TER BESLUITVORMING

Hoger Onderwijs en
Studiefinanciering

Aan: MOCW

Van

Datum
22 juni 2021
Referentie
28468555

Internetconsultatie wetsvoorstel actualisatie
samenwerking universiteiten en academische
ziekenhuizen

Bijlagen
- wetsvoorstel actualisatie
samenwerking universiteiten en
academische ziekenhuizen
- Formulieren internetconsultatie
Kopie voor

Aanleiding
Het met de Kamerbrief van 18 november jl. aangekondigde wetsvoorstel inzake
de actualisatie van de samenwerking tussen universiteiten en academische
ziekenhuizen is gereed om ter internetconsultatie te gaan.

Reeds afgestemd met
FEZ, OWB, WJZ

Aantal pagina’s
2

Kernpunten
•
Met dit wetsvoorstel worden de volgende onderwerpen geregeld:
o De in de praktijk gevormde samenwerkingsstructuren tussen
academische ziekenhuizen en (faculteiten der geneeskunde van)
universiteiten krijgen, onder de naam universitair medisch
centrum (UMC), een plek in de wet;
o Bij deze samenwerkingsstructuren wordt geen onderscheid
gemaakt tussen bijzondere en openbare universiteiten en
academische ziekenhuizen. Dit komt de samenwerking tussen de
Radboud Universiteit en het academische ziekenhuis ten goede nu
deze entiteiten niet langer van dezelfde rechtspersoon uitgaan;
o Het wordt mogelijk gemaakt dat in Amsterdam één academisch
ziekenhuis aan twee universiteiten is verbonden in verband met
de voorgenomen juridische fusie tussen de twee academisch
ziekenhuizen aldaar (Amsterdam UMC).
•
De internetconsultatie duurt 6 weken. Tegelijkertijd met de
internetconsultatie wordt een uitvoeringstoets gevraagd aan DUO en
wordt het wetsvoorstel voorgelegd aan de ATR.
•
Tevens wordt het voorstel voorgelegd aan de NFU (reeds betrokken bij de
totstandkoming ), VSNU, ACM en NZa. Gelet op eerdere bestuurlijke
toezeggingen wordt het ook voorgelegd aan Amsterdam UMC en
Radboudumc.
•

Het wetsvoorstel is ambtelijk afgestemd met VWS en wordt tevens
voorgelegd aan M.MZS voor akkoord starten internetconsultatie.

Gevraagd besluit
Bent u akkoord met het starten van de internetconsultatie?

Pagina 1 van 2

Planning
Fase
Consultatie en toetsing
Onderraad en MR
Raad van State
Tweede Kamer
Eerste Kamer
Inwerkingtreding

Maand
Juli/augustus
Augustus/september
Oktober/november
December/maart
april/juli
Afhankelijk van onderwerp

Datum
22 juni 2021

Pagina 2 van 2

TER BESLUITVORMING

Hoger Onderwijs en
Studiefinanciering

Aan: MOCW en MVWS

Van

Datum
6 december 2021
Referentie
30615669

Vervolg wetsvoorstel actualisatie samenwerking
universiteiten en academische ziekenhuizen

Bijlagen
Kopie voor
Reeds afgestemd met
WJZ

Aanleiding
In november 2020 is de Tweede Kamer geïnformeerd dat het bestaande juridische
kader voor de samenwerking tussen universiteiten en academische ziekenhuizen
onvoldoende flexibel is om op inhoudelijke en doelmatigheidsgronden in de
praktijk gewenste bestuur, inrichting en samenwerking – in het bijzonder tussen
de Amsterdamse academische ziekenhuizen en universiteiten - te kunnen
faciliteren. Aangekondigd is toen te streven naar indiening van een wetsvoorstel
met een technische wijziging van de hoger onderwijswetgeving (WHW) tegen eind
2021. 1

Akkoord van externen
VWS
Aantal pagina’s
8

Eind augustus 2021 is de internetconsultatie van het wetsvoorstel tot wijziging van
de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) inzake de
actualisatie samenwerking universiteiten en academische ziekenhuizen afgerond.
Naar aanleiding van de reacties op de regeling van de samenwerkingsvorm
Universitair medische centra (UMC’s) worden u met deze nota een aantal opties
voor het vervolgtraject geschetst. De governance van academische ziekenhuizen
en de samenwerking met universiteiten is in OCW regelgeving opgenomen, de
voorwaarden waaronder academische ziekenhuizen zorg verlenen is onderdeel van
VWS regelgeving. In het VWS-deel worden geen wijzigingen beoogd. Deze nota
wordt parallel ter besluitvorming voorgelegd aan MOCW en MVWS.

Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd om te besluiten:
1. het wetsvoorstel af te slanken tot de technische wijzigingen van het formeel
wettelijk voorzien in een ‘fusie’ tussen AMC en VUmc en van de gewijzigde
samenwerking tussen universiteit en academisch ziekenhuis in Amsterdam
en Nijmegen; en
2. het agenderen van een nader onderzoek om te voorzien in een adequate
inbedding van UMC’s in het stelsel van wet- en regelgeving.

