Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 067

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in
verband met de eigen bijdrage van
veroordeelden aan de kosten van de
strafvordering en de slachtofferzorg

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 27 januari 2015
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

ALGEMEEN

1
1

II.

1. Inleiding
2. Bijdrage aan de kosten van de strafvordering in
Nederland tot 1896
3. Bijdrage aan de kosten van de strafvordering en de
slachtofferzorg in andere Europese landen
4. Voorgestelde regeling
5. Financiële paragraaf
6. Adviezen
ARTIKELSGEWIJS

5
5
6
13
15
18

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met grote interesse en een positieve
grondhouding kennisgenomen van het wetsvoorstel tot wijziging van het
Wetboek van Strafvordering in verband met de eigen bijdrage van
veroordeelden aan de kosten van de strafvordering en de slachtofferzorg
(hierna: het wetsvoorstel). De daarin voorgestelde maatregelen zijn een
uitwerking van wat hierover in het regeerakkoord is afgesproken, namelijk
dat de kosten voor het strafproces waar mogelijk worden verhaald op de
daders. Zij ondersteunen dan ook de strekking van het voorstel dat

kst-34067-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

1

degene die een strafbaar feit heeft gepleegd en daarvoor wordt veroordeeld, bijdraagt in de kosten van het proces waarin de door hem begane
strafbare feiten zijn onderzocht. Deze leden vinden het meer dan redelijk
dat iemand meebetaalt wanneer hij de overheid en daarmee de belastingbetaler, met hoge kosten opzadelt die voortvloeien uit zijn eigen en
meestal weloverwogen gemaakte keuze strafbare feiten te plegen. De
ratio achter deze voorgestelde eigen bijdrage regeling en het hiermee
nauw samenhangende wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire
beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en enige andere wetten in
verband met de eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting
(Kamerstuk 34068, hierna: het wetsvoorstel eigen bijdrage voor verblijf in
een justitiële inrichting) is dat degene die de strafwet overtreedt en aldus
een strafrechtelijke reactie uitlokt verantwoordelijk kan en moet worden
gehouden voor een deel van de kosten daarvan. Deze ratio onderschrijven
de aan het woord zijnde leden volkomen. De verantwoordelijkheid van de
dader strekt naar hun mening zover dat hij of zij ook dient bij te dragen in
de eventuele kosten van slachtofferzorg, ook door die geleverd door fonds
slachtofferhulp, die thans uit de algemene middelen worden betaald en
dus door de samenleving worden gedragen. Als vanzelfsprekend sluiten
zij ook ten aanzien van deze voorgestelde verplichte eigen bijdrage voor
veroordeelden van strafbare feiten niet de ogen voor eventuele uitdagingen in de uitvoering. Zij zijn echter van mening dat deze niet opwegen
tegen de positieve strekking van de wet en het krachtige signaal dat daar
van uitgaat. Deze staan wat hen betreft dan ook niet aan een spoedige
invoering van de wet in de weg. Ook de leden van de VVD-fractie zijn van
oordeel dat het verplicht stellen van het betalen van een eigen bijdrage
door gedetineerden geen zware negatieve gevolgen moet hebben voor de
resocialisatie van die gedetineerden of dat hun financiële positie van de
gedetineerden zodanig wordt aangetast dat andere sociale problemen
ontstaan. Daarom zijn zij verheugd te lezen dat het wetsvoorstel op
verschillende manieren zorgt dat deze neveneffecten worden voorkomen.
Deze leden hebben nog enkele vragen en opmerkingen bij het voornoemde wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan aangeven over
hoeveel inkomsten het fonds slachtofferhulp beschikt, welk bedrag
daarvan wordt besteed en waaraan dat wordt besteed. Indien dit laatste
een substantieel lager bedrag is dan het eerste, willen deze leden graag
weten hoe dit komt.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben middels het regeerakkoord ingestemd
met het voornemen om eigen bijdragen te gaan vragen aan veroordeelden voor de kosten van het strafproces, slachtofferzorg en detentie.
Ook kunnen deze leden zich vinden in het uitgangspunt dat niet alleen de
belastingbetaler deze kosten moet dragen, maar dat ook de veroorzaker
van die kosten daarop aangesproken kan worden. Voornoemde leden
hebben echter ook kennisgenomen van de breed gedragen bezwaren
tegen het voorliggend wetsvoorstel bij de betrokken organisaties van
rechters, advocaten, reclassering, wetenschappers en anderen. Deze leden
delen de zorg die daar leeft dat het opleggen van eigen bijdragen zal
leiden tot hogere schuldenlasten bij ex-gedetineerden en dat daardoor de
resocialisatie geschaad wordt. Daardoor zouden de eigen bijdragen naar
de mening van velen het risico met zich meebrengen dat daardoor meer
ex-gedetineerden gaan recidiveren, hetgeen uiteindelijk voor zowel de
veiligheid als ook in financiële zin contraproductief zou zijn.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom gezien de grote samenhang
in de aard van de maatregelen en de doelstellingen van het voorliggend
wetsvoorstel en het wetsvoorstel eigen bijdrage voor verblijf in een
justitiële inrichting, beide wetsvoorstellen niet als één wetsvoorstel zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

2

ingediend. Zij vragen dit temeer omdat beide wetsvoorstellen financiële
gevolgen hebben voor deels dezelfde doelgroep van tot gevangenisstraffen veroordeelde delinquenten, hun draagkracht, de opbouw van
schulden en de gevolgen daarvan voor hun resocialisatie.
De leden van de SP-fractie hebben met afkeuring kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel. Ze hebben dan ook veel vragen en opmerkingen.
Deze leden delen in ieder geval de zorgen van verschillende organisaties
dat het verhogen van schulden niet op een positieve manier bijdraagt aan
resocialisatie en recidivebestrijding. Juridisch gezien is het wellicht geen
straf, maar in de praktijk zal dit zo ervaren worden. Het geldbedrag komt
immers bovenop bijvoorbeeld een celstraf, taakstraf of boete. Opsporing,
vervolging en berechting van strafbare feiten is verder bij uitstek een
overheidstaak. Voornoemde leden vinden het goed om te lezen dat ze in
dat opzicht met de regering op één lijn zitten. Wat vragen oproept is de
constatering van de regering dat het echter niet meer vanzelfsprekend is
dat de kosten daarvan in hoofdzaak door de samenleving worden
gedragen. Waarom geldt het oorspronkelijke uitgangspunt nu plotseling
niet meer? Wat is er nu volgens de regering veranderd in de samenleving
waardoor een eigen bijdrage geoorloofd is? De regering wijst op een
bijdrageregeling in 1896, wat volgens deze leden geen overtuigend
argument is. Waarom vindt de regering dat eigenlijk wel? Sinds 1896 zijn
de inzichten in de wijze waarop resocialisatie en recidivebestrijding
bevorderd kunnen worden immers fors veranderd.
De aan het woord zijnde leden lezen dat de regering stelt dat de doelgroep
van dit wetsvoorstel niet gelijk te stellen is met de gedetineerdenpopulatie. Het gaat ook om veroordeelden die geen celstraf hebben gekregen.
Zijn er cijfers bekend over hun schuldenpositie? Om wat voor mensen
gaat het? Zijn dat daklozen, verslaafden, werklozen, werkenden?
Deze leden zijn benieuwd naar de reactie van de regering op het feit dat
vrijwel alle genodigden zich tijdens het rondetafelgesprek over de eigen
bijdrage voor veroordeelden op 18 december 2014 in meer of mindere
mate hebben uitgesproken tegen onderhavig wetsvoorstel en zorgen
hebben geuit over de resocialisatie en recidive.
De leden van de CDA-fractie hebben met zorg kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel. Zij kunnen zeer zeker begrip opbrengen voor het
principiële gevoel dat ten grondslag ligt aan onderhavig wetsvoorstel,
namelijk dat veroordeelden deels verantwoordelijk gesteld zouden
moeten worden voor de kosten die uit de door hun strafbaar gestelde
handelingen voortvloeien, tot aan de verblijfskosten van detentie aan toe.
Dit begrip vertaalt zich voor deze leden evenwel niet automatisch in
enthousiasme voor onderhavig wetsvoorstel. Zij vragen in dit kader of in
het vertalen van kosten naar de dader niet zozeer aan de achterkant van
het strafproces maar juist aan de voorkant nog meer stappen gezet
kunnen worden. Deze leden denken dan aan schadevergoedingen aan
slachtoffers en nabestaanden alsmede vorderingen als het gaat om de
zogeheten Plukze-wetgeving. Voornoemde leden vernemen hierop graag
een reactie van de regering.
De aan het woord zijnde leden lezen dat onderhavig wetsvoorstel een
kostenbesparing van in totaal 65 miljoen euro per 2015 moet opleveren.
De bijdrage kosten strafvordering dient 53 miljoen euro op te leveren en
de netto opbrengst van de bijdrage aan slachtofferzorg 5 miljoen euro.
Het wetsvoorstel eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting
beoogt 7 miljoen euro op te brengen met de eigen bijdrage veroordeelden
in een justitiële inrichting.
De leden van de CDA-fractie vragen welke betekenis zij eraan moeten
hechten dat de regering geen impactanalyse heeft laten uitvoeren naar de
vraag of, en zo ja, wat redelijk en haalbaar is qua eigen bijdrage van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

