Quickscan
innovatieve
ecosystemen
Rapportage
—
17 januari 2017

Quickscan innovatieve ecosystemen

Inhoudsopgave
1. Introductie

[3]

1.1 Achtergrond

[4]

1.2 Vraagstelling

[4]

1.3 Aanpak

[5]

1.4 Leeswijzer

[5]

2. Factsheets

[6]

2.1 Uitleg factsheet innovatieve ecosystemen

[7]

2.2 OZOverbindzorg

[8]

2.3 HartWacht

[10]

2.4 Effective Cardio

[12]

2.5 TeleGGZ

[14]

2.6 Leefstijlmonitoring

[16]

3. Lessons learned

[18]

Bijlagen

[21]

A. Bronnenlijst

[22]

B. Selectieproces voorbeelden

[23]

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

2

1. Introductie

Quickscan innovatieve ecosystemen

1. Introductie
Achtergrond

Vraagstelling aan KPMG Plexus

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in het Het Ministerie van VWS heeft KPMG Plexus gevraagd om door middel van
kader van het inrichten van het Fast Track programma e-health en specifiek een quickscan inzicht te geven in:
de lijn rondom opschalingscoalities behoefte aan een inventarisatie naar — Voorbeelden van innovatie ecosystemen in de zorg rondom de thema’s
nieuwe vormen van samenwerking rondom innovaties bij gezondheid en zorg.
zelfzorg, zelfregie en zelfredzaamheid. Hier worden drie tot vijf
Deze samenwerkingen noemen we ook wel ecosystemen of
voorbeelden in kaart gebracht. Dit kunnen zowel goede voorbeelden als
opschalingscoalities.
leerzame “briljante mislukkingen” zijn.
Het is de wens om opschalingscoalities en ecosystemen te ondersteunen en — De succesfactoren en uitdagingen bij de voorbeelden. Hier wordt inzicht
hierdoor bij te dragen aan de opschaling van innovaties in de zorg. We zien
gevraagd in welke factoren maken dat de voorbeelden succesvol zijn en,
een ecosysteem als een samenwerking op basis van gelijkwaardigheid tussen
wanneer relevant, in de redenen waarom opschaling nog niet voldoende is
organisaties die hierbij een doel nastreven wat ze alleen gezamenlijk kunnen
gerealiseerd. Voorbeelden van factoren die hier een rol kunnen spelen zijn
bereiken. Informatie over ontwikkelingen en ervaringen rondom ecosystemen
openheid, transparantie, vertrouwen, lerend systeem, financiering,
in de Nederlandse zorg zijn relevant om vervolgacties te kunnen bepalen.
overstijgend doel en commitment van betrokken partijen.
— Wat de voorbeelden concreet opleveren. Hier wordt inzichtelijk gemaakt
wat de samenwerkingen, netwerken en/of ecosystemen uit de
voorbeelden concreet opleveren voor bijvoorbeeld de patiënt,
mantelzorger, hulpverlener, arts, zorginstelling, zorgverzekeraar,
gemeente, investeerders, innovator, bedrijf of werkgever.
Gehanteerde definitie van innovatieve ecosystemen in deze quickscan:





Een ecosysteem is: een nieuwe vorm van samenwerking tussen meerdere
partijen, zoals zorgaanbieders, patiënten, MKB partijen, zorgverzekeraar en
gemeente,
met als doel te voorzien in een bepaalde patiëntvraag/behoefte rondom de
thema’s zelfzorg, zelfregie en zelfredzaamheid,
mogelijk met behulp van innovaties (low tech, high impact).
Door het vormen van een ecosysteem worden bepaalde doelen behaald die
voor de partijen individueel niet mogelijk zijn om te behalen.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