1

Brief TK actualisatie governance academische ziekenhuizen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl
Pagina 1 van 8

Datum
6 december 2021

Kernpunten



















In juli 2021 is het betreffende wetsvoorstel in internetconsultatie gegaan. Dat
voorstel bevatte tevens een (bescheiden) regeling van de
samenwerkingsvorm UMC (zie bijlage, paragraaf 3).
In reactie op de internetconsultatie zijn vanuit het veld (NFU, VSNU 2) en
enkele universiteiten/academische ziekenhuizen bezwaren naar voren
gebracht tegen het feit dat, en ook tegen de wijze waarop in het voorstel het
UMC-model als samenwerkingsvorm wordt uitgewerkt (zie bijlage, paragraaf
4).
Uit gesprekken met de betrokkenen en na bestudering van interne regelingen
van instellingen blijkt dat de thans in de praktijk gehanteerde ‘UMC-modellen’
meer uiteen lopen, en ook dat de samenwerkingsvormen complexer zijn, dan
aanvankelijk gedacht.
Hieruit is gebleken dat het toekomstbestendig regelen van de governance van
UMC’s nadere doordenking en afstemming met het veld en tussen OCW en
VWS vergt en verder gaat dan een louter technische wijziging. Het behelst
bovendien niet enkel een wijziging van de WHW maar naar verwachting ook
van VWS-zorgwetgeving (zie bijlage, paragraaf 6).
Er zijn in de praktijk vooralsnog geen urgente problemen of knelpunten
bekend die nopen tot acute aanpassing van wet- en regelgeving op het punt
van de samenwerking in UMC-verband.
Tegelijkertijd vraagt de samenvoeging van de Amsterdamse academische
ziekenhuizen om wetswijziging van de WHW op kortere termijn. Deze
wetswijziging is toegezegd aan Amsterdam UMC en is tevens aangekondigd in
een brief aan de Tweede Kamer in november 2020 (zie bijlage, paragraaf 1). 3
Op basis van deze uitgangspunten zijn ambtelijk vier mogelijke vervolgopties
uitgewerkt: (1) indienen licht aangepast consultatievoorstel, (2) afslanking
voorstel, (3) afslanking voorstel i.c.m. nader onderzoek en (4) uitstel gehele
voorstel (zie bijlage, paragraaf 7).
Ambtelijk advies is om het wetsvoorstel af te slanken en de samenwerking in
UMC-verband nader te onderzoeken (optie 3). Deze optie sluit aan bij
toezeggingen (richting instellingen en TK) en wens (VWS) om snel met een
technisch wetsvoorstel te komen. Maar tegelijkertijd wordt gekozen om (op
termijn) een goede definitie van UMC’s in wet- en regelgeving in te bedden.
Ambtelijk is het veld informeel gepolst over het hierboven opgenomen
voorkeursoptie/ advies. De reacties hierop zijn positief.
Indien u beiden akkoord gaat, wordt het veld (NFU, VSNU, Amsterdam UMC,
Radboud UMC) geïnformeerd en zal het wetsvoorstel in afgeslankte vorm
worden opgesteld met als streven agendering in de MR begin 2022.

2
Vereniging Samenwerkende Nederlandse Universiteiten. Recent omgedoopt tot
Universiteiten van Nederland (UNL)

3

Brief TK actualisatie governance academische ziekenhuizen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl
Pagina 2 van 8

Datum
6 december 2021

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Bijlage: Achtergrond, toelichting op wetsvoorstel,
uitgangspunten, knelpunten en opties UMC regeling in het
WHW wetvoorstel
1. Achtergrond
AMC en VUmc hebben hun samenwerking sinds 2011 geïntensiveerd. De laatste
stap in dit proces van nauwe samenwerking is het voornemen tot een
samenvoeging van AMC en VUmc in een op te richten rechtspersoon Amsterdam
UMC. Daarnaast heeft de Stichting Katholieke Universiteit (SKU) het academisch
ziekenhuis in een aparte rechtspersoon ondergebracht; de rechtspersoon die
zowel de Radboud Universiteit als Radboudumc in stand houdt. Het bestaande
juridische kader ten aanzien van bestuur en inrichting in hoofdstuk 12 is
onvoldoende flexibel om voornoemde ontwikkelingen te faciliteren; hiervoor is
een wijziging van de WHW nodig. Deze wetswijziging is aangekondigd in een brief
aan de Tweede Kamer. Opgenomen was toen te streven naar indiening van een
wetsvoorstel met een technische wijziging van de hoger onderwijswetgeving
(WHW) tegen eind 2021.
2. Noodzaak en uitgangspunten bij wettelijke borging UMC model als
samenwerkingsvorm
Bij de nadere bestudering van het bestaande hoofdstuk 12 WHW is gebleken dat
deze uitgaat van een beperkt samenwerkingsmodel, namelijk die waarbij partijen
operationele werkafspraken maken over de zogeheten werkplaatsfunctie (het
kunnen volgen van praktijkles en het lopen van coschappen door medische
studenten van de universiteit in het academische ziekenhuis). In de praktijk huist
de gehele medische faculteit tegenwoordig in het academische ziekenhuis en zijn
de organisaties als UMC’s bestuurlijk vervlochten. De in de praktijk gegroeide
samenwerking is dus de wettelijke regeling voorbij. Aanpassing van de WHW is
daarom noodzakelijk om wetgeving en praktijk goed op elkaar te laten aansluiten
en de samenwerkingsvorm UMC’s in te bedden.
Uitganspunten bij de regeling van de samenwerking in UMC verband zijn:
1. de organisatiestructuren en financieringsstromen en de verantwoording
hierover moeten transparant en helder zijn voor zowel intern als extern
betrokkenen.
2. de bevoegd- en verantwoordelijkheden uit de WHW (o.a. onderwijs,
medezeggenschap) moeten binnen samenwerking kunnen worden
waargemaakt door betrokken partijen.
3. De aanpassingen moeten zoveel mogelijk uniform voor alle instellingen gelden
(onder meer geen onderscheid bijzondere/openbare instellingen).
Pagina 3 van 8

