Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

642
Vragen van de leden Van Weyenberg (D66) en Omtzigt (CDA) aan de
Staatssecretaris van Financiën en de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het VVD-filmpje over de Wet deregulering beoordeling
arbeidsrelaties (Wet DBA) (ingezonden 25 november 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën), mede namens de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 1 december 2016).
Vraag 1
Heeft u het filmpje van de VVD gezien waarover de VVD claimt: «Kan
Staatssecretaris Eric Wiebes de zorgen van een miljoen zzp’ers wegnemen?
Ja, dat kan hij!»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Is dit filmpje een communicatie van een bewindspersoon en dus van het
kabinet waaraan burgers (en dan met name zzp’ers en opdrachtgevers)
rechten en rechtszekerheid aan kunnen ontlenen? Zo nee, wat is het dan?
Waarom richt u zich slechts via een partijkanaal tot zelfstandigen en
opdrachtgevers en niet veel breder?
Antwoord 2, 3
Op 18 november 2016 is direct met het versturen van de tweede voortgangsrapportage DBA naar uw Kamer2 gestart met de communicatie hierover.
Naast het persoonlijk informeren van de pers hebben die dag onderstaande
acties plaatsgevonden.
De Belastingdienst heeft de informatie direct geplaatst op
www.belastingdienst.nl/dba en op de website van de Belastingdienst
https://belastingdienst-in-beeld.nl.
Ter attendering op deze informatie en de voortgangsrapportage zijn diverse
nieuwsberichten gepubliceerd:
– Nieuwsbericht op de website van de Belastingdienst op de pagina voor
ondernemers

1
2

ah-tk-20162017-642
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://twitter.com/VVD/status/801792012756381696
Kamerstuk 34 036, nr. 40.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

–

Nieuwsbericht op de website van de Belastingdienst op de pagina voor
fiscaal intermediair
– Nieuwsbericht op het Forum Fiscaal Dienstverleners
– Nieuwsbericht op het Forum Salaris
– Nieuwsbericht op de corporatewebsite van de Belastingdienst
Daarnaast zijn er diverse twitterberichten verstuurd zowel vanuit het
Ministerie van Financiën als vanuit de Belastingdienst.
Hier bovenop wordt gewerkt aan communicatie naar specifieke doelgroepen.
Daarbij zullen alle communicatiemogelijkheden worden benut. Via een brief
zal ik de belangenorganisaties en de brancheorganisaties en via hen ook
zoveel mogelijk de opdrachtgevers benaderen. Ik zal ook de fiscaal intermediairs aanschrijven. De zzp’ers hoop ik te benaderen via hun branche- en
koepelorganisaties maar ik zal ook, in de hoop daarmee een groot deel van
de zzp’ers rechtstreeks te benaderen, de mensen benaderen aan wie
voorheen een VAR was verstrekt. Uiteraard zal ik ook de mij ter beschikking
staande andere communicatiemogelijkheden benutten. Zonder uitputtend te
willen zijn, denk ik daarbij aan de site van de Belastingdienst, Webcare,
BelastingTelefoon, Ondernemersplein.nl en de Kamer van Koophandel.
Naast deze brede communicatie naar de betrokken doelgroepen, heb ik
ervoor gekozen om de besluiten ook via een partijkanaal toe te lichten.
Vraag 4
Herinnert u zich uw uitspraak: «Daarom hebben we besloten dat we die wet
[DBA] uitstellen tot 1 januari 2018»?
Antwoord 4
Wat is uitgesteld is natuurlijk de handhaving. In strikt formele zin was de Wet
DBA immers alleen de afschaffing van de VAR, en dat heeft inmiddels zijn
beslag gekregen en kan dus niet worden uitgesteld. In het spraakgebruik is de
term «Wet DBA» model gaan staan voor het systeem van zekerheid vooraf
met hervatting van de handhaving. Alleen in die betekenis is de »Wet DBA»
uitgesteld.
Vraag 5
Is de wet uitgesteld tot 1 januari 2018? Zo ja, kunt u dan de AMvB, het
beleidsbesluit of welke andere formele wijze waarop u dat gedaan heeft, aan
de Kamer doen toekomen?
Antwoord 5
Zie het antwoord op vraag 4.
Vraag 6
Is de handhaving van de wetgeving voor bepaalde gevallen – bijvoorbeeld
zogenaamd goedwillenden – opgeschort, maar de wet nog wel geldig? Zo ja,
kunt u dan het beleidsbesluit of de formele wijze waarop u dat gedaan heeft
aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 6
Het opschorten van de handhaving tot 1 januari 2018 wordt niet in een
separaat beleidsbesluit opgenomen. De Belastingdienst zal het opschorten
van de handhaving opnemen in zijn «Handboek Loonheffingen» dat
gepubliceerd wordt op de website van de Belastingdienst.
Vraag 7
Heeft u kennisgenomen van het feit dat volgens de Staatssecretaris van
Financiën de gekochte tijd gebruikt gaat worden om de knelpunten in de
arbeidswetgeving aan te pakken, wetgeving die meer dan 100 jaar oud is?
Antwoord 7
Ik heb in de tweede voortgangsrapportage aangekondigd dat ik samen met
de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die beleidsverantwoordelijk is als het gaat om het arbeidsovereenkomstenrecht, en met de Minister
van Veiligheid en Justitie, die eerste ondertekenaar is van het Burgerlijk
Wetboek, – in overleg met onder andere sociale partners – zal onderzoeken
hoe aan de criteria «gezagsverhouding» en «vrije vervanging» een concretere
of andere invulling moet worden gegeven, een invulling die beter aansluit bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

