Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van de
begroting van Jeugd en Gezin (XVII) voor het
jaar 2010

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave

KST132835B
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

blz.

A. Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingsvoorstel
Leeswijzer

2
3

B. De Begrotingstoelichting
Jeugd en Gezin: ambities 2010
Artikel 1 Gezin en inkomen
Artikel 2 Gezond opgroeien
Artikel 3 Zorg en bescherming
Niet-beleidsartikel 98 Algemeen
Niet-beleidsartikel 99 Nominaal en onvoorzien
Bedrijfsvoeringsparagraaf
Verdiepingsbijlage
ZBO’s en RWT’s
Moties
Toezeggingen
Afkortingenlijst
Trefwoordenregister

7
7
22
27
35
43
44
45
46
53
54
57
58
59

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

1

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet (CW)
elk afzonderlijk bij wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt
ertoe om de begrotingsstaat van de begroting van Jeugd en Gezin voor
het jaar 2010 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor het jaar 2010. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2010.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2010 vastgesteld. De in de begroting
opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 3
Na een overleg met de Tweede Kamer aan de hand van de brief van de
Minister van Financiën van 20 december 2007 (TK, 2007/08, 31 031, nr. 19)
is besloten tot een experiment ter verbetering van de (politieke) verantwoording aan de hand van de begrotingen en de jaarverslagen van de
ministeries van Buitenlandse Zaken, Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (inclusief de begroting van Wonen, Wijken en
Integratie), Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (inclusief de begroting van Jeugd en Gezin). Het
experiment zal worden geëvalueerd in 2010. Ten behoeve van het
experiment is het noodzakelijk af te wijken van een aantal bepalingen van
de Comptabiliteitswet 2001 met betrekking tot de inrichting van de
departementale begroting en het departementale jaarverslag. Het
onderhavige wetsartikel regelt die afwijking voor de begroting 2010,
inclusief voor de suppletore begrotingen 2010, van Jeugd en Gezin. Het
betreft de artikelen 5 en 14 van de Comptabiliteitswet 2001.
Het experiment heeft wat de begrotingen betreft inhoudelijk betrekking op
de toelichting bij de begroting. De begrotingspresentatie zal worden
toegespitst op de (politiek) belangrijkste beleidsprioriteiten van het
Kabinet. Die prioriteiten zullen in de Beleidsagenda worden opgenomen,
waarbij zal worden aangesloten bij het Beleidsprogramma van het kabinet
(TK, 2006/07, 31 070, nr. 1). De Beleidsagenda kan worden aangevuld met
enkele andere doelstellingen die door de betrokken minister beleidsmatig
van groot belang worden geacht.
Indien bepaalde beleidsprioriteiten in de Beleidsagenda in termen van
operationele doelstellingen, prestaties en effecten worden toegelicht, is
het daarom niet noodzakelijk ook bij de betrokken beleidsartikelen zelf een
toelichting te verstrekken. Een korte verwijzing naar de Beleidsagenda is
dan voldoende. Derhalve zal er dus door de experimentdepartementen
niet bij alle beleidsartikelen op grond van artikel 5 van de Comptabiliteitswet 2001 begrotingsinformatie – in termen van aan de operationele
doelstellingen te koppelen prestaties en effecten – over het beleid worden
opgenomen.
De Minister voor Jeugd en Gezin,
A. Rouvoet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

2

LEESWIJZER
Voor u ligt de begroting van Jeugd en Gezin 2010. Deze begroting bestaat
uit de volgende onderdelen:
+ de beleidsagenda;
+ de beleidsartikelen;
+ de niet-beleidsartikelen;
+ de bedrijfsvoeringsparagraaf;
+ het verdiepingshoofdstuk.
De beleidsagenda geeft de beleidsprioriteiten voor 2010 weer.
Deze prioriteiten zijn verder uitgewerkt in de zogenoemde beleidsartikelen: Artikel 1 Gezin en inkomen, artikel 2 Gezond opgroeien en artikel
3 Zorg en Bescherming.
Deze beleidsartikelen bestaan uit:
+ een algemene beleidsdoelstelling;
+ een omschrijving van de belangrijkste beleidsonderwerpen in 2010;
+ een beschrijving van de verantwoordelijkheid van de minister voor
Jeugd en Gezin;
+ een beschrijving van de externe factoren;
+ de prestatie-indicatoren bij de doelstelling;
+ een tabel met daarin de budgettaire gevolgen van beleid;
+ de operationele doelstelling(en);
+ een overzicht met het geplande onderzoek naar de doelmatigheid en
doeltreffendheid van het beleid.
Behalve drie beleidsartikelen bevat deze begroting ook twee nietbeleidsartikelen (artikel 98 en artikel 99). De opbouw van deze nietbeleidsartikelen wijkt af van de hierboven genoemde beleidsartikelen: op
artikel 98 is de verzameluitkering van Jeugd en Gezin verantwoord. Op
artikel 98 zijn geen apparaatsuitgaven verantwoord omdat deze op de
begrotingen van de ministeries van VWS, Justitie, SZW en OCW worden
verantwoord. Zo worden de apparaatsuitgaven van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verantwoord op de begroting van het ministerie van
SZW, en staan de uitgaven voor de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) op
de begroting van Jeugd en Gezin. Artikel 99 ten slotte is een technischadministratief artikel.
Budgetflexibiliteit
In de artikelsgewijze toelichting wordt naast de tabel «budgettaire
gevolgen van beleid» inzicht gegeven in de budgetflexibiliteit. Daarbij
worden de verplichtingen gekarakteriseerd aan de hand van de categorieën «Juridisch verplicht», «Bestuurlijk gebonden» en «Niet verplicht of
bestuurlijk gebonden».
De categorie «Juridisch verplicht» bestaat uit verplichtingen waar een
privaatrechtelijke overeenkomst, een publiekrechtelijke beschikking of een
wettelijke regeling aan ten grondslag ligt.
De categorie «Bestuurlijk gebonden» bestaat uit verplichtingen waaraan
afspraken ten grondslag liggen tussen verschillende ministeries, tussen
de minister voor Jeugd en Gezin en andere bestuurslagen of in het kader
van de jaarplancyclus met (uitvoerings)organisaties die bij het jeugd- en
gezinsbeleid een rol spelen.
De categorie «Niet verplicht of bestuurlijk gebonden» bestaat uit
geraamde uitgaven waarvoor de minister voor Jeugd en Gezin in het
kader van zijn beleidsprogramma uitgaven heeft geoormerkt. Echter, een
privaatrechtelijke overeenkomst, een publiekrechtelijk beschikking,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

3

Leeswijzer

interdepartementale afspraken, afspraken met andere bestuurslagen of
met betrokken organisaties zijn nog niet gemaakt.
Begrotingsuitgaven
In de begroting zijn alle begrotingsgefinancierde uitgaven verantwoord.
De betrokkenheid van de minister voor Jeugd en Gezin gaat echter verder.
Beleidsmatig vallen namelijk ook de zorg voor jeugd-licht verstandelijk
gehandicapten (jeugd-lvg), de jeugd-geestelijke gezondheidszorg
(jeugd-ggz) en het jeugdgerelateerde deel van de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo) onder de verantwoordelijkheid van de minister
voor Jeugd en Gezin.
Budgettair gezien vallen de uitgaven voor de eerstgenoemde onderwerpen onder het zogenoemde Budgettair Kader Zorg (BKZ). In de begroting
van het ministerie van VWS maken deze jeugdgerelateerde uitgaven aan
lichtverstandelijk gehandicapten en de geestelijke gezondheidszorg
integraal onderdeel uit van de tabellen in artikel 42 Gezondheidszorg en
artikel 43 Langdurige zorg. De gemeenten voeren de Wmo uit. Zij hebben
veel beleidsvrijheid om de uitvoering zelf vorm te geven waardoor de
uitvoering per gemeente kan verschillen.
Prestatie-indicatoren
De begroting voor Jeugd en Gezin kent drie beleidsartikelen met drie
algemene doelstellingen. De algemene doelstellingen zijn bij alle drie de
beleidsartikelen geformuleerd in termen van het maatschappelijk resultaat
dat het kabinet wil bereiken. Het is de vertaling in doelstellingen en
indicatoren van de missie van het programma «Alle kansen voor alle
kinderen» dat elk kind gezond en veilig kan opgroeien, zijn talenten kan
ontwikkelen en een bijdrage levert aan de maatschappij, en goed
voorbereid is op de toekomst.
De operationele doelstellingen presenteren vervolgens de ambitie van de
minister voor Jeugd en Gezin. Daarin staat wat hij gaat doen en welke
beleidsresultaten hij wil bereiken. Aan deze beleidsresultaten, gemeten
met prestatie-indicatoren heeft de minister zich verbonden in het
programma «Alle kansen voor alle kinderen». Het uitgangspunt is, dat het
beleid zoals geformuleerd onder de operationele doelstellingen, bijdraagt
aan het maatschappelijk resultaat. Het maatschappelijk resultaat wordt
daarnaast beïnvloed door vele andere factoren, zoals het beleid van
andere ministers, provincies en gemeenten, het gedrag van ouders,
kinderen, de economische ontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

4

Leeswijzer

Comply or explain per artikel
Explain tabel indicatoren
Artikelnr. Geen zinvolle en relevante indicator mogelijk want:
Algemene doelstellingen
1
Gezien het karakter van de regelingen (de uitkeringen zijn afhankelijk van
het aantal kinderen en bij de Wet Kindgebonden Budget ook van het
inkomen) zijn geen prestatie-indicatoren geformuleerd.
2
Prestatie-indicatoren staan onder Operationele doelstellingen vermeld.
Operationele doelstellingen
3.3
Omdat in de pilots wordt geëxperimenteerd met verschillende intensieve
scholings- en begeleidingstrajecten, zijn geen prestatie-indicatoren
opgenomen. Middels een evaluatieonderzoek wordt medio 2010 bepaald
welke aanpak voor welke doelgroep het beste werkt.
Algemeen
Voor veel van de OD’s geldt dat de indicatoren slechts betrekking hebben op een deel
van de instrumenten.
De prestatie-indicatoren in artikel 2 en 3 zijn afkomstig uit het programma «Alle kansen
voor alle kinderen».

Verantwoordelijkheden
Onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en Gezin valt
het zorg dragen voor een kader waarbinnen kinderen in Nederland gezond
kunnen opgroeien en zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige en
maatschappelijk betrokken burgers. De minister heeft in tegenstelling tot
vorige bewindslieden voor jeugdbeleid, een directe verantwoordelijkheid
over relevante deelterreinen, die van oudsher bij verschillende departementen gepositioneerd zijn. Van jeugdzorg tot jeugdbescherming, van
jeugdgezondheidszorg tot zorg om de school, van het arbeidsmarktbeleid
voor jeugdigen tot het gezinsbeleid.
De minister voor Jeugd en Gezin staat voor alle jeugd en alle gezinnen in
Nederland. Daardoor is sprake van een integrale benadering vanuit het
belang en het perspectief van ouders en kinderen. De minister kan
iedereen hierop aanspreken, medebewindspersonen, mede-overheden,
organisaties, professionals, ouders en de jeugd zelf.
De minister voor Jeugd en Gezin is medebetrokken bij een aantal
beleidsterreinen waarvoor andere bewindspersonen primair verantwoordelijk zijn. Een en ander is vervolgens nader toegelicht (TK 2006–2007,
31 001, nr. 3).
De minister voor Jeugd en Gezin is medebetrokken bij het beleid ten
aanzien van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Algemene
Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), kinderopvang, voorschoolse
opvang, leerlinggebonden financiering, de regeling Tegemoetkoming
Onderhoudskosten Thuiswonende gehandicapte kinderen (TOG-regeling)
en preventie in het SZW-domein, interlandelijke adoptie en internationale
kinderontvoering, aanpak jeugdcriminaliteit, strafzaken Raad voor de
Kinderbescherming, Halt, Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI’s) en jeugdreclassering en huiselijk geweld.
Medebetrokkenheid in deze impliceert dat de minister voor Jeugd en
Gezin door de primair verantwoordelijke bewindspersonen op deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

5

Leeswijzer

terreinen actief geïnformeerd wordt over en vanuit het kabinet als eerste
betrokken wordt bij beleidsonderwerpen en dossiers die raken aan de
verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en Gezin voor een
integraal jeugd- en gezinsbeleid. Ook houdt dit in dat de minister voor
Jeugd en Gezin pro-actief alle zaken aankaart bij zijn collega-bewindspersonen, en bij bovengenoemde onderwerpen in het bijzonder, die hij in
het belang van de jeugd en het gezin acht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

6

B. DE BEGROTINGSTOELICHTING
JEUGD EN GEZIN: AMBITIES 2010
Het beleidsprogramma «Alle kansen voor alle kinderen»
(TK 31 001, nr. 37), dat is opgebouwd rond een aantal
kernwaarden van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind,
heeft als doel de kracht van kinderen en gezinnen en daarmee
van de samenleving te versterken. Sinds de aanbieding van het
programma in juni 2007 aan de Tweede Kamer zijn al belangrijke
verbeteringen gerealiseerd of in gang gezet. In 2010 moeten we
voortbouwen en verdere resultaten boeken. Deze beleidsagenda
beschrijft de ambities voor 2010 langs de hoofdlijnen van «Alle
kansen voor alle kinderen» te weten: versterking van gezinnen en
opvoeding, meer aandacht voor preventie en minder
vrijblijvendheid.
Alle kansen voor alle kinderen: eerste resultaten
2007 was het jaar waarin het programmaministerie vorm kreeg en de
eerste vernieuwingen in de steigers werden gezet zoals het actieplan
bestrijding kindermishandeling, het actieplan professionalisering, de
aanpak ervaren regeldruk en de omzetting kinderkorting in kindertoeslag.
Bovendien kwam de eerste wetgeving gereed, het wetsvoorstel inzake het
ouderschapsplan en de Wet op de Gesloten Jeugdzorg. In 2008 en 2009 is
hard gewerkt om die trajecten in gang te zetten die nodig zijn om de
ambities uit het beleidsprogramma te realiseren: de wetsvoorstellen
Centra voor Jeugd en Gezin en de Verwijsindex Risicojongeren, de Wet op
het kindgebonden budget, de Gezinsnota, de prestatieafspraken met de
provincies met het oog op het wegwerken van de wachtlijsten, de start
van de gesloten jeugdzorg, het eerste advies van de Commissie Financiering Jeugdzorg betreffende de nieuwe financieringssystematiek, de nota
«Onze jeugd van tegenwoordig».
De eerste resultaten zijn zichtbaar: het gestaag groeiende aantal Centra
voor Jeugd en Gezin en Zorg- en Adviesteams, de start van de gesloten
jeugdzorg, een begin van de daling van de wachtlijsten, de verbetering
van de werkwijze van de jeugdbescherming (Beter Beschermd) en de
gezinsvoogdij (Deltamethode) en de pilots campussen. Daarnaast is
ingezet op bevordering van participatie van jongeren, zowel door een
advies aan de Sociaal-Economische Raad (SER) te vragen over de brede
problematiek van niet-participerende jongeren als door – binnen de
aanpak van de financiële crisis – gerichte aandacht te geven aan de
dreigende oploop van de jeugdwerkloosheid.
Jeugd en Gezin in 2010: voortbouwen
Het beleid, waarvoor in 2008 en 2009 de basis is gelegd, moet in 2010 en
2011 tot resultaat leiden. In 2010 heeft het merendeel van de gemeenten
een Centrum voor Jeugd en Gezin. Instellingen werken met de Verwijsindex, om de hulpverlening aan kinderen met risico’s beter op elkaar af te
stemmen. Het Digitaal dossier jeugdgezondheidszorg/EKD is breed
ingevoerd. De wachtlijsten in de jeugdzorg zijn weggewerkt, zodat alle
kinderen en jeugdigen de zorg die ze nodig hebben binnen 9 weken na
indicatiestelling ook krijgen. Cliënten en professionals merken dat er
minder bureaucratie is. En kinderen zijn beter beschermd, omdat de
doorlooptijden in de jeugdbescherming zijn teruggebracht tot twee
maanden. 2010 wordt dus een belangrijk jaar voor de kinderen, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

7

Ambities 2010

jongeren en de gezinnen van Nederland. Zíj zijn het immers voor wie de
stevige ambities in het beleidsprogramma zijn geformuleerd en die van de
vernieuwing en verbetering van het jeugd- en gezinsbeleid zullen
profiteren.
Toekomst Zorg voor Jeugd: kabinetsvisie begin 2010
De tot nu toe gerealiseerde verbeteringen in het jeugd- en gezinsbeleid
zijn in gang gezet en tot stand gebracht binnen de bestaande wettelijke
kaders. Dit leidt tot verbeterde werkwijzen, betere samenwerking en
professionalisering in de jeugdsector. Het kabinet stuit echter op
knelpunten en beperkingen van de bestaande kaders, die nadrukkelijk de
vraag oproepen of deze zonder aanpassingen opgelost kunnen worden.
Ook roept het snel gestegen beroep op specialistische jeugdvoorzieningen
de fundamentele vraag op of het kabinet de juiste dingen doet om de
jeugd te helpen opgroeien. Bovendien is in 2009 een groot aantal
adviezen en rapporten beschikbaar gekomen over de werking van het
stelsel. Een belangrijk rapport dat daar aan toegevoegd zal worden is de
evaluatie van de Wet op de jeugdzorg. Begin 2010 is daarom een goed
moment om een balans op te maken over de toekomst van de zorg voor
jeugd. Het kabinet zal dan de Tweede Kamer informeren over de werking
van het jeugdzorgstelsel en aangeven welke wijzigingen nodig zijn om de
opvoedhulp, de jeugdhulpverlening, de jeugdbescherming kortom de zorg
voor jeugd te verbeteren. De voorstellen dienen er toe bij te dragen dat de
eigen kracht van kinderen en gezinnen wordt versterkt, de groei op
specialistische voorzieningen wordt verminderd door inzet van vroegtijdige hulp en een goede nazorg. Zodat kinderen en gezinnen met
meervoudige problemen op het juiste moment de goede integrale zorg
krijgen die nodig is. Ook is het streven gericht om het stelsel te vereenvoudigen en de effectiviteit te verhogen. Hierop vooruitlopend wordt,
mede naar aanleiding van de motie Hamer, in overleg met de grote steden
gewerkt aan een experiment waarbij bestuurlijke afspraken worden
gemaakt voor ontkokering in de jeugdhulpverlening. De Tweede Kamer
wordt hierover binnenkort geïnformeerd.
Uitgangspunten voor beleid
Zowel bij het verder uitwerken van het reeds in gang gezette integrale
jeugd- en gezinsbeleid als voor de visie op de toekomst op de zorg voor
jeugd zijn de volgende uitgangspunten van belang:
+ Samenleven begint in het gezin. Het kabinet wil de kracht en de
kwaliteit van de samenleving vergroten. Daarom investeert het kabinet
in onderlinge betrokkenheid van mensen in hun leefomgeving, in
wijken, buurten en dorpen. Samenleven, respecteren en het leren van
gemeenschappelijke waarden begint al in het gezin: hier zijn mensen
elkaar tot steun en worden kinderen opgevoed.
+ Eigen kracht versterken. Het probleemoplossend vermogen van
gezinnen moet worden vergroot in plaats van problemen over te
nemen. Opvoeders voeden op, familie, vrienden en andere opvoeders
kunnen elkaar hierin bijstaan. Opvoeders hebben behoefte aan het
uitwisselen van kennis en ervaring. De Centra voor Jeugd en Gezin
dragen bij aan het versterken van deze informele netwerken en
ondersteunen zonodig bij alledaagse opvoedproblemen. Door de inzet
van vroegtijdige hulp kan het gebruik van zwaardere zorg worden
voorkomen. Direct helpen zonder doorverwijzingen voorkomt
onnodige medicalisering: hier ligt een belangrijke taak voor de Centra
voor Jeugd en Gezin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

