Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3
Vragen van de leden Van der Molen en Van Dam (beiden CDA) aan de
Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie en
Veiligheid over de berichten «Verkeerde afslag politie» en «Ov-bedrijven gaan
boerkaverbod niet handhaven: Nieuwe wet voor ons niet werkbaar»
(ingezonden 31 juli 2019).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid en de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 17 september
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3875.
Vraag 1
Kent u de berichten «Verkeerde afslag politie»1 en «Ov-bedrijven gaan
boerkaverbod niet handhaven: Nieuwe wet voor ons niet werkbaar»2?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van de reactie die de Nationale Politie online heeft
gegeven op de handhaving van het boerkaverbod op politiebureau’s,
namelijk: «Niet in de wet staat dat mensen die een boerka dragen geen
aangifte mogen doen. De wet zegt dat ze met een boerka niet in een
politiebureau mogen komen. Dus helpen we ze daarbuiten.»?
Antwoord 2
Gezichtsbedekkende kleding is op grond van deze wet niet toegestaan in
politiebureaus. De eerdere berichtgeving van de politie is in lijn gebracht met
de door de wetgever voorgestane uitwerking van de wet, omdat gezichtsbedekkende kleding binnen het politiebureau evenmin is toegestaan wanneer
iemand naar een afgesloten ruimte wordt geleid voor het doen van aangifte.
Indien een persoon met gezichtsbedekkende kleding aangeeft als slachtoffer
van een misdrijf aangifte te willen doen, wordt deze persoon er op gewezen
dat het doen van aangifte mogelijk is op locatie, telefonisch of via internet. In
de handelingswijze van de politie, die is opgesteld ter uitvoering van de wet,

1
2

ah-tk-20192020-3
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

De Telegraaf, d.d. 25 juli 2019
Algemeen Dagblad, d.d. 25 juli 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

mag nadrukkelijk geen onderscheid worden gemaakt tussen gezichtsbedekkende kleding vanuit religieuze overwegingen en andere gezichtsbedekkende
kleding als integraalhelmen en bivakmutsen.
Vraag 3
Deelt u de opvatting dat het niet zo kan zijn dat een wet de facto niet tot
uitvoering komt, of dreigt te komen, omdat de partijen die deze wet dienen te
handhaven hier geen prioriteit aan willen geven? Heeft de nationale politie
eventuele veiligheidsrisico’s, wanneer personen vanwege gezichtsbedekkende
kleding niet geïdentificeerd kunnen worden, betrokken in haar afweging?
Antwoord 3
De wet dient te worden gehandhaafd. In de beleidsregels van het OM3 – die
door politie zijn uitgewerkt in een intern handelingskader – is voor de
handhaving van de wet aansluiting gezocht bij hetgeen met uw Kamer en de
Eerste Kamer bij de wetsbehandeling is besproken.
Het is een algemene wet die strafrechtelijk wordt gehandhaafd waarbij door
vervoerders, betrokken instellingen en politie de-escalerend wordt opgetreden.
Het uitgangspunt bij de naleving van de wet is dat de persoon wordt
aangesproken en op het verbod wordt gewezen door een medewerker van de
locatie waar de persoon aanwezig is. Met de betreffende persoon wordt eerst
een gesprek gevoerd door de medewerker van de locatie. In het gesprek
wordt de keuze voorgelegd om de locatie te verlaten of de betreffende
kleding af te doen.
Als iemand geen gevolg geeft aan een dergelijk verzoek kan de politie
worden ingeschakeld door de instelling of de ov-vervoerder.
Ook de politie zal in de regel eerst aan de overtreder vragen om de overtreding te beëindigen. Als een betrokkene weigert de gezichtsbedekking te
verwijderen of de ruimte te verlaten, kan de politie proces-verbaal opmaken.
Vraag 4
Heeft de door de politie aangegeven omgang met het verbod op gezichtsbedekkende kleding de steun van het kabinet? Is dit wat het kabinet betreft in
lijn met het oogmerk van de wet om gezichtsbedekkende kleding in openbare
gelegenheden te ontmoedigen, ook gezien het antwoord van een woordvoerder namens de Minister van Binnenlandse Zaken op de vraag of de door de
politie aangegeven werkwijze conform de wet is: «Dat denk ik niet helemaal.»?
Antwoord 4
Zie het antwoord op vraag 2. De politie heeft de eerdere berichtgeving
aangepast.
Vraag 5
Wat vindt u van de verwarring die is ontstaan over de handhaving van het
verbod op gezichtsbedekkende kleding, door de standpuntbepaling van de
politie? Welke handhaving mag van de instellingen in openbare gebouwen
verwacht worden? Welke van buitengewone opsporingsambtenaren? Welke
handhavende taken zijn uitsluitend voorbehouden aan de politie?
Antwoord 5
Het is goed dat de politie het interne handelingskader en de communicatie in
lijn heeft gebracht met de door de wetgever voorgestane uitwerking van de
wet op 1 augustus jl. Voor de wijze van naleving en handhaving van het
verbod zie de antwoorden op vragen 2 en 3.
Op basis van deze wet zijn er geen nieuwe bevoegdheden toegekend aan
buitengewone opsporingsambtenaren. Zoals gebruikelijk bij strafrechtelijke
verboden is de politie bevoegd om zo nodig een proces-verbaal op te maken
en neemt het OM de vervolgingsbeslissing.

