Evaluatie commissies regionaal overleg
burgerluchthavens

Amsterdam, mei 2018
In opdracht van ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Evaluatie commissies regionaal overleg
burgerluchthavens

Cindy Biesenbeek (SEO)
Jaap Groenendijk (Twynstra Gudde)
Johannes Hers (SEO)
Sander Merkus (Twynstra Gudde)

SEO Economisch Onderzoek - Roetersstraat 29 - 1018 WB Amsterdam - T (+31) 20 525 1630 - www.seo.nl - secretariaat@seo.nl
ABN-AMRO IBAN: NL14ABNA0411744356 BIC: ABNANL2A - ING: IBAN: NL96INGB0004641100 BIC: INGBNL2A
KvK Amsterdam 41197444 - BTW NL 003023965 B01

“De wetenschap dat het goed is”
SEO Economisch Onderzoek doet onafhankelijk toegepast onderzoek in opdracht van overheid en bedrijfsleven. Ons
onderzoek helpt onze opdrachtgevers bij het nemen van beslissingen. SEO Economisch Onderzoek is gelieerd aan de
Universiteit van Amsterdam. Dat geeft ons zicht op de nieuwste wetenschappelijke methoden. We hebben geen winstoogmerk en investeren continu in het intellectueel kapitaal van de medewerkers via promotietrajecten, het uitbrengen
van wetenschappelijke publicaties, kennisnetwerken en congresbezoek.

SEO-rapport nr. 2018-53
ISBN 978-90-6733-928-5
Informatie & Disclaimer
SEO Economisch Onderzoek heeft op de verkregen informatie en data geen onderzoek uitgevoerd dat het karakter draagt van een
accountantscontrole of due diligence. SEO is niet verantwoordelijk voor fouten of omissies in de verkregen informatie en data.
Copyright © 2018 SEO Amsterdam. Alle rechten voorbehouden. Het is geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in artikelen,
onderzoeken en collegesyllabi, mits daarbij de bron duidelijk en nauwkeurig wordt vermeld. Gegevens uit dit rapport mogen niet voor
commerciële doeleinden gebruikt worden zonder voorafgaande toestemming van de auteur(s). Toestemming kan worden verkregen via
secretariaat@seo.nl
SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

I

Samenvatting
De commissies regionaal overleg voldoen aan de in wet- en regelgeving genoemde bepalingen. Voor alle commissies
regionaal overleg geldt dat leden positief zijn over de toegevoegde waarde ervan als plaats voor ontmoeting en informatieuitwisseling maar minder positief over de toegevoegde waarde als tafel waar taken worden afgestemd en afspraken
worden gemaakt.
Uit dit onderzoek blijkt dat de commissies regionaal overleg in de regel voldoen aan de in wet- en
regelgeving genoemde bepalingen inzake onder andere de samenstelling, de organisatie en verslaglegging van de commissies regionaal overleg.
De meeste leden en oud-leden van commissies regionaal overleg die aan dit onderzoek hebben
deelgenomen beoordelen het algemeen functioneren ervan als neutraal tot goed (ruim 80 procent).
Tussen leden en oud-leden is geen duidelijk verschil te zien in dat oordeel. Zonder commissies
regionaal overleg zou de communicatie tussen partijen waarschijnlijk formeler zijn, trager verlopen
en ook sneller kunnen verharden. Het algemene beeld is dat het overleg in de commissies constructief verloopt.
Over het algemeen is men dus positief over het functioneren van de commissies regionaal overleg.
Er zijn wel graduele verschillen tussen de afzonderlijke commissies. De leden van de CRO luchthaven Maastricht en CRO luchthaven Rotterdam zijn minder positief over het algemeen functioneren van de betreffende commissie regionaal overleg dan degenen die lid zijn van de CRO luchthaven Eelde en CRO luchthaven Lelystad. Uit de gesprekken blijkt dat in CRO luchthaven Rotterdam soms een gevoel van gebrek aan invloed wordt ervaren, waardoor ook de waarde van het delen
van informatie minder wordt gezien. Op CRO luchthaven Maastricht is enige druk komen te staan
door de oprichting van de alliantie tegen uitbreiding Maastricht Aachen Airport.
Over de rol van de voorzitter zijn respondenten positief, en zijn er nauwelijks tot geen verschillen
tussen de afzonderlijke commissies. Meer dan driekwart van de respondenten beantwoordt de stellingen over de onafhankelijkheid van de voorzitter en de ruimte die leden krijgen voor inbreng
positief.
Voor alle vier de commissies regionaal overleg geldt dat leden positief zijn over de toegevoegde
waarde ervan als plaats waar de luchthaven ontmoet en waar informatie gedeeld wordt, en minder
positief over de toegevoegde waarde ervan als tafel waar taken worden afgestemd en afspraken
worden gemaakt. Dit punt komt ook nadrukkelijk naar voren uit de gesprekken. Deze waardering
verschilt overigens aanzienlijk tussen de commissies: vooral de leden van CRO luchthaven Rotterdam geven aan dat de toegevoegde waarde van de commissies voor het maken van afspraken beperkt is. De lage waardering van de commissies als een plaats waar afspraken kunnen worden ge-

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

II

maakt over het gebruik van de luchthaven knelt met de doelstelling van de regelgever dat commissies dienen om afspraken te maken over gebruik en belangen op elkaar kunnen worden afgestemd. 1
De commissies regionaal overleg worden door leden en voorzitters gekarakteriseerd als fora waar
op een constructieve manier informatie wordt uitgewisseld, maar uiteindelijk weinig concrete afspraken kunnen worden gemaakt of afgedwongen: ‘Je kunt het overal over hebben, maar je gaat
nergens over’.
Leden van de CRO’s luchthaven Lelystad en luchthaven Rotterdam die ook lid zijn van respectievelijk de Alderstafel en de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam, geven aan dat er overlap bestaat
tussen de onderwerpen die aan de Alderstafel / in de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam en in de
commissie regionaal overleg worden besproken. Over de relatie met de Alderstafel zijn de meningen verdeeld, over de relatie met de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam zijn de respondenten die
tevens lid zijn van de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam positief. Doordat de bestuurders uit de
CRO luchthaven Rotterdam ook in de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam zitten (hetgeen wellicht
ook het positieve beeld vanuit de commissie verklaart), ontstaat er overlap die af kan doen aan de
toegevoegde waarde van de CRO luchthaven Rotterdam. De koppeling tussen de CRO luchthaven
Lelystad en de Alderstafel is minder sterk; er zijn vragen over wat de Alderstafel doet en wat de
positie van CRO luchthaven Lelystad is in de ontwikkeling van de luchthaven in zijn omgeving.