4

Quickscan innovatieve ecosystemen

1. Introductie
Aanpak

4. Interviews met afgevaardigden van interessante voorbeelden:

Hieronder beschrijven wij beknopt de aanpak van deze opdracht. Deze Na selectie van de meest relevante voorbeelden, hebben we ons uitgebreid
aanpak bestaat uit vijf stappen:
verdiept in deze voorbeelden. Er zijn enkele interviews uitgevoerd met
afgevaardigden van de voorbeelden over succes- en faalfactoren en er is
1. Inventarisatie van praktijkvoorbeelden
informatie verzameld over de opbrengsten van de ecosystemen of
opschalingscoalities Hierbij zijn we uitgegaan van reeds bij de voorbeelden
De adviseurs van KPMG Plexus zijn dagelijks actief en betrokken bij velerlei
beschikbare rapporten; KPMG heeft geen eigen kwantitatieve analyses
samenwerkingen in de regio en in het land. Vanuit KPMG innovative startups
uitgevoerd binnen de beperkte scope van deze opdracht.
hebben we daarnaast een goed overzicht van startup landschap. We zijn
daarom deze opdracht gestart door binnen de eigen organisatie een longlist te
5. Opstellen rapportage:
maken van bij ons bekende opschalingscoalities. Kennis van het Ministerie
van VWS is hier vanzelfsprekend ook bij betrokken.
Als laatste hebben we de bevindingen samengevat in deze beknopte
rapportage. Het rapport geeft inzicht in een aantal voorbeelden van
2. Gerichte deskresearch
innovatieve ecosystemen in de zorg waarvan de succes- of faalfactoren zijn
weergegeven en de concrete bijdragen die deze ecosystemen geleverd
Na afronding van stap 1 is met behulp van deskresearch de lijst van
hebben aan het verbeteren van de zorg. Deze inzichten kunnen relevant zijn
voorbeelden verder aangevuld. Gezien de beperkte scope van deze
voor de op te stellen lijn van opschalingscoalities binnen het Fast track
quickscan en de hoeveelheid aan innovatieve ontwikkelingen rondom zorg en
initiatief van het ministerie van VWS.
welzijn die in het land gaande zijn, is er niet gestreefd naar een volledig beeld
van alle voorbeelden van innovatieve ecosystemen. Daarnaast is tijdens deze
Leeswijzer
stap de eerste kwalitatieve informatie verzameld over de betreffende
voorbeelden.1
Deze rapportage biedt inzicht in een aantal voorbeelden van innovatieve
ecosystemen en claimt niet uitputtend te zijn. Dit document beschrijft de
3. Afweging van longlist richting short list
geselecteerde voorbeelden en de lessons learned op basis van een
quickscan. In hoofdstuk 2 worden de voorbeelden aan de hand van een
Tijdens stap 3 zijn de voorbeelden geordend naar de relevantie op het thema
factsheet toegelicht. Hoofdstuk 3 beschrijft de lessons learned, voortkomend
innovatieve ecosystemen. Aan de hand van een aantal vooraf opgestelde
uit de voorbeelden.
criteria is een ordening in de relevantie gemaakt. Deze criteria zijn in overleg
2
met het Ministerie van VWS opgesteld.
1 Bijlage A geeft een overzicht van de gehanteerde bronnen.
2 In bijlage B is de lijst met voorbeelden voor selectie weergegeven. Daarnaast worden de gebruikte selectiecriteria gepresenteerd.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

5

2. Factsheets

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.1 Uitleg factsheet innovatieve ecosystemen
In dit hoofdstuk worden vijf voorbeelden toegelicht aan de hand van een — De uitkomsten van de innovatie op microniveau zoals voor de patiënt,
factsheet. De factsheet licht een aantal factoren van het voorbeeld uit, waarbij
mantelzorger of arts. Daarnaast worden de baten op macroniveau, zoals
de kans bestaat dat er informatie over het voorbeeld ontbreekt of niet volledig
verlaagde zorgkosten, beschreven.
is. In deze paragraaf wordt een kort overzicht gegeven van de voorbeelden en — Korte omschrijving van de innovatie en het ecosysteem
vervolgens lichten we de opbouw van de factsheet toe.
— De wijze waarop de innovatie momenteel wordt ingezet en de
toekomstplannen voor verdere ontwikkeling
Voorbeelden innovatieve ecosystemen
De innovatieve ecosystemen die in dit hoofdstuk zijn opgenomen zijn:
— OZOverbindzorg
— HartWacht
— Effective Cardio

2. Feiten op een rijtje: Na een korte omschrijving van het voorbeeld volgt
een overzicht van de volgende factoren:
— Spelers in het ecosysteem

— TeleGGZ

— Financiering: de manier waarop omzet gegenereerd wordt of het initiatief
gefinancierd wordt

— Leefstijlmonitoring

— Technologie: de rol die technologie speelt

Ieder ecosysteem wordt toegelicht aan de hand van een factsheet. Hieronder — Governance: het beleid en de organisatiestructuur van het ecosysteem
volgt een korte uitleg over deze factsheets.
— Cliënten: de wijze waarop cliënten betrokken zijn in het ecosysteem.
Factsheet
3. Succesfactoren en uitdagingen: het volgende onderdeel van de factsheet
evalueert wat de succesfactoren zijn die hebben bijgedragen aan de
opschaling en de uitdagingen waardoor opschaling nog onvoldoende is
gerealiseerd. Dit geeft inzicht in de succesfactoren en de uitdagingen van
het voorbeeld. Tot slot worden methodes aangedragen hoe omgegaan kan
1. Titel voorbeeld en korte omschrijving: Het eerste deel van de factsheet
worden met de uitdagingen, wat input levert voor het laatste hoofdstuk
geeft een korte samenvatting van het voorbeeld. In deze samenvatting zijn
‘Lessons learned’.
de volgende elementen opgenomen:
De factsheets die worden gebruikt in dit hoofdstuk bestaan uit drie
onderdelen. We lichten deze onderdelen hieronder kort toe.

— Naam en deelnemers van het ecosysteem
— Voor welke doelgroep patiënten/ cliënten is de innovatie bedoeld?

