2022D14604

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en
opmerkingen voor te leggen aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over onder meer de Geannoteerde agenda
voor de inzet van het Koninkrijk der Nederlanden voor de voorjaarsvergadering van de Wereldbank van 22–24 april 2022.
De voorzitter van de commissie,
Wuite
De adjunct-griffier van de commissie,
Prenger

nds-tk-2022D14604

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inbreng VVD-fractie
Inbreng D66-fractie
Inbreng CDA-fractie
Inbreng SP-fractie

2
2
3
4
6

II

Antwoord/Reactie van de Minister

6

III

Volledige agenda

6

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inbreng VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie danken de ministers voor de toegezonden
geannoteerde agenda. Zij hebben daarover enkele opmerkingen en
vragen.
Nederland vertegenwoordigt Oekraïne bij zowel de Wereldbank als het
IMF. Ook vertegenwoordigt Nederland Moldavië. Kan de Minister
aangeven wat het concreet voor Nederland betekent dat Nederland de
vertegenwoordiger is van een land in oorlog (Oekraïne) en een land dat
ineens zeer grote hoeveelheden vluchtelingen huisvest (Moldavië) bij de
Wereldbank? Opvallend is dat in de brief van de Minister van Financiën1
wordt gesproken over een bedrag van € 100 miljoen voor een garantie
voor de cofinanciering van de voorziene begrotingssteun door de
Wereldbank aan Oekraïne, terwijl de Wereldbank zelf een Nederlandse
bijdrage van € 80 miljoen noemt.2 Kan de Minister aangeven waarom
verschillende bedragen worden genoemd?
De Minister schrijft rond het onderwerp «Russische invasie van Oekraïne»
dat de Wereldbank nadenkt over passende beleidsreacties samen met
internationale partners als gevolg van stijgende energie- en voedselprijzen en het risico van verder aanwakkerende inflatie. Kan de Minister
aangeven welke beleidsreacties de Wereldbank tot dusver overweegt?
De Minister schrijft dat als gevolg van de Russische invasie in Oekraïne de
Wereldbank besloten heeft alle nog lopende programma’s in Rusland en
Belarus met onmiddellijke ingang te stoppen. Kan de Minister aangeven
welke consequenties dit heeft voor Nederland?
De Minister schrijft rond het onderwerp «Fragiliteit» en de prioriteit «Stay
and deliver» dat een toenemend aantal landen op de lijst van Fragile and
conflict-affected situaties (FCS) niet langer een internationaal erkende
regering heeft en daarom geen legitieme overheidspartner voor de
Wereldbank. Volgens de Minister dient de Wereldbank op zoek te gaan
naar oplossingen en maatwerk. Het is de leden van de VVD-fractie echter
niet duidelijk welke oplossingen de Wereldbank voor ogen heeft, en welk
maatwerk per geval vereist is. Kan de Minister dat toelichten? Kan zij ook
toelichten hoe voorkomen wordt dat oplossingen en maatwerk ertoe
leiden dat de positie van de niet-erkende regering (zoals de Taliban in
Afghanistan of de militaire junta in Myanmar) onbedoeld versterkt wordt,
of dat deze regering de facto alsnog legitimiteit wordt verschaft?
1
2

Kamerstuk 36 048, nr. 3.
Wereldbank, 7 maart 2022, Press release: World Bank Mobilizes an Emergency Financing
Package of over $700 million for Ukraine.