8

Ambities 2010

+ Eén gezin, één plan. Soms is zwaardere zorg niet te vermijden en ook
hard nodig. Professionals in de jeugdsectoren moeten snelle en
effectieve zorg bieden aan kinderen en gezinnen die zorg nodig
hebben, onder het motto «meedoen naar vermogen». Kinderen en
gezinnen met meervoudige problematiek hebben behoefte aan
integrale hulp. «Eén gezin, één plan» is het uitgangspunt. Met het
voorstel tot wijziging van de Wet op de jeugdzorg (in verband met het
opnemen van een gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de
jeugdketen), wordt de inzet van een zorgcoördinator geregeld. De
coördinator krijgt als taak de informatie over een gezin bijeen te
brengen en te bewaken dat de uitvoering volgens plan verloopt. In
zeven gemeenten wordt via de «experimenten achter de voordeur»
ervaring opgedaan met het in de praktijk brengen van Eén gezin, één
plan.
+ Alle jongeren doen mee. Het aantal jongeren met ontwikkelings- of
gedragsstoornissen groeit in diverse ondersteunende voorzieningen.
Om ieders talenten optimaal te benutten en om onnodige afhankelijkheid van deze jongeren van collectieve voorzieningen tegen te gaan, is
een robuust perspectief op participatie nodig. De sociale partners,
zoals vertegenwoordigd in de SER, kunnen daar een sleutelrol bij
vervullen. Het kabinet heeft daarom de SER gevraagd wat nodig is om
onnodige medicalisering tegen te gaan en jongeren met ontwikkelingsen gedragsstoornissen zo goed mogelijk toe te rusten voor participatie.
Wij verwachten het SER-advies in het najaar van 2009.
A. Het gezin

Gelet op de waarde van het gezinsverband in zichzelf en voor de
samenleving als geheel en de druk die gezinnen ervaren qua
tijdsbesteding, inkomenssituatie en relatie- en opvoedvaardigheden investeert het kabinet in een gezinsvriendelijk
beleid dat de kracht van gezinnen versterkt, bijdraagt aan het
vinden van een balans tussen gezin en werk, gezinnen grond
onder de voeten geeft en daarmee bijdraagt aan de sociale
stabiliteit van onze samenleving.
Versterken opvoeding: opvoeddebatten
Met de Opvoeddebatten – de aftrap was op 15 mei, de Internationale Dag
van het Gezin – wordt het gesprek tussen ouders, leerkrachten, coaches
en anderen gestimuleerd. Doel van het Opvoeddebat is het bespreekbaar
maken van opvoeding, het verlagen van de drempel voor de Centra
voor Jeugd en Gezin en het versterken van de sociale netwerken rond
gezinnen. Goede voorbeelden worden onder meer verspreid via
www.opvoeddebat.nl. De Gezinsnota gaat ook in op de activiteiten in het
kader van scheiding en omgang. Hiermee moeten de schadelijke gevolgen
van scheiding en relatieconflicten voor kinderen worden verminderd.
Inmiddels wordt gewerkt aan een aanbod voor kinderen en ouders, dat
vanuit Centra voor Jeugd en Gezin kan worden geleverd.

Voor 2010 staat op het programma:
+ voortzetting van het opvoeddebat,
+ handreiking voor CJG over ondersteuningsaanbod voor ouders die
overwegen te scheiden of hun relatievaardigheden willen versterken
(en voor hun kinderen),
+ publieksbrochure voor ouders die overwegen te scheiden of hun
relatievaardigheden willen versterken (en voor hun kinderen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

9

Ambities 2010

Meer tijd voor het gezin
Het kabinet heeft onder meer het ouderschapsverlof voor beide ouders
verlengd van 13 naar 26 weken. Sinds vorig jaar hebben ook zelfstandig
werkende vrouwen recht op een zwangerschaps- en bevallingsuitkering van 16 weken. Bij de conferentie over werkende gezinnen,
begin 2009, was het doel: «de keuzevrijheid voor de combinatie van
gezin en werk vergroten». Ter voorbereiding hierop zijn drie onderzoeken
uitgevoerd. Ook werden een werkagenda, een netwerkgids en
www.werkendegezinnen.nl beschikbaar gesteld. In het najaar van 2009
wordt gezamenlijk met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
de uitwerking van de Beleidsverkenning modernisering regelingen voor
verlof en arbeidstijden (TK, 2008/2009, 26 447, nr. 42) aan de Tweede
Kamer aangeboden. Hierin wordt ingegaan op mogelijkheden tot
flexibilisering van arbeidspatronen en vereenvoudiging van het verlofstelsel met het oog op een betere aansluiting bij de behoeften van
werknemers.

Voor 2010 staat op het programma:
+ stimuleren van gezinsvriendelijk werkgeverschap door het ontwikkelen
van een keurmerk gezinsvriendelijke werkgever,
+ conferentie over strategische keuzes voor gezinsbeleid met accent op
gezin en werk.
In de toekomst wordt blijvend gewerkt aan arrangementen waardoor
gezin en werk steeds beter gecombineerd kunnen worden.
Investeren in gezinnen: de kinderregelingen
Op 1 januari 2009 is het kindgebonden budget ingevoerd als vervanging
van de kindertoeslag. Deze financiële tegemoetkoming is bestemd voor
gezinnen met kinderen met een laag- of midden-inkomen, afhankelijk van
het inkomen en het aantal kinderen per gezin. Daarnaast blijft de kinderbijslag bestaan.

Voor 2010 staat op het programma:
+ de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS)
wordt per 1 januari 2010 geïntegreerd met het kindgebonden budget,
+ ombuigingsmaatregelen kinderregelingen 2009–2011,
+ wijziging in de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) waardoor aangesloten wordt bij bepalingen van de leerplichtwet. Hiermee wordt
voortijdig schoolverlaten tegengegaan en wordt de uitvoering
vereenvoudigd. Dit wetsvoorstel is in behandeling in de Eerste Kamer,
+ wijziging van de AKW waardoor het mogelijk wordt de kinderbijslag op
te schorten om te bevorderen dat de ouders een schriftelijke aanwijzing in het kader van een ondertoezichtstelling opvolgen.
Gezinnen blijvend op de kaart
Het kabinet kiest voor een expliciet en samenhangend gezinsbeleid.
Vanwege de grote waarde van het gezin voor de samenleving is blijvende
aandacht voor gezinnen nodig.

Voor 2010 staat op het programma:
+ een traject om gezins- en kindvriendelijkheid van gemeenten te
versterken,
+ een OESO studie gezin 2030,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

10

Ambities 2010

+ op de internationale Dag van het Gezin op 15 mei worden de resultaten gepresenteerd van een onderzoek naar gezin vanuit kindperspectief.
Jeugdparticipatie
Het kabinet wil betrokken blijven bij de leefwereld van jongeren. Daarom
is het motto: «niet alleen praten óver jeugd maar ook mét jeugd». In 2009
verscheen de notitie «Onze jeugd van tegenwoordig». In 2009 is Rotterdam Europese Jongerenhoofdstad en dit betekent dat 2009 een jaar voor,
door en met jongeren is. In navolging van de motie Slob (TK 2008–2009,
31 700, nr. 17) wordt van 2009 tot en met 2011 een impuls gegeven aan de
vrijwillige inzet voor en door jeugd en gezin. Met deze impuls wordt een
bijdrage geleverd aan het samenleven en actief burgerschap rondom
opvoeden en opgroeien. Er wordt onder andere gekeken naar manieren
om professionals en gemeenten meer gebruik te laten maken van de inzet
van vrijwilligers en zo het sociale netwerk rond kinderen en ouders te
versterken.

Voor 2010 staat op het programma:
+ impuls geven aan de vrijwillige inzet voor en door jeugd en gezin in
navolging van de motie Slob (TK 2008–2009, 31 700, nr. 17),
+ verspreiden resultaten Europese Jongerenhoofdstad,
+ uitreiking Jong Lokaal Bokaal voor het beste initiatief rond jongerenparticipatie,
+ Europese samenwerking op grond van de nieuwe jeugdstrategie
2010–2018 die november 2009 door de Europese jeugdministers wordt
vastgesteld.
In 2011 wordt de impuls vrijwillige inzet voortgezet. Het accent ligt daarbij
op samenleven en actief burgerschap.
B. Omslag naar preventie:
samenwerken voor de jeugd

Kinderen en ouders moeten laagdrempelig dicht bij huis terecht
kunnen voor informatie en advies en voor hulp bij opgroeien en
opvoeden. Daarom wordt het aanbod gebundeld via de Centra
voor Jeugd en Gezin (CJG). Om de belangrijkste trajecten vanuit
het programmaministerie voor Jeugd en Gezin op het terrein van
lokaal jeugdbeleid op elkaar af te stemmen is in 2009 het traject
«samenwerken voor de jeugd» gestart in nauwe samenwerking
met de relevante maatschappelijke organisaties. Hier vindt
afstemming plaats van activiteiten gericht op gemeenten.
Centra voor Jeugd en Gezin
Sinds het aantreden van het kabinet is de basis gelegd voor een landelijke
dekking van het netwerk van CJG. Er is een basismodel vastgesteld, er is
extra geld beschikbaar voor gemeenten en in 2009 is het wetsvoorstel
CJG naar de Tweede Kamer gezonden. Daarnaast is samen met de VNG
(Vereniging Nederlandse Gemeenten) een ondersteuningsprogramma
ontwikkeld waarbij «leren van elkaar» centraal staat.
Op 31 december 2008 hadden 46 gemeenten een Centrum voor Jeugd en
Gezin gerealiseerd. Op 15 mei 2009 was dit bij 60 gemeenten het geval.
Verder werkten op die zelfde datum 28 gemeenten met gebundelde
samenwerkingsafspraken en een fysiek inlooppunt volgens het basismodel CJG zonder dat zij officieel een Centrum voor Jeugd en Gezin
geopend hadden. Daarnaast werkten 71 gemeenten aan de implementatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

11

Ambities 2010

van een Centrum voor Jeugd en Gezin. De overige 282 gemeenten waren
bezig met de orientatie en het ontwerp van een CJG.

Voor 2010 staat op het programma:
+ intervisie voor wethouders en CJG-projectleiders en regiobijeenkomsten («masterclasses»),
+ traject ter ondersteuning van professionals voor het werken in het
CJG,
+ 300 gemeenten moeten een CJG hebben.
In 2011 moeten alle gemeenten een Centrum voor Jeugd en Gezin,
conform het basismodel, hebben.
Kabinetsproject Kansen voor Kinderen
In 2011 functioneert tenminste één Centrum voor Jeugd en Gezin in alle
gemeenten, die in 2007 een consultatiebureau hebben, en zijn de
relevante geldstromen gebundeld.
Kabinetsdoelstelling 30: In 2011 worden jeugdigen en hun ouders snel en goed ondersteund indicatiestelling en
kinderbeschermingsmaatregelen kunnen sneller worden ingezet.
Gerealiseerd in 2007

Gerealiseerd in 2008

Beoogde resultaten
in 2009

Beoogde resultaten
in 2010

Te vinden onder
Operationele
Doelstelling

Voorlopers

46 gemeenten met
CJG

125 gemeenten met
CJG

300 gemeenten met
CJG

2.1

CJG – Digitaal/Hallo Wereld
Het kabinet investeert in het digitale voorlichtings- en adviesprogramma
Hallo Wereld om een impuls te geven aan laagdrempelige opgroei- en
opvoedingsondersteuning. De website van Hallo Wereld wordt omgebouwd tot een basismodel Digitaal Centrum voor Jeugd en Gezin (DCJG),
dat dient als ondersteuning van gemeenten. De regie voor de inrichting
hiervan ligt bij de gemeenten. Hierbij wordt nauw samengewerkt met het
initiatief voor een virtueel CJG, dat door veldpartijen is opgezet. Gemeenten kunnen hun eigen lokale gegevens hier op een eenvoudige wijze aan
toevoegen.

Voor 2010 staat op het programma:
+ basismodel Digitaal CJG landelijk beschikbaar,
+ landelijke implementatie en doorontwikkeling DCJG bij gemeenten.
In 2012 moet het Digitaal Centrum voor Jeugd en Gezin volledig beschikbaar zijn.
Zorg- en Adviesteams
Vanuit onderwijs, gemeenten, provincies en hulpverleningsinstanties zijn
de afgelopen jaren Zorg- en Adviesteams (ZAT’s) ontstaan. In ZAT’s
werken professionals van school, maatschappelijk werk, jeugdgezondheidszorg, Bureau Jeugdzorg, leerplicht en politie samen om snel
problemen te signaleren en de juiste hulp of ondersteuning voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

12

Ambities 2010

jeugdige, de ouders en de docenten in te schakelen. Begin 2009 ging het
landelijk steunpunt ZAT’s van start. Ook via www.zat.nl is informatie
beschikbaar.

Voor 2010 staat op het programma:
+ implementatie wetgevingstraject om zorg in en om school te verplichten,
+ doorloop ondersteuningsprogramma: € 1,75 miljoen per jaar (via de
begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(OCW)),
+ Zorg- en Adviesteams worden vast onderdeel van integrale ondersteuning door gemeenten (samenwerken voor de jeugd).
In 2011 moet volledige dekking van goed werkende Zorg- en Adviesteams
in het Primair Onderwijs (PO), Voortgezet Onderwijs (VO) en Middelbaar
Beroepsonderwijs (MBO) zijn gerealiseerd.
Digitaal dossier jeugdgezondheidszorg/EKD
Het kabinet en de gemeenten hebben in 2007 afgesproken dat gemeenten
verantwoordelijk zijn voor de invoering van digitale dossiers in de
jeugdgezondheidszorg. Het kabinet zorgt voor financiële ondersteuning.
Sinds januari 2009 wordt in vrijwel alle regio’s gewerkt aan het invoeren
van digitale dossiers.

Voor 2010 staat op het programma:
+ ondersteuning van GGD Nederland en ActiZ bij het implementeren van
de digitale dossiers,
+ afronding Landelijk Schakel Punt (LSP) voor veilige overdracht van
dossiers,
+ digitaliseringsplicht (als onderdeel van de Wet publieke gezondheid)
wordt van kracht,
+ een deel van de jeugdgezondheidszorgorganisaties werkt met digitale
dossiers en een deel rondt de implementatie af,
+ organisaties starten met het aansluiten aan het LSP.
Verwijsindex
In juli 2009 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met het wetsvoorstel
Verwijsindex risicojongeren. Via dit landelijk elektronisch systeem worden
instanties en professionals in de jeugdzorg onderling geattendeerd op
individuele problemen van jeugdigen (tot 23 jaar). Als over dezelfde
jeugdige eerder een melding is gedaan, krijgen de meldende professionals een e-mail waarin staat dat zij de Verwijsindex moeten raadplegen.
Inmiddels wordt proefgedraaid in meer dan 120 gemeenten. De bijna
70 000 meldingen die in de eerste helft van 2009 zijn gedaan, hebben
geleid tot ruim 11 000 «matches». Hierbij zijn professionals met elkaar in
contact gebracht zodat de hulpverlening aan kinderen kon worden
afgestemd.

Voor 2010 staat op het programma:
+ de Wet Verwijsindex risicojongeren treedt in werking,
+ alle gemeenten zijn op de Verwijsindex aangesloten waardoor
risicojongeren in beeld van de hulpverlening blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

13

Ambities 2010

Diversiteit in het jeugdbeleid
Jeugdzorg moet toegesneden zijn op de diversiteit die er is aan ouders en
kinderen. Daarom investeert Jeugd en Gezin, samen met het programmaministerie Wonen Wijken en Integratie (WWI), € 10 miljoen in «Diversiteit
in het jeugdbeleid». Hiermee wil het kabinet bereiken dat migrantenkinderen en hun ouders beter worden bereikt door algemene voorzieningen, zoals opvoedondersteuning, peuterspeelzaalwerk, jeugd- en
jongerenwerk, spel en bewegen en dat ook bij migranten problemen in de
opvoeding en ontwikkeling vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt.

Voor 2010 staat op het programma:
+ uitbouw van de academische werkplaatsen diversiteit in Amsterdam,
Rotterdam en Tilburg/Eindhoven,
+ uitvoering eerste fase scholingsprogramma voor professionals,
+ uitvoering lokale projecten die eind 2009 worden gehonoreerd,
+ handreiking diversiteit voor gereedschapskist Centra voor Jeugd en
Gezin.
C. Vrijblijvendheid voorbij

Ondanks de inzet op preventie en op versterking van de eigen
kracht van gezinnen c.q. het sociale netwerk rond kinderen,
zullen er altijd kinderen blijven die zijn aangewezen op zwaardere
vormen van behandeling. Sommigen hebben te grote problemen
bij het opgroeien of, erger nog, worden mishandeld. Anderen
bezorgen de samenleving veel overlast door hun gedrag op straat.
De inzet van het kabinet kenmerkt zich door «perspectieven
bieden en grenzen stellen». Ook deze kinderen en jongeren
behoren kansen te krijgen op een gezonde ontwikkeling en een
eigen plek in de samenleving. Tegelijkertijd worden duidelijke
grenzen gesteld én gehandhaafd aan problematisch, overlastgevend en crimineel gedrag van jongeren. Bij jonge kinderen
onder de 12 jaar die overlast bezorgen wordt vroegtijdig ingegrepen om problemen op latere leeftijd te voorkomen.
Wachtlijsten jeugdzorg
Het kabinet heeft in 2008 extra geld beschikbaar gesteld voor de aanpak
van wachtlijsten in de jeugdzorg. Ook is er een aantal maatregelen
genomen die gericht zijn op de verbetering van de doelmatigheid. De
prestatieafspraken met de provincies dienen te worden nageleefd. De
groei van het beroep op de jeugdzorg en de Advies- en Meldpunten
Kindermishandeling (AMK’s) wordt door de provincies opgevangen. Het
aantal wachtenden bij het AMK dat langer dan vijf dagen wacht op de
start van het onderzoek is op peildatum 1 januari 2009 gedaald ten
opzichte van peildatum 1 januari 2008.
Pleegzorg is een belangrijke vorm van jeugdzorg, omdat de uithuisgeplaatste jongere in een stabiele huiselijke omgeving kan opgroeien.
Daarom wordt de positie van pleegouders versterkt, zowel financieel als
juridisch.

Voor 2010 staat op het programma:
+ invoering nieuwe financieringssystematiek voor provinciale jeugdzorg
(2010),
+ de pleegvergoeding zal in 2010 met € 200 verhoogd worden. Dit extra
bedrag loopt stapsgewijs op naar maximaal € 1 000 per kind per jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

14

Ambities 2010

Daarnaast zal het recht op kinderbijslag en kindgebonden budget voor
de biologische ouders van pleegkinderen worden beëindigd,
Jeugdbescherming
Onder andere via het programma Beter Beschermd is de afgelopen jaren
hard gewerkt aan een versterking van de kwaliteit van de jeugdbescherming. De verbeteracties die zijn ingezet waren gericht op de
verdere professionalisering van de jeugdbeschermer, het verkorten van de
doorlooptijden en het aanpassen van het juridische kader. In 2009 wordt
het programma Beter Beschermd afgerond, gezinsvoogdijwerkers kunnen
werken met de nieuwe Deltamethode en de caseload van gezinsvoogdijwerkers is naar 1:15 gemiddeld verlaagd. Daarnaast is in 2009 een
wijziging van de kinderbeschermingswetgeving aan de Tweede Kamer
aangeboden. Met dit wetsvoorstel wordt de uitvoering van de ondertoezichtstelling verbeterd. Zo kan de kinderrechter op verzoek het ouderlijk
gezag op specifieke punten laten uitoefenen door het Bureau Jeugdzorg
als een jongere uit huis is geplaatst, bijvoorbeeld bij aanmelding bij een
onderwijsinstelling. De aanpassingen in de kinderbeschermingswetgeving
stellen het belang van het kind voorop. Daarnaast komt er – in plaats van
de huidige twee kinderbeschermingsmaatregelen – één maatregel om het
ouderlijk gezag te beëindigen. Voor de nieuwe, zogeheten gezagsbeëindigende maatregel, is instemming van de ouders niet vereist.

