Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 607

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 13 juli 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Rechtsbescherming over
de brief van 4 februari 2020 over het rapport «Tussen ambt en markt» van
de Commissie herijking tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Kamerstukken 29 279 en 24 515, nr. 574).
De vragen en opmerkingen zijn op 20 maart 2020 aan de Minister voor
Rechtsbescherming voorgelegd. Bij brief van 8 juli 2020 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-29279-607
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie waarderen uw reactie op het rapport «Tussen
ambt en markt». Zij spreken tevens waardering uit voor het verbieden van
prijsafspraken tussen de gerechtsdeurwaarder en opdrachtgever die de
onafhankelijke positie van de gerechtsdeurwaarder in gevaar brengen.
Deze leden hebben dan ook slechts een enkele vraag. Wanneer verwacht u
de overgenomen aanbevelingen van de Commissie herijking tarieven
ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Commissie Oskam) door te
kunnen voeren?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de kabinetsreactie op het rapport «Tussen ambt en markt» van de
Commissie Oskam. Zij willen steun uitspreken voor de maatregelen die u
neemt ten aanzien van de gerechtsdeurwaarderssector. De zogenaamde
kickbackfees zijn een onbedoeld neveneffect van het huidige stelsel. Deze
vorm van prijsafspraken zorgen ervoor dat gerechtsdeurwaarders
aangezet worden tot het uiterste te gaan en laat de schuldeiser geen of
zeer weinig kostenrisico lopen. Deze leden achten dat onwenselijk en zijn
daarom ook tevreden met de aangekondigde maatregel op dit vlak. Deze
leden hebben nog wel vragen over de kabinetsreactie.
De leden van de D66-fractie zijn verheugd over het voornemen conform
de aanbeveling van de Commissie Oskam de wet- en regelgeving
dusdanig aan te passen dat kickbackfees verboden worden. Daarmee
wordt tegemoet gekomen aan de motie van het lid Van Weyenberg c.s.
(Kamerstuk 24 515, nr. 508). Deze leden lezen dat u zo spoedig mogelijk in
verder overleg treedt met de betrokken stakeholders. Zij vragen wanneer
dit overleg plaatsvindt en wanneer de noodzakelijke wijzigingen in de weten regelgeving gereed zijn? Welk tijdpad hanteert u voor de aanpassing
van de wet- en regelgeving en bent u bereid de Kamer over de voortgang
daarvan te informeren?
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief over het rapport «Tussen ambt en markt» van de Commissie
herijking tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders. Zij hebben
over dit rapport en de kritiek van de toezichthouder op dit rapport al
eerder schriftelijke vragen gesteld, maar maken van deze mogelijkheid
graag gebruik om aanvullende vragen te stellen over het rapport en de
kabinetsreactie daarop. Voornoemde leden zijn verheugd te lezen dat u
bereid bent de kickback fees te verbieden. Deze leden vragen nog wel
wanneer dit voornemen ook daadwerkelijk in een algemene maatregel
van bestuur zal zijn vervat. Kan dit zo snel mogelijk geregeld worden?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de reactie op het rapport «Tussen ambt en markt» van de
Commissie herijking tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders.
Genoemde leden hebben oog voor de ingewikkelde situatie waarin
mensen met schulden zich bevinden. Het niet onevenredig oplopen van
de schulden, is dan ook een belangrijk uitgangspunt bij de inning.
Derhalve vragen deze leden wat de geschetste maatregelen nu in de
praktijk zullen gaan betekenen voor schuldenaren? Hoe wordt geborgd dat
de maximale incassokosten die in rekening mogen worden gebracht,
worden gehandhaafd en of het minimumbedrag omlaag kan, conform de
uitgangspunten van het regeerakkoord?
De aan het woord zijnde leden constateren dat de kabinetsreactie meer
dan zes maanden op zich heeft laten wachten, terwijl de intentie was in
het najaar een reactie de Kamer te doen toekomen. Wat is de reden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

