2023D14960

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de initiatiefnemer over de initiatiefnota,
getiteld «Op naar een Sociaal Notariaat» (Kamerstuk 36 248).
De vragen en opmerkingen zijn op 7 april 2023 aan de initiatiefnemer
voorgelegd.
De voorzitter van de commissie,
Kat
Adjunct-griffier van de commissie,
Nouse

nds-tk-2023D14960

1

Inhoudsopgave
I.
1.
2.
3.
4.
5.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
Vragen en opmerkingen vanuit de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen vanuit de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen vanuit de BBB-fractie

2
2
4
6
7
8

II.

Reactie van de initiatiefnemer

9

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met waardering kennisgenomen van
de initiatiefnota van het lid Van Nispen over het Sociaal Notariaat.
Alvorens zij een aantal feitelijke, verduidelijkende en inhoudelijke vragen
stellen over het voorstel van de initiatiefnemer, hechten zij eraan de
initiatiefnemer eerst een paar vragen te stellen die fundamenteler van
aard zijn. De afgelopen decennia is er een grotere scheiding ontstaan
tussen enerzijds de advocaten die (voornamelijk) werken op toevoegingsbasis (ook wel de sociale advocatuur genoemd) en overige (commerciële)
advocaten die niet of nauwelijks sociale rechtsbijstand verlenen of zelfs
niet eens weten hoe de gesubsidieerde rechtsbijstand in Nederland werkt.
Deze scheiding is in Nederland niet altijd zo strikt geweest en werkt in de
praktijk drempelverhogend voor de toegang tot het recht voor de lage- en
middeninkomens. Het is een van de redenen waarom in het coalitieakkoord is afgesproken dat bij de versterking van de sociale advocatuur, in
lijn met scenario 1 van de Commissie van der Meer, een substantiële
maatschappelijke bijdrage wordt verwacht van de gehele advocatuur.
Over de invulling van deze bijdrage zijn gesprekken gaande tussen de
Minister voor Rechtsbescherming en de Nederlandse Orde van
Advocaten. Indien het voorstel van de initiatiefnemer zou worden
uitgewerkt en zou worden geïmplementeerd en er aldus een sociaal
notariaat zou worden ingericht, betekent dit dat er in de praktijk
verschillen zullen ontstaan tussen sociale notarissen en overige
notarissen. Deelt de initiatiefnemer dat er verschillen zullen ontstaan en
dat deze verschillen risico’s met zich meebrengen? Hoe wil de initiatiefnemer voorkomen dat er grote verschillen ontstaan tussen sociale
notarissen en overige notarissen? Onbedoeld zou het voorstel van de
initiatiefnemer mogelijk een tweedeling of in elk geval een meer
versnipperd notariaat tot gevolg kunnen hebben, waarbij vooral groepen
die nu niet of te laat naar de notaris gaan de dupe zijn. De rechtzoekende
zou uiteindelijk slechter af zijn dan in de huidige situatie. Kan de initiatiefnemer hierop reflecteren?
De leden van de VVD-fractie lezen een aantal keren in de initiatiefnota dat
de initiatiefnemer stelt dat er ook bij notarissen zelf en de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie (KNB) verantwoordelijkheden liggen om de
toegang tot het notariaat te vergroten, bijvoorbeeld door hun bekendheid
te vergroten onder groepen ouderen, laaggeletterden, mensen met een
beperking en mensen met een laag inkomen. Deze leden onderschrijven
dat volledig. Welke initiatieven heeft de KNB recentelijk genomen,
mogelijk in overleg met belangenorganisaties, om de toegang tot het
notariaat voor deze groepen te vergroten? Welke producten zijn
ontwikkeld voor notarissen en hoe worden structureel best practices

