Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2420
Vragen van de leden Voordewind (ChristenUnie), Van der Staaij (SGP),
Servaes (PvdA), Sjoerdsma (D66), Ten Broeke (VVD), Knops (CDA) en Van
Bommel (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de situatie in
West-Papua (ingezonden 22 maart 2016).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 28 april
2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Indonesië bezig met genocide
Papoea’s»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Wat is uw reactie op de conclusie van de twee Australische onderzoekers die
stellen dat het onderdrukkende bewind van de Indonesische regering jegens
de Papoea’s in feite neerkomt op een vorm van «slow Genocide»?
Antwoord 2
Het onderzoeksrapport waar het Nederlands Dagblad over spreekt is nog niet
openbaar. Alvorens in te gaan op de conclusie van het rapport is het
belangrijk om eerst de publicatie van het volledige rapport af te wachten.
Vraag 3
Deelt u de conclusie van de onderzoekers dat de (mensenrechten)situatie van
de Papoea’s de afgelopen jaren enkel is verslechterd? Bent u tevens van
mening dat de internationale druk, vaak via stille diplomatie, grotendeels
geen resultaat heeft gehad?
Antwoord 3
De situatie in de Indonesische provincies Papoea en West Papoea (hierna
Papoea) kent diverse zorgpunten, zoals geweldsincidenten tegen burgers,
maar ook de vrijheid van meningsuiting en de positie van (lokale) journalisten
en mensenrechtenverdedigers. Daarnaast nemen door de toename van

1

ah-tk-20152016-2420
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Nederlands Dagblad, 11 maart 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

migranten uit andere delen van Indonesië de spanningen tussen nieuwkomers en inheemse Papoea’s verder toe.
Tegelijkertijd is door de Indonesische regering een aantal bemoedigende
stappen gezet in het afgelopen jaar. President Joko Widodo verleende gratie
aan een aantal politieke gevangenen in Papoea, inclusief Filep Karma, en
kondigde aan dat buitenlandse journalisten voortaan Papoea konden
bezoeken zonder beperkingen. Ook gaf president Joko Widodo aan werk te
willen maken van een meer structurele dialoog, zoals eerder aanbevolen in
de Papoea Road Map van het Indonesische wetenschapsinstituut LIPI. Ten
slotte zet president Joko Widodo in op verdere sociaaleconomische ontwikkeling van de provincies. Zo werd begin deze maand een nieuwe haven
geopend.
Vraag 4
Op welke wijze heeft Nederland de situatie van de Papoea’s onder de
aandacht gebracht van de Indonesische autoriteiten? Op welk wijze heeft
Nederland dit gedaan binnen de Europese Unie en binnen andere gremia
waaronder de Verenigde Naties? Welke aanvullende mogelijkheden heeft u
om u hiervoor extra in te zetten?
Antwoord 4
De mensenrechtensituatie in Indonesië is onderdeel van de structurele
dialoog tussen Nederland en Indonesië. Binnen deze dialoog wordt ook altijd
aandacht gegeven aan de situatie in Papoea.
De Nederlandse ambassade in Jakarta bespreekt de situatie in Papoea met
bewindslieden en andere vertegenwoordigers van de Indonesische autoriteiten. Ook bezoeken medewerkers van de ambassade de provincie regelmatig
om te spreken met vertegenwoordigers van lokale overheid, politie, mensenrechtenactivisten, NGOs en religieuze organisaties. De situatie in Papoea
wordt daarnaast besproken tijdens de jaarlijkse politieke hoogambtelijke
consultaties tussen beide landen. Ten slotte brengt de Minister van Buitenlandse Zaken tijdens gesprekken met Indonesische bewindspersonen
regelmatig de zorgen over de situatie in Papoea ter sprake.
Binnen de Europese Unie wordt de mensenrechtensituatie in Papoea in de
jaarlijkse EU-Indonesië Mensenrechtendialoog besproken, waar in de meest
recente dialoog werd aangedrongen op het bevorderen van vrijheid van
meningsuiting en vrije toegang voor (internationale) journalisten en NGOs.
De VN-Mensenrechtenraad bespreekt de mensenrechtensituatie in Indonesië
door middel van de Universal Periodic Review (UPR), die in 2017 weer zal
plaatsvinden.
Vraag 5
Deelt u de overtuiging dat, gezien de historische rol van Nederland, zoals ook
is verwoord in het Drooglever-rapport, de regering een bijzondere verantwoordelijkheid heeft om zich in te zetten voor het lot van de Papoea’s? In
hoeverre zijn de bevindingen van het Drooglever-rapport voor u leidend in de
relatie van Nederland ten opzichte van de Papoea’s?
Antwoord 5
Zoals in Kamerbrief van 22 november 2005, stuk 30 300V is toegelicht vormt
het academische onderzoek van professor Drooglever een nadere bijdrage
aan de beschrijving van de eigen geschiedenis van Papoea en het verloop
van de gebeurtenissen rond de «Act of Free Choice». Papoea is nu een
onderdeel van de Republiek Indonesië en de Nederlandse regering respecteert de territoriale integriteit van Indonesië volledig. Sinds ruim tien jaar
heeft Papoea een speciale autonomie status waarbij diverse bevoegdheden
zijn gedecentraliseerd naar de provincies Papoea en West Papoea en ook
sprake is van meer lokale inspraak in de besteding van financiële middelen.
De implementatie gaat niet geheel zonder problemen en er zijn diverse
zorgpunten op het gebied van mensenrechten zoals bij vraag 3 wordt
geconstateerd. Niettemin benadrukt de Indonesische president Widodo het
belang dat hij hecht in verdere ontwikkeling van de provincies.
Het lot van de Papoea’s gaat het kabinet zeker ter harte en de situatie in
Papoea is dan ook onderdeel van de structurele dialoog tussen Nederland en
Indonesië. Om tot een duurzame oplossing te komen is het belangrijk dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