het huidige maatschappelijke beeld van een arbeidsverhouding. Een daartoe
strekkend onderzoek vindt plaats onder verantwoordelijkheid van de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Vraag 8
Herinnert u zich nog dat u, in het plenaire debat over de problemen, moties
om de arbeidswetgeving aan te passen nog ontraadde met de woorden: «De
moties op de stukken nrs. 26 en 27 vragen ons, nu het naar elven loopt, om
de arbeidswetgeving even open te breken. Ik moet deze moties echt
ontraden. Hier wordt een breekijzer gezet in zorgvuldig tot stand gekomen
arbeidsrecht. Ik kan dit niet op eigen houtje hier omarmen. Dit is ook niet de
manier waarop we over arbeidswetgeving moeten nadenken.», en dat die
moties dus werden weggestemd?3
Antwoord 8
In de door de vragenstellers aangehaalde moties werd de regering verzocht
het begrip «persoonlijke arbeid» opnieuw te definiëren en een plan met
concrete actiepunten op te stellen om een vast dienstverband aantrekkelijker
te maken. Ik heb in het debat van 29 september 2016 deze moties ontraden
omdat ik van mening was en ben dat het niet wenselijk is om zonder een
nader onderzoek, waarbij ook de hiervoor primair verantwoordelijke
bewindspersoon en (onder meer) de sociale partners moeten worden
betrokken, een herziening van het arbeidsrecht te bewerkstelligen. Dat
onderzoek betreft specifiek de begrippen «gezagsverhouding» en «vrije
vervanging»en volgt een route en tijdspad dat naar mijn opvatting – hoewel
ambitieus – wel haalbaar en verantwoord is.
Vraag 9
Kunt u alle stukken (nota’s, emails) over mogelijke veranderingen in de
arbeidswetgeving ter oplossing van DBA-problemen, die u beiden onder ogen
gekomen zijn in augustus, september, oktober en november 2016 aan de
Kamer doen toekomen?
Antwoord 9
Uit de vele gesprekken aan mijn tafel, onder andere met mensen die een
oordeel van de Belastingdienst hadden gekregen op een voorgelegde
overeenkomst, lijkt het arbeidsrecht soms een knellende factor te zijn. Om
ook daar meer duidelijkheid over te krijgen is het Meldpunt DBA onbedoelde
gevolgen arbeidsmarkt ingesteld. Vervolgens heeft de Commissie beoordeling
modelovereenkomsten DBA onder leiding van prof. Mr. Gerrard Boot, in haar
rapport gewezen op de moeilijkheden die er zijn om vooraf te kunnen
vaststellen of sprake is van een arbeidsovereenkomst. Dit rapport heb ik uw
Kamer als bijlage gezonden bij mijn meergenoemde brief van 18 november
2016 (Kamerstuk 34 036, nr. 40). Er liggen geen voorstellen voor mogelijke
aanpassingen van het arbeidsrecht, daartoe strekt juist het hiervoor
genoemde onderzoek.
Vraag 10
Wanneer is het kabinet tot de overtuiging gekomen dat de arbeidswetgeving
aangepast moet worden om de DBA-problemen op te lossen?
Antwoord 10
Zie het antwoord op vraag 9.
Vraag 11
Herinnert u zich nog dat u in het plenaire debat over de problemen met de
Wet DBA de motie om opdrachtgevers die niet te kwader trouw zijn te
vrijwaren van naheffing ontraadde? Kunt u aangeven wat u tot een ander
inzicht heeft gebracht?