3

Staatscourant 2019, 39009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Biedt naar de mening van het kabinet, gezien de verwarring die over de
handhaving is ontstaan, de «kan» bepaling in de wet (met betrekking tot het
inschakelen van politie) voldoende helderheid voor de uitvoeringspraktijk? Zo
nee, is het kabinet bereid nadere informatie te verstrekken over de verwachting die het kabinet heeft van de handhaving? Of is zij bereid de wet aan te
passen?
Antwoord 6
Tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel is uitgebreid bij
de handhaving van het verbod stil gestaan. Daarbij is uitdrukkelijk besproken
dat de medewerkers van de betrokken instellingen geen handhavers zijn.
Voor de uitvoeringspraktijk zijn op basis van de wet handelingswijzen
opgesteld voor instellingen en vervoerders. Daarin staan de verwachtingen
richting instellingen en medewerkers. De medewerker zal de situatie
inschatten en de naar zijn/haar inzicht op dat moment gepaste handelingswijze kiezen. Het inschakelen van de politie op basis van de situatie ter plekke
is daar onderdeel van. De politie gaat uit van handhaving van de wet. In het
interne handelingskader heeft de politie opgenomen dat zij bij aankomst eerst
wijst op het verbod en de betrokkene verzoekt de gezichtsbedekking te
verwijderen of de locatie te verlaten. Dit is een de-escalerende werkwijze
zoals gebruikelijk bij meldingen waarbij de politie betrokken wordt. Zoals
gebruikelijk bij strafrechtelijke verboden is de politie bevoegd om zo nodig
een proces-verbaal op te maken en neemt het OM de vervolgingsbeslissing.
Deze nieuwe wet heeft betrekking op veel instellingen, instanties en
vervoerders en hun medewerkers. Ik blijf met de betrokken ministeries,
koepels en sectoren contact houden over de uitvoering van deze wet en de
daarbij behorende vragen over toepassing en reikwijdte, inclusief de
handhaving. Ik heb aan de Eerste Kamer en later tevens aan u toegezegd om
drie jaar na inwerkingtreding de wet te evalueren en u hierover te informeren. Onderdeel van deze evaluatie is de mate waarin instellingen met het
verbod uit de voeten kunnen.4
Vraag 7
Welke afspraken heeft het kabinet gemaakt met de Nationale Politie over de
handhaving van het verbod op gezichtsbedekkende kleding wanneer derden
een beroep op hen doen? Is het waar dat het kabinet ervoor gekozen heeft
betrokken instanties, bijvoorbeeld in de zorg, het onderwijs, mede-overheden
en vervoersbedrijven afzonderlijk afspraken te laten maken met de politie?
Antwoord 7
Zie het antwoord op vraag 3 over de naleving en de handhaving. Het betreft
hier een landelijk geldend verbod. Het verbod wordt meegenomen in het
reguliere toezicht door de politie. Gezien de door de wetgever beoogde
handelingswijze en het verwachte geringe aantal overtredingen, zal het
politieoptreden naar verwachting doorgaans bestaan uit een reactie op de
melding van de instelling of vervoerder. Wanneer een instantie contact zoekt
met de politie wordt er gehandeld op basis van de concrete situatie. In
verband met de bijzondere situatie van rijdende voertuigen zijn met het
openbaar vervoer afspraken gemaakt over meldingen en het contact tussen
de medewerkers van het openbaar vervoer en de politie bij escalatie. Ook dan
wordt er op basis van de concrete situatie in overleg met het openbaar
vervoer gehandeld. Ingeval van escalatie van een situatie wordt een melding
opgevat als een spoedmelding en komt de politie meteen. Indien de
meldingen hier aanleiding toe geven kan de lokale gezagsdriehoek besluiten
tot gezamenlijke handhavingsacties van OV-personeel en politiemedewerkers.
Vraag 8
Wat vindt u van de uitleg van de woordvoerder van de politie, die in de
Telegraaf aangeeft dat de ruimhartige omgang met het verbod specifiek
bedoeld is voor personen die een boerka of nikab dragen en dat dragers van
een integraalhelm of bivakmuts niet worden tegemoetgekomen? Hoe
verhoudt, wat het kabinet betreft, deze opstelling zich tot de wet, die nu juist
4