centrale autoriteiten en de lokale bevolking gezamenlijk de problemen ter
hand nemen en ontwikkeling in de provincies bevorderen.
Vraag 6
Bent u bereid om zodra het rapport van de bovengenoemde onderzoekers
bekend is gemaakt de Kamer per brief te informeren over de reactie van het
kabinet op het rapport?
Antwoord 6
Ja. Wanneer de Catholic Justice and Peace Commission in Brisbane het
rapport openbaar maakt zal ik dit rapport bestuderen.
Vraag 7
Kunt u specifiek dit onderwerp, tijdens uw bezoek aan Indonesië deze week,
bespreken met uw ambtsgenoot?
Antwoord 7
Tijdens mijn recente bezoek aan Indonesië heb ik de mensenrechtensituatie,
waaronder de situatie in Papoea, besproken met Minister van Buitenlandse
Zaken Retno Marsudi en coördinerend Minister voor Politieke, Juridische en
Veiligheidszaken Luhut Panjaitan van de Indonesische regering.
Coördinerend Minister Panjaitan verwees naar de inzet van de president om
de sociaaleconomische ontwikkeling in de provincies te verbeteren en gaf aan
dat hij recent alle betrokken instanties (politie, Openbaar Ministerie, strijdkrachten en Nationale Mensenrechtencommissie) in Papoea had verzocht
klachten over vermeende mensenrechtenschendingen serieus te onderzoeken
en strafrechtelijke vervolging in te stellen indien daarvoor voldoende grond
bestaat.
Ik heb in mijn gesprekken benadrukt dat, om tot een duurzame oplossing te
komen, het belangrijk is om meer aandacht te geven aan het voorkomen van
geweld en het verbeteren van begrip voor specifieke culturele achtergronden
en de verbetering van de relaties tussen de inheemse bevolking van Papoea
en migranten afkomstig uit andere delen van Indonesië.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3