Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

26 631

Modernisering AWBZ

Nr. 293

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 januari 2009
In twee recente brieven1 heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken
met betrekking tot de financiële problemen bij Meavita Nederland
(Meavita). De afgelopen weken heeft intensief overleg plaats gevonden
tussen de betrokken partijen, zoals de Raad van Commissarissen en Raad
van Bestuur van Meavita, de betrokken zorgkantoren en de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG),
de betrokken gemeenten en mijn ministerie. Vertegenwoordigers van de
centrale ondernemingsraad en de centrale cliëntenraad van Meavita
hebben mij geïnformeerd over hun zorgen.
In mijn laatste brief over Meavita van 13 januari jongstleden heb ik u
toegezegd u deze maand nader te informeren. Met deze brief voldoe ik
aan deze toezegging en informeer ik u over de stand van zaken ten
aanzien van een oplossing om de continuïteit van zorg en de huishoudelijke hulp geleverd door Meavita zo goed mogelijk te borgen.
Proces
Meavita is een grote instelling die is ontstaan na een fusie van vier organisaties. Meavita heeft circa 100 000 cliënten en 20 000 medewerkers en is
actief in 4 regio’s. In elke van deze regio’s heeft Meavita een groot marktaandeel. Deze zorginstelling levert onder andere hulp bij het huishouden
(ondersteuning in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning),
verpleging en verzorging zowel thuis als in een instelling, jeugdgezondheidszorg en algemeen maatschappelijk werk.

Kamerstukken 2008–2009, 26 631, nr. 290,
Kamerstukken 2008–2009, 26 631, nr. 292.
2
Kamerstukken 2007–2008, 26 631, nr. 267.

Vanaf 2007 is Meavita regelmatig in het nieuws geweest. In juli van vorig
jaar werden we geconfronteerd met een door Meavita Groningen en
Sensire in Overijssel en Gelderland afgekondigde cliëntenstop. Ik heb u
hierover in juli 2008 bericht2. In deze brief heb ik u gemeld dat VWS, NZa
en Menzis de problematiek rondom de cliëntenstop hebben besproken.
Het zorgkantoor van Menzis heeft alles in het werk gesteld om continuïteit

KST127447
0809tkkst26631-293
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 293