2

uitgewisseld om deze groepen beter te bedienen, zodat het notariaat voor
hen toegankelijker wordt? Welke innovatieve ideeën zouden wat de
initiatiefnemer betreft met voorrang moeten worden opgepakt?
Voorstel
De leden van de VVD-fractie begrijpen uit de initiatiefnota dat de KNB van
oordeel is dat (een deel van de) notariële dienstverlening onder de
rechtsbijstand zou moeten vallen. Welk deel zou dat volgens de KNB
moeten zijn en heeft de KNB hierover contact met het ministerie om te
overleggen hoe dit in de praktijk vorm zou kunnen krijgen?
De leden van de VVD-fractie merken op dat in artikel 13 (voorheen artikel
14) van de Wet op de Rechtsbijstand (Wrb), eerste lid onder c notarissen
worden genoemd. In de memorie van toelichting bij de Wrb schreef de
regering hier destijds over: «In aansluiting op de bestaande praktijk biedt
de wet ook de mogelijkheid dat in beperkte mate rechtsbijstand verleend
wordt door anderen dan advocaten en medewerkers van de stichtingen. In
artikel 14, eerste lid, onder c, worden notarissen en deurwaarders met
name genoemd. Bij «anderen» kan bij voorbeeld gedacht worden aan
fiscalisten. De hier bedoelde rechtsbijstandverleners zullen, als daar
behoefte aan bestaat, ingeschakeld kunnen worden bij het houden van
spreekuren, of zij zullen op bepaalde rechtsgebieden toevoegingen
kunnen behandelen.» Deze leden vragen wat de initiatiefnemer van deze
passage vindt, ook in relatie tot artikel 56 van de Wet op het Notarisambt
(Wna). In dat artikel is opgenomen dat een notaris kan worden
opgedragen werkzaamheden te verrichten tegen een lager bedrag. In dat
artikel wordt onder andere gesproken over notariële akten houdende
testament, huwelijkse voorwaarden, partnerschapsvoorwaarden,
samenlevingsovereenkomst, voogdijbenoeming, akten van scheiding van
onverdeeldheden en verklaringen van erfrecht. Kan de initiatiefnemer,
mogelijk na contact met de KNB en/of de Raad voor de Rechtsbijstand,
concreet aangeven hoe vaak per jaar en voor welke akten in de praktijk
thans een beroep wordt gedaan op artikel 56 Wna en hoe vaak een beroep
op artikel 56 Wna wordt afgewezen? Waarom vinden afwijzingen plaats?
De leden van de VVD-fractie delen met de initiatiefnemer dat meer en
betere voorlichting per doelgroep die bereikt moet worden van belang is.
«Hierbij mag volgens de initiatiefnemer iets worden verwacht van
belangenorganisaties voor de verschillende doelgroepen, hulpverleners,
maar ook van het notariaat zelf», zo lezen deze leden. Zijn er wat de
initiatiefnemer betreft op dit moment al voldoende mogelijkheden voor
belangenorganisaties voor de doelgroepen en het notariaat om deze
voorlichtingstaak goed uit te oefenen? Zo nee, wat is daar volgens de
initiatiefnemer concreet nog meer voor nodig?
Beslispunten
De leden van de VVD-fractie wijzen net als de initiatiefnemer op bestaande
mogelijkheden die het notariaat beter zou kunnen benutten om te
bevorderen dat veel meer mensen tijdig hun weg weten te vinden naar
een notaris. In dat kader vragen zij de initiatiefnemer hoe naar het oordeel
van de initiatiefnemer actiever kan worden gestimuleerd dat notarissen
meer gebruik maken van de bestaande wettelijke mogelijkheden van de
artikelen 54 en 56 Wna. Is dat iets waar de Minister voor verantwoordelijk
is, of ook de KNB en de individuele notarissen? Is hier wat de initiatiefnemer betreft ook een rol weggelegd voor de Commissie toegang
notariaat? Deelt de initiatiefnemer de mening van deze leden dat bij de
benoeming van notarissen expliciet zou moeten worden gewezen op de
mogelijkheden van de artikelen 54 en 56 Wna? Deelt de initiatiefnemer de