3

veroordeelden maar wel een impactanalyse heeft laten uitvoeren naar de
vraag met welke bijdrage bovengenoemde bezuiniging kan worden
gehaald.
Voornoemde leden hebben voorts hun zorgen over de mogelijk ongewenste effecten op de recidivekansen van veroordeelden. Zij hebben dan ook
nog enkele vragen.
Deze leden vragen in hoeverre de regering op basis van de binnengekomen adviezen heeft overwogen onderhavig wetsvoorstel aan te passen
of in te trekken. Is het immers niet van belang dat in de (rechts)praktijk en
bij ketenpartners steun is voor hetgeen wordt voorgesteld? In het
rondetafelgesprek eigen bijdrage strafrecht op 18 december 2014 viel het
deze leden op dat enkel de vertegenwoordiger van DJI gematigd positief
was over onderhavig wetsvoorstel. Opvallend vonden deze leden echter
wel zijn uitspraak dat onderhavig wetsvoorstel geen excentrieke waarde
bevat. Voornoemde leden vragen de regering om een reactie hierop.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Raad voor de rechtspraak (RvdR), de
Reclassering Nederland, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR) en de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) zeer kritisch
gereageerd hebben op onderhavig wetsvoorstel. Waaruit put de regering
steun voor onderliggend voorstel? Welke betekenis moet bij gebrek
hieraan worden toegekend aan een adequate uitwerking in de praktijk van
onderhavig wetsvoorstel? De aan het woord zijnde leden vragen de
regering of zij heeft overwogen ten aanzien van onderhavig wetsvoorstel
dezelfde argumentatie toe te passen om het voorstel aan te passen, zoals
gehanteerd in het thans bij de Kamer voorliggende wetsvoorstel tot
wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter aanvulling van het
spreekrecht van slachtoffers en nabestaanden in het strafproces en
wijziging van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven ter uitbreiding van
de mogelijkheid van uitkering aan nabestaanden (Kamerstuk 34 082). In
het nader rapport stelt de regering dat gelet op de stellige voorkeur van
de meerderheid van de adviesorganen en het oordeel van de Afdeling
advisering van de Raad van State het haar niet zinvol lijkt in de huidige
situatie de praktijk met deze nieuwe figuur voor welke klaarblijkelijk
weinig draagvlak bestaat, te belasten. Wat zijn de overeenkomsten en
verschillen ten aanzien van de besluitvorming door de regering over
onderhavig wetsvoorstel?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij van mening is dat
van onderhavig wetsvoorstel een afschrikwekkende werking uitgaat. Is dat
een beoogd effect van onderhavig wetsvoorstel of zou dat een neveneffect kunnen zijn?
Deze leden vragen of de aangekondigde bijdrage in het regeerakkoord van
veroordeelden ten aanzien hun strafproces overeenkomt met de wijze
waarop dit in de impactanalyse terugkomt en in onderhavig wetsvoorstel
is vormgegeven.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel. Naar aanleiding daarvan hebben zij enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Alhoewel het idee sympathiek lijkt dat degene die kosten veroorzaakt,
deze ook betaalt roept het voorstel bij deze leden veel vragen op over de
uitvoerbaarheid en financiële haalbaarheid. Voornoemde leden zien
bezwaren bij het voorstel en hebben in dat verband een aantal vragen.
Deze leden vragen hoe het wetsvoorstel zich verhoudt tot het principiële
kabinetsstandpunt zoals in 2008 door Staatssecretaris Albayrak werd
verwoord dat voor de invoering van een eigenbijdrageregeling geen
toereikende rechtvaardiging bestaat en zodoende geen aanleiding bestaat
om van dit principiële uitgangspunt af te wijken. Welke concrete aanleiding ziet de regering om in tegenstelling tot eerdere kabinetsstandpunten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

4

nu wel een eigen bijdrage in te voeren? Wat voegt het wetsvoorstel toe
aan de al bestaande mogelijkheid om te verplichten tot een eigen bijdrage
door als bijzondere voorwaarde een herstellende voorwaarde op te
leggen waarbij de veroordeelde verplicht kan worden tot het betalen van
een schadevergoeding of een waarborgsom?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij willen graag een aantal vragen ter beantwoording aan de
regering voorleggen.
De leden van de SGP-fractie vinden het uitgangspunt van het voorliggende wetsvoorstel in principe positief. Voor zover gedetineerden ertoe in
staat zijn, is het goed dat er van hen een eigen bijdrage in de kosten van
het strafproces wordt gevraagd. Wel zien zij een aantal belemmeringen
die de uitvoering mogelijk bemoeilijken. Zij hebben daarom diverse
vragen over dit wetsvoorstel.
2. Bijdrage aan de kosten van de strafvordering in Nederland tot
1896
De leden van de PvdA-fractie lezen dat er in het voorliggend wetsvoorstel
vanwege het voorkomen van administratieve lasten voor gekozen is om
de eigen bijdrage in de vorm van vaste bedragen te gaan opleggen. Kan
de regering aangeven aan de hand van welke criteria die eigen bijdragen
zijn vastgesteld? Hoe gaat de regering haar voornemen om te differentiëren naar het soort rechter vormgeven?
3. Bijdrage aan de kosten van de strafvordering en de slachtofferzorg in andere Europese landen
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering nader kan toelichten
wat de algemene ervaringen van de genoemde landen zijn met de door
hen gehanteerde eigen bijdrage regelingen voor het strafvorderingsproces. Wat was de algemene teneur bij de invoering ervan en zijn in deze
landen reeds evaluaties uitgevoerd van de wet- en regelgeving waarin de
verplichting tot het betalen van deze eigen bijdrage door veroordeelden is
onderzocht?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de Engelse rechter over de
bevoegdheid beschikt om de kosten voor het strafproces, zoals die aan de
veroordeelde zou kunnen worden opgelegd, te matigen. Daarbij wordt
klaarblijkelijk ook rekening gehouden met de financiële positie van de
veroordeelde. Waarom krijgt in het voorliggend wetsvoorstel de Nederlandse strafrechter deze bevoegdheid niet? Heeft de Nederlandse rechter
impliciet niet toch de bevoegdheid om indirect de eigen bijdrage te
matigen namelijk door met het oog de financiële draagkracht van een
veroordeelde een lagere straf op te leggen, zoals een lagere boete?
Voorziet het wetsvoorstel in enige juridische belemmering voor de rechter
om in zijn straftoemeting rekening te houden met de financiële situatie
van de veroordeelde waaronder zijn verplichting tot het opleggen van
eigen bijdragen?
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd hoe lang de eigen bijdrageregelingen in Engeland, Wales, Duitsland en Frankrijk bestaan. Wat was
destijds de reden om deze regelingen in te voeren? Kan een vergelijking
worden gemaakt van de recidivecijfers daar met die in Nederlands?
Voorts vragen deze leden hoe hoog het uurloon is dat gedetineerden in
die drie landen krijgen voor arbeid in detentie. Behouden die gedetineerden hun uitkering of een andersoortige financiële bijdrage van hun
overheid? Wat is hierin het verschil met Nederland?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