Datum
6 december 2021

3. Wetsvoorstel in internetconsultatie
Het wetsvoorstel dat in juli 2021 naar internetconsultatie is gegaan bevat
aanpassingen in wetgeving op de volgende onderwerpen:

de in de praktijk gegroeide samenwerkingsvorm UMC tussen academische
ziekenhuizen en (faculteiten der geneeskunde van) universiteiten op het
gebied van onderwijs, onderzoek en wetenschap wordt met een
samenwerkingsovereenkomst, op de belangrijkste onderdelen
(organisatorisch en financiële bevoegdheidsverdeling, positie van studenten,
medezeggenschap en personeel) vormgegeven en krijgt een plek in de wet;

bij deze samenwerking wordt geen onderscheid gemaakt tussen bijzondere
en openbare universiteiten en academisch ziekenhuizen, zodat de nieuwe
samenwerkingsstructuur in Nijmegen ook ‘gedekt’ wordt;

het wordt mogelijk gemaakt dat in Amsterdam één academisch ziekenhuis
aan twee universiteiten is verbonden in verband met de voorgenomen
samenvoeging van de twee academische ziekenhuizen aldaar.
4. Appreciatie NFU (Academische ziekenhuizen) en VSNU
(Universiteiten) wetsvoorstel
De NFU en ook de VSNU hebben liever helemaal geen regeling van de UMC’s
(waarom iets regelen als het in de praktijk goed gaat?), maar kunnen meegaan in
summiere opname van UMC’s in de WHW. Zij hebben echter kritiek op het feit dat
zij met de samenwerkingsovereenkomst, de daarin te regelen onderwerpen en de
manier waarop dit in het wetsvoorstel is uitgewerkt, gedwongen worden hun
onderlinge afspraken te herijken en (volgens hen soms) ingrijpend aan te passen.
Zij wijzen erop dat dit geen wijzingen van technische aard zijn en dat deze
wijzigingen voor instellingen ook leiden tot aanpassingen in organisatiestructuur.
Zij hebben een alternatieve definitie voorgesteld die enerzijds meer ruimte laat
aan de partijen over wat zij onderling afspreken, maar tegelijk ingrijpender is
omdat zij het UMC als organisatie willen aanduiden. Als het UMC als zelfstandige
rechtspersoon in de wetgeving wordt verankerd heeft dat verdergaande
consequenties voor de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de
universiteiten ten aanzien van het geneeskundig onderwijs, zoals in de WHW
verankerd. De NFU gaf tevens aan dat er grote verschillen zijn in hoe de UMC’s
zijn vormgegeven. Een aantal instellingen (Radboud Universiteit, Amsterdam
UMC, Maastricht University, Erasmus MC) hebben ook nog eigenstandig input
geleverd n.a.v. de internetconsultatie. Naar aanleiding bovenstaande is met een
aantal UMC’s nader ambtelijk overleg gevoerd.
5. Algemene Rekenkamer
Naar aanleiding van de internetconsultatie is ook ambtelijk overleg gevoerd met
de Algemene Rekenkamer (AR). Men vroeg zich af of het voorstel voor de regeling
van de UMC’s wijzigingen bracht in de wettelijke beschreven taken en
bevoegdheden van de betrokken rechtspersonen.
Pagina 4 van 8

Datum
6 december 2021

Met de AR is overlegd dat dat niet beoogd was, maar tegelijk is aangegeven dat
nader bekeken moet worden of een samenwerkingsovereenkomst past bij de
gegroeide praktijk en of het UMC als zelfstandige organisatie in de wetgeving
moet worden vormgegeven. De AR heeft in het gesprek aangegeven met
belangstelling naar de gemaakte keuzes uit te kijken, maar ook een eigen
opvatting over te zullen hanteren en sluit een formeel advies op voorhand niet uit.
6. Gesignaleerde knelpunten n.a.v. internetconsultatie

De organisatiemodellen van de verschillende UMC’s blijken zover uiteen te
lopen dat het lastig is om de bestaande praktijk in wetgeving te verankeren
zonder dat partijen de verschillende bestaande UMC vormen in essentie
ongewijzigd kunnen voortzetten, hetgeen het vertrekpunt was.

Een zuiver technische wetswijziging op het punt van UMC’s is daarmee
vrijwel onmogelijk. Bovendien is er is op onderdelen een verschil tussen de
papieren werkelijkheid en de alledaagse praktijk.

De wettelijke samenwerkingsbepalingen zijn bij de uitwerking van de
verschillende UMC’s steeds anders en naar eigen inzicht geïnterpreteerd.

De vergaande samenwerking die in praktijk is gegroeid is niet (altijd) naar
letter van de wet maar wel (voor zover wij kunnen overzien) in lijn met
geest van de wet, waarmee destijds al ruimte voor verdergaande
(operationele) samenwerking beoogd was.