2

deze vertraging geweest? Deelt u de noodzaak de geschetste maatregelen
voortvarend ter hand te nemen? Kunt u daarom een overzicht geven van
de nu voorgestelde maatregelen met een bijbehorend tijdpad? In het
bijzonder vragen voorgenoemde leden dit waar het verbod op de
kickback-fee betreft. Op welke termijn wordt in overleg getreden met
betrokken stakeholders? Welke uitgangspunten hanteert de regering
hierbij en wanneer kan de Kamer een voorstel tegemoetzien?
2. Kostprijs en indexering
De leden van de CDA-fractie constateren dat u in lijn met het advies van
de Commissie Oskam aanpassingen zal doen aan de schuldenaarstarieven
en het bezien van de indexeringsbepaling in het Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Btag). U geeft aan dat het verhoogde
schuldenaarstarief hoe dan ook een extra drempel is voor de schuldenaar.
Is dat voor u een goede reden het tarief dan maar te verhogen? Ook zijn
deze leden benieuwd naar de vorderingen op het terrein van de indexeringsbepaling in het Btag.
De leden van de SP-fractie zijn blij met het voornemen tot een herijking
van de schuldenaarstarieven te komen. Dit is hoognodig, na een jarenlange kaalslag door te lage indexering. Toch begrijpen voornoemde leden
dat deze herijking nog niet heeft plaatsgevonden. Wanneer denkt u de
tarieven daadwerkelijk aan te passen? Waarom zegt u niet toe periodiek te
tarieven tegen het licht te houden en zo nodig te herzien? Bent u alsnog
bereid deze toezegging te doen en bent u bereid opnieuw te kijken of alle
door de deurwaarder uitgevoerde werkzaamheden wel allemaal vergoed
worden?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat wordt gesteld dat de
tariefsverhoging voor schuldenaren in nominale zin is te overzien. Terecht
wordt daarbij opgemerkt dat voor schuldenaren die al in de schulden
zitten of om andere redenen moeite hebben om de rekening te betalen,
het verhogen van een schuldenaarstarief een extra drempel betekent. Hoe
ziet u de volgordelijkheid van de tariefsverhoging voor zich in relatie tot
maatregelen om perverse prijsafspraken te voorkomen?
3. Opleiding en Toekomstperspectief
De leden van de CDA-fractie lezen in het rapport van de Commissie
Oskam dat in 2018 het aantal verrichte ambtshandelingen is gedaald met
35% ten opzichte van 2016. Deze leden begrijpen dat een (groot) deel van
deze daling het gevolg is van betere omgang met schulden, eerder
inzetten van schuldhulpverlening en betalingsregelingen en dat daarmee
er veel maatschappelijke kosten worden bespaard, iets dat gerechtsdeurwaarders zelf ook ondersteunen. Deze leden vragen de hoe hiermee wordt
omgegaan op de lange termijn voor wat betreft de gerechtsdeurwaarders,
naast de aanpassingen die beloofd worden in de tarifering. Houdt u er
rekening mee dat een krimpende markt ook tot gevolg zal hebben dat het
aantal actieve gerechtsdeurwaarders(kantoren) zal krimpen?
De leden van de SP-fractie vragen of inzicht kan worden gegeven in de
aantallen deurwaarders door de jaren heen. Klopt het dat op dit moment
veel, ook jonge deurwaarders, het vak verlaten? Klopt het dat de opleiding
vrijwel opgedroogd is en dreigt te verdwijnen? Kunt u uiteenzetten
hoeveel mensen de opleiding tot gerechtsdeurwaarder volgen en hoe zich
dit afzet tegenover de afgelopen 20 jaar?
De aan het woord zijnde leden vragen of u inziet dat er de afgelopen jaren
dusdanig veel bezuinigd is, tarieven die niet zijn meegestegen met de
kosten die gemaakt moeten worden, op gerechtsdeurwaarders dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