Voor 2010 staat op het programma:
+ start implementatie nieuwe methodiek voogdij,
+ terugdringen doorlooptijden jeugdbescherming tot 2 maanden.
Gestreefd wordt de gewijzigde kinderbeschermingswetgeving op 1 januari
2011 in werking te laten treden.
Kabinetsdoelstelling 31: De wachttijden voor de geïndiceerde jeugdzorg blijven beperkt tot maximaal 9 weken na
indicatiestelling en kinderbeschermingsmaatregelen kunnen sneller worden ingezet.
Gerealiseerd in 2007

Gerealiseerd in 2008

Beoogde resultaten
in 2009

Beoogde resultaten
in 2010

Te vinden onder
Operationele
Doelstelling

6 300 wachtenden > 9 weken (inclusief Reductie wachtlijsoverbruggingszorg)
ten met 13% op
01-01-2009 ten
opzichte van
01-01-2008

Geen wachtenden
> 9 weken

Geen wachtenden
> 9 weken

3.1

Normen Beter Beschermd vastgesteld

Invoering nieuwe
werkwijze (casusoverleg en
COBOS-systeem)
Nieuwe normen
voor wachttijden.
60% van de gevallen
wordt volgens de
normen van Beter
Beschermd
afgehandeld.

75% van de zaken
naar 2 maanden
(van melding tot
uitspraak maatregel)

3.2

Start doorlichting
van de wachtlijsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

15

Ambities 2010

Aanpak Kindermishandeling
Het Actieplan Aanpak Kindermishandeling «Kinderen Veilig Thuis» wordt
sinds 2007 ingezet om kindermishandeling tegen te gaan. Hierbij staan
voorkoming, vroegsignalering en het stoppen van mishandeling centraal.
Schadelijke gevolgen worden beperkt. Dit actieplan voorziet in het bieden
van passende hulp en bescherming.

Voor 2010 staat op het programma:
+ invoering RAAK-aanpak (Reflectie en Actiegroep Aanpak Kindermishandeling) in heel Nederland,
+ opvoedingsondersteuning via de Centra voor Jeugd en Gezin,
+ stimulering van gebruik van meldcodes kindermishandeling (wettelijke
verankering),
+ «Beter Beschermd»: verkorten van doorlooptijden jeugdbescherming,
+ afronden Actieplan «Kinderen Veilig Thuis».
In 2011 moeten alle professionals beschikken over de meldcode kindermishandeling. Elke gemeente heeft dan een Centrum voor Jeugd en Gezin
en er is een landelijk dekkend regionaal sluitend netwerk voor de aanpak
van kindermishandeling.
Kabinetsdoelstelling 32: Bestrijding kindermishandeling door versterking van preventie, signalering en ingrijpen.
Gerealiseerd in 2007

Gerealiseerd in 2008

Beoogde resultaten
in 2009

Beoogde resultaten
in 2010

Te vinden onder
Operationele
Doelstelling

RAAK-aanpak in 4 regio’s

– Eind 2008 hadden
alle partijen de
actieverklaring
ondertekend en
het commitment
schriftelijk
bevestigd.
– In 26 van de 35
regio’s zijn
regiocoördinatoren ingesteld, de
rest is in het
eerste kwartaal
2009 gevolgd.

– alle regio’s
hebben een
regiocoordinator
– in 15 regio’s is de
regionale aanpak
ingevoerd

– in alle regio’s is de
aanpak ingevoerd

3.1

Gesloten Jeugdzorg
De ramingen voor de gesloten jeugdzorg en ook de gerealiseerde
instroom in 2007 laten een grotere behoefte aan gesloten jeugdzorg zien.
In 2009 zijn Rijksinstellingen Den Engh en De Lindenhorst overgegaan
naar de gesloten jeugdzorg. Hierdoor is de capaciteit fors uitgebreid. Maar
op de korte termijn is echter meer capaciteit nodig dan aanvankelijk werd
voorzien. De opbouw van de benodigde capaciteit voor gesloten
jeugdzorg gaat voort. Op dit moment zijn circa 1 150 plaatsen. In 2010
zullen er circa 1 400 plaatsen zijn. Dit loopt op naar 1 590 plaatsen in 2013.
De instellingen die gesloten jeugdzorg aanbieden werken aan de
(door)ontwikkeling van het zorgaanbod, waarbij het doel onder andere is
dat jeugdigen zo kort mogelijk in een gesloten setting verblijven. Op
termijn zijn daarmee minder plaatsen nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

16

Ambities 2010

Op 1 januari 2010 eindigt de overgangsperiode, waarin jeugdigen met een
machtiging gesloten jeugdzorg ook nog in een justitiële jeugdinrichting
(jji) kunnen worden geplaatst. Om deze overgangsperiode goed af te
ronden, is in de laatste maanden van 2009 een aantal maatregelen
noodzakelijk, waaronder regionale afspraken tussen instellingen, Bureaus
Jeugdzorg en provincies over het opnamebeleid van de instellingen en
over in-, door- en uitstroom.

Voor 2010 staat op het programma:
+ beëindiging mogelijkheid voor plaatsing jeugdzorgcliënten in een
justitiële jeugdinrichting (jji),
+ overheveling De Sprengen (Wapenveld) naar gesloten jeugdzorg,
+ uitbreiding naar circa 1 400 plekken voor gesloten jeugdzorg.
Gesloten jeugdzorg wordt per 2013 overgeheveld naar het stelsel van
geïndiceerde jeugdzorg.
Aanpak Jeugdwerkloosheid
Het kabinet investeert in 2009, 2010 en 2011 € 250 miljoen in het
bestrijden van jeugdwerkloosheid. Het kabinet richt zich daarbij op drie
groepen jongeren: schoolverlaters, baanverliezers en kwetsbare jongeren.
Voor specifieke acties gericht op de meest kwetsbare jongeren is € 40
miljoen beschikbaar gesteld via de begroting Jeugd en Gezin.

Voor 2010 staat op het programma:
+ financiering regionale convenanten voor gemeenten om stages en
banen te realiseren bij werkgevers,
+ investering in «kansen voor kwetsbare» jongeren,
+ ontwikkeling plusvoorzieningen voor «overbelaste jongeren»,
waarvoor zowel in 2009 als in 2010 € 30 miljoen extra beschikbaar is
via de begrotingen van Jeugd en Gezin en OCW,
+ ontwikkeling Internaat voor Veiligheid en Vakmanschap,
+ pilot van MKB (Midden- en Kleinbedrijf) en de MOgroep (Maatschappelijke Ondernemersgroep) voor ondersteuning van jongeren uit
jeugdzorginstellingen bij toegeleiding naar de arbeidsmarkt,
+ reeds beschikbare budgetten worden vanaf 2010 gebundeld in een
decentralisatie-uitkering Jeugd. Vooralsnog gaat het om € 21,7 miljoen
in 2010.
In 2011 wordt de financiering voortgezet van regionale convenanten voor
gemeenten om stages en banen bij werkgevers te realiseren.
Ontwikkeling plusvoorzieningen voor «overbelaste jongeren»:
Zorg op het MBO in Rotterdam en knelpunten zorg voor
18-plussers
In samenwerking tussen het rijk, de gemeente Rotterdam, de ROC’s en
hulpverlenende instanties zijn in 2009 afspraken gemaakt over de
hulpverlening aan jongeren op het MBO. Er zijn afspraken gemaakt over
financiële coaching door diverse banken, er komen huisartsen en sociaal
psychiatrisch verpleegkundigen op de scholen, er komt een dekkende
structuur van ZAT’s en met Bureaus Jeugdzorg zijn afspraken gemaakt
over indicatiestellingen binnen een week.
De meerderjarigheidsgrens kan een goed hulpverleningsaanbod in
bepaalde gevallen in de weg staan. Jongeren in de zorg en hulpverlening
zijn met 18 jaar niet automatisch volwassen en zelfstandig, ook al zijn zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

17

Ambities 2010

volgens de wet meerderjarig. In het najaar 2009 wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd over de aard en omvang van de belangrijkste knelpunten en
de oplossingsrichtingen.

Voor 2010 staat op het programma:
+ aanpak knelpunten rond hulpverlening aan jongeren van 18 tot en met
23 jaar,
+ actief uitdragen van bevindingen project Zorg op het MBO naar andere
gemeenten.
Aanpak overlastgevende jongeren
Jeugd en Gezin werkt nauw samen met Justitie, BZK en WWI om
overlastgevend gedrag van jongeren en afglijden naar criminaliteit te
voorkomen. Preventie en vroegtijdig ingrijpen zijn essentieel om
problemen later te voorkomen. Als ouders hun verantwoordelijkheid voor
de opvoeding niet of onvoldoende nemen, moeten ze daarop worden
aangesproken, als het kan vrijwillig, als het moet met drang en dwang.
Binnen de gemeenten moeten de verschillende instanties die zich bezig
houden met veiligheid, jeugd, zorg, school en werk elkaar blindelings
weten te vinden. Met het wetsvoorstel invoering Centra voor Jeugd en
Gezin, dat in juni 2009 aan de Tweede Kamer is aangeboden, krijgen
gemeenten de regie over de jeugdketen en daarmee ook de opdracht voor
sluitende samenwerkingsafspraken voor aanpak van overlastgevende
jeugd.

Voor 2010 staat op het programma:
+ uitwerken en implementeren van de acties uit de notitie aanpak-12
minners zoals sluitende ketensamenwerking politie en jeugdzorg en
opschorten uitbetaling kinderbijslag als ouders zich in een dwangkader
onttrekken aan noodzakelijke hulpverlening,
+ snellere inzet van kinderbeschermingsmaatregelen door ondermeer
burgemeesters toegang te geven tot de kinderrechter om zo nodig
opvoedondersteuning dwingend op te leggen,
+ met WWI, Justitie en BZK faciliteren en ondersteunen van gemeenten
bij de aanpak van overlastgevende Marokkaans-Nederlandse en
Antilliaans-Nederlandse jongeren,
+ met WWI het begeleiden en ondersteunen van de experimenten
«achter de voordeur: één gezin, één plan» in zeven gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

18

Ambities 2010

Bouwimpuls jeugdzorginstellingen
In het aanvullend beleidsakkoord 2009–2015 van het kabinet is een reeks
van maatregelen opgenomen om de economische ontwikkeling te
stimuleren. Daarbij zijn ook incidentele middelen beschikbaar gekomen
voor bouw en onderhoud en de verduurzaming van bestaande gebouwen
van jeugdzorginstellingen.
Alle instellingen in de jeugdzorg zijn gevraagd met voorstellen te komen
voor projecten. Deze subsidieaanvragen zijn beoordeeld door TNO/
Centrum Zorg en Bouw (CZB), die daarbij bijvoorbeeld het rapport
Monitoring gebouwkwaliteit Kinder- en Jeugdzorg heeft betrokken. Bij de
toetsing van de aanvragen is een prioriteitsvolgorde aangebracht. De
aanvragen die in de hoogste prioriteit vallen worden als eerste gehonoreerd.
De instellingen hebben voor 1 september 2009 bericht ontvangen over de
toekenning of afwijzing van hun subsidieaanvraag. Dit houdt in dat er
door de jeugdzorginstellingen nog dit jaar een positieve impuls aan de
economie gegeven kan worden.

Voor 2010 staat op het programma:
+ bouwbedrijven zijn aan de slag in opdracht van de instellingen die
subsidie ontvangen uit de bouwimpuls jeugdzorginstellingen.
Campussen
Het kabinet ontwikkelt campussen voor jongeren die geen opleiding
volgen, geen baan hebben, dreigen af te glijden naar de criminaliteit en
met de gebruikelijke instrumenten niet kunnen worden bereikt. Doel is
deze jongeren via een intensieve begeleiding weer op het juiste spoor te
zetten. In 2009 lopen negen campus-proefprojecten (pilots).

Voor 2010 staat op het programma:
+ organisatie Conferentie campussen,
+ presentatie eindresultaten evaluatie campussen,
+ uitwerking structurele regeling afhankelijk van de evaluatie pilots
(vanaf 2010 is hiervoor jaarlijks € 16 miljoen beschikbaar uit de
Veiligheidsenveloppe).
Als het evaluatierapport Campussen aantoont dat de aanpak effectief is
voor de doelgroep, wordt het project in 2011 afgerond met de ontwikkeling van een basismodel voor campussen.
Kabinetsdoelstelling 50: Een reductie van de criminaliteit met 25% in 2010 ten opzichte van 2002: onderdeel Campussen
Gerealiseerd in 2007

Gerealiseerd in 2008

Beoogde resultaten
in 2009

Beoogde resultaten
in 2010

Te vinden onder
Operationele
Doelstelling

Voorlopers campussen

9 pilotcampussen
Tussenonderzoek

Voortzetting pilots

Evaluatie lopende
pilots

3.3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

19

Ambities 2010

Aanpak ervaren regeldruk
Medewerkers in de jeugdzorg beschouwen «regeldruk» als belangrijkste
aandachtspunt voor de komende jaren. Dat bleek in 2008 tijdens de
bijeenkomst «Jeugdpoort». Het kabinet werkt met provincies, gemeenten,
zorgverleners, indicatiestellers en verzekeraars aan het beperken van
regels en procedures tot «niet meer dan nodig».

Voor 2010 staat op het programma:
+ verbetering begrijpelijkheid van formulieren voor cliënten,
+ verbetering cliëntvriendelijkheid van de zorg,
+ oplossen van de meest urgente ICT-irritaties,
+ vermindering registratieverplichtingen met 25%,
+ verbetering informatie-uitwisseling tussen ketenpartners.
Aandacht voor regeldruk is blijvend. Het project «Aanpak ervaren
regeldruk» loopt tot en met 2011. Dan moet de regeldruk, die professionals en cliënten ervaren, 25% lager zijn dan bij het aantreden van dit
kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

20

Ambities 2010

Geraamde uitgaven kabinetsdoelstellingen Jeugd en Gezin, bedragen zijn in € 1 000
Nr. Omschrijving kabinetsdoelstelling
30

In 2011 worden jeugdigen en
hun ouders snel en goed
ondersteund
Centra Jeugd en Gezin (CJG)*
Digitalisering jeugdgezondheidszorg
Zorg en Adviesteams**

31

32

50

Nr.
Beleidsartikel/OD

Geraamde
uitgaven 2011

2.1

323 300

2.1

4 700

2.1

1 750

3.1/3.2

Bestrijding kindermishandeling
door versterking van preventie,
signalering en ingrijpen.
Plan van aanpak Kindermishandeling
Doeluitkering jeugdzorg voor
toegangstaken en zorgaanbod***
Centra Jeugd en Gezin (CJG)

2.1/3.1

Status

Relevante
beleidsnota’s

In uitvoering

2.1

De wachttijden voor de
geïndiceerde jeugdzorg blijven
beperkt tot maximaal negen
weken na indicatiestelling en
kinderbeschermingsmaatregelen kunnen sneller worden
ingezet.
Doeluitkering jeugdzorg voor
toegangstaken en zorgaanbod***
Doeluitkering beschermingsmaatregelen
Raad voor de Kinderbescherming

Een reductie van de criminaliteit in 2010 ten opzichte van
2002.
Pilot campussen

Geraamde
uitgaven 2010

354 100

Kamerstuknr.
31 001, nr. 56
Kamerstuknr.
31 855, nr. 54
Kamerstuknr.
31 001, nr. 70

1 750

In uitvoering

3.1

1 028 000

1 028 000

3.2

319 109

336 793

3.2

80 971

85 775

Kamerstuknr.
31 839, nr. 9

o.a. kamerstuknr. 29 815, 189

In uitvoering

3.1

4 800

1 100

3.1

1 028 000

1 028 000

2.1

323 300

354 100

Kamerstuknr.
31 015, nr. 38
o.a. kamerstuknr. 29 815, 189
Kamerstuknr.
31 001, nr. 56
In uitvoering

3.3

4 300

4 000

o.a. kamerstuknr. 31 001, nr. 22
en 31 008, nr. 35

* Met gemeenten is in het bestuursakkoord «Samen aan de slag» afgesproken dat zij naast deze middelen in 2010 zelf € 75 miljoen bijdragen aan
het realiseren van extra opvoedingsondersteuning door de CJG’s uit het accres van het gemeentefonds.
** Zie op de begroting van OCW.
*** Het bestuurlijk overleg met het Interprovinciaal overleg (IPO) heeft nog niet geleid tot het definitief vaststellen van het budget 2010. Uitsplitsen
van de doeluitkering over doelstellingen 31 en 32 is niet mogelijk; daarom is deze bij beide opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

21

Beleidsartikel 1 Gezin en Inkomen
Algemene beleidsdoelstelling

Gezinnen zijn financieel in staat om kinderen gezond en veilig te laten
opgroeien en zich te ontplooien.
Een belangrijke taak van gezinnen is om kinderen op te voeden. Het gezin
vormt de basis om de vijf ontwikkelingsvoorwaarden, zoals geformuleerd
in het programma voor Jeugd en Gezin «Alle kansen voor alle kinderen»,
voor een kind te creëren. Gezinnen moeten naast tijd en vaardigheden,
ook beschikken over middelen om de kinderen te laten opgroeien.

Operationele doelstelling

Gezinnen ontvangen een financiële tegemoetkoming in de kosten
van het opvoeden en het onderhouden van kinderen.

Belangrijkste beleidsonderwerpen
2010

–

–

–

De Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) is
met ingang van 2010 voor een belangrijk deel geïntegreerd in het
kindgebonden budget (TK 2009, 31 772).
De kinderregelingen Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en Wet op het
Kindgebonden Budget (WKB) worden aangepast. Dit betreft een pakket
van maatregelen die samenhangen met de economische crisis, met de
invulling van de taakstelling voor Jeugd en Gezin die al was opgenomen in de begroting 2009 en met geconstateerde en voorziene
overschrijdingen in de uitvoering van de Wet op het Kindgebonden
Budget.
De AKW wordt aangepast aan de Leerplichtwet, waardoor schoolverzuim en voortijdige schooluitval wordt tegengegaan (wetsvoorstel
31 890 is in behandeling in de Eerste Kamer).

Ministeriële verantwoordelijkheid

Onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en Gezin valt
het verstrekken van een financiële tegemoetkoming aan gezinnen voor de
kosten van het opvoeden en onderhouden van kinderen. Hieronder vallen:
+ de vormgeving van het stelsel van wet- en regelgeving ten aanzien van
de financiële tegemoetkomingen voor gezinnen;
+ het vaststellen van het niveau van de inkomensonafhankelijke
tegemoetkomingen op grond van de Algemene Kinderbijslagwet;
+ het vaststellen van het niveau van de inkomensafhankelijke tegemoetkomingen op grond van de Wet op het Kindgebonden Budget.

