Verbeterplan Dunea
Opgesteld naar aanleiding van de
Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019

Zoetermeer, juni 2021

Inhoud
Inleiding Dunea................................................................................................................................... 3
Samenvatting Verbeterplan Dunea .................................................................................................... 6
Samenvattende tabel van de prestaties en streefcijfers van Dunea ............................................... 11
Inleiding algemeen ........................................................................................................................... 17
Aansluiting met Verbeterplan 2015 ................................................................................................. 18
Leeswijzer ......................................................................................................................................... 18
1. De kwaliteit van het geleverde water .......................................................................................... 19
1.1.

Kwaliteitsbewaking .......................................................................................................... 19

1.2.

Normoverschrijdingen ...................................................................................................... 21

2. Klantenservice .............................................................................................................................. 25
2.1.

Klanttevredenheid ............................................................................................................ 25

2.2.

Leveringsonderbrekingen ................................................................................................. 26

2.3.

Druk in het distributienet.................................................................................................. 28

3. Milieuaspecten van de drinkwatervoorziening ............................................................................ 29
3.1.

Elektriciteitsverbruik ......................................................................................................... 29

3.2.

Reststoffen........................................................................................................................ 30

3.3.

Lek- en spuiverliezen......................................................................................................... 31

3.4.

Duurzaamheid inkoopbeleid ............................................................................................. 32

4. Kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen ................................................. 33
4.1.

Drinkwatertarief voor huishoudens .................................................................................. 33

4.2.

Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau ................................................................... 34

4.3.

Gerealiseerde efficiëntieverbetering ................................................................................ 37

4.4.

Uitgaven onderzoek en ontwikkeling ............................................................................... 38

4.5.

Vermogensopbouw........................................................................................................... 39

4.6.

Uitkeringen aan aandeelhouders ..................................................................................... 42

4.7.

Investeringsopgave drinkwaterinfrastructuur.................................................................. 43

2

Inleiding Dunea
Dunea laat in dit verbeterplan haar ambitie zien op de verschillende thema’s en licht deze
op verschillende plaatsen toe. In het voorgaande verbeterplan is toegelicht dat Dunea in
een transitieperiode zat naar een nieuwe procesmatige en efficiënte organisatie.
Onderdeel daarvan was het programma Wave (Werken Aan Verbinding) met als resultaat
een nieuw ERP systeem, die deze transitie mogelijk heeft gemaakt. Dit programma is
inmiddels afgerond en heeft geleid en gaat leiden tot efficiency. Tegelijkertijd zien we dat
we moeten blijven investeren in het ICT landschap om o.a. de veiligheid te waarborgen en
compliant te zijn aan wet- en regelgeving en aan nieuwe standaarden. Investeringen zijn
nodig in o.a. migratie naar de cloud, beveiligingsstandaarden om bijvoorbeeld cybercrime
voorkomen en structurele aanpassingen die nodig zijn voor veranderingen in de (in- en
externe) samenwerking na de COVID19-periode en investeringen om te blijven voldoen
aan nieuwe wet- en regelgeving.
Dunea ontwikkelt ook door op de strategie en investeert in belangrijke programma’s om
voorbereid te zijn op de toekomst, waarover hieronder meer.
De afgelopen jaren hebben voor Dunea in het teken gestaan van voorbereid zijn op de
toekomst. We hebben veranderingen in onze organisatie doorgevoerd en hebben meer
de verbinding gezocht, zowel intern als met de buitenwereld. Als logisch vervolg op deze
veranderingen hebben we in 2020 onze visie aangescherpt en een nieuwe koers
ontwikkeld. Met deze visie en koers als basis zetten wij belangrijke stappen om de
kwaliteit en leveringszekerheid van drinkwater ook voor de toekomst te kunnen
garanderen. De kerntaken van Dunea zijn drinkwater en natuurbeheer. Deze taken staan
centraal in onze missie.
Missie
Onze klanten kunnen elke dag rekenen op natuurlijk, goed drinkwater en op rust en
ruimte in de Randstad. Dunea zorgt voor duin en water.
Een toekomstbestendig systeem
De optelsom van de maatschappelijke uitdagingen uit hoofdstuk Uitdagingen voor duin
en water maakt het van belang dat Dunea stappen zet om haar missie te kunnen blijven
uitvoeren. De belangrijkste stap die Dunea zet is investeren in een duurzaam en robuust
systeem van bronnen dat ook op de lange termijn leveringszekerheid biedt voor onze
klanten. Dunea heeft in de komende jaren drie grote opgaven om naar dit systeem toe te
groeien en de drinkwatervoorziening in haar leveringsgebied klaar te maken voor de
toekomst:

3

Om aan deze opgaven te voldoen, lopen er verschillende activiteiten:
A. Optimaliseren van het huidige systeem
Om op korte termijn aan de stijgende vraag te kunnen voldoen, realiseren we extra
winningscapaciteit in Berkheide, vernieuwen we in samenwerking met de provincie ZuidHolland de waterwetvergunning in de duinen en zetten we op 20% van het ingenomen
rivierwater GOBAM in, een innovatieve methode om microverontreinigingen uit het
voorgezuiverde rivierwater te halen.
B. Vergroten van de strategische zoetwatervoorraad in de duinen
Met het project Overbrugging vergroten we onze strategische voorraad zoet water in de
duinen, zodat we langere perioden kunnen overbruggen waarin we geen rivierwater
kunnen innemen.
C. Een multi-bronnenstrategie
Naast de Maas is de Lek steeds meer een volwaardig innamepunt. We gaan de beide
innamepunten zo inrichten dat we ook kunnen werken met slimme combinaties van Leken Maaswater, ook wel ‘mengbedrijf’ genoemd. Daarnaast zijn we op zoek naar nieuwe
bronnen. Zo proberen we met nieuwe technieken zoet water te maken van brak
grondwater uit de duinen. En we verkennen het Valkenburgse Meer als
oppervlaktewaterbron dichter bij de infiltratielocatie Berkheide. Met deze ‘multibronnenstrategie’ verkleinen we onze afhankelijkheid van een of twee bronnen en lange
transportleidingen die ons systeem kwetsbaar maken en worden we minder gevoelig voor
droge periodes en eventuele vervuilingen in de Maas.
D. Intensiveren van de samenwerking met partners voor schone bronnen en robuuste
watersystemen
Tot ver na 2025 blijven Lek en Maas onze belangrijkste bronnen. Dunea strijdt voor het
belang van Lek en Maas en zet strategisch omgevingsmanagement in rondom deze
bronnen.
E. Beïnvloeden van de vraag en het voorkomen van verspilling
4

We richten ons op het temperen van de groei van de vraag naar water en op het
voorkomen van piekvragen in het bijzonder (bijvoorbeeld in tijden van droogte). Dat doen
we door bewustwording bij consumenten te vergroten en door het verbruik van zakelijke
klanten te (helpen) beïnvloeden. Ook optimaliseren we onze bedrijfsinterne
waterhuishouding (onder andere door het verminderen van spoelwaterverliezen).
Onze nieuwe visie en koers
Naast de uitdagingen die we kennen, zullen er ontwikkelingen zijn die we nu nog niet
kennen, maar waar we wel een antwoord op moeten vinden. De ontwikkeling naar een
wendbare organisatie die voorbereid is op haar taken in een snel veranderende wereld,
staat daarom centraal in onze nieuwe visie, die we in 2020 hebben ontwikkeld.
Kijkend naar wat er nodig is om Dunea gereed te maken voor de uitdagingen waar we op
dit moment voor gesteld staan, en eventuele nieuwe ontwikkelingen, hebben we in onze
nieuwe koers vijf doelen geformuleerd. Deze doelen geven richting aan de ontwikkeling
van onze organisatie.
Voor de koers is geen einddatum vastgesteld. Om mee te kunnen gaan met de
ontwikkelingen in de wereld om ons heen, wordt de koers de komende jaren regelmatig
geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Zo zorgen we ervoor dat de koersdoelen actueel en
passend blijven, en dat wij als organisatie wendbaar zijn om snel en adequaat in te spelen
op veranderingen.
De visie van Dunea
Drinkwater en duinen dragen bij aan een fijne en gezonde leefomgeving. In een wereld
die verstedelijkt, digitaliseert en moet verduurzamen, werkt Dunea aan
toekomstbestendigheid.
We worden wendbaarder, ondernemender en verbreden onze diensten. Samen met
anderen realiseren we oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen van deze tijd.
Daarmee voegen we waarde toe.
Onze mensen zijn daarin onmisbaar: vakbekwame professionals die zich voortdurend
blijven ontwikkelen. Onze klanten kunnen rekenen op hoogwaardige producten en
diensten, geproduceerd in harmonie met de natuur.
Vijf koersdoelen
Klimaatneutraal
We richten ons productieproces zo in dat we geen negatieve bijdrage leveren aan het
klimaat. Ook in de keten, bij de bron en bij de klant zetten we ons in voor duurzaamheid.
Samen voor elke klant
5