3

kantoren, die zelf ook al jaren bezuinigen op uitgaven niet kunnen
voorkomen dat er verliezen gedraaid worden? Waarom zouden mensen
volgens u op dit moment nog gerechtsdeurwaarder willen worden? Kunt
u verduidelijken wat het gevolg is van een dalend aantal gerechtsdeurwaarders? Wie gaat het werk uitvoeren als het deurwaarderskorps
gaandeweg verdwijnt?
4. Kritiek op marktwerking
De leden van de SP-fractie zouden graag eerst kort stil willen staan bij de
situatie vóór 2001, toen er nog geen marktwerking was en de contractuele
relaties tussen crediteur en debiteur en deurwaarder en crediteur duidelijk
waren. De incasso- en proceskosten werden voor rekening en risico van
de crediteur gemaakt en op een juridische grond, meestal ten titel van
schade, gevorderd van de debiteur. De gerechtsdeurwaarder speelde
tussen die partijen een onafhankelijke rol. De gerechtsdeurwaarder
declareerde immers zijn kosten bij zijn opdrachtgever (de crediteur), los
van de vraag of laatstgenoemde die kosten ook daadwerkelijk van zijn
debiteur kon terugvorderen. Het gevolg van 20 jaar marktwerking, zo
concluderen de leden van de SP-fractie, is een directe en uiterst
ongewenste verschuiving van het kostenrisico van de crediteur naar de
gerechtsdeurwaarder. De gerechtsdeurwaarder, als openbaar ambtenaar
belast met het uitoefenen van overheidsmacht, heeft daarmee een
onmiddellijk eigen belang gekregen bij de uitkomsten van het incassowerk dat hij uitvoert. Acht u dit wenselijk? Hoe zou u het vinden als het
loon van een politieagent bepaald zou worden naarmate hij boetes
uitdeelt? Dit is toch een uiterst vreemde situatie? Graag een uitgebreide
reactie.
Het gevolg van het verschuiven van het kostenrisico is dat schuldeisers,
vooral de grote en invloedrijke, dankzij de concurrentie hun financiële
risico fors hebben weten terug te dringen. In veel, zo niet de meeste
gevallen is voor hen het incassowerk gratis of zelfs lucratief. Acht u dat
een wenselijke ontwikkeling? Kunt u stilstaan bij de rol van de overheid
als een van de grootste schuldeisers? Is de overheid niet één van de
grootste veroorzakers van de problemen bij deurwaarderskantoren door
te hoge garantierendementen te vragen? In antwoord op eerdergenoemde
schriftelijke vragen gaf u onomwonden aan dat de beslissing om van de
gerechtsdeurwaarderssector begin dit millennium een markt te maken,
een principiële keuze was en dus niet eentje die gestaafd werd door
bewijs dat marktwerking de deurwaarders, de schuldeisers en de
schuldenaars ook daadwerkelijk ten goede zou komen. Kan worden
verduidelijkt waarom nu toch wordt vastgehouden aan de keuze de
gerechtsdeurwaarderssector een markt te laten zijn, terwijl kan worden
geconstateerd dat de marktwerking heeft geleid tot diverse perverse
prikkels, zoals de zogenaamde kickback fee, maar ook het feit dat het voor
de deurwaarder gunstig is om veel kosten te maken die de schuldenaar
moet betalen, terwijl die schuldenaar daar niets over te zeggen heeft?
Botsen de termen «maatschappelijk verantwoord incasseren» en
«marktwerking» niet altijd met elkaar?
De leden van de SP-fractie vragen of nieuw onderzoek naar de effecten
van marktwerking in de deurwaarderssector niet op zijn plaats is, omdat
zelfs de commissie constateerde dat zij op basis van de bestaande
onderzoeken niet kan concluderen of marktwerking wel of niet wenselijk
is?
De aan het woord zijnde leden hebben onlangs een aanbestedingsdocument ingezien van Coöperatie Parkeer Service U.A., een overheidscoöperatie ten aanzien van de naheffing van parkeerbelastingen. Voor deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

4

aanbesteding gold, zo staat in het document, het gunningscriterium
«Economisch Meest Voordelig Inschrijving». De partij die de laagste totale
jaarprijs biedt voor de invordering van naheffingsaanslagen krijgt de
maximale te behalen aantal punten. Nergens worden punten toegekend
voor maatschappelijk verantwoord incasseren. Voorts moet de gegunde
partij maar liefst een rendement van 95% behalen, binnen zes maanden.
Doet zij dat niet, dan dient de gegunde partij zélf het verschil tussen het
behaalde rendement en die 95% te vergoeden. Deze leden horen heel
graag hoe een deurwaarder met dit eisenpakket nog maatschappelijk
verantwoord zijn werk kan doen. Vindt u het zelf nog te verantwoorden
dat een overheidsinstantie zich tot dergelijke eisen verlaagt, rekening
houdend met de Rijksincassovisie en brede aanpak van problematische
schulden? Zo ja, waarom? Zo nee, wat gaat u doen dit soort praktijken nu
een halt toe te roepen en in de toekomst te voorkomen?
5. Toezichthouder
De leden van de SP-fractie hebben inmiddels kunnen vernemen dat de
bevindingen van de commissie leidend zijn geweest in de te nemen
maatregelen aangaande de gerechtsdeurwaarderssector en dus niet de
bevindingen van de onafhankelijke toezichthouder. Dit bevreemdt deze
leden. Wat is het nut van een toezichthouder als bijvoorbeeld de kritiek op
de marktwerking in de sector niet wordt overgenomen door de Minister?
6. Betalingsregeling overeenkomen
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat een deurwaarder voor
een overeengekomen betalingsregeling nadat een executoriale titel is
verkregen géén vergoeding krijgt voor haar bemiddelende rol bij die
overeengekomen betalingsregeling? Als dat klopt, waarom is dit dan zo?
Van een deurwaarder mag toch verwacht worden dat hij maatschappelijk
verantwoord incasseert? Waarom wordt hij dan niet beloond als hij zich
inzet tot een verantwoorde betalingsregeling te komen, ook al is dat nadat
een executoriale titel is verkregen?
7. Vergoeding voor een beslag op roerende zaken
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat wanneer een
deurwaarder een eerste keer geen beslag kan leggen, de daarmee
verband houdende inspanningen niet worden gehonoreerd, en dat zo
blijft als de actie niet wordt vervolgd, bijvoorbeeld omdat de deurwaarder
constateert dat een beslag niet zinvol is? Klopt het dat de deurwaarder pas
bij een volgende succesvolle beslagpoging wordt beloond voor het eerste
bezoek? Waarom acht u het rechtvaardig dat er dus een systeem is wat
erop neerkomt dat er of een vergeefse en onbetaalde eerste beslagpoging
gedaan wordt óf een deurwaarder dubbele werkzaamheden verricht tegen
anderhalve vergoeding? Gaat hier geen perverse prikkel van uit, doordat
de werkzaamheden alleen vergoed worden bij maximale inspanningen
van de kant van de deurwaarder? Bent u bereid dit systeem te herzien? Zo
nee, waarom niet?
8. Vergoeding exploten onder toevoeging
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat in zaken waarin sprake
is van een toevoeging en het geïnde bedrag onvoldoende is om daaruit de
kosten van de ambtshandeling te betalen, de staat slechts 75% van het
BTAG-tarief vergoed? Waarom vergoedt de staat niet 100%? Kan dit
uitgebreid worden gemotiveerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

