Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2917
Vragen het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «De EU heeft zijn criteria afgezwakt, en dus
mag het meeste landbouwgif gewoon worden gebruikt» (ingezonden 13 mei
2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 5 juni 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «De EU heeft zijn criteria afgezwakt, en dus
mag het meeste landbouwgif gewoon worden gebruikt»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de uitspraak van de Europese milieuorganisatie Pesticide
Action Network (PAN) dat de Europese wetgeving over gewasbeschermingsproducten met hormoonverstorende stoffen onder invloed van de industrielobby ernstig afgezwakt is?
Antwoord 2
De wetenschappelijke criteria voor identificatie van hormoonverstorende
eigenschappen van werkzame stoffen die in gewasbeschermingsmiddelen
kunnen worden gebruikt, die eind 2017 zijn vastgesteld en eind 2018 in
werking zijn getreden, bieden een hoger beschermingsniveau voor mens, dier
en milieu dan hetgeen in 2009 is vastgesteld2. Hiermee herken ik de uitspraak
niet.
Vraag 3 en 4
Wat is de Nederlandse inzet geweest in 2009 bij de beslissing dat er
strengere eisen moesten komen voor nieuwe gewasbeschermingsmiddelen
met hormoonverstorende stoffen?

1
2

ah-tk-20182019-2917
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.trouw.nl/groen/milieugroep-europa-verzwakte-aanpak-van-pesticiden-~a377e88b/
Zoals opgenomen in bijlage II van Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees parlement
en de Raad betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot
intrekking van de Richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG (PbEU 2009, L309).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Op welke manier heeft Nederland bijgedragen aan de beslissing om de regels
opgesteld in 2009 in een andere hoedanigheid in te zetten, waardoor het
mogelijk bleef om bepaalde gewasbeschermingsmiddelen met hormoonverstorende middelen te blijven gebruiken?
Antwoord 3 en 4
Uw Kamer treft hieronder een overzicht aan van de Nederlandse inzet op het
aspect hormoonverstorende stoffen. Deze komt op hoofdlijnen op het
volgende neer: het zo snel mogelijk formuleren van wetenschappelijke criteria
voor het identificeren van hormoonverstorende stoffen op basis van de
definitie van de WHO/IPCS.
– Op 21 oktober 2009 is Verordening (EG) nr. 1107/2009 vastgesteld.
Nederland heeft hiermee ingestemd.
– In deze verordening staat in bijlage II de procedure en criteria voor de
goedkeuring van werkzame stoffen, beschermstoffen en synergisten
overeenkomstig hoofdstuk II, waaronder hormoonverstorende stoffen.
– In paragraaf 3.6.5 staat dat de Europese Commissie uiterlijk op 14 december 2013 met een voorstel komt welke wetenschappelijke criteria gebruikt
moeten worden voor het vaststellen van hormoonverstorende eigenschappen.
– De Nederlandse inzet was daarna gericht op het zo snel mogelijk
formuleren op Europees niveau van wetenschappelijke criteria voor het
identificeren van hormoonverstorende stoffen. Nederland heeft zich
daarom aangesloten bij de rechtszaak van Zweden tegen de Europese
Commissie over het uitblijven van deze criteria (Kamerstuk 27 858, nr.
312).
– De Europese Commissie heeft in 2014 een publieke consultatie gehouden
over het vaststellen van criteria voor het identificeren van hormoonverstorende stoffen. Uw Kamer is geïnformeerd over de Nederlandse positie op
de publieke consultatie (Kamerstuk 22 112, nr. 1936).
– De belangrijkste punten hieruit zijn:
• Het kabinet steunt de toepassing van de WHO/IPCS definitie als
criterium om een stof als hormoonverstorende stof aan te merken.
• Het kabinet pleit voor de introductie van een weight of evidencebenadering, omdat de huidige testmethodes niet zijn ontworpen om een
hormoonverstorende werking aan te tonen.
• Het kabinet streeft naar één extra categorie «potentieel hormoonverstorende stof», voor stoffen waar beperkte maar wel adequate
informatie over beschikbaar is, die wijzen op mogelijk hormoonverstorende eigenschappen. Verder onderzoek naar stoffen in deze categorie
is vereist.
• Het kabinet is geen voorstander van het gebruik van afkapwaarden op
basis van de sterkte van een stof (potency cutoffs)bij het vaststellen of
een stof hormoonverstorend is. De reden is, dat dit onderdeel uitmaakt
van de risicobeoordeling van een stof en niet van de identificatie van
een hormoonverstorende stof.
• Het kabinet streeft naar toepassing van dezelfde set criteria voor alle
relevante regelgeving.
– De Europese Commissie heeft in 2016 het voorstel «mededeling hormoonverstorende stoffen» ingediend. Uw Kamer is geïnformeerd over de
voorlopige Nederlandse positie (Kamerstuk 34 510, nr. 2). De belangrijkste
punten hieruit zijn dat het voorstel van de Commissie grotendeels aansluit
bij de hierboven genoemde punten. Er zijn echter twee punten die niet
zijn overgenomen, namelijk de introductie van een extra categorie en het
streven naar toepassing van dezelfde set criteria voor alle relevante
regelgeving.
– Uw Kamer is vervolgens regelmatig geïnformeerd over de Nederlandse
inzet (zie o.a. Kamerstukken 34 510, nrs. 6, 7, 8 en 9 en 27 858, nr. 395),
totdat het voorstel van de Europese Commissie met wetenschappelijke
criteria om hormoonverstorende stoffen te identificeren eind 2017 is
aangenomen. Nederland heeft hiermee ingestemd. Hierin is de extra
categorie overigens niet opgenomen op verzoek van het Europees
parlement.
– Er resteerde daarna nog een discussie over het al dan niet toepassen van
verwaarloosbaar risico in plaats van verwaarloosbare blootstelling in de
derogatieclausule.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