Er bestaan vragen met betrekking tot o.a. de positie van het
wetenschappelijk personeel (wie is werkgever, is er nog sprake van
gezagsverhouding personeel en onderwijsinstelling?), over de rol van de
decaan in bestuur UMC (worden geattribueerde bevoegdheden niet
uitgehold?), over de positie medezeggenschap en governance (wordt in
huidige organisatiemodellen UMC de medezeggenschap uit de WHW wel
voldoende geborgd?) en over de financiële verantwoording (financiële
verantwoordingsstructuur op basis van de werkplaatsfunctie sluit niet meer
aan op de praktijk waarin veel meer middelen naar UMC vloeien).

Het is (naar derden en de overheid) niet duidelijk wat een UMC is (een
samenwerkingsvorm, een zelfstandige organisatie?) en hoe de
verantwoordelijkheden zijn belegd. Wat is de rechtspositie van een UMC, wie
is vertegenwoordigingsbevoegd, wie is aansprakelijk?
7. Vier opties voor vervolg wetsvoorstel
De volgende vier opties zijn door OCW en VWS besproken. Naar aanleiding
hiervan is het ambtelijk advies om voor optie 3 te kiezen.
7.1 Doorzetten van huidige wetsvoorstel
Het wetsvoorstel is in consultatie geweest. Naar aanleiding van de consultatie zijn
er opmerkingen gekomen van aantal stakeholders. Deze opmerkingen en
Pagina 5 van 8

Datum
6 december 2021

bevindingen uit interdepartementaal overleg worden meegenomen in een nieuwe
versie van het wetsvoorstel waarop begin 2022 advies wordt gevraagd bij de RvS.
Voor:




Sluit aan bij hetgeen we tot op heden extern hebben gecommuniceerd.
Integraal voorstel: zowel mogelijk maken fusie Amsterdam en voorziening
voor UMC.
We regelen een lichte vorm van UMC-model in de WHW.

Tegen:

Weerstand in de praktijk (NFU) tegen de gekozen vorm inbedding UMC.

Past de in het wetsvoorstel beschreven samenwerking via afspraken in
een samenwerkingsovereenkomst bij de praktijk, waarbij het UMC zich
min of meer naar de buitenwereld toe positioneert als een zelfstandige
organisatie?

Eventuele kritiek van RvS en mogelijk Algemene Rekenkamer (ARK) op
voorstel in de ‘lichte vorm’.

Verliezen we niet momentum om de UMC’s goed in te bedden in
(zorg)wet- en regelgeving?
7.2 Afslanken tot technische wijziging fusie Amsterdam- splitsing rechtspersonen
Nijmegen
Op grond van opmerkingen volgend uit de internetconsultatie,
interdepartementale afstemming en nadere doordenking komen we tot
voortschrijdend inzicht om wetsvoorstel af te slanken tot enkel regeling van ‘fusie’
van de Amsterdamse ziekenhuizen, ‘Nijmegen’ en mogelijk een paar kleine
technische wijzigingen. Dit wetsvoorstel wordt begin 2022 voor advisering aan de
RvS voorgelegd.
Voor:






Maakt wetsvoorstel aanzienlijk minder complex, de (gevolgen van de)
Amsterdamse ‘fusie’ en de Nijmeegse casus zijn vrij eenvoudig te regelen
in WHW.
Komt tegemoet aan de toezegging aan Amsterdam UMC om op korte
termijn benodigde wetswijziging te realiseren zodat de voorgenomen
‘fusie’ kan worden gerealiseerd.
Komt tegemoet aan wens NFU en VSNU om geen wijzigingen in bestaande
structuren aan te brengen.

Tegen:

Risico is dat niet regelen UMC juridisch-bestuurlijk (RvS-AR) en/of politiek
vragen gaat oproepen.

Verlies van het momentum.
Pagina 6 van 8

Datum
6 december 2021






We gedogen feitelijk huidige praktijk waarin wordt afgeweken van
wettelijke kaders en waarbij in-transparantie blijft bestaan.
Kan een specifieke wettelijke regeling voor een Amsterdam UMC wel
worden getroffen, zonder dat er een generieke UMC-regeling wordt
opgenomen?
Doorloop en planning wetgevingstraject is mede afhankelijk van
Amsterdam UMC. Bijvoorbeeld aan te leveren documenten kan leiden tot
aanvullende of onvoorziene vragen welke kunnen resulteren in
(aanzienlijke) vertraging.

7.3 ADVIES: Knip maken technische wijziging Amsterdam, agenderen
stelselvraagstuk
Op grond van opmerkingen volgend uit de internetconsultatie,
interdepartementale afstemming en nadere doordenking komen we tot
voortschrijdend inzicht om wetsvoorstel af te slanken tot enkel regeling van ‘fusie’
van de Amsterdamse ziekenhuizen, ‘Nijmegen’ en mogelijk een paar kleine
technische wijzigingen. Dit wetsvoorstel wordt begin 2022 voor advisering aan de
RvS voorgelegd. Daarnaast wordt een traject opgestart waarin nader onderzoek
wordt gedaan om te voorzien in een adequate inbedding van Universitair
medische centra (UMC’s) in het onderwijs, en- zorgstelsel (wet- en regelgeving).
Bijvoorbeeld door benoeming van een Commissie die u gaat adviseren over
toekomstige inbedding UMC-samenwerkingsvormen in OCW en VWS regelgeving.
Over het op te starten traject en de daarbij denkbare opties wordt u begin 2022
geïnformeerd.
Voor:





Maakt wetsvoorstel aanzienlijk minder complex.
Komt tegemoet aan wens Amsterdam UMC om op kortere termijn
benodigde wetswijziging te realiseren.
Komt tegemoet aan wens NFU en VSNU om geen wijzigingen in bestaande
structuren aan te brengen.
Traject met nader onderzoek (evt. Commissie) biedt mogelijkheid om
momentum te behouden en inhoudelijke vraagstukken te benoemen en
uit te (laten) zoeken.

