Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2020

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 150

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN VOOR BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS EN
MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 maart 2020
Het coronavirus COVID-19 stelt het onderwijs, de wetenschap en de
culturele sector voor grote uitdagingen. Op donderdag 12 maart 2020
heeft het kabinet nieuwe adviezen en maatregelen aangekondigd om het
virus zoveel mogelijk in te dammen en verdere verspreiding zoveel
mogelijk te beperken (Kamerstuk 25 295, nr. 124). Daarbij staat de
volksgezondheid voorop. We zullen niemand aan het onmogelijke
houden, we ondersteunen scholen zo goed mogelijk.
In Nederland gelden vanaf donderdag 12 maart 2020 nieuwe maatregelen
tegen de verspreiding van het coronavirus. Voor de OCW terreinen gaat
het daarbij specifiek om:
Scholen in het primair-, voortgezet- en middelbaar beroepsonderwijs en
kinderopvang blijven gewoon open: er zijn daar weinig besmettingen en
die omgeving is minder internationaal. Kinderen en jongeren vormen
bovendien niet de groep met de hoogste risico’s. Bovendien zouden de
maatschappelijke gevolgen van het sluiten van deze scholen groot zijn en
draagt sluiten weinig bij aan het beperken van de verspreiding. Kinderen
die verkouden zijn, moeten thuis blijven.
• Voor hogescholen en universiteiten geldt dat de onderwijsactiviteiten
niet meer op de locaties van hogescholen en universiteiten zullen
plaatsvinden. Het onderwijs zal zoveel als mogelijk via afstandsonderwijs moeten worden vormgegeven. De reden hiervoor is de schaal en
organiseerbaarheid, het meer internationale karakter van de instellingen en de relatief hogere leeftijd van de doelgroep.
• Bijeenkomsten met meer dan 100 personen worden in heel Nederland
afgelast. Dat geldt ook voor publieke locaties zoals musea, concertzalen, bioscopen, theaters, sportclubs en sportwedstrijden.
Wij en de medewerkers van ons ministerie hebben de afgelopen weken
intensief contact gehad met de vertegenwoordigers van het onderwijsveld

kst-35300-VIII-150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 150

1

om hen zo goed mogelijk van informatie te voorzien. Zo zijn met de
vertegenwoordigers van onderwijsinstellingen de adviezen van het RIVM
gedeeld en is er op de website van de rijksoverheid specifieke informatie
beschikbaar voor het onderwijs. Op dinsdag 10 maart hebben wij een
brief gestuurd aan het onderwijs via alle sectorraden, vakbonden en
diverse belangenorganisaties. Gisterenmiddag hebben wij met al deze
partijen overleg gevoerd over de uitwerking en uitvoering van de
maatregelen in het onderwijs en over de impact die dit heeft voor scholen,
onderwijspersoneel, leerlingen en ouders.
Wij hebben afgesproken dagelijks contact te hebben over actuele
ontwikkelingen.
Vanmiddag is er opnieuw overleg met alle betrokken partijen om hen te
ondersteunen bij het vinden van praktische oplossingen. Er is tevens een
centraal informatiepunt ingericht op www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/
coronavirus-covid-19.
In deze brief vindt u onder meer de afspraken die wij hebben gemaakt
rond enkele actuele vraagstukken in de verschillende sectoren. Met deze
brief informeren wij uw Kamer over de onderwijsaspecten rondom het
coronavirus. Dit ook naar aanleiding van het verzoek van de vaste
commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 12 maart 2020.
Op 12 maart 2020 is tijdens het plenaire debat over de bestrijding van het
coronavirus het OCW-domein ook uitgebreid aan de orde geweest.
Daarbij is een drietal moties aangenomen. Wij gaan snel aan de slag met
de uitvoering van deze moties en zullen uw Kamer en de onderwijsorganisaties daar zo spoedig mogelijk over informeren.
In het algemeen geldt dat iedereen werkzaam in het onderwijs, alle
leerlingen en studenten wordt geadviseerd om de adviezen van het RIVM
en de lokale GGD op te volgen. We zien dat veel onderwijsinstellingen
contact hebben met hun lokale GGD en lokale autoriteiten over de
continuïteit van het onderwijs.
Funderend onderwijs
Het kabinet ziet op dit moment geen reden om scholen te sluiten, op
advies van het RIVM. Het naar huis sturen van kinderen draagt relatief
weinig bij aan het voorkomen van verspreiding en bestrijding van het
virus. Dat heeft er mee te maken dat jonge mensen niet snel besmet raken
en het virus niet snel verspreiden. Het kabinet roept onderwijspersoneel
en leerlingen op om thuis te blijven als zij of neusverkouden zijn en/of
keelpijn hebben en/of hoesten en daarbij eventueel koorts hebben.
Wij snappen dat dit van de scholen veel flexibiliteit en inspanning vraagt
in deze onzekere tijden. Toch vragen we aan scholen om het onderwijs –
dáár waar het kan – door te laten gaan. Als dat onverhoopt niet lukt, dan is
de oproep om kinderen in de school een passend programma aan te
bieden. Daarbij kan gedacht worden aan een gecombineerd team van
docenten, vrijwilligers en ouders. Daarnaast blijft gelden dat de lokale
veiligheidsregio en de GGD kunnen besluiten dat een school of een deel
daarvan dicht moet. Ook kan er sprake zijn van overmacht, als bijvoorbeeld veel leraren ziek zijn.
Wij hebben met de betrokken partijen afgesproken de ontwikkelingen
dagelijks te volgen. Het spreekt voor zich dat de inspectie bij verlies aan
onderwijstijd uitgaat van overmacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 150

