Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 002

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2015)

Nr. 109

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 februari 2016
Bij het Belastingplan 2015 is de afvalstoffenbelasting per 1 januari 2015
uitgebreid tot afvalstoffen die worden verbrand in een inrichting waarin
huishoudelijk afval, gemengd bedrijfsafval en gemengd sorteerresidu
mag worden verbrand. Daarbij heeft uw Kamer bij amendement ook een
heffing ingevoegd voor afvalstoffen die buiten Nederland worden
gebracht om daar te worden verbrand (Kamerstuk 34 002, nr. 69). Deze
zogenoemde exportheffing is op 1 juli 2015 in werking getreden.
Bij de vormgeving van de exportheffing is er, om tot een uitvoerbare
regeling te komen, voor gekozen belasting te heffen ter zake van het
verkrijgen van toestemming om afvalstoffen buiten Nederland te brengen
om daar te worden verbrand. Er wordt dus, anders dan in de binnenlandse situatie, geen rekening gehouden met de feitelijke afvalstromen, de
vergunning van de verwerkingsinstallatie en de uiteindelijke wijze van
verwerking. De achtergrond van deze keuze bij de exportheffing was, dat
de Belastingdienst geen zicht heeft op dergelijke feiten en omstandigheden in het buitenland. Daardoor zou een regeling overeenkomstig de
binnenlandse systematiek niet handhaafbaar zijn geweest. De toestemming om afvalstoffen buiten Nederland te brengen wordt bij beschikking
verleend door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ingevolge de
Europese verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen
(EVOA), aan de hand van een kennisgeving van de exporteur.
Bij het amendement op het Belastingplan 2015 is ook voorzien in de
mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur bepaalde afvalstoffen bij export van de heffing uit te zonderen, indien deze afvalstoffen
in de binnenlandse situatie evenmin in de heffing worden betrokken. Deze
vrijstelling zou in beginsel worden opgenomen in het Verzamelbesluit
2016, zo mogelijk met terugwerkende kracht tot en met 1 juli 2015.

kst-34002-109
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 002, nr. 109

1

De afgelopen periode is onderzocht of het mogelijk is voor deze
vrijstelling aan te sluiten bij de aard van de afvalstoffen waarvoor
toestemming wordt verleend tot overbrenging naar het buitenland. De
verwachting was dat daarmee voorkomen zou kunnen worden dat de
exportheffing strijdigheid oplevert met het Europese recht, zonder de
uitgangspunten van de gekozen opzet geweld aan te doen. Helaas is die
verwachting te optimistisch gebleken. Met een vrijstellingsregeling voor
specifieke afvalstromen blijkt niet voorkomen te kunnen worden, dat
onder omstandigheden meer belasting wordt geheven voor in een ander
EU-land verwerkte afvalstoffen dan het geval zou zijn geweest bij
vergelijkbare verwerking in Nederland. Een heffing waarbinnen dit zich
kan voordoen is Europeesrechtelijk niet houdbaar.
De oorzaak is dat de exportheffing aansluit bij de afgifte van de
EVOA-beschikking. De EVOA-beschikking biedt bij nader inzien niet de
informatie die nodig is. De EVOA-beschikking geeft aan welk soort
materiaal wordt geëxporteerd, de maximale hoeveelheid die in een
bepaalde periode mag worden geëxporteerd en de verwachte verwerkingsmethode. Voor een Europeesrechtelijk houdbare heffing zijn nodig
de feitelijke hoeveelheid die geëxporteerd is en de manier waarop deze is
verwerkt. Het systeem van EVOA-beschikkingen kan niet worden
aangepast om de benodigde informatie te verkrijgen, omdat de EVOA een
Europees systeem is. Bovendien zou aanpassing van de beschikkingen
niet leiden tot gegevens die door de Belastingdienst gecontroleerd zouden
kunnen worden. Het systeem zou daardoor heel kwetsbaar worden.
Onderzocht is of op een andere manier dan via een vrijstelling voor
specifieke afvalstromen tegemoet kan worden gekomen aan bovengenoemde bezwaren. De enige mogelijkheid daartoe leek een meer
algemene vrijstelling in de vorm van een tegenbewijsregeling. De
exporteur zou dan de mogelijkheid krijgen aan te tonen dat hij voor de in
totaal door hem op basis van een EVOA-beschikking naar het buitenland
overgebrachte hoeveelheid afvalstoffen meer belasting is verschuldigd,
dan bij vergelijkbare verwerking in Nederland in totaal het geval zou zijn
geweest. Het meer verschuldigde bedrag zou dan niet worden geheven.
De exporteur zou aan de hand van zijn administratie moeten kunnen
aantonen dat hij voor deze algemene vrijstelling in aanmerking komt en
voor welk bedrag.
De Belastingdienst heeft echter aangegeven dat zo’n regeling niet
handhaafbaar zou zijn, omdat het per saldo te betalen belastingbedrag
afhankelijk zou zijn van feiten en omstandigheden die de Belastingdienst
niet kan controleren. Het gaat daarbij om de daadwerkelijk geëxporteerde
hoeveelheden, de wijze waarop de afvalstoffen in het buitenland zijn
verwerkt en de aard van de installatie waarin de verwerking in het
buitenland heeft plaatsgevonden. De Belastingdienst zou in zo’n opzet niet
kunnen vaststellen of de verschuldigde belasting volledig is aangegeven.
Verder zou de regeling leiden tot relatief grote administratieve lasten en
onzekerheid bij de exporteur. Deze zou de vrijstelling bij zijn aangifte
moeten toepassen en daarbij een vergelijking moeten maken van de
verwerking in het buitenland, afgezet tegen de heffing van afvalstoffenbelasting in de binnenlandse situatie. De daarvoor vereiste deskundigheid
zou vaak ontbreken, waardoor ook de exporteur niet zeker zou weten of
het belastingbedrag dat hij op aangifte voldoet juist is.
Conclusie
Dit brengt mij op het punt waar we nu staan: anders dan gehoopt kunnen
we nog geen werkbare oplossing bieden die enerzijds Europeesrechtelijk
houdbaar is en anderzijds kan worden gehandhaafd en toepasbaar is voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 002, nr. 109