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

7

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.2 Factsheet OZOverbindzorg
Feiten op een rijtje

OZOverbindzorg
OZOverbindzorg is een platform dat communicatie en samenwerken tussen de verschillende
partijen rondom een cliënt faciliteert. De partijen in dit ecosysteem zijn zorgaanbieders,
gemeenten, zorgverzekeraars en de Stichting OZOverbindzorg. De samenwerking is gestart
in de gemeente Raalte als gevolg van de sluiting van een intramuraal centrum in één van de
dorpskernen en de wens om langer thuis te kunnen blijven wonen van oudere en kwetsbare
mensen. De gemeente, een thuiszorgorganisatie en het intramurale centrum committeerden
zich om deze vraag te beantwoorden. Om deze reden is OZOverbindzorg gestart met als doel
mensen langer thuis te laten wonen en zorg te leveren op een goede en efficiënte manier.
OZOverbindzorg is bedoeld voor cliënten in de care sector die te maken hebben met
meerdere zorgverleners, zoals bijvoorbeeld de huisarts, thuiszorg, apotheek en
mantelzorgers. Concreet levert OZOverbindzorg op dat alle partijen beter op de hoogte zijn
van de gezondheidssituatie en het welzijn van de cliënt en dat de lijntjes tussen de
verschillende partijen kort zijn. OZOverbindzorg staat voor samenwerking en delen van zorg.
Via een eenvoudig computerprogramma worden alle partijen die betrokken zijn bij de zorg en
het welzijn van een cliënt samengebracht. Er vormt zich een netwerk rondom de cliënt,
waarbij de cliënt de eigenaar is en bepaalt wie er mee doet. Dit netwerk kan informatie met
elkaar uitwisselen over de cliënt, de actuele gezondheid en eventuele benodigde
vervolgacties van een andere partij. Het platform faciliteert communicatie tussen
verschillende partijen wat de kans op miscommunicaties of fouten bij bijvoorbeeld bestellen
van medicijnen verkleint of ziekenhuisopname voorkomt.
OZOverbindzorg heeft inmiddels 10.000 gebruikers en is groeiende. OZOverbindzorg is
vooral actief in het oosten van Nederland, waar de stichting is ontstaan. Het is de bedoeling
om het komende jaar cliënten aan te sluiten in de vijf grote steden en van daaruit verder te
groeien. De wens voor de komende jaren is landelijke dekking. Daarnaast wordt de service
continu verbeterd en uitgebreid zodat steeds meer mensen met verschillende zorgvragen,
bijvoorbeeld ook in de jeugdzorg, gebruik kunnen maken van het platform.

•
•

De spelers in dit ecosysteem zijn
verschillende zorgaanbieders en gemeenten,
Zorgverzekeraars Menzis, ENO en Zilverenkruis
Achmea, Stichting OZOverbindzorg en Platform
CGM Zorgverband

•

Het platform wordt gedeeltelijk gefinancierd door
gemeenten en gedeeltelijk door zorgverzekeraars.
De bijdrage vanuit gemeenten verschilt per
gemeente waarin OZOverbindzorg actief is.

•

Het platform, een beveiligde internetpagina, is
ontwikkeld in samenwerking met en wordt beheerd
door Platform CGM Zorgverband. De stichting is
niet afhankelijk van deze leverancier en heeft de
vrijheid samen te werken met andere partijen.

•

OZOverbindzorg is een stichting, ontstaan op
initiatief van een huisarts, zijn praktijkmanager en
een adviseur, die samenwerkt met allerlei
verschillende partijen.

•

OZOverbindzorg zet in op cliëntparticipatie door het
organiseren van gebruikersbijeenkomsten om door
middel van feedback het platform te verbeteren.
Daarnaast wordt geprobeerd een zo groot mogelijke
groep cliënten te kunnen bedienen. Er wordt ingezet
op laaggeletterdheid door het ontwikkelen van een
spraak- en voorleesfunctie voor het platform.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

8

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.2 Factsheet OZOverbindzorg
Succesfactoren en uitdagingen
Succesfactoren
— Noodzaak: De noodzaak voor een oplossing van een probleem is de eerste succesfactor. In dit geval dat na het sluiten van het intramurale centrum
ouderen in die betreffende dorpskern gedwongen worden of de wens hebben langer thuis te blijven wonen. Deze noodzaak heeft de partijen bij elkaar
gebracht en heeft geresulteerd in deze innovatie. Zonder deze noodzaak was het idee misschien niet ontstaan of niet zo snel van de grond gekomen.
— Samenwerking: De samenwerking tussen de partijen en hun investering in tijd en geld heeft OZOverbindzorg erg geholpen in de beginfase. Deze partijen
hebben samen een doel geformuleerd en zijn daar gecommitteerd mee aan de slag gegaan door gezamenlijk een stichting op te richten. Zij hebben dit
niet gedaan door een uitgebreid plan te schrijven, maar zijn juist klein en direct begonnen.
— Startkapitaal: Voor de verdere opschaling is de subsidie van ZonMW van grote hulp geweest. Door deze subsidie kon de stichting opschalen zonder dat
alle financiering rond was. Deze is in een later stadium geregeld met gemeenten en zorgverzekeraars onder andere met behulp van behaalde resultaten.
— Ons kent ons: De opschaling is bespoedigd doordat iedereen van de stichting uit dezelfde regio kwam als de beoogde gebruikers van OZOverbindzorg.
Het “ons kent ons” fenomeen heeft ervoor gezorgd dat OZOverbindzorg snel kon opschalen in het oosten van het land. Deze opschaling wordt lastiger
bevonden in andere delen van het land doordat daar de relaties met zorgaanbieders en gemeenten nog opgebouwd moeten worden.
— Goede service: De grote succesfactor van OZOverbindzorg is de persoonlijke benadering. Er wordt veel tijd en geld gestoken in het op maat maken van
het systeem per gebruiker en het scholen van de gebruikers. Medewerkers van de stichting scholen huisartsen, assistenten, apothekers en houden de
intake van de cliënten en mantelzorgers bij de cliënt thuis. Hiermee zorgen zij voor een goede toepassing van het systeem en acceptatie bij de cliënten en
zorgverleners, wat een must is voor het in gebruik nemen van het systeem en het overwinnen van drempels die worden opgeworpen.
Uitdagingen
— Verandervermogen: In eerste instantie vinden stakeholders het soms lastig om te gaan met een nieuw systeem of device (computer of tablet).
OZOverbindzorg heeft deze faalfactor weten om te buigen door telkens toch te beginnen. In elke gemeente start OZOverbindzorg met de partijen die wel
willen meewerken, ook indien de financiering nog niet geregeld is. In de praktijk blijkt dat de andere partijen in een later stadium aanhaken door
bijvoorbeeld verzoeken van de cliënt. Wanneer cliënten van OZOverbindzorg hebben gehoord geven zij aan ook te willen werken met het platform. Er zijn
voorbeelden van thuiszorgorganisaties die cliënten hebben verloren doordat ze niet werken met OZOverbindzorg.
— Financiering: Een andere issue is het regelen van financiering bij zorgverzekeraars en verschillende gemeenten. Elke gemeente regelt de financiering op
een andere manier en betaalt OZOverbindzorg uit een ander potje. De aanvraag van financiering door middel van subsidie blijkt een tijdsintensief proces.
Hier kan een gestandaardiseerde aanvraag voor subsidies een oplossing bieden. Ook bij financiering vanuit de zorgverzekeraars wordt een rechtstreekse
en structurele bijdrage wenselijk gevonden. Nu verloopt deze financiering via de huisartsen, wat resulteert in administratief werk voor OZOverbindzorg.
© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