2

Eindtoetsen in het po
Binnenkort breekt de spannende periode van eindtoetsen in het primair
onderwijs aan. Wettelijk is geregeld dat scholen de eindtoetsen mogen
afnemen tussen 15 april en 15 mei. Voor de Centrale Eindtoets en de IEP
Eindtoets gelden de vaste afnamedagen 15 en 16 april. Indien een school
vanwege de huidige omstandigheden op de (door hen) geplande datum
geen eindtoets kan afnemen, dient de school contact op te nemen met de
toetsaanbieder. De toetsaanbieders bepalen dan, in overleg met ons
ministerie een nieuw moment voor afname van de eindtoets. Afhankelijk
van de situatie wordt bekeken welke toets hiervoor kan worden ingezet.
Het kan voor komen dat leerlingen zich onvoldoende hebben kunnen
voorbereiden op de eindtoetsen. Mocht blijken dat dit de uitslag van de
eindtoets negatief heeft beïnvloed, dan is het advies van de school
leidend.
Voortgezet onderwijs
Specifieke aandachtspunten in het VO zijn de schoolexamens, de centrale
examens en de onderwijstijd. We begrijpen dat hier veel vragen over zijn,
van docenten, ouders en leerlingen.
Uitdrukkelijke aandacht voor kwetsbare leerlingen in het (voortgezet)
speciaal onderwijs
We realiseren ons dat er in (voortgezet) speciaal onderwijs kwetsbare
kinderen zitten die onze aandacht verdienen de komende periode. In het
speciaal onderwijs zijn diverse en verschillende al bestaande zorgstructuren. Deze samenwerking tussen onderwijs en zorg is cruciaal voor het
kunnen blijven bieden van onderwijs op deze scholen. We zullen
nadrukkelijk contact onderhouden met de raden Lecso, Vivis (cluster 1) en
Simea (cluster 2) om gezamenlijk te bezien hoe de situatie zich ontwikkelt
en hoe daar specifiek naar te handelen. We zullen per dag zien of er
nieuwe ontwikkelingen zijn die ons vragen om anders te handelen,
daarover houden we u op de hoogte. Zoals ook door de Tweede Kamer is
gevraagd tijdens het plenaire debat op donderdag 12 maart.
Schoolexamens
De schoolexamens worden nu afgerond, de Centraal Schriftelijke en
Praktische Examens (CSPE’s) kunnen vanaf eind maart beginnen en de
papieren centrale examens starten per 7 mei a.s. Voor wat betreft de
schoolexamens kunnen de scholen hun reguliere procedures toepassen,
wanneer leerlingen ziek thuis zitten of in thuisquarantaine. Ter voorbereiding op de schoolexamens kunnen scholen leerlingen op afstand
ondersteunen, zoals ook gedaan wordt in andere situaties van zieke
leerlingen. Als scholen of leerlingen een of enkele schoolexamen-toetsen
hebben gemist of zich onvoldoende hebben kunnen voorbereiden kunnen
scholen ook hiervoor hun reguliere procedures toepassen. Indien dit niet
toereikend is kunnen zij contact opnemen met de inspectie.
Centrale examens
Waar het gaat om centrale examens met flexibele afnametijdstippen (de
digitale flexibele examens in vmbo bb en kb en de cspe’s) hebben scholen
de mogelijkheid om de afnames hiervan te verplaatsen naar een later
moment zodat er ruimte ontstaat om het schoolexamen af te ronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 150