2

De Minister schrijft rond het onderwerp «Fragiliteit» en de prioriteit
«Verbeterde coördinatie met (lokale) ontwikkelingssamenwerkingspartners» dat het Koninkrijk zich inzet voor samenwerking van de
Wereldbank met lokale ontwikkelingspartners. De leden van de
VVD-fractie zijn dit met de Minister eens. Het is de leden van de
VVD-fractie echter niet duidelijk hoe het Koninkrijk zich specifiek hiervoor
gaat inzetten. Kan de Minister dat toelichten?
De Minister schrijft rond het onderwerp «Fragiliteit» en de prioriteit
«Mental health and psychosocial support» (MHPSS) dat het Koninkrijk wil
dat de Wereldbank MHPSS een integraal onderdeel maakt van haar
respons in FCS-landen. Kan de Minister aangeven of de Wereldbank
voornemens is hier gehoor aan te geven?
De Minister schrijft rond het onderwerp «Schulden in relatie tot macroeconomische stabiliteit en ontwikkeling» dat gewerkt is aan duurzame
oplossingen voor de schuldenproblematiek. Volgens de Minister verloopt
de implementatie van het Common Framework (CF) echter trager dan
voorzien. Kan de Minister de vertraging toelichten? Waarom hebben maar
drie landen met een kwetsbare schuldenpositie aanvragen voor behandeling ingediend onder het CF? Kan de Minister ook aangeven hoe de
discussie verloopt ten aanzien van schulden bij Chinese private partijen
die de facto schulden bij de Chinese overheid zijn omdat het gaat om
entiteiten die overheidsbeleid uitvoeren?
Inbreng D66-fractie
Russische invasie van Oekraïne
De leden van de D66-fractie maken zich, net als de Bank en het IMF, grote
zorgen over de negatieve effecten van de oorlog, ook buiten Oekraïne. De
armste landen zullen het hardst worden geraakt door de toenemende
wereldwijde voedselonzekerheid. De leden vrezen niet alleen voor een
dreigende voedselcrisis, maar ook voor de gevolgen van een dergelijke
crisis op de stabiliteit en de vrede en veiligheid in de allerarmste landen.
Daarnaast hebben zij zorgen over de invloed die Rusland kan winnen in de
allerarmste landen als andere hulp uitblijft. Kan de Minister toelichten in
hoeverre met voornoemde factoren rekening zal worden gehouden in de
beleidsreacties van de Bank? Kan de Minister toezeggen hier aandacht
voor te vragen?
Fragiliteit
De leden van de D66-fractie onderschrijven de prioriteiten van de Minister
op het gebied van de financiering voor operaties in fragiele landen. Zij
ondersteunen in het bijzonder de prioriteiten van het Koninkrijk op het
gebied van het verbeteren van samenwerking met lokale ontwikkelingssamenwerkingspartners en de bevordering van een inclusieve benadering
van programma’s in fragiele landen met bijzondere aandacht voor
vrouwen, meisjes en kwetsbare groepen zoals LHBTI+ en andere
gemarginaliseerde groepen. De voornoemde groepen verdienen
bijzondere aandacht omdat zij in conflictsituaties het hardst worden
geraakt en het moeilijkst te bereiken zijn met hulp. Daarnaast vragen de
leden aandacht voor de positie van vrouwen, meisjes en kwetsbare
groepen met het oog op het voorkomen van conflict, exclusie, ongelijkheid en de perceptie van onrechtvaardigheid kunnen bijdragen de
fragiliteit van een land. Lokale ontwikkelingspartners, en dan voornamelijk
organisaties behorende tot het maatschappelijke middenveld, kunnen een
enorme bijdrage leveren aan het bereiken van vrouwen, meisjes en
kwetsbare groepen. Kan de Minister toelichten hoe de bijzondere positie

3

van kwetsbare groepen wordt bediend in het beleid? Kan de Minister het
bredere krachtenveld binnen de Wereldbank-partnerlanden ten aanzien
van deze prioriteiten schetsen? Hoe gaat de Minister verder uitvoering
geven aan deze prioriteiten en welke koers heeft de Minister voor ogen
voor de Nederlandse inzet?
Schulden in relatie tot macro-economische stabiliteit en ontwikkeling
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over het gebrek aan
transparantie over de schuldenposities van lage- en middeninkomenslanden en crediteuren. Zij onderstrepen dan ook dat het Koninkrijk wil
inzetten op meer transparantie, maar zij vragen zich wel af hoe dit er
concreet uit moet komen te zien. Welke concrete voorstellen gaat de
Minister doen om daadwerkelijk meer transparantie te bereiken? Kan de
Minister het krachtenveld ten aanzien transparantie over schuldenposities
binnen Wereldbankverband schetsen? Welke rol ziet de Minister voor
zichzelf om tot een oplossing van het voornoemde probleem te komen?
Digitalisering en ontwikkeling
De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van digitalisering
in de context van ontwikkeling. Zij moedigen in het bijzonder de inzet van
het Koninkrijk op het verkleinen van bestaande ongelijkheden voor
jongeren, vrouwen en gemarginaliseerde groepen door toegang tot
digitalisering ten zeerste aan. Wel willen de voornoemde leden aandacht
vragen voor de bescherming van de rechten van mensen in het digitale
domein. Bij de inzet van digitalisering in de context van ontwikkeling moet
voldoende rekening worden gehouden met de bescherming van de data
en privacy van mensen. Digitalisering moet gepaard gaan met controle op
dataverzameling door bedrijven en overheden, ook in de publieke ruimte.
Kan de Minister toelichten in hoeverre privacy en databescherming
onderdeel uitmaakt van de strategie van de Wereldbank op digitalisering
in ontwikkelingslanden? Kan de Minister toezeggen hier aandacht voor te
vragen?
Klimaat
De leden van de D66-fractie benadrukken dat klimaatverandering een
mondiaal probleem is dat de internationale gemeenschap alleen in
gezamenlijkheid kan aanpakken. Zij onderschrijven dan ook de inzet van
het Koninkrijk om aan te dringen op committeren door de Bank aan een
belangrijke uitkomst van COP26: het beperken van de maximale
opwarming van de aarde tot 1,5 graden Celsius. Nederland zal zich met
gelijkgestemde landen die de slotverklaring van de klimaattop in Glasgow
eveneens hebben ondertekend inzetten om ervoor te zorgen dat de Bank
zich ook verbindt aan deze verklaring. Kan de Minister toelichten of
Nederland hier, vergeleken met gelijkgestemde landen, een voortrekkersrol in zal nemen? Hoe beziet de Minister het speelveld binnen de
Wereldbank op het thema klimaat? Op welke termijn voorziet de Minister
dat concrete vervolgstappen zullen worden genomen, zoals het vertalen
van ambities van de Bank naar concrete resultaatindicatoren en een
transparant uitfaseringspad met een tijdlijn voor de financiering van
fossiele brandstoffen?
Inbreng CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de stukken die
verzonden zijn voor de jaarvergadering van de Wereldbank en hebben
hier nog enkele vragen en opmerkingen over.