2

de betrokken ondernemers. De tijd begint echter te dringen. Voor
exporteurs is al enige maanden niet duidelijk, in hoeverre zij afvalstoffenbelasting verschuldigd zullen zijn voor afvalstoffen waarvoor zij sinds
1 juli 2015 een EVOA-beschikking hebben gekregen. Volgens berichten uit
de sector wordt de situatie voor sommige exporteurs nijpend, omdat zij al
maanden wachten met export van zich opstapelende afvalstoffen waarvan
de overbrenging naar het buitenland niet loont als daarvoor afvalstoffenbelasting betaald zou moeten worden. Voor zover dit afvalstoffen betreft
die zijn bestemd voor verbranding in energiecentrales en industriële
ovens buiten Nederland, zou bij vergelijkbare verbranding in de binnenlandse situatie geen afvalstoffenbelasting worden geheven. Deze situatie
acht ik niet houdbaar.
Gezien het voorgaande zie ik geen andere oplossing dan terug te komen
op de beslissing de afvalstoffenbelasting mede te heffen voor afvalstoffen
die buiten Nederland worden gebracht om daar te worden verbrand. Ik
stel voor om het tarief van de exportheffing in de afvalstoffenbelasting
vooralsnog op nihil te stellen, met terugwerkende kracht tot en met de
ingangsdatum 1 juli 2015.
Ik zie twee manieren om de heffing op nihil te stellen. Het is enerzijds
mogelijk dit onmiddellijk te doen bij beleidsbesluit vooruitlopend op een
wetswijziging in het Belastingplan 2017. Dat heeft het voordeel dat de
benodigde dekking, € 8 miljoen structureel, kan meelopen in de brede
budgettaire besluitvorming van het belastingplan. Bovendien biedt deze
variant op de kortst mogelijke termijn maximale duidelijkheid aan de
branche. Anderzijds heb ik de Eerste Kamer vorig jaar toegezegd de
periode tussen de aankondiging van een dergelijke wijziging en het
moment van indiening van het reparatiewetsvoorstel bij het parlement zo
kort mogelijk te houden. Om hieraan tegemoet te komen is het mogelijk
om het tarief op nihil te zetten door een op korte termijn in te dienen
spoedwetsvoorstel. Met deze oplossing zal geen sprake zijn van anticiperend beleid. Het nadeel van deze variant is dat tot het indienen van het
wetsvoorstel nog enkele maanden onduidelijkheid voor de branche blijft
bestaan. Een tweede nadeel is dat in dit aparte wetsvoorstel dan ook
direct de dekking in de sfeer van de afvalstoffenbelasting geregeld zal
moeten worden. Mijn voorkeur gaat daarom uit naar de eerste optie.
Graag verneem ik welke voorkeur uw Kamer heeft.
Tegelijkertijd zal ik in overleg met de sector onderzoeken of er wellicht nog
een andere opzet mogelijk is om de exportheffing op een later tijdstip
alsnog in te voeren.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 002, nr. 109

3