9

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.3 Factsheet HartWacht
HartWacht
HartWacht is een zorgconcept waarmee hartpatiënten op afstand gemonitord kunnen
worden. HartWacht is ontwikkeld door FocusCura in samenwerking met Cardiologie Centra
Nederland (CCN) voor patiënten met hartfalen, hartritmestoornissen of cardiovasculaire
problemen. FocusCura, CCN en zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea zijn in de zomer
van 2016 gestart in Amsterdam met het monitoren van de eerste patiënten met behulp van
de HartWacht. Ze zijn gestart met ongeveer 20 patiënten van CCN om het proof of concept
te leveren. Vervolgens is deze start in samenwerking met zowel cardiologen, patiënten als
de drie betrokken partijen geëvalueerd op met elkaar bepaalde prestatie indicatoren. Op
basis van deze evaluatie is HartWacht verder verbeterd. Gezien de positieve resultaten en
het opgebouwde en geteste systeem wordt sinds eind 2016 het gebruik van HartWacht
verder opgeschaald. Dit betekent dat HartWacht aangeboden wordt in alle centra van CCN
en vergoed wordt voor verzekerden bij Zilveren kruis Achmea. Het huidige aantal gebruikers
wordt geschat op ongeveer 100 gebruikers en groeit elke dag.
Met HartWacht meten patiënten thuis zelf vitale waarden zoals bloeddruk, hartslag en
gewicht. Deze waarden worden vervolgens doorgestuurd naar het medisch service centrum
onder toezicht van Cardiologie Centra Nederland, waar de data 24/7 geanalyseerd. Wijken
de waarden af, of voelt een patiënt zich onzeker, dan wordt CCN gewaarschuwd en is er
mogelijkheid tot videocontact met behulp van Beeldbellen. Op deze manier kunnen
spoedbezoeken en opnames voorkomen worden en meer zorg verplaatst worden naar de
eerstelijn. Dit resulteert in een hogere mate van zelfzorg en lagere zorgkosten.
In de toekomst is het de bedoeling dat de HartWacht op twee manieren verder opschaalt.
Allereerst is het plan om andere zorgverzekeraars aan te laten sluiten zodat voor alle
patiënten HartWacht vergoed wordt. Er is vanuit meerdere zorgverzekeraars interesse
getoond om hieraan mee te werken. Daarnaast zijn FocusCura en CCN in gesprek met
nieuwe partners om zo HartWacht aan te kunnen bieden in andere ziekenhuizen.

Feiten op een rijtje
De betrokken partijen in dit ecosysteem
zijn Cardiologie Centra Nederland, FocusCura en
zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea.
HartWacht, dienst, software en meetapparatuur,
wordt volledig vergoed voor verzekerden van
Zilveren Kruis Achmea aan CCN. Het tarief is per
gebruiker en bepaald in overleg tussen de drie
partijen.
De onderliggende technologie is de app cVitals van
FocusCura en het EPD CardioPortal, ontwikkeld
door CCN. De bloeddrukmeter en weegschaal zijn
gekoppeld aan de applicatie. Het dashboard voor
hulpverleners, die de resultaten inzichtelijk maakt, is
gekoppeld aan het EPD. Ook biedt HartWacht de
mogelijkheid voor communicatie tussen patiënt en
zorgverlener met Beeldbellen.
FocusCura levert technologie en diensten aan
CCN.
Patiënten, vaak ouder dan 70, zijn en worden
uitgebreid betrokken bij het testen, evalueren en
verbeteren van HartWacht. Dit resulteert in een
gemakkelijk te gebruiken applicatie en aangepaste
protocollen. Daarnaast krijgen patiënten nu zelf
inzicht in hun eigen gezondheid.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