4

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de verschillende
steunpakketten welke door o.a. de Wereldbank, EBRD, EID, CEB en IMF
zijn samengesteld ten behoeve van Oekraïne. De leden verwelkomen dan
ook het initiatief voor de garantstelling vanuit Nederland voor 100 miljoen
euro ten behoeve van het steunpakket van de Wereldbank. In de komende
periode zullen er meer steunpakketten moeten komen ten behoeve van
Oekraïne, ook in het kader van een wederopbouw wanneer het conflict ten
einde komt. Internationale financiële instellingen zullen hiervoor wederom
steun van lidstaten nodig hebben om dit te bewerkstelligen. De leden van
de CDA-fractie vragen daarom aan de Minister om nader toe te lichten wat
de mogelijkheden zouden zijn voor verdere garantstellingen aan internationale financiële instellingen om financiële steun aan Oekraïne te leveren,
ook voor de wederopbouw. Daarnaast vragen de leden hoe Nederland een
voortrekkersrol kan spelen in het bewerkstelligen van een wederopbouw
steunpakket voor Oekraïne.
Rusland is nog altijd lid van de Wereldbankgroep en de op acht na
grootste aandeelhouder in IBRD met 2,73 procent van de stemmen. Op
7 april is Rusland uit de VN-Mensenrechtenraad geschorst vanwege de
inval in Oekraïne. Daarnaast heeft Ursula von der Leyen op 7 maart reeds
aangekondigd om te werken aan de opschorting van de lidmaatschapsrechten van Rusland in multilaterale financiële instellingen zoals de
Wereldbank. De leden van de CDA-fractie vragen wat de lijn van Nederland gaat zijn wanneer een eventuele schorsing bespreekbaar wordt
binnen de Wereldbank.
De Minister geeft aan dat in een aantal landen operaties gestopt of
gepauzeerd zijn, waardoor de International Development Association
(IDA) de financiering niet (volledig) uit kan geven. De leden van de
CDA-fractie vragen zich af wat de mogelijkheden zijn om deze financiering
toch in te blijven zetten in de FCS-landen die dit het hardste nodig te
hebben. Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie af in hoeverre de
samenwerking met de VN en de International Committee of the Red Cross
(ICRC) in Jemen en Zuid-Soedan heeft geleid tot actieve betrokkenheid en
inzet binnen de FCS-landen van de Bank. Bereikt deze samenwerking de
gewenste effecten en kan een vergelijkbare constructie geïmplementeerd
worden in de landen waar nu de operaties stilliggen?
De Minister geeft aan dat vrouwen en meisjes kwetsbaar zijn in conflict
situaties. De leden van de CDA-fractie vragen zich af wat de mogelijkheden zijn om vrouwen verder te ondersteunen in FCS-landen, ook waar
de operaties tijdelijk gepauzeerd of gestopt zijn omdat er geen legitieme
overheidspartner voor de bank is.
Op dit moment worden de allerarmsten het hardste geraakt door de
effecten van COVID-19, de stijgende inflatie, en de stijging van energie- en
voedselprijzen. De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van
de intentie om een Integrated National Financing Frameworks (INFF) op te
zetten en hopen dat dit bij kan dragen aan effectievere financiering voor
het realiseren van de ontwikkelingsambitie van een land. De leden van de
CDA-fractie vragen de Minister of bekend is op welke termijn de INFF
operationeel is en ingezet kan gaan worden.
Door de stijgende prijzen en een verwacht graantekort door minder
inzaaien ten gevolge van de oorlog in Oekraïne zijn er stijgende graanprijzen en minder voedselzekerheid. De leden van de CDA-fractie vragen
de Minister wat de Wereldbank kan doen ten aanzien van de hoge
graanprijzen specifiek in Noord en Midden Afrikaanse landen. Wat doen
deze stijgende prijzen voor deze landen en hun beroep op de Wereldbank?