1

1

van zorg te garanderen. Dit heeft onder meer geleid tot een rechtszaak die
door het zorgkantoor tegen Meavita is aangespannen; hetgeen leidde tot
een einde aan de cliëntenstop.
Op verzoek van de NZa heeft een deskundige van het College Sanering
Zorginstellingen vanaf de zomer 2008 onderzoek gedaan naar de financiële situatie bij Meavita. Hangende dat onderzoek heeft Meavita een
balanssteunverzoek bij de NZa ingediend. De NZa heeft dit afgewezen,
omdat Meavita op dat moment voldoende vertrouwen gaf dat zij met een
herstelplan zelf uit de financiële problemen zou geraken. Om Meavita in
staat te stellen het herstelplan uit te voeren diende zij te beschikken over
voldoende liquide middelen. Daarom hebben de zorgkantoren de bevoorschotting naar voren gehaald.
Op 11 december 2008 heb ik van Meavita een signaal ontvangen dat de
financiële positie van Meavita is verslechterd. Direct hierna is intensief
contact geweest tussen de betrokken zorgkantoren, Meavita, de NZa en
mijn ministerie. De NZa was aanwezig vanuit haar rol als toezichthouder
op de zorgkantoren. Mede op verzoek van deze zorgkantoren en naar
aanleiding van de verslechterde financiële positie heeft Meavita een
liquiditeitsonderzoek laten uitvoeren en heb ik de NZa verzocht om in het
kader van haar toezicht op de zorgkantoren de betrokken zorgkantoren te
wijzen op hun verantwoordelijkheid voor de continuïteit van zorg en rechtmatige besteding van AWBZ-gelden.
Meavita heeft in een persbericht van 18 december 2008 aangegeven het
concern in drie afzonderlijke ondernemingen te willen opsplitsen, en dus
te de-fuseren. Dit zou volgens Meavita de enige manier zijn om de zorg te
continueren en de werkgelegenheid veilig te stellen. De aanhoudende
slechte financiële situatie van Meavita noopt tot deze stap, zo gaf Meavita
aan in het desbetreffende persbericht.
Met het oog op de Wmo heb ik voor de kerst de VNG met een brief geïnformeerd over de ontwikkelingen bij Meavita en er bij Meavita op aangedrongen om de gemeenten, die in het kader van de Wmo een contract
hebben met Meavita, op de hoogte te stellen van de situatie bij Meavita.
In de dagen daarna heb ik de betrokken VNG-bestuurders op de hoogte
gesteld van de zorgelijke situatie bij Meavita en de gevolgen die dit kan
hebben voor de verantwoordelijkheid van gemeenten.
De betrokken zorgkantoren en ik hebben ons er voor de kerst van laten
verzekeren dat Meavita in ieder geval in de maanden december 2008 en
januari 2009 aan haar betalingsverplichtingen kon voldoen. Dit gaf alle
betrokkenen de tijd om gezamenlijk naar een oplossing te zoeken.
Op 6 januari jongstleden is gesproken met Meavita, de betrokken zorgkantoren en de NZa. Tijdens dit overleg is afgesproken dat Meavita een
plan zou indienen dat beschrijft hoe zij de continuïteit van zorg en huishoudelijke hulp zo goed mogelijk zal waarborgen.
Op 9 januari is gesproken met de NZa en op 14 januari met de zorgkantoren alsmede de NZa. Mede op basis van deze gesprekken en een
liquiditeitsanalyse werd duidelijk dat de continuïteit van zorg en van de
huishoudelijke hulp geleverd door Meavita op korte termijn in gevaar is.
Verder kwam naar voren dat de juridische (aansprakelijkheids)structuur en
financiële huishouding van Meavita uitermate complex is. De structuur
van Meavita bestaat uit vele rechtspersonen die op allerhande manieren
met elkaar verbonden zijn. Er is bij Meavita momenteel onvoldoende
inzicht in en zekerheid over de financiële stand van zaken, alsmede de
omvang en oorzaken van de verslechtering van de financiële positie.
Vanwege voorgaande is gedurende het opstellen van het plan door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 293