5

De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering ervoor heeft
gekozen in onderhavig wetsvoorstel wel aandacht te besteden aan de
wijze waarop in andere Europese landen een systeem is vormgegeven
van een bijdrage van de veroordeelde aan de kosten van de strafvordering, maar in het wetsvoorstel eigen bijdrage voor verblijf in een
justitiële inrichting niet.
Voornoemde leden vragen de regering of in één van de door haar
aangehaalde landen die een dergelijke regeling kennen en waarop in het
onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum
(WODC) is ingegaan, de regeling beperkt blijft tot enkel een bijdrage aan
de slachtofferzorg en niet zozeer tevens omvat de kosten van het proces
en/of kosten die zijn gemaakt in de vervolging/opsporing.
Deze leden vragen de regering of het juist is dat de Duitse regeling als
enige in Europa niet voorziet in een draagkrachttoets vooraf. Zo nee,
welke landen hebben hier nog meer voor gekozen?
4. Voorgestelde regeling
De leden van de VVD-fractie merken op dat iedere bijdrageplichtige een
vast, forfaitair bedrag verschuldigd is. Zij delen de gedachte achter deze
keuze, namelijk dat hiermee wordt voorkomen dat verdachten zich
belemmerd voelen in hun verdediging. Wel vragen deze leden op basis
waarvan dit bedrag wordt vastgesteld. Hoe kijkt de regering aan tegen de
consequentie van deze keuze dat veroordeelden in omvangrijke, complexe
en verstrekkende zaken uiteindelijk hetzelfde bedrag zullen betalen als
veroordeelden in simpele en overzichtelijke zaken? Op welke wijze zou
deze consequentie enigszins kunnen worden gemitigeerd? De hoogte van
de te innen forfaitaire bedragen zullen bij algemene maatregel van
bestuur (amvb) worden vastgesteld. Kan reeds iets worden gezegd over
de hoogte van deze bedragen? Zo nee, op welke termijn zal deze amvb
worden uitgevaardigd en zal de Kamer bij de vaststelling hiervan worden
betrokken?
Op 18 december 2014 heeft de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie
een rondetafelgesprek gevoerd met diverse belanghebbenden en
personen uit de praktijk die met het wetsvoorstel van doen zullen krijgen.
Het wetsvoorstel werd in zijn algemeenheid als billijk en sympathiek
gekwalificeerd. Wel werd gewezen op de veelal hoge schuldenlast van
veel veroordeelden die verergerd zou kunnen worden door het betalen
van de voorgestelde eigen bijdrage. Dit zou consequenties kunnen
hebben voor de resocialisatie van gedetineerden. Ten aanzien daarvan
wordt in de memorie van toelichting vermeld dat bij de oplegging van de
bijdrage een standaardbetalingsregeling zal worden aangeboden. De
leden van de VVD-fractie vragen waaruit deze regeling bestaat. Daarnaast
maakt de voorgestelde wet het mogelijk een individuele betalingsregeling
te treffen. Welke voorwaarden zijn aan deze individuele betalingsregeling
verbonden? Hoe zal deze regeling worden vormgegeven? Heeft dit
negatieve netto-effecten voor de verwachte te behalen opbrengst van de
maatregel? Zo ja, kan een inschatting worden gegeven waaruit deze
bestaan en op welke wijze deze zullen worden opgevangen? Op welke
wijze wordt er voor gezorgd dat de betrokkene voldoende middelen van
bestaan overhoudt na de uitgezeten detentieperiode, zodat daadwerkelijk
aan het opbouwen van een eerwaardig bestaan kan worden begonnen? In
dit kader pleiten de aan het woord zijnde leden ook voor het uitbreiden
van het aantal uren die gedetineerden tijdens hun detentie kunnen
werken. Met het werken van 40 uur in de week kunnen meer financiële
middelen worden verworven waarmee de voorgestelde eigen bijdrage
kan worden voldaan. Daarnaast heeft het als voordeel dat men wordt
voorbereid op een volwaardig werkzaam leven na de detentieperiode. Hoe
kijkt de regering hier tegen aan? Ziet zij hier ook de voordelen van in? Is zij
bereid dit mogelijk te maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

6

Voorts hebben de aan het woord zijnde leden het rechtsvergelijkend
rapport: «Kostenveroordeling in strafzaken. Een rechtsvergelijkend
onderzoek naar de veroordeling van de verdachte in de proceskosten in
Duitsland en Engeland» (WODC 2012) van professor mr. Tak over de
voorgestelde eigen bijdrage bestudeerd. Uit dat rapport volgt dat geen
onmiddellijke samenhang bestaat tussen de betalingsplicht voor detentie
en de resocialisering. De leden van de VVD-fractie zijn verheugd over deze
conclusie en delen deze. Kent de regering inmiddels een dan wel
meerdere andere rapporten waarin op basis van deugdelijk wetenschappelijk onderzoek tot een andere conclusie wordt gekomen? Zijn de reeds
geuite kritische geluiden ten aanzien van de schuldenlast gebaseerd op
onderzoeken of slechts op aannames?
De aan het woord zijnde leden merken op dat in het wetsvoorstel wordt
voorgesteld om een deel van de te betalen eigen bijdrage aan de kosten
van de strafvordering ten goede te laten komen aan de slachtofferzorg.
Deze leden zien graag hun aanname bevestigd dat dit slechts ziet op de
algemene dienstverlening van slachtofferzorg. Dit mag naar hun oordeel
niet ten koste gaan van de aan het concrete en daadwerkelijke slachtoffer
in een specifieke zaak te betalen schadevergoeding.
Voornoemde leden merken op dat sinds oktober 2012 het mogelijk is
administratieve kosten die in de aan de verhaalfase voorafgaande
inningfase zijn gemaakt door te berekenen bij geldboetes die bij
OM-strafbeschikking of rechterlijke uitspraak zijn opgelegd. Een veroordeelde tot geldboete zal dan ook te maken krijgen met zowel administratiekosten als het forfaitaire bedrag voor de strafvordering en de slachtofferzorg. Kan de regering op deze verhouding nog eens kort reflecteren?
Ten slotte staat in de memorie van toelichting dat titel 4.4 van de
Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing is. In de wetsgeschiedenis behorende bij deze titel is opgenomen dat voor de toepassing van
de hier voorgestelde regeling derhalve is vereist dat de betalingsverplichting ofwel voortvloeit uit een bestuursrechtelijk wettelijk voorschrift
ofwel uit een daartoe strekkend besluit dat vatbaar is voor bezwaar of
beroep door de bestuursrechter. Dat laatste is in ieder geval niet het geval
en op voorhand is niet geheel duidelijk of de betalingsverplichting zoals
wordt voorgesteld voortvloeit uit een bestuursrechtelijk wettelijk
voorschrift nu het wetsvoorstel, als ook wetsvoorstel eigen bijdrage voor
verblijf in een justitiële inrichting strekt tot wijziging van onder meer het
Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet. Kan de
regering hier nader op ingaan en duidelijkheid verschaffen?
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre het feit dat veroordeelden aan slachtofferzorg moeten bijdragen de bereidheid van
slachtoffers beïnvloedt om mee te werken aan herstelbemiddeling. Deze
leden zouden het onwenselijk vinden als veroordeelden onder het mom
dat zij al aan het slachtoffer hebben betaald, zouden afzien van herstelbemiddeling. Kan de regering hier nader op ingaan? Voorts vragen deze
leden in hoeverre de financiële verplichtingen om een eigen bijdrage te
moeten betalen, nadelige gevolgen kunnen hebben voor de draagkracht
van de veroordeelde en zijn wil en capaciteit om een schadevergoeding
aan slachtoffers te betalen.
De aan het woord zijnde leden lezen dat de rechter geen bevoegdheid
heeft om de hoogte van de eigen bijdrage te matigen, maar dat er wel
rechterlijke controle bij de bestuursrechter bestaat tegen de eigen bijdrage
de beslissing om een betalingsregeling te treffen, of geen uitstel van
betaling te geven. Deze leden menen te begrijpen dat ook de bestuursrechter niet over de mogelijkheid beschikt om de eigen bijdrage te
matigen. Is dit correct?
Voornoemde leden lezen ook dat in Engeland en Wales de rechter
vanwege de hoogte van de bedragen die daar aan de orde zijn wel een
draagkrachttoets kan doen. Hoe hoog zijn de kosten voor de veroordeelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