Externe factoren

Binnen het kabinet is de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) verantwoordelijk voor de sturing en het toezicht op een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van de AKW door de Sociale
Verzekeringsbank (SVB).
De minister van SZW is verantwoordelijk voor de vormgeving van de
regelgeving en de uitvoering van de Regeling tegemoetkoming onderhoudskosten thuiswonende gehandicapte kinderen 2000 (TOG 2000). De
minister voor Jeugd en Gezin is medebetrokken bij de TOG 2000.
De overheid voorziet naast de regelingen die onder dit beleidsartikel
vallen ook in andere instrumenten die bijdragen aan middelen voor
gezinnen met kinderen. Zo ontvangen gemeenten op grond van de Wet
Werk en Bijstand (WWB) gelden om mensen die niet zelf (volledig) in het
levensonderhoud kunnen voorzien een inkomensaanvulling tot minimumniveau te verstrekken. De norm voor alleenstaande ouders is hiervoor
hoger dan voor alleenstaanden zonder kinderen. De verantwoordelijkheid
voor de WWB ligt bij de minister van SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

22

Beleidsartikelen

De minister van Financiën is verantwoordelijk voor de sturing en het
toezicht op een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van
de Wet op het Kindgebonden budget en voor fiscale maatregelen die
invloed kunnen hebben op het inkomen van gezinnen. Zo wordt de
combinatie van arbeid en zorg fiscaal ondersteund door middel van de
inkomensafhankelijke aanvullende combinatiekorting. Alleenstaande
ouders worden ondersteund door middel van de alleenstaande ouderkorting en de aanvullende alleenstaande ouderkorting.
Ouders kunnen daarnaast in aanmerking komen voor een bijdrage in de
kosten van kinderopvang, de kinderopvangtoeslag. Deze toeslag valt
onder de verantwoordelijkheid van de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW).
Budgettaire gevolgen van beleid (begrotingsbedragen x € 1 000)
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Verplichtingen

4 218 357

4 433 783

4 292 764

4 365 318

4 330 451

4 303 946

4 281 370

Uitgaven

4 218 357

4 433 783

4 292 764

4 365 318

4 330 451

4 303 946

4 281 370

Programma,uitgaven

4 218 357

4 433 783

4 292 764

4 365 318

4 330 451

4 303 946

4 281 370

Financiële tegemoetkoming in de kosten
van kinderen
– Algemene Kinderbijslagwet (AKW)
– Kindgebonden budget (WKB)

4 218 357
3 386 700
831 657

4 433 783
3 389 000
1 044 783

4 292 764
3 352 426
940 338

4 365 318
3 311 901
1 053 417

4 330 451
3 276 839
1 053 612

4 303 946
3 250 334
1 053 612

4 281 370
3 227 758
1 053 612

14 545

272

272

272

272

272

272

2010

2011

2012

2013

2014

Financiële tegemoetkoming in de kosten van kinderen

4 292 764

4 365 318

4 330 451

4 303 946

4 281 370

Juridisch verplicht
Bestuurlijk gebonden
Niet-verplicht of bestuurlijk gebonden

4 292 764
0
0

4 365 318
0
0

4 330 451
0
0

4 303 946
0
0

4 281 370
0
0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit (begrotingsbedragen x € 1 000)

Instrumenten

Er zijn 2 instrumenten om in de doelstelling te voorzien:
– de Algemene Kinderbijslagwet (AKW); en
– de Wet op het Kindgebonden Budget (WKB).
De Algemene Kinderbijslagwet (AKW)
De AKW voorziet in een inkomensonafhankelijke tegemoetkoming in de
kosten van kinderen.
De AKW is een in verhouding beleidsarme wet. Voor circa 90% van de
kinderen wordt kinderbijslag toegekend, zonder dat aan andere voorwaarden hoeft te worden voldaan dan dat het kind thuis woont. Alleen voor 16en 17-jarige kinderen en voor uitwonende kinderen worden voorwaarden
gesteld in de sfeer van de tijdsbesteding en het onderhoud.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

23

Beleidsartikelen

Verder ontstaan ontwikkelingen voornamelijk door demografische
factoren.
Hierover zijn in onderstaande tabel kengetallen opgenomen.
Kengetallen (volume x 1 000)

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Aantal gezinnen AKW

1 926

1 913

1 901

1 890

1 881

1 876

Aantal telkinderen AKW

3 491

3 469

3 448

3 429

3 412

3 399

Bron: Sociale Verzekeringsbank (SVB), juni nota 2009.

Wet op het Kindgebonden budget (WKB)
Het doel van de WKB is het verstrekken van een inkomensafhankelijke
tegemoetkoming in de kosten van kinderen. Met ingang van 2008 is een
inkomensafhankelijk kindgebonden budget ingevoerd, waarin de fiscale
kinderkorting is opgegaan. Vanaf 2009 is de tegemoetkoming omgezet
van een tegemoetkoming per huishouden in een tegemoetkoming per
kind. Het kindgebonden budget biedt inkomensondersteuning specifiek
gericht op huishoudens in de lagere inkomenssegmenten.
In onderstaande tabel zijn kengetallen opgenomen over de Wet kindgebonden budget (WKB).
Kengetallen (volume x 1 000)

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Aantal huishoudens WKB

1 100

1 100

1 200

1 200

1 200

1 200

Aantal kinderen WKB

2 000

2 000

2 200

2 200

2 200

2 200

Bron: Belastingdienst.

Maatregelen kinderregelingen
Met ingang van 1 januari 2010 worden de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) en de Wet op het kindgebonden budget
(WKB) gedeeltelijk geïntegreerd. Dankzij deze vereenvoudiging van de
regelgeving wordt voor gezinnen met kinderen in de leeftijd van 12 t/m 17
jaar één loket gecreëerd en wordt het niet-gebruik teruggebracht.
Het volume van de WKB is afhankelijk van demografische factoren en het
aantal huishoudens met kinderen tot een bepaald inkomensniveau.
De regering is door de economische crisis geconfronteerd met de
noodzaak om bezuinigingen door te voeren. Ook binnen de begroting
voor Jeugd en Gezin is het noodzakelijk maatregelen te treffen. Deze
maatregelen hangen niet alleen samen met de economische crisis, maar
ook met de taakstelling die al was opgenomen in de begroting 2009 voor
Jeugd en Gezin (circa € 120 miljoen per jaar in de jaren 2010–2014), en
met overschrijdingen in de uitvoering van de Wet op het Kindgebonden
budget.
Het pakket maatregelen dat is voorgesteld heeft betrekking op het
kindgebonden budget en de kinderbijslag. Bij de invulling van het pakket

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

24

Beleidsartikelen

is gestreefd naar het zo veel mogelijk ontzien van de lage inkomens, het
zo evenwichtig mogelijk verdelen van de bezuinigingen en het zoveel
mogelijk beperken van negatieve effecten voor de marginale druk.
De maatregelen zijn in de vorm van twee wetsvoorstellen aan het
parlement voorgelegd, waarvan er één al in werking is getreden:
a) Het niet-indexeren van de AKW per 1 juli 2009, is per 1 juli 2009 in
werking getreden (Staatsblad 2009, 347);
b) Het voorstel van de wet regeling aanpassing kinderregelingen,
ingangsdatum 1 januari 2010 (TK, 2008–2009, 31 999).
Het pakket maatregelen bevat de volgende onderdelen:
+ Niet indexeren van de kinderbijslag in 2010 en 2011 en van het
kindgebonden budget in 2010 en 2011,
+ Verlagen van de inkomensgrens WKB en verhogen van het afbouwpercentage WKB naar 7,6%,
+ Verminderen van de WKB verhoging voor kinderen van 12 t/m 17 jaar,
+ Geen extra WKB verhoging voor het tweede en derde kind.
Handhaving
Voor de AKW zijn in samenspraak met de Sociale Verzekeringsbank (SVB)
kengetallen opgenomen gericht op handhaving. Deze richten zich onder
andere op de bekendheid van kinderbijslaggerechtigden met regels over
de melding van eventueel inkomen uit arbeid (van belang voor de toets
onderhoudsvoorwaarden) van een 16- of 17-jarig kind alsmede van de
beëindiging van het volgen van studie door een kind van die leeftijd. Zoals
gesteld worden voor kinderen van 16 en 17 jaar voorwaarden in de sfeer
van tijdsbesteding en (voor uitwonende kinderen) van onderhoud gesteld.
De handhavingsindicatoren in onderstaande tabel richten zich verder op
het risico van misbruik in de AKW en de beboetbare regelovertredingen.
Het misbruikrisico wordt uitgedrukt in een percentage van de uitkeringslast op jaarbasis. De beboetbare regelovertredingen worden uitgedrukt
per 100 klantjaren. Dit kengetal laat in één keer de mate zien waarin een
beboetbare regelovertreding plaatsvindt en in hoeverre de SVB erin slaagt
om sancties op te leggen als een overtreding aan het licht komt.
Daarnaast zijn nog andere handhavingsindicatoren opgenomen. Onder
fraudesignalen wordt verstaan het aantal signalen van vermeend misbruik
van kinderbijslag, dat noopte tot nader vooronderzoek om te kunnen
beoordelen of opsporingsonderzoek nodig is.
Aangiften zijn de gevallen van fraude met kinderbijslag die de SVB bij het
Openbaar Ministerie heeft aangegeven. De SVB doet aangifte als een
bedrag van meer dan € 6 000 als gevolg van fraude teveel is uitgekeerd.
Het aangiftebedrag is het nadeelbedrag dat met de geconstateerde
onrechtmatigheden was gemoeid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

25

Beleidsartikelen

Kengetallen handhaving

Bekendheid met regels inkomen kind
Bekendheid met regels einde studie kind
Aantal onderzochte fraudesignalen
Aangiften in personen
Aangiftebedrag (1 = € 1 000)
Misbruikrisico AKW
Beboetbare regelovertreding AKW per 100 klantjaren

Waarde
2005

Waarde
2006

Waarde
2007

Waarde
2008

92%
77%
497

85%
82%
1 001

0,3

0,4

97%
77%
607
19
141
0,17%
0,3

91%
84%
448
11
62
0,17%
0,3

Bron: Jaarverslag SZW 2008;
SVB-Handhavingsrapportage, jaarverslag SVB 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

26

Beleidsartikelen

Beleidsartikel 2 Gezond opgroeien
Algemene beleidsdoelstelling

Kinderen groeien lichamelijk en geestelijk gezond op.

Belangrijkste beleidsonderwerpen
2010

Gezonde kinderen en jongeren zijn belangrijk voor de toekomst van ons
land. Het doel is ervoor zorg te dragen dat kinderen en jongeren zowel
lichamelijk als geestelijk gezond opgroeien, dat zij positief gedrag
vertonen en zich actief betrokken voelen bij hun naaste omgeving. In de
eerste plaats zijn ouders zelf verantwoordelijk voor het welbevinden en
een gezonde leefstijl van hun minderjarige kinderen. Naast de inzet van
ouders en/of opvoeders, vraagt een gezonde en gelukkige jeugd echter
ook om betrokkenheid en inzet van anderen zoals scholen en verenigingen. Deze maatschappelijke organisaties hebben overigens ook zelf baat
bij gezond levende jongeren. Zo is samen het nodige maatschappelijk
rendement te behalen.
Het is belangrijk dat ouders, opvoeders en vertegenwoordigers van
diverse maatschappelijke organisaties zich verdiepen in en aansluiting
zoeken met de specifieke leefwereld van jongeren. De in juni 2009 aan de
Tweede Kamer aangeboden notitie «Onze Jeugd van Tegenwoordig»,
beschrijft de leefwereld en leefstijl van jongeren van nu om een tegenwicht te bieden aan de eenzijdige stereotypen over «de jeugd van
tegenwoordig».
Als ouders en kinderen vragen hebben over opvoeden en opgroeien
kunnen zij hiervoor terecht bij laagdrempelige Centra voor Jeugd en Gezin
(CJG) in de buurt. Deze centra zijn aangekondigd in het Coalitieakkoord en
zijn een middel om kabinetsdoelstelling 30 te behalen. Deze doelstelling
luidt:
In 2011 worden jeugdigen en hun ouders snel en goed ondersteund.
De centra zijn verder uitgewerkt in het Beleidsprogramma «Alle kansen
voor alle kinderen» en in de brief aan de Tweede Kamer van 19 november
2007 (TK 2007–2008, 31 001, nr. 36). In 2011 moet er een landelijk dekkend
netwerk van CJG zijn gerealiseerd. De CJG zijn bestemd voor alle ouders,
kinderen én jongeren (– 9 maanden tot 23 jaar) als laagdrempelig centraal
punt voor opgroei- en opvoedvragen, adequate en passende hulp en voor
de coördinatie van zorg. De centra zijn nadrukkelijk niet alleen bestemd
voor probleemgezinnen, maar ook voor alle ouders en kinderen die
vragen hebben bij het opvoeden en het opgroeien. De CJG vormen voor
professionals ook een centraal punt om vroegtijdig problemen of risico’s
te kunnen signaleren. Daarbij is een onderdeel van het basismodel voor
CJG dat elk centrum een schakel realiseert met de Zorg- en Adviesteams
bij scholen en de Bureaus Jeugdzorg.
Binnen de CJG is goede informatievoorziening van groot belang.
Digitalisering van de papieren dossiers in de Jeugdgezondheidszorg (JGZ)
moet er toe leiden dat overdracht van gegevens binnen de JGZ beter kan
plaatsvinden, risico’s eerder te signaleren zijn en kinderen beter gevolgd
kunnen worden. Daarbij is gekozen voor een gefaseerde aanpak. Daartoe
schaffen JGZ-instellingen onder regie van de gemeenten zelf een
automatiseringspakket aan. Verder heeft een ondersteuningstraject
plaatsgevonden bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) om
gemeenten en instellingen te ondersteunen bij het bestuurlijk traject om
de digitale pakketten aan te schaffen. In vervolg hierop vindt ondersteu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

27

Beleidsartikelen

ning van de implementatie binnen de JGZ-instellingen plaats via een
traject bij GGD Nederland en ActiZ. Voor de uitwisseling van informatie
binnen de JGZ wordt gebruik gemaakt van het landelijk schakelpunt van
het Elektronisch patiëntendossier. Dit wordt voorbereid om JGZ-instellingen aan te kunnen sluiten. Voor uniforme registratie en overdracht van
de gegevens binnen de JGZ zijn landelijke standaarden opgesteld. De
Eerste Kamer heeft in juni 2009 ingestemd met het van kracht worden van
de digitaliseringsplicht in de Wet publieke gezondheid.
De digitalisering van de papieren dossiers leidt tevens tot een vermindering van de administratieve lasten voor de uitvoerende organisaties in de
jeugdgezondheidszorg. Digitaal en uniform registreren maakt het mogelijk
voor de uitvoerende organisaties om op een eenvoudige wijze anonieme
informatie over de bedrijfsvoering, de kwaliteit van zorg en algemene
informatie over de gezondheidstoestand van groepen van jongeren te
leveren.
Ministeriële verantwoordelijkheid

Onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en Gezin valt
het zorg dragen voor een kader waarbinnen kinderen in Nederland gezond
kunnen opgroeien en zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige en
maatschappelijk betrokken burgers.

Externe factoren

Jongeren hebben zelf een verantwoordelijkheid om een actieve, maatschappelijke rol te pakken. Het bewerkstelligen van jongerenparticipatie is
een verantwoordelijkheid van provincies en gemeenten. Jongeren moeten
gemeenten weten te vinden maar andersom geldt hetzelfde: gemeenten
moeten lokale jongeren(organisaties) weten te vinden.
Gemeenten kunnen hun verantwoordelijkheden uitvoeren via de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Wet Publieke Gezondheid
(WPG). Zij ontvangen middelen en dragen ook zelf bij aan de doelstellingen via onder andere het accres van het Gemeentefonds. De rol van de
gemeenten wordt in de komende jaren versterkt en vergroot. Het kabinet
en de gemeenten hebben met het oog op de rol van de gemeenten in
2007 een Bestuursakkoord gesloten waarin onder andere is vastgelegd dat
de vorming van de Centra Jeugd en Gezin onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeenten valt. De overall regierol van gemeenten, ligt vooral op het terrein van BZK.

Budgettaire gevolgen van beleid (begrotingsbedragen x € 1 000)
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

1 241 194

106 746

74 584

50 544

397 512

397 712

397 712

Uitgaven

287 837

379 141

399 642

405 091

397 512

397 712

397 712

Programma,uitgaven

287 837

379 141

399 642

405 091

397 512

397 712

397 712

1. Kinderen en hun ouders/verzorgers
krijgen laagdrempelige ondersteuning
bij het opgroeien, opvoeden en
verzorgen
2. Kinderen hebben een gezonde leefstijl
en zijn actief en positief betrokken bij
hun leefomgeving

274 211

362 190

383 788

390 560

389 231

389 431

389 431

13 626

16 951

15 854

14 531

8 281

8 281

8 281

4 939

6 687

1 977

1 545

1 545

1 545

1 545

Verplichtingen

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

28

Beleidsartikelen

Budgetflexibiliteit (begrotingsbedragen x € 1 000)

1.

2.

2010

2011

2012

2013

2014

Kinderen en hun ouders/verzorgers krijgen laagdrempelige
ondersteuning bij het opgroeien, opvoeden en verzorgen
– Juridisch verplicht
– Bestuurlijk gebonden
– Niet-verplicht of bestuurlijk gebonden

383 788
371 223
7 025
5 540

390 560
380 996
3 750
5 814

389 231
233 397
150 371
5 463

389 431
233 397
150 371
5 663

389 431
233 397
150 371
5 663

Kinderen hebben een gezonde leefstijl en zijn actief en positief
betrokken bij hun leefomgeving
– Juridisch verplicht
– Bestuurlijk gebonden
– Niet-verplicht of bestuurlijk gebonden

15 854
15 463
0
391

14 531
13 338
250
943

8 281
6 985
250
1 046

8 281
5 985
250
2 046

8 281
5 985
250
2 046

Operationele doelstellingen
Er zijn twee operationele doelstellingen voor Gezond opgroeien:
1. Kinderen en hun ouders/verzorgers krijgen laagdrempelige ondersteuning bij het opgroeien, opvoeden en verzorgen;
2. Kinderen hebben een gezonde leefstijl en zijn actief en positief
betrokken bij hun leefomgeving.
Operationele doelstelling 2.1

Kinderen en hun ouders/verzorgers krijgen laagdrempelige
ondersteuning bij het opgroeien, opvoeden en verzorgen.

Motivering

Ouders/verzorgers zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding en
verzorging van hun kinderen. Als een gezin ondersteuning nodig heeft bij
de opvoeding, kunnen ouders in eerste instantie een beroep doen op de
directe omgeving. De overheid draagt zorg voor algemene voorzieningen
ter stimulering van de ontwikkeling van kinderen, en komt in beeld op het
moment dat een gezin en zijn directe omgeving onvoldoende in staat
blijken de opvoedingsvragen te kunnen beantwoorden, de problemen het
hoofd te bieden en/of wanneer de gezondheid of veiligheid van het kind in
het geding is.

Prestatie-indicator

1.
2.
3.

