaties
van de aangekondigde pilotfase van de webmodule. We zijn daarnaast betrokken bij de
sectorspecifieke benadering van de Belastingdienst. Deze benadering richt zich op ziekenhuizen en
zelfstandige klinieken en kan bijdragen aan duidelijkheid over fiscale wet- en regelgeving en naleving
daarvan. Daarnaast kan de sectorspecifieke benadering voor de ziekenhuizen en zelfstandige
klinieken bijdragen aan het maken van bewuste en weloverwogen keuzes over de te gebruiken inzet
van medewerkers, flexwerkers en zelfstandigen.
Onderdeel 2: overige acties
A2. Terugkerende thema’s vertalen naar een landelijk handelingsperspectief
Afronding van het onderzoek is voorzien voor eind 2020. Aanvullende inzichten uit de acht leerteams
zullen zo nodig worden vertaald naar aanvullende regionale of landelijke actiepunten.

Momenteel bestaan al de mogelijkheden van vooroverleg met de Belastingdienst, waaronder de
modelovereenkomst.
2

3

Bijlage bij Vierde voortgangsrapportage Werken in de Zorg
A3. Blijven investeren in het verminderen van de ervaren regeldruk
Deze actie verloopt via het programma [Ont]Regel de Zorg. De eerstvolgende voortgangsrapportage
van dit programma zullen wij in november naar uw Kamer sturen.
B1. Verkenning moderne varianten vaste en flexibele contractvormen
Een voorlopig overzicht van huidige contractvormen laat zien dat zorginstellingen en flexwerkers in
de zorg ieder voor zich streven naar een vorm van eigen regie. Uit dit overzicht volgt verder dat
raakvlakken bestaan met wetgeving op verschillende terreinen, waaronder diverse zorgwetten en
het arbeidsrecht. Modernisering van contractvormen is derhalve een proces van de langere termijn
dat wel van belang is voor een nieuwe balans tussen voldoende aanpassingsvermogen en voldoende
zekerheid. De aanbevelingen van de Commissie Regulering van Werk zien hier evenzeer op. Deze
verkenning naar het stroomlijnen van contractvormen vereist daarmee samenwerking met onder
andere de minister van SZW.
De regionale pilots, waaronder Ondernemend WerkNemerschap van de Rotterdamse Zorg (dRZ),
hebben enige vertraging opgelopen. Zo is de door dRZ zelf geformuleerde deadline van 1 september
2020 voor het werken conform de bestaande wet- en regelgeving op het gebied van arbeidsrelaties
uitgesteld vanwege Covid-19. De door de staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst aangekondigde sectorspecifieke benadering voor de ziekenhuizen en zelfstandige
klinieken zal door de extra te bieden duidelijkheid bij kunnen dragen aan de pilot van dRZ en
soortgelijke initiatieven. Zie hiervoor verder ook actiepunt D2.
C2. Inzetten op flexwerker met vergelijkbare arbeidsvoorwaarden
Uitwerking van deze actie kan pas vorm gaan krijgen als op C1 concrete stappen zijn gezet.
D1. Voorlichting over de voorgenomen wetgeving aan zorgpartijen
Voor deze actie was een bijeenkomst gepland in juni dit jaar. Die bijeenkomst is niet doorgegaan
omdat besloten werd geen vervolg te geven aan het wetsvoorstel minimumtarief en
zelfstandigenverklaring3. De zorgkoepels zijn hierover met een nieuwsbrief ‘Zelfstandigen in de zorg’
geïnformeerd. Daarmee is deze actie feitelijk afgerond. In de vijfde voortgangsbrief ‘werken als
zelfstandige’ van de minister van SZW is tevens voor de webmodule een pilotfase aangekondigd die
naar verwachting dit najaar start. Beoogd wordt deze het najaar te laten starten, waarbij u over de
invulling van deze pilot een brief zult ontvangen van de minister van SZW. Zie verder de actie zoals bij
D2 opgenomen.

3

Vijfde voortgangsbrief ‘werken als zelfstandige’ van 15 juni 2020.

4