1

In de Memorie van toelichting staat daarover bijvoorbeeld: “In een commissie kunnen afspraken worden
gemaakt over het gebruik, zodat een luchthaven zo optimaal mogelijk in zijn omgeving functioneert. …
Het gaat er vooral om dat de belangrijkste betrokkenen die taken of bevoegdheden ten aanzien van een
luchthaven deze zoveel mogelijk op elkaar afstemmen’.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

Inhoud

Samenvatting........................................................................................................................ i
Inhoud.................................................................................................................................. i
1

Inleiding..................................................................................................................... 1

2

Voldoen aan wettelijke bepalingen ........................................................................... 5

3

Functioneren, nut en toegevoegde waarde ............................................................... 9
3.1
Samenstelling .......................................................................................................................... 9

4

3.2

Werkwijze .............................................................................................................................10

3.3

Inhoud ...................................................................................................................................14

3.4

Toegevoegde waarde...........................................................................................................15

Conclusies en aanbevelingen ................................................................................... 21

Literatuur ...........................................................................................................................23

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

1

1 Inleiding
Om belangen van de luchthaven en vanuit de omgeving van de luchthaven zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen,
is voor de burgerluchthavens een commissie van regionaal overleg ingesteld waarin betrokkenen bij de luchthaven
overleggen over het gebruik van de luchthaven. Deze evaluatie geeft inzicht in het functioneren van de commissies
regionaal overleg burgerluchthavens.
Met inwerkingtreding van de Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens op 1 november 2009
is voor iedere luchthaven waarvoor een luchthavenbesluit wordt vastgesteld een commissie regionaal overleg (kortweg CRO) voorgeschreven. Bij Regeling commissies regionaal overleg burgerluchthavens
van nationale betekenis van 14 augustus 2012 is een commissie regionaal overleg ingesteld voor luchthaven Eelde (Groningen Airport Eelde), luchthaven Lelystad (Lelystad Airport), luchthaven Maastricht (Maastricht Aachen Airport) en luchthaven Rotterdam (Rotterdam The Hague Airport).2 De
commissie regionaal overleg heeft tot taak ‘om door overleg tussen betrokkenen bij de luchthaven
een gebruik van de luchthaven te bevorderen dat zoveel mogelijk recht doet aan de belangen van
die betrokkenen’ (Wet luchtvaart, artikel 8.59). Of, zoals verwoord in de Regeling commissies regionaal
overleg burgerluchthavens van nationale betekenis, artikel 7, ‘er op toe te zien dat aan de belangen van de
organen en organisaties die in de commissie zijn vertegenwoordigd, zo veel mogelijk recht wordt
gedaan, met inachtneming van de bij of krachtens de wet gestelde voorschriften’ en ‘de minister
desgevraagd te informeren over haar werkzaamheden’.
In de memorie van toelichting op de Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens is de wettelijke
taak als volgt toegelicht: ‘Op grond van het wetsvoorstel heeft de commissie regionaal overleg
luchthaven de taak om door overleg van diverse betrokkenen een gebruik van de luchthaven te
bevorderen dat zoveel mogelijk recht doet aan de belangen van die betrokkenen. Het gaat daarbij
om alle belangen en niet alleen om de milieubelangen. In een commissie kunnen afspraken worden
gemaakt over het gebruik, zodat een luchthaven zo optimaal mogelijk in zijn omgeving functioneert. Uitgangspunt is dat de commissie geen verantwoordelijkheden of bevoegdheden van één
van de leden van een commissie overneemt, een ieder blijft verantwoordelijk voor zijn eigen taken
en bevoegdheden. Het gaat er vooral om dat de belangrijkste betrokkenen die taken of bevoegdheden ten aanzien van een luchthaven deze zoveel mogelijk op elkaar afstemmen’.
De commissie regionaal overleg bestaat uit een onafhankelijke voorzitter en in ieder geval uit vertegenwoordigers van gemeenten waarin het beperkingengebied geheel of gedeeltelijk is gelegen, de
exploitant van de luchthaven, de verlener van luchtverkeersdienstverlening voor zover op de luchthaven van toepassing en omwonenden van de luchthaven (Wet luchtvaart, artikel 8.58). De Regeling
commissies regionaal overleg burgerluchthavens van nationale betekenis stelt regels omtrent de werkwijze (jaarplan, organisatie en openbaarheid overleg, werkgroepen en jaarverslag) van de commissie regionaal
overleg. In de regelgeving is aansluiting gezocht bij die voor de toenmalige commissie regionaal
overleg Schiphol (Cros). Wat betreft de financiering is in de Richtlijnen financiering CRO’s luchthavens
van nationale betekenis neergelegd dat de commissie regionaal overleg – zolang de Rijksbegroting
daarin voorziet – bij de Rijksoverheid jaarlijks een subsidie kunnen aanvragen van maximaal
€35.000,- voor de uitvoering van de wettelijke taak.

2

Het jaar van inwerkingtreding varieert per commissie, van 2012 tot 2015.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

2

HOOFDSTUK 1

Doel evaluatie
Het doel van de evaluatie van het functioneren van de commissies regionaal overleg is (Ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat, 2017: 1-2):
‘Vast te stellen of de CRO’s voldoen aan de in de wet genoemde taken. Vaststellen of dit orgaan vanuit de beleving
van de leden en externe belanghebbenden (o.a. provincies, gemeenten) voldoende functioneert en bijdraagt aan een
constructief overleg. De evaluatie dient inzicht te bieden in het nut van dit overlegorgaan. Vastgesteld dient te worden
of de leden en externe belanghebbenden vinden dat de CRO een toegevoegde waarde heeft.’
Bij de evaluatie moet een aantal vraagstukken worden betrokken (Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat, 2017):
• Voldoen de commissies regionaal overleg aan de in wet- en regelgeving genoemde bepalingen,
onder andere inzake de samenstelling; de organisatie van het overleg; de jaarverslaglegging, en
de financiën?
• Functioneren de commissies regionaal overleg vanuit de beleving van leden en externe belanghebbenden voldoende en dragen ze bij aan een constructief overleg? (Inzicht in de activiteiten
van de commissies regionaal overleg).
• Zijn leden tevreden over hun inbreng, over het functioneren van het gremium als geheel alsmede over het functioneren van de voorzitter? (Analyse van het functioneren van de afzonderlijke commissies regionaal overleg).
• Vinden de leden en externe belanghebbenden dat de commissies regionaal overleg een toegevoegde waarde hebben? (Inzicht in het nut van het overlegorgaan).
• Hoe is de relatie van de CRO luchthaven Lelystad t.o.v. de Alderstafel Lelystad en in die van
de CRO luchthaven Rotterdam t.o.v. de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam?
Op basis van een analyse van het functioneren van de commissies regionaal overleg, komt de evaluatie tot conclusies. Daarbij wordt bezien of het functioneren van de commissies regionaal overleg
dusdanig is, dat aanpassing van de regeling wellicht nodig is. Daar waar tekortkomingen worden
vastgesteld, komt de evaluatie tot aanbevelingen.
Aanpak evaluatie
Informatie over het functioneren van de commissies regionaal overleg is verzameld via bureauonderzoek, een enquête onder leden en oud-leden van de commissies regionaal overleg (provincies
en gemeenten maken daar deel vanuit), een gesprek met de voorzitter en secretaris van elk van de
commissies regionaal overleg afzonderlijk, en een gesprek met de portefeuillehouders bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Of de commissies regionaal overleg voldoen aan de in wet- en regelgeving benoemde bepalingen
is beantwoord op basis van bureauonderzoek en eventueel navraag in het gesprek met de voorzitter
en secretaris. Van de bevindingen doen wij verslag in hoofdstuk 2.
De vragen naar het functioneren, het nut en de toegevoegde waarde zijn beantwoord op basis van
de enquête. Omdat het niet goed mogelijk bleek een gerichte selectie van externe belanghebbenden
te benaderen die enerzijds zicht heeft op het functioneren van de commissies en anderzijds voldoende distantie, is in overleg met de opdrachtgever besloten om in plaats daarvan oud-leden aan
te schrijven. Dit in de veronderstelling dat oud-leden enerzijds zicht hebben op het functioneren
van de commissie, en toch met enige distantie kunnen oordelen. De enquête is met behulp van de
secretarissen van de commissies regionaal overleg verstuurd naar 75 leden en oud-leden; 56 (oud-