10

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.3 Factsheet HartWacht
Succesfactoren en uitdagingen
Succesfactoren
— Partners: De allereerste succesfactor voor HartWacht zijn de spelers in het ecosysteem. CCN en FocusCura zijn beide gerenommeerde namen, wat helpt
vertrouwen te kweken in samenwerkingen, en hebben kennis en ervaring op het gebied van cardiologische zorg en eHealth. Daarnaast heeft het erg
geholpen dat een grote bekende zorgverzekeraar als Zilveren Kruis Achmea heeft laten zien in de HartWacht te geloven.
— Lange termijn visie: De partijen hebben vooraf aan de samenwerking gezamenlijk een visie ontwikkeld. CCN zocht naar een duurzame oplossing om de
verwachte groei in het aantal cardiologische patiënten aan te kunnen. De andere twee partijen hebben zich gecommitteerd om te werken aan een
oplossing. Zilveren Kruis Achmea heeft vooraf gezegd te geloven in het concept van HartWacht en zich bij verbetering van kwaliteit in zorg te committeren
aan vergoeding indien de business case niet negatief uitpakt. Deze lange termijn afspraak heeft geholpen om te komen tot de samenwerking, de huidige
resultaten en opschaling.
— Koppeling aan EPD: HartWacht kan gekoppeld worden aan het EPD wat toepassing in het huidige systeem mogelijk maakt. Dit maakt het gemakkelijker
om de HartWacht te gebruiken en zorgt ervoor dat alle relevante gegevens en informatie op één plek staat. Dit is van groot belang aangezien de
meetgegevens bij gebrek aan context weinig tot geen waarde toevoegen.
— Hoge kwaliteit: De hoge kwaliteit van de innovatie is ook een succesfactor. De applicatie cVitals is CE-gemarkeerd als medisch hulpmiddel en voldoet
daarmee aan de Europese eisen voor veiligheid, gezondheid, milieu- en consumentenbescherming. Daarnaast is FocusCura ISO gecertificeerd voor
kwaliteit en informatieveiligheid wat de privacy van de patiënten waarborgt. Dit wordt door zorgaanbieders erg belangrijk gevonden.

— Samenwerking met patiënten: HartWacht is ontworpen in samenwerking met patiënten en zorgverleners. Dit heeft geresulteerd in een gebruiksvriendelijk
ontwerp dat zoveel mogelijk aansluit bij de doelgroep en bestaande technologie. Dit is van groot belang geweest voor de opschaling.
— Goede service: FocusCura levert de devices thuis af en zorgt voor installatie en training in het gebruik om daarmee aan te sluiten bij de doelgroep.
— Klein beginnen maar klaar voor opschalen: Het belang wordt benadrukt om klein te beginnen, maar de innovatie te ontwikkelen voor de situatie na
opschalen. Hiervoor moet de dienst en ondersteuning als technologie, infrastructuur en klantenservice gereed zijn voor een groot aantal gebruikers.
Uitdagingen

— Vergoeding: Patiënten monitoren zonder of met minder polibezoeken is wat HartWacht beoogt. Maar in het huidige systeem is het niet mogelijk om een
vergoeding te krijgen zonder een patiënt te zien op een spreekuur. Door deze missende financiering werd in sommige gevallen weerstand bij
zorgverleners ervaren om te gaan werken met HartWacht, wat opschaling kan tegenwerken. Om deze reden is er een nieuwe vergoeding benodigd om
ook deze vorm van zorg te kunnen declareren. Dit proberen de betrokken partijen te bewerkstelligen in samenwerking met de Nza.
© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

11

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.4 Factsheet Effective Cardio
Effective Cardio
Effective Cardio is een grootschalig onderzoek naar de effectiviteit van een
telemonitoringprogramma dat liep van 2010 tot 2014. Het onderzoek is gedaan door zes
ziekenhuizen in samenwerking met Philips en zorgverzekeraars CZ, Zilveren Kruis Achmea
en VGZ. In het onderzoek is de telemonitoring Lion eCare toegepast in combinatie met
zorgproces-optimalisatie. De conclusies uit het onderzoek waren onder andere dat de zorg
voor hartfalenpatiënten sterk kan worden verbeterd. De partijen wisten het aantal
verpleegdagen met 57% en het aantal ziekenhuisopnames met 52% te verminderen doordat
patiënten veel minder vaak met ernstige complicaties in het ziekenhuis hoefden te worden
opgenomen en behandeld. Hierdoor kon de zorg voor het grootste deel in de
thuisomgeving plaatsvinden. Uiteindelijk kon zo per patiënt gemiddeld 26% van de
zorgkosten worden bespaard.
Lion eCare is een telemonitoringprogramma voor patiënten met chronische aandoeningen,
die in dit geval wordt ingezet voor patiënten met chronisch hartfalen. Het programma bestaat
uit een klinische applicatie en de patiënten applicatie, waarmee zorgverleners patiënten in de
thuissituatie kunnen monitoren. Hiermee verkrijgen ze inzicht en kunnen ze diagnosticeren of
interventie benodigd is. Het doel van het programma is om heropnames te verminderen en
behandelkosten te verlagen door de zorgverlener op afstand in contact te houden met de
patiënt
In de huidige situatie zijn er ongeveer tien ziekenhuizen die met het
telemonitoringprogramma werken en dit resulteert in ongeveer 420 gebruikers. Ziekenhuizen
financieren het gebruik van telemonitoring zelf binnen de vergoeding voor cardiologische
zorg. In de toekomst wordt verwacht dat de gebruikersaantallen zullen groeien door steeds
vaker voorkomende prestatieafspraken van ziekenhuizen met zorgverzekeraars. Maar een
grote opschaling wordt nog niet verwacht, doordat het programma niet vergoed wordt vanuit
de zorgverzekeraars en het aantal ziekenhuizen die zelf het programma willen financieren
gering is.