Klanten ervaren Dunea als een vooruitstrevende dienstverlener die met hen meedenkt.
Waardevolle duinen
De duinen zijn belangrijk voor waterwinning, natuur en recreatie. Samen met anderen
zorgen we dat deze functies in balans blijven. Recreanten weten waar hun water vandaan
komt.
Slim assetmanagement
We hebben een sterke basis maar de veranderende omgeving vereist dat we slimmer
worden in het beheren van onze duinen, leidingen en installaties. Dat betekent soms
keuzes maken tussen robuustheid en wendbaarheid, denken in scenario’s en data zo
goed mogelijk benutten.
Aantrekkelijk werk
Dunea is een fijne werkgever. Onze medewerkers krijgen de ruimte om zich te
ontwikkelen en voelen zich uitgedaagd in hun werk. Op de arbeidsmarkt is Dunea een
sterk werkgeversmerk.
Drie essentiële randvoorwaarden
Fysieke en digitale veiligheid – Innovatie voor en vanuit onze kerntaak – Slim gebruik van
data
Samenvatting Verbeterplan Dunea
PFAS
Het verbeterplan is opgesteld zonder rekening te houden met de impact van een
eventuele verlaging van de PFAS normen voor drinkwater. De impact van dit besluit is op
dit moment nog niet in te schatten, maar zal zorgen voor een andere bedrijfsvoering. Dit
heeft waarschijnlijk een zeer groot effect op de operationele kosten en investeringen en
is derhalve niet meegenomen in de streefscores. De reeds bestaande effecten m.b.t. PFAS
op de kosten van het afvoeren van slib zijn wel meegenomen.
Kwaliteit van het geleverde water
Op het gebied van de kwaliteit van het geleverde drinkwater scoort Dunea, ondanks dat
er sporadisch bepaalde afwijkingen zich voor hebben gedaan, ruim binnen de wettelijke
norm. De streefscores 2022 zijn bedoeld om de bacteriologische kwaliteit en -incidenten
verder te verbeteren.
Klantenservice
6

Uitstekende dienstverlening voor al onze klanten is ons streven. Niet alleen op gebied van
dienstverlening en als vooruitstrevend adviseur op het gebied van water, installaties en
gebruik maar ook door het toegankelijker maken van ons recreatiegebied. Door te
luisteren naar onze klant krijgen we nog meer inzicht in de ervaringen en het gedrag van
klanten waarmee we de klantprocessen gaan verbeteren. Door de kwaliteit van de
dienstverlening op meerdere manieren te monitoren en door te ontwikkelen blijven we
bij in de ontwikkelingen in de markt. Streefwaardes voor de klanttevredenheid en
klantgemak (selfservice) zijn en blijven ambitieus, een 8 voor de klantprocessen en een
7,8 voor de klanttevredenheid op onze dienstverlening in het algemeen, in lijn met de
score van de sector. Om de score op niveau te houden dienen continue verbeteringen te
worden doorgevoerd, doordat de verwachtingen van de klanten ook stijgen zolang
andere organisaties (waar zij contact mee hebben) ook de dienstverlening blijven
verbeteren.
De leveringsonderbreking door onderhoud en storing komt ruim onder het sector
gemiddelde uit. Het streven is erop gericht om deze positieve score ten opzichte van de
sector dan ook te handhaven.
De gemiddelde druk bij het leveringspunt komt uit op 250 kPa. Er zijn geen initiatieven
om onder een hogere druk te gaan leveren. Door onderzoek is gebleken dat op specifieke
locaties in het voorzieningsgebied op bepaalde momenten in het jaar de druk net niet aan
de eisen voldoet. Maatregelen om deze specifieke problemen op te lossen zijn in de
maak. Er wordt gestuurd op de wettelijke kaders op dat gebied. Het verhogen van de druk
heeft als effect een hoger elektriciteitsverbruik.
Milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
Elektriciteitsverbruik
Dunea is een oppervlaktewaterbedrijf met een gemiddeld hoger energieverbruik in
kWh/m3. Anders dan een grondwaterbedrijf kan Dunea haar water niet winnen door het
oppompen van grondwater, maar moet dat elders winnen en vervolgens over afstand
transporteren. Dunea neemt Maaswater in Brakel in en transporteert dit via Bergambacht
naar de productielocaties in Scheveningen, Katwijk en Monster waar het inmiddels
voorgezuiverd rivierwater in de duinen wordt geïnfiltreerd. Dit betekent dat Dunea
duurder is dan de grondwaterbedrijven. Dat geldt niet alleen voor het energieverbruik
maar ook voor kosten per aansluiting bij het volgende onderdeel kostenefficiëncy. Dunea
heeft sinds halverwege 2018 haar zuivering voor 20% uitgebreid met geavanceerde
oxidatie in Bergambacht om o.a. de verontreiniging van het Maaswater door
bestrijdingsmiddelen en medicijngebruik aan te pakken. Hierdoor neemt het
energieverbruik toe. Energiebesparing en verduurzaming van het gebruik zijn bij Dunea
echter voortdurende aandachtspunten. Dat leidt tot het investeren in andere vormen van
energieopwekking zoals het plaatsen van zonnepanelen op de daken van de Langzame
7

zandfilters in Scheveningen en in Bergambacht (dak filtergebouw). Ook wordt er gekeken
naar andere bronnen dichter bij de zuiveringslocaties, zoals beschreven in de inleiding.
Het uitbreiden van de inname bij Bergambacht van noodinname naar een volwaardig
tweede innamepunt verlaagt de transportkosten door het verkleinen van de afstand
waarover het water getransporteerd moet worden. Verder wordt er gekeken naar
inname vanuit het Valkenburgsmeer naast de zuivering Katwijk en het oppompen en
zuiveren van brak water op zuivering Scheveningen. De afgelopen jaren heeft Dunea fors
geïnvesteerd in het vervangen van oude pompmotoren en aandrijvingen van het
rivierwatertransportsysteem door nieuwe machines met hogere rendementen.
Reststoffen
Alle afvalstoffen die Dunea produceert worden duurzaam afgevoerd en, voor zover
mogelijk, hergebruikt. Alle procesgerelateerde afvalstoffen worden als reststoffen
aangeboden aan dochteronderneming AquaMinerals die de reststoffen van alle
drinkwaterbedrijven verzameld. Deze zet zich actief in om economische en
duurzaamheidswaarde te creëren voor grondstoffen uit de hele watercyclus.
Afgelopen jaar is de zuivering Monster aangepast voor het gebruik van duurzame Dutch
calcite. Voor het aanpassen van de andere twee zuiveringen wordt nu onderzoek gedaan.
Dutch Calcite entmateriaal zijn gerecyclede kalkkorrels, welke vermalen worden tot ze
weer te gebruiken zijn als entmateriaal. Het voordeel van ontharden met calciet
(calciumcarbonaat) is dat de gevormde kalkkorrels het huidige granaatzand (uit Australië)
vervangt en dat de gevormde kalkkorrels voor nagenoeg 100 procent uit kalk bestaan.
Daardoor is een hoogwaardige afzet van kalkkorrels mogelijk. Kalkkorrels, die als
restproduct ontstaan bij drinkwaterontharding, worden als (secundaire) grondstof
contractueel afgezet naar afnemers in diverse sectoren.
Eventuele reststoffen waar geen vraag naar is op de markt worden door AquaMinerals op
milieuverantwoorde wijze verwerkt met als kader openheid, inzicht in en invloed op
zowel geld- als goederenstromen.
NIRG
Het NIRG komt voor 2019 uit op 4,5%1. Dit is onder het streefgetal dat in het verbeterplan
2018 is opgenomen (5%). Het is belangrijk om te vermelden dat dit getal in belangrijke
mate wordt beïnvloed door de wijze waarop Dunea het afgerekend verbruik toerekent
aan verbruiksjaren. In de toerekening wordt namelijk geen rekening gehouden met
verbruikspatronen. Als bijvoorbeeld de periode augustus 2019 tot en met juli 2020 wordt
afgerekend en het verbruik is 100 m3, dan wordt 5/12 deel toegerekend aan 2019 en
7/12 toegerekend aan 2020, terwijl de klant misschien in 2019 gemiddeld per maand
1

In de tabel en aangeleverde grafieken later in dit document is 5,4% opgenomen. Dit getal is het verbeterde
NIRG voor 2018, dat is opgenomen in de benchmark 2019.