7

in die landen? Deelt de regering de mening dat ook de forfaitaire
bedragen die op basis van het voorliggend wetsvoorstel straks in
Nederland moeten worden betaald evenzeer de draagkracht van een
gedetineerde te boven kunnen gaan? Zo ja, waarom zou er dan ook niet in
Nederland sprake moeten zijn van een draagkrachtmeting? Mede in het
licht van het feit dat anders de rechter via het middel van een lagere
straftoemeting mogelijk via een omweg zelf toch een draagkrachttoets zal
inbouwen?
Zoals de leden van de PvdA-fractie al in de inleiding van hun inbreng naar
voren hebben gebracht, vrezen zij dat als gedetineerden met hoge
schulden uit de cel zouden komen, dat nadelig voor hun resocialisatie kan
uitwerken. Is er onderzoek gedaan, anders dan het in de memorie van
toelichting aangehaalde onderzoek, naar het verband tussen schulden en
een hoger risico op recidive? Zo ja, wat waren de conclusies van die
onderzoeken? Zo nee, acht de regering het net zoals deze leden niet ook
zeer relevant om te weten dat het heffen van een eigen bijdrage niet de
resocialisatie van ex-gedetineerden schaadt? Deelt de regering de mening
dat uitzichtloze hoge schulden naast een vaak gering inkomen van de
ex-gedetineerde de kans op recidive vergroot? Zo ja, wat zijn de gevolgen
daarvan voor de veiligheid en hoe verhouden de opbrengst van de eigen
bijdrage zich tot de financiële kosten die recidive met zich meebrengt voor
burgers, bedrijfsleven en de overheid?
Voornoemde leden vragen hoeveel personen er in detentie zitten omdat
zij een strafrechtelijke boete niet konden betalen. Acht de regering het
mogelijk dat vanwege een toegenomen schuld op grond van de eigen
bijdrageregeling, meer personen niet in staat zullen zijn om een boete te
betalen?
De aan het woord zijnde leden vragen of de regering zich de volgende
uitspraak van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie herinnert:
«Vaak kampen [...] moeders bij hun ontslag uit detentie ook met
problemen op het gebied van huisvesting, werk en/of hun – geestelijke –
gezondheid. Of ze hebben flinke schulden, die ze moeten gaan afbetalen.
Krijgen ze bij deze problemen geen hulp, dan is de kans groter dat die
moeders weer terugvallen in crimineel gedrag. Voor de kinderen is dat
funest: het betekent dat ze blijven opgroeien in een onveilige omgeving.»?
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat er wel rekening kan worden
gehouden met de inkomens- en vermogenspositie van veroordeelden,
maar dat daar van geen sprake is ten tijde van de strafoplegging maar dat
dat pas aan de orde kan komen op het moment dat de eigen bijdragen
geïnd moeten worden en er een betalingsregeling kan worden
afgesproken. Begrijpen zij dat goed? Waaruit bestaan in de praktijk de
voorwaarden op grond waarvan de Minister van Veiligheid en Justitie kan
meewerken aan een minnelijk akkoord voor het innen van schulden die op
basis van de eigen bijdrage (mede) zijn ontstaan? Deze leden lezen in het
voorgestelde artikel 592e Wetboek van Strafvordering (Sv) dat in het kader
van een schuldregeling de Minister kan besluiten van (gedeeltelijke)
inning af te zien. Dat kan onder andere indien redelijkerwijs te voorzien is
dat de bijdrageplichtige niet zal kunnen voortgaan met betalen van zijn
schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te
betalen. Betekent dit dat als een ex-gedetineerde zijn door de eigen
bijdrage opgebouwde schuld niet kan betalen de Minister dan kan
overwegen van (gedeeltelijke) inning van die schuld af te zien? Begrijpen
de aan het woord zijnde leden dat hiermee de Minister achteraf zelf als het
ware een draagkrachttoets kan gaan doen? Voorts lezen deze leden dat in
een ministeriële regeling nadere regels worden gesteld ten aanzien van de
bevoegdheid om mee te werken aan schuldregelingen. Naar de mening
van de leden van de PvdA-fractie zou in het kader van het meewerken
door de Minister aan een schuldregeling het belang van resocialisatie en
het voorkomen van recidive ruim voor het belang van het innen van de
eigen bijdrage moeten komen te staan. Deze leden lezen echter in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

8

memorie van toelichting dat het meewerken aan een minnelijk akkoord
vooral voort lijkt te komen uit de verwachting dat op die manier een hoger
bedrag kan worden geïnd dan wanneer het tot schuldsanering op grond
van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) komt. Kan de
genoemde ministeriële regeling waarborgen dat het voorkomen recidive
als belangrijkste criterium wordt gehanteerd door daarin van coulance uit
te gaan? Waarom moet volledige betaling het uitgangspunt zijn en
blijven? En als het dat al zou moeten blijven, in hoeverre strookt dat met
voorkomen dat de resocialisatie mislukt? Waarom moet per se het
uitgangspunt zijn dat plegers van strafbare feiten in beginsel gehouden
zijn de bijdrage in de kosten van de strafvordering en slachtofferzorg
volledig te voldoen? Zou het voor de samenleving, de schatkist en de
ex-gedetineerde niet beter zijn als de resocialisatie een succes wordt?
De leden van de SP-fractie willen weten of het klopt dat onderhavig
wetsvoorstel is gebaseerd op het Franse model. Hoe hoog is daar de
eigen bijdrage en hoeveel procent wordt daar jaarlijks van afgelost? Welke
negatieve en positieve kritiek is er in Frankrijk op deze regeling? Kan
worden aangegeven hoe hoog het (soort) griffierecht is dat Franse
veroordeelden dienen te betalen aan de staat?
Kan aan voornoemde leden duidelijk worden aangegeven waar de kosten
nu precies uit bestaan die worden gevorderd van veroordeelden? Zijn dat
alleen de kosten van de gerechtelijke procedure of ook de kosten die het
Openbaar Ministerie (OM) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI)
hebben moeten maken? Hoe hoog denkt de regering dat de kosten zullen
gaan worden die bij amvb vastgesteld zullen worden? Zal de conceptamvb worden voorgehangen en dus ter controle aan het parlement
voorgelegd worden? Zo nee, waarom niet?
De aan het woord zijnde leden hebben van de Raad voor de rechtspraak
vernomen dat een rechter rekening houdt met alle omstandigheden van
het geval en in dit geval dus ook met de eigen bijdrage(n) waar een
veroordeelde mee te maken zal krijgen. Zij vermoeden dat rechters dus bij
de straf rekening gaan houden met die bijdrage(n). Graag ontvangen zij
een reactie hierop. De regering geeft alleen aan dat het niet de bedoeling
was, maar gezien het advies van de Raad voor de rechtspraak kan het dus
zeker gebeuren. Denkt de regering niet dat dit voorkomen kan worden
door de draagkrachttoets wel door de strafrechter uit te laten voeren?
De leden van de SP-fractie zijn het met verschillende organisaties eens dat
het aantal procedures zeker zal toenemen. Er zal verzet worden ingediend
tegen de dwangbevelen en bezwaar is mogelijk tegen onder andere de
hoogte van de eigen bijdrage, de beslissing om (g)een betalingsregeling
te treffen, geen uitstel van betaling te verlenen en als van kwijtschelding
wordt afgezien. Meer procedures betekent ook meer kosten voor de
samenleving. Ook het vaststellen van een individuele betalingsregeling
brengt de nodige werklast met zich mee. Voornoemde leden lezen dat
deze maatschappelijke kosten niet duidelijk zijn. Toch zullen deze er
komen. De regering stelt dat kosten niet afgewenteld mogen worden op
de samenleving, maar doet dit zo alsnog. Afgezien van het standpunt van
de leden dat de eigen bijdrage niet bijdraagt een betere resocialisatie en
recidivebestrijding. Graag ontvangen zij hierop een reactie.
De aan het woord zijnde leden constateren dat er een standaard betalingsregeling komt. Kan de regering daar al wat meer over vertellen? Wie
bepaalt of iemand recht heeft op een individuele regeling of kwijtschelding? Zal dat het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) worden? Is
dat verstandig gezien de problemen die er spelen met betrekking tot de
betalingsregelingen bij boetes? Bovendien draagt de bemoeienis van het
CJIB eraan bij dat mensen de eigen bijdrage als extra straf gaan ervaren.
Graag ontvangen zij hierop een reactie.
Op welke manier wordt er bij het verlenen van de betalingsregeling
rekening gehouden met de inkomenspositie van veroordeelden? Wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

9

een individuele betalingsregeling alleen op verzoek van de veroordeelde
afgegeven? Wanneer is kwijtschelding mogelijk en wanneer niet? Hoe
wordt bij beslag rekening gehouden met de beslagvrije voet? Op dit
moment ontbreekt voor deurwaarders vaak voldoende informatie om
precies te weten wat onder andere het inkomen is van een beslagene of er
nog meer beslagleggers zijn en voor welk bedrag er reeds beslag is
gelegd (Pre-advies «Naar een beslagvrije voet», KBvG, 30 juni 2014). Er
komt in 2015 een beslagregister voor deurwaarders. Zal dat beslagregister
klaar voor gebruik zijn nog voor inwerkingtreding van dit wetsvoorstel? Zo
nee, wanneer is dat dan wel het geval? Deze leden vinden het belangrijk
dat dit kan voordat onderhavig wetsvoorstel eventueel in werking is
getreden. Ook overheidsinstanties zullen er gebruik van kunnen maken.
Op welke manier zal worden voorkomen dat mensen in de problemen
raken door een verkeerd berekende beslagvrije voet?
De leden van de SP-fractie vinden het opvallend dat de regering wil
voorkomen dat de bijdrageregeling toelating tot de Wsnp verhindert en
op die manier mogelijk in de weg staat aan de resocialisatie en rehabilitatie van de betrokkene. Deze leden zijn het eens met dit inzicht, maar
eerder gaf de regering aan geen onmiddellijk verband te zien tussen het
hebben van schulden en recivide. Geldt dit dan niet voor resocialisatie?
Kortom, geeft de regering toe dat het hebben van schulden zeker in de
weg kan staan aan de resocialisatie en dat onderhavig wetsvoorstel ertoe
zal leiden dat resocialisatie van veroordeelden in de toekomst moeilijker
wordt gemaakt?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering wat de nadelen zijn van
een vast, forfaitair bedrag voor bijdrageplichtigen. Zij leggen de regering
de situatie voor dat de rechter bepaalt dat ingezette vervolging en/of
opsporingsbevoegdheden door de politie en het OM onrechtmatig zijn
ingezet. Kan de regering bevestigen dat deze gemaakte kosten zijn
opgenomen in het vooraf vastgestelde bedrag? Zo ja, kan dat dan als
rechtvaardig worden beschouwd? De veroordeelde draagt dan immers
financieel bij aan opsporingsmiddelen die klaarblijkelijk niet tegen hem
hadden mogen worden ingezet.
De aan het woord zijnde leden vragen in hoeverre de bijdrage aan de
kosten van de strafvordering ook (in)direct terugvloeien naar de
beschikbare geldelijke middelen van de politie, het OM, het NFI, het
Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie en de
reclassering.
Deze leden vragen de regering hoe de verplichting voor de rechter om in
zijn uitspraak rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden
van de verdachte, zich verhoudt tot de keuze in onderhavig wetsvoorstel
om af te zien van een draagkrachttoets. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering te reageren op de uitspraak van de voorzitter van de
Raad voor de rechtspraak tijdens het rondetafelgesprek eigen bijdrage
strafrecht op 18 december 2014 in de Tweede Kamer dat de rechter ook in
de toekomst met de schuldenproblematiek rekening zal houden bij de
oplegging van de straf. Deze leden vragen de regering in haar antwoord
ervan uit te gaan dat in de toekomst omvat de situatie dat onderhavig
wetsvoorstel door het parlement wordt aangenomen. Deze leden vragen
de regering in dit kader ook om een reactie op de vergelijking die door de
Raad voor de rechtspraak in haar advisering wordt gemaakt met het
bestuursrechtelijk opgelegde alcoholslotprogramma.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering waarom zij in het nader
rapport de stellingname van de Afdeling advisering van de Raad van State
niet gecorrigeerd heeft dat aan de eigen bijdrage voor het gevoerde
strafproces een inningspercentage is verbonden van circa 45% (bij een
bijdrage van 2.500 euro, – 60% bij een bijdrage van 500 euro), blijkens de
impactanalyse van Significant. Door de Afdeling advisering van de Raad
van State wordt aangegeven dat dit percentage tussen de 12% en 32% ligt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

