Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

26 448

Structuur van de uitvoering werk en inkomen
(SUWI)

Nr. 461

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 april 2011
In mijn brief van 22 november 2010 (TK 26 448, nr. 445) heb ik toegezegd u
te informeren over de voortgang van het overleg met UWV, VNG en
Divosa over verbetering in de dienstverlening aan uitkeringsgerechtigden
met meervoudige problemen (mensen die bijvoorbeeld niet alleen
werkloos zijn, maar tevens schulden, geen huisvesting of gezondheidsproblemen hebben). Het overleg gaat met name over de samenwerking
tussen professionals, het bevorderen van kennisuitwisseling van goede
methodieken en het inzichtelijk maken van de maatschappelijke baten en
lasten van interventies bij meervoudige problemen.
Ik hecht eraan te melden dat de dienstverlening van gemeenten en UWV
plaatsvindt in een zich veranderende (uitvoerings-)omgeving met een
aantal forse beleidswijzigingen, die voortvloeien uit het Regeerakkoord en
uit de noodzaak om de overheid kleiner en de overheidsfinanciën gezond
te maken.
Het resultaat van het overleg tot nu toe
Deze brief geeft een momentopname weer. Het overleg verloopt
constructief. Met Divosa, VNG en UWV is nagegaan welke initiatieven er
thans lopen om de knelpunten in de dienstverlening aan cliënten met
multiproblematiek op te lossen en waar ruimte zit voor verbetering van de
dienstverlening. Uitgangspunt is dat UWV, gemeenten en andere
uitvoeringsinstanties op leefgebieden zoals zorg, welzijn, onderwijs,
wonen, integratie, etc. verantwoordelijk zijn voor de efficiënte en
effectieve aanpak van multiproblematiek. Preventie is daarbij een
belangrijk aandachtspunt. Het Rijk wil, waar nodig, de uitvoering
ondersteunen zonder de wijze van uitvoering voor te schrijven.

kst-26448-461
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 448, nr. 461

1

Samen met UWV, VNG en Divosa constateer ik dat in de dienstverlening
aan cliënten met multiproblemen in de afgelopen jaren veel geëxperimenteerd en ontwikkeld is. We zijn het er over eens dat nu vooral de stap moet
worden gezet van «oogsten» uit de experimenten naar borging in
reguliere dienstverlening.
Lopende initiatieven van UWV
De arbeidsdeskundigen en werkcoaches WW hebben specifieke trainingen
gevolgd om taalproblemen, schuldenproblematiek en laaggeletterdheid te
onderkennen en de cliënt daarop door te verwijzen. De samenwerking met
professionals in andere leefgebieden is verbeterd zoals bijvoorbeeld
binnen de Wajong-netwerken tussen UWV Werkbedrijf en onderwijsprofessionals in het speciaal onderwijs. Hierdoor is het Werkbedrijf in staat is
jongeren te plaatsen bij werkgevers voorafgaand aan instroom in de
nieuwe Wajong.
Voornemens van UWV
De dienstverlening van UWV Werkbedrijf zal, voortvloeiend uit de
aangekondigde nieuwe opzet van het Werkbedrijf, overwegend digitaal
plaatsvinden. Voor een beperkt deel van de cliënten blijft face to face
contact mogelijk. UWV zal in het kader van zijn signalerende en doorverwijzende rol ook in de nieuwe opzet met gemeenten werkafspraken
blijven maken.
UWV besteedt aandacht aan de ontwikkeling van
re-integratiemethodieken die de zelfregie en eigen verantwoordelijkheid
van de cliënt vergroten. In samenwerking met de verzekeringsarts wordt
het sociale/medische netwerk rond de cliënt (familie, huisarts en specialisten) versterkt. De Persoonsverkenner, een recent door UWV ontwikkeld
instrument, voorspelt op basis van harde en zachte kenmerken van de
klant de kans op langdurige uitkeringsafhankelijkheid. UWV gaat na of de
Persoonverkenner geschikt te maken is om problemen op andere
leefgebieden te signaleren, opdat tijdig naar andere dienstverleners
doorverwezen kan worden. Het instrument is ontwikkeld voor WW-ers,;
UWV beziet of het aangepast kan worden voor cliënten met een
arbeidshandicap.
Gezamenlijk initiatief UWV en G4, financieel ondersteund door SZW
Het project Fit 4 Work is een initiatief van UWV, de sociale diensten en
GGD-en in de G-4. In dit project gaat het om mensen in een uitkering met
een negatieve gezondheidsbeleving in combinatie met werkloosheid,
psychische en sociale problemen. Het project, dat SZW financieel
ondersteunt, moet een nieuwe evidence-based methodiek voor werkhervatting opleveren, die na afloop (2014) ook beschikbaar is voor andere
partijen, zoals gemeenten buiten de G-4.
Lopende initiatieven van gemeenten
Een aantal gemeenten heeft geëxperimenteerd met aanpakken om
mensen met multiproblemen slagvaardiger en efficiënter te ondersteunen
(Arnhem, Enschede, Leeuwarden). De VNG ondersteunt 12 pilotgemeenten met het WMO project «De Kanteling» waarin een nieuwe manier
van werken ontwikkeld wordt ten behoeve van mensen met een
beperking. Het gaat daarbij om een omslag te maken van «claimdenken»
naar «probleemoplossend denken». Een overzicht van alle tot nu toe
bewezen interventies voor verschillende doelgroepen met meervoudige
problemen is te vinden op de Divosa site www.interventiesnaarwerk.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 448, nr. 461