5

II. Reactie van de Minister voor Rechtsbescherming
1. Voortgang nadere uitwerking maatregelen inzake prijsafspraken en tarifering
Door de leden van VVD, D66, SP, ChristenUnie en CDA is gevraagd naar
de voortgang en het tijdpad behorend bij de nadere uitwerking van de
maatregelen in wet -en regelgeving inzake de onafhankelijke positie van
de gerechtsdeurwaarder, zoals aangekondigd in de beleidsreactie van
4 februari 2020 op het rapport van de Commissie herijking tarieven
ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (hierna: de commissie).1 Daarbij
wordt door diverse partijen het belang benadrukt om dit onderwerp
voortvarend op te pakken. Zoals blijkt uit mijn beleidsreactie op het
rapport van de commissie en de daaropvolgende beantwoording van
vragen van uw Kamer van 21 april 2020 inzake agressie en geweld tegen
deurwaarders2, herken ik dat belang en werk ik daarom de benodigde
regelgeving – een algemene maatregel van bestuur – op dit moment
nader uit. Inmiddels heb ik de Koninklijke Beroepsorganisatie van
Gerechtsdeurwaarders (KBvG) op 10 februari 2020 mijn goedkeuring
verleend op de verordening grenzen tariefmodellen. Hoewel ik van
mening ben dat het noodzakelijk en gewenst is dat dergelijke regels over
de positie van de gerechtsdeurwaarder bij regels van de centrale overheid
worden gesteld, kreeg ik een verordening voorgelegd die inhoudelijk
aansluit bij wat ik voor ogen heb ten aanzien van de onafhankelijke positie
van de gerechtsdeurwaarder.
Mijn verwachting is – en dat is ook het onderwerp van de gesprekken die
ik voer met de KBvG – dat inwerkingtreding van deze verordening echter
niet, of slechts voor een zeer korte periode ter overbrugging tot de
inwerkingtreding van de algemene maatregel van bestuur, nodig zal zijn
aangezien op dat moment de algemene maatregel van bestuur de kaders
schept voor geoorloofde prijsafspraken om zodoende ongewenste
prijsafspraken tegen te gaan.
Door de samenloop tussen mijn eigen rol en de rol van de KBvG als
publiekrechtelijke beroepsorganisatie (PBO) hecht ik eraan de rolverdeling
toe te lichten. Vooropgesteld is het zo dat dat de systeemverantwoordelijkheid voor het totale stelsel berust bij de Minister voor Rechtsbescherming. De kaders waarbinnen gerechtsdeurwaarders en de KBvG
taken verrichten zijn vastgelegd in de Gerechtsdeurwaarderswet. In deze
wet wordt de taak «tot de bevordering van een goede beroepsuitoefening
door de leden en hun vakbekwaamheid» aan de KBvG toegekend en kan
men hiertoe binnen de kaders van de wet bindende regels stellen. Het
staat buiten kijf dat de goede beroepsuitoefening en het borgen van de
onafhankelijke positie van de deurwaarder nauw met elkaar samenvallen
en ultimo bijdragen aan de positie van zowel schuldenaar als schuldeiser.
Zoals ik heb aangegeven in de brief van 21 april jl. is de onafhankelijkheid
die de gerechtsdeurwaarder bij zijn ambtelijke taken in acht heeft te
nemen, verankerd in artikel 12a van de Gerechtsdeurwaarderswet. Daarbij
is de bevoegdheid gegeven om bij algemene maatregel van bestuur
regels te stellen over die onafhankelijke positie.
Door de samenloop met een verordening en het belang van zorgvuldig
handelen daarbij, is het opstellen van de beleidsreactie een complexere
opgave geworden dan vooraf was voorzien. Daarmee is de beleidsreactie
later aan uw Kamer aangeboden dan oorspronkelijk beoogd. Ik benadruk
daarbij dat de KBvG met het indienen van de verordening een eerste stap
1
2

Kamerstukken 29 279 en 25 295, nr. 574.
Kamerstuk 28 684, nr. 618.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