3

mening dat de (op dit moment tijdelijke) Commissie toegang notariaat
hierbij een rol zou kunnen en moeten vervullen? Welke mogelijkheden zijn
er op dit moment tijdens de beroepsopleiding voor notarissen om meer
aandacht te besteden aan het belang van toegang tot de notaris voor
iedereen?
De leden van de VVD-fractie constateren voorts dat er een groot
onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
(WODC) is aangekondigd naar de staat van het notariaat. Welke
elementen van de initiatiefnota zouden wat de initiatiefnemer betreft
moeten worden meegenomen in het onderzoek naar de staat van het
notariaat dat in 2023 door het WODC wordt uitgevoerd? Deelt de
initiatiefnemer de opvatting van deze leden dat dit onderzoek onder
andere moet worden gericht op concrete oplossingen om de toegankelijkheid van het notariaat te bevorderen? Deelt de initiatiefnemer voorts de
mening dat dit onderzoek in 2023, voorzien van een beleidsreactie, naar
de Kamer zou moeten worden gestuurd?
De leden van de VVD-fractie onderschrijven het voorstel van de initiatiefnemer om – ter vergroting van de toegang tot het notariaat – waar
mogelijk betere samenwerking te stimuleren met bestaande initiatieven,
zoals Huizen van het Recht. Deze leden stellen dat bij de behandeling van
de initiatiefnota, getiteld Huizen van het Recht een aantal moties is
overgenomen of is aangenomen, waarbij de Minister aan de slag is
gegaan. Is de initiatiefnemer het eens met deze leden dat de Minister bij
het uitvoeren van de aangenomen en overgenomen moties ook
bijzondere aandacht dient te schenken aan de positie van het notariaat?
Wat vindt de initiatiefnemer van de suggestie om bij een aantal bestaande
initiatieven, zoals in Heerlen, te bevorderen dat het notariaat hier nog dit
jaar aan gaat bijdragen? Deze leden vragen voorts of de initiatiefnemer de
stelling deelt dat rechtzoekenden beter en sneller worden geholpen door
het aansluiten van het notariaat op bestaande initiatieven ten opzichte van
een potentieel langdurige stelselwijziging die het oprichten van een
sociaal notariaat met zich mee zou brengen.
2. Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
De leden van de D66-fractie omarmen de doelstellingen zoals omschreven
in de initiatiefnota. Deze leden zijn met de initiatiefnemer van mening dat
het werk van de notaris onnodige, dure en langslepende juridische
geschillen kan voorkomen. Daarnaast vinden zij dat het wegnemen van
drempels op de weg naar de notaris de toegang tot het recht voor veel
mensen kan verbeteren. Deze leden hebben over de uitwerking van deze
doelen nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie stellen dat voornamelijk vroegtijdig helder
adviseren en ondersteunen van mensen met een juridisch vraagstuk
verdere escalatie van problemen kan voorkomen. Deze leden wijzen de
initiatiefnemer daarom graag op het belang van het verbeteren van de
toegang tot notariële informatie en ondersteuning in de eerste lijn. De
initiatiefnemer stelt dat vormen van samenwerking met bestaande
initiatieven, zoals het Juridisch Loket, denkbaar zijn. Deze leden onderschrijven het belang van het aansluiten bij bestaande initiatieven in de
eerste lijn, enerzijds omdat die al naamsbekendheid genieten en dus door
rechtszoekenden worden gevonden en anderzijds omdat zij reeds een
bestaande infrastructuur hebben waar bij kan worden aangesloten. Deze
leden vragen de initiatiefnemer of hij het belang van het verbeteren van
notariële hulp en advies in de eerste lijn onderschrijft. Op welke manier
wil de initiatiefnemer aansluiten bij bestaande initiatieven? Heeft de
initiatiefnemer bijvoorbeeld gedacht aan het organiseren van een