Aantal gemeenten dat een CJG heeft. (% van alle
gemeenten die een CJG hebben)
% gemeenten dat gebruik maakt van digitale
dossiers voor de jeugd-gezondheidszorg
Zorg- en Adviesteams voor kinderen en jongeren:
– primair onderwijs
– voortgezet onderwijs
– middelbaar beroepsonderwijs

Waarde

Peildatum

Streefwaarde
2010

Streefwaarde
2011

46 gemeenten
(10,4%)

2008

300 gemeenten
(68%)

441 gemeenten
(100%)

100%

100%

85%
96%
90%

100%
100%
100%

69%
95%
82%

2008
2008
2008

Bronnen:
1 Invoering CJG
2 Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
3 Monitor Zorg- en Adviesteams Nederlands Jeugdinstituut, publicatie mei 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

29

Beleidsartikelen

Belangrijkste instrumenten

Het wettelijk kader voor het jeugd- en gezinsbeleid in dit beleidsartikel
wordt onder andere gevormd door de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Wet Publieke Gezondheid (WPG). De gemeenten
hebben op grond van deze wetten al de verantwoordelijkheid voor het
preventief jeugdbeleid (WMO) en het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg (WPG). Het kabinet zet onder andere, ter specifieke
invulling van dit kader, de onderstaande instrumenten in:
+ Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) zijn laagdrempelige en herkenbare
centra in de buurt waar ouders, kinderen en jongeren terecht kunnen
met vragen over gezondheid, opgroeien en opvoeden. Professionals in
een CJG bieden, na signalering van (risico’s op) problemen, tevens
lichte hulp en zijn verantwoordelijk voor de coördinatie van zorg
volgens het beleidsprincipe «Eén gezin, één plan». Diverse organisaties worden daarvoor in het CJG samengebracht. Er is € 4 miljoen
beschikbaar voor invoeringskosten waarmee Jeugd en Gezin en de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) gemeenten ondersteunen bij de implementatie van de centra. Voor de CJG, ontvangen de
gemeenten ruim € 323 miljoen in 2010 via de Brede doeluitkering. In
deze uitkering zijn de TRSU Jeugdgezondheidszorg, de uitkering
preventief jeugdbeleid/motie Verhagen opgegaan. Daarnaast is
afgesproken dat gemeenten zelf in 2010 € 75 miljoen inzetten uit het
accres van het Gemeentefonds.
+ Binnen de jeugdgezondheidszorg en Centra voor Jeugd en Gezin moet
zoveel mogelijk uniform en op basis van bewezen effectieve interventies worden gewerkt. Het Programma Zorg voor Jeugd en het
Programma Standaard Jeugdgezondheidszorg die via ZonMw
plaatsvinden, dragen ertoe bij dat richtlijnen, instrumenten en
interventies ontwikkeld worden voor gebruik binnen de JGZ en CJG.
Hiervoor is in 2010 € 2 miljoen beschikbaar.
+ Het ZonMw programma Zorg voor Jeugd levert kennis op voor
professionals om de zorg voor jeugd – inclusief preventie – te
verbeteren. Het gaat zowel om kennis over het bevorderen van de
psychische en sociale ontwikkeling van jeugd als het tegengaan of
opheffen van bedreigingen ervan. Het programma biedt ruimte voor
het ontwikkelen van effectieve interventies en bevordert de toepassing
in de praktijk. Ook levert het programma een bijdrage aan informatie
over de kosteneffectiviteit van interventies in het jeugddomein en het
gebruik van participatieve methoden van jeugdonderzoek. Tot slot
krijgt deskundigheidsbevordering over kennisontwikkeling een plaats
in het programma. Voor het programma is in 2010 € 6,5 miljoen
beschikbaar.
+ De jeugdgezondheidszorg zet zich sterk in om de ontwikkeling van alle
kinderen goed te volgen. De uitdaging hierbij is om de aandacht goed
te verdelen tussen de zorg voor alle kinderen en de kinderen en
gezinnen die meer ondersteuning nodig hebben. De uitvoering gebeurt
steeds vaker binnen een CJG en ook de verwachtingen van jeugdigen
en ouders zijn aan veranderingen onderhevig. Dit maakt de omgeving
waarin de jeugdgezondheidszorg werkt zeer dynamisch. Om tegemoet
te komen aan de verwachtingen, ontwikkelt de jeugdgezondheidszorg
nieuwe werkwijzen. De minister voor Jeugd en Gezin gaat dit
faciliteren via een nieuw stimuleringsprogramma bij ZonMw. Het
programma is vooral bedoeld om vernieuwingen in de uitvoering van
de jeugdgezondheidszorg te ontwikkelen en in te voeren. Op deze
wijze is de jeugdgezondheidszorg beter toegerust voor haar taak. Voor
het programma is in totaal € 5 miljoen beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

30

Beleidsartikelen

+ Voor invoering van het Elektronisch Kinddossier Jeugdgezondheidszorg (EKD JGZ) en de Verwijsindex Risicojongeren is, via het
Gemeentefonds, een bedrag beschikbaar gesteld van € 15 miljoen in
2010.
+ De school is de belangrijkste vindplaats van kinderen en jongeren in de
schoolgaande leeftijd die problemen hebben. Snelle en passende hulp
van partijen in het CJG of geïndiceerde jeugdzorg kan op school snel
via Zorg- en Adviesteams (ZAT’s) worden georganiseerd. In ZAT’s
werken professionals van school, maatschappelijk werk, jeugdgezondheidszorg, Bureau Jeugdzorg, leerplicht en politie samen om
snel problemen te signaleren, en de juiste hulp of ondersteuning voor
de jeugdige, de ouders en de docenten in te schakelen. Voor elke
deelnemende organisatie raakt samenwerking in ZAT’s aan hun eigen
wettelijke taak. Het kabinet heeft daarnaast het voornemen om de
samenwerking voor zorg in en om de school wettelijk vast te leggen en
de verplicht deelnemende partners aan die samenwerking te
benoemen. Voor de ondersteuning van de samenwerking in ZAT’s in
€ 1,75 miljoen beschikbaar (via de begroting van OCW).
+ Het is belangrijk dat migrantenkinderen gelijke kansen hebben om
gezond, veilig en met plezier te kunnen opgroeien en hun talenten te
ontwikkelen. Veel migrantenkinderen worden niet goed bereikt door
(preventieve) jeugdvoorzieningen. Met «Diversiteit in het Jeugdbeleid»
streven we naar een jeugdbeleid, waarmee migrantenkinderen en hun
ouders beter worden bereikt door algemene jeugdvoorzieningen en
opvoedondersteuning. Problemen in de opvoeding en in de ontwikkeling van migrantenkinderen dienen vroegtijdig te worden gesignaleerd. Daartoe is meer kennis over de effectiviteit van (preventieve)
aanpakken en interventies voor deze kinderen en ouders noodzakelijk.
ZonMw voert samen met de kennisinstellingen RIVM (Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu) en NJI (Nederlands Jeugdinstituut)
het programma Diversiteit in het Jeugdbeleid uit. In dit traject worden
gemeenten, migrantenorganisaties, migrantenouders en -jeugd
nadrukkelijk betrokken. Het programma loopt van 2008 tot en met
2011. Eind 2010 wordt een (beperkte) tussentijdse evaluatie uitgevoerd
om te kunnen bijsturen en om te bezien hoe het vervolgtraject na 2012
eruit moet komen te zien. Communicatie vereist continue aandacht en
neemt het kabinet dan ook als belangrijk traject op. Voor dit programma is vanuit Jeugd en Gezin en Wonen Werken en Integratie, in
totaal € 10 miljoen beschikbaar in de periode 2008–2011, waarvan
€ 2,0 miljoen in 2010.
+ In 2010 wordt invulling gegeven aan het uitwerken en uitvoeren van de
actiepunten uit de Gezinsnota door de uitwerking van het opvoeddebat
(de opvoedestafette), activiteiten in het kader van scheiding en
omgang die erop gericht zijn de schadelijke gevolgen van scheiding en
relatieconflicten voor kinderen te beperken, en initiatieven in het kader
van gezin en werk. Hiervoor is in 2010 € 0,7 miljoen beschikbaar.
+ De BES-eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden onderdeel
van Nederland. In 2010 worden verschillende projecten uit het plan
van aanpak voor de jeugdproblematiek op de BES gereed gemaakt met
het oog op het moment van transitie eind 2010. Het gaat daarbij om de
realisatie van een CJG op elk eiland. Daarnaast wordt geïnvesteerd in
de jeugdzorg en in de jeugdbescherming door het opzetten van
gezinshuizen en de versterking van de voogdijraden en de gezinsvoogdijinstellingen. Ook worden aanbieders van naschoolse activiteiten
financieel ondersteund om zo hun activiteiten voor een brede groep
jeugdigen uit te breiden. Hiervoor is in 2010 € 3,5 miljoen beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

31

Beleidsartikelen

+ Een aanzienlijke groep jongeren die nog op school zit (voorbereidend))
middelbaar beroepsonderwijs) gaat gebukt onder een opeenstapeling
van problemen, variërend van gedragsproblemen tot psychische
problemen, van schulden en verslaving tot gebroken gezinnen en
criminaliteit in de directe omgeving. Deze overbelast jongeren lopen
groot risico voortijdig uit school te vallen en geen passend werk te
vinden. De Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)
adviseert het kabinet om overbelaste jongeren meer structuur en
verbondenheid te bieden door middel van plusvoorzieningen. Dit is
geen nieuw schooltype maar een totaalpakket van onderwijs en
ondersteuning dat voor deze jongeren nodig is om het halen van een
diploma en het vinden van een baan weer binnen handbereik te
krijgen. Het kabinet trekt via de begrotingen van J&G en OCW daarom
zowel in 2009 als in 2010 € 30 miljoen uit om plusvoorzieningen te
stimuleren.
+ De Maatschappelijke Ondernemers(MO)-groep en het Midden en
Kleinbedrijf (MKB)-NL hebben in rapport «Focus op een zelfstandige
toekomst» voorgesteld jongeren uit jeugdzorginstellingen te ondersteunen bij de toeleiding naar scholing en werk. Aan de MO-groep is
een subsidie toegekend om in overleg met MKB-NL een plan van
aanpak voor pilots arbeidstoeleiding jeugdzorg jongeren op te stellen.
Naar aanleiding van het plan van aanpak zullen naar verwachting eind
2009 begin 2010 een aantal pilots van start gaan. Hiervoor is in 2010
€ 1,0 miljoen beschikbaar.
+ Naast bovenstaande instrumenten is tevens de subsidie aan de
koepels van Internaten voor Schippers- en Kermisjeugd van belang.
Deze koepels ontvangen een subsidie van het programmaministerie
Jeugd en Gezin voor het regelen van opvang en verzorging van
minderjarige kinderen van binnenschippers en kermisexploitanten
voor zover deze vorm van opvang in verband met de aard van het
beroep van de ouders nodig is. Per feitelijk geplaatst kind wordt per
peildatum een normbedrag verstrekt. Hiervoor is in 2010 € 24 miljoen
beschikbaar.
Operationele doelstelling 2.2

Kinderen hebben een gezonde leefstijl en zijn actief en positief
betrokken bij hun leefomgeving

Motivering

Het gaat in het algemeen goed met «onze» jeugd. Toch leidt gedrag van
jongeren geregeld tot ophef. Denk maar aan comazuipen, drugsgebruik,
breezerseks, internetverslaving en overlast door hangjongeren. Het blijft
dan ook zaak jongeren aan te spreken op gedragingen die schadelijke
gevolgen hebben voor henzelf, hun naaste omgeving en derden.
Naargelang de ernst en omvang van die negatieve externe effecten zijn
passende beleidsmaatregelen nodig, met name in preventieve zin. De
basis van het in het Coalitieakkoord aangekondigde preventiebeleid is het
informeren van jongeren en hun ouders over de risico’s van ongezond
leven. Daarnaast is ook hulpverlening en wetgeving nodig. De bestaande
preventie is bovendien aan vernieuwing toe. Het is zaak alcohol, drugs,
tabak, voeding, overgewicht en bewegen meer in samenhang aan de orde
te stellen.
Jongeren moeten in staat zijn om mee te denken en vooral mee te doen.
In de notitie «Onze Jeugd van Tegenwoordig» uit juni 2009 staat dan ook
de eigen kracht van jongeren en participatie in de samenleving voorop.
Daarnaast wordt ingegaan op de aanpak van risicogedragingen van
jongeren als het gaat om een gezonde leefstijl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

32

Beleidsartikelen

Prestatie-indicator

Waarde

Peildatum

Streefwaarde
2010

Streefwaarde
2011

83,3%
44,3%
18,0%
79,0%
86,4%

2006
2007
2003
2006
2006

84%
48,5%
35%
82%
88%

84%
50%
38%
82%
88%

Jongeren met een gezonde leefstijl
– geen drugsgebruik, 12–18 jaar
– geen alcoholgebruik 12 jarigen
– geen alcoholgebruik 12–15 jarigen
– niet roken, 10–19 jaar
– gezond gewicht
Bron: Jeugdmonitor (CBS).

Kengetallen
Jongerenparticipatie
1) lid van een vrijetijdsvereniging
2) doen van vrijwilligerswerk of bieden van informele
hulp
3) meedenken/-beslissen in de eigen omgeving

1999

2003

74%

76%

2004

2007

2008

2009

74%
57%

57,9%

31,3%

29,8%

Bron:
1. Jaarrapport Jeugdmonitor: cijfer komt eens in de vier jaar beschikbaar.
2. CBS: POLS Het gaat in casu om jongeren tussen 18 en 24 jaar.
3. Nationale Jeugdraad. Hierbij opgemerkt dat het cijfer voor 2009 indicatief is, dit percentage wordt eerst na publicatie van de eindrapportage,
naar verwachting eind 2009, definitief.

Belangrijkste instrumenten

+ Voor opvoedingsondersteuning over alcohol en jongeren voert ZonMw
een programma uit. Doel is dat ouders en andere opvoeders alcoholgebruik van kinderen in ieder geval tot hun zestiende jaar uitstellen.
+ www.hallowereld.nl ondersteunt via internet jonge gezinnen bij de
opvoeding van hun kind(eren) gericht op een gezonde leefstijl. Voor
2010 is de bijdrage begroot op € 1,0 miljoen.
+ Ondersteunen van professionals die zorg bieden aan kinderen en
gezinnen, met kennis over de effectiviteit van instrumenten en
interventies. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) heeft daartoe tot doel
de kennis inzake jeugd-, gezin- en opvoedingsvraagstukken te
verzamelen, verrijken, valideren en verspreiden. Hiervoor is in 2010
€ 6,4 miljoen beschikbaar.
+ Het stimuleren dat jongeren politiek en maatschappelijk meer gaan
participeren. De minister voor Jeugd en Gezin reikt jaarlijks een prijs
uit aan de gemeente die het beste initiatief heeft om jeugdparticipatie
te bevorderen. Daarnaast zijn middelen beschikbaar voor een goed
werkende trainerspool die kan worden ingezet ten behoeve van
ondersteuning aan jongeren, de organisatie van het jaarlijkse
Nationale Jeugddebat en diverse subsidies en opdrachten om
(inter)nationale jeugdprogramma’s uit te voeren. Hiervoor is in 2010 in
totaal € 2,1 miljoen beschikbaar.
+ In 2009 is met het initiatief Your World, Rotterdam Europese Jongerenhoofdstad 2009 uitgevoerd. De speerpunten van Rotterdam hierbij zijn:
versterking van de participatie van jongeren, het verkleinen van de
afstand tussen jong en oud, autochtoon en allochtoon, en het
bevorderen van een evenwichtiger beeldvorming over jeugd. Hiervoor
is in de periode 2008–2011 € 2,5 miljoen beschikbaar, waarvan € 0,25
miljoen in 2010. De resultaten worden in 2010 in Nederlandse
gemeenten verder verspreid. De Italiaanse stad Turijn neemt in 2010
het initiatief over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

33

Beleidsartikelen

+ Om inzicht te bieden in de leefwereld van jongeren is in 2009 de notitie
«Onze Jeugd van Tegenwoordig» verschenen. In vervolg daarop wordt
van 2009 tot en met 2011 een impuls gegeven aan diverse vormen van
vrijwillige inzet voor en door jongeren en gezinnen. Met deze impuls
wordt een bijdrage geleverd aan het samenleven en actief burgerschap
rondom opvoeden en opgroeien. Hiervoor is in 2010 in totaal € 6,0
miljoen beschikbaar. Hiermee wordt uitvoering gegeven van de motie
Slob, zie Nota van wijziging 31 700 XVII, nr 4. ZonMw, het Nederlands
Jeugdinstituut (NJi) en Movisie ontwikkelen dit programma. Er wordt
onder andere gekeken naar manieren om professionals en gemeenten
meer gebruik te laten maken van de vrijwillige inzet van burgers om zo
het sociale netwerk (de civil society) rond kinderen en ouders te
versterken.
Beleidsonderzoek en
evaluatie

Onderzoek
onderwerp

Nummer
AD of OD

A Start
B Afgerond

Vindplaats

Beleidsevaluatie

IBO GGZ

VWS
42.3.2

A 2009
B 2010

MR, vergaderjaar
2008–2009

Overig evaluatieonderzoek

Diversiteit in het Jeugdbeleid

2.2

A 2008
B 2011

TK, 2007–2008,
31 001, nr. 52

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

34

Beleidsartikelen

Beleidsartikel 3 Zorg en Bescherming
Algemene beleidsdoelstelling

Kinderen die ernstig in hun ontwikkeling worden bedreigd krijgen zorg en
worden, indien nodig, in bescherming genomen, zodat zij veilig kunnen
opgroeien en zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige burgers.

Belangrijkste onderwerpen
2010

Wanneer ondanks de preventieve jeugdzorg en de jeugdgezondheidszorg
ernstige opgroei- en opvoedproblemen bij jeugdigen optreden, is
jeugdzorg aan de orde. De jeugdzorg omvat geı̈ndiceerde zorg, jeugdgerelateerde geestelijke gezondheidszorg en de zorg voor licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen.
Het Bureau Jeugdzorg is er zowel voor ouders en jeugdigen die zelf om
hulp vragen, als voor de bescherming van jeugdigen die niet om hulp
(kunnen) vragen. Dergelijke maatregelen van jeugdbescherming, te weten
voogdij en gezinsvoogdij, zijn niet vrijblijvend maar beperken het gezag
van de ouders op grond van een rechterlijke uitspraak. De Raad voor de
Kinderbescherming geeft advies aan de kinderrechter over een te nemen
kinderbeschermingsmaatregel. Het Bureau Jeugdzorg voert de maatregel
uit. Hierbij is Nidos aangewezen als voogdij-instelling voor de alleenstaande minderjarige vreemdelingen.
De kabinetsdoelstellingen voor genoemde onderwerpen zijn:
31) wachttijden voor de geïndiceerde jeugdzorg blijven beperkt
tot maximaal negen weken na indicatiestelling en
kinderbeschermingsmaatregelen kunnen sneller worden
ingezet.
32) bestrijden van kindermishandeling door versterking van
preventie, signalering en ingrijpen.
In dit spectrum, en bij kabinetsdoelstelling 50, past ook de aanpak van
jongeren zonder zicht op opleiding of baan die met de gebruikelijke
instrumenten niet worden bereikt. Momenteel wordt geëxperimenteerd
met «pilots» voor campussen. Bij gebleken succes leidt dit in 2011 tot een
basismodel campussen.
Het Rijk is verantwoordelijk voor het toezicht dat wordt uitgevoerd door
de Inspectie jeugdzorg (IJZ). De IJZ is verantwoordelijk voor het uitvoeren
van het onafhankelijk toezicht op de jeugdzorg.

Kengetal

Aantal door de Inspectie jeugdzorg uitgebrachte inspectierapporten
Aantal door de Inspectie jeugdzorg behandelde klachten/signalen over de jeugdzorginstellingen
Aantal door de Inspectie jeugdzorg behandelde meldingen/calamiteiten vanuit jeugdzorginstellingen

Waarde
2008

Streefwaarde
2009

Streefwaarde
2010

33

801

45

172

140

220

178

120

6002

1

In 2008 is de inspectie een aantal grote landelijke toezichtprojecten gestart (waarbij veel jeugdzorginstellingen betrokken zijn), waarvan de
uitvoering in 2008 zal plaatsvinden, maar de rapportage in 2009.
2
In 2009 heeft de inspectie door middel van een brochure alle jeugdzorginstellingen opgeroepen om calamiteiten ruimhartig te melden. De
inspectie verwacht hierdoor een toename van het aantal meldingen in 2010.