10

maar dit betreft de berekening bij de eigen bijdrage voor het verblijf en
niet op de bijdrage bij het gevoerde strafproces. Graag vernemen zij op dit
punt de zienswijze van de regering.
Voornoemde leden vragen hoe de regering de inningspercentages
aangaande eigen bijdrage aan het strafproces beoordeelt, afgaande op de
forfaits zoals weergeven in de impactanalyse.
Deze leden vragen de regering waarom niet door haar expliciet wordt
aangegeven welk uitvoerend orgaan de vaststelling en inning zal verzorgen, terwijl in de voorbereiding op onderhavig wetsvoorstel aan het
Centraal Administratie Kantoor (CAK) gevraagd is zorg te dragen voor een
uitvoeringstoets. De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij
kan bevestigen dat het CAK deze taken op zich zal nemen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering naar de gevolgen die de
optie van uitstel tot betaling heeft voor de gevolgen in het inningstraject
in de praktijk. In de impactanalyse wordt aangegeven dat dit de betaling
met enkele jaren kan vertragen. Kan de regering specificeren tot hoeveel
jaar deze vertraging kan oplopen en welke gevolgen dit heeft voor het
bedrag dat de geschatte besparingen moeten opleveren? Op welke wijze
wordt er door de betrokken instanties zorg voor gedragen dat uitstel niet
tot afstel van betaling leidt?
De leden van de PVV-fractie merken op dat in dit wetsvoorstel een
regeling is opgenomen waarmee (een gedeelte van) de kosten van de
strafvordering en de slachtofferzorg kunnen worden verhaald op daders.
Onder kosten voor strafvordering vallen onder meer de kosten gemaakt
door de politie, het OM, het NFI, de kosten van berechting, etc. Aangegeven wordt dat als de bijdrageplichtige voor meerdere (cumulatief) ten
laste gelegde feiten wordt veroordeeld, hij slechts eenmaal de bijdrage
voor de kosten van de strafprocedure daarvoor betaalt. Dit wordt redelijk
geacht omdat er ook maar één strafprocedure is gevoerd, hetgeen lagere
kosten voor de strafrechtsketen tot gevolg heeft dan wanneer meerdere
procedures zouden zijn gestart. Deze leden wijzen erop dat deze
redenering misschien op gaat voor de kosten van berechting, maar zeker
niet voor de kosten van bijvoorbeeld de politie en het NFI in het kader van
de opsporing. Zij vragen dan ook of hiermee wel rekening is gehouden en
zo ja, waarom dan toch is besloten de dader van meerdere misdrijven die
gelijktijdig worden berecht slechts eenmaal een bijdrage te laten betalen?
Voornoemde leden merken op dat jeugdigen worden uitgezonderd van de
plicht tot betaling van een eigen bijdrage omdat dit zich niet verhoudt tot
het nationaal en internationaal erkende pedagogische karakter van het
jeugdstrafrecht. De leden van de PVV-fractie vragen waarom hier niet in
een ouderbijdrage wordt voorzien, net zoals in het wetsvoorstel eigen
bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting wordt voorgesteld.
Weliswaar neemt de overheid met detentie een belangrijk deel van de
verzorging van de jeugdige over en kan van ouders in het kader van hun
onderhouds- en verzorgplicht een bijdrage worden gevraagd, maar ook bij
de bijdrage voor het strafproces zijn goede redenen om een ouderbijdrage
op te leggen. Alleen het pedagogische karakter van het jeugdstrafrecht als
reden vinden deze leden onvoldoende. Opvoedkundig/pedagogisch
gezien is het heel goed dat een jeugdig merkt dat hij met zijn gedrag de
samenleving op kosten jaagt en voor ouders is het wellicht een extra
stimulans om hun kinderen wat strakker op te voeden. Daarbij zijn ouders
gewoon verantwoordelijk voor hun minderjarige kinderen. Voornoemde
leden vragen daarom of een nadere onderbouwing kan worden gegeven
waarom jeugdigen worden uitgezonderd en er niet wordt voorzien in een
ouderbijdrage.
De leden van de PVV-fractie vragen waarom ervoor is gekozen de bijdrage
in lagere regelgeving te regelen en waar bij het bepalen van de bedragen
allemaal rekening mee wordt gehouden. Deze leden zouden graag zien
dat deze bedragen wettelijk geregeld worden zodat de Kamer betrokken is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

11

bij de hoogte van de bedragen en bijvoorbeeld kan bepalen of er rekening
zal worden gehouden met de complexiteit van een zaak, het vermogen
van de dader (dus ook als dat heel veel is), etc. Nu weten we slechts dat
de regering voornemens is de bedragen te differentiëren naar het soort
rechter.
De leden van de D66-fractie merken op dat het voorliggende wetsvoorstel
griffierechten voor strafzaken introduceert. Op welke wijze is de regering
voornemens te differentiëren naar het soort rechter dat de verdachte
veroordeelt? Welk deel van de eigen bijdrage zal ten goede komen aan de
slachtofferzorg en betreft het een vast deel van het vaste forfait?
Deze leden lezen dat aan de rechter in het wetsvoorstel geen rol toekomt
bij de oplegging van de eigen bijdrage. Wat betekent de extra beroepsprocedure voor de belasting van de bestuursrechtspraak? In hoeverre kan
gijzeling aan de orde zijn indien betaling van de eigen bijdrage niet
plaatsvindt?
Voornoemde leden merken op dat er rekening wordt gehouden met de
inkomens- en vermogenspositie van de bijdrage plichtige. Op welke wijze
wordt bij de vaststelling en inning rekening gehouden met de mate
waarin een eventuele schuld of de druk van een betalingsregeling een
(ernstig) criminogeen risico is voor de individuele veroordeelde?
De inkomenspositie wordt pas meegenomen op het moment van inning in
plaats van bij de vaststelling. Kan de regering die keuze nader toelichten
aangezien binnen zes weken na dagtekening van de factuur moet worden
betaald en de termijn tussen vaststelling en inning dus relatief kort is?
Kan de regering toelichten waarom in tegenstelling tot bijvoorbeeld
geldboetes, het vaste forfaitair bedrag en het maximum dat aan de totaal
te betalen eigen bijdrage kan worden gesteld, niet bij wet wordt vastgesteld maar bij amvb? Welke instantie zal worden belast met de uitvoering
van de eigen bijdrage regeling en welke uitvoeringskosten gaan jaarlijks
gepaard met de uitvoering? In hoeverre is schuldhulpverlening in
voldoende mate een optie voor de doelgroep van dit wetsvoorstel gezien
contra-indicaties zoals verslaving, psychische problematiek en beperkingen en onregelmatigheden die zich bij deze doelgroep kunnen
voordoen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een nadere toelichting
waarom de regering kiest voor het invoeren van een eigen bijdrage van
veroordeelden aan de kosten van de strafvordering, terwijl schulden die
hierdoor ontstaan kunnen leiden tot een grotere kans op recidive. Zij
stellen vast dat de regering in de memorie van toelichting ook aangeeft
dat het hebben van schulden een factor is bij de kans op recidive. Waarom
wil de regering dan toch de eigen bijdrage invoeren?
Deze leden vragen of de regering de opvatting deelt dat binnen de
rechtshandhaving het voorkomen van recidive ook een taak is van de
overheid. Voornoemde leden vragen hoe de regering hier rekening mee
houdt in het wetsvoorstel. Welke maatregelen neemt de regering om
contraproductieve effecten te voorkomen?
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat uit de derde monitor
nazorg ex-gedetineerden van het WODC uit 2012 blijkt dat bijna drie kwart
van de ex-gedetineerden voor aanvang van de detentie al schulden heeft.
De inning van de eigen bijdrage kan dan leiden tot een verergering van de
schuldenproblematiek en de daaruit volgende problemen. Zij vragen om
een toelichting hoe voorkomen wordt dat het wetvoorstel leidt tot een
toename van de schuldenproblematiek en de daaruit volgende problemen
bij veroordeelden en eventueel hun gezin. Op welke wijze houdt de
regering er rekening mee dat een groot deel van de ex-gedetineerden niet
voor gemeentelijke schuldhulpverlening in aanmerking zullen komen,
gezien de eis dat de schulden te goeder trouw moeten zijn ontstaan en
mogelijke aanvullende voorwaarden die gemeenten stellen (bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