6

heeft gezet om paal en perk te stellen aan tariefmodellen die de onafhankelijke positie van de deurwaarder in het nauw kunnen brengen. Ik ben in
de beantwoording van 5 november 2019 van de onderwijl door uw Kamer
gestelde schriftelijke vragen van het lid Van Nispen reeds ingegaan op de
eerste contouren van mijn beleidsreactie.3 En thans werk ik die reactie
verder uit. Daarbij betrek ik ook de meest betrokken stakeholders. Op deze
wijze hoop ik dat in het najaar van 2020 een algemene maatregel van
bestuur in procedure kan worden gebracht zodat deze medio 2021 in
werking kan treden. Uw Kamer ontvangt de algemene maatregel van
bestuur ook via de voorhangprocedure.
In antwoord op uw vraag over de volgordelijkheid, kan ik bevestigen dat
de aanpassingen aan het Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Btag), gelijktijdig met de regels over prijsafspraken van
kracht worden om zo beiden integraal van toepassing te laten zijn en
daarmee het beoogde effect te bereiken. Ik wil deze trajecten in
samenhang met elkaar oppakken. In antwoord op uw vragen over het
betrekken van stakeholders laat ik u weten dat alvorens de algemene
maatregel van bestuur wordt voorgelegd aan uw Kamer, deze in consultatie zal worden gebracht. Zo krijgen stakeholders de gelegenheid te
reageren. In het licht hiervan is mij gevraagd om de toezegging te doen
om de tarieven periodiek tegen het licht te houden. Jaarlijks worden de
tarieven bijgesteld aan ontwikkelingen in loon- en prijspeil. Daarnaast ben
ik voornemens nu eenmalig een herijking in de tarieven door te voeren. Ik
acht het dan ook niet nodig om daarnaast nog een andere toezegging
aangaande de tarieven te doen.
Tevens is door de leden van het CDA benadrukt dat de sector aan
verandering onderhevig is. Mij is gevraagd hoe ik daar op de langere
termijn mee wil omgaan. Ik herken de veranderingen en voor zover de
daling van de volumes op bepaalde vlakken samenhangen met bijvoorbeeld het treffen van vroegtijdige betalingsregelingen juich ik dat ook toe.
Naast de ontwikkelingen in de sector zelf, heeft onze maatschappij zich in
korte tijd moeten aanpassen aan veranderingen door de COVID-19-crisis.
In het licht van deze recente ontwikkelingen ben ik terughoudend om
conclusies voor de komende jaren te trekken, omdat de economische
gevolgen lastig te overzien zijn. Ik zal echter in nauw contact blijven met
de sector over de ontwikkelingen en waar nodig met de sector bezien
welke maatregelen nodig zijn op de korte en middellange termijn. Dit
vergt nauw contact met zowel de toezichthouder als de KBvG om vanuit
mijn stelselverantwoordelijkheid steeds op basis van de dialoog met de
sector te komen tot de juiste prioriteiten en waar nodig met de sector
bezien welke maatregelen nodig zijn.
Door diverse partijen is ingegaan op de drempel die ontstaat voor
schuldenaars door middel van hogere tarieven. Het is inderdaad zo dat
hogere tarieven de schuldenaar raken. Echter, het is ook zo dat
niet-betaalde vorderingen de schuldeiser raken. Het is redelijk dat de
schuldenaar aan de schuldeiser de kosten vergoedt die gemaakt worden
om de rekening (alsnog) betaald te krijgen. Daarnaast kan de dreiging die
uitgaat van extra kosten in het vervolgtraject, ook een prikkel vormen voor
de schuldenaar om te betalen. Deze prikkel zal de vroegtijdige betalingsbereidheid verhogen. Het is in het belang van zowel schuldeiser en
schuldenaar om binnen het stelsel in deze verschillende waarden een
goede balans te vinden. In de afweging tussen de belangen van de
schuldenaar en die van opdrachtgever is het redelijk dat de verhaalbare
tarieven de generieke kostenontwikkelingen volgen. Daarop zijn de
aangekondigde tariefwijzigingen in het Btag gestoeld. Dat dient ook het
maatschappelijk belang, omdat gerechtsdeurwaarders dan in principe een
3

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 638.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