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

INLEIDING

3

)leden hebben de enquête volledig ingevuld (dit is een zeer goede respons van 75 procent), 3 (oud)leden hebben de enquête niet volledig ingevuld (slechts enkele vragen) en zijn uit de analyseresultaten weggelaten. Van de 56 respondenten zijn er 48 huidig lid en 8 oud-lid. Per commissie regionaal overleg zijn er minimaal 10 respondenten en ook de verdeling van respondenten over de partijen is goed (onder de respondenten zijn ook twee voorzitters en twee secretarissen). Van de bevindingen doen wij verslag in hoofdstuk 3, waarbij de analyseresultaten soms nader worden geduid
op basis van de gesprekken. De aanbevelingen presenteren wij in hoofdstuk 4.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

5

2 Voldoen aan wettelijke bepalingen
In dit hoofdstuk doen wij verslag van de bevindingen of de commissies regionaal overleg voldoen aan de in wet- en
regelgeving genoemde bepalingen. Beperkte uitzonderingen daargelaten, voldoen alle commissies regionaal overleg aan
de in wet- en regelgeving genoemde bepalingen.
De Regeling commissies regionaal overleg burgerluchthavens van nationale betekenis stelt regels omtrent de
samenstelling en werkwijze (jaarplan, organisatie en openbaarheid overleg, werkgroepen en jaarverslag) van de commissie regionaal overleg. Tabel 2.1 geeft een overzicht van deze bepalingen.
Op basis van bureauonderzoek en eventueel navraag in het gesprek met de voorzitter en secretaris
is onderzocht in hoeverre elk van de commissies regionaal overleg aan deze bepalingen voldoen.
Daaruit blijkt dat elk van de commissies regionaal overleg voldoet aan de regels omtrent de samenstelling. De commissies regionaal overleg bestaan uit vertegenwoordigers van de provincie(s), de
gemeenten, de exploitant van de luchthaven, de luchtverkeersleiding en omwonenden, evenals milieuorganisaties en gebruikersorganisaties. In hoeverre de regels ten aanzien van benoemingstermijnen in acht worden genomen kan nog niet goed vastgesteld worden omdat sommige commissies
nog geen vier jaar bestaan.
Ook blijkt dat elk van de commissies regionaal overleg over het algemeen voldoet aan de regels
omtrent de werkwijze. Kanttekening is dat niet altijd alle verslagen van het overleg en alle jaarverslagen op de websites van de commissies regionaal overleg (gemakkelijk) te vinden zijn, wat niet
wegneemt dat de verslagen van het overleg en jaarverslagen wel gemaakt worden en op te vragen
zijn (openbaar op verzoek). CRO luchthaven Eelde en CRO luchthaven Lelystad hebben (nog)
geen werkgroepen ingesteld. CRO luchthaven Maastricht en CRO luchthaven Rotterdam hebben
wel werkgroepen ingesteld.. Voor het inwinnen van extern advies is vaak niet of nauwelijks budget.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

6

HOOFDSTUK 2

Tabel 2.1

Overzicht in wet- en regelgeving genoemde bepalingen
Eelde Lelystad

Maastricht

Rotterdam

Aantal dat
voldoet

Ja

Ja

Ja

Ja

4

Ja

Ja

Ja

Ja

4

1 vertegenwoordiger van de exploitant van de luchthaven

Ja

Ja

Ja

Ja

4

1 vertegenwoordiger van de luchtdienstverkeerverlening

Ja

Ja

Ja

Ja

4

2 vertegenwoordigers van omwonenden

Ja

Ja

Ja

Ja

4

2 vertegenwoordigers van in de omgeving van de luchthaJa
ven actieve milieuorganisaties 3

Ja

Ja

Ja

4

2 vertegenwoordigers van op de luchthaven betrokken geJa
bruikersorganisaties

Ja

Ja

Ja

4

Eventueel vertegenwoordigers van andere gemeenten /
organisaties,

Ja

Ja

Ja

Ja

4

Bij beëindiging van hoedanigheid wordt ontslag verleend

Ja

Ja

Ja

Ja*

4

Benoeming voor ten hoogste vier jaar

N.B.

N.B

N.B.

Ja

1

Ja

Ja (opvraagbaar)*

Ja (opvraagbaar)*

Ja

4

Overleg van de commissie wordt, spoedeisende gevallen
uitgezonderd, zoveel mogelijk belegd volgens een door de Ja
commissie vastgesteld rooster

Ja

Ja

Ja

4

Een lid tekent voor deelname aan een overleg een presenJa*.
tielijst

Ja*

Ja*

Ja*

4

Een lid is bevoegd voorstellen in de commissie te brengen Ja*

Ja*

Ja*

Ja

4

Een overlegstuk wordt in beginsel twee weken voor een
overleg aan de leden van de commissie toegezonden.

Ja**

Ja**

Ja**

Ja**

4

De commissie bepaalt of een overlegstuk verstuurd minder
dan twee weken voor het overleg in behandeling wordt ge- Ja**
nomen.

Ja**

Ja**

Ja**

4

Een overleg van de commissie is openbaar, tenzij de comJa
missie anders bepaalt.

Ja

Ja*

Ja

4

Van het overleg wordt een verslag gemaakt. Het verslag is
Ja
openbaar, tenzij de commissie anders bepaalt.

Ja

Ja (opvraagbaar)*

Ja

4

Art 8 –Eisen aan samenstelling
1 vertegenwoordiger van elke provincie waarin het be-

perkingengebied geheel of gedeeltelijk is gelegen
1 vertegenwoordiger van elke gemeente waarin het be-

perkingengebied geheel of gedeeltelijk is gelegen

Art 9 - Eisen tav Jaarplan
De commissie stelt jaarlijks vóór 15 oktober een jaarplan
op voor het komende kalenderjaar
Art 10 – Eisen tav organisatie overleg

Art 11 – Eisen aan openbaarheid

Art 12 - Werkgroepen
De commissie kan werkgroepen instellen.

N.v.t. N.v.t.

Ja

Ja

2

De commissie benoemt de voorzitter en de leden van de
werkgroep en bepaalt de taak, de opdracht, en de periode
N.v.t. N.v.t.
waarvoor deze wordt ingesteld en kent zo nodig faciliteiten
en middelen toe.

Ja*

N.v.t.*

2

Een werkgroep kan, na goedkeuring van de commissie,
voor de uitoefening van haar taak extern advies inwinnen.

Ja

Ja*

2

N.v.t. N.v.t.

Ja = vastgesteld op basis van informatie beschikbaar op de website
Ja* = vastgesteld op basis van informatie uit de gesprekken
Ja** = vastgesteld op basis van de enquête

3

Als er “Ja” in een kolom is ingevuld, betekent dit dat de CRO aan de juridische eis van maximaal 2 deelnemers voldoet. Dat is ook het geval indien er géén deelnemers uit de betreffende categorie zijn.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

VOLDOEN AAN WETTELIJKE BEPALINGEN

7

N.v.t.* = CRO Rotterdam heeft momenteel geen formeel conform art. 8 ingestelde werkgroepen; wel is er een
werkgroep voor verbetering van de communicatie

Lelystad

Maastricht

Rotterdam

Aantal dat
voldoet

De commissie stelt jaarlijks vóór 1 april een verslag op
over de uitgevoerde werkzaamheden in het voorgaande Ja
kalenderjaar, bevat:

Ja (opvraagbaar)*

Ja (opvraagbaar)*

Ja

4

een beschrijving in hoeverre het jaarplan tot uitvoering is
Ja
gekomen

Ja

Ja

Ja

4

de samenstelling van de commissie in het voorgaande
kalenderjaar

Ja

Ja

Ja

4

een beschrijving in hoeverre bijzondere voorvallen of
omstandigheden voor haar werkzaamheden van belang N.B.
zijn geweest

N.B.