12

dat mensen een aantal maanden vaste lasten moeten hebben betaald of
vrij zijn van drugsproblemen). In reactie op het rapport «Gevangen in
schuld» stelt de regering immers zelf vast dat de dienstverlening van
betrokken partijen hier op het moment niet voldoende toereikend voor
lijkt te zijn (Kamerstuk 24 515, nr. 299).
Voornoemde leden merken op dat de regering van mening is dat bij het
opleggen van de eigen bijdrage aan de kosten van de strafvordering geen
sprake is van een straf in de zin van artikel 6 van het Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM). Hoewel de regering aangeeft dat het slechts om een doorberekening van een gedeelte van de kosten betreft, gaat het mede gelet op de
financiële positie van veel veroordeelden volgens de Afdeling advisering
van de Raad van State om een relatief hoog bedrag. Kan de regering
ingaan op de vraag in hoeverre de regering met het wetsvoorstel in de
praktijk indirect toch tegemoet wil komen aan de behoefte om strenger te
straffen?
De leden van de SGP-fractie vinden het begrijpelijk dat gekozen wordt
voor forfaitaire bedragen. Zij vernemen graag welke bedragen de regering
van plan is in de amvb op te nemen. Aan wat voor gedifferentieerde
tarieven wordt gedacht? Is het niet logischer en vanuit rechtstatelijk
perspectief beter om die bedragen precies in de wet vast te leggen? Gaan
deze bedragen in geen enkel geval de daadwerkelijke kosten te boven? Er
wordt onderscheid gemaakt tussen personen die wel en die geen straf of
maatregel opgelegd krijgen. Is het risico niet aanwezig dat er bij de
strafoplegging met dit onderscheid rekening gehouden zal worden, wat
de objectiviteit van de strafoplegging vermindert?
Voornoemde leden lezen dat de uitvoeringsinstantie de gegevens kan
opvragen bij bijvoorbeeld de Belastingdienst. Deze leden vragen waar in
het wetsvoorstel deze bevoegdheid is vastgelegd. Wat wordt bedoeld met
de in te dienen nota van wijziging? Welk wetsvoorstel wordt hierdoor
gewijzigd?
De aan het woord zijnde leden merken op dat de regering stelt dat de
factuur pas na het onherroepelijk worden van het vonnis wordt verstuurd.
Waarom wordt dit uitgangspunt niet in de wet zelf vastgelegd?
De leden van de SGP-fractie constateren dat een fors deel van de
gedetineerden schulden heeft bij aanvang van de detentie. De regering
stelt daar tegenover dat velen ook inkomen hebben. Kan er meer inzicht
worden gegeven in het soort inkomen dat deze gedetineerden hebben en
ook in de hoogte ervan? Hoe reëel is de verwachting dat de forfaitaire
bijdragen bij gedetineerden met (hoge) schulden inbaar zijn, zonder al
teveel administratieve lasten? Zijn er wel mogelijkheden voor hen om die
bijdrage na het onherroepelijk worden van het vonnis, maar nog tijdens
detentie, te betalen?
5. Financiële paragraaf
De leden van de SP-fractie vinden het nog steeds onduidelijk hoe het te
bezuinigen nettobedrag van 60 miljoen euro tot stand is gekomen. Graag
ontvangen zij hierop een toelichting. Wat wordt bedoeld met de
doelstelling die nog eens extra 5 miljoen euro moet opleveren? Welke
aanloopverliezen verwacht de regering en op welke manier zullen deze
worden opgevangen? Kortom, waar zal dan op bezuinigd worden?
Voornoemde leden lezen dat de regering stelt dat er geen hoge (extra)
schulden ontstaat en het dus allemaal wel meevalt. Wat verstaat zij echter
onder geen hoge (extra) schulden? Waar een schuld voor de één meevalt
kan dat voor een ander heel anders uitpakken, vooral als iemand niet
vermogend is.
De aan het woord zijnde leden begrijpen uit de impactanalyse van
Significant (Kamerstuk 34 067, nr. 5) dat het inningspercentage tussen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

13

12% en de 32% ligt. Volgens het WODC en de Dienst Justitiële Inrichtingen
(DJI) zijn deze inningspercentages waarschijnlijk nog lager. Graag
ontvangen zij hierop een reactie en op het voorstel van het WODC en de
DJI om hier vervolgonderzoek naar te doen om de inningspercentages
preciezer te krijgen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering vanaf welke datum in
2015 de besparingen zijn ingeboekt die voortvloeien uit onderhavig
wetsvoorstel. Zij vragen de regering ook naar de verwachte ingangsdatum
van onderhavig wetsvoorstel. Kan de regering in beantwoording van
vragen tevens de door het CAK gestelde randvoorwaarde meenemen dat
uiterlijk negen maanden voor ingangsdatum het CAK de opdracht tot
uitvoering dient te ontvangen? Deze leden vragen wat de gevolgen zijn
voor de inwerkingtreding op het moment dat deze randvoorwaarde niet
wordt vervuld.
De aan het woord zijnde leden vragen ook hoe een eventuele verlate
inwerkingtreding van onderhavig wetsvoorstel zich verhoudt tot de
ingeboekte besparing voor 2015 van 37 miljoen euro. Deze leden vragen
de regering in dit antwoord ook te verwerken de werking van de
geschetste aanloopperiode ten aanzien van de opbrengsten in de
impactanalyse van Significant.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering naar de kosten die tot nu
toe zijn gemaakt in verband met het opstellen van onderhavig wetsvoorstel, onder meer op het departement maar ook de kosten in verband met
de door Significant opgestelde impactanalyse alsmede de uitvoeringstoets door het CAK.
Deze leden vragen de regering in te gaan op de verhoging van de kosten
die de VNG verwacht te maken ten aanzien van doelgroep die een beroep
gaat doen op de bijstand, bijzondere bijstand en de schuldhulpverlening.
Erkent de regering dat gemeenten als gevolg van onderhavig
wetsvoorstel waarschijnlijk een grotere kostenpost heeft ten aanzien van
deze doelgroep? Op welke wijze houdt de regering hier rekening mee in
onderhavig wetsvoorstel?
Voornoemde leden vragen hoe de regering de overeenstemming in de
adviezen beoordeelt dat onderhavig wetsvoorstel wel eens duurder voor
de overheid kan uitpakken dan de geschatte opbrengsten. Deze leden
vragen of alleen al deze breed gedeelde vrees geen reden is hier nader
onderzoek naar te (laten) doen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij de stellingname van
de Afdeling advisering van de Raad van State kan bevestigen dat de
aanloopverliezen de eerste jaren na invoering van de eigen bijdragen tot
2017 oplopen tot een bedrag van 34 miljoen euro. Deze leden vragen de
regering waar zij deze financiële last voor de overheid terug kunnen
vinden.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering waarom in de
impactanalyse niet is meegenomen eventuele gedragsreacties in de keten,
eventuele bijkomende kosten en 2e of meerdere orde effecten, alsmede
investeringen en projectenkosten om de bijdrageregelingen te implementeren. Deze leden vragen de regering om ten aanzien van een ieder van
deze punten alsnog een inschatting te maken van de verwachte kosten en
effecten op onderhavig wetsvoorstel.
De leden van de PVV-fractie vragen waar de dekking is gevonden voor de
aanloopverliezen.
Deze leden merken op dat in de memorie van toelichting geen bedragen
worden genoemd. De bedragen zullen in lagere regelgeving worden
uitgewerkt. Als de hoogtes van de bedragen nog niet bekend zijn, hoe kan
dan worden aangegeven dat dit wetsvoorstel 53 miljoen euro op zal
leveren? Gesproken wordt van een impactanalyse waarin wordt uitgegaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