7

ordelijke kostendekking in het vooruitzicht wordt gesteld. Daarbij heeft de
gerechtsdeurwaarder een belangrijke en onafhankelijke rol. Hun opdrachtgevers kunnen die kosten immers op grond van artikel 434a Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering verhalen.
Daar komt bij dat met het verbod op ongewenste prijsafspraken dat zoals
ik hiervoor al aangaf tegelijkertijd met de tariefsverhoging zal worden
geregeld, onnodige ambtshandelingen worden voorkomen. Zoals de
leden van de ChristenUnie aangeven is het niet onevenredig oplopen van
de schulden, dan ook een belangrijk uitgangspunt bij de inning. In
antwoord op de vraag van deze leden zal juist de combinatie van de
maatregelen de door diverse partijen geadresseerde drempel voor de
schuldenaren verlagen. Naast deze maatregelen bereid ik ook een
wetsvoorstel voor dat de kwaliteit van de incassodienstverlening zal
vergroten. In dat wetsvoorstel wordt naast de introductie van een
incassoregister ook een maatregel voorgesteld die mogelijk negatieve
aspecten die zich kunnen voordoen bij de cumulatie van incassokosten
tegengaan. Zie in dat verband ook de brief van 8 februari 2019 aan uw
Kamer.4
2. Opleiding en toekomstperspectief
Door de leden van het CDA is mij gevraagd of ik er rekening mee houd dat
het aantal gerechtsdeurwaarderskantoren krimpt door de afname van de
markt. Op dit onderwerp heb ik gereflecteerd in mijn beantwoording van
21 april jl. op vragen van uw Kamer inzake agressie en geweld tegen
deurwaarders. Zoals de KBvG reeds in haar Jaarverslag over 2019 aangaf
beslaat de sector thans circa 730 gerechtsdeurwaarders en vertoont het
aantal ambtshandelingen een dalende trend. Uiteraard merk ik daarbij op
dat dit aantal de komende jaren door gewijzigde economische omstandigheden aan verandering onderhevig kan zijn en dat tegelijkertijd in
algemene zin de sector aan ontwikkelingen onderhevig is. Hierbij denk ik
aan digitalisering. Ik herhaal daarbij dat ik zie dat de sector voldoende
ondernemersgeest heeft om op deze gewijzigde omstandigheden in te
kunnen spelen en dat juist de efficiency de afgelopen jaren is toegenomen, waardoor er ondanks een nog steeds hoge vraag (circa twee
miljoen ambtshandelingen op jaarbasis) minder behoefte is aan gerechtsdeurwaarders. De stellingname dat bezuinigingen niet hebben kunnen
voorkomen dat er verliezen worden gedraaid, herken ik dan ook niet.
In antwoord op de vragen van de SP, verwijs ik eveneens naar mijn
beantwoording van 21 april jl. waarin ik heb aangegeven dat het een feit is
dat de instroom is verminderd. Er is daarbij geen sprake van het opdrogen
van de instroom. Zo volgen thans 13 mensen de beroepsstage (artikel 25)
deurwaarder en bevinden 11 mensen zich in de fase van de opleidingsstage (artikel 26). Dit afgezet tegen een beroepsgroep van circa 730 geeft
mij geen aanleiding tot zorg. Het afzetten tegen de aantallen van de
afgelopen twintig jaar zou geen realistisch beeld geven, juist omdat de
sector de afgelopen twintig jaar efficiënter is gaan werken en dus een
beperktere omvang kent. Het is dan ook niet mijn beeld dat we naar de
toekomst toe beschikken over tekorten waardoor de taken van de
deurwaarderij niet langer uitgevoerd kunnen worden. Dat neemt niet weg
dat ik over dit onderwerp in nauw contact sta met de KBvG en het
opleidingsinstituut over de in- en uitstroom om er vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid voor te zorgen dat sprake is van een blijvend duurzame
instroom in de beroepsgroep.