Ministeriële verantwoordelijkheid

Onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en Gezin valt
het zorg dragen voor een stelsel dat er aan bijdraagt dat kinderen die
ernstig in hun ontwikkeling worden bedreigd, zorg krijgen en indien nodig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

35

Beleidsartikelen

in bescherming worden genomen. Dit moet ertoe leiden dat deze kinderen
veilig kunnen opgroeien en zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige
burgers. Onder deze verantwoordelijkheid valt:
+ het stimuleren van een integrale jeugd- en gezinsketen mét duidelijke
verantwoordelijkheden, en zónder vrijblijvendheid. Hierdoor zijn
provincies, gemeenten, lokale en landelijke organisaties, Bureaus
Jeugdzorg, zorgverzekeraars en zorgaanbieders in staat hun verantwoordelijkheden waar te maken;
+ het perspectief bieden aan jongeren zonder zicht op opleiding of baan,
die met de gebruikelijke instrumenten niet bereikt worden;
+ het zorg dragen voor een toegankelijk, passend en samenhangend
zorgaanbod voor kinderen met ernstige opgroei- en opvoedproblemen, met psychiatrische problemen en lichtverstandelijk
gehandicapte kinderen en hun ouders of verzorgers;
+ het voorzien in een effectieve aanpak van kindermishandeling en een
systeem van jeugdbeschermingsmaatregelen;
+ het mogelijk maken van de voogdij van alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (AMV’s);
+ het toezicht houden op de kwaliteit van de jeugdzorg (door de
Inspectie jeugdzorg).
Externe factoren

Gemeenten kunnen hun verantwoordelijkheden uitvoeren via de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Wet Publieke Gezondheid
(WPG). Ook de vorming van de Centra Jeugd en Gezin valt onder de
bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeenten.
Op grond van de Wet op de jeugdzorg zijn provincies en grootstedelijke
regio’s verantwoordelijk voor de kwaliteit, de planning en financiering van
de jeugdzorg in hun regio. Zij moeten zorgen voor voldoende zorgaanbod
om invulling te geven aan het recht op jeugdzorg en voor een goed
functionerend Bureau Jeugdzorg.
Binnen het kabinet is de minister van Justitie primair verantwoordelijk
voor het beleid inzake de aanpak van jeugdcriminaliteit, de interlandelijke
adoptie, internationale kinderontvoering en huiselijk geweld.

Tabel budgettaire gevolgen van beleid (begrotingsbedragen x € 1 000)
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Verplichtingen

1 715 052

1 875 969

1 801 884

1 838 496

1 859 724

1 877 953

1 869 841

Uitgaven

1 550 179

1 683 816

1 808 123

1 838 659

1 859 724

1 877 953

1 869 841

Programma,uitgaven

1 550 179

1 683 816

1 808 123

1 838 659

1 859 724

1 877 953

1 869 841

1 224 685

1 281 274

1 373 578

1 386 384

1 414 891

1 446 898

1 446 819

322 469
3 025

396 419
6 123

425 245
9 300

448 275
4 000

440 833
4 000

427 055
4 000

419 022
4 000

15 074

12 417

12 698

12 898

13 198

13 198

13 198

1) Tijdig effectieve hulp bij een zorgaanbieder
2) Snelle inzet van de meest adequate
hulpmiddelen
3) Campussen
Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

36

Beleidsartikelen

Tabel met budgetflexibiliteit (begrotingsbedragen x € 1 000

1.

2.

3.

2010

2011

2012

2013

2014

Tijdig effectieve hulp bij een zorgaanbieder

1 373 578

1 386 384

1 414 891

1 446 898

1 446 819

– Juridisch verplicht
– Bestuurlijk gebonden
– Niet-verplicht of bestuurlijk gebonden

1 258 368
99 602
15 608

1 255 101
106 036
25 247

1 255 693
107 481
51 717

1 255 693
107 481
83 724

1 255 693
107 481
83 645

Snelle inzet van de meest adequate hulpmiddelen

425 245

448 275

440 833

427 055

419 022

– Juridisch verplicht
– Bestuurlijk gebonden
– Niet-verplicht of bestuurlijk gebonden

425 245
0
0

424 003
24 272
0

416 561
24 272
0

402 783
24 272
0

394 750
24 272
0

Campussen

9 300

4 000

4 000

4 000

4 000

– Juridisch verplicht
– Bestuurlijk gebonden
– Niet-verplicht of bestuurlijk gebonden

5 812
3 488
0

0
4 000
0

0
4 000
0

0
4 000
0

0
4 000
0

Operationele doelstellingen
Er zijn drie operationele doelstellingen voor Zorg en bescherming:
1. Kinderen met ernstige opgroei- en opvoedproblemen en hun ouders/
verzorgers krijgen op tijd effectieve hulp bij een zorgaanbieder;
2. Snelle inzet van de meest adequate dwangmiddelen om hulp op gang
te brengen indien dit niet op vrijwillige basis kan en kinderen in hun
opvoeding en ontwikkeling ernstig worden bedreigd;
3. Jongeren tussen 12–27 jaar die (om andere redenen dan ziekte of
verzorging) niet naar school gaan, geen baan hebben en ook niet op
zoek zijn naar werk of scholing, dreigen af te glijden naar maatschappelijk ongewenst gedrag én niet bereikt worden met de gebruikelijke
instrumenten wordt perspectief geboden.
Operationele doelstelling 3.1

Kinderen met ernstige opgroei- en opvoedproblemen en hun
ouders/verzorgers krijgen op tijd effectieve hulp bij een zorgaanbieder

Motivering

Soms zijn de problemen bij het opgroeien, opvoeden en verzorgen zo
ernstig dat het sociale netwerk of de lokale voorzieningen geen toereikende zorg kunnen bieden. Dan kunnen kinderen en jongeren die ernstig
worden bedreigd in hun ontwikkeling en hun ouders/verzorgers een
beroep doen op de jeugdzorg. Zij moeten hierbij op tijd toegang hebben
tot zorg en zij moeten kunnen rekenen op zorg die is toegesneden op de
specifieke hulpvraag en die tijdig, professioneel en adequaat wordt
geleverd.

Belangrijkste instrumenten

Snelle en effectieve hulp voor jeugd en gezin
+ Aanpakken van wacht- en doorlooptijden.
De provincies en grootstedelijke regio’s ontvangen hiertoe een
doeluitkering voor de uitvoering van de Wet op de jeugdzorg. Hiermee
zijn zij in staat het Bureau Jeugdzorg in stand te houden en zorg-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

37

Beleidsartikelen

aanbod in te kopen voor kinderen met een jeugdzorgindicatie.
Doelstelling is, dat de zorg aan kinderen met een indicatie binnen
negen weken na die indicatie start. Over de hoogte van het budget
voor 2010 heeft de Commissie Financiering Jeugdzorg advies
uitgebracht. Het bestuurlijk overleg met het IPO heeft nog niet geleid
tot het definitief vaststellen van het budget 2010. De totale doeluitkering in 2010 bedraagt ca. € 1,0 miljard.
+ Terugbrengen van de ervaren regeldruk in de brede jeugdketen met
25% in 2011. Samen met de betrokkenen partijen (provincies,
gemeenten, zorgverleners, indicatiestellers, verzekeraars) werkt het
kabinet aan een uitvoeringspraktijk die niet meer dan nodig wordt
geconfronteerd met regels en procedures. In 2009 en 2010 wordt onder
andere gewerkt aan betere begrijpelijkheid van formulieren voor
cliënten, verbeteren van de cliëntvriendelijkheid van de zorg, betere
informatievoorziening door de overheid aan het veld over beleid, het
oplossen van de meest urgente ICT-irritaties, vermindering van de
registratieverplichtingen met 25% en verbetering van de informatieuitwisseling tussen ketenpartners. Uit een nul-meting onder ruim 200
cliënten en bijna 550 professionals blijkt dat hier de grootste regeldruk
wordt ervaren.
+ In de brief over de pakketmaatregelen AWBZ van 16 september 2008
(TK 2008–2009, 30 597, nr. 29) zet de staatssecretaris van het ministerie
van VWS uiteen dat het kabinet streeft naar beperking van het beroep
op AWBZ-zorg, met het behoud van AWBZ-zorg voor de meest
kwetsbare groepen. Het kabinet heeft hierop besloten tot beperking
vanaf 1 januari 2009 van de aanspraak op ondersteunende en
activerende begeleiding op grond van die AWBZ. Cliënten die hun
aanspraak AWBZ verliezen kunnen in bepaalde mate een beroep doen
op de Wet op de jeugdzorg of de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
(Wmo). Waar door het schrappen van aanspraken dat extra beroep op
WJZ en Wmo ontstaat, en dit om zorginhoudelijke redenen noodzakelijk is én er sprake is van een publieke verantwoordelijkheid, vindt
voor deze domeinen compensatie plaats. Hiervoor is met ingang van
2010 structureel € 12,6 miljoen beschikbaar voor jeugdigen die als
gevolg van de pakketmaatregel een beroep zullen doen op de Wet op
de jeugdzorg.

Kindermishandeling aanpakken
+ Het Actieplan «Kinderen Veilig Thuis» is in het najaar van 2007 in
uitvoering genomen en eindigt eind 2010. Kern hiervan is het
tegengaan van kindermishandeling. Dit gebeurt door:
– zoveel mogelijk voorkomen van kindermishandeling;
– zo snel mogelijk signaleren van vermoedens van kindermishandeling;
– stoppen van kindermishandeling en beperken van schadelijke
gevolgen door passende hulp en/of bescherming te bieden.
Voor het verder verspreiden van de regionale aanpak ontvangen de
35 centrumgemeenten een decentralisatie-uitkering van € 2,9 miljoen
in 2010. Daarnaast is er voor het uitvoeren van de publiekscampagne
ruim € 2 miljoen gereserveerd.
+ De invoering van de Regionale aanpak van kindermishandeling,
volgens de beproefde RAAK-methode, heeft de volgende resultaten
opgeleverd: alle centrumgemeenten, provincies en stadsregio’s
investeren in het ontwikkelen van een regionale projectstructuur, als
basis waarop verder gewerkt kan worden aan concrete acties. De
planning is dat in alle gemeenten in het derde kwartaal van 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

38

Beleidsartikelen

regionale werkplannen gereed en in gang gezet zijn. In deze werkplannen staat aan welke actiepunten een regio gaat werken. Medio 2009
start een evaluatie- en effectonderzoek naar de invoering van de
regionale aanpak kindermishandeling. Vragen: hoe effectief is de
regionale invoering, welke concrete verbeteringen zien we in de
aanpak van kindermishandeling en wat zijn de productieve bestanddelen ervan? In 2010 worden de werkplannen verder uitgewerkt. Hiervoor
is in 2010 € 4,5 miljoen beschikbaar.

Kwaliteitsverbetering en innovatie in de jeugdzorg
+ Het streven is dat eind 2009 het wetsvoorstel voor de Verwijsindex in
werking treedt. Dit betekent dat gemeenten vanaf dat moment moeten
zijn aangesloten op de Verwijsindex. In de eerste helft van 2010 zal
aandacht zijn voor de implementatie.
+ Realiseren van voldoende aanbod voor de vraag naar gesloten
jeugdzorg. Dit zorgaanbod is bedoeld voor jongeren met ernstige
gedragsproblemen die voorheen op civielrechtelijke titel in een
justitiële jeugdinrichting werden geplaatst. Het komt op twee manieren
tot stand, te weten: door de ontwikkeling van nieuw zorgaanbod en
door de overheveling van een aantal justitiële jeugdinrichtingen van
het Ministerie van Justitie naar Jeugd en Gezin. Met ingang van 2010
komt één instelling en een hoeveelheid budget over voor extra
plaatsen van Justitie (in totaal € 31 miljoen). In 2009 zijn de rijksinstellingen Den Engh en De Lindenhorst overgegaan naar de gesloten
jeugdzorg. Deze twee rijksinstellingen staan opgenomen als tijdelijke
baten-lastendienst in de begroting 2010 van VWS omdat de verantwoordelijkheid voor deze uitvoeringsorganisaties valt onder de
minister van VWS. In totaal is het beschikbare budget voor de gesloten
jeugdzorg ruim € 0,2 miljard.
+ Ondersteunen van beroepsverenigingen bij het uitvoeren van het
gezamenlijk actieplan «Professionalisering». Het actieplan kent vier
pijlers: verhelderen beroepenstructuur, verbeteren opleidingen,
versterken beroepsverenigingen en tuchtrecht. In de periode 2007–
2010 wordt dit ondersteund met in totaal € 1,0 miljoen. Het actieplan
heeft tot nu toe geresulteerd in de vaststelling van twee beroepsprofielen en een uitstroomprofiel voor werkers in de jeugdzorg, een
databank voor goedgekeurde nascholingscursussen en een plan voor
wettelijke registratie van werkers in de jeugdzorg. In 2010 wordt dit
verder uitgewerkt.
Operationele doelstelling 3.2

Snelle inzet van de meest adequate dwangmiddelen om hulp op
gang te brengen indien dit niet op vrijwillige basis kan en
kinderen in hun opvoeding en ontwikkeling ernstig worden
bedreigd.

Motivering

Ouders en jongeren die hulp nodig hebben, kunnen daar zelf om vragen
bij de instanties voor vrijwillige hulpverlening. Niet alle kinderen en
ouders zijn echter in staat of bereid om vrijwillige hulp te zoeken of te
accepteren. Als de situatie waarin kinderen zich bevinden bedreigend is
(of kan worden) voor de opvoeding en ontwikkeling, moet de overheid
overwegen of de noodzakelijke hulp met inzet van het gedwongen kader,
in het belang van het kind, alsnog op gang moet worden gebracht.
Vanzelfsprekend moet de meest gepaste jeugdbeschermingsmaatregel in
iedere situatie gebruikt worden: een ondertoezichtstelling (OTS) (al dan
niet met een uithuisplaatsing) of een ontneming van het gezag (gevolgd
door voogdij).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

39

Beleidsartikelen

In de afgelopen jaren hebben de activiteiten in het programma Beter
Beschermd gezorgd voor een kwaliteitsimpuls voor de jeugdbescherming.
In 2010 zal de nieuwe voogdijmethodiek worden geïmplementeerd en zal
de implementatie van de nieuwe kinderbeschermingswet, die wordt
verwacht in 2011, worden voorbereid.
Prestatie-indicator

Percentage doorloop besluitvorming jeugdbeschermingsmaatregel binnen
de norm

Peildatum

Streefwaarde
2010

Streefwaarde
2011

jaargemiddelde

75%

75%

Kengetallen

2006

2007

2008

2009

2010

2011

1. Aantal voogdij
2. Aantal voorlopige voogdij
3. Aantal ondertoezichtstelling OTS
4. Gemiddelde duur OTS (in jaren)
5. Caseload OTS

5 170
158
25 256
3,3
x

5 198
369
28 279
3,5
17,5

5 402
208
30 212
3,5
15

6 019
214
34 162
3,4
15

6 320
208
39 127
3,3
15

6 552
216
41 885
3,3
15

Bron:
1 t/m 5 De aantallen 2006, 2007 en 2008 zijn realisatiegegevens. Het betreft gemiddelde aantallen per jaar. De aantallen voor 2009 en verder zijn
gebaseerd op de in de begroting beschikbare aantallen.
5
De caseload per FTE gezinsvoogd 2007 betreft een gemiddelde waarde zoals gemeten ultimo kalenderjaar. Het kengetal caseload 2006 is
niet beschikbaar omdat deze gegevens niet standaard werden verzameld.

Belangrijkste instrumenten

Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en de Wet op de jeugdzorg vormen het
wettelijke kader voor het jeugdbeschermingsbeleid. Het kabinet zet
hiertoe in 2010 onder andere, ter specifieke invulling van dit kader,
onderstaande (extra) instrumenten in:
+ In 2010 wordt ten behoeve van ondertoezichtstelling (OTS) en
(gezins)voogdij circa € 314 miljoen gereserveerd aan doeluitkeringen
aan provincies en aan de drie grootsstedelijke regio’s Amsterdam,
Haaglanden en Rotterdam.
+ Naar verwachting zullen de invoering van de nieuwe voogdijmethodiek en de start van het scholingsprogramma in de loop van
2010 plaatsvinden. Hiervoor is € 5 miljoen gereserveerd.
+ In totaal is voor de Raad van de Kinderbescherming € 81 miljoen
gereserveerd. De scholing in verband met de invoering van de nieuwe
kinderbeschermingswet vindt in 2009 en 2010 plaats.
+ Voor de opvang en voogdij van alleenstaande minderjarige vreemdelingen is circa € 18,5 miljoen gereserveerd.
+ Voor de inning van ouderbijdragen is een bijdrage aan het Landelijk
Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) van € 6,4 miljoen
gereserveerd. De voorlopig geraamde gevolgen van het wetsvoorstel
partneralimentatie zijn in dit bedrag opgenomen. De wet is op
1 augustus 2009 in werking getreden. De gevolgen van de voorgenomen afschaffing van de ouderbijdragen voor het LBIO zijn nog niet
opgenomen in de begroting.

Operationele doelstelling 3.3

Jongeren tussen 12–27 jaar die (om andere redenen dan ziekte of
verzorging) niet naar school gaan, geen baan hebben en ook niet
op zoek zijn naar werk of scholing, én dreigen af te glijden naar
maatschappelijk ongewenst gedrag, én niet bereikt worden met
de gebruikelijke instrumenten wordt perspectief geboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

40

Beleidsartikelen

Motivering

Er zijn nog steeds teveel jongeren die aan de kant blijven staan. Het gaat
dan vooral om jongeren die uit school dreigen te vallen, die niet in een
leertraject zitten of niet werken. Het is van belang maatregelen te treffen
om te voorkomen dat het toekomstperspectief van deze jongeren door
gebrek aan een diploma of werkervaring verslechtert. De afstand tot de
arbeidsmarkt mag niet te groot worden. Het primaire doel is dat elke
jongere die kan leren of werken (al dan niet in combinatie), dit ook
daadwerkelijk gaat doen.
Met de campussen kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat jongeren die
lichte vergrijpen hebben gepleegd, (verder) afglijden naar de criminaliteit.