14

van een maximale eigen bijdrage van 2.400 euro. Is dit daadwerkelijk het
bedrag dat in de amvb zal worden opgenomen?
De leden van de D66-fractie merken op dat het voornoemde voorstel een
symbolische tegemoetkoming beoogt in de kosten dat wordt gekoppeld
aan een vast forfaitair bedrag. Wat zijn de investeringskosten van de
regering om de eigen bijdrage regeling te realiseren en de procedure op
poten te zetten? Een opbrengst van 65 miljoen euro in totaal wordt
verwacht waarvan 58 miljoen euro eigen bijdrage in de strafvorderingen
en de slachtofferzorg. Uit de impactanalyse blijkt dat hiermee een
middenscenario is gekozen. Daarvan zeggen de onderzoekers dat het
middenscenario niet wil zeggen dat dit ook het meest waarschijnlijke
scenario is. Welke aanloopverliezen verwacht de regering precies en over
welke periode?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een onderbouwde reactie
van de regering op het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State, waarin gesteld wordt dat gezien de maatschappelijke en financiële
lasten ernstig moet worden betwijfeld of de beoogde financiële
opbrengsten zullen worden behaald. Kan de regering nader ingaan op de
kritiek dat er bij de financiële berekening onvoldoende rekening is
gehouden met de stijging van de kosten door een groter beroep op
bijstand en door extra beroepsprocedures? Deze leden willen weten hoe
groot de regering het risico inschat dat door mogelijke tweede orde
effecten van de maatregel de beoogde financiële opbrengsten niet zullen
worden behaald.
De leden van de SGP-fractie merken op dat de verwachte netto-opbrengst
ongeveer 65 miljoen euro is. Zij vragen om een nadere onderbouwing van
dit bedrag. Wat zijn de verwachte brutoinkomsten en wat is de hoogte van
de uitvoeringslasten? Zijn er uit andere landen ervaringen te geven met
de hoogte van de inkomsten en de administratieve lasten en de effectiviteit hiervan?
Voornoemde leden merken op dat in het wetsvoorstel niet wordt
genoemd welk aandeel van de opbrengsten ingezet worden voor
slachtofferbeleid. Kan worden aangegeven welk deel daarvoor bestemd
wordt? Waarom is dat aandeel niet in de wet opgenomen?
6. Adviezen
De leden van de SP-fractie onderschrijven de zorg van onder andere de
Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), de Nederlandse Orde
van Advocaten (NOvA), Reclassering Nederland en de VNG dat het
hebben van schulden een criminogene factor is. Deelt de regering deze
constatering? Het risico is er dus zeker dat extra schulden ertoe kunnen
leiden dat mensen recidiveren. Dit wordt ook aangegeven in het door de
regering veelvuldig aangehaalde en eerder genoemde rechtsvergelijkende
onderzoek van professor mr. Tak. Een eigen bijdrage hoeft niet in de weg
te staan aan resocialisatie, maar het kan wel. Het risico is er zeker. Dit
risico moet volgens de leden gewoonweg vermeden worden. Hoe neemt
de regering dat extra risico weg? Graag ontvangen deze leden hierop een
uitgebreide reactie. De regering wijst in antwoord hierop overigens op de
mogelijkheid van een betalingsregeling, maar dat doet niets af aan de
hoogte van de schuld of aan het feit dat mensen opgezadeld blijven zitten
met extra schulden. Dat het hebben van schulden één van meerdere
criminogene factoren betreft, betekent immers niet dat dit risico verwaarloosbaar is.
Verder willen voornoemde leden erop wijzen dat ook het gezin van een
veroordeelde kan worden meegenomen in de schuldenlast. Indien er een
gemeenschap van goederen is, kan ook de partner worden aangesproken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

15

als het gaat om het gemeenschappelijke gedeelte. De schuld valt immers
in de boedel. Hoe kijkt de regering hier tegen aan?
De aan het woord zijnde leden constateren dat de regering ook richting de
adviserende organisaties laat weten dat de eigen bijdrage geen straf is.
Ontkent hij daarmee ook dat dit door veroordeelden heel anders ervaren
zal worden?
Met onder andere Slachtofferhulp Nederland en de NOvA delen deze
leden de mening dat de extra schuld nadelig is voor andere schuldeisers,
met name voor slachtoffers. De regering verwacht dat de gevolgen van de
bijdrageregeling beperkt zullen zijn voor slachtoffers, maar geeft daarmee
geen antwoord op de impact voor andere schuldeisers. Graag ontvangen
deze leden alsnog een reactie daarop.
Waar het slachtoffers betreft hebben de leden van de SP-fractie nog wel
vragen. De regering verwacht dat de gevolgen voor hen beperkt zijn. Zij
geeft daarmee toe dat er dus zeker gevolgen zijn. Niet iedereen heeft recht
op een schadevergoeding tot 5.000 euro. De vergoeding daarboven
moeten slachtoffers zelf incasseren bij de veroordeelde indien de
vervangende hechtenis ten uitvoer is gelegd. Heeft de bijdrageregeling
daar geen nadelig effect op? Graag ontvangen zij hierop een reactie. Ook
als het gaat om civielrechtelijke schadevergoedingen. De slachtoffers
dienen dan zelf tot incasso over te gaan en krijgen geen help via de
voorschotregeling. Welke gevolgen heeft de bijdrageregeling voor hen?
Het Schadefonds Geweldsmisdrijven gaat alleen over tot vergoeding als
deze niet op andere wijze vergoed kan worden. Kan de regering aangeven
hoe dit in de praktijk zal uitwerken? Wanneer zal een slachtoffer zich
precies kunnen wenden tot het Schadefonds Geweldsmisdrijven en
wanneer zal van hen verwacht worden dat ze hun schadevergoeding nog
bij de veroordeelde kunnen halen?
Voornoemde leden hebben bij het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer
over de eigen bijdrageregeling op 18 december 2014 van DJI vernomen
dat er veel aandacht besteed zal worden aan de nazorg. Dit vergt alleen
maar meer capaciteit, nemen deze leden aan. Is dat haalbaar gezien de
bezuinigingen waarmee het gevangeniswezen te maken krijgt?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering zicht had op de
einddatum waarop de impactanalyse door Significant gereed zou zijn.
Indien dat het geval was, vragen zij waarom de sluitingsdatum voor de
consultatie was gesteld op 10 maart 2014 en niet iets later, aangezien dan
de impactanalyse van 9 april 2014 mee had kunnen worden genomen in
de uitgebrachte adviezen.
De aan het woord zijnde leden lezen dat de regering de kritiek dat
onderhavig wetsvoorstel het recidiverisico zou verhogen probeert te
pareren door te stellen dat er diverse voorzieningen kunnen worden
getroffen waardoor rekening wordt gehouden met de inkomenspositie
van de betalingsplichtige, zoals het treffen van een betalingsregeling. Zij
vragen de regering of, los van de effectiviteit van deze voorzieningen voor
recidive op lange termijn, deze niet te laat komen om recidive op korte
termijn te voorkomen. Immers, zo leggen zij de regering voor, ook direct
na het vonnis door de rechter kan de veroordeelde (zowel buiten de
gevangenis als wel binnen of vanuit de gevangenis) direct recidiveren
omdat hij weet dat binnen zes weken betaald moet worden maar zijn
financiële situatie dat onmogelijk maakt.
De leden van de CDA-fractie leggen de regering de situatie nogmaals voor
die Slachtofferhulp Nederland in haar advies naar voren bracht. Volgens
onderhavig wetsvoorstel moet de veroordeelde binnen zes weken de
vastgestelde bijdrage aan zijn strafproces betalen, eventueel gevolgd door
een aanmaning, verhaal en uiteindelijk verhaal met dwangbevel.
Slachtoffers van een geweldmisdrijf (en vanaf augustus 2016 slachtoffers
van andere misdrijven) die een schadevergoeding krijgen onder de
voorschotregeling krijgen hun vergoeding uiterlijk acht maanden na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