4

Kamerstuk 24 515, nr. 465.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

8

3. Marktwerking en toezicht
Door de leden van de SP-fractie is stilgestaan bij de effecten van marktwerking. Laat ik, in lijn met mijn reactie op het rapport van de commissie,
vooropstellen dat er voor mij geen redenen zijn om de marktwerking ter
discussie te stellen. Dat neemt niet weg dat de aspecten van die marktwerking die een ongewenst effect kunnen hebben, zoals bepaalde
prijsafspraken tussen opdrachtgever en gerechtsdeurwaarder, moeten
worden tegengegaan. Hiertoe heb ik de bovenstaand beschreven acties,
die voortvloeien uit mijn beleidsreactie op het rapport Oskam, reeds
ingezet. Daarmee zie ik geen reden tot aanvullend onderzoek naar de
wenselijkheid van marktwerking. Eveneens hecht ik eraan om te
benadrukken dat de praktijk illustreert dat maatschappelijk verantwoord
incasseren en marktwerking wel degelijk samen kunnen gaan en elkaar
kunnen versterken doordat concurrentie kan bijdragen aan een verhoging
van de kwaliteit.
Daarnaast wordt in de vragen ingegaan op de positie van de toezichthouder en kritieken van de toezichthouder op marktwerking. Daarbij
herhaal ik mijn antwoorden aan de leden Van Nispen (SP) en Peters (CDA)
van 2 maart jl. (Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1898), dat voor mij
geldt dat een keuze voor marktwerking, zoals in het begin van dit
millennium gemaakt is, bij uitstek een keuze aan de politiek is. Daarbij
hecht ik eraan dat een toezichthouder op onafhankelijke wijze positie
inneemt in het maatschappelijke debat, zoals ook vertegenwoordigers van
de beroepsgroep en de wetenschap dat doen. Uiteindelijk heb ik het totale
beeld aan adviezen en ingebrachte posities vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid gewogen en heb ik mijn integrale reactie daarop vervat in de
aan uw Kamer toegezonden beleidsreactie. Het is wat mij betreft dus zeker
geen zaak van het al dan niet overnemen van een advies van de toezichthouder of een andere partij, maar een afgewogen beleidskeuze.
Ook is mij gevraagd nader in te gaan op verschuivingen in het kostenrisico van crediteur naar de gerechtsdeurwaarder en om in te gaan op de
geschetste vergelijking met prestatiebeloning bij de politie. Deze vragen
vallen voor mij samen omdat ze raken aan de positie van de gerechtsdeurwaarder als ondernemer en uitvoerder van een publieke taak. Ik zie
parallellen en verschillen tussen het werk van de gerechtsdeurwaarder en
de politie. Wat mij betreft is een belangrijke parallel dat in beide gevallen
sprake is van een partij aan wie een belangrijke en unieke rol, inclusief
bijbehorende bevoegdheden, in het maatschappelijke verkeer is
toegekend. Evenzo geldt voor beiden dat zij juist in de uitvoering van hun
taken te maken krijgen met zeer uiteenlopende situaties, waarbij sprake is
van maatwerk. Dat neemt echter niet weg dat het mogelijk is om
afspraken te maken over de te verwachten prestatie. Dat geldt zowel voor
de afspraken die met de Nationale Politie worden gemaakt alsmede voor
contractuele relaties die worden aangegaan tussen de overheid en een
deurwaarderskantoor. Deze contractuele relatie bestaat naast de relatie
die de overheid als wetgever heeft ten aanzien van de gerechtsdeurwaarder. Een belangrijk onderscheid daarbij is zoals aangegeven dat de
gerechtsdeurwaarder zowel ondernemer als publiek ambtenaar is. Dat
geldt uiteraard niet voor de individuele politieambtenaar waardoor het
voor mij onmogelijk is deze twee en de bijbehorende wijze van beloning
met elkaar te vergelijken.
Ten aanzien van de verschuiving van het kostenrisico kan ik aangeven dat
het wat mij betreft juist in het licht van de onafhankelijke positie van de
gerechtsdeurwaarder van belang is dat deze dusdanig beloond wordt dat
hij invulling kan geven aan zijn onafhankelijke rol. Zoals in de beantwoording ten aanzien van het Btag reeds geschetst, wil ik daartoe de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

9

juiste kaders bieden. Uiteraard staat het de gerechtsdeurwaarder als
ondernemer vrij om, binnen de wettelijke mogelijkheden, een contractuele
relatie aan te gaan. Dat de Btag-tarieven de generieke kostenontwikkelingen volgen betekent niet dat het Btag-tarief daarmee een vast
beloningstarief voor de gerechtsdeurwaarder is. De daadwerkelijke kosten
die een gerechtsdeurwaarder moet maken om de afgesproken prestatie
en kwaliteit te leveren zijn niet voor iedere gerechtsdeurwaarder of
kantoor gelijk. Het is aan de gerechtsdeurwaarder om deze factoren goed
in beeld te hebben. Voor het al dan niet aangaan van die contractuele
relatie is de gerechtsdeurwaarder, net als iedere andere ondernemer, zelf
verantwoordelijk.
In dit kader is mij ook gevraagd naar de rol van de overheid als grote
opdrachtgever en de bijbehorende maatschappelijke verantwoordelijkheid. Deze rol wordt door de overheid juist onderkend, waarbij
overigens geen sprake is van garantierendementen. Maatschappelijk
verantwoord incasseren en kwaliteit zijn onderwerpen die in recente
aanbestedingen een prominente plek hebben gekregen. Bij de aanbestedingen wordt ook de Rijksincassovisie gevolgd, waarin is opgenomen dat
zoveel mogelijk vanuit één overheid, sociaal maatschappelijk verantwoord
wordt geïncasseerd.5 Vraag en aanbod komen hierbij bij elkaar in het al
dan niet aangaan van contractuele relaties en het is afhankelijk van de
aard van het soort contract welk percentage van de inning realistisch is.
Tot slot is mij gevraagd naar de aanbesteding van de coöperatie parkeerservice een coöperatie die ten behoeve van leden, in dit geval lokale
overheden, parkeerbelastingen int. De Rijksincassovisie vraagt de
verschillende instanties om binnen hun eigen kaders invulling te geven
aan de daarin genoemde uitgangspunten. Een invulling die past binnen
de eigen werkwijze en die is toegespitst op het eigen karakter van het
vorderingenbestand. Het is dan ook aan deze lokale overheden zelf om
hun keuzes te maken over de wijze waarop zij het parkeerbeleid uitvoeren.
Ik kan daar niet in treden en acht het dan ook niet passend om gedetailleerd in te gaan op door lokale overheden gemaakte keuzes in individuele
gevallen.
4. Overig
Door de leden van de fractie van de SP is mij gevraagd of het zo is dat
gerechtsdeurwaarders geen vergoeding ontvangen voor de bemiddeling
bij een geslaagde betalingsovereenkomst en of ik bereid ben de systematiek rond de vergoeding van beslaglegging te herzien.
Wat de vergoeding voor bemiddeling bij een betalingsregeling betreft,
wordt gesteld dat deze in lijn met de systematiek van het Btag door de
schuldeiser moeten worden gedragen, waarbij het redelijk is dat schuldeiser deze kosten kan verhalen op de schuldenaar. Het voorstel van de
commissie is om in het Btag een speciaal tarief op te nemen voor een
nieuw soort ambtshandeling, te weten het treffen van een betalingsregeling (en eventuele werkzaamheden die daarmee gepaard gaan). Het
Btag kent inderdaad nu geen tarief voor het regelen van een betalingsregeling door een gerechtsdeurwaarder. Bemiddeling door een gerechtsdeurwaarder valt als handeling op zichzelf niet onder de definitie van
ambtshandelingen op grond van artikel 2 van de Gerechtsdeurwaarderswet. Wel is het zo dat dergelijke minnelijke werkzaamheden onlosmakelijk zijn verbonden aan de uitoefening van bepaalde ambtshandelingen.
Het is in beginsel aan de schuldeiser en gerechtsdeurwaarder om deze
kosten te betrekken in de contractonderhandelingen. Dat betekent
geenszins dat ik daarmee de wezenlijke bemiddelende rol die een
5