Ja

Ja

2

een overzicht van de inkomsten en uitgaven van de
commissie

Ja

Ja

Ja

4

Ja (opvraagbaar)*

Ja (opvraagbaar)*

Ja

4

Eelde
Art 13 – Eisen aan jaarverslag

Ja

Ja

Het jaarverslag is openbaar en wordt aan de minister geJa
zonden.
Ja = vastgesteld op basis van informatie beschikbaar op de website
Ja* = vastgesteld op basis van informatie uit de gesprekken

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

9

3 Functioneren, nut en toegevoegde
waarde
In dit hoofdstuk doen wij verslag van de bevindingen met betrekking tot de vragen over het functioneren, het nut en
de toegevoegde waarde van de commissies regionaal overleg. Leden en oud-leden zijn positief over de commissies als
ontmoetingsplek voor belanghebbenden waar informatie wordt gedeeld, maar minder positief over de commissies als
tafel waar afspraken gemaakt worden over het gebruik van de luchthaven.
Achtereenvolgens gaan wij in op de bevindingen met betrekking tot de samenstelling, de werkwijze,
de inhoud van het overleg en de toegevoegde waarde van de commissies regionaal overleg. Wij
starten steeds met een algemeen beeld voor de commissies regionaal overleg, waar relevant verbijzonderen wij vervolgens naar elk van de individuele commissies regionaal overleg.

3.1 Samenstelling
De meeste respondenten vinden dat de leden op het juiste niveau zijn vertegenwoordigd (88 procent). Ook over de benoemingsprocedure is een groot deel van de leden positief (90 procent); voor
enkele leden was die procedure niet helemaal duidelijk. Na het aflopen van de huidige termijn als
lid, blijft 69 procent van de leden (waarschijnlijk) wel lid. Dat geldt voor leden van alle commissies
regionaal overleg en voor leden van alle deelnemende organisaties. Genoemde redenen om niet
opnieuw lid te worden zijn dat men niet meer deel uitmaakt van een organisatie die in de commissie
regionaal overleg is vertegenwoordigd, dat men in de tweede termijn zit en een derde termijn niet
mogelijk is, of leeftijd. Twee respondenten geven aan dat zij geen nieuwe termijn ambiëren omdat
zij ontevreden zijn over het functioneren van de commissie.
Figuur 3.1

69 procent van de respondenten wordt na het verlopen van de huidige lidmaatschapstermijn (waarschijnlijk) opnieuw lid van de CRO.

Na verlopen van lidmaatschapstermijn wordt ik opnieuw lid

Ja
Bron:

Waarschijnlijk wel

Weet ik nog niet

Waarschijnlijk niet

Nee

SEO Economisch Onderzoek

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

10

HOOFDSTUK 3

Iets meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat alle partijen voldoende vertegenwoordigd
zijn in de commissies regionaal overleg. Individuele respondenten noemen aanvullend dat een grotere vertegenwoordiging van organisaties de commissies regionaal overleg een te log lichaam maken. Eén respondent geeft aan dat het eerder het geval is dat niet alle partijen komen opdagen, dan
dat niet alle partijen (voldoende) vertegenwoordigd zijn. De meest genoemde organisaties die nog
niet vertegenwoordigd zijn in de commissies regionaal overleg zijn bepaalde provincies of gemeenten die hinder ondervinden van het vliegverkeer of juist een economisch belang bij de luchthaven
hebben. Uit de gesprekken blijkt dat het voor CRO luchthaven Maastricht bijvoorbeeld gaat om
gemeente Eijsden-Margraten, en voor CRO luchthaven Rotterdam bijvoorbeeld om gemeente Den
Haag (Rotterdam The Hague Airport). De definitie ‘gemeenten waarin het beperkingengebied geheel of gedeeltelijk is gelegen’ is niet duidelijk; om welk beperkingengebied gaat het? De Rijksoverheid is ook door enkele respondenten genoemd als mogelijke deelnemer. Ook uit de gesprekken
blijkt dat een vertegenwoordiger van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, als bevoegd
gezag voor het luchthavenbesluit, soms wordt gemist. Daarnaast blijkt uit de gesprekken dat het
vinden van de juiste vertegenwoordigers van omwonenden soms lastig is; wie doet dat in de praktijk
(de voorzitter of de gemeenteraad), hoe doe je dat precies en vooral welke omwonenden vertegenwoordigt zo’n lid dan eigenlijk?
Over de rol van de voorzitter is men positief. Meer dan driekwart van de respondenten beantwoordt de stellingen over de onafhankelijkheid van de voorzitter en de ruimte die leden krijgen
voor inbreng positief. De leden van CRO’s zijn door de voorzitter van de betreffende CRO benoemd.
Figuur 3.2

Respondenten zijn positief over de onafhankelijke rol van de voorzitter, en zijn het
meestal eens met de stelling dat de voorzitter alle deelnemers evenveel ruimte voor
inbreng geeft

Voorzitter heeft een onafhankelijke rol

Helemaal mee eens

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

Helemaal mee oneens
Bron:

Alle deelnemers hebben evenveel ruimte
voor inbreng

Helemaal mee eens

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

SEO Economisch Onderzoek

3.2 Werkwijze
Rol en taken
De rol en taken van de commissies regionaal overleg zijn voor de meeste respondenten duidelijk
of zeer duidelijk (71 procent in totaal). Voor 13 procent van de respondenten zijn de rol en taken
onduidelijk; de overige 16 procent oordeelt neutraal over deze stelling. Volgens 43 procent van de

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

FUNCTIONEREN, NUT EN TOEGEVOEGDE WAARDE

11

respondenten zou de commissie regionaal overleg nog andere taken moeten hebben naast de huidige taken. Ruim een derde hiervan noemt een (al dan niet formeel) adviesorgaan aan beleidsmakers, bijvoorbeeld met betrekking tot het luchthavenbesluit of een bestemmingsplan, als aanvullende taak die de CRO zou moeten hebben. Uit de gesprekken blijkt dit herkenbaar, maar tegelijkertijd roept het ook vragen op of en hoe een heterogene groep tot een gezamenlijk advies komt
en wat de ‘stemverhoudingen’ dan zijn.
Leden van de CRO luchthaven Lelystad noemen het overnemen van de taken van de opgeheven
Alderstafel vaak als nieuwe taak. Tenslotte worden ook activiteiten om hinder en (geluids-)hinder
en -klachten te verminderen genoemd als mogelijk uitbreiding van de taken van de commissies
regionaal overleg. Uit de gesprekken blijkt dat een door CRO luchthaven Maastricht ingestelde
werkgroep voorstellen heeft gedaan voor een ruimere taakinvulling (naast die van adviesorgaan ook
met betrekking tot communicatie).
Figuur 3.3

De rol en taken zijn in het algemeen (zeer) duidelijk

Oordeel over duidelijkheid rol en taken CRO

Zeer duidelijk

Duidelijk

Neutraal

Onduidelijk
0%
Bron:

10%

20%

30%

40%

50%

60%

SEO Economisch Onderzoek

Ook over het politiek draagvlak voor de luchthaven oordelen de meeste respondenten positief, iets
dat ook blijkt uit de gesprekken. Volgens de helft van de respondenten is er enig politiek draagvlak
voor de luchthaven. 34 procent geeft aan dat er een breed draagvlak is; volgens 14 procent is er
weinig draagvlak voor de luchthaven. Terugkoppeling van klachtenregistratie gebeurt volgens 27
procent goed en 11 procent zeer goed. 13 procent vindt de terugkoppeling van klachtenregistratie
slecht.
We hebben aan respondenten gevraagd wat goed gaat en wat beter kan. Enkele genoemde voorbeelden van wat goed gaat zijn de sfeer, openheid en het vertrouwen binnen de commissie regionaal
overleg, de uitwisseling van informatie, de vertegenwoordiging van alle belanghebbende partijen
en de organisatie van de overleggen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