2

Meavita – voor wat betreft de AWBZ – door hiervoor genoemde partijen
verkend onder welke omstandigheden en onder welke voorwaarden een
plan van Meavita ondersteund zou kunnen worden.
Op 14 januari is gesproken met de VNG om hen actief te betrekken bij het
tot stand komen van een oplossingsrichting. Daar waar de situatie in de
AWBZ-zorg – bestuurlijk gezien – overzichtelijk is, laat de praktijk van de
Wmo een zeer divers beeld zien. Het gaat om contracten bij circa 65
gemeenten. Het aandeel van de door Meavita geleverde huishoudelijke
hulp in het totaal van de door de gemeenten ingekochte huishoudelijke
hulp, het aantal aanbieders in de gemeente en ook de aanbestedingsprocedure, de aard en looptijd van de contracten verschilt sterk. Dit blijkt ook
uit de informatie die de VNG verzameld heeft. Deze gegevens zijn noodzakelijk zodat de lokaal verantwoordelijke bestuurders hun verantwoordelijkheid voor de continuïteit van huishoudelijke hulp uit hoofde van de in de
Wmo vervatte compensatieplicht ook daadwerkelijk waar kunnen maken.
De VNG spant zich in voor de continuïteit van de huishoudelijke hulp,
jeugdgezondheidszorg en het algemeen maatschappelijk werk.
Op 16 januari hebben de centrale ondernemings- en cliëntenraad van
Meavita mij geïnformeerd over de zorgen die bij deze beide organen
leven. Ook zij zien de noodzaak om nu maatregelen te nemen.
Op 19 januari jongstleden heeft Meavita het plan gestuurd. De kern
hiervan is defusering van de verschillende onderdelen van Meavita. Over
het plan van Meavita is op 20 januari gesproken met de NZa en Meavita.
Daarbij was het uitgangspunt om het doel om de continuïteit van zorg en
van de huishoudelijke hulp zo goed mogelijk te waarborgen, zo veel
mogelijk te verbinden met de voorstellen van Meavita.
Op 19, 22 en 27 januari is verder door gesproken met de VNG over de
stand van zaken en oplossingsrichtingen voor de continuïteit van de huishoudelijke hulp geleverd door Meavita. De VNG heeft op 26 januari een
bijeenkomst voor alle betrokken lokale bestuurders belegd.
Randvoorwaarden bij een oplossingsrichting
Uit de gesprekken van de afgelopen weken met de eerder genoemde
betrokkenen en uit onderzoek naar de liquiditeitspositie van Meavita
kwam naar voren dat de continuïteit van zorg en huishoudelijke hulp op
korte termijn in gevaar is. Alle betrokken partijen zijn het erover eens dat
op zeer korte termijn het risico op discontinuïteit van zorg en huishoudelijke hulp afgewend moet worden. Defuseren lijkt daartoe een noodzakelijke maar op zichzelf onvoldoende stap. Om tot een oplossing te komen
zet Meavita in overleg met derden de komende dagen de noodzakelijke
stappen.
Uitgangspunt bij een oplossingsrichting is dat er tijd en rust gecreëerd
moet worden om orde op zaken te stellen en om een meer transparante
organisatiestructuur en financiële huishouding te creëren. Daarbij dient
belangenbehartiging door cliëntenraden en ondernemingsraden mogelijk
te zijn. Ten derde moeten de zorgkantoren en gemeenten de mogelijkheid
hebben om te kunnen sturen met het oog op de continuïteit van zorg en
van de huishoudelijke hulp.
Tot slot

1

Kamerstukken 2008–2009, vraagnr.
2080908370.

In mijn vorige brief aan Uw Kamer heb ik voornemens gemeld en toegezegd ook de vragen van het lid Wolbert1 te beantwoorden. Vanwege het
feit dat de financiële situatie verslechterde en vanwege de onduidelijkheid
met betrekking tot de precieze oorzaken van de financiële problemen op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 293

3

dit moment kan ik nu geen afdoende antwoord geven op de door het
kamerlid Wolbert gestelde vragen naar de oorzaken van de ontstane
situatie. Ook zijn enkele voornemens achterhaald gebleken.
Uitwerking en uitvoering van een oplossingsrichting vraagt om voortzetting van de huidige gezamenlijke inspanning van alle genoemde partijen,
daarbij rekening houdend met ieders eigen taak en verantwoordelijkheden. Gezien de wijze waarop alle partijen in het proces tot nu toe hun
verantwoordelijkheid hebben genomen heb ik hier vertrouwen in. Ik zal u
zo spoedig mogelijk over het vervolg nader informeren.
Ook zullen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en ik
u zoals reeds toegezegd in het voorjaar een brief doen toekomen over
onder andere het onderwerp goed bestuur bij zorgaanbieders. In deze
brief zullen we ook ingaan op de positie van de NMa (fusietoezicht), NZa
(rol bij continuïteit van zorg) en IGZ (toezicht op kwaliteit), alsmede de
relatie met derden (gemeenten, banken) en het belang van transparantie
van geldstromen. Daarnaast sluit ik mij aan, zoals ik eerder heb aangegeven, bij het door de minister van VWS gemelde voornemen1 om een
«early warning systeem» in het leven te roepen teneinde een zich aftekende financiële problematiek tijdiger in beeld te krijgen.
Ik vertrouw erop u hiermee voor dit moment voldoende geïnformeerd te
hebben.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

1

Kamerstukken 2008–2009, 27 295, nr. 109.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 293

4