Toezegging T02615.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

niet uitsluitend een verbod op religieuze kleding beoogt? Maakt de politie hier
een gerechtvaardigd onderscheid?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 9, 10
Heeft de politie wat het kabinet betreft de ruimte om het verbod op gezichtsbedekkende kleding niet te prioriteren? Is het kabinet bereid de politie ermee
te confronteren dat handhaving van het verbod door anderen, waaronder de
openbaar vervoersbedrijven, ook mede afhangt van een toezegging van de
politie om binnen afzienbare tijd ter plaatse te kunnen zijn om een boete uit
te delen of handelend op te treden, zoals de woordvoerder namens de
ov-bedrijven aangeeft in het AD:“Politie zegt: het heeft niet onze prioriteit. Dit
betekent dat zij bij een melding vanuit het openbaar vervoer niet binnen een
half uur bij de bewuste tram, trein, metro of bus is. Nou dat gaat dus bij ons
niet werken. De rit moet immers door.»?
Bent u bereid om met de politie en het Openbaar Ministerie in overleg te
gaan om ervoor te zorgen dat handhaving prioriteit krijgt? Deelt u de mening
dat indien er gehandhaafd wordt, er ook weinig overtredingen en dus weinig
inzet nodig is? Bent u bereid om te overleggen met de politie om aan te
geven in welke situatie zij wel bereid is om andere uitvoerders te hulp te
schieten?
Antwoord 9, 10
In mijn antwoord op vraag 7 ben ik ingegaan op de handhaving door de
politie en de interactie met instellingen en vervoerders.
Vraag 11
Is wat het kabinet betreft een beroep op de wettelijke vervoersplicht door
openbaar vervoersbedrijven van toepassing bij het niet weigeren van
passagiers met gezichtsbedekkende kleding, aangezien het verbod op
gezichtsbedekkende kleding van recentere datum is?
Antwoord 11
Voor het naleven van het verbod heeft het OV-personeel de rol van het
aanspreken van de persoon die in overtreding is en het bieden van een keuze
om de gezichtsbedekking af te doen of het voertuig te verlaten. Het
OV-personeel heeft ook de mogelijkheid een melding te doen waarbij de
overtreding wordt geregistreerd in het eigen registratie systeem. Het
OV-personeel heeft daarnaast een vervoersplicht en kan reizigers met geldig
vervoerbewijs niet weigeren. Wanneer in het geval van een overtreding van
het verbod escalatie optreedt, kan er echter sprake zijn van hinder. In het
geval van hinder is het personeel bevoegd in afwijking van de vervoersplicht
de toegang te weigeren op basis van de Wet personenvervoer 2000 en het
Besluit personenvervoer 2000. Deze regelgeving bevat onder andere de
mogelijkheid om iemand de toegang te weigeren als er sprake is van
bijvoorbeeld zwartrijden, hinderlijk gedrag of misbruik van de noodrem.
Vraag 12
Welke lessen heeft u voorafgaand aan de invoering van de wet getrokken uit
de ervaringen in andere (Europese) landen met een soortgelijk verbod op
gezichtsbedekkende kleding?
Antwoord 12
Het gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding in Nederland is niet
gelijk aan de verboden in andere landen binnen Europa. In Nederland geldt
het verbod alleen in overheids-, zorg- en onderwijsinstellingen en in het
openbaar vervoer. Bij de totstandkoming van de wet is gekeken naar
ervaringen met de (algemene en specifieke) verboden met betrekking tot
gezichtsbedekkende kleding in een groot aantal andere Europese landen. De
handhaving van de verschillende verboden verloopt in het merendeel van de
gevallen zonder toepassing van dwangmiddelen en zonder ontstaan van
openbare ordeverstoringen. In Frankrijk heeft het algemene verbod in de
openbare ruimte op gezichtsbedekkende kleding wel geleidt tot enkele
incidenten vlak na de inwerkingtreding. Door het contact met de betrokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

ministeries (waaronder ook OM en politie), koepels en vertegenwoordigers
van sectoren houd ik met mijn collega’s zo goed mogelijk zicht op eventuele
onverhoopte incidenten in Nederland.
Vraag 13
Ziet u in de aangegeven omstandigheden genoeg aanleiding om met de
betrokken partijen nogmaals te overleggen en de Kamer over de uitkomst
daarvan nader te informeren?
Antwoord 13
Zoals ik in mijn brief van 1 april 20195 heb aangegeven blijf ik in contact met
de ministeries, koepels en sectoren over de inwerkingtreding van het verbod.
Dit om vragen en eerste ervaringen met betrekking tot de wet duidelijk te
hebben en hierop te kunnen acteren. Ik heb uw kamer toegezegd om de wet
drie jaar na inwerkingtreding te evalueren en u hierover te informeren.6

5
6

Kamerstuk 34 349, nr. 15.
Toezegging T02615

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5