12

HOOFDSTUK 3

De genoemde verbeterpunten lopen wat meer uiteen en gaan bijvoorbeeld over de daadkracht,
zeggenschap, mogelijkheden om invloed uit te oefenen en de beperkte bevoegdheden van de commissie regionaal overleg. Ook de klachtenafhandeling wordt door verschillende respondenten als
verbeterpunt genoemd. Uit de gesprekken blijkt dat het bespreken van klachtenrapportages in elk
van de commissies regionaal overleg als belangrijk agendapunt wordt gezien. Het zou wat betreft
de voorzitters en secretarissen niet bij bespreken moeten blijven, maar de mogelijkheden voor oplossingen zijn vaak beperkt (klachten komen vaak voort uit vastgestelde vliegroutes).
Organisatie
In het algemeen zijn respondenten tevreden over de organisatie van de commissies regionaal overleg. Op enkele respondenten na geven zij aan dat ze de stukken (ruim) voldoende op tijd ontvangen.
Ook is 88 procent van de respondenten het er (helemaal) mee eens dat het overleg volgens agenda
verloopt; geen van de deelnemers is het hiermee oneens. Ruim driekwart van de respondenten
voelt zich gehoord (zie figuur 3.3).
Figuur 3.4

Respondenten voelen zich door de voorzitter gehoord als lid, en zijn positief over de
voorzitter die ervoor zorgt dat het overleg volgens agenda verloopt

Ik voel mij als lid gehoord

Bron:

Helemaal mee eens

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

Het overleg verloopt volgens agenda

Helemaal mee eens

Mee eens

Neutraal

SEO Economisch Onderzoek

De meeste leden delen enkele keren per jaar informatie met de commissie regionaal overleg. Ze
geven meestal aan dat andere leden ook enkele keren per jaar informatie delen. De meeste leden
vinden de frequentie waarmee andere leden informatie delen met de commissie regionaal voldoende (64 procent), 27 procent vindt dat te weinig en 9 procent veel te weinig. Over de transparantie van de andere leden oordeelt 79 procent van de respondenten positief. Vertegenwoordigers
van milieuorganisaties in de commissies regionaal overleg zijn het minst vaak positief over de transparantie van andere leden.
Uit de gesprekken blijkt dat ook de voorzitters en secretarissen in het algemeen positief zijn over
de wettelijke eisen en bepalingen die de randvoorwaarden vormen waarbinnen de bijeenkomsten
van de commissies regionaal overleg plaatsvinden. Wel geven zij aan dat de huidige organisatie en
samenstelling vooral de mogelijkheden schept voor de commissie regionaal overleg als tafel waar
informatie over de luchthaven wordt gedeeld. De organisatie biedt in mindere mate de condities
voor de commissie regionaal overleg om te functioneren als tafel waar afspraken over het gebruik
van de luchthaven kunnen worden gemaakt (zie verder paragraaf 3.4). In een van de gesprekken is
de suggestie geopperd om de verantwoordelijkheid voor goed overleg met de omgeving veel nadrukkelijker bij de exploitant van de luchthaven neer te leggen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

FUNCTIONEREN, NUT EN TOEGEVOEGDE WAARDE

13

Financiën
Volgens het merendeel van respondenten is het budget dat beschikbaar is voor de commissies
regionaal overleg voldoende (63 procent). Op de vraag waaraan respondenten een budgetverhoging
zouden besteden, geven echter ook enkele respondenten aan dat zij een verhoging van het budget
niet nodig vinden, geen bestemming weten voor een verhoging van het budget of dat zaken die zij
vanuit een verhoging zouden financieren nu ook al worden uitgevoerd.
Degenen die het budget onvoldoende vinden zouden met een verhoging van het budget vooral
betere klachtenanalyse (zoals geluidsmetingen) en -afhandeling willen financieren. Uit de gesprekken blijkt dit herkenbaar; de klachtenanalyse zou eenduidiger, efficiënter en meer toekomstvast
georganiseerd en gefinancierd kunnen worden (nu is er bijvoorbeeld discussie over of provincies
Groningen en Drenthe de klachtenanalyse van Groningen Airport Eelde blijven financieren). CRO
luchthaven Rotterdam heeft de mogelijkheid om op de website de vliegtuigbewegingen en de geluidniveaus die daarbij optreden te bekijken. Ook hogere vergoedingen voor vrijwillige vertegenwoordigers, onafhankelijk onderzoek en cursussen voor de leden zouden uit een verhoogd budget
gefinancierd kunnen worden.
Uit de gesprekken blijkt dat vooral CRO luchthaven Maastricht en CRO luchthaven Rotterdam de
subsidie als erg beperkt ervaren, maar ook andere commissies regionaal overleg wijzen erop dat de
subsidie bijvoorbeeld niet wordt geïndexeerd. Vooral blijkt uit de gesprekken dat de administratieve
lasten voor het jaarlijks aanvragen van de subsidie als hoog worden ervaren (aparte stichting, aanvraag, verantwoording Wet normering topinkomens, enzovoort). Het verschaffen van een lump
sum bedrag, met een beknopte verantwoording achteraf, wordt als meer passend gezien.
Figuur 3.5

Volgens bijna twee derde van de respondenten beschikken de commissies regionaal
overleg over voldoende budget

Heeft de CRO voldoende budget beschikbaar?

Meer dan voldoende
Bron:

Voldoende

Onvoldoende

Ruim onvoldoende

SEO Economisch Onderzoek

Relatie met Alderstafel en Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam
Zes respondenten zijn zowel lid van de Alderstafel als van de CRO luchthaven Lelystad, vijf respondenten zijn zowel lid van de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam als van de CRO luchthaven

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

14

HOOFDSTUK 3

Rotterdam. Ze geven allemaal aan dat er overlap bestaat tussen de onderwerpen die aan de Alderstafel/in de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam en in de commissies regionaal overleg besproken
worden. Over de relatie met de Alderstafel zijn de meningen van de vijf respondenten die van beide
lid zijn verdeeld, over de relatie met de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam zijn de zes respondenten
die daar lid van zijn positief.
Uit de gesprekken blijkt dat er een sterke koppeling is tussen de CRO luchthaven Rotterdam en de
Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam. De commissie regionaal overleg fungeert in de praktijk als
‘voorportaal’ van de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam die wel besluitvormingsbevoegdheid heeft.
Doordat de bestuurders uit de commissie regionaal ook in de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam
zitten, ontstaat er wel een overlap die af kan doen aan de toegevoegde waarde van de CRO luchthaven Rotterdam. De koppeling tussen de CRO luchthaven Lelystad en de Alderstafel is veel minder sterk; er zijn diverse vragen over wat de Alderstafel nog wel en niet meer doet en wat de positie
van CRO luchthaven Lelystad is in de ontwikkeling van de luchthaven in zijn omgeving.