4

notarieel spreekuur bij bestaande eerstelijnsvoorzieningen, of aan het
organiseren van een samenwerking waarbij hulpverleners in de eerste lijn
zaken kunnen voorleggen aan een notaris?
De leden van de D66-fractie overwegen dat niet alle zaken in de eerste lijn
kunnen worden opgelost en zij onderschrijven dat voor een specifieke
doelgroep de kosten een grote drempel kunnen zijn op de weg naar de
notaris. De initiatiefnemer stelt dat voor deze doelgroep moet worden
aangesloten bij het systeem van de sociale advocatuur, waarin rechtzoekenden dan een notaris zouden kunnen krijgen op toevoeging. De
initiatiefnemer stelt eveneens dat bepaalde type notariële handelingen,
zoals de aan- of verkoop van woningen of het doen van een grote
schenking, buiten de reikwijdte van het sociaal notariaat zouden moeten
vallen. Kan de initiatiefnemer toelichten welke doelgroep volgens hem in
aanmerking zou moeten komen voor een notaris op toevoeging? Welke
inkomensgrens hanteert de initiatiefnemer om de financiële draagkrachtigheid van de doelgroep te kunnen beoordelen? Welke soorten zaken en
notariële diensten zouden wel en niet onder de reikwijdte van het sociaal
notariaat moeten vallen volgens de initiatiefnemer?
De leden van de D66-fractie stellen dat de sociale advocatuur over het
algemeen wordt gezien als een specialisme en een vak en dat commerciële advocaten daarom bijvoorbeeld niet zomaar sociale zaken op zich
zouden moeten nemen. Nu de initiatiefnemer met zijn nota aansluiting
zoekt bij het systeem van de sociale advocatuur, rijst bij deze leden de
vraag welke expertise nodig is voor notarissen die sociale diensten
zouden willen leveren. Kan de initiatiefnemer uiteenzetten of bestaande
notariskantoren de benodigde expertise reeds in huis hebben? Ziet de
initiatiefnemer een noodzaak voor bestaande notarissen om aanvullende
scholing of opleiding te genieten alvorens zij aan het werk kunnen als
«sociaal notaris»?
De leden van de D66-fractie lezen in de nota dat de initiatiefnemer de
totale kosten van het oprichten van een sociaal notariaat niet goed kan
inschatten omdat onduidelijk is voor hoeveel mensen die nu de weg naar
de notaris niet vinden dit wel nuttig kan zijn. Deze leden achten het voor
de beoordeling van de plannen van initiatiefnemer wel van belang om een
inschatting te kunnen maken van de kosten enerzijds, en het aantal
mensen dat met het plan wordt geholpen anderzijds. Kan de initiatiefnemer inzicht geven in de tegen elkaar af te wegen kosten en baten die
gemoeid zijn bij het plan?
De leden van de D66-fractie constateren dat de initiatiefnemer voorstelt
om een sociaal notariaat op te richten, in de vorm van een nieuwe
instantie, gevestigd in bepaalde wijken en mogelijk als onderdeel van een
Huis van het Recht. Het is voor deze leden onduidelijk waarom het nodig
is om een nieuwe instantie op te richten. Zij onderschrijven het belang
van het meer toegankelijk maken van notarieel advies en bijstand, maar zij
vragen of dat doel niet sneller en efficiënter bereikt kan worden door de
toegang tot bestaande notariskantoren te verbeteren. Kan de initiatiefnemer hierop reflecteren?
De leden van de D66-fractie overwegen dat, door bepaalde drempels op
de weg naar de notaris weg te nemen, er naar verwachting meer vraag zal
ontstaan naar notarisdiensten. Kan de initiatiefnemer een inschatting
maken van de latente vraag naar notarisdiensten die nu onbenut blijft?
Hoeveel van die vraag zal tot uitdrukking komen door het wegnemen van
financiële drempels voor rechtzoekenden? Is er voldoende capaciteit
beschikbaar onder bestaande notariskantoren om aan deze vraag te
kunnen voldoen?