–

Nederland heeft het standpunt ingenomen om de clausule van verwaarloosbare blootstelling niet te wijzigen.

Vraag 5 en 6
Welke risico’s ontstaan er voor de volksgezondheid en de biodiversiteit bij het
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen met hormoonverstorende stoffen?
Worden er op dit moment gewasbeschermingsmiddelen gebruikt in Nederland die volgens de Europese wetgeving uit 2009 niet toegelaten hadden
mogen worden? Zo ja, in welke hoeveelheid? Zo nee, worden er op dit
moment andere middelen met hormoonverstorende stoffen gebruikt in de
gewasbescherming?
Antwoord 5 en 6
Alle in Nederland toegelaten gewasbeschermingsmiddelen, die gebaseerd
zijn op goedgekeurde werkzame stoffen, die zijn (her)beoordeeld volgens
Verordening (EG) 1107/2009, bevatten geen werkzame stoffen die hormoonverstorend zijn volgens de criteria die in 2009 zijn vastgesteld
Het kan voorkomen dat er in de Europese Unie nog enkele op basis van
Richtlijn 91/414/EG goedgekeurde werkzame stoffen zijn, die nog niet zijn
herbeoordeeld op basis van Verordening (EG) 1107/2009 en hormoonverstorende eigenschappen hebben. Het dossier voor deze werkzame stoffen
bevatte toen ook al informatie over mogelijke reprotoxiciteit en carcinogeniteit (de uitgangspunten voor de criteria uit 2009). Deze informatie en dus ook
de mogelijk schadelijke effecten voortkomend uit hormoonverstorende
eigenschappen heeft het Ctgb destijds meegenomen in het beoordelingstraject voor de toelating. Dit heeft geleid tot de conclusie dat er geen onaanvaardbare risico’s voor mens, dier en milieu zijn bij het gebruik van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen op basis van deze stoffen, indien deze
volgens de voorschriften worden gebruikt.
Ik vind het van groot belang dat er zo snel mogelijk besluiten worden
genomen over de herbeoordeling van deze stoffen, zodat deze beoordeeld
zijn op basis van de meest recente wetenschappelijke inzichten.
Sinds eind 2018 stelt EFSA bij de (her)beoordeling van een werkzame stof
vast of deze op basis van de nieuwe wetenschappelijke criteria hormoonverstorende eigenschappen heeft of niet. Dit proces loopt. Het proces heeft er
inmiddels toe geleid dat de goedkeuring van thiofanaat-methyl niet is
hernieuwd vanwege zorgen om onder andere hormoonverstorende eigenschappen.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de wetenschap altijd leidend moet zijn in de beoordeling van bestrijdingsmiddelen en dat deze wetenschap gevolgd moet worden
in de besluitvorming? Zo ja, bent u van mening dat dit voldoende gebeurt?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ik baseer mijn standpunten over het al dan niet goedkeuren van werkzame
stoffen en het opstellen / actualiseren van richtsnoeren voor het beoordelen
daarvan op de technisch wetenschappelijke adviezen van ECHA, EFSA en het
Ctgb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3