Tegen:

Risico is dat niet regelen UMC juridisch-bestuurlijk (RvS-ARK) en/of
politiek vragen gaat oproepen.

We gedogen huidige praktijk waarin wordt afgeweken van wettelijke
kaders en waarbij in-transparantie ten aanzien van financiering en
governance voor een korte duur blijft bestaan maar deze wordt op
langere termijn wel verholpen.
Pagina 7 van 8

Datum
6 december 2021







Kan een specifieke wettelijke regeling voor een Amsterdam UMC wel
worden getroffen, zonder dat er een generieke UMC-regeling wordt
opgenomen?
Doorloop en planning wetgevingstraject is mede afhankelijk van
Amsterdam UMC. Bijvoorbeeld aan te leveren documenten kan leiden tot
aanvullende of onvoorziene vragen welke kunnen resulteren in
(aanzienlijke) vertraging.
Mogelijk nog (toekomstige) weerstand in het veld tegen aanpassing
inbedding in stelsel.

7.4 Alles uitstellen
Op grond van opmerkingen volgend uit internetconsultatie, interdepartementale
afstemming en nadere doordenking komen we tot voortschrijdend inzicht om het
wetsvoorstel in zijn geheel uit te stellen. De toekomstbestendige regeling van de
governance van UMC’s vergt nadere doordenking en we willen komen met een
integraal voorstel waarvan de Amsterdamse ‘fusie’ en Nijmeegse samenwerking
integraal onderdeel van uitmaken. Een optie is om ook in dit geval een traject
met een nader onderzoek te starten waarin bijvoorbeeld eenCommissie u gaat
adviseren over een toekomstige inbedding van UMC’s in OCW en VWS stelsel. De
Amsterdamse fusie (of breder fusie/samenwerkingsvraagstukken) kan eventueel
in opdracht Commissie worden meegenomen.
Voor:




Geeft ruimte om te komen tot een gedegen en gedragen integraal
voorstel tot herziening governance samenwerking academische
ziekenhuizen en universiteiten.
Kan leiden tot voorstel met draagvlak bij partijen (mits we tot compromis
kunnen komen).

Tegen:

Omdat een wetswijziging noodzakelijk is kan de gewenste ‘fusie’ tussen
AMC en VUmc voorlopig niet plaatsvinden. Dit leidt tot bestuurlijke druk
vanuit Amsterdam UMC en sluit ook niet aan bij eerdere toezeggingen
richting Amsterdam UMC én aankondiging aan de Tweede Kamer.

NFU en VSNU mogelijk niet blij met stelseldiscussie.

Mogelijk nog (toekomstige) weerstand in het veld tegen stelselherziening.

Pagina 8 van 8

Wetgeving en Juridische
Zaken

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van

Datum
20 juni 2022
Referentie
33177692

Ministerraadtraject wetsvoorstel aanpassing enkele
bepalingen inzake bestuur en inrichting academische
ziekenhuizen

Bijlagen
- concept wetsvoorstel
- beslisnota vervolg wetsvoorstel
actualisatie samenwerking
univers teiten en academische
ziekenhuizen
Intern OCW afgestemd
FEZ (DG-control), HOenS

Aanleiding
Het ontwerpwetsvoorstel tot aanpassing enkele bepalingen inzake bestuur en
inrichting academische ziekenhuizen is gereed om te worden aangeboden aan de
CWIZO. Omdat door DGHBWE met de betrokken partijen is gecommuniceerd dat
het wetsvoorstel voor het zomerreces naar de ministerraad en de naar de Raad
van State zal worden geleid, is het wenselijk dat deze in de CWIZO van 4 juli a.s.
wordt behandeld.

Geadviseerd besluit
U wordt gevraagd akkoord te geven op de concepttekst, waarmee de aanvraag
van een advies aan de Afdeling advisering van de Raad van State wordt
voorbereid via het ministerraadtraject, beginnende bij het ambtelijk voorportaal.

Kernpunten
Het wetsvoorstel regelt de samenvoeging van de twee academische ziekenhuizen
te Amsterdam, AMC en VUmc tot Amsterdam UMC. In november 2020 is per brief
door MOCW, mede namens MVWS, aan de Kamer toegezegd om op inhoudelijke
en doelmatigheidsgronden deze in de praktijk gewenste samenvoeging te
faciliteren. Het wetsvoorstel bevat daarom:
•
de voorwaarden die de regering verbindt aan die samenvoeging en de
daarmee verband houdende opheffing van het AMC, een openbaar
academisch ziekenhuis en publiekrechtelijk rechtspersoon, en
•
de gevolgen van de samenvoeging, namelijk dat in Amsterdam één
academisch ziekenhuis aan twee universiteiten is verbonden.
Daarnaast regelt het wetsvoorstel dat de bepalingen uit de WHW betreffende het
gemeenschappelijk beleidsorgaan (GBO) en het gemeenschappelijk
uitvoeringsorgaan (GUO) en het periodieke overleg tussen het bestuur van de
faculteit der geneeskunde en raad van bestuur van het academische ziekenhuis
ook van toepassing worden op de samenwerking tussen bijzondere universiteiten
en academisch ziekenhuizen, aangezien in de praktijk al wordt gewerkt met een
dergelijk GBO en GUO.

