Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

28 676

NAVO

Nr. 73

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2008
Graag bied ik u hierbij als bijlage het verslag aan van de ministeriële
bijeenkomst van de Noord-Atlantische Raad (NAR) te Brussel op 2 en
3 december 2008.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

KST126658
0809tkkst28676-73
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 73

1

Verslag van de Noord-Atlantische Raad (NAR) te Brussel op 2 en
3 december 2008
Op 2 en 3 december jl. kwamen de NAVO ministers bijeen in de NoordAtlantische Raad om te spreken over NAVO-operaties in Afghanistan en
de Balkan, de aanvragen van Oekraïne en Georgië voor een Membership
Action Plan (MAP), de relatie tussen de NAVO en Rusland alsmede over
NAVO-hervormingen. De bijeenkomst startte met een lunch met de 7
landen van de Mediterrane Dialoog (Algerije, Egypte, Israël, Jordanië,
Mauretanië, Marokko en Tunesië). Tevens kwamen de NAVO Georgië
Commissie (NGC) en de NAVO Oekraïne Commissie (NUC) bijeen.
Operaties
Ministers hebben gesproken over de uitvoering van de strategie in Afghanistan. Men constateerde voortgang in de implementatie van het in
Boekarest aangenomen strategisch politiek-militair plan, bijvoorbeeld
t.a.v. de opbouw van het Afghaanse leger (ANA), dat meer en meer
verantwoordelijkheid neemt voor veiligheidsoperaties in het land. Ook
profiteert ISAF van een verbeterde samenwerking tussen Afghanistan en
Pakistan. Tegelijkertijd blijven er grote uitdagingen. NAVO-bondgenoten
onderkennen het belang van de Presidentsverkiezingen in 2009 en een
goede voorbereiding daarop. De rol van ISAF is cruciaal voor een veilig
verloop van de verkiezingen. Ministers besteedden ook aandacht aan het
belang van de geïntegreerde aanpak: het zenden van meer militairen naar
Afghanistan moet gepaard gaan met een versterkte civiele inzet en goed
lokaal bestuur. Nederland kondigde aan de inzet in EUPOL te verdubbelen
en 10 miljoen Euro te zullen bijdragen aan het ANA Trustfund.
Ministers spraken voorts over de situatie op de Balkan. Ten aanzien van
Kosovo werd benadrukt dat KFOR nog onverminderd nodig is en van een
troepenafname dus nog geen sprake kan zijn. KFOR blijft voorlopig in
Kosovo aanwezig om de stabiliteit en de veiligheid te waarborgen en richt
zich daarnaast op ondersteuning van de opbouw van de Kosovaarse
veiligheidsstructuren.
Tot slot werd gesproken over piraterij-bestrijding en het belang van een
goede coördinatie en complementariteit tussen alle actoren die zich
hiermee bezig houden. Voorafgaand aan de ontplooiing van de EU
ATALANTA operatie voor de kust Somalië, hebben de NAVO en individuele Bondgenoten (waaronder Nederland) met schepen bijgedragen aan
escorte van ondermeer voedseltransporten van het Wereld Voedsel
Programma en logistieke bevoorrading van de Afrikaanse Unie Missie in
Somalië (AMISOM).
Georgië en Oekraïne
De NAVO-ministers hebben een eerste beoordeling gemaakt van de sinds
de NAVO-top in Boekarest geboekte vooruitgang op het gebied van
hervormingen in Georgië en Oekraïne. Zoals ik u op 18 november jl.
berichtte was een aantal Bondgenoten aanvankelijk van mening dat dit
het moment was om aan beide landen een MAP (Membership Action
Plan)-status toe te kennen. In de aanloop naar de NAVO-ministeriële
gingen ook stemmen op om in relatie tot Georgië en Oekraïne in het
geheel niet meer te spreken over MAP als de eerstvolgende stap naar
lidmaatschap. Mede door inspanningen van Duitsland en Nederland is het
zover niet gekomen.
De NAVO-bijeenkomst leidde tot een welkom en werkbaar compromis. De
besluitvorming van de NAVO-top in Boekarest met betrekking tot Oekraïne