5

Door middel van het Debt Service Suspension Initiative (DSSI) hebben
lage-inkomenslanden uitstel van terugbetalingen gekregen. Nu deze
afbetalingen hervat dienen te worden hebben veel landen met een
schuldenproblematiek beperkte ruimte om te investeren in de SDG’s. De
leden van de CDA-fractie vragen daarom de Minister of duidelijk is welke
schade de SDG’s hebben opgelopen. Hoe ver zijn we per SDG teruggevallen en zijn de SDG’s nog haalbaar desondanks de huidige onzekerheden? Welke positieve stappen zijn ondanks de huidige crises toch
gezet? Deze leden vragen de Minister indien beschikbaar een dergelijk
overzicht met de Kamer te delen.
Inbreng SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben de stukken betreffende de voorjaarsvergadering van de Wereldbank met interesse gelezen. De leden hebben
hier nog een aantal vragen over.
De leden constateren dat de oorlog in Oekraïne een belangrijke rol zal
spelen bij de vergadering van de Wereldbank. Met vele doden, gewonden
en ontheemden is er uiteraard veel humanitaire steun nodig voor
Oekraïne. Het is wat deze leden betreft logisch dat de Wereldbank hier een
rol in speelt. De leden willen er echter voor waken dat deze steun niet ten
koste zal gaan van andere broodnodige steun in de rest van de wereld die
nog steeds hard getroffen is door de COVID-19 crisis. Kan de Minister
bevestigen dat deze extra financiële steun bovenop de al gereserveerde
middelen komt?
De coronapandemie heeft de verschillen tussen arm en rijk vergroot en
heeft in de ontwikkelingslanden de vooruitgang die is geboekt de
afgelopen 10 jaar praktisch tenietgedaan.
De Kamer is over de bijdrage aan IDA20 geïnformeerd, op welke wijze
wordt de Kamer over de andere bijdragen aan de Wereldbank geïnformeerd en op welke begroting is deze bijdrage terug te vinden?
De leden van de SP-fractie zijn vaak kritisch geweest op de Wereldbank.
De Wereldbank kent een verleden, in de jaren «80 en «90, waarin het
onder strenge en vooral sterk neoliberale voorwaarden leningen
verstrekte aan arme landen. Sommige landen waren uiteindelijk slechter
af omdat zij in het neoliberale stramien moesten passen waarin de private
sector winsten boven mensen stelde. Sinds een aantal jaar werkt de
Wereldbank met Development Policy Financing onder minder strikte
voorwaarden. Maar ook deze DFP’s kunnen schadelijk zijn. Deze onderhandelingen lopen echter achter gesloten deuren. De leden vinden het
opvallend dat de Minister wel aangeeft dat de transparantie over de
schuldenpositie van sommige landen beter kan, maar niet deze onderhandelingen die essentieel zijn voor diezelfde schuldenpositie. Wat vindt de
Minister van het gebrek aan transparantie in de onderhandelingen? Is de
Minister bereid bij de voorjaarsvergadering te pleiten voor meer transparantie? Is de Minister het met de leden eens dat DFP’s onder te strikte
voorwaarden ook schadelijk kunnen zijn voor een land?
II. Antwoord/Reactie van de Minister
III. Volledige agenda
Geannoteerde agenda voor de inzet van het Koninkrijk der
Nederlanden voor de voorjaarsvergadering van de Wereldbank
van 22 tot en met 24 april 2022. 2022Z07042 – Brief regering d.d.

6

08-04-2022, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Verslag jaarvergadering Wereldbank 2021. 26 234, nr. 261 – Brief
regering d.d. 22-11-2021, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Th.J.A.M. de Bruijn
Uitkomsten van de onderhandelingen over de vervroegde
20e middelenaanvulling van de International Development
Association (IDA20) voor de periode 2022–2025. 26 234, nr. 262 –
Brief regering d.d. 01-03-2022, Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher

7