Pagina 1 van 3

Datum
20 juni 2022

Toelichting
Achtergrond
Samenvoeging AMC en VUmc
•
Sinds 2018 treden het VUmc en het AMC al gezamenlijk naar buiten toe als
Amsterdam UMC en wordt via harmonisatie en integratie gewerkt aan het
vormgeven van één organisatie met één systeem van werken en één
leidinggevende structuur.
•
Het samenvoegen van beide ziekenhuizen en het voortzetten van de
wettelijke taken door één academisch ziekenhuis is zowel door de NZa als de
ACM eind 2017 getoetst en akkoord bevonden. Hier is de Tweede Kamer
destijds over geïnformeerd.
•
Om de samenvoeging te realiseren zijn geen aanvullende aanpassingen in de
zorgwet- en regelgeving nodig.
•
De samenvoeging heeft geen gevolgen voor het bestaand onderwijs(aanbod).
Beide universiteiten behouden een eigen faculteit Geneeskunde, met een
eigen decaan, eigen opleidingen en blijven hun eigen wettelijke taken borgen
in de faculteit, met behoud van eigen wettelijke gremia, zoals
examencommissie, opleidingscommissie en facultaire studentenraad. Door de
faculteiten wordt op dit moment al nauw samengewerkt.
Samenwerking via GBO en GUO
•
De samenwerking tussen bijzondere universiteiten en academische
ziekenhuizen (in Nijmegen en Amsterdam) werd niet in de WHW gereguleerd,
omdat deze destijds van dezelfde rechtspersoon uitgingen, waarmee de
onderlinge afstemming van taken geborgd was.
•
Inmiddels zijn in beide gevallen deze rechtspersonen, vanwaar de universiteit
en het academische ziekenhuis uitgingen, gesplitst, waardoor er meer
behoefte is aan afstemming in de samenwerking en men het GBO en GUO
model is gaan gebruiken. Met het wetsvoorstel wordt bij de praktijk
aangesloten.
Afstemming
UMC’s
•
In het internetconsultatieversie van het wetsvoorstel was een summiere
regeling van het samenwerkingsmodel UMC opgenomen. Dit stuitte echter op
bezwaren van het veld. Gebleken is dat de bestuurlijke en operationele
inrichting van UMC’s op onderdelen te verschillend is en de duiding van de
samenwerking te complex om op eenvoudige wijze in de wet op te nemen.
•
Door uw voorganger is, samen met de voormalige minister van VWS, daarom
besloten om eerst nader onderzoek te doen naar de UMC’s, de bestaande en
gewenste bevoegdheid- en verantwoordelijkheidsverdeling en de gevolgen
voor het personeel en de medezeggenschap (zie bijgevoegde beslisnota).

Pagina 2 van 3

Datum
20 juni 2022

•

Indien de uitkomsten van het onderzoek daartoe aanleiding geven kan een
commissie van deskundigen worden ingesteld om op deze thema’s te
adviseren. Eventuele aanpassingen zullen dan in een ander wetsvoorstel
worden opgenomen.

Andere departementen (evt. ARK)
•
Het wetsvoorstel is ambtelijk besproken en afgestemd met VWS. Het
wetsvoorstel raakt het beleid van VWS, maar VWS is formeel inhoudelijk niet
betrokken bij het wetsvoorstel. MVWS tekent de stukken niet.
•
Het wetsvoorstel is afgestemd met FIN. FIN is akkoord.
•
Het wetsvoorstel is afgestemd met J&V. J&V is akkoord.
Planning
4 juli 2022
15 juli 2022
Medio oktober 2022
Medio november 2022
1 januari 2024

CWIZO
MR (indien geen RWIZO)
Advies Raad van State
Aanbieden wvs aan Tweede Kamer
Inwerkingtreding wetsvoorstel

Pagina 3 van 3

Wetgeving en Juridische
Zaken

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW

Van

Datum
04 juli 2022
Referentie
33372772

Ministerraadtraject wetsvoorstel aanpassing enkele
bepalingen inzake bestuur en inrichting academische
ziekenhuizen

Bijlagen
-concept wetsvoorstel
-ministerraadformulier
Intern OCW afgestemd
HOenS

Aanleiding
Het wetsvoorstel aanpassing enkele bepalingen inzake bestuur en inrichting
academische ziekenhuizen is behandeld in de CWIZO van 4 juli jl. (hamerstuk).
De CWIZO is akkoord met rechtstreekse doorgeleiding van het wetsvoorstel naar
de ministerraad (MR) van 15 juli aanstaande.

Gevraagd besluit
U wordt gevraagd akkoord te gaan met aanbieding van het wetsvoorstel aan de
MR en het bijgevoegde ministerraadformulier te ondertekenen. Met het
aanbiedingsformulier verzoekt u de MR in te stemmen met het verzenden van het
wetsvoorstel naar de Raad van State voor advisering.