Feiten op een rijtje
De betrokken partijen in dit ecosysteem zijn
Philips, zorgverzekeraars CZ, Zilveren Kruis
Achmea en VGZ en zes Nederlandse ziekenhuizen.
De telemonitoring wordt niet separaat vergoed door
de zorgverzekeraars. Het huidige gebruik wordt
gefinancierd
binnen
de
bestaande
productieafspraken van het ziekenhuis.
Met behulp van meetapparatuur meten patiënten
bepaalde vitale waarden en vullen een vragenlijst
in. De resultaten worden door een verpleegkundig
specialist geanalyseerd en, indien nodig, wordt er
direct actie ondernomen. Een servicecentrum zorgt
voor een vooranalyse van de data.
De ziekenhuizen, Philips en de zorgverzekeraars
hebben tijdens het onderzoek samengewerkt als
partners. De samenwerking tussen Philips en
zorgverzekeraars is na de publicatie van de
resultaten van Effective Cardio geëindigd op dit
vlak. Philips is in de huidige situatie een leverancier
voor ziekenhuizen.
Patiënten zijn intensief betrokken tijdens het
onderzoek door middel van evaluaties op o.a.
patiëntervaring. Daarnaast wordt de patiënt bij
aanvang opgeleid in het gebruik van het programma
door middel van uitleg, training en video’s.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

12

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.4 Factsheet Effective Cardio
Succesfactoren en uitdagingen

Succesfactoren
— Onafhankelijk onderzoek: Eén van de succesfactoren van Effective Cardio is het feit dat de samenwerkende partijen een onafhankelijk onderzoeksbureau
hebben ingehuurd om op basis van de DIS data de resultaten en potentie van het gebruik van telemonitoring in beeld te brengen.
— Procesinnovatie: De toepassing van de innovatie in het huidige systeem is van groot belang voor het succes. Het telemonitoringprogramma levert pas
echt goede resultaten en kostenbesparingen op wanneer de implementatie gepaard gaat met procesinnovatie. Hiermee wordt bedoeld dat het programma
niet in de huidige processen gebruikt wordt maar dat deze processen aangepast worden om de resultaten te optimaliseren. Dit kan bijvoorbeeld door de
innovatie in te zetten voor substitutie van huidige zorg. Hiervoor moeten de zorgverleners bereid zijn om te vertrouwen op de data en de analyses van het
programma en daar vervolgens op handelen. Op deze manier kan met behulp van telemonitoring het aantal polibezoeken dalen en zorgkosten, als gevolg
van minder heropnames, verlagen. Wanneer zorgverleners niet op deze manier vernieuwend kunnen denken zullen de beloofde resultaten niet of minder
gerealiseerd worden. Daarnaast kan toepassing van telemonitoring dan zelfs resulteren in extra kosten.
— Hoge kwaliteit: De kwaliteit van het programma is belangrijk voor zorgaanbieders en wordt gewaarborgd op drie manieren. Allereerst worden de vitale
waarden zoveel mogelijk op een objectieve manier gemeten. Dit houdt in dat niet de patiënt zelf waarden als bloeddruk en gewicht invoert, maar dat deze
waarden door middel van bluetooth van de devices naar het systeem worden gestuurd. Dit verhoogt de kwaliteit van de data. Daarnaast wordt de kwaliteit
hooggehouden doordat alle patiënten door een professionele achterwacht, bestaande uit BIG geregistreerde zorgprofessionals, dagelijks dubbel
gecontroleerd worden om te verzekeren dat er geen één aangesloten patiënt door de mazen van het net kan glippen. Als laatste waarborgt de leverancier
beveiliging van de gegevens en privacy van de patiënt door te voldoen aan de NEN normering.
— Goede service: Als laatste is de goede service die geleverd wordt aan zowel de ziekenhuizen als de patiënten een belangrijke succesfactor. Storingen zijn
snel opgelost en de leverancier legt, wanneer nodig, internetverbindingen aan bij patiënten.
Uitdagingen
— Verandervermogen: In het huidige systeem krijgen medisch specialisten betaald op basis van productie. Om deze reden is het lastig zorgverleners te
motiveren om telemonitoring te gebruiken en zo het aantal polibezoeken te verminderen, ligdagen te halveren en heropnames te voorkomen gezien de
potentiële besparingen die daarmee gemoeid zijn. Een mogelijke oplossingsrichting is om de ondernemer in de arts aan te spreken en hem mee te
nemen als mede-investeerder, zodat alle partijen hetzelfde doel nastreven. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een publiek private samenwerking.
Daarnaast kan ook in gesprekken met ziekenhuizen de nadruk gelegd worden op het verhogen van de kwaliteit van zorg voor de patiënt.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