3

Middelbaar beroepsonderwijs
Ook voor het mbo geldt, net als in het funderend onderwijs, dat het
onderwijs doorgang kan vinden. In het mbo hebben scholen vooral de
vraag of zij maatwerk mogen toepassen als het onderwijs, de examens
en/of de stages van studenten op grote schaal geen doorgang kunnen
vinden. Ze vragen de overheid om coulance en begrip bij het voldoen aan
wet- en regelgeving en bijbehorend recht op bekostiging. Vooral de
scholen in Noord-Brabant hebben bijvoorbeeld nu al te kampen met veel
ziekmeldingen onder zowel personeel als studenten en stagebedrijven die
de deur dicht houden. We onderstrepen de (toekomstige) noodzaak van
maatwerkoplossingen en geven de scholen daarvoor de ruimte. We
vragen daarbij wel van scholen zich redelijkerwijs in te spannen om de
nadelige gevolgen voor het onderwijs en de studenten zoveel mogelijk te
beperken en daarover met elkaar (scholen, OCW, inspectie, GGD en
gemeente) in overleg te blijven. Verder maken scholen zich zorgen over
het verzoek van zorginstellingen om extra inzet van studenten bij
mogelijke tekorten. De studenten hebben namelijk nog niet altijd de
kennis en kunde om de benodigde medische handelingen te verrichten.
Met de scholen zijn wij van mening dat de veiligheid van de patiënten en
studenten voorop moet staan. Dit betekent dat studenten alleen die
medische handelingen kunnen verrichten waarvoor dat redelijkerwijs
verantwoord is. We vragen van de scholen dit ook uit te dragen en in de
gaten te houden richting de zorginstellingen.
Hoger onderwijs
Sinds donderdagmiddag geldt voor het hoger onderwijs dat de onderwijsactiviteiten niet meer op de locaties van hogescholen en universiteiten
zullen plaatsvinden. Het onderwijs zal zoveel als mogelijk via afstandsonderwijs moeten worden vormgegeven. Het onderzoek zal wel kunnen
doorgaan, de gebouwen zullen niet worden gesloten.
Van de hogescholen en universiteiten wordt verwacht dat zij studenten die
vanwege corona(maatregelen) niet in de gelegenheid zijn om deel te
nemen aan onderwijsactiviteiten, in de gelegenheid stellen op een later
moment, of op alternatieve wijze aan de activiteit deel te nemen,
bijvoorbeeld door colleges online te geven. Het is aan de instellingen om
aan deze inspanningsverplichting vorm te geven op een manier die in de
concrete situatie het meest passend is. Als alternatieven niet mogelijk zijn
zonder aan te lopen tegen knellende wet- en regelgeving zullen wij samen
met de instellingen hier een oplossing voor zoeken.
De inspanningsverplichting geldt in beginsel ook voor aspirant-studenten.
Dus wanneer individuele studenten wegens corona(maatregelen) niet
kunnen deelnemen aan een selectiedag of een studiekeuzecheck, moeten
instellingen zich binnen het redelijke inspannen om een andere
mogelijkheid te creëren. Voor opleidingen (bachelor en Ad) met selectie
geldt dat de selectie voor 15 april moet zijn afgerond. Er is nu nog geen
zicht op gevallen waarbij deze deadline niet gehaald dreigt te worden. Wij
houden hierover nauw contact met de onderwijskoepels.
Cultuur
De gevolgen van COVID-19 worden in de gehele culturele en creatieve
sector gevoeld en er leven brede zorgen. Die zorgen delen wij. Zeker de
komende maanden zijn voor festivals en openlucht-evenementen
essentieel voor hun inkomsten. Het raakt de gesubsidieerde organisaties,
commerciële bedrijven, cultuurproducenten en ook ZZP-ers. Bijeenkomsten met meer dan 100 personen worden in heel Nederland afgelast,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 150

4

en dat geldt dus ook voor publieke locaties zoals bijvoorbeeld musea,
bioscopen, concertzalen en theaters. Wij hebben goed contact met de
sector en hieruit blijkt dat de instellingen de ontwikkelingen en richtlijnen
nauwgezet volgen. De belangen en zorgen van deze sector worden
meegenomen in de rijksbrede maatregelen. Over de aangenomen motie,
die oproept tot een steunpakket voor de culturele sector, ben ik in overleg
met de Minister van Financiën over hoe we deze motie het beste kunnen
uitvoeren.
Met deze brief hebben wij u geïnformeerd over enkele actuele kwesties op
onze beleidsterreinen. Wij blijven in nauw contact staan met de vertegenwoordigers van de mensen die in het onderwijs, de cultuur en wetenschap werken. Als zich nieuwe ontwikkelingen voordoen zullen wij
opnieuw bezien wat dit betekent voor onze sectoren en zonodig nieuwe
maatregelen nemen. Wij brengen u daarvan uiteraard op de hoogte. Voor
nu willen wij onze grote steun uitspreken voor iedereen die de gevolgen
van COVID-19 aan den lijve ondervindt.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 150

5