Toelichting
•

•
•
•
•

•
•

Het wetsvoorstel regelt de samenvoeging van de twee academische
ziekenhuizen te Amsterdam, AMC en VUmc tot Amsterdam UMC. Daarnaast
regelt het wetsvoorstel dat de samenwerking tussen de besturen van de
faculteiten der geneeskunde en academische ziekenhuizen verloopt via een
gemeenschappelijk beleidsorgaan (GBO), eventueel een gemeenschappelijk
uitvoeringsorgaan (GUO), en een periodiek overleg, ongeacht of het nu gaat
om openbare of bijzondere universiteiten en academisch ziekenhuizen.
De samenvoeging van het VUmc en het AMC is jaren geleden in gang gezet.
Sinds 2018 treden zij gezamenlijk naar buiten als Amsterdam UMC.
Het samenvoegen van beide ziekenhuizen is zowel door de NZa als de ACM
eind 2017 akkoord bevonden.
Het wetsvoorstel is in november 2020 is per brief aan de Tweede Kamer
aangekondigd.
De samenvoeging heeft geen gevolgen voor het bestaand onderwijs(aanbod).
Beide universiteiten behouden een eigen faculteit Geneeskunde, die zelf
verantwoordelijk zijn en blijven voor hun wettelijke taken.
In de praktijk werken alle universiteiten en academische ziekenhuizen met het
GBO en GUO model. Met het wetsvoorstel wordt bij de praktijk aangesloten.
Het wetsvoorstel regelt niet de samenwerkingsvorm UMC. Eerst is een nadere
verkenning nodig naar de bestaande en gewenste bevoegdheid- en
verantwoordelijkheidsverdeling en de gevolgen voor het personeel en de
medezeggenschap. Eventuele aanpassingen zullen in een ander wetsvoorstel
worden opgenomen.
Pagina 1 van 1

Wetgeving en Juridische
Zaken

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van

Datum
14 november 2022
Referentie
34843006

Wetsvoorstel aanpassing enkele bepalingen inzake
bestuur en inrichting academische ziekenhuizen

Bijlagen
-wetsvoorstel;
-nader rapport;
-verslag internetconsultatie;
-beslisnota's
Intern OCW afgestemd
HOenS

Aanleiding
De Afdeling advisering van de Raad van State (RvS) heeft op 29 september 2022
advies uitgebracht op het wetsvoorstel aanpassing enkele bepalingen inzake
bestuur en inrichting academische ziekenhuizen. Het dictum van het advies is B.
Het wetsvoorstel is gereed voor indiening bij de Tweede Kamer.

Interdepartementaal
afgestemd

Geadviseerd besluit
U wordt gevraagd:
•
akkoord te gaan met het nader rapport, het gewijzigde wetsvoorstel en de
gewijzigde memorie van toelichting en indien u akkoord bent het nader
rapport en de memorie van toelichting te ondertekenen; en
•
akkoord te gaan met het verslag van de internetconsultatie en de publicatie
op de internetconsultatiewebsite.

Kernpunten
•
•

Naar aanleiding van het advies zijn het wetsvoorstel en de memorie van
toelichting op enkele punten aangevuld;
Het nader rapport is ambtelijk afgestemd met VWS; MVWS wordt door
ambtelijk VWS separaat gevraagd akkoord te gaan met het advies, het nader
rapport en de aanpassingen in het wetsvoorstel en de memorie van
toelichting;

Toelichting

Inhoud wetsvoorstel
•
Het wetsvoorstel regelt de voorwaarden die worden gesteld aan de
samenvoeging van VUmc en AMC en de daarmee verband houdende opheffing
van het AMC, een openbaar academisch ziekenhuis en publiekrechtelijk
rechtspersoon, alsmede de gevolgen van de samenvoeging, namelijk dat in
Amsterdam één academisch ziekenhuis aan twee universiteiten is verbonden.
•
Daarnaast regelt het wetsvoorstel dat de samenwerking tussen de besturen
van de faculteiten der geneeskunde en academische ziekenhuizen verloopt via
een gemeenschappelijk beleidsorgaan (GBO), eventueel een
gemeenschappelijk uitvoeringsorgaan (GUO), en een periodiek overleg,
ongeacht of het nu gaat om openbare of bijzondere universiteiten en
academisch ziekenhuizen. Dit komt mede de samenwerking tussen de
Radboud Universiteit en het daaraan verbonden academische ziekenhuis ten
goede nu deze entiteiten niet langer van dezelfde rechtspersoon uitgaan.
Pagina 1 van 3

Datum
14 november 2022

•

Het wetsvoorstel regelt niet de samenwerkingsvorm UMC. Eerst is een
verkenning en mogelijk nader onderzoek nodig naar de bestaande en
gewenste bevoegdheids- en verantwoordelijkheidsverdeling en de gevolgen
voor het personeel en de medezeggenschap. Eventuele aanpassingen zullen in
een ander wetsvoorstel worden opgenomen.