Belangrijkste instrumenten

+ Pilots met een campus.
Het kabinet kiest met betrekking tot de campussen voor een stapsgewijze aanpak. Een onafhankelijk onderzoeksbureau voert onder
begeleiding van een commissie van deskundige wetenschappers een
evaluatieonderzoek uit naar deze pilotprojecten. Een proces- en
effectevaluatie maken hier onderdeel van uit. Het evaluatieonderzoek
geeft inzicht in de effectiviteit van de aanpak van jongeren, de
samenstelling van de doelgroep, de samenwerking tussen lokale en
regionale partijen en de gehanteerde juridische kaders. Aan de hand
van het evaluatieonderzoek zal het kabinet aan de verdere vormgeving
van de campussen werken. Het zal die elementen overnemen die het
meest succesvol en effectief blijken te zijn.
De eerste stap is de start van de pilotfase, waar in negen pilots
geëxperimenteerd en geëvalueerd wordt wat wel en niet werkt. De
pilots zijn voor het jaar 2009 verlengd. Het onderzoek is gestart in de
tweede helft van 2007 en zal worden afgerond medio 2010. Medio 2009
verschijnt de tweede voortgangsrapportage van het onderzoek. De
resultaten uit de tweede voortgangsrapportage zullen gebruikt worden
om inzichten op te doen over het beleid ten aanzien van de campussen. De campussen zullen alleen landelijk ingebed worden indien uit
de evaluatieonderzoeken blijkt dat de pilots effectief zijn gebleken in
het bereiken van de door het kabinet beoogde groep jongeren.
De tweede stap is het starten van overleg met bestuurders in de
jeugdketen en met partners in de jeugdketen én in de rechtshandhaving over de relatie tussen campussen en andere voorzieningen binnen de jeugdketen dat uitval van jongeren dient te voorkomen.
Hiermee is in 2008 gestart en dit overleg zal in 2010 worden gecontinueerd en in aanloop naar de slotfase geïntensiveerd worden.
Ten slotte zal vanaf 2009 aan de hand van de ervaringen met de
verschillende pilotprojecten en het inzicht in de effectiviteit van de
verschillende aanpakken, samen met de bestuurlijke partners de
campussen verder worden vormgegeven, op zo’n manier dat deze een
inhoudelijke aanvulling betekenen op de bestaande stelsels.
Voor de verdere beleidsontwikkeling en eventuele voortzetting van
pilots is in 2010 € 4,3 miljoen beschikbaar. Vanuit de veiligheidsenveloppe zijn bij het ministerie van Financiën middelen gereserveerd
die ingezet kunnen worden voor campussen. Het betreft een bedrag
van € 16 miljoen structureel vanaf 2010.
Omdat er in de pilots geëxperimenteerd wordt met verschillende
intensieve scholings- en begeleidingstrajecten zijn er geen prestatieindicatoren opgenomen. Middels een evaluatieonderzoek wordt medio
2010 bepaald welke aanpak voor welke doelgroep het beste werkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

41

Beleidsartikelen

Kengetallen

2006

2007

2008

2009

Aantal pilots campussen

–

8

9

9

Aantal ingestroomde jongeren in
pilots campussen

–

150

250

300

Bron: Intraval

+ Crisisaanpak van de jeugdwerkloosheid.
Het kabinet investeert in 2009 en 2010 € 250 miljoen in het bestrijden
van jeugdwerkloosheid. Het kabinet richt zich daarbij op drie groepen
jongeren: schoolverlaters, baanverliezers en kwetsbare jongeren die
altijd al onze aandacht hebben gehad. Voor specifieke acties gericht op
de meest kwetsbare jongeren is € 40 miljoen beschikbaar gesteld voor
2009 en 2010 in het kader van de crisisaanpak van de jeugdwerkloosheid.
In dit kader starten het Programmaministerie voor Jeugd en Gezin en
het ministerie van Defensie en de gemeente Eindhoven voor jongeren
het project «Internaat voor Veiligheid en Vakmanschap». Dit is een
opleiding met 24-uursopvang voor leerlingen, die uit het schoolproces
dreigen te vallen of zijn gevallen. Het project is een bijzondere vorm
van een plusvoorziening. De leerlingen krijgen de mogelijkheid in een
internaatsvorm hun school af te maken, hun leven weer op orde te
brengen en begeleid te worden naar betaalde arbeid. Hiervoor is in
2010 € 5,0 miljoen gereserveerd.

Onderzoek en Evaluatie
artikel 3

Onderzoek
onderwerp

Nummer
AD of OD

A Start
B Afgerond

Vindplaats

1) Evaluatieonderzoek

Wet op de Jeugdzorg

3.2

A 2009
B 2010

Wet op de
jeugdzorg, art. 110

2) Beleidsdoorlichting

Jeugdstelsel

3.2

A 2009
B 2010

3) Evaluatieonderzoek

Evaluatie implementatie nieuwe
werkwijze gezinsvoogdij

3.2

A 2009
B 2010

www.wodc.nl

3) Effectonderzoek ex post

Evaluatie pilots campussen

3.3

A 2007
B 2010

TK, 2007–2008,
31 001, nr. 22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

42

Niet-beleidsartikel 98: Algemeen
98.1 Algemeen
In de begroting 2009 is de Verzameluitkering Jeugd en Gezin geïntroduceerd.
De verzameluitkering kent zijn wettelijke grondslag in de Financiëleverhoudingswet. Hij keert uit aan de medeoverheden. In de verzameluitkering zijn de beleidsthema’s gebundeld die jaarlijks gemiddeld
maximaal € 10 miljoen voor het totaal van de ontvangende medeoverheden beslaan. Aanleiding voor de invoering van de verzameluitkering is de behoefte aan een wijze van middelenverstrekking aan de
medeoverheden die ruimte biedt voor lokaal maatwerk en de administratieve lasten bij Rijk en mede-overheden voorkomt. Dit met name ook
vanwege de geringe omvang van de middelen.
De verzameluitkering Jeugd en Gezin bevat de uitkering van bestuurskosten aan de drie grootstedelijke regio’s, regio Amsterdam, regio
Haaglanden en regio Rotterdam.
98.2 Budgettaire gevolgen van beleid
Begrotingsbedragen x € 1 000
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Verplichtingen

0

308

308

308

308

308

308

Uitgaven

0

308

308

308

308

308

308

Programma,uitgaven
Verzameluitkering Jeugd en Gezin

0
0

308
308

308
308

308
308

308
308

308
308

308
308

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

43

Niet-beleidsartikelen

Niet-beleidsartikel 99: Nominaal en onvoorzien
99.1 Algemeen
Dit artikel heeft een technisch-administratief karakter. Vanuit het
begrotingsdeel van dit niet-beleidsartikel vinden overboekingen van loonen prijsbijstelling naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de
begroting plaats. Een deel van de loon- en prijsbijstelling moet nog
worden toegedeeld. Ook worden er taakstellingen of extra middelen op dit
artikel geplaatst die nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegedeeld.
99.2 Budgettaire gevolgen van beleid
Begrotingsbedragen x € 1 000
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Verplichtingen

0

7 283

9 053

9 166

9 187

9 196

9 189

Uitgaven

0

7 283

9 053

9 166

9 187

9 196

9 189

1 – Loonbijstelling
2 – Prijsbijstelling
3 – Onvoorzien
4 – Taakstelling

0
0
0
0

83
7 232
0
– 32

2 090
6 999
0
– 36

2 085
7 120
0
– 39

2 103
7 123
0
– 39

2 113
7 122
0
– 39

2 113
7 115
0
– 39

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

44

BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt ingegaan op de onderwerpen in de
bedrijfsvoering die specifiek in 2010 aan de orde zullen zijn. De paragraaf
heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage.
Begroting
Deze begroting voor Jeugd en Gezin is opgebouwd uit de oorspronkelijke
beleidsterreinen van de ministeries van VWS, Justitie, SZW en OCW
waarvoor de minister voor Jeugd en Gezin beleidsmatig verantwoordelijk
is.
De begroting voor Jeugd en Gezin bestaat alleen uit programmamiddelen.
Een gevolg hiervan is dat de verantwoordelijkheid voor uitvoeringsorganisaties onder de verantwoordelijkheid blijft vallen van de ministers
van VWS, Justitie, Financiën, SZW en OCW. Voorbeelden zijn de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) in het kader van de Algemene Wet op de
Kinderbijslag (AKW), de Belastingdienst in het kader van het kindgebonden budget en de personele en materiële uitgaven van de beleidsdepartementen die werkzaamheden verrichten voor de minister voor
Jeugd en Gezin.
Doeluitkering Jeugdzorg
Bij de controle van de verantwoordingen van de provincies en grootstedelijke regio’s (verder samen als provincies aangeduid) over 2007 is op
grond van de rapporten van de externe accountants van de provincies
vastgesteld dat zij in hun jaarverslag conform de methodiek van Single
Information, Single Audit (SiSa) verantwoording afleggen over de
rechtmatige besteding van de doeluitkering. Door de accountants is een
opmerking geplaatst over het ontbreken van inzicht in de volledigheid van
de ontvangsten van de ouderbijdrage. Voor de oplossing van onder
andere dit probleem is onderzoek gedaan naar de samenloop van
kinderbijslag, kindertoeslag (kindgebonden budget), pleegvergoeding en
ouderbijdrage. De resultaten van dit onderzoek en de conclusies die
daaraan verbonden worden, zijn op 9 juli 2009 aan uw Kamer gestuurd.
Een van de genoemde maatregelen is het afschaffen van de ouderbijdrage.
Met een controleprotocol gaf het Rijk aan waar de externe accountants
van het Bureau Jeugdzorg of de zorgaanbieder bij de rechtmatigheidscontrole op de doeluitkering aandacht aan moesten besteden. Onder regie
van het Interprovinciaal Overleg (IPO) is gewerkt aan een nieuw controleprotocol dat binnenkort definitief vastgesteld kan worden. Het aangepaste
protocol vormt een cruciale pijler voor de borging van de rechtmatige
besteding van de doeluitkering. Hiermee en door de verdere implementatie van de verbeterplannen zal het financieel beheer aan de eisen voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

45

VERDIEPINGSBIJLAGE
Leeswijzer
Het verdiepingshoofdstuk bestaat uit een cijfermatig overzicht per artikel.
Bij ieder artikel wordt eerst de opbouw van de stand vanaf de ontwerpbegroting 2009 tot aan de stand ontwerpbegroting 2010 opgenomen.
Daarna worden de belangrijkste nieuwe mutaties toegelicht.
De mutaties begrotingsuitgaven zijn toegelicht voor zover de kasbedragen
in 2010 meer dan € 3 miljoen bedragen of in verband met beleidsmatige
relevantie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

46

Verdiepingsbijlage

Beleidsartikel 1: Gezin en inkomen
Opbouw uitgaven x € 1 000
2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie NvW 2009
Mutatie amendement 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

4 267 391
0
0
134 000
32 392

4 259 816
0
0
0
32 948

4 353 744
0
0
0
11 574

4 323 813
0
0
0
6 638

4 300 900
0
0
0
3 046

4 300 900
0
0
0
– 19 530

Stand ontwerpbegroting 2010

4 433 783

4 292 764

4 365 318

4 330 451

4 303 946

4 281 370

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

272
0
0

272
0
0

272
0
0

272
0
0

272
0
0

272
0
0

Stand ontwerpbegroting 2010

272

272

272

272

272

272

Opbouw ontvangsten x € 1 000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

47

Verdiepingsbijlage

Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties (bedragen x € 1000)
2009

2010

2011

2012

2013

2014

Invulling van de taakstelling Jeugd en Gezin-begroting.

0

116 011

126 722

119 734

114 206

114 206

Als gevolg van de economische crisis is er een
tegenvaller ontstaan op het kindgebonden budget
(WKB).

0

70 000

70 000

70 000

70 000

70 000

Het afbouwpercentage van het kindgebonden budget
wordt verhoogd van 6,5% naar 7,6%.

0

– 74 000

– 86 000

– 86 000

– 86 000

– 86 000

De inkomensgrens van het kindgebonden budget
wordt verlaagd met € 1 000.

0

– 36 000

– 40 000

– 40 000

– 40 000

– 40 000

Het kindgebonden budget wordt niet geïndexeerd in
2010 en 2011.

0

– 20 000

– 38 000

– 38 000

– 38 000

– 38 000

In 2010 wordt de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) (grotendeels)
geïntegreerd in het kindgebonden budget. De
geïntegreerde bedragen worden vervolgens met 20%
verlaagd voor kinderen van 12–17 jaar.

0

– 39 000

– 39 000

– 39 000

– 39 000

– 39 000

Er wordt afgezien van de beleidsmatige verhoging van
het kindgebonden budget van € 20 voor het 2e en 3e
kind.

0

– 15 000

– 16 000

– 16 000

– 16 000

– 16 000

– 6 000

– 6 000

– 6 000

– 6 000

– 6 000

Naar aanleiding van de meest recente CPB-cijfers is de
verwachte conjuncturele tegenvaller bij het kindgebonden budget neerwaarts bijgesteld.
Naar aanleiding van nieuwe uitvoeringsinformatie van
de SVB wordt de AKW-raming opwaarts bijgesteld.

– 844

579

1 537

3 740

5 828

5 747

Indexatie Wet Kindgebonden Budget.

17 464

15 819

17 709

17 712

17 712

17 712

Indexatie Algemene Wet Kinderbijslag.

15 772

20 539

20 606

20 452

20 300

20 153

Extrapolatie 2014 AKW.

– 22 348

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

48

Verdiepingsbijlage

Beleidsartikel 2: Gezond opgroeien en meedoen
Opbouw uitgaven x € 1 000
2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie NvW 2009
Mutatie amendement 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

342 179
6 000
0
7 128
23 919

366 735
6 000
0
5 211
27 696

385 551
6 000
0
4 792
14 748

383 301
0
0
462
13 749

383 301
0
0
662
13 749

383 301
0
0
662
13 749

Stand ontwerpbegroting 2010

379 141

399 642

405 091

397 512

397 712

397 712

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

1 545
5 142
0

1 545
432
0

1 545
0
0

1 545
0
0

1 545
0
0

1 545
0
0

Stand ontwerpbegroting 2010

6 687

1 977

1 545

1 545

1 545

1 545

2009

2010

2011

2012

2013

2014

0

3 500

3 500

3 500

3 500

3 500

Een deel van de stimuleringsenvelop Jeugdwerkloosheid slaat neer op de Jeugd en Gezin-begroting.
Dit is bestemd voor het ontwikkelen van plusvoorzieningen voor overbelaste jongeren: €15 miljoen
(2009) en €15 miljoen (2010). Het overige deel gaat
naar project MKB/MO groep jeugdzorg

17 500

16 000

1 000

0

0

0

Loonbijstelling

8 856

9 610

10 199

10 200

10 200

10 200

Opbouw ontvangsten x € 1 000

Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties (bedragen x € 1 000)

De BES-eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba
worden onderdeel van Nederland. Hiervoor zijn
structureel middelen gereserveerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

49

Verdiepingsbijlage

Beleidsartikel 3: Zorg en bescherming
Begroting Opbouw uitgaven x € 1 000
2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie NvW 2009
Mutatie amendement 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

1 601 744
5 000
0
31 108
45 964

1 670 974
10 000
0
15 616
111 533

1 697 512
10 000
0
16 839
114 308

1 717 091
0
0
17 380
125 253

1 726 691
0
0
17 681
133 581

1 710 191
0
0
17 681
125 469

Stand ontwerpbegroting 2010

1 683 816

1 808 123

1 838 659

1 859 724

1 877 953

1 869 841

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

11 698
700
0

11 698
1 000
0

11 698
1 200
0

11 698
1 500
0

11 698
1 500
0

11 698
1 500
0

Stand ontwerpbegroting 2010

12 417

12 698

12 898

13 198

13 198

13 198

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Vanwege maatregelen in de AWBZ wordt verwacht dat
meer beroep gedaan zal worden op andere voorzieningen. Jeugd en Gezin krijgt een deel van de uitgavenreserve ter compensatie

0

12 600

12 600

12 600

12 600

12 600

Met ingang van 2010 komt er één instelling (60
plaatsen) en een hoeveelheid budget over voor extra
plaatsen gesloten jeugdzorg van het ministerie van
Justitie

0

31 359

30 815

31 407

31 265

31 186

In het Deltaplan is opgenomen dat nieuwe methodieken ontwikkeld worden voor Onder toezichtstelling
(OTS) en voor voogdij. De nieuwe voogdijmethodiek is
inmiddels opgeleverd en gebleken is dat voor de
implementatie structureel aanvullend budget noodzakelijk is

0

3 000

3 000

3 000

3 000

3 000

In de komende jaren zal er waarschijnlijk sprake zijn
van volumegroei in de jeugdbescherming. In vorige
begrotingen was daar nog geen rekening mee
gehouden

0

10 736

18 311

28 133

36 354

44 821

Een deel van de stimuleringsenvelop Jeugdwerkloosheid slaat neer op de Jeugd en Gezin-begroting.
Dit is bestemd voor het Internaat voor Veiligheid en
Vakmanschap

500

5 000

0

0

0

0

43 915

45 838

46 582

47 113

47 362

47 362

Opbouw ontvangsten x € 1 000

Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties (bedragen x € 1 000)

Loonbijstelling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

50

Verdiepingsbijlage

Niet-beleidsartikel 98: Algemeen
Opbouw uitgaven x € 1 000
2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie NvW 2009
Mutatie amendement 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

300
0
0
0
8

300
0
0
0
8

300
0
0
0
8

300
0
0
0
8

300
0
0
0
8

300
0
0
0
8

Stand ontwerpbegroting 2010

308

308

308

308

308

308

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Stand ontwerpbegroting 2010

0

0

0

0

0

0

2009

2010

2011

2012

2013

2014

8

8

8

8

8

8

Opbouw ontvangsten x € 1 000

Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties (bedragen x € 1 000)

Loonbijstelling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

51

Verdiepingsbijlage

Niet-beleidsartikel 99: Nominaal en onvoorzien
Opbouw uitgaven x € 1 000
2009

2010

2011

2012

2013

2014

916
– 4 692
0
60 915
– 52 856

907
– 1 692
0
63 222
– 53 384

675
– 1 692
0
64 729
– 54 546

1 216
– 1 692
0
64 741
– 55 078

1 517
– 1 692
0
64 698
– 55 327

1 517
– 1 692
0
64 691
– 55 327

7 283

9 053

9 166

9 187

9 196

9 189

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Stand ontwerpbegroting 2010

0

0

0

0

0

0

2009

2010

2011

2012

2013

2014

– 52 856

– 53 384

– 54 546

– 55 078

– 55 327

– 55 327

Stand ontwerpbegroting 2009
Mutatie NvW 2009
Mutatie amendement 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2010

Opbouw ontvangsten x € 1 000

Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties (bedragen x € 1 000)

Loonbijstelling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

52

ZBO’S EN RWT’S
Bedragen x € 1 miljoen
Naam
1
2

3

NIDOS
Landelijk Bureau Inning
Onderhoudsbijdragen
(LBIO)
Accommodaties op
grond van de Wet op de
Jeugdzorg

ZBO/RWT

2010

RWT

18 472

RWT

6 348

RWT

166 825

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

53

MOTIES
A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
Omschrijving

Kamerstuk

Stand van Zaken

Motie-Langkamp c.s. over de implementatie
van de doorbraakmethode bij alle jeugd-ggzinstellingen.

31 700-XVII, nr. 46

Naar verwachting zal de Kamer hierover begin december
2009 worden geïnformeerd.

Motie-C
q örüz c.s. over harmonisatie van de
rechtspositie van een drietal groepen
jongeren.

30 644, nr. 19

Naar verwachting zal wetsvoorstel inzake harmonisatie in het
voorjaar 2010 bij de Kamer worden ingediend.

Motie-Uitslag/Bouwmeester over delen van de 31 700-XVII, nr. 48
wachtlijstinformatie van de verschillende
sectoren.

De Kamer wordt hierover in het najaar van 2009 geïnformeerd, nadat hierover met de verschillende sectoren is
gesproken.

Motie-Van Toorenburg over inzicht in de
precieze bevoegdheden van toekomstige
gezinsmanagers.

De Kamer zal in september 2009 worden geïnformeerd.

28 684, nr. 220

Motie-Sterk/Dijsselbloem over de mogelijke
31 855, nr. 39
uitbreiding van de verwijsindex als gevolg van
onderzoek naar etnische registratie.

Motie wordt meegenomen in het kabinetsstandpunt over
registratie van etniciteit. Naar verwachting zal de Kamer dit
standpunt in november 2009 van de minister voor Wonen
Wijken en Integratie (WWI) ontvangen.

Motie-Hamer c.s. over een experiment voor
verdergaande ontkokering in de jeugdhulpverlening.

31 951, nr. 5

De Kamer wordt voor de begrotingsbehandeling hierover
geïnformeerd.

Motie-Langkamp over scholing voor
professionals die gaan werken met de
verwijsindex.

31 855, nr. 35

De Kamer zal in het najaar 2009 hierover worden geïnformeerd.

Motie-Voordewind/Dijsselbloem over
31 855, nr. 41
eenduidige informatie aan ouders en jongeren
over de verwijsindex risico’s jeugdigen.

De Kamer zal in het najaar 2009 hierover worden geïnformeerd.

Motie-Sterk/Dijsselbloem over opnemen van
de gezinsmelding in de wet.

31 855, nr. 38

In september 2009 wordt de Kamer geïnformeerd over de
juridische en technische haalbaarheid van de gezinsfunctionaliteit.

Motie-Dijsselbloem over borgen van de
Antilliaans-Nederlandse risicojongeren in de
AMvB.