8

minder heeft verbruikt dan in 2020. Deze wijze van toerekenen heeft een verlagend effect
op het NIRG 2019: in 2018 en 2020 is het verbruik van klanten aanzienlijk hoger dan in
2019 en dat hogere verbruik wordt deels toegerekend aan 2019. Het getal is dus op dit
moment geen goede indicator om te kunnen beoordelen of voldoende inspanning wordt
geleverd om lekverliezen omlaag te krijgen en ongeautoriseerd verbruik (bij bijvoorbeeld
leegstand) af te rekenen.
In een werkgroep wordt periodiek geëvalueerd welke acties lopen om het NIRG te
verbeteren. Dit heeft geleidt tot kwaliteitscontrole van meters en een beter inzicht in de
factoren die invloed hebben op het NIRG. Voor de komende tijd ligt de aandacht op het
inrichten van structurele monitoring en sturing op de factoren die invloed hebben op het
NIRG, zoals leegstand, geschatte verbruiken en andere factoren. Om meer inzicht te
krijgen in het verbruik van klanten, wordt de mogelijkheid onderzocht om extra DMAs in
te richten en worden digitale watermeters geplaatst, bijvoorbeeld bij grootzakelijke
klanten en mogelijk ook bij particulieren. Tot slot vindt op Vewin-niveau overleg plaats
over de wijze waarop het NIRG bepaald wordt en in hoeverre deze in de huidige vorm
tussen drinkwaterbedrijven onderling vergelijkbaar is.
Kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen
Kosten per aansluiting
Dunea streeft naar een totale kosten van € 204 per aansluiting voor het jaar 2022. Dit is
gelijk aan de realisatie van 2019. Dit wordt met name verklaard door lagere belastingen
per aansluiting (door wegvallen precariobelasting per 2022) van € 20 per aansluiting en
een stijging van de operationele kosten per aansluiting van € 18. De vermogenskosten per
aansluiting stijgen met € 2 per aansluiting i.v.m. hogere WACC uitnutting. De
afschrijvingskosten per aansluiting blijven naar verwachting ongeveer gelijk aan 2019.
De verwachte stijging van de operationele kosten van € 18 per aansluiting is als volgt
opgebouwd. Uitgaande van circa 1,5% inflatie (CPI) per jaar wordt deze kostenstijging
voor circa € 5 verklaard door inflatie. Daarnaast zijn met name de kosten uitbesteed werk
gestegen door hogere onderhoudskosten installaties en natuur. De energiekosten zijn
gestegen door een hogere prijs per kWh. Verder zijn ook de kosten met betrekking tot
slibafvoer toegenomen als gevolg van de reeds bestaande PFAS problematiek. Tot slot
stijgen ook de ICT kosten zoals toegelicht in de inleiding en stijgende formatiekosten.
Dunea ziet een aantal kansen voor een nog efficiëntere bedrijfsvoering, te weten:



Inhuur op formatie verlagen dan wel formatie creëren voor structurele invulling.
Inkoopvoordeel verhogen door verdere verbetering contract en
leveranciersmanagement, ketensamenwerking, bundelen van inkoopbehoefte

Deze mogelijke efficiency zitten impliciet in de opgenomen streefscores voor 2022.
9

Balans/solvabiliteit
De verwachting is dat de solvabiliteit stabiel blijft van 2019 naar 2022, de solvabiliteit
ratio in lijn is met ons financieel beleid. Een aanvullende ratio die niet wordt behandeld in
het verbeterplan betreft de debt ratio, deze vormt echter een belangrijk onderdeel van
ons financieel beleid en het beleid is daarop ook aangepast gedurende 2020. Verder
streven we ook naar een optimale benutting van de WACC. Het begrote resultaat is in lijn
met het hiervoor geschetste financiële beleid met betrekking tot de solvabiliteit, debt
ratio en optimale benutting van de WACC.
O&O uitgaven
Dunea zal continu blijven investeren in onderzoek en ontwikkeling om de strategie te
realiseren, zoals deze in de inleiding is geschetst. Deze post laat dan ook een flinke stijging
zien van 2019 naar 2022. Dit zit met name in extra onderzoekskosten naar extra
productiecapaciteit op lange termijn (programma Multibronnen) en onderzoek naar
efficiënter en beter schoonmaken van de langzame zandfilters.
Investeringen
De streefscores voor 2022 met betrekking tot de investeringen zijn gebaseerd op het
meerjareninvesteringsplan 2021-2025, daarbij is als basis 2022 genomen. De verdeling
over de investeringscategorieën is voor 2022 aangepast t.o.v. de realisatie van 2019. De
uitbreiding in productiemiddelen stijgt met name door investeringen in programma
multibronnen en programma Berkheide ten behoeve het vergroten van de
productiecapaciteit.

10

Samenvattende tabel van de prestaties en streefcijfers van Dunea
Indicator

Score
Score
Streefscore Realisatie
Streefscore Toelichting
2012
2015
2018
2019
2022
1. De kwaliteit van het geleverde water
1.1a WKI Acute
0,0000
0,0106
n.v.t.
0,0006
0,0000
Zie toelichting 1.2a
gezondheidskundige
parametergroep
1.1b WKI niet-acute
0,0040
0,0059
n.v.t.
0,0044
0,0040
Zie toelichting 1.2b
gezondheidskundige
parametergroep
1.1c WKI
0,0130
0,0191
n.v.t.
0,0157
0,0145
Zie toelichting 1.2c
bedrijfstechnische
parametergroep
1.1d WKI klantgerichte
0,0010
0,0053
n.v.t.
0,0025
0,0025
Zie toelichting 1.2d
parametergroep
1.2a
0,000% 0,020% 0,000%
0,073%
0,000%
In 2019 is een
Normoverschrijding
overschrijding
Gezondheidkundig
geweest van een
acuut (%)
acuut
gezondheidskundige
parameter. Een
overschrijding komt
sporadisch voor en is
zeer ongewenst.
1.2b
0,004% 0,000% 0,005%
0,000%
0,000%
De aftrek wordt
Normoverschrijding
veroorzaakt door
Gezondheidkundig
arseen en fluoride.
niet-acuut (%)
De waarden zitten
nog onder de
bedrijfsnormen en
vormen geen
bedreiging voor de
waterkwaliteit.
Dunea is bezig met
een onderzoek om
het arseengehalte te
verlagen.
1.2c
0,013% 0,000% 0,017%
0,000%
0,050%
De aftrek in 1.2c
Normoverschrijding
wordt veroorzaakt
Bedrijfstechnisch (%)
door aeromonas
spp., bacteriën van
de coligroep,
temperatuur en de
zuurgraad. Het aantal
aeromonas spp. zit
structureel onder de
wettelijke- en
bedrijfsnorm.
Bacteriën van de
coligroep komen
sporadisch voor en
11

1.2d
Normoverschrijding
Klantgericht (%)

0,001%

0,000%

0,007%

0,022%

0,000%

2.1a Rapportcijfer
klanttevredenheid

nvt

nvt

Nvt

8

7,8

2.1b Rapportcijfer
Verhelpen van
storingen

7,5

7,9

7,8

8,1

8

nooit twee dagen
achter elkaar. Door
de ontharding stijgt
de pH. De
operationele
vensters van de
hardheid zijn een
bewuste keuze van
Dunea. De Zuurgraad
bevindt zich ruim
tussen de wettelijke
norm.
De aftrek wordt
veroorzaakt door de
kleur en incidenteel
door de totale
hardheid. Het streven
van Dunea is om de
kleur onder de
bedrijfsnorm van 10
te houden. Bij een
overschrijding wordt
meer actieve kool
gedoseerd. Dit komt
sporadisch voor in
het drinkwater van
pompstation
Monster. De
wettelijke norm van
20 wordt nooit
overschreden. De
hardheid bevindt zich
voornamelijk tussen
de operationele
vensters van Dunea
en voldoet altijd aan
de wettelijke norm.

