Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 668

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2019
Hierbij treft u aan de «Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters
Voortgangsrapportage 2018»1. Dit document bevat de resultaten van een
jaarlijks onderzoek door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO), op verzoek van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat,
naar het gebruik van de slimme meter. Daarnaast zal ik in deze brief
ingaan op de vragen van heer Sienot (D66) ten aanzien van het inzicht in
het energieverbruik bij het MKB, onder andere over de situatie waarin
sprake is van een all-in huurprijs.
Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters 2018
De «Marktbarometer aanbieding slimme meters 2018» (hierna: Marktbarometer) beschrijft de marktontwikkelingen ten aanzien van de slimme
meter en energieverbruiksmanagers2 in 2018 en vergelijkt deze met de
uitkomsten van voorgaande jaren. Daarnaast wordt in de Marktbarometer
een aantal aanbevelingen gedaan. De belangrijkste uitkomsten van het
onderzoek staan hieronder.
De belangrijkste uitkomsten
•

•

1
2

kst-30196-668
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Slimme meter:
De grote meerderheid staat nog steeds positief tegenover het plaatsen
van een slimme meter. Hieraan kan ik toevoegen dat de uitrol van de
slimme meter tot nu toe op schema ligt en dat de verwachting is dat
eind 2020 circa 80% van de kleinverbruikers een slimme meter zal
hebben.
Energieverbruiksmanagers:

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Onder de energieverbruiksmanagers vallen in het rapport: energiebeheerssystemen, energiedisplays (in-home) en energiemanagementsystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 668

1

•

•

•

Het aantal aanbieders van de energieverbruiksmanagers is iets
teruggelopen ten opzichte van 2017, namelijk van 41 naar 38. Dit komt
met name door onderlinge overnames van aanbieders van
energieverbruiksmanagers.
De energiemaatschappijen laten een groei zien bij hun klanten van het
aantal installaties van hun eigen applicaties. Die ontwikkeling loopt
parallel met de toename van het aantal aansluitingen van de slimme
meter. Circa 20% van de consumenten met een slimme meter heeft
thuis een energieverbruiksmanager.
De meerderheid daarvan geeft aan dat zij daarna bewuster omgaan
met het gebruik van energie.
Het verbruiks- en indicatief kostenoverzicht (VKO):
De bekendheid met het VKO is significant gestegen ten opzichte van
2017, van 61% naar 71%. De aandacht voor het VKO is wel verbeterd in
2018, maar kan nog beter.
Marktbedieningsindicator energieverbruiksmanagers:
De marktbedieningsindicator3 is niet gestegen. In 2018 is 4% van de
consumenten bediend volgens de vastgestelde definitie van het
onderzoek. Er is geen stijging ten opzichte van 2017 ondanks de
inspanningen vanuit het «Convenant 10PJ Energiebesparing in de
Gebouwde Omgeving»4. Het gebrek aan een concreet aanbod ten tijde
van de plaatsing van de slimme meter en een lage bekendheid met
energieverbruiksmanagers zijn als oorzaak aan te wijzen.
Slimme thermostaten:
Het aanbod van slimme thermostaten is in 2018 ten opzichte van 2017
gedaald. Het aanbod van in-home displays is in 2018 gestegen van vier
naar vijf aanbieders.

Aanbevelingen uit de Marktbarometer
De belangrijkste aanbevelingen zijn:
• Het aanvullen van de verkoopgegevens door alle aanbieders van
energieverbruiksmanagers kan het inzicht in de marktontwikkeling van
energieverbruiksmanagers vergroten.
• Het vergroten en verbeteren van de website energieverbruiksmanagers.nl.
• Het uitrolmoment van de slimme meter beter benutten.
• Er kan slimmer worden ingespeeld op consumentengedrag en
bestaande bevolkingssegmenten. Bijvoorbeeld, vooral 55-plussers
bekijken het VKO vaker uitgebreid.
• Betere communicatie over de besparingsmogelijkheden van een
energieverbruiksmanager.
• Vergroten van de bekendheid met, en van het gebruik van het VKO.
Beoordeling onderzoek en conclusies
De Marktbarometer is over het algemeen positief over de slimme meter,
maar er is in 2018 geen groei bij de marktbedieningsfactor van de
energieverbruiksmanagers geweest.

3

De marktbedieningsfactor geeft, aan de hand van een cumulatie van de in het rapport
genoemde indicatoren, weer in welke mate consumenten optimaal zijn bediend om te kunnen
beslissen over de aanschaf van een energieverbruiksmanager.
4
Convenant tussen de belangenorganisatie van regionale netbeheerders, energieleveranciers en
overige marktpartijen voor optimale marktwerking bij grootschalige aanbieding slimme
meters, 20 juni 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 668