5

3. Vragen en opmerkingen vanuit de CDA-fractie
Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de initiatiefnota
van het lid Van Nispen over «Op naar een sociaal notariaat». Deze leden
waarderen de inspanning van het lid Van Nispen en de medewerker(s) van
de SP-fractie om deze initiatiefnota op te stellen en zijn het met de
initiatiefnemer eens dat het belangrijk is dat er een adequate toegang tot
het recht mogelijk is. Deze leden maken van de gelegenheid gebruik om
over de initiatiefnota enkele vragen te stellen aan de initiatiefnemer.
Probleem
De leden van de CDA-fractie lezen dat de wettelijke voorziening van art. 56
Wna in combinatie met art. 34 Wrb is bedoeld om het notariaat laagdrempeliger toegankelijk te maken. Volgens de initiatiefnemer biedt deze
regeling echter weinig soelaas, omdat nauwelijks van de regeling gebruik
wordt gemaakt en de regeling dus niet aansluit op behoeften in de
praktijk. Deze leden vragen welke behoeftes volgens de initiatiefnemer
dan wel leven in de praktijk en op welke manier dat zich op dit moment
uit. Daarnaast vragen deze leden waarom de alternatieve opties zoals het
Juridisch Loket, de sociale advocatuur of wijkteams niet voldoende zijn
om de door de initiatiefnemer geschetste lacunes van de huidige regeling
op te vangen, zoals klantonvriendelijkheid en een gebrek aan laagdrempeligheid, als de weg naar het notariaat niet gevonden kan worden.
In zijn brief van 3 april jl. «Voortgang verkenningen naar een sociaal
notariaat» (Kamerstuk 36 248, nr. 4) bevestigt de Minister voor Rechtsbescherming dat inderdaad zeer weinig gebruik gemaakt wordt van artikel
56 Wna. Dit vanwege het (standaard) opleggen van de hoogste eigen
bijdrage en de beperkte werkzaamheden waartoe een verzoek tot
aanwijzing kan worden gedaan. Daardoor wordt het beoogde doel van de
regeling niet bereikt, te weten de toegang tot de notaris voor minder
draagkrachtigen bereikbaar te maken. Hoe beoordeelt de initiatiefnemer
het door de Minister aangekondigde onderzoek of het binnen de
bestaande wettelijke kaders mogelijk is meer maatwerk toe te passen bij
het opleggen van de hoogte van de eigen bijdrage op grond van artikel 56
Wna?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemer verschillende
oorzaken aandraagt waardoor personen wellicht niet naar het notariaat
stappen, zoals ingewikkeldheid en taalachterstanden. Is de initiatiefnemer
het met deze leden eens dat voor deze problemen ook andere oplossingen
gevonden kunnen worden dan het inrichten van een sociaal notariaat?
Deze leden noemen hierbij als voorbeelden een verduidelijking en
modernisering van de wettelijke regeling, op het gebied van taalgebruik
de regeling toegankelijk maken voor een breder publiek en publieksgerichte voorlichtingscampagnes uitvoeren. Deze leden zijn namelijk van
mening dat een laagdrempelig notariaat niet per definitie gelijk staat aan
een sociaal notariaat, maar dat ook andere oplossingen gevonden kunnen
worden zoals eerder genoemd. Graag een reactie van de initiatiefnemer
hierop.
De Minister voor Rechtsbescherming stelt in zijn reactie op de initiatiefnota dat het op dit moment nog ontbreekt aan een duidelijke identificering van de groep(en) op wie een sociaal notariaat zich zal moeten
richten. Deelt de initiatiefnemer de analyse om daar eerst een antwoord
op te hebben, om vervolgens een door de samenleving gedragen
oplossing te formuleren die daadwerkelijk resulteert in een bredere