2. Klantenservice

12

Cijfer dat door vele
factoren wordt
beïnvloedt, een 7.8
ligt in lijn met de
scores van afgelopen
jaren en met
sectorgemiddelde.
Meer inzichten,
betere planningen
betere inzet
monteurs moet
leiden tot deze
streefscore.

2.1c Rapportcijfer
Onderhoud

7,8

7,6

7,8

7,7

8

2.1d Rapportcijfer
Verhuizing/
klantmutaties
2.1e Rapportcijfer
Meteropname

7,6

7,5

7,7

8,2

8

7,9

8,0

7,9

8,2

8

2.1f Rapportcijfer
Facturering
2.2a leveringsonderbreking (mm:ss) door
onderhoud per
aansluiting totaal

7,6

7,7

7,7

7,9

8

17:23

9:58

10:00

5:56

10:00

2.2b leveringsonderbreking (mm:ss) door
storingen per
aansluiting totaal
2.2c Leveringsonderbreking totaal
(mm:ss)

2:24

1:26

3:00

2:44

3:00

19:47

11:24

13:00

8:40

13:00

2.2d Leveringsonderbreking door
storingen
veroorzaakt door
derden (mm:ss)

0:37

0:07

0:37

0:01

0:37

2.3 Gemiddelde druk
bij leveringspunt
(kPa)

263

250

250

297

250

13

Meer inzichten
middels klantreis
rapportage
Zelfservice/portaal
draagt bij aan hoge
streefscore.
Zelfservice/portaal
draagt bij aan hoge
streefscore.
Verbetertraject
(gaande)
Handhaving
streefscore 2018,
want deze is beter
dan het
sectorgemiddelde.
Streven is gericht om
de positieve score
ten opzichte van de
sector te handhaven.
De streefscores zijn
wat betreft OLM
gehandhaafd op het
niveau van 2018.
Op basis hiervan zijn
de onderhouds- en
investeringsplannen
opgesteld. Een
hogere streefscore is
niet gesteld,
aangezien de huidige
streefscore beter is
dan het sector
gemiddelde.
KLICwin
(samenvoeging van
de WION en INSPIRE)
en EV (Eis
Voorzorgsmaatregel)
hebben zeker
bijgedragen aan een
lagere OLM. Zaak is
om dit streven vast
te houden.
Er zijn geen
initiatieven om een
hogere druk te gaan
leveren, wij sturen
op de wettelijke
kaders. Daarnaast
gaat elke hogere

waarde gepaard met
meer
elektriciteitsverbruik.
3. Milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
3.1a
Elektriciteitsverbruik
in kWh/m³
geproduceerd
drinkwater

0,57

0,54

0,60

0,582

0,57

3.1b
Elektriciteitsgebruik
distributieproces per
m3 distributie-input
(kWh/m3)
3.2 Reststoffen nuttig
toegepast (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0,13

0,13

100%

100%

100%

100%

100%

3.3a NIRG als % in net
gebracht

4,6%

4%

5%

5,4% (2018
gevalideerd
cf
bijgeleverde
tabel
waarden)

5,0%

3.3b NIRG als m³ per
km leiding per dag

2,1

1,8

2,2

2,6 (2018
2,4
gevalideerd)

Geen wijzigingen
meegenomen t.o.v.
2020. Impact
realisatie kortere
transport afstanden
door mengbedrijf
Bergambacht is nog
niet betrouwbaar in
te schatten.
Geen verwachte
wijzigingen

Het streven is gericht
op een continuering
van maximale
duurzame energie
inkoop.
Het NIRG wordt
beïnvloed door de
wijze waarop het
afgerekend verbruik
wordt toegerekend
aan de
verbruiksperiodes. In
2016-2018 is het
NIRG gemiddeld
6,4%. In 2019 is het
NIRG 4,5% door
eenmalige
omstandigheden.
Een streefscore van
5,0% voor 2022 is
een realistische
doelstelling.
Aanname gelijk aan
NIRG%, maar dan
uitgedrukt in m3 per
km leiding

4. Kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen
4.1 Drinkwatertarief
gemiddeld gezin
2

1,66

1,85

n.v.t.

1,77

1,70

In prestatievergelijking 2019 is 0,46 opgenomen, welke 0,58 had moeten zijn.

14

Door het wegvallen
van de

(€/m3)

4.2a Totale kosten
per aansluiting
4.2b Totale kosten
per afgeleverde m³

€ 204

€ 217

€ 210

€ 204

€ 204

€ 1,76

€ 1,83

€ 1,81

€ 1,76

€ 1,72

4.2c Belastingen

€ 16

€ 17

€ 21

€ 20

€ 0,4

4.2d Afschrijvingen
4.2e Operationele
kosten

€ 58
€ 116

€ 49
€ 122

€ 46
€ 119

€ 47
€ 117

€ 48
€ 135

4.2f
Vermogenskosten

€ 15

€ 29

€ 24

€ 19

€ 21

4.3a Nominale
drinkwaterkosten (€)
per administratieve

€
188,50

€
n.v.t.
200,04

€ 184

€ 202

15

precariobelasting
dalen de kosten per
m3, tegelijkertijd
stijgen de
operationele kosten
per m3 door inflatie
en door hogere
onderhoudskosten
installaties en
natuur,
energiekosten en
slibafvoer agv PFAS.
Daarnaast is de
WACC vastgesteld op
2,50% i.p.v. 2,20%,
deze ruimte wil
Dunea gebruiken om
financierbaar te
blijven.
zie 4.2c t/m f
Met name
veroorzaakt door het
wegvallen van de
precariobelasting,
meer mogelijkheden
optimale benutting
WACC en structurele
kostenstijgingen.
Veroorzaakt door het
wegvallen van de
precariobelasting
Inflatie, hogere
onderhoudskosten
installaties en
natuur, hogere
kosten afvoeren
slibafvoer agv PFAS
en hogere
energiekosten door
een hogere prijs per
kWh
Veroorzaakt door
hogere winst door
verhoging van de
WACC van 2,20%
naar 2,50%.
Zie 4.2e en 4.2f

aansluiting excl.
kostprijsverhogende
belastingen
4.3b Reële kosten (€)
per administratieve
aansluiting excl.
kostprijsverhogende
belastingen
4.4a Uitgaven aan
O&O totaal (€1.000)

4.4b Uitgaven aan
O&O (€) als %
opbrengst
drinkwatertaken

€
188,50

€
n.v.t.
192,07

€ 167

€ 176

Zie 4.2e en 4.2f

€ 1.460

€1.471 € 1.827

€ 4.880

€ 6.396

n.v.t.

n.v.t.

3,40

4,90

Met name bij
programma
Multibronnen
(toekomstige
productiecapaciteit
verhogen) en het
schoonmaken van de
langzame zandfilter
is er sprake van een
stijging in de O&O
uitgaven.
Zie 4.4a

Indicator

n.v.t.

Score
2012
€ 0,514
€ 160

Score
2015
€ 0,571
€ 183

Streefscore
2018
€ 0,575
€ 213

Realisatie
2019
€ 0,586
€ 231

Streefscore
2022
€ 0,628
€ 251

31,2%

32,0%

37,0%

39,4%

40,0%

4.6a Uitgekeerd dividend
(€1.000)
4.6b Uitgekeerd dividend
als aandeel van de winst
(%)
4.6c Uitgekeerd dividend
als aandeel van de
opbrengst (%)
4.7a Investeringen
vervanging
productiemiddelen (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Uitgangspunt is
conceptbegroting
2022. De solvabiliteit
blijft stabiel rond de
40%, in lijn met ons
financieel beleid.
n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

38,1%

14,3%

4.7b Investeringen
uitbreiding
productiemiddelen (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1,5%

21,3%

Zie toelichting in
samenvatting:
andere allocatie naar
investeringsgroepen
toegepast dan 2019
Multibronnen +
Berkheide
(programma’s voor
verhogen
productiecapaciteit)

4.7c Investeringen

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

21,7%

14,7%

4.5a Balanstotaal (€mld)
4.5b Eigen vermogen
(€mln)
4.5c Solvabiliteit (%)

16

Toelichting

uitbreiding leidingnet (%)
4.7d Investeringen
vervanging leidingnet (%)
4.7e Investeringen ICT en
overig (%)
4.7f Gesaneerd leidingnet
(%)
4.7g Gesaneerd
leidingnet (Km)
4.7h Prognose 10-jaar
gemiddelde sanering (%)

n.v.t.