2

Vervolgacties
Themacampagne Energieverbruiksmanagers
Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat gaat samen met het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de mogelijkheden verkennen om een campagne te ontwikkelen om de bekendheid
met de energieverbruiksmanager en het gebruik ervan te vergroten.
Acties netbeheerders en energieleveranciers
In het kader van het «Convenant 10PJ Energiebesparing in de Gebouwde
Omgeving» worden door netbeheerders en energieleveranciers inspanningen gedaan om de bekendheid met de energieverbruiksmanagers te
stimuleren.
• Door de netbeheerders wordt bij de uitrol van de slimme meters
informatie gegeven over energieverbruiksmanagers.
• Energieleveranciers doen aan hun klanten concrete voorstellen voor
het aanschaffen en gebruiken van energieverbruiksmanagers. Onder
andere via het VKO.
• De netbeheerders verstrekken daartoe informatie over de postcodegebieden waar slimme meters zijn geplaatst zodat de energieleveranciers
weten in welke gebieden slimme meters zijn geplaatst.
• De website energieverbuiksmanagers.nl wordt nader bijgehouden en
gepromoot door zowel de netbeheerders als de energieleveranciers.
Beantwoording vragen van het lid Sienot (D66)
Tevens reageer ik in deze brief op de vragen van het lid Sienot (D66), die
zijn gesteld in het Algemeen Overleg op 16 mei jl. en op 6 juni jl., ten
aanzien van het inzicht in de energierekening door het MKB. De heer
Sienot heeft onder andere gevraagd naar de situatie waarin sprake is van
een all-in huurprijs.
Inzicht in het energieverbruik voor het MKB, algemeen
Een onderneming die valt binnen het MKB-segment kan, wanneer het
energie koopt voor eigen eindgebruik, desgewenst nadere informatie over
de energierekening opvragen bij de eigen energieleverancier. De
energieleverancier moet vervolgens de gevraagde nadere informatie op
grond van het «Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht»5
verstrekken. Dit is naast het jaaroverzicht dat de onderneming ontvangt.
Als ondernemingen een slimme meter hebben, ontvangen ze maandelijks
een overzicht van het verbruik en de kosten met het verbruiks- en
indicatief kostenoverzicht (VKO). Dit is geregeld met het «Besluit factuur,
verbruiks- en indicatief kostenoverzicht»6. MKB-ondernemingen die met
het energieverbruik vallen onder grootverbruik hebben veelal een
telemetriemeter. Ook dan kan nadere informatie over de energierekening
worden ingezien.
Inzicht in het energieverbruik bij huurders met een eigen energiecontract
Ten aanzien van huurders in het MKB-segment die zelf een energiecontract met de energieleverancier hebben afgesloten geldt dat deze
huurders nadere informatie over het eigen verbruik kunnen krijgen van de
5

Artikel 3, «Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht», Besluit van 21 mei 2015
(2015 190) en gewijzigd op 31 mei 2018 (2018 173).
6
Artikel 7, «Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht», Besluit van 21 mei 2015
(2015 190) en gewijzigd op 31 mei 2018 (2018 173).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 668

3

energieleverancier. Daarnaast kan de huurder als hij/zij een slimme meter
heeft maandelijks een VKO ontvangen.
Inzicht in het energieverbruik bij huur met een all-in huurprijs
Bij huurders binnen het MKB-segment die een huurcontract hebben
afgesloten met de verhuurder met een all-in prijs, waarbij een vaste
huurprijs is overeengekomen inclusief energie, is veelal de verhuurder
degene die het energiecontract heeft afgesloten bij de energieleverancier.
In deze situatie met een all-in prijs kan onderscheid worden gemaakt
tussen huur van de bij het bedrijfspand behorende woning en huur van
het bedrijfspand zelf.
Ten aanzien van huurders van woningen bij het bedrijfspand met een
all-in huurprijs geldt dat het contractenrecht en het huurrecht de huurder
de mogelijkheid geven om inzicht te krijgen in het eigen verbruik. De
verhuurder brengt dan veelal via de zogenaamde nutsvoorzieningen of
servicekosten de kosten voor energie bij de huurder in rekening. De
verhuurder rekent dan na een jaar de reële kosten af, waarbij de huurder
inzicht kan vragen in de reëel gemaakte kosten. Een andere situatie is dat
de verhuurder een all-in huurprijs in rekening brengt bij zijn huurder,
zonder enig inzicht te bieden in het reële energieverbruik. De huurder kan
dan via de huurcommissie een splitsing bewerkstelligen in zogenaamde
kale huur en energiekosten. Deze splitsing leidt tot de mogelijkheid om
jaarlijks inzicht te verkrijgen in de reële energiekosten via de verhuurder.
Waar het gaat om het huren van een bedrijfspand met een all-in huurprijs
geldt dat de huurder in beginsel geen inzicht heeft in het eigen verbruik,
want de verhuurder is de contractspartij voor de energieleverancier. De
energieleverancier kan geen informatie over het energieverbruik
verstrekken aan iemand die niet de contractspartij van de energieleverancier is.
De huurder en de verhuurder kunnen wel onderling contractueel
afspraken maken over het verstrekken van inzicht in het energieverbruik
van de huurder. De verhuurder moet dan, conform de onderlinge
contractuele afspraak met de huurder, de huurder van informatie over het
energieverbruik van de huurder voorzien.
Ten aanzien van het nader regelen van inzicht in het energieverbruik in het
geval van een contractueel overeengekomen all-in huurprijs merk ik op
dat ik het niet wenselijk of noodzakelijk vind om in het private domein en
de contractsvrijheid van private partijen te treden. Het heeft mijn voorkeur
dat partijen dit samen regelen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 668

4