6

toegang tot een notaris voor de kwetsbare burger? Hoe beoordeelt de
initiatiefnemer de door de Minister geschetste verkenning, waarbij onder
meer de vraag of een sociaal notariaat wenselijk is betrokken zal worden
bij het onderzoek door de Radboud Universiteit naar de staat van het
notariaat?
Financieel
De leden van de CDA-fractie lezen dat het voorstel om een sociaal
notariaat op te richten vanzelfsprekend geld kost, maar dat het niet
duidelijk is te zeggen hoeveel precies, omdat het niet goed in te schatten
is voor hoeveel mensen die nu niet bij de notaris komen dit eigenlijk wel
nuttig zou zijn. Heeft de initiatiefnemer hierover gesproken met beroepsbeoefenaars binnen het notariaat of de advocatuur, en met personen die
welwillend staan tegenover het gebruik van een sociaal notariaat? Zo ja,
welk beeld is hieruit naar voren gekomen over de geschetste huidige
problematiek en behoeftes?
Is de initiatiefnemer bereid de verkenning naar een sociaal notariaat en
het onderzoek naar de staat van het notariaat af te wachten, waardoor er
naar verwachting meer inzicht komt in de doelgroep en de mogelijke
oplossingsrichtingen voor het versterken van de toegang tot het
notariaat?
Beslispunten
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Minister voor Rechtsbescherming wordt verzocht een startbudget beschikbaar te stellen van
eenmalig 50 miljoen euro. Deze leden vragen wat de financiële dekking
van dit bedrag is.
4. Vragen en opmerkingen vanuit de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met bijzondere belangstelling
kennisgenomen van de initiatiefnota van het lid Van Nispen over «Op naar
een Sociaal Notariaat». Deze leden delen zijn probleemanalyse met
betrekking tot een gebrek aan toegankelijkheid tot het notariaat voor
mensen die niet de bestaande tarieven kunnen betalen. Deze leden
kunnen dan ook zijn voorstel tot oprichting van een sociaal notariaat van
harte steunen.
De leden van de PvdA-fractie hebben daarom maar enkele aanvullende
vragen. Zo menen deze leden begrepen te hebben dat de partij van de
initiatiefnemer van mening is dat marktwerking, zeker als het om publieke
dienstverlening gaat, onwenselijk is. Hoe beziet de initiatiefnemer dit in
het kader van het notariaat? Acht de initiatiefnemer het wenselijk en
mogelijk dat door van de eertijds ingevoerde marktwerking in het
notariaat af te stappen en weer vast gereguleerde tarieven in te voeren
het doel van de toegankelijkheid tot het notariaat voor de groepen met
lagere inkomens of vermogens ook bereikt kan worden? Zo ja, waarom
heeft de initiatiefnemer dat dan niet als een van de beslispunten
opgenomen? Zo nee, betekent dat dan dat de initiatiefnemer van mening
is dat de marktwerking zoals die nu voor het notariaat is vormgegeven in
stand kan blijven? Deze leden zouden het op prijs stellen als de initiatiefnemer zou willen ingaan op hoe het notariaat in Duitsland is ingericht.
Daar zijn de tarieven wettelijk vastgelegd en geldt als doelstelling dat die
maatschappelijk aanvaardbaar moeten zijn.1