23%

17%

37,3%

36,5%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1,4%

13,2%

1,4%

0,8%

n.v.t.

0,8%

0,9%

62,4

37,0

n.v.t.

37,3

40,0

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0,89%

0,89%

I.v.m. toename
werkzaamheden
gasbedrijven
Op basis van 40km
per jaar

Inleiding algemeen
Het Verbeterplan van Dunea is gebaseerd op de prestatievergelijking van de drinkwatersector
zoals gerapporteerd in de Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019, die op 18 december
2020 door de minister van IenW naar de Tweede Kamer is gestuurd. Daarnaast is de huidige
meerjarenbegroting voor 2022 (opgesteld als onderdeel van de meerjarenbegroting 2021-2025)
een belangrijk uitgangspunt geweest in de bepaling van de 2022 streefscores. Het Verbeterplan is
opgesteld op grond van artikel 44 lid 1 van de Drinkwaterwet:
“De eigenaar van een drinkwaterbedrijf maakt binnen zes maanden na het uitbrengen van een
verslag als bedoeld in artikel 43, eerste lid3, de voornemens ter verbetering van de prestaties van
zijn drinkwaterbedrijf, alsmede de termijn of termijnen waarbinnen deze gerealiseerd zullen
worden, schriftelijk kenbaar aan Onze Minister.”
De prestatievergelijking is opgebouwd uit vier thema’s die de belangrijkste resultaatgebieden van
de drinkwaterbedrijven representeren:
1.
2.
3.
4.

de kwaliteit van het geleverde water
klantenservice
milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen

De drinkwaterbedrijven gebruiken de prestatievergelijking als hulpmiddel om aspecten te
identificeren waarop ze hun bedrijfsvoering verder kunnen optimaliseren. De prestatievergelijking
is daarmee de basis voor het Verbeterplan. Daarbij is van belang dat rekening wordt gehouden
met, c.q. recht gedaan wordt aan, de specifieke kenmerken van de onderscheidenlijke
drinkwaterbedrijven.
Dunea geeft in het Verbeterplan weer wat de voornemens ter verbetering van de prestaties zijn.
Ingevolge artikel 44 lid 2 informeert de Minister de beide Kamers der Staten-Generaal over deze
voornemens.
3 DWW art 43.1: De met de uitvoering van de prestatievergelijking belaste instantie draagt er zorg voor dat uiterlijk op 31 december

van het kalenderjaar, waarin een prestatievergelijking is uitgevoerd, een verslag houdende de resultaten van die prestatievergelijking
is opgesteld ten behoeve van de eigenaren van drinkwaterbedrijven en aan hen wordt toegezonden.

17

Aansluiting met Verbeterplan 2015
De prestatievergelijking die volgens de reguliere driejaarlijkse periodiciteit in 2018 uitgevoerd zou
worden is door de minister van IenW een jaar uitgesteld naar aanleiding van de evaluatie van
hoofdstuk V van de Drinkwaterwet. Daaruit bleek dat het wenselijk was om een aantal
indicatoren toe te voegen aan de prestatievergelijking. Consequentie van dit uitstel is dat er geen
aansluiting en/of vergelijking kan worden gemaakt tussen de streefwaarden (2018) die in het
voorgaande Verbeterplan zijn vermeld en de realisatie daarvan, aangezien de realisatie is
gemeten over het jaar 2019.
Het Protocol Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019 en de rapportage
Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019 zijn gewijzigd ten opzichte van het protocol en de
prestatievergelijking van 2015. Een aantal indicatoren die in 2015 zijn gepresenteerd en waarvoor
toekomstige streefwaarden zijn gerapporteerd in het Verbeterplan 2015 komt niet terug in de
prestatievergelijking 2019. Een aantal andere indicatoren uit de prestatievergelijking 2019 worden
voor het eerst gepresenteerd. Omdat voor de eerder gepresenteerde indicatoren geen nieuwe
waarden zijn vastgesteld en voor de nieuwe indicatoren eerder geen waarden zijn gemeten, is
volledige aansluiting tussen het Verbeterplan 2015 en het Verbeterplan 2019 niet mogelijk. In het
Verbeterplan 2019 is het rapport Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019 als uitgangspunt
genomen voor de presentatie van de realisatie en de streefwaarden van indicatoren.

Leeswijzer
In het Verbeterplan wordt per prestatie-indicator weergegeven:



Betreffende figuur uit het rapport Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019
Tabel die inzicht geeft in:
o
prestatie van Dunea N.V. in 2012 (Water in Zicht 2012)
o
prestatie van Dunea N.V. in 2015 (Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015)
o
streefprestatie van Dunea N.V. in 2018 (Verbeterplan 2015)
o
prestatie van Dunea N.V. in 2019 (Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019)
o
streefprestatie van Dunea N.V. in 2022
o
toelichting op acties om streefprestatie te behalen

Voor de methodiek en achtergronden van de weergegeven prestaties 2012, 2015 en 2019 wordt
verwezen naar de rapporten Water in Zicht 2012 en Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven
2015 en 2019.

18

1. De kwaliteit van het geleverde water
Binnen dit thema worden de drinkwaterbedrijven vergeleken op twee aspecten:



Kwaliteitsbewaking: kwaliteit van het drinkwater bij het verlaten van het pompstation.
Normoverschrijdingen: kwaliteit van het drinkwater in het distributiegebied

1.1. Kwaliteitsbewaking
Om de kwaliteit van het drinkwater te bewaken voert elk drinkwaterbedrijf jaarlijks een
met de ILT afgestemd meetprogramma uit gebaseerd op het Drinkwaterbesluit. Voor het
aspect kwaliteitsbewaking wordt voor de 4 parametergroepen zoals onderscheiden in
bijlage 6 van de Drinkwaterregeling een waterkwaliteitsindex (WKI) vastgesteld:
 gezondheidskundige parameters ‘acuut’: bacteriën die direct effect kunnen hebben op
de gezondheid,
 gezondheidskundige parameters ‘niet-acuut’: chemische stoffen die invloed kunnen
hebben op de gezondheid van iemand die er langdurig of op grote schaal aan wordt
blootgesteld,
 bedrijfstechnische parameters: gegevens die drinkwaterbedrijven meten om een
goede bedrijfsvoering te waarborgen,
 klantgerichte parameters: aspecten van het drinkwater die uit esthetisch oogpunt
onwenselijk zijn, bijvoorbeeld kleur en hardheid. Deze parameters hebben, net als
bedrijfstechnische parameters, geen gezondheidsrisico’s.
In de Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015 is de WKI niet gerapporteerd. De
drinkwaterbedrijven hebben voor deze indicator derhalve geen streefscore in het
Verbeterplan 2015 vastgelegd.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.1 WKI Acute gezondheidskundige parametergroep

19

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.2 WKI niet-acute gezondheidskundige parametergroep

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.3 WKI bedrijfstechnische parametergroep

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.4 WKI klantgerichte parametergroep

20

Toelichting prestatie Kwaliteitsbewaking
Indicator
a. WKI Acute
gezondheidskundige
parametergroep
b. WKI niet-acute
gezondheidskundige
parametergroep
c. WKI
bedrijfstechnische
parametergroep
d. WKI klantgerichte
parametergroep

Score
2012
0,0000

Score
2015
0,0106

Streefscore
2018
n.v.t.

Realisatie
2019
0,0006

Streefscore
2022
0,0000

Toelichting

0,0040

0,0059

n.v.t.

0,0044

0,0040

Zie toelichting 1.2b

0,0130

0,0191

n.v.t.

0,0157

0,0145

Zie toelichting 1.2c

0,0010

0,0053

n.v.t.

0,0025

0,0025

Zie toelichting 1.2d

Zie toelichting 1.2a

1.2. Normoverschrijdingen
Het percentage metingen waarbij een normoverschrijding is gemeten, wordt
gepresenteerd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen gezondheidskundige
parameters (acuut), gezondheidskundige parameters (niet-acuut), bedrijfstechnische
parameters en klantgerichte parameters.