2

De VNG heeft op zich genomen om het concept «Mens centraal» verder te
ontwikkelen en het gebruik ervan te stimuleren. Met Mens Centraal weten
verschillende dienstverleners welke dienstverlening een cliënt ontvangt
en wat de resultaten daarvan zijn. Ongeveer 52 gemeenten werken al
hiermee en meer gemeenten hebben interesse hierin.
Divosa en VNG vinden een verdere professionalisering van de uitvoering
van groot belang. Zij willen dat het vak van de ca. 5 000 klant- of casemanagers verder ontwikkeld wordt naar dat van een brede professional, die
in staat is om consequenter gebruik te maken van bewezen effectieve
instrumenten en werkwijzen en die beter kan inspelen op de motivatie en
behoefte van klanten. Divosa heeft daarom een programma vakmanschap
en een platform professionalisering opgezet.
Voornemens van VNG en Divosa
VNG en Divosa zullen zich richten op het verzamelen en verspreiden van
evidence-based methodieken onder gemeenten die bijdragen aan het
vergroten van de effectiviteit van interventies voor participatie en
re-integratie.
Zij investeren in het verder ontwikkelen van de Participatieladder. Dit is
een instrument waarmee het participatieniveau van de cliënt (met of
zonder meervoudige problemen) kan worden vastgesteld. De Participatieladder kan zowel gebruikt worden om het effect van interventies bij
multiproblematiek zichtbaar te maken (heeft iemand een stap gezet op de
ladder naar de arbeidsmarkt) als ook als hulpmiddel voor de communicatie tussen sectoren (typering van cliënten).
De VNG wil het gebruik van Mens Centraal verder bevorderen, omdat het
op basis van lokaal maatwerk de samenwerking tussen organisaties
bevordert. VNG streeft er naar het aantal gebruikers dusdanig uit te
breiden dat onderhoud en ontwikkeling uit bijdragen van deelnemende
gemeenten gefinancierd kan worden.
Voornemens van SZW
Het Rijk heeft een ondersteunende en faciliterende rol ten opzichte van de
uitvoering. SZW zal deze rol als volgt vormgeven:
– Waar nodig zal SZW ondersteuning bieden aan de platformfunctie van
VNG en Divosa zowel gericht op kennis verspreiden van methodieken
als ook gericht op de professionalisering van de uitvoering;
– Waar nodig zal SZW samen met de andere departementen bevorderen
dat kennisinstituten meer gaan samenwerken bij verzamelen en
verspreiden van goede evidence based interventies bij multiproblematiek. De beoogde opbrengsten van de betere samenwerking zijn dat er
geleerd wordt van oplossingen uit andere sectoren voor gelijksoortige
problemen, dat er in een groter bereik systematisch goede methodieken worden verzameld en onder een grotere groep professionals
worden verspreid.
– SZW zal de VNG vragen aan te geven welke concrete belemmeringen
professionals in wet- en regelgeving ervaren en zal vervolgens nagaan
met andere departementen welke acties nodig zijn om de aansluiting
tussen wet- en regelgeving in meerdere sectoren te verbeteren en de
bureaucratie in te dammen;
– SZW zal samen met BZK actie ondernemen om het gebruik van
instrumenten voor maatschappelijke kosten en baten analyses (MKBA)
te stimuleren. Een MKBA dient niet alleen inzichtelijk te maken hoe
kosten en baten verdeeld worden bij de aanpak van multiproblematiek,
maar dient ook om het proces van samenwerking te bevorderen.
Ik zet het overleg met de uitvoering over bovenstaande punten voort.
SZW is ook met andere departementen in overleg over de aanpak van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 448, nr. 461

3

multiproblematiek. Zoals eerder toegezegd zal ik u hierover later dit jaar
nader infomeren.
Tot slot, multiproblematiek heeft betrekking op complexe en weerbarstige
situaties. De samenleving en de overheid zijn niet in staat alle problemen
op te lossen. Ook van professionals moet niet het onmogelijke verwacht
worden. Er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de burger zelf en bij hun
sociale netwerk. Ik ben ervan overtuigd dat door de verbeterde dienstverlening van de uitvoering mensen met meervoudige problemen meer
zullen participeren in de samenleving en op de arbeidsmarkt.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
P. de Krom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 448, nr. 461

4