3.3 Inhoud
Bijna driekwart van de respondenten heeft zelf één of meer onderwerpen of agendapunten ingebracht bij vergaderingen (73 procent). Ook geeft het merendeel van de respondenten aan dat alle
leden ongeveer een gelijke (37 procent) of redelijk gelijke (44 procent) inbreng hebben in de commissies regionaal overleg.
De meningen over de manier waarop de commissies regionaal overleg informatie verschaffen zijn
verdeeld. Eén op de drie respondenten vindt de manier waarop de commissie regionaal overleg
informatie verstrekt (zeer) goed, en ongeveer één op de vier vindt dit juist (zeer) slecht. Of en op
welke manier andere leden informatie met de achterban delen, is bij 40 procent van de respondenten niet bekend. Eén op de drie respondenten is het eens met de stelling dat transparantie de dialoog beïnvloedt. Gevoelige informatie kan niet altijd gedeeld worden in de vergadering, omdat dit
openbaar wordt en snel bij de pers terecht komt. Ook gaat het soms om ingewikkelde informatie,
die moeilijk te vertalen is en/of snel verkeerd geïnterpreteerd wordt. Uit de gesprekken blijkt dit
soms herkenbaar; er is in sommige commissies regionaal overleg weleens enige terughoudendheid
geweest om gevoelige/voorlopige informatie te delen uit angst dat ‘het morgen in de krant staat’,
maar er is altijd gestimuleerd om informatie juist wel te delen. Twee op de drie respondenten geven
dan ook aan dat transparantie de informatiedeling en de dialoog niet beïnvloedt; omdat transparantie juist belangrijk is voor de luchthaven.
De meest belangrijke ontwikkeling voor de commissies regionaal overleg was volgens het merendeel van de respondenten de ontwikkeling van het nieuwe luchthavenbesluit. CRO luchthaven
Maastricht heeft zelf een advies gegeven over het luchthavenbesluit, al heeft dit advies formeel
geen status (wat dan weer tot onduidelijkheid heeft geleid). CRO luchthaven Rotterdam heeft zelf
geen advies gegeven, maar wel aandachtspunten meegegeven aan de Bestuurlijke Regiegroep Rotterdam. Volgens bijna alle leden die aangaven dat het luchthavenbesluit de belangrijkste ontwikkeling was, is dat besluit in de commissie regionaal overleg ook besproken.
Andere ontwikkelingen die relatief vaak genoemd zijn als belangrijk voor de luchthaven, zijn bijvoorbeeld het stationeren van de traumaheli, het verlengen van de startbaan (Maastricht Aachen

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

FUNCTIONEREN, NUT EN TOEGEVOEGDE WAARDE

15

Airport) en de afhandeling van klachten, bijvoorbeeld via een klachtenmanagementsysteem. Uit de
gesprekken blijkt dat er enkele voorbeelden zijn waar het is gelukt om afspraken te maken over het
gebruik, zodat de luchthaven beter in zijn omgeving functioneert (bijvoorbeeld wat betreft vliegscholen of de traumaheli). Maar het beeld is ook dat het bespreken van klachtenrapportages als
enige agendapunt van belang overblijft; iets dat sommige leden voldoende vinden om een CROvergadering mee te vullen terwijl andere leden het gebrek aan diverse en meervoudige onderwerpen
onbevredigend zouden vinden. De ontwikkeling die door leden is opgegeven als de meest belangrijke, is in 88 procent van de gevallen in de commissies regionaal overleg behandeld. Dit percentage
is voor de tweede en derde meest belangrijke ontwikkeling lager, respectievelijk 69 en 60 procent.
Hoewel dat geen wettelijke taak is voor de commissies regionaal overleg, hebben de commissies
regionaal overleg volgens de leden verschillende activiteiten ondernomen om hinder te beperken.
Die bestaan vooral uit het bespreken van klachten met betrokkenen, bijvoorbeeld door in gesprek
te gaan met omwonenden of een informatieavond te organiseren. Handhaven behoort niet tot de
bevoegdheden van de commissies regionaal overleg; ze adviseert bijvoorbeeld wel om lesvliegtuigen die veel geluid maken te vervangen, aldus de (oud)-leden.
Vier op de tien respondenten zeggen dat er acties in de commissies regionaal overleg zijn voorgesteld die uiteindelijk niet zijn uitgevoerd. Het ging bijvoorbeeld om geluidsmetingen of acties om
hinder te beperken. Verschillende leden geven aan dat acties niet werden uitgevoerd, omdat dat
niet binnen de bevoegdheden van de commissies regionaal overleg ligt. Uitgangspunt in de Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens is ook dat de commissie regionaal overleg geen verantwoordelijkheden of bevoegdheden van één van de leden van een commissie overneemt, een ieder
blijft verantwoordelijk voor zijn eigen taken en bevoegdheden. Uit de gesprekken blijkt dat het
gevolg in de praktijk soms is dat punten keer op keer op de agenda staan, omdat ze niet afdoende
opgepakt worden door degenen die daarvoor verantwoordelijk is (al dan niet lid van de commissie
regionaal overleg).

3.4 Toegevoegde waarde
Algemeen functioneren
De meeste respondenten (leden en oud-leden) beoordelen het algemeen functioneren als neutraal
(43 procent) tot goed (38 procent). Tussen leden en oud-leden is geen duidelijk verschil te zien in
het oordeel over het algemeen functioneren. Een uitsplitsing naar de organisaties die leden vertegenwoordigen laat zien dat vertegenwoordigers van provincies en gemeenten het meest positief
zijn over het algemeen functioneren van de commissie regionaal overleg: 42 procent beoordeelt die
als goed en 25 procent als zeer goed. Vertegenwoordigers van milieu- en gebruikersorganisaties
zijn het minst positief. 16 procent beoordeelt het algemeen functioneren van de commissie regionaal overleg als (zeer) slecht.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

16

HOOFDSTUK 3

Figuur 3.6
De meeste respondenten oordelen neutraal tot goed over het algemeen functioneren
van CRO’s; vertegenwoordigers van milieu- en gebruiksorganisaties zijn het minst positief

Oordeel over het algemeen functioneren CRO
Totaal

Milieu- en gebruikersorganisaties
Omwonenden
Exploitantant luchthaven en
luchtverkeersverlening
Provincies en gemeenten
0%
Zeer slecht
Bron:

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Slecht

Neutraal

Goed

Zeer goed

SEO Economisch Onderzoek

Toegevoegde waarde
De meningen over de toegevoegde waarde van de commissies regionaal overleg geven een opvallend resultaat. Over de commissies regionaal overleg als plaats waar de luchthaven betrokkenen
ontmoet, en als tafel waar informatie over de luchthaven wordt gedeeld, oordelen de meeste respondenten goed of zeer goed. Over de commissies regionaal overleg als tafel waar taken worden
afgestemd en waar afspraken over het gebruik van de luchthaven worden gemaakt is echter slechts
een kwart positief.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

FUNCTIONEREN, NUT EN TOEGEVOEGDE WAARDE

Figuur 3.7

Respondenten zijn positief over de CRO als tafel waar informatie wordt gedeeld; maar niet zo positief
als het gaat om het afstemmen van taken of maken van afspraken

Ontmoeting tussen de luchthaven en
betrokkenen

Zeer goed

Goed

Neutraal

Slecht

Tafel waar ieder zijn eigen taken of
bevoegdheden t.a.v. de luchthaven afstemt

Zeer goed
Bron:

17

Goed

Neutraal

Slecht

Zeer slecht

Tafel waar informatie over de luchthaven in
zijn omgeving wordt gedeeld

Zeer goed

Goed

Neutraal

Slecht

Tafel waar afspraken worden gemaakt over
het gebruik van de luchthaven

Zeer goed

Goed

Neutraal

Slecht

SEO Economisch Onderzoek

Beeld voor individuele commissies regionaal overleg
Algemeen functioneren
De respondenten die lid zijn van de CRO luchthaven Maastricht en CRO luchthaven Rotterdam
zijn minder positief over het algemeen functioneren van de betreffende commissie regionaal overleg dan degenen die lid zijn van de CRO luchthaven Eelde en CRO luchthaven Lelystad. Enkele
leden oordelen slecht of zeer slecht over de CRO luchthaven Maastricht en CRO luchthaven Rotterdam; bij CRO luchthaven Eelde en CRO luchthaven Lelystad komt dat niet voor.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