Advies RvS
De RvS heeft twee vragen met betrekking tot de reikwijdte van het voorstel en
adviseert in te gaan op de gemaakte keuzes met betrekking tot die reikwijdte en
hierbij tevens in te gaan op het tijdpad ten aanzien van de bredere wettelijke
inbedding van UMC’s in de WHW.
Regulering samenwerking
De RvS vraagt of met de uitbreiding van het toepassingsbereik van de bepalingen,
die zien op de samenwerking tussen openbare universiteiten en academische
ziekenhuizen, naar de privaatrechtelijke universiteiten en academische
ziekenhuizen, vooruit wordt gelopen op de uitkomsten van de verkenning naar de
toekomstige inbedding van UMC’s in het stelsel van wet- en regelgeving. In het
nader rapport is uiteengezet dat het hierbij gaat om codificatie van een bestaande
situatie: feitelijk werken alle universiteiten en academische ziekenhuizen op dit
moment met een GBO en sommige met een GUO, ongeacht of zij uitgaan van
publiek- of privaatrechtelijke rechtspersonen. In Amsterdam zal bovendien, na
inwerkingtreding van het wetsvoorstel, sprake zijn van een nieuwe en gemengde
samenwerkingsvorm, namelijk die tussen een openbare universiteit, een
bijzondere universiteit en een bijzonder academische ziekenhuis. Met dit
onderdeel van het voorstel wordt ook deze gemengde samenwerkingsvorm
ondervangen. Dit is verduidelijkt in het wetsvoorstel. De nu voorgestelde wijziging
staat niet aan een latere aanpassing in de wet- en regelgeving in de weg, indien
de uitkomsten van de verkenning, en het eventuele nadere onderzoek, daartoe
aanleiding geven. Een en ander is in paragrafen 3.3 en 8 van de memorie van
toelichting verduidelijkt en nader uitgelegd.
Eén-op-één relatie universiteit en academisch ziekenhuis
De RvS vraagt naar de reden voor de keuze de één-op-één relatie tussen een
universiteit en een academisch ziekenhuis alleen ten behoeve van de
Amsterdamse situatie te doorbreken en vraagt of de fysieke afstand, zoals in
Amsterdam, doorslaggevend is hierbij of dat (ook) andere factoren een rol spelen.
In het nader rapport is uiteengezet dat er geen noodzaak is om in de WHW ten
algemene de mogelijkheid op te nemen dat twee universiteiten met één
academisch ziekenhuis verbonden kunnen zijn in het kader van hun wettelijke
taak met betrekking tot het geneeskundig onderwijs en onderzoek; die noodzaak
ontbreekt eveneens als het gaat om het opnemen in de WHW van algemeen
verbindende voorschriften aangaande samenwerking, fusies of samenvoegingen
van twee academische ziekenhuizen. Universiteiten en academische ziekenhuizen
hebben desgevraagd aangegeven geen plannen te hebben tot een dergelijke
Pagina 2 van 3

Datum
14 november 2022

fundamentele aanpassing in die onderlinge bijzondere samenwerking. Indien
dergelijke plannen in de toekomst ontstaan, dan kan te zijner tijd worden
gewogen of de fysieke afstand of andere factoren doorslaggevend zijn en kunnen
in een wetsvoorstel nadere voorschriften worden opgenomen. Mocht bij de
verkenning naar de samenwerkingsvorm UMC toch blijken dat er wettelijke
belemmeringen zijn in de overige vormen van onderlinge samenwerking dan zal
dat bij de wettelijke inbedding van UMC’s worden meegenomen.
Tijdpad verkenning UMC’s
In het nader rapport is aangegeven dat OCW en VWS, in afstemming met het
veld, als eerste stap in de verkenning naar UMC’s, een inventarisatie zullen
uitvoeren van de vraagstukken die het bestuur en inrichting van de UMC’s
aangaan. De eerste (oriënterende) gesprekken met de relevante veldpartijen
zullen nog dit jaar worden ingepland en zo mogelijk worden gevoerd. De verdere
uitvoering van de verkenning, en de verslaglegging daarover, zal plaatsvinden in
2023. In het verslag van de verkenning zal ook worden ingegaan op de vraag of
voor specifieke onderwerpen nader onderzoek nodig is. Paragraaf 8 van de
memorie van toelichting is aangevuld met het hier geschetste tijdpad.
Verslag internetconsultatie en beslisnota’s
•
Het wetsvoorstel heeft open gestaan voor internetconsultatie van 13 juli 2021
tot en met 20 augustus 2021. Van de reacties is een verslag opgesteld,
waarin ook op de reacties wordt ingegaan.
•
Paragraaf 8 van de memorie van toelichting bevat ook een weergave van de
reacties en de waardering daarvan.
•
Het is de bedoeling dat het verslag wordt gepubliceerd op de
internetconsultatiewebsite.
•
Naar aanleiding van de reacties uit de internetconsultatie is de regeling van
de samenwerkingsvorm UMC uit het wetsvoorstel geschrapt en eerst een
verkenning uit te voeren naar de UMC’s.
•
Op het moment van indiening van het wetsvoorstel worden de relevante
beslisnota’s openbaar gemaakt. Deze zijn voor uw informatie bijgevoegd.
Planning
•
Na indiening van het wetsvoorstel zal de behandeling in de Tweede en Eerste
Kamer naar verwachting tussen maart 2023 en juli 2023 plaatsvinden,
waarna het wetsvoorstel in augustus 2023 kan worden gepubliceerd.
•
De beoogde inwerkingtredingsdatum is 1 januari 2024.

Pagina 3 van 3