1

https://www.notar.de/themen/notarkoste

7

De leden van de PvdA-fractie lezen dat er in de Wna reeds wordt voorzien
in een laagdrempelige voorziening voor familiezaken. De initiatiefnemer
geeft aan dat die regeling niet laagdrempelig genoeg en procedureel te
omslachtig is en daarom niet of nauwelijks gebruikt wordt. Deelt de
initiatiefnemer de mening van deze leden dat iedere nieuwe regeling niet
alleen door een groep van sociaal bewuste notarissen moet worden
uitgevoerd maar dat de gehele beroepsgroep zich verantwoordelijk zou
moeten voelen en aangesproken kan worden op het aanbieden van een
laagdrempelige toegang tot notariële diensten? Zo ja, hoe denkt de
initiatiefnemer dat dit bewerkstelligd moet worden? Acht hij het wenselijk
dat dit wettelijk wordt geborgd? Zo nee, waarom deelt de initiatiefnemer
die mening niet?
5. Vragen en opmerkingen vanuit de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de initiatiefnota van
het lid Van Nispen over «Op naar een Sociaal Notariaat» en acht het van
groot belang dat de Minister het probleem gesteld in dit initiatiefnota
erkent. Het gros van de Nederlandse bevolking is niet op de hoogte van
de functie van een notaris of waar die te vinden is. Mochten zij hiervan
wel op de hoogte zijn, dan is voor de meeste mensen het uurloon niet te
betalen.
Het lid van de BBB-fractie leest in de nota dat de initiatiefnemer wil
streven naar een sociaal notariaat, net zoals er sociale advocatuur is voor
hen die dat nodig hebben. Dit lid ziet ook het belang hiervan in en denkt
dat de subsidie hiervoor een goed begin zal zijn. Tegelijkertijd denkt dit lid
dat het voornamelijk in de bekendheid van het notariaat ligt dat burgers
niet weten waarom ze daarheen moeten. Dit zal vooral veel voorkomen in
de kringen met lage inkomens of die niet goed de Nederlandse taal
beheersen. Het zijn juist de mensen die al vermogend zijn die vaker bij
een notaris komen, bijvoorbeeld omdat een notariële akte verplicht is bij
het kopen van onroerend goed of het starten van een eigen bedrijf. Toch
kan een notaris van belang zijn, denk bijvoorbeeld aan testamenten.
Belangrijk is op te merken dat er wel gratis rechtshulp/rechtsadvies
bestaat, denk hierbij aan het Juridisch Loket of de Rechtswinkel. Hier
wordt al veel hulp geboden bij bijvoorbeeld familierecht. Het zou een
kleine stap zijn om ook notarieel recht erbij te nemen. Wel zit er een groot
verschil in capaciteiten voor deze gratis faciliteiten per provincie. Zo zien
we bijvoorbeeld dat er in Noord-Holland wel zeven locaties zijn van de
Rechtswinkel, terwijl er in Drenthe geen is en in de noordelijke provincies
van Nederland maar drie in totaal. Deze faciliteiten zijn altijd zeer populair
onder studenten als vrijwilligerswerk, meerdere locaties zou dan ook geen
probleem zijn met vullen. Vooral aangezien het vaak de makkelijkste
dingen zijn waar mensen geen kennis van hebben, die dus ook notarieel
rechtenstudenten zouden kunnen beantwoorden. Heeft de initiatiefnemer
inzicht in de locaties van deze gratis rechtswinkels? Is de Minister het eens
met de stelling dat deze locaties onevenredig zijn verspreid door het land?
Het lid van de BBB-fractie mist in de nota op welke wijze de groep die het
minst bekend is met de notaris er nu wel van op de hoogte kan raken,
want ook de rechtswinkels zijn bij bepaalde groepen nog niet in het vizier.
Ook is het denkbaar dat mensen die de Nederlandse taal niet beheersen
hier nog meer moeite hebben met deze locaties vinden/kennen dan
mensen die de taal wel beheersen. Het is dus van belang om mensen op
de hoogte te brengen van de mogelijkheden. Wellicht is het een goed idee
om bij bepaalde momenten ter attentie te brengen wat een notaris kan
betekenen, bijvoorbeeld bij het inschrijven van een pasgeboren kind, het
samen gaan wonen (ook in een huurhuis) en wanneer iemand de

8

pensioenleeftijd bereikt beginnen over de mogelijkheid van een
testament. Erkent de initiatiefnemer de achterstand van bepaalde
bevolkingsgroepen in bekend zijn met een notaris en dat er meer
manieren moeten zijn om deze mensen te bereiken dan alleen gratis
advieslocaties? Zo ja, op welke wijze denkt de initiatiefnemer hier nog
meer aan te kunnen werken?
Het lid van de BBB-fractie vraagt graag om verdere toelichting in hoe de
verdeling over de eigen bijdrage zal luiden. In de initiatiefnota werd
gesteld dat voor kleine en makkelijke taken de notaris vergoed zou
worden, maar er een kleine bijdrage gevraagd zou kunnen worden
afhankelijk van het inkomen. Het is van belang dat de hulpzoekende
mensen op de hoogte zijn van de verschillende gevallen. Het is onwenselijk dat ze voor verassingen komen te staan. Kan de initiatiefnemer
uitzoeken welke zaken vallen onder «eenvoudig» en vanaf wanneer een
eigen bijdrage nodig zal zijn?
Het lid van de BBB-fractie vindt het een goed initiatief maar ziet nog graag
verdere uitwerkingen op welke manier de bekendheid met de notaris zou
verwezenlijkt kan worden.
II. Reactie van de initiatiefnemer

9