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 73

2

en Georgië werd nogmaals in al zijn elementen bevestigd. Tegelijkertijd is
aan beide landen geen MAP-status toegekend, noch is het Membership
Action Plan als voorportaal voor lidmaatschap afgeschaft. Wel werd
besloten tot intensivering van de samenwerking op het gebied van hervormingen in de NAVO Georgië- en de NAVO Oekraïne Commissies. Ministers besloten tevens om de NAVO liaison- en informatiebureau’s in Kiev
en Tbilisi te versterken.
NAVO Georgië Commissie
Op 3 december vond vervolgens voor het eerst een NAVO Georgië
Commissie plaats in de samenstelling van ministers van Buitenlandse
Zaken. De toenmalige Georgische minister van Buitenlandse Zaken Eka
Tkesjelasjvili gaf een toelichting op de kwetsbare veiligheidsituatie in haar
land. Zij benadrukte de constructieve betrokkenheid van Georgië bij het
onderhandelingsproces in Genève. De minister bevestigde dat Georgië
zich gesterkt voelt door de steun van het Bondgenootschap en vastberaden is om het hervormingsproces voort te zetten. Bondgenoten benadrukten het belang van voortgang op het gebied van democratische
hervormingen, rechtstaat, persvrijheid en defensie-hervormingen. De
NAVO staat klaar om dit proces verder te ondersteunen. Nederland gaf
aan een bijdrage te willen overwegen aan de versterking van de democratische en civiele controle op de strijdkrachten, zodra hiervoor een NAVO
Trustfund was opgericht.
NAVO Oekraïne Commissie
De Oekraïnse minister van Buitenlandse Zaken Volodimir Ogryzko benadrukte dat Oekraïne gecommiteerd blijft aan de hervormingsagenda en
het bereiken van NAVO-lidmaatschap. Oekraïne verwelkomde het NAVObesluit tot voortgaande en nauwere samenwerking. Bondgenoten uitten
hun waardering voor de samenwerking met Oekraïne op het gebied van
operaties. Nederland gaf aan veel belang te hechten aan voortgang op het
gebied van «security sector reform», goed bestuur en defensie-hervormingen. Mede daarom zal de Nederlandse steun aan programma’s op dit
gebied worden voortgezet. Nederland blijft tot 2010 «lead nation» van een
succesvol NAVO programma op het gebied van reïntegratie van oud-defensiepersoneel.
Rusland
De ministers besloten tot een zorgvuldige stapsgewijze benadering waar
het gaat om het weer oppakken van de relatie tussen de NAVO en
Rusland. Als eerste stap zal de NAVO Rusland Raad op informele basis
worden hervat. Concreet betekent dit dat de Secretaris-Generaal van de
NAVO weer op politiek niveau contact zal hebben met Rusland en dat in
het kader van de NAVO Rusland Raad op informele basis door ambassadeurs van gedachten zal worden gewisseld over veiligheidspolitieke
onderwerpen. Verdergaande stappen in de relatie met Rusland, zoals het
eventueel hervatten van de formele dialoog in het kader van de NAVO
Rusland Raad, zullen allereerst moeten worden voorgelegd aan de ministers. E.e.a. betekent dus niet dat er weer sprake is van «business as usual»
tussen de NAVO en Rusland. Positieve inspanningen van Rusland inzake
Georgië blijven van groot belang. Implementatie van het zes-punten plan
van 12 augustus jl., waaronder een constructieve Russische houding
tijdens de de internationale besprekingen in Geneve over vrede en veiligheid in de regio, blijft daarin leidend.
Ministers spraken ook over de voorstellen van President Medvedev ten
aanzien van een nieuwe Euro-Atlantische veiligheidsarchitectuur. Dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 73

3

mede gelet op de gedachtenwisseling over Europese veiligheid die tijdens
de OVSE-ministeriële op 4 december zou volgen. De voorstellen van President Medvedev zouden niet mogen leiden tot een verzwakking van de
NAVO, EU en OVSE. Bespreking van veiligheid in Europa zou op een allesomvattende manier moeten gebeuren, en moeten voortbouwen op het
sinds de Helsinki akkoorden van 1975 bereikte acquis. Bondgenoten
waren eensgezind van mening dat een nieuwe veiligheidsarchitectuur niet
nodig is. Hoogstens kon er gedacht worden over uitbreiding, verdere
ontwikkeling en bestendiging van de bestaande veiligheidsarchitectuur.
Ministers onderschreven het belang van een afgestemd standpunt van
NAVO- en EU-landen in OVSE-kader. Nederland bracht in dat elke staat de
vrijheid moet hebben te kunnen kiezen voor het bondgenootschap en de
veiligheidsafspraken die het wenst. Ook zou de notie van invloedsferen
moeten worden afgezworen. Tegelijkertijd is het van belang een positieve
wapenbeheersingsagenda met Rusland te formuleren.
Mediterrane Dialoog
Tijdens de lunchbijeenkomst met de 7 landen van de Mediterrane Dialoog
is gesproken over terrorismebestrijding, het belang van samenwerking op
het gebied van piraterij en het Midden Oosten Vredesproces.
Hervormingen
De Secretaris-Generaal kondigde aan dat hij voor de NAVO-top in
Straatsburg-Kehl (3 en 4 april 2009) een pakket aan hervormingsmaatregelen wil presenteren. Hij kreeg hiervoor steun van de ministers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 73

4