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.5 percentage normoverschrijdingen acuut gezondheidskundige
parameters

21

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.6 percentage normoverschrijdingen niet-acuut gezondheidskundige
parameters

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.7 percentage normoverschrijdingen bedrijfstechnische parameters

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.8 percentage normoverschrijdingen klantgerichte parameters

22

Toelichting prestatie Normoverschrijdingen
Indicator
a. Gezondheidkundig
acuut (%)

b. Gezondheidkundig
niet-acuut (%)

c. Bedrijfstechnisch
(%)

d. Klantgericht (%)

Score
Score
Streefscore Realisatie Streefscore Toelichting
2012
2015
2018
2019
2022
0,000% 0,020% 0,000%
0,073%
0,000%
In 2019 is een
overschrijding geweest van
een acuut
gezondheidskundige
parameter. Een
overschrijding komt
sporadisch voor en is zeer
ongewenst.
0,004% 0,000% 0,005%
0,000%
0,000%
De aftrek wordt
veroorzaakt door arseen en
fluoride. De waarden zitten
nog onder de
bedrijfsnormen en vormen
geen bedreiging voor de
waterkwaliteit. Dunea is
bezig met een onderzoek
om het arseengehalte te
verlagen.
0,013% 0,000% 0,017%
0,000%
0,050%
De aftrek in 1.2c wordt
veroorzaakt door
aeromonas spp., bacteriën
van de coligroep,
temperatuur en de
zuurgraad. Het aantal
aeromonas spp. zit
structureel onder de
wettelijke- en bedrijfsnorm.
Bacteriën van de coligroep
komen sporadisch voor en
nooit twee dagen achter
elkaar. Door de ontharding
stijgt de pH. De
operationele vensters van
de hardheid zijn een
bewuste keuze van Dunea.
De Zuurgraad bevindt zich
ruim tussen de wettelijke
norm.
0,001% 0,000% 0,007%
0,022%
0,000%
De aftrek wordt
veroorzaakt door de kleur
en incidenteel door de
totale hardheid. Het
streven van Dunea is om de
kleur onder de bedrijfsnorm
van 10 te houden. Bij een
overschrijding wordt meer
actieve kool gedoseerd. Dit
komt sporadisch voor in het
23

drinkwater van
pompstation Monster. De
wettelijke norm van 20
wordt nooit overschreden.
De hardheid bevindt zich
voornamelijk tussen de
operationele vensters van
Dunea en voldoet altijd aan
de wettelijke norm.

24

2. Klantenservice
De vergelijking van de drinkwaterbedrijven op het gebied van klantenservice richt zich op
drie onderwerpen:




klanttevredenheid
leveringsonderbrekingen
druk in het distributienet.

2.1. Klanttevredenheid
Het rekenkundig gemiddelde van het rapportcijfer voor tevredenheid per dienst wordt
weergegeven.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 3.1 klanttevredenheid in rapportcijfers

Toelichting prestatie Klanttevredenheid
Indicator

Score
2012
nvt

Score
2015
nvt

Streefscore
2018
Nvt

Realisatie
2019
8

Streefscore
2022
7,8

b. Rapportcijfer
Verhelpen van
storingen

7,5

7,9

7,8

8,1

8

c. Rapportcijfer

7,8

7,6

7,8

7,7

8

a. Rapportcijfer
klanttevredenheid

25

Toelichting
Cijfer dat door vele
factoren wordt
beïnvloedt, een 7.8
ligt in lijn met de
scores van afgelopen
jaren en met
sectorgemiddelde.
Meer inzichten,
betere planningen
betere inzet
monteurs moet
leiden tot deze
streefscore.
Meer inzichten

Onderhoud
d. Rapportcijfer
Verhuizing/
klantmutaties
e. Rapportcijfer
Meteropname

7,6

7,5

7,7

8,2

8

7,9

8,0

7,9

8,2

8

f. Rapportcijfer
Facturering

7,6

7,7

7,7

7,9

8

2.2.

middels klantreis
rapportage
Zelfservice/portaal
draagt bij aan hoge
streefscore.
Zelfservice/portaal
draagt bij aan hoge
streefscore.
Verbetertraject
(gaande)

Leveringsonderbrekingen

De onderbrekingsduur als gevolg van storingen en als gevolg van onderhoud wordt separaat
weergegeven in aantallen minuten per administratieve aansluiting. Bij storingen wordt
aangegeven het aandeel hiervan dat werd veroorzaakt door derden.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 3.2 gemiddelde leveringsonderbreking per administratieve aansluiting per
jaar in minuten en seconden
Drinkwaterbedrijf

onderbreking door
onderhoud

onderbreking door
storingen

Totaal
onderbrekingen

aandeel storingen
veroorzaakt door derden

2012

2015

2019

2012

2015

2019

2012

2015

2019

2012

2015

WBG

08:45

10:49

10:33

08:34

05:21

06:01

17:19

16:10

16:34

00:53

01:12

00:45

WMD

10:28

10:06

06:34

12:17

06:28

07:36

22:45

16:34

14:10

00:17

00:39

00:08

VITENS

04:29

05:23

04:58

05:37

08:28

15:06

10:06

13:51

20:04

00:48

01:07

01:18

WATERNET

08:39

14:38

09:14

01:38

03:10

04:00

10:17

17:48

13:14

00:20

00:51

00:40

PWN

11:52

10:16

13:52

04:38

06:39

07:47

16:30

16:55

21:39

01:06

01:22

01:43

DUNEA

17:23

9:58

05:56

02:24

01:26

02:44

19:47

11:24

8:40

00:37

00:07

00:01

OASEN

13:49

13:29

18:21

07:47

03:21

04:34

21:36

16:50

22:55

00:49

00:50

01:32

EVIDES

09:48

11:31

16:44

07:18

05:07

05:34

17:06

16:38

22:18

00:36

00:31

00:54

2019

BRABANT WATER

14:13

9:50

11:32

05:01

07:58

03:54

19:14

17:48

15:26

00:56

00:39

00:29

WML

08:08

07:45

06:13

08:46

08:43

13:16

16:54

16:28

19:29

00:30

00:32

00:47

Sector

09:30

09:01

09:33

05:57

06:33

08:46

15:27

15:34

18:19

00:46

00:50

00:57

Toelichting prestatie Leveringsonderbrekingen
Indicator

Score
2012
17:23

Score
2015
9:58

Streefscore
2018
10:00

Realisatie
2019
5:56

Streefscore
2022
10:00

b. leveringsonderbreking
(mm:ss) door
storingen per
aansluiting totaal

2:24

1:26

3:00

2:44

3:00

c. Leveringsonderbreking
totaal (mm:ss)

19:47

11:24

13:00

8:40

13:00

a. leveringsonderbreking
(mm:ss) door
onderhoud per
aansluiting totaal

26

Toelichting
Handhaving
streefscore 2018,
want deze is beter
dan het
sectorgemiddelde.
Streven is gericht
om de positieve
score ten opzichte
van de sector te
handhaven.
De streefscores zijn
wat betreft OLM
gehandhaafd op het
niveau van 2018.

d. Leveringsonderbreking
door storingen
veroorzaakt door
derden (mm:ss)

0:37

0:07

0:37

27

0:01

0:37

Op basis hiervan zijn
de onderhouds- en
investeringsplannen
opgesteld. Een
hogere streefscore is
niet gesteld,
aangezien de
huidige streefscore
beter is dan het
sector gemiddelde.
KLICwin
(samenvoeging van
de WION en
INSPIRE) en EV (Eis
Voorzorgsmaatregel)
hebben zeker
bijgedragen aan een
lagere OLM. Zaak is
om dit streven vast
te houden.

2.3. Druk in het distributienet
De druk in het distributienet wordt weergegeven als de gemiddelde druk bij het
leveringspunt in kPa.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 3.3 Druk in het distributienet 2012-2019 in kPA

Toelichting prestatie Druk in het distributienet
Indicator
Gemiddelde druk bij
leveringspunt (kPa)

Score
2012
263

Score
2015
250

Streefscore
2018
250

28

Realisatie
2019
297

Streefscore
2022
250

Toelichting
Er zijn geen
initiatieven om een
hogere druk te gaan
leveren, wij sturen
op de wettelijke
kaders. Daarnaast
gaat elke hogere
waarde gepaard met
meer
elektriciteitsverbruik.

3. Milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
3.1. Elektriciteitsverbruik
Het elektriciteitsverbruik wordt weergegeven:



in het productieproces in kWh per m³ geproduceerd
in het distributieproces in kWh per m³ distributie-input

Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.1 Elektriciteitsgebruik productieproces 2019 per m3
geproduceerd (kWh/m3)

Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.2 Elektriciteitsgebruik distributieproces 2019 per m3

distributie-input (kWh/m3)

29

Toelichting prestatie Elektriciteitsverbruik
Indicator
a. Elektriciteitsgebruik
productieproces per
m3 geproduceerd
(kWh/m3)

b. Elektriciteitsgebruik
distributieproces per
m3 distributie-input
(kWh/m3)

Score
2012
0,57

Score
2015
0,54

Streefscore Realisatie
2018
2019
0,60
0,584

Streefscore
2022
0,57

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0,13

0,13

Toelichting
Geen wijzigingen
meegenomen t.o.v. 2020.
Impact realisatie kortere
transport afstanden door
mengbedrijf Bergambacht
is nog niet betrouwbaar in
te schatten.
Geen verwachte
wijzigingen

3.2. Reststoffen
De hoeveelheid en het aandeel nuttig toegepaste reststoffen worden weergegeven.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.3 reststoffen 2019; totaal en nuttig toegepast (ton)
70.000
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
0

Totaal-Reststoffen_2019(ton)

Nuttig toegepast_2019

Toelichting prestatie Reststoffen
Indicator
Reststoffen nuttig
toegepast (%)

Score
2012
100%

Score
2015
100%

Streefscore
2018
100%

Realisatie
2019
100%

Streefscore
2022
100%

4

In prestatievergelijking 2019 is 0,46 opgenomen, welke 0,58 had moeten zijn.

30

Toelichting
Het streven is gericht op
een continuering van
maximale duurzame
energie inkoop.

3.3. Lek- en spuiverliezen
Het niet in rekening gebracht gebruik wordt weergegeven op basis van het procentueel
aandeel van in het net gebracht drinkwater en in m³ per km leiding per dag.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.4 NIRG als percentage van de drinkwaterafgifte aan het net
2012-2018

Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.5 NIRG per kilometer leiding (m³/km/dag) 2012-2018

Toelichting prestatie Lek- en spuiverliezen/niet in rekening gebracht gebruik (NIRG)
Indicator
a. NIRG als % in
net gebracht

Score
2012
4,6%

Score
2015
4%

Streefscore
2018
5%

31

Realisatie
2019
5,4% (2018
gevalideerd
cf
bijgeleverde
tabel

Streefscore
2022
5,0%

Toelichting
Het NIRG wordt
beïnvloed door de wijze
waarop het afgerekend
verbruik wordt
toegerekend aan de

waarden)

b. NIRG als m³
per km leiding
per dag

2,1

1,8

2,2

2,6 (2018
2,4
gevalideerd)

verbruiksperiodes. In
2016-2018 is het NIRG
gemiddeld 6,4%. In 2019
is het NIRG 4,5% door
eenmalige
omstandigheden. Een
streefscore van 5,0% voor
2022 is een realistische
doelstelling.
Aanname gelijk aan
NIRG%, maar dan
uitgedrukt in m3 per km
leiding

3.4. Duurzaamheid inkoopbeleid
De resultaten met betrekking tot duurzaam inkoopbeleid worden kwalitatief beschreven.

Dunea ziet het als haar verantwoordelijkheid om haar leveranciers te ondersteunen bij de
verdere verduurzaming. In beginsel verwacht Dunea van leveranciers dat zij zich niet
enkel houden aan de wet- en regelgeving, maar ook dat zij minimaal gelijkwaardige
standaarden hanteren zoals Dunea op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen (MVO).
Dunea streeft naar maatschappelijk verantwoord inkopen. In de
aanbestedingsdocumenten (bijvoorbeeld in de selectie- en gunningscriteria) en in de te
sluiten overeenkomsten worden – waar relevant en mogelijk - door Dunea
duurzaamheidscriteria opgenomen. Deze criteria omvatten onder meer milieuaspecten
als energiegebruik (CO2), afval, transport/mobiliteit, social return, geluid en bodem.
Door Dunea aan te wijzen leveranciers dienen de MVO performance van hun
bedrijfsvoering inzichtelijk te maken via een door Dunea geaccepteerde
gestandaardiseerde beoordelingsmethodiek.
Het MVO beleid van Dunea wordt vertaald naar een MVI beleid en is opgenomen in het
koersdoel Klimaatneutraal.
Toelichting prestatie Duurzaamheid inkoopbeleid
Streven 2018
85%

Beschrijving realisatie 2019
Niet gerapporteerd, andere
strategische insteek gekozen via
koersdoel klimaatneutraal

32

Streven 2022
Niet gerapporteerd, andere strategische
insteek gekozen via koersdoel
klimaatneutraal

4. Kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen
De vergelijking van de drinkwaterbedrijven op het gebied van de financiële prestaties
richt zich op de volgende aspecten









Drinkwatertarief voor huishoudens,
Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau,
Verklarende factoren voor kostenverschillen (niet opgenomen in Verbeterplan)
Gerealiseerde efficiëntieverbetering,
Uitgaven onderzoek & ontwikkeling,
Vermogensopbouw,
Uitkeringen aan aandeelhouders,
Investeringssopgave drinkwaterinfrastructuur.

4.1. Drinkwatertarief voor huishoudens
Het drinkwatertarief wordt weergegeven als het totaaltarief inclusief kostprijsverhogende
belastingen, maar exclusief verbruiksbelastingen, voor een gemiddeld gezin met een
drinkwatergebruik van 100m3 per jaar.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.1 Integraal drinkwatertarief voor een gemiddeld gezin (€ per
100 m³/jr)

33

Toelichting prestatie Drinkwatertarief

Indicator

Score
2012

Score
2015

Streefscore
2018

Realisatie
2019

Streefscore
2022

Toelichting

Drinkwatertarief
gemiddeld gezin
(€ per m3)

1,66

1,85

n.v.t.

1,77

1,70

Door het wegvallen van
de precariobelasting
dalen de kosten per m3,
tegelijkertijd stijgen de
operationele kosten per
m3 door inflatie en door
hogere
onderhoudskosten
installaties en natuur,
energiekosten en
slibafvoer agv PFAS.
Daarnaast is de WACC
vastgesteld op 2,50%
i.p.v. 2,20%, deze
ruimte wil Dunea
gebruiken om
financierbaar te blijven.

4.2. Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau
De kosten per administratieve aansluiting en per afgeleverde m³ worden weergegeven
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.2 Totale drinkwaterkosten per administratieve aansluiting

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.3 Totale drinkwaterkosten per afgeleverde m3 (€/m3)

34

35

Prestatievergelijking 2019 kostensoort per afgeleverde m3 (geen tabelnummer/-naam):
bedrijf

Belastingen

Afschrijvingen

Operationele

Vermogens-

kosten

kosten

WBG

0,03

0,19

0,75

0,10

WMD

0,01

0,25

0,73

0,09

Vitens

0,02

0,27

0,57

0,12

Waterne

0,01

0,31

1,06

-0,02

PWN

0,01

0,36

1,12

0,19

Dunea

0,17

0,41

1,02

0,17

Oasen

0,12

0,32

0,91

0,17

Evides

0,07

0,39

0,70

0,18

Brabant

0,02

0,18

0,65

0,08

WML

0,01

0,38

0,77

0,20

Sector

0,04

0,30

0,75

0,13

t

Water

Toelichting prestatie Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau

Indicator

Score
2012
€ 204

Score
2015
€ 217

Streefscore
2018
€ 210

Realisatie
2019
€ 204

Streefscore
2022
€ 204

Toelichting

€ 1,76

€ 1,83

€ 1,81

€ 1,76

€ 1,72

c. Belastingen

€ 16

€ 17

€ 21

€ 20

€ 0,4

Met name veroorzaakt
door het wegvallen van
de precariobelasting,
meer mogelijkheden
optimale benutting
WACC en structurele
kostenstijgingen.
Veroorzaakt door het
wegvallen van de
precariobelasting

d. Afschrijvingen
e. Operationele
kosten

€ 58
€ 116

€ 49
€ 122

€ 46
€ 119

€ 47
€ 117

€ 48
€ 135

f. Vermogenskosten

€ 15

€ 29

€ 24

€ 19

€ 21

a. Totale kosten per
aansluiting
b. Totale kosten per
afgeleverde m³

36

zie 4.2c t/m f

Inflatie, hogere
onderhoudskosten
installaties en natuur,
hogere kosten afvoeren
slibafvoer agv PFAS en
hogere energiekosten
door een hogere prijs
per kWh
Veroorzaakt door
hogere winst door
verhoging van de WACC
van 2,20% naar 2,50%.