3

Handelingen Tweede Kamer, 29 september 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Ik heb in het debat benadrukt dat goedwillende opdrachtgevers en opdrachtnemers niet bevreesd hoeven te zijn voor een naheffing. Ik streef voor
opdrachtgevers en opdrachtnemers naar zekerheid vooraf, maar niet naar een
ongeconditioneerde vrijwaring. De motie4 die uitging van het niet opleggen
van naheffingen tenzij de betreffende opdrachtgever niet van goede wil is,
bevatte naar mijn mening een omkering van de bewijslast waarvan ik de
juridische consequenties niet kon overzien. Deze motie zou daarmee feitelijk
een ongeconditioneerde vrijwaring met zich brengen. Zover wilde ik niet
gaan.
Vraag 12
Kunt u – in het verlengde van het debat over de Algemene Financiële
Beschouwingen in de Eerste Kamer – aangeven hoe u het begrip kwaadwillenden gaat operationaliseren en hoe u alle goedwillende opdrachtgevers
gaat benaderen, en hoe u actief richting opdrachtgevers gaat communiceren
opdat zij weer opdrachten aan zelfstandigen gaan durven geven?
Antwoord 12
In de tweede voortgangsrapportage heb ik aangegeven dat de Belastingdienst
bij de opschorting van de handhaving een uitzondering maakt voor de
zogenoemde kwaadwillenden. In bijlage 4 van genoemde voortgangsrapportage is daarover het volgende opgenomen: «Kwaadwillend is de opdrachtgever of opdrachtnemer die opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, omdat hij weet – of had kunnen weten
– dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking (en daarmee een
oneigenlijk financieel voordeel behaalt en/of het speelveld op een oneerlijke
manier aantast)».
Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen in de Eerste Kamer heb ik de
handhavingsinzet op kwaadwillenden gedurende de implementatietermijn
verduidelijkt. De handhaving richt zich nu eerst op de ernstigste gevallen:
situaties waarin partijen evident zo ver buiten het wettelijk kader treden dat
de Belastingdienst dat niet mag laten lopen. Vanzelfsprekend gaat het daarbij
dus niet om een zelfstandige professional bij wie er ruis is over de gezagsrelatie. Het gaat wel om gevallen waarin opdrachtgevers opereren in een
context van opzet, fraude of zwendel. Daarbij kan worden gedacht aan
situaties waarin sprake is van listigheid, valsheid of samenspanning en
situaties die leiden tot ernstige concurrentievervalsing, economische of
maatschappelijke ontwrichting of waarin het risico aanwezig is van uitbuiting.
In het debat in de Eerste Kamer heb ik geschat dat hiervan nu ordegrootte 10
gevallen in het vizier zijn, maar andere kwaadwillenden kunnen en mogen
niet worden uitgesloten.
Ik zal dit operationaliseren in het «Handboek Loonheffingen» dat gepubliceerd
wordt op de website van de Belastingdienst. Op de communicatie richting
opdrachtnemers en opdrachtgevers ben ik ingegaan in het antwoord op
vragen 2 en 3.
Vraag 13
Bent u in staat om vóór het plenaire debat over de problemen met de DBA te
komen met een brief met kabinetsvoorstellen om de arbeidswetgeving te
veranderen en actief richting opdrachtgevers te gaan communiceren?
Antwoord 13
Het kabinet maakt haast met het onderzoek naar de herijking van de
begrippen «vrije vervanging» en «gezagsverhouding» om deze meer in lijn te
brengen met het huidige maatschappelijke beeld van een arbeidsverhouding
en hoopt tijdig voor een volgend regeerakkoord met resultaten te komen.
In het antwoord op vraag 3 ben ik ingegaan op het communicatietraject dat ik
voor ogen heb en deels al in gang heb gezet.
Vraag 14
Kunt u deze vragen één voor één, en vóór dinsdag 29 november aanstaande
om 11:00 uur beantwoorden?
4

Kamerstuk 34 036, nr. 23.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4

Antwoord 14
Omwille van de leesbaarheid heb ik de antwoorden op de vragen 2 en 3 in
een antwoord samengevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

5