13

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.5 Factsheet TeleGGZ
TeleGGZ
TeleGGZ is een zorgpad dat huisartsen en POH’s-GGZ ondersteunt in de triage, begeleiding
en behandeling van patiënten met psychische klachten in de eerstelijn. In dit ecosysteem zijn
huisartsen, POH’s-GGZ, eHealthaanbieders, GGZ-professionals, zorgverzekeraars en
leverancier KSYOS betrokken. Door deze samenwerking kan zorg efficiënter geleverd kan
worden en verschuiven van de specialistische naar de generalistische basis GGZ. Ook
kunnen patiënten op afstand begeleid worden en kan er thuis aan herstel gewerkt worden.
De ondersteuning van TeleGGZ vindt plaats op vier manieren en is geïntegreerd met het HIS
1. TeleIndicatie: Dit is een online beslisondersteuner die op basis van ingevulde informatie
door de patiënt een indicatie advies genereert over de passende zorgzwaarte behorende
bij de ingevulde psychische klacht(en). De huisarts of POH-GGZ toetst het
gestructureerd klachtbeeld en indicatie advies aan zijn klinisch beeld. De uitslag,
inclusief indicatie advies wordt via Edifact teruggekoppeld in het HIS.
2. TeleBegeleiding: Met deze module kan de patiënt, naast de fysieke consulten in de
praktijk, thuis ondersteuningsprogramma’s volgen en hiermee aan herstel werken.
Daarnaast kan de huisarts of POH-GGZ op afstand de voortgang van de behandeling
monitoren en begeleiding bieden via beeldbellen.
3. TeleConsultatie: Hiermee kan de huisarts andere zorgverleners zoals GZ-psychologen
en psychiaters raadplegen bij diagnostiek, behandeling en verwijzing.
4. TeleVerwijzing: De huisarts of POH-GGZ kan direct vanuit het HIS digitaal verwijzen
naar de Generalistische Basis- of Specialistische GGZ, inclusief verzamelde informatie
uit de andere modules.
In de huidige situatie zijn 6000 huisartsen aangesloten bij dit ecosysteem die gebruik kunnen
maken van TeleGGZ. TeleGGZ wordt vergoed door de zorgverzekeraars vanuit een extra
beschikbaar gesteld budget voor de POH-GGZ om gebruik van eHealth te stimuleren. In de
toekomst wil TeleGGZ opschalen door meer zorgverleners en patiënten aan te sluiten.

Feiten op een rijtje
De betrokken partijen in dit ecosysteem zijn
KSYOS, zorgverzekeraars, huisartsen, POH’sGGZ, eHealthaanbieders (o.a. Therapieland) en
GGZ-professionals.
TeleGGZ wordt gefinancierd vanuit het POH-GGZ
budget dat vanuit de zorgverzekeraars beschikbaar
wordt gesteld aan de huisartsen om eHealth en
Consultatie te stimuleren. Deze module kunnen
huisartsen aanvragen bij de zorgverzekeraar.
TeleGGZ is een zorgpad met vier modules die
gekoppeld zijn aan het HIS. Hier zitten onder
andere online vragenlijsten, therapieën, consultatie
en verwijzing in.
KSYOS werkt samen met de partijen als een
onderaannemer van de huisartsen of zorggroepen.
In sommige gevallen is KSYOS zelf de zorggroep.
Patiënten worden intensief betrokken bij het maken,
testen en opschalen van de innovaties van KSYOS.
Het aantal betrokken patiënten neemt toe per fase
van tien tot duizenden gebruikers. Patiënten en
zorgverleners worden continu om feedback
gevraagd om zo de diensten te verbeteren.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

14

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.5 Factsheet TeleGGZ
Succesfactoren en uitdagingen
Succesfactoren
— Naam, ervaring en kennis: KSYOS is als zorginstelling al meer dan 10 jaar actief op de markt van telemonitoring in de zorg. Dit heeft geresulteerd in een
bekende naam en een hoop kennis en ervaring hoe dergelijke innovaties vormgegeven en opgeschaald moeten worden. Daarnaast geeft de naam
vertrouwen bij gebruikers en financiers.
— Noodzaak: Door een maatregel van het ministerie van VWS was verschuiving van zorg van de specialistische GGZ naar de generalistische basis GGZ
noodzakelijk, wat heeft geresulteerd in een verhoogde interesse van zorgverleners in telemonitoring. Door deze verschuiving is er een vergoedingstitel
ontstaan voor telemonitoring, waardoor binnen het huidige vergoedingssysteem omzet gegenereerd kan worden met telemonitoring. Deze verschuiving
van het budget en de gecreëerde noodzaak tot vinden van andere oplossingen is de belangrijkste succesfactor voor TeleGGZ in de opschaling.
— Onderzoek: De betrokken partijen van het ecosysteem steken veel tijd en geld in het uitvoeren van onderzoek naar de effecten en resultaten van de
innovaties. KSYOS heeft een manier ontwikkeld van onderzoek doen naar het gebruik van de telemonitoring innovaties waarbij steeds een grotere groep
patiënten wordt geïncludeerd. Deze onderzoeken bewijzen de mogelijke uitkomsten van inzet van TeleGGZ en helpen op die manier in het opschalen.
— Koppeling met het HIS: Het is van groot belang voor het toepassen van innovaties dat de nieuwe technologie ingebed kan worden in de huidige
infrastructuren. Er is veel tijd en geld gestopt in het koppelen van TeleGGZ met het HIS in samenwerking met de zes aanbieders van het HIS te
bewerkstelligen. Deze koppeling neemt veel weerstand van huisartsen om met TeleGGZ te gaan werken weg, aangezien op deze manier TeleGGZ
geïntegreerd kan worden in de huidige systemen.