4.3. Gerealiseerde efficiëntieverbetering
De efficiëntieverbetering wordt weergegeven als
 de ontwikkeling van de nominale drinkwaterkosten per administratieve aansluiting
 de ontwikkeling van de reële totale drinkwaterkosten per administratieve aansluiting,
gecorrigeerd voor inflatie, exclusief kostprijsverhogende belastingen, op basis van het
prijsniveau 2012.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.6 Ontwikkeling nominale drinkwaterkosten in euro per
administratieve aansluiting exclusief kostprijsverhogende belastingen

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.7 Ontwikkeling reële kosten in euro per administratieve
aansluiting exclusief kostprijsverhogende belastingen

37

Toelichting prestatie Gerealiseerde efficiëntieverbetering
Indicator
a. Nominale
drinkwaterkosten
(€) per
administratieve
aansluiting excl.
kostprijsverhogen
de belastingen
b. Reële kosten (€)
per
administratieve
aansluiting excl.
kostprijsverhogen
de belastingen

Score
2012
€ 188,50

Score
2015
€ 200,04

Streefscore Realisatie
2018
2019
n.v.t.
€ 184

Streefscore
2022
€ 202

Toelichting

€ 188,50

€ 192,07

n.v.t.

€ 176

Zie 4.2e en 4.2f

€ 167

Zie 4.2e en 4.2f

4.4. Uitgaven onderzoek en ontwikkeling
De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling worden weergegeven als totaal en als
percentage van de opbrengst wettelijke drinkwatertaken. Dit is inclusief het
Bedrijfstakonderzoek (BTO)
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.8 Uitgaven onderzoek en ontwikkeling (€1.000 )

38

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.9 Uitgaven onderzoek en ontwikkeling 2019 als percentage
van de opbrengst wettelijke drinkwatertaken 2019
4,0%
3,5%
3,0%
2,5%
2,0%
1,5%
1,0%
0,5%
0,0%

Toelichting prestatie Uitgaven onderzoek en ontwikkeling

Indicator

a. Uitgaven aan
O&O totaal
(€1.000)

b. Uitgaven aan
O&O (€) als %
opbrengst
drinkwatertaken

Score
2012
€ 1.460

Score
2015
€1.471

Streefscore
2018
€ 1.827

Realisatie
2019
€ 4.880

Streefscore
2022
€ 6.396

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

3,40

4,90

Toelichting
Met name bij
programma
Multibronnen
(toekomstige
productiecapaciteit
verhogen) en het
schoonmaken van de
langzame zandfilter is
er sprake van een
stijging in de O&O
uitgaven.
Zie 4.4a

4.5. Vermogensopbouw
De vermogensopbouw wordt weergegeven: balanstotaal, aandeel eigen vermogen en
solvabiliteit
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.10 Totaal activa wettelijke drinkwater taken, ultimo jaar
(miljard euro)

39

2
1,8
1,6
1,4
1,2
1
0,8
0,6
0,4
0,2
0

2019

2015

2012

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.11 Eigen vermogen drinkwater, ultimo jaar (miljoen euro)
700
600
500
400
300
200
100
0

2019

2015

2012

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.12 Ontwikkeling solvabiliteit
100%
80%
60%
40%
20%
0%

2019

2015

2012

40

Toelichting prestatie Vermogensopbouw
Indicator
a. Balanstotaal (€mld)
b. Eigen vermogen
(€mln)
c. Solvabiliteit (%)

Score
2012
€
0,514
€ 160

Score
2015
€ 0,571

Streefscore
2018
€ 0,575

Realisatie
2019
€ 0,586

Streefscore
2022
€ 0,628

€ 183

€ 213

€ 231

€ 251

31,2%

32,0%

37,0%

39,4%

40,0%

41

Toelichting
Uitgangspunt is
meerjarenbegroting
2022. De solvabiliteit
blijft stabiel rond de
40%, in lijn met ons
financieel beleid.

4.6. Uitkeringen aan aandeelhouders
De uitkeringen aan aandeelhouders worden weergegeven als totaal dividend, als
percentage van de winst en als percentage van de opbrengst wettelijke drinkwatertaken
en de relatie tot winst en opbrengst.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.13 Dividend totaal en als percentage van winst en opbrengst
2019
Drinkwaterbedrijf
WBG
WMD
Vitens
Waternet
PWN
Dunea
Oasen
Evides
Brabant Water
WML
Sector

Dividend
€1.000
0
0
0
0
703
0
0
21.540
0
0
22.243

aandeel van de
winst 2019 (%)
0,0
0,0
0,0
0,0
8,7
0,0
0,0
80,7
0,0
0,0
26,2

Toelichting prestatie Uitkeringen aan aandeelhouders

Indicator

a. Uitgekeerd
dividend (€1.000)
b. Uitgekeerd
dividend als
aandeel van de
winst (%)
c. Uitgekeerd
dividend als
aandeel van de
opbrengst (%)

aandeel van de
opbrengst 2019 (%)
0,0
0,0
0,0
0,0
0,4
0,0
0,0
9,3
0,0
0,0
1,5

Score
2012
n.v.t.

Score
2015
n.v.t.

Streefscore
2018
n.v.t.

Realisatie
2019
n.v.t.

Streefscore
2022
n.v.t.

Toelichting

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

42

n.v.t.

4.7. Investeringsopgave drinkwaterinfrastructuur
De volgende aspecten worden in beeld gebracht:
 investeringen 2019 in de drinkwaterinfrastructuur, uitgesplitst naar soort
 sanering leidingnet in percentage en km 2012-2019
 prognose saneringspercentages leidingnet 2020–2030
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.14 Investeringen in drinkwaterinfrastructuur naar soort
2019
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Vervanging leidingnet

Uitbreiding leidingnet

Vervanging productiemiddelen

Uitbreiding productiemiddelen

ICT en overig

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.15 tijdreeks percentage gesaneerd leidingnet
1,6%
1,4%
1,2%

2019

1,0%

2018

0,8%

2017

0,6%

2016

0,4%

2015
2014

0,2%

2013

0,0%

2012

43

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.16 tijdreeks gesaneerd leidingnet (Km)
220
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.17 Prognose tienjaargemiddelde saneringspercentage
1,4%
1,2%
1,0%
0,8%
0,6%
0,4%
0,2%
0,0%

44

Toelichting prestatie Vervangingsopgave van de drinkwaterinfrastructuur
Indicator

Score
2012
n.v.t.

Score
2015
n.v.t.

Streefscore Realisatie
2018
2019
n.v.t.
38,1%

Streefscore 2022

Toelichting

14,3%

b. Investeringen
uitbreiding
productiemiddel
en (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1,5%

21,3%

Zie toelichting in
samenvatting: andere
allocatie naar
investeringsgroepen
toegepast dan 2019
Multibronnen +
Berkheide
(programma’s voor
verhogen
productiecapaciteit)

c. Investeringen
uitbreiding
leidingnet (%)
d. Investeringen
vervanging
leidingnet (%)
e. Investeringen
ICT en overig (%)
f. Gesaneerd
leidingnet (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

21,7%

14,7%

n.v.t.

23%

17%

37,3%

36,5%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1,4%

13,2%

1,4%

0,8%

n.v.t.

0,8%

0,9%

g. Gesaneerd
leidingnet (Km)
h. Prognose 10jaar gemiddelde
sanering (%)

62,4

37,0

n.v.t.

37,3

40,0

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0,89%

0,89%

a. Investeringen
vervanging
productiemiddel
en (%)

45

I.v.m. toename
werkzaamheden
gasbedrijven

Op basis van 40km
per jaar