16

(onherroepelijke) uitspraak van de rechter. Voornoemde leden vragen of
en zo ja op welke wijze de regering deze verhouding rechtvaardig acht,
gelet op het feit dat de staat haar vergoeding binnen enkele weken krijgt.
Deze leden vragen de regering voorts in haar antwoord te betrekken het
gegeven dat de voorschotregeling is beperkt tot 5.000 euro en dat
slachtoffers voor de toegewezen schadevergoeding boven dit bedrag, zelf
zorg moeten dragen voor de inning. Deelt de regering de opinie dat het
dan nog weleens veel langer kan duren dan acht maanden voordat het
slachtoffer zijn vergoeding heeft ontvangen en hoe verhoudt zich dat tot
de zes weken waarbinnen de staat haar vergoeding ontvangt?
De aan het woord zijnde leden vragen de regering hoe zij het risico
beoordeelt dat als gevolg van onderhavig wetsvoorstel extra juridisering
zal optreden omdat behalve het instellen van een bezwaarprocedure,
vervolgens ook beroep tegen de beslissing mogelijk is bij de bestuursrechter op grond van de Awb. Deze leden vragen de regering of zij de
percentages kan bevestigen die het CAK in dit kader heeft geschetst dat in
0,75% van de gevallen bezwaar zal worden gemaakt, waarvan 5,5% leidt
tot een beroep. Deze leden vragen de regering om een onderbouwing van
deze percentages. Zij vragen de regering hierin ook de verwachting van
de Rvdr te betrekken. Deze verwachting betreft een jaarlijkse instroom van
1600 zaken voor de raadkamer en een structurele jaarlijkse werklasttoename van 300.000 euro. Deze leden vragen de regering of deze
werklasttoename wordt opgevangen binnen de begroting voor de
rechtspraak of dat de regering hiertoe extra middelen ter beschikking stelt.
De leden van de PVV-fractie merken op dat wordt aangegeven dat de
regering zich realiseert dat de bijdrageregeling personen met een
financieel zwakke positie kan treffen en dat het (in één keer) voldoen van
de bijdrage in voorkomende gevallen de draagkracht van de betrokkene te
boven gaat. Realiseert de regering zich ook dat er criminelen zijn die
genoeg geld hebben voor een bijdrage? Zo ja, zal daarmee rekening
worden gehouden bij het bepalen van de maximale eigen bijdrage?
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering het draagvlak
beschouwt voor het innen van een eigen bijdrage nu onder andere de
Afdeling advisering van de Raad van State adviseert om van het
wetsvoorstel af te zien, de Raad voor de rechtspraak eraan refereert als
een politieke keuze waarin zij niet kan en wil treden, de Raad voor de
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming het voorstel contraproductief
noemt, Reclassering Nederland onwenselijke effecten verwacht voor
recidive en kosten voor de samenleving en de VNG het voorstel ontraadt
vanwege negatieve effecten op schulden, armoedebeleid, schuldhulpverlening en re-integratie, de terreinen waar gemeenten verantwoordelijk
voor zijn?
Voornoemde leden merken op dat de eigen bijdrage niet punitief van aard
bedoeld is. Op grond waarvan heeft de regering de verwachting dat
veroordeelden dit niet als zodanig zullen ervaren? Voornoemde leden
constateren dat bij toepassing van het alcoholslot de rechter nu dikwijls
bij de strafoplegging rekening houdt met de toepassing ervan. Op grond
waarvan meent de regering te kunnen stellen dat dit bij de toepassing van
de eigen bijdrage niet het geval zal zijn?
De leden van de SGP-fractie vinden het belangrijk dat er geen sprake zal
zijn van negatieve effecten op de resocialisatie van gedetineerden. Zij
vragen of de betalingsregelingen niet zodanig individueel worden
ingevuld dat het risico aanwezig is dat er verschillend mee wordt
omgegaan. Zijn er geen mogelijkheden om te komen tot een meer
geüniformeerd stelsel van betalingsregelingen voor de kosten van de
strafoplegging, met name indien er al sprake is van schulden of
ontbrekend inkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

17

II. ARTIKELSGEWIJS
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering heeft afgezien
van een artikelsgewijze toelichting in de memorie van toelichting. Deze
leden hebben over de voorgestelde artikelen nog enkele vragen.
ARTIKEL III
Artikel 529b
De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat de dader tevens in
de kosten wordt veroordeeld indien aan hem geen straf of maatregel is
opgelegd. Deze leden vragen in hoeverre de regering de situatie denkbaar
acht dat het vergen van een bijdrage aan deze categorie veroordeelden
procedures zal uitlokken, bijvoorbeeld met het oog op de jurisprudentie
van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) ten aanzien
van de zogeheten criminal charge in artikel 6 van het Europees Verdrag tot
Bescherming van de Rechten de Mens en de Fundamentele Vrijheden
(EVRM).
Ten aanzien van het tweede lid vragen voornoemde leden of het is juist is
dat deze bepaling het vergen van een bijdrage uitsluit van veroordeelden
die berecht zijn volgens het adolescentenstrafrecht alsmede jeugdigen die
volgens het volwassenrecht worden berecht. Deze leden vragen op welke
wijze in nationaal en internationaal erkende pedagogische karakter van
het jeugdstrafrecht een rechtvaardiging wordt gevonden voor deze
keuzes. Voornoemde leden vragen ook hoe de keuze om jeugdigen
volgens het volwassenrecht te bestraffen zich verhoudt tot het uitsluiten
van een bijdrage van deze jongeren op basis van het nationaal en
internationaal erkende pedagogische karakter van het jeugdstrafrecht.
Deze leden vragen ook hoe het uitsluiten van deze bijdrage zich verhoudt
tot de voorgestelde bepaling in het voorgesteld artikel 7c in het wetsvoorstel eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting, dat jeugdigen
van 21 jaar en ouder zelf een bijdrage betalen in de kosten van het verblijf
in de inrichting. Jeugdigen van deze leeftijd hoeven dus geen bijdrage aan
de slachtofferzorg te betalen maar dienen wel financieel zorg te dragen
voor hun eigen verblijf in een inrichting. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering om de logica hierachter weer te geven.
Artikel 592c
Deze leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat per ministeriële
regeling wordt bepaald welk deel van de opbrengsten van de bijdrage
wordt aangewend voor de slachtofferzorg. Kan de regering al nader
ingaan op welk deel van de opbrengsten wordt aangewend voor de
slachtofferzorg? Deze leden willen weten hoe voorkomen wordt dat door
de eigen bijdrage van de veroordeelde de te betalen schadevergoeding
aan het slachtoffer in het gedrang komt, indien de veroordeelde over
onvoldoende financiële middelen beschikt.
Artikel 592d
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de regering aangeeft
dat het niet voor de hand ligt om bij de vaststelling van de eigen bijdrage,
maar om bij de inningsprocedure rekening te houden met de inkomenspositie van de bijdrageplichtige. Tegelijk stellen deze leden vast dat bij
amvb de hoogte van de wordt bijdrage vastgesteld, waarbij een differentiatie in het op te leggen bedrag kan worden aangebracht. Deze leden
vragen of de regering kan toelichten waarom via een amvb de hoogte van
het op te leggen bedrag gedifferentieerd kan worden, terwijl de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

18

van mening is dat het niet voor de hand ligt om bij de vaststelling
rekening te houden met inkomenspositie van de bijdrageplichtige.
Artikel 592e
De leden van de CDA-fractie vragen de regering om een inschatting van
hoeveel en/of in hoeveel procent van de gevallen zich een van de gronden
zoals genoemd onder lid 1, sub a tot en met e, zich zal voordoen.
Artikel 592d
Ten aanzien van het vierde lid vragen de leden van de CDA-fractie of deze
bepaling mogelijk maakt dat ook beslag kan worden gelegd op de
goederen die aan verdachte zijn toebedeeld in de inrichting waarin hij op
dat moment verblijft. Ten aanzien de inkomsten en het vermogen vragen
deze leden of daarop ook beslag kan worden gelegd indien de rekening
hiervan beheerd wordt door de inrichting waar de veroordeelde verblijft.
Overgangsrecht
Het valt de leden van de SGP-fractie op dat er geen overgangsrecht is
opgenomen. Deze leden vragen wat hiervan de consequentie is in de
overgangsfase en wat dit betekent voor het al dan niet in hoger beroep
gaan rond de datum van inwerkingtreding. Betekent deze keuze dat een
verdachte die dan wel in hoger beroep gaat vlak voor inwerkingtreding
van het wetsvoorstel wel een bijdrage is verschuldigd, omdat zijn zaak pas
na invoering onherroepelijk wordt, terwijl een verdachte die besluit niet in
hoger beroep te gaan geen bijdrage in de kosten verschuldigd is. Is dit
een logisch onderscheid?
Een ander punt is dat er ook geen termijn opgenomen is waarbinnen de
forfaitaire bijdrage gevraagd moet worden. Deze leden veronderstellen
dat het niet de bedoeling is om bijvoorbeeld na inwerkingtreding van de
wet geen eigen bijdrage te vragen voor een zaak die al voor die datum
onherroepelijk is geworden. Waarom is dit niet gedaan? Betekent dit dat
het in principe mogelijk is om een eigen bijdrage te vragen voor een zaak
die bijvoorbeeld een half jaar of een jaar voor de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel onherroepelijk is geworden? Is dit gewenst? Zou er niet een
bepaling opgenomen moeten worden dat alleen voor zaken die onherroepelijk zijn geworden na inwerkingtreding van de wet een eigen bijdrage
gevraagd kan worden?
Evaluatiebepaling
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering heeft afgezien
van een evaluatiebepaling in onderhavig wetsvoorstel.
De voorzitter van de commissie,
Jadnanansing
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 067, nr. 6

19