Zeer slecht

18

HOOFDSTUK 3

Figuur 3.8

Leden van CRO luchthaven Eelde en CRO luchthaven Lelystad zijn het meest positief
over het algemeen functioneren

Rotterdam

Maastricht

Eelde

Lelystad
0%

10%

20%
Zeer slecht

Bron:

30%

40%

Slecht

50%

60%

70%

80%

Neutraal

Goed

Zeer goed

90%

100%

SEO Economisch Onderzoek

Uit de gesprekken blijkt dat in CRO luchthaven Rotterdam soms een gevoel van gebrek aan invloed
wordt ervaren, waardoor ook de waarde van het delen van informatie minder wordt gezien. De
stuurbaarheid van het gebruik van de luchthaven is zeer gering, vooral omdat vliegroutes vastliggen.
Op CRO luchthaven Maastricht is enige druk komen te staan door de oprichting van de alliantie
tegen uitbreiding Maastricht Aachen Airport.
CRO luchthaven Eelde heeft te maken met een lagere omgevingscomplexiteit en CRO luchthaven
Lelystad is eigenlijk nog in afwachting van het moment dat Lelystad Airport een luchthaven van
nationaal belang wordt (al kan het uitstel ook leiden tot een lagere waardering van het algemeen
functioneren).
Toegevoegde waarde
Voor alle vier de commissies regionaal overleg geldt dat leden positief zijn over de toegevoegde
waarde van de commissie regionaal overleg als plaats waar men de luchthaven ontmoet en waar
informatie gedeeld wordt, en minder positief over de toegevoegde waarde van de commissie regionaal overleg als tafel waar taken worden afgestemd en afspraken worden gemaakt. Voor wat betreft de mate van informatiedeling zijn de leden van CRO luchthaven Eelde het meest positief: zij
beoordelen de toegevoegde van de commissie regionaal overleg op dit onderwerp allemaal als neutraal, goed of zeer goed. Bij de andere commissies regionaal overleg zijn er één tot twee leden die
hebben aangegeven dat de toegevoegde waarde van de commissie regionaal overleg als tafel waar
informatie gedeeld wordt slecht is; het merendeel van de respondenten is hier echter ook positief
over de informatiedeling. Uit de gesprekken wordt dat herkend; elkaar kennen en ontmoeten is
waardevol. Zonder commissies regionaal overleg zou de communicatie tussen partijen formeler
zijn, trager verlopen en ook sneller kunnen verharden.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

FUNCTIONEREN, NUT EN TOEGEVOEGDE WAARDE

Figuur 3.9

19

Respondenten neutraal tot (zeer) positief over de toegevoegde waarde als tafel waar
informatie wordt gedeeld, vooral bij CRO Eelde

Tafel waar informatie over de luchthaven in zijn omgeving wordt gedeeld
Rotterdam

Maastricht

Eelde

Lelystad
0%

Bron:

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Slecht

Neutraal

Goed

Zeer goed

80%

90%

100%

SEO Economisch Onderzoek

De mening van respondenten over de toegevoegde waarde van de commissies regionaal overleg
als tafel waar afspraken over het gebruik van de luchthaven gemaakt worden, verschilt aanzienlijk.
Ruim 70 procent van de leden van CRO luchthaven Rotterdam geeft aan dat deze toegevoegde
waarde slecht is. Leden van de CRO luchthaven Lelystad zijn het meest positief over de toegevoegde waarde van de commissie regionaal overleg als tafel waar afspraken worden gemaakt: 90
procent beoordeeld die als neutraal of positief.
Figuur 3.10

Respondenten minder tevreden over de toegevoegde waarde als tafel waar afspraken
gemaakt worden, vooral bij Rotterdam

Tafel waar afspraken worden gemaakt over het gebruik van de luchthaven
Rotterdam

Maastricht

Eelde

Lelystad
0%

10%

20%

30%

Zeer slecht
Bron:

40%
Slecht

50%

60%

70%

Neutraal

Goed

Zeer goed

80%

90%

100%

SEO Economisch Onderzoek

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

20

HOOFDSTUK 3

Uit de gesprekken blijkt dat de voorzitters van drie van de vier commissies regionaal overleg meer
willen zijn dan een tafel, zonder enig formeel mandaat, waar informatie wordt gedeeld zonder dat
dit verplicht tot actie. Voor actie zijn de commissies regionaal overleg afhankelijk van de bereidwilligheid van partijen. “Je kunt het overal over hebben, maar je gaat nergens over”, “Het is soms
een wat vreugdeloze bijeenkomst, je hebt geen enkele bevoegdheid” en “De wetgever moet nadenken of zij wil dat de commissies iets meer moeten zijn dan een praatclub” zijn enkele van de uitspraken die de gevoelens weerspiegelen. Uitzondering is CRO luchthaven Eelde waar deze gevoelens minder leven, misschien ook omdat er minder ‘spannende’ issues spelen. De verwachting is
daar dat een formeel mandaat het functioneren niet per se ten goede komt.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

21

4 Conclusies en aanbevelingen
Conclusies
De commissies regionaal overleg voldoen aan de in wet- en regelgeving genoemde bepalingen.
Voor alle commissies regionaal overleg geldt dat leden positief zijn over de toegevoegde waarde
ervan als plaats voor ontmoeting en informatie-uitwisseling maar minder positief over de toegevoegde waarde als tafel waar taken worden afgestemd en afspraken worden gemaakt.
De meeste leden en oud-leden van commissies regionaal overleg die aan dit onderzoek hebben
deelgenomen beoordelen het algemeen functioneren ervan als neutraal tot goed (ruim 80 procent).
Het algemene beeld is dat het overleg in de commissies constructief verloopt. Over het algemeen
is men dus positief over het functioneren van de commissies regionaal overleg. Ook over de rol
van de voorzitter zijn respondenten positief, en zijn er nauwelijks tot geen verschillen tussen de
afzonderlijke commissies. Meer dan driekwart van de respondenten beantwoordt de stellingen over
de onafhankelijkheid van de voorzitter en de ruimte die leden krijgen voor inbreng positief.
Voor alle vier de commissies regionaal overleg geldt dat leden positief zijn over de toegevoegde
waarde ervan als plaats waar de luchthaven ontmoet en waar informatie gedeeld wordt, en minder
positief over de toegevoegde waarde ervan als tafel waar taken worden afgestemd en afspraken
worden gemaakt. Dit punt komt ook nadrukkelijk naar voren uit de gesprekken. De lage waardering
van de commissies als een plaats waar afspraken kunnen worden gemaakt over het gebruik van de
luchthaven knelt met de doelstelling van de regelgever dat commissies dienen om afspraken te
maken over gebruik en belangen op elkaar kunnen worden afgestemd.
Aanbevelingen
Als het de bedoeling van de regelgever is dat de commissie regionaal overleg naast een forum voor
informatie-uitwisseling ook echt een gremium voor het maken van bindende afspraken en advies
over het gebruik van de luchthaven is (wordt), dan ligt het voor de hand taken en bevoegdheden
van de commissies uit te breiden. Dan worden allerlei complexe vragen opportuun. Hoe is de
besluitvorming in de commissies op een bevredigende manier te organiseren? Geeft de huidige
samenstelling de beste representatie geeft van de verschillende belangen? Wat is het mandaat van
de commissie en wat zijn de taken en bevoegdheden ten opzichte van andere partijen (overheden,
luchthaven etc.)?
Als het niet de bedoeling van de regelgever is – en misschien nooit is geweest – dat de commissies
daadwerkelijk bindende afspraken maken om belangen af te stemmen, dan zou dat in de regelgeving verduidelijkt moeten worden om te voorkomen dat valse verwachtingen worden gewekt bij
de leden van de commissies. In dat geval moet er rekening worden gehouden met het feit dat er na
verloop van tijd wellicht enige fatigue gaat optreden. Op dit moment, circa drie a vier jaar na het in
werking stellen van de commissies, zijn leden over het algemeen nog positief over het nut ervan.
Naarmate leden en voorzitters langer deelnemen aan commissies die niet voldoen aan hun verwachtingen is het aannemelijk dat hun enthousiasme zal afnemen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

