Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 762

Wijziging van de Wet opslag duurzame energie
(in verband met de vaststelling van tarieven
voor 2018)

Nr. 15

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 december 2017
Bij de regeling van werkzaamheden van 28 november jl. is gevraagd om
een brief over de energierekening van huishoudens gedurende deze
kabinetsperiode (Handelingen II 2017/18, nr. 27, Regeling van werkzaamheden). Daarnaast verzocht het lid Van der Lee tijdens het plenaire debat
van 30 november jl. over het wetsvoorstel tot wijziging van de tarieven
voor de opslag duurzame energie (ODE) voor 2018 (Kamerstuk 34 762) om
een beeld van de energierekening voor een gemiddeld huishouden indien
voor de ODE 2018 een verdeling van de lasten huishoudens versus
bedrijven van 40:60 zou worden gehanteerd in plaats van de huidige
lastenverdeling waarbij de lasten voor 50% bij huishoudens en voor 50%
bij bedrijven neerslaan (Handelingen II 2017/18, nr. 29, debat Opslag
duurzame energie).
De gemiddelde energierekening voor huishoudens
Op basis van de Nationale energieverkenning 2017 (Kamerstuk 30 196, nr.
559) heb ik bezien welke gevolgen optreden door maatregelen uit het
Regeerakkoord. Inclusief de maatregelen in het Regeerakkoord en een
structureel veronderstelde toename van de netwerktarieven ten aanzien
van de levering van elektriciteit stijgt de gemiddelde energierekening voor
huishoudens in 2021 naar schatting met circa € 175 ten opzichte van 2017.
Sinds 2013 is de ODE van kracht die voorziet in dekking voor de kasuitgaven die samenhangen met de stimulering van hernieuwbare energieproductie (in het bijzonder de SDE+ inclusief de uitrol van windenergie op
zee). Deze uitgaven lopen sinds 2013 op van € 100 miljoen in 2013 naar
€ 1.074 miljoen in 2018 en ruim € 2.600 miljoen in 2021.
In het Regeerakkoord is voorts een verschuiving van de belastingheffing
op elektriciteit naar aardgas opgenomen, en een verlaging van de
belastingvermindering per elektriciteitsaansluiting. De budgettaire
opbrengst die hiermee samenhangt, wordt benut voor verlaging van de

kst-34762-15
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 15

1

belastingtarieven in de inkomstenbelasting. Uit de doorrekening van het
Regeerakkoord blijkt dat voor alle inkomensgroepen de koopkracht per
saldo toeneemt. In dit resulterende koopkrachtbeeld zijn zowel de
oplopende ODE als de maatregelen in de sfeer van de energiebelasting
opgenomen.
De energiebelasting en de ODE zijn heffingen die het energieverbruik van
afnemers belasten, ongeacht het inkomen van de betrokken huishoudens.
Ten aanzien van het aardgas- en elektriciteitsverbruik naar inkomensgroep
is sprake van een heterogeen beeld dat onder andere afhankelijk is van de
woonsituatie en de gezinssamenstelling. Maar ook de leeftijd van
eventueel aanwezige kinderen in het gezin speelt een rol. Ook zijn
woningtype, de grootte van de woning en het bouwjaar van invloed op
het energieverbruik. Dit heterogene beeld doet zich binnen en tussen alle
inkomensgroepen voor en leidt ertoe dat geen eenduidige uitspraken
gedaan kunnen worden over het specifieke energieverbruik bij een
bepaald inkomensniveau.
Het Belastingplan 2018 (Kamerstuk 34 785) bevat tevens een tijdelijke
verhoging van de energiebelasting met € 200 miljoen voor de jaren 2018
en 2019, ter dekking van uitgaven ter bevordering van energiebesparing in
gereguleerde huurwoningen, vormgegeven in de stimuleringsregeling
energieprestatie huursector (STEP). Daarmee wordt uitvoering gegeven
aan afspraken in het Energieakkoord. Gemiddeld genomen zal als gevolg
van deze tijdelijke verhoging een huishouden ongeveer in 2018 en 2019
€ 15 euro per jaar extra energiebelasting bijdragen. Deze verhoging van
de energiebelasting wordt in 2020 teruggedraaid.
De Minister van BZK gaat in een separate brief in op de positie van
huurders in sociale huurwoningen, toegespitst op de beleidsmaatregelen
die daarvoor zijn en worden genomen. Deze brief is recent aan uw Kamer
gestuurd (Kamerstuk 34 762, nr. 14).
Lastenverdeling
Het kabinet hanteert zowel ten aanzien van de energiebelasting als van de
ODE een lastenverdeling waarbij 50% van de optredende lasten bij
huishoudens neerslaan en 50% bij bedrijven. Bij deze keuze van de
lastenverdeling over huishoudens en bedrijven zijn de gevolgen voor
huishoudens en bedrijven in samenhang gewogen. Het principe dat de
vervuiler betaalt is hierbij leidend. Omdat concurrentienadelen voor
Nederlandse bedrijven kunnen optreden, is bij de ODE tevens gekozen
voor een degressieve tariefstructuur. Daarbij sluit de ODE aan bij de
tariefstructuur die ook voor de energiebelasting van kracht is.
Het lid van der Lee van de fractie van GroenLinks heeft mij verzocht in
beeld te brengen welke tarieven voor de ODE in 2018 nodig zijn indien de
lasten op een alternatieve wijze worden verdeeld: 40% bij huishoudens en
60% bij bedrijven. Onderstaande tabel geeft de huidige tarieven voor de
ODE weer afgezet tegen het voorstel van het lid Van der Lee.
Tabel 1 Tarieven ODE 2018 afgezet tegen amendement van het lid van der Lee
2017