31 855, nr. 42

Motie wordt meegenomen in de algemene maatregel van
bestuur waarin de meldingsbevoegde instanties worden
aangewezen, die in oktober 2009 bij de Kamer zal worden
voorgehangen.

Motie-Dezentjé Hamming-Bluemink over
onderzoek bij gemeenten naar de behoefte
aan registratie van etniciteit.

31 855, nr. 44

Motie wordt meegenomen in het kabinetsstandpunt over
registratie van etniciteit. Naar verwachting zal de Kamer dit
standpunt in november 2009 van de minister voor Wonen
Wijken en Integratie (WWI) ontvangen.

Motie-C
q örüz c.s. over onderzoek naar de
mogelijkheden van onaangekondigd
huisbezoek.

31 015/31 001, nr. 27

De Kamer zal naar verwachting in september 2009 geïnformeerd worden middels de voortgangsrapportage «Beter
Beschermd».

Motie-C
q örüz over maatwerk bij
kinderbeschermingsmaatregelen.

31 015/31 001, nr. 28

Motie wordt meegenomen in het wetsvoorstel herziening
kinderbeschermingsmaatregelen dat reeds aan de Kamer is
aangeboden. TK 2008–2009, 32 015, nr. 2–4.

Motie-Voordewind c.s. over de rol van
31 015/ 31 001, nr. 31
gezinsvoogden bij de omzetting van een OTS
(ondertoezichtstelling) in een uithuisplaatsing.

De Kamer zal naar verwachting in september 2009 geïnformeerd worden middels de voortgangsrapportage «Beter
Beschermd».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

54

Moties

Omschrijving

Kamerstuk

Stand van Zaken

Motie-Cörüz c.s. over een ambtshalve
bevoegdheid voor de kinderrechter voor OTS
(ondertoezichtstelling).

31 015, nr. 14

Motie wordt meegenomen in het wetsvoorstel herziening
kinderbeschermingsmaatregelen dat reeds aan de Kamer is
aangeboden. TK 2008–2009, 32 015, nr. 2–4.

Motie-Cöruz c.s. over het onderzoeken van het 29 815, nr. 159
koppelen van jeugdzorgdossiers aan het
BurgerServiceNummer (BSN).

Motie wordt uitgevoerd met de wetswijziging van de Wet op
de jeugdzorg (Wjz).

Gewijzigde motie-Langkamp/Dibi over
beschikbaarheid van lichte vormen van
psychische hulp en verslavingszorg via de
Centra Jeugd en Gezin (CJG).

Motie wordt meegenomen in de voortgangsrapportage CJG
die in oktober 2009 naar de Kamer wordt gezonden.

31 700-XVII, nr. 47

Motie-Langkamp over het informeren van
31 015, nr. 43
professionals en het tuchtcollege over de Wet
op de Geneeskundige Behandelovereenkomst.

De Kamer wordt in oktober 2009 geïnformeerd middels een
voortgangsrapportage.

Motie-Dezentjé Hamming- Bluemink c.s. over
invoering van de werkwijze van de projectgroep «Versnelling in de jeugdzorg».

29 815, nr. 195

Met provincies zal eind september overleg plaatsvinden. Voor
de begrotingsbehandeling wordt de Kamer geïnformeerd
over de uitkomsten van het overleg.

Motie-Sterk over een uiterste inspanning om
de wachtlijsten eind 2009 weggewerkt te
hebben.

29 815, nr. 194

De Kamer wordt in september 2009 geïnformeerd middels
een brief over de wachtlijsten.

Motie-Dezentjé Hamming-Bluemink over
inkopen van zorg bij kwalitatief goede
aanbieders.

29 815, nr. 196

De Kamer wordt in september 2009 geïnformeerd middels
een brief over de wachtlijsten.

De gewijzigde motie-Uitslag/Timmer over het
ontwikkelen van een eenduidige definitie van
zwerfjongeren.

31 323, nr. 4
(gewijzigd)

In september zullen gesprekken plaatsvinden met de
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Interprovinciaal
Overleg (IPO) en Maatschappelijke Ondernemers (MO)-groep.
De Kamer zal naar verwachting in oktober 2009 worden
geïnformeerd.

Motie-Voordewind over het opnemen door
gemeenten de Eigen Kracht Conferentie als
onderdeel van het hulpaanbod.

29 815, nr. 157

De Kamer zal tussentijds geïnformeerd worden in de
voortgangsrapportage Centra Jeugd en Gezin (CJG) die in het
najaar 2009 wordt toegezonden.

Motie-Dezentjé Hamming-Bluemink c.s. over
het niet uitkeren van kinderbijslag voor
kinderen uit polygame huwelijken.

31 700-XVII, nr. 16

De uitwerking van deze motie is afhankelijk van de uitkomsten van het door de Staatssecretaris van Justitie aangekondigde onderzoek naar de werking van het openbare-orde
cirterium in verband met polygame huwelijken.

Gewijzigde motie-Sterk over hogere sancties
voor fraude met kinderbijslag.

17 050, nr. 375

De Kamer zal in 2009 worden geïnformeerd middels het
Kabinetsstandpunt internationale arbeidsmobiliteit en sociale
zekerheid.

Motie-Van der Vlies over het aanpassen van
de hoogte van de kinderbijslag aan het
prijspeil van het land waar het kind verblijft.

17 050, nr. 378

De Kamer zal in 2009 worden geïnformeerd middels het
Kabinetsstandpunt internationale arbeidsmobiliteit en sociale
zekerheid.

Nader gewijzigde motie-Dijsselbloem/Van der
Vlies over beperken van de Handreiking
meldcriteria.

31 855, nr. 10

De Kamer zal in december 2009 een aangepaste handreiking
ontvangen, waarin de meldcriteria zijn aangescherpt.

Gewijzigde motie-Voordewind/Dijsselbloem
over het ontzien van ouders die niet bij
machte zijn om hun kinderen naar school te
sturen.

31 890, nr. 13

De Kamer zal in de tweede helft van 2009 worden geïnformeerd middels een brief.

Motie-Dijsselbloem/Uitslag over niet korten
van de kinderbijslag dan nadat de jeugdrechter is ingeschakeld.

31 890, nr. 14

Motie wordt meegenomen het wetsvoorstel herziening
kinderbeschermingsmaatregelen dat reeds aan de Kamer is
aangeboden. TK 2008–2009, 32 015, nr. 2–4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

55

Moties

Omschrijving

Kamerstuk

Stand van Zaken

Motie-Joldersma/Voordewind over een
27 565, nr. 36
experiment met onder andere leeftijdsgrenzen
in een aantal gemeenten.

Motie wordt meegenomen in wijziging Drank en Horecawet
(DHW). Het wetsvoorstel DHW is in samenwerking met de
ministeries van VWS, BZK en J&G naar de TK gestuurd. TK
32 022, 1–4.

Motie-Bouwmeester over het sluiten van de
alcoholafdeling van supermarkten.

27 565, nr. 43

Motie wordt meegenomen in wijziging Drank en Horecawet
(DHW). Het wetsvoorstel DHW is in samenwerking met de
ministeries van VWS, BZK en J&G naar de TK gestuurd. TK
32 022, 1–4.

Motie-Voordewind/Leijten over een label
waarin wordt gewezen op de schadelijke
effecten van alcoholgebruik.

27 565, nr. 56

Naar verwachting wordt de Kamer eind september 2009
hierover geïnformeerd.

Motie-Joldersma c.s. over een landelijke
gedragscode voor vroeg-op-staptijden in de
horeca voor jongeren.

27 565, nr. 38

Trimbos Instituut schrijft gedragscode.
Naar verwachting wordt de Kamer in december 2009 hierover
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

56

Toezeggingen

B. Door de minister gedane toezeggingen
Wat is toegezegd

Vindplaats

Stand van Zaken

Voorjaar 2010 wordt de Kamer geïnformeerd
over het standpunt stelsel.

Brief inzake G4 van
7 november 2008

De Kamer zal in het voorjaar 2010 worden geïnformeerd.

De minister zal opnieuw onderzoeken of het
wenselijk is dat de Raad voor de Kinderbescherming de bevoegdheid krijgt ongevraagd
bij gezinnen naar binnen te treden en zal de
Kamer hierover in een brief informeren.

AO Jeugdbescherming én
Aanbieding
Inspectieonderzoek
Kindermishandeling

De Kamer zal in september 2009 worden geïnformeerd
middels een brief inzake Jeugdbescherming.

De minister gaat na hoe binnen JGZ de stand AO Evaluatie
van zaken is met betrekking tot de signalering Jeugdvan genitale verminking, maagdenvliesgezondheidszorg
hersteloperaties en abortussen en zal tevens
nagaan of dit een apart signaleringspunt moet
worden.

De Kamer zal in het najaar 2009 worden geïnformeerd.

In gesprek met de betrokken partijen uit de
sector wordt zorgvuldig verkend onder welke
voorwaarden de overheveling van de
Jeugd-LVG uit de AWBZ naar de provinciaal
gefinancierde jeugdzorg mogelijk is. Daarbij
wordt ook het SER-advies betrokken over de
toekomst van de AWBZ, dat aan het eind van
dit jaar verwacht wordt.

Beleidsprogramma
Jeugd en Gezin

Het vraagstuk over de positionering van de jeugd-LVG loopt
mee in het kabinetsstandpunt over de toekomst van zorg
voor jeugd. Momenteel vindt de analyse plaats en zijn er
gesprekken met betrokken veldpartijen. Het standpunt zal
begin 2010 aan de TK worden aangeboden.

In het najaar komt een voortgangsrapportage
Centra Jeugd en Gezin (CJG) waarin rekening
gehouden wordt met suggesties van de
kamercommissie.

AO CJG (21 januari
2009)

De Kamer ontvangt de voortgangsrapportage CJG vóór de
begrotingsbehandeling 2010.

Per 1 januari 2009 materieel aan de slag met
schrappen duur en omvang uit indicatiebesluit.

AO Jeugdzorg (26
juni 2008)

Planning inwerkingtreding op 1 november 2009.

Naar aanleiding van een voorstel van
AO Jeugdzorg
Kalsbeek: de voor- en nadelen van de toegang
naar de GGZ via de huisarts worden in kaart
gebracht waarna de Kamer hierover wordt
geïnformeerd.

Wordt aangesloten bij bestaand traject Wet op de Jeugdzorg,
naar verwachting 1 mei 2010, of kabinetsstandpunt toekomst
Jeugdzorg.

Na de zomer ontvangt de Kamer informatie
over de pilots die plaatsvinden in de het kader
van Opvoeden in de Buurt.

AO CJG (21 januari
2009)

De Kamer zal eind 2009 worden geïnformeerd.

De Kamer zal op de hoogte worden gesteld
van de uitkomsten van de pilots alcoholpoli’s
(nazorg aan jongeren met alcoholvergiftigingsproblemen).

AO Drankbeleid
Keten en Hokken (16
april en 27 mei 2009)

Onderzoek resultaten worden december 2009 verwacht. De
Kamer zal zo spoedig mogelijk hierna worden geïnformeerd.

In de evaluatie naar de Wet op de jeugdzorg
Wjz in 2009, zal doorzettingsmacht, één loket,
één financieringsstroom (incl. LVG en
jeugd-ggz) worden meegenomen.

Themadebat
Jeugdzorg (29
januari 2008)

De evaluatie Wet op de jeugdzorg wordt naar verwachting
voor het kerstreces 2009 aan de Kamer gestuurd.

De Kamer ontvangt het wetsvoorstel met
wijzigingen in verband met de nieuwe
financieringssystematiek zo mogelijk in het
voorjaar 2009.

Brief TK 29 815 nr.
166 van 5 september
2008

Het wetsvoorstel zal in 2010 naar de Kamer worden gestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

57

AFKORTINGENLIJST
AD
AKW
AMK
AMV
AO
BJZ
CBS
Censis
CJG
CPB
CW
EKD
ggz
IBO
ICT
IJZ
IPO
ITJ
Jgz
LBIO
lvg
MOgroep
NJi
OCW
OD
OTS
RAAK
RWT
SER
Stb.
SVB
SZW
TK
VNG
VWS
Wjz
Wmo
ZAT
Zbo
ZonMw

Algemene Doelstelling
Algemene Kinderbijslagwet
Advies- Meldpunt Kindermishandeling en
Alleenstaande minderjarige vreemdeling
Algemeen overleg
Bureau Jeugdzorg
Centraal Bureau voor de Statistiek
Centrale Stichting van Internaten voor Schippers- en
Kermisjeugd
Centrum voor Jeugd en Gezin
Centraal Planbureau
Comptabiliteitswet
Elektronisch Kinddossier
geestelijke gezondheidszorg
Interdepartementaal beleidsonderzoek
Informatie- en communicatietechnologie
Inspectie Jeugdzorg
Interprovinciaal overleg
Integraal toezicht jeugdzaken
Jeugdgezondheidszorg
Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
licht verstandelijk gehandicapten
Maatschappelijk Ondernemers Groep
Nederlands Jeugdinstituut
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, ministerie van Operationele Doelstelling
Ondertoezichtstelling
Reflectie- en Actiegroep Aanpak Kindermishandeling
rechtspersoon met een wettelijke taak
Sociaaleconomische Raad
Staatsblad
Sociale Verzekeringsbank
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, ministerie van Tweede Kamer
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ministerie van Wet op de jeugdzorg
Wet maatschappelijke ondersteuning
Zorg- en Adviesteam
zelfstandig bestuursorgaan
Zorgonderzoek Nederland Medische Wetenschappen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

58

TREFWOORDENREGISTER
Alcohol
Ambities
Arbeidsmarkt
Bedrijfsvoering
Begrotingsstaat
Beleidsagenda
Bescherming
Beter Beschermd
Bouwimpuls
Budgetflexibiliteit
Burgerschap
Campus
Caseload
Centra voor Jeugd en Gezin
Centra
Commissie Financiering
Jeugdzorg
Deltamethode
Digitale dossiers
Digitalisering
Diversiteit
Doelstellingen
Doeluitkering
Drugs
Elektronisch Kinddossier
Evaluatie
Externe factoren
Gemeente

Gesloten jeugdzorg
Gezin

Gezinsvoogdij
Gezond
Hulpverlening
Ingrijpen
Inhoudsopgave
Inkomen
Instrument
Internaat
Jeugd

Jeugdbescherming
Jeugdcriminaliteit
Jeugdgezondheidszorg
Jeugdmonitor

32, 33, 56, 57
7, 8
5, 17, 41
1, 3, 28, 45
1, 2
1, 2, 3, 7
1, 3, 5, 12, 15, 16, 18, 21, 35, 36, 37, 38,
40, 50, 54, 55, 57
7, 15, 16, 40, 54
19
3, 23, 29, 37
11, 34
7, 19, 21, 35, 36, 37, 41, 42
15, 40
7, 8, 9, 11, 14, 16, 18, 27, 30
9
7, 38
7, 15
13, 29
13, 21, 27, 28
14, 31, 34
2, 4, 5, 28, 29, 37
21, 30, 37, 38, 40, 45
32, 33
31, 58
5, 8, 19, 31, 34, 39, 41, 42, 57
3, 22, 28, 36
4, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 20, 21,
22, 27, 28, 29, 30, 31, 33, 34, 36, 38, 39,
42, 54, 55, 58
7, 16, 17, 39, 50
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 16,
17, 18, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 31,
32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 42, 43, 45,
47, 48, 49, 50, 54, 55, 57, 58
7, 15, 31, 35, 42
1, 2, 3, 4, 5, 11, 13, 14, 22, 27, 28, 29, 30,
31, 32, 33, 35, 36, 49, 55, 58
7, 8, 12, 13, 17, 18, 32, 39, 54
16, 18, 21, 35
1
1, 3, 5, 9, 10, 22, 23, 24, 25, 26, 47, 48
5, 19, 22, 23, 30, 32, 33, 35, 36, 37, 40,
41
17, 42, 50
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15,
16, 17, 18, 20, 21, 22, 24, 27, 28, 29, 30,
31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41,
42, 43, 45, 48, 49, 50, 54, 55, 57, 58
5, 7, 8, 15, 16, 31, 35, 36, 39, 40, 50, 57
5, 36
5, 7, 12, 13, 21, 27, 28, 30, 31, 35, 57, 58
33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

59

Trefwoordenregister

Jeugdparticipatie
Jeugdwerkloosheid
Jeugdzorginstelling
Jeugdzorg

Jong Lokaal Bokaal
Kabinet

Kabinetsdoelstelling
Kinderbijslag
Kindermishandeling
Kind

Kindvriendelijk
LBIO
Leefstijl
Leeswijzer
Medebetrokken
Meldpunt
Memorie van toelichting
Migrant
Minister

Motie
NIDOS
Ondertoezichtstelling
Opgroeien
Opvoeddebat
Opvoeding
Ouderbijdrage
Overlast
Participatie
Plusvoorziening
Prestatie-indicator
Preventie
Professionalisering
Provincie
Rechten
Regeldruk
Risicogedrag
Roken
School
Tegemoetkoming
Toezegging
Vakmanschap
Veiligheid

11, 33
7, 17, 42, 49, 50
17, 19, 32, 35
5, 7, 8, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21,
27, 31, 32, 35, 36, 37, 38, 39, 42, 45, 53,
55, 57, 58
11
2, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 17, 19, 20,
22, 28, 30, 31, 32, 36, 38, 40, 41, 42, 54,
55, 57
12, 15, 16, 19, 21, 27, 35
3, 10, 15, 18, 22, 23, 24, 25, 45, 48, 55,
58
7, 14, 16, 21, 35, 36, 38, 39, 57, 58
4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18,
19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30,
31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 45,
48, 54, 55, 57
10
40, 53, 58
27, 28, 29, 32, 33
1, 3, 46
5, 22
14, 58
2
14, 31
2, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 13, 14, 22, 23, 25, 28,
30, 32, 33, 35, 36, 38, 39, 41, 42, 45, 50,
54, 55, 56, 57, 58
1, 8, 11, 30, 34, 54, 55, 56
53
10, 15, 39, 40, 54, 58
1, 3, 4, 5, 8, 11, 14, 22, 27, 28, 29, 30, 31,
34, 35, 36, 37, 49
9, 31
7, 9, 12, 14, 16, 18, 21, 29, 31, 33, 37, 39
40, 45
14, 18, 32
7, 9, 11, 28, 30, 32, 33
17, 32, 42, 49
3, 4, 5, 29, 33, 40, 41
5, 7, 11, 14, 16, 18, 21, 30, 31, 32, 35
7, 8, 15, 39
4, 7, 12, 14, 17, 20, 28, 36, 37, 38, 40, 45,
55
7
7, 20, 38
32
13, 18, 21, 30, 32, 33, 54
5, 10, 12, 13, 17, 18, 22, 24, 31, 32, 37,
40, 41, 42, 48, 55
5, 10, 22, 23, 24, 48
1, 57
17, 42, 50
17, 18, 19, 29, 41, 42, 50

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

60

Trefwoordenregister

Verantwoordelijkheid
Verdiepingsbijlage
Verstandelijk gehandicapt
Verwijsindex
Voogdij
Voorstel
Vrijblijvendheid
Wachtlijst
Welzijn
Werkplaatsen
Wet op de jeugdzorg

3, 4, 5, 6, 9, 18, 22, 23, 28, 30, 35, 36, 38,
45
1, 46
4, 35, 36, 58
7, 13, 31, 39, 54
15, 31, 35, 36, 39, 40, 50
1, 2, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 15, 18, 19, 22, 25,
39, 40, 54, 55, 56, 57
7, 14, 36
7, 14, 15, 54, 55
2, 58
14
8, 9, 36, 37, 38, 40, 42, 55, 57, 58

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk XVII, nr. 2

61