23

Literatuur
Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van 14 augustus 2012, nr. IENM/BSK2012/145416, houdende instelling van en vaststelling van nadere regels omtrent de taak, samenstelling en werkwijze
van de Commissies regionaal overleg bij burgerluchthavens van nationale betekenis (Regeling commissies regionaal
overleg burgerluchthavens van nationale betekenis)
Richtlijnen financiering CRO’s luchthavens van nationale betekenis
Wet luchtvaart
Wijziging van de Wet luchtvaart inzake vernieuwing van de regelgeving voor burgerluchthavens en militaire luchthavens en de decentralisatie van bevoegdheden voor burgerluchthavens naar het provinciaal bestuur (Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens)
Wijziging van de Wet luchtvaart inzake vernieuwing van de regelgeving voor burgerluchthavens en militaire luchthavens en de decentralisatie van bevoegdheden voor burgerluchthavens naar het provinciaal bestuur (Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens) – Memorie van toelichting
CRO luchthaven Lelystad
Commissie regionaal overleg Lelystad Airport (2016), Jaarplan/begroting 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2017), Verslag van het overleg van 9 oktober 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2017), Verslag van het overleg van 10 april 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2016), Verslag van het overleg van 12 december 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2016), Verslag van het overleg van 5 september 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2016), Verslag van het overleg van 4 april 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2015), Verslag van het overleg van 5 oktober 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Lelystad (2015), Verslag van het overleg van 11 mei 2015
Stichting ondersteuning commissie regionaal overleg Lelystad Airport (2017), Jaarverslag en rekening
2016
Stichting ondersteuning commissie regionaal overleg Lelystad Airport (2016), Jaarverslag en rekening
2015
CRO luchthaven Maastricht Aachen Airport
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 4 maart 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 4 maart 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 22 juni 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 26 november
2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 9 mei 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 20 juni 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 20 oktober 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 23 februari 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 22 juni 2017

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

24

LITERATUUR

Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Verslag van het overleg van 26 oktober 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2017), Jaarplan en begroting 2018
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2016), Jaarplan en begroting 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2015), Jaarplan en begroting 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht: financiële verantwoording 2016 Stichting ondersteuning CRO luchthaven Maastricht (2017), Jaarverslag 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2016), Klachtenrapportage eerste kwartaal 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2016), Klachtenrapportage tweede kwartaal 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2016), Klachtenrapportage derde kwartaal 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2016), Klachtenrapportage vierde kwartaal 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2017), Klachtenrapportage eerste kwartaal 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Maastricht (2017), Klachtenrapportage tweede kwartaal 2017
CRO Rotterdam
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2013), Verslag van het overleg van 18 november
2013
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2014), Verslag van het overleg van 13 maart 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2014), Verslag van het overleg van 12 juni 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2014), Verslag van het overleg van 25 september
2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2014), Verslag van het overleg van 11 december
2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2015), Verslag van het overleg van 23maart 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2015), Verslag van het overleg van 18 mei 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2015), Verslag van het overleg van 8 oktober 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Verslag van het overleg van 21 januari 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Verslag van het overleg van 8 april 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Verslag van het overleg van 30 juni 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Verslag van het overleg van 6 oktober 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Verslag van het overleg van 15 december
2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Verslag van het overleg van 16 maart 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Verslag van het overleg van 15 juni 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Verslag van het overleg van 14 september
2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Verslag van het overleg van 13 december
2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Jaarplan 2018
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Jaarplan 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Jaarplan 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2014), Jaarplan 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2018), Begroting 2018
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2018), Begroting 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2018), Begroting 2016

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

EVALUATIE COMMISSIES REGIONAAL OVERLEG
BURGERLUCHTHAVENS

25

Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2018), Begroting 2015
Stichting Ondersteuning Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2018), Jaarrekening
2017
Stichting Ondersteuning Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Jaarrekening
2016
Stichting Ondersteuning Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Jaarrekening
2015
Stichting Ondersteuning Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Jaarrekening
2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2018), Jaarverslag 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2017), Jaarverslag 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Rotterdam (2016), Jaarverslag 2015
DCMR Milieudienst Rijnmond (2017), Jaarrapport Geluid- en klachtenanalyse rondom The Hague Rotterdam Airport 2016
DCMR Milieudienst Rijnmond (2016), Jaarrapport Geluid- en klachtenanalyse rondom The Hague Rotterdam Airport 2015
DCMR Milieudienst Rijnmond (2015), Jaarrapport Geluid- en klachtenanalyse rondom The Hague Rotterdam Airport 2014
DCMR Milieudienst Rijnmond (2014), Jaarrapport Geluid- en klachtenanalyse rondom The Hague Rotterdam Airport 2013
DCMR Milieudienst Rijnmond (2013), Jaarrapport Geluid- en klachtenanalyse rondom The Hague Rotterdam Airport 2012
CRO luchthaven Eelde
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2013), Verslag van het overleg van 17 september 2013
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2013), Verslag van het overleg van 17 december 2013
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2014), Verslag van het overleg van 17 februari 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2014), Verslag van het overleg van 3 september 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2014), Verslag van het overleg van 10 november 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2015), Verslag van het overleg van 19 februari 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2015), Verslag van het overleg van 18 juni 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2015), Verslag van het overleg van 17 september 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2016), Verslag van het overleg van 18 november 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2016), Verslag van het overleg van 19 mei 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2016), Verslag van het overleg van 15 september 2016
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2017), Verslag van het overleg van 9 maart 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2017), Verslag van het overleg van 18 mei 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2017), Verslag van het overleg van 14 september 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2012), Jaarplan 2013
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2013), Jaarplan 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2014), Jaarplan 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2015), Jaarplan 2016

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE

26

LITERATUUR

Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2016), Jaarplan 2017
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2017), Jaarplan 2018
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2013), Jaarverslag 2012
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2014), Jaarverslag 2013
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2015), Jaarverslag 2014
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2016), Jaarverslag 2015
Commissie regionaal overleg luchthaven Eelde (2017), Jaarverslag 2016
Stichting Ondersteuning Commissie Regionaal Overleg Luchthaven Eelde (2013), Jaarrekening
2012
Stichting Ondersteuning Commissie Regionaal Overleg Luchthaven Eelde (2014), Jaarrekening
2013
Stichting Ondersteuning Commissie Regionaal Overleg Luchthaven Eelde (2015), Jaarrekening
2014
Stichting Ondersteuning Commissie Regionaal Overleg Luchthaven Eelde (2016), Jaarrekening
2015
Stichting Ondersteuning Commissie Regionaal Overleg Luchthaven Eelde (2017), Jaarrekening
2016

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK EN TWYNSTRA GUDDE