2018

Voorstel 40:60

Beoogde opbrengst ODE in mln euro
Tarieven aardgas in cent/m3
0- 170.000 m3
170.000- 1.000.000 m3
1.000.000–10.000.000 m3
> 10.000.000 m3

678

1.074

1.074

1,59
0,74
0,27
0,13

2,85
1,06
0,39
0,21

2,28
1,57
0,57
0,31

Tarieven elektriciteit in cent/kWh
0- 10.000 kWh
10.000- 50.000 kWh
50.000- 10.000.000 kWh

0,74
1,23
0,33

1,32
1,80
0,48

1,06
2,53
0,67

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 15

2

2017

2018

Voorstel 40:60

>= 10.000.000 kWh

0,01

0,02

0,03

aardgasverbruik gemiddeld huishouden
(o.b.v. NEV 2017)
elektriciteitsverbruik gemiddeld huishouden (o.b.v. NEV 2017)

1.241

1.205

1.205

2.768

2.675

2.675

gemiddelde bijdrage huishoudens incl.
21% BTW (euro)

49

84

68

Vervolgens wordt in tabel 2 een indicatie gegeven van de gemiddelde
energierekening voor huishoudens inclusief de ODE in de periode
2017–2021, afgezet tegen het voorstel van het lid Van der Lee. Deze tabel
is gebaseerd op tabel 5.2 uit de Nationale Energieverkenning (NEV) 2017
(Kamerstukken 30 196 nr. F) en bevat een doorrekening van maatregelen
uit het Regeerakkoord die nog niet in de NEV 2017 waren opgenomen.
Tabel 2 Gemiddelde energierekening voor huishoudens
2017

2018

2019

2020

2021

Energierekening NEV 2017 geactualiseerd incl.
doorwerking Regeerakkoord

2018

2019

2020

2021

Idem, o.b.v. lastenverdeling 40:60

Elektriciteitslevering in kWh

2.768

2.675

2.581

2.488

2.488

2.675

2.581

2.488

2.488

variabele kosten
vaste kosten
Energiebelasting
belastingvermindering
opslag duurzame energie
BTW
subtotaal elektriciteitsrekening

144
231
278
– 306
20
77
445

137
243
275
– 301
35
82
472

131
243
247
– 246
55
90
520

124
243
232
– 241
74
91
523

124
243
232
– 241
81
92
531

137
243
275
– 301
28
80
463

131
243
247
– 246
44
88
507

124
243
232
– 241
59
88
505

124
243
232
– 241
65
89
512

Gasverbruik in m3

1.241

1.205

1.170

1.134

1.134

1.205

1.170

1.134

1.134

variabele kosten
vaste kosten
Energiebelasting
opslag duurzame energie
BTW
subtotaal gasrekening

309
183
310
20
173
994

312
183
308
34
176
1.013

314
183
334
54
186
1.070

315
183
318
73
187
1.075

315
183
318
80
188
1.083

312
183
308
27
174
1.004

314
183
334
43
183
1.057

315
183
318
58
183
1.057

315
183
318
64
185
1.064

totaal energierekening
waarvan ODE

1.439
49

1.484
84

1.590
131

1.597
177

1.614
195

1.467
68

1.563
105

1.562
142

1.576
156

45
36

151
83

158
129

175
146

28
19

124
57

123
93

137
107

mutatie energierekening t.o.v. 2017
Waarvan ODE

Zoals uit de bovenstaande tabel blijkt, leidt het voorstel van lid van der
Lee logischerwijs tot een daling van de energierekening voor
huishoudens. Daarentegen nemen de lasten voor bedrijven toe.
Tabel 3 geeft een indruk van de ontwikkeling van de lasten voor
huishoudens en bedrijven indien de lasten conform het wetsvoorstel voor
50% bij huishoudens en voor 50% bij bedrijven neerslaan, afgezet tegen
het alternatieve voorstel van het lid Van der Lee. De toenemende lasten
voor bedrijven zijn nodig om dezelfde beoogde opbrengst van de ODE
2018 te realiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 15

3

Tabel 3 Lastenontwikkeling ODE huishoudens en bedrijven 2018–2021
2017

2018

2019

2020

2021

2018

lastenverdeling 50:50

2019

2020

2021

mutaties lastenverdeling 40:60

gemiddelde bijdrage
huishoudens incl. 21% BTW
(euro)

49

84

132

177

195

– 17

– 26

– 35

– 39

bakkersbedrijf
groothandelsbedrijf
bedrijf in gezondheidszorg
glastuinbouwbedrijf
bedrijf in foodsector
chemiebedrijf

231
742
1.235
1.918
5.403
68.976

393
1.160
1.517
3.045
8.809
101.055

634
1.869
2.444
4.904
14.189
162.780

883
2.604
3.406
6.835
19.775
226.857

970
2.861
3.741
7.507
21.719
249.157

– 24
219
191
497
540
41.135

– 39
353
307
800
870
66.260

– 54
492
428
1.115
1.212
92.342

– 59
541
471
1.225
1.332
101.419

Tot slot
Zoals ik uw Kamer tijdens de behandeling van het wetsvoorstel ter
wijziging van de tarieven voor de opslag duurzame energie (ODE) voor
2018 heb toegezegd, zal het geactualiseerde beeld van de gemiddelde
energierekening voor huishoudens in de NEV 2018 worden opgenomen. Ik
heb het Planbureau voor de Leefomgeving inmiddels verzocht om vanaf
de publicatie van de NEV 2018 naast het gemiddelde beeld voor
huishoudens ook een indruk te geven van de ontwikkeling van de
energierekening voor meer specifieke inkomensgroepen van
huishoudens. De NEV 2018 zal uiterlijk eind oktober 2018 verschijnen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 15

4