Kamerstuk 29 279, nr. 593.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

10

gerechtsdeurwaarder vervult in het kader van zijn ambtsuitoefening wil
bagatelliseren. Juist in deze crisistijd vanwege COVID-19 is meerdere
malen in de communicatie met uw Kamer het belang van het bereiken van
onderlinge regelingen benadrukt. Gerechtsdeurwaarders hebben gehoor
gegeven aan de oproep om waar mogelijk beslaglegging en andere
executiemaatregelen te voorkomen en waar mogelijk regelingen te
treffen. De KBvG heeft ter ondersteuning hiervan een campagne gestart,
te weten bellenisoplossen.nl. In mijn beleidsreactie op het rapport van de
commissie heb ik reeds aangeven dit voorstel nader te bezien in
afstemming met stakeholders.
Daarbij zal ik ook de vraag van de aan het woord zijnde leden betrekken of
het nodig is de systematiek rond de vergoeding van beslaglegging te
herzien. Ik ga er vanuit dat deze leden hierbij doelen op beslaglegging op
roerende zaken. Vooralsnog zie ik daar geen aanleiding toe. Als de
gerechtsdeurwaarder een poging tot beslag heeft aangekondigd en de
schuldenaar thuis niet aantreft kan de ambtshandeling niet worden
voltooid. Indien de ambtshandeling op een later moment alsnog kan
worden voltooid, dan brengt de gerechtsdeurwaarder namens de
schuldeiser anderhalve Btag-vergoeding in rekening. Als de gerechtsdeurwaarder zelf de ambtshandeling staakt, bijvoorbeeld omdat de gerechtsdeurwaarder in het kader van een verhaalsonderzoek constateert dat
beslag ook niets gaat opleveren, mag een half tarief in rekening worden
gebracht. In het licht van het stelsel dat uitgaat van een goede balans
tussen marktwerking, een redelijke vergoeding voor de gerechtsdeurwaarder en van maatschappelijk verantwoorde incasso ter bescherming
van schuldenaren acht ik dit systeem van beloning rechtvaardig. Al deze
factoren weegt de gerechtsdeurwaarder mee in de afspraken die de
gerechtsdeurwaarder hierover maakt met de schuldeiser, op basis van
diens kostenplaatje. Zoals hiervoor al aangegeven wil ik met de algemene
maatregel van bestuur de kaders voor geoorloofde prijsafspraken
scheppen om zodoende ongewenste prijsafspraken tegen te gaan.
Tot slot hebben de leden van de SP mij verzocht uitgebreid in te gaan op
de gevallen waarbij de overheid tegemoetkomt in gemaakte kosten en
waarom de tegemoetkoming niet 100% behelst, maar 75%. Zoals ik in
mijn reactie op het rapport van de commissie al heb aangegeven,
onderzoek ik dit vraagstuk mede in verband met de wijzigingen die
plaatsvinden in het stelsel van rechtsbijstand. Vanwege de complexe
materie die het behelst, kan ik daar nu niet op vooruitlopen en kom ik daar
later bij uw Kamer op terug.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 607

11