— Goede service: Er is een servicedesk ingericht waar gebruikers, zowel zorgaanbieders als patiënten, terecht kunnen met alle vragen rondom de
applicatie. Daarnaast heeft KSYOS een Academy waar zorgverleners getraind worden in het gebruik van TeleGGZ. Om dit te kunnen is een buitendienst,
bestaande uit psychologen en POH’s-GGZ, ingericht voor het trainen van de zorgverleners, waaronder huisartsen en POH’s-GGZ. Daarnaast is er meer
trainingsmateriaal beschikbaar zoals hand-outs, boeken, cursussen en video instructies.
Uitdagingen
-

Budgettaire ruimte voor e-health: Zorgverzekeraars hebben te maken met productieplafonds. Er wordt beperkt ruimte gemaakt binnen de productieruimte
voor e-health. Om deze reden kunnen initiatieven zoals TeleGGZ slechts een aantal procent per jaar groeien, wat verdere opschaling van innovaties
vertraagt.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

15

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.6 Factsheet Leefstijlmonitoring
Feiten op een rijtje

Leefstijlmonitoring
Leefstijlmonitoring is een systeem dat met behulp van sensoren afwijkende
bewegingspatronen in huis kan detecteren. In samenwerking met Ascom, zorgverzekeraar CZ
en Vilans, is Sensara gestart met leefstijlmonitoring in de intramurale zorg. In de intramurale
setting is bewezen dat het systeem goed werkt en voordelen heeft als verhoogde privacy van
cliënten doordat er bijvoorbeeld niet drie keer per nacht gecheckt wordt of de cliënt nog in bed
ligt. Uit het onderzoek van Vilans blijkt dat het systeem de intramurale zorg efficiënter heeft
gemaakt en zorgvragen heeft voorkomen door preventieve maatregelen te signaleren. Na dit
onderzoek is het systeem klaar gemaakt voor gebruik in de extramurale zorg zodat in
samenwerking met zorgaanbieders passende preventieve zorg ingezet kan worden, waardoor
kwetsbare ouderen langer thuis kunnen wonen.

Het systeem voor leefstijlmonitoring analyseert met behulp van infrarood-, warmte- en
magneetsensoren continu het dagelijkse bewegingspatroon in huis. Dit systeem stuurt de
informatie naar een applicatie, die inzicht geeft in de activiteiten, ongebruikelijke situaties
meldt en alarm slaat als er iets mis is. Het systeem is zelf lerend en kan daarmee vroegtijdig
veranderingen in gedrag signaleren, bijvoorbeeld meer of minder toiletgebruik. Dit kan
preventieve zorg mogelijk maken. Met wie welke informatie gedeeld wordt, bepaalt de cliënt
zelf. Zo draagt het systeem in samenwerking met zorgaanbieders bij aan het behoud van
zelfredzaamheid van kwetsbare ouderen waardoor zij langer thuis kunnen wonen.
Leefstijl monitoring wordt momenteel opgeschaald in de extramurale zorg in samenwerking
met zorgverzekeraars CZ, VGZ, DFZ en Menzis, die het systeem inmiddels bij
thuiszorgorganisaties willen vergoeden. Dit wordt mogelijk gemaakt doordat uren ingewisseld
kunnen worden voor techniek zoals leefstijlmonitoring. Ook wordt gekeken of in
samenwerking met gemeenten leefstijlmonitoring kan ondersteunen in het tegengaan van
sociaal isolement.
Daarnaast wordt het pakket aan services binnen de monitoring uitgebreid door samenwerking
met leveranciers van o.a. sensoren, software en hardware; Selfcare, Qorvo, EMFIT en
Eurocom en een samenwerking met KPN.

•
•

De betrokken partijen zijn software
ontwikkelaar Sensara, zorgverzekeraars waaronder
CZ, system integrator Ascom en onderzoeksbureau
Vilans.

•

De leefstijlmonitoring van Sensara wordt vanuit de
Wlz vergoed , zowel intra- als extramuraal,.
Instellingen kunnen ervoor kiezen om monitoring in
te zetten binnen de indicatie van het CIZ. Daarnaast
kopen zorginstellingen en consumenten zelf het
systeem van Sensara in.

•

Het monitoringssysteem ontvangt informatie van de
sensoren. De data wordt opgeslagen in de Cloud,
waar het geanalyseerd wordt door een zelf lerend
algoritme aan de hand van 30 medisch
gecertificeerde profielen. De uitkomsten worden
gestuurd naar de relevante contactpersoon.

•

Sensara is een onderaannemer van de
zorginstellingen. Met de andere partijen is een
commercieel contract afgesloten.

•

De cliënten zijn betrokken bij het testen, evalueren
en verbeteren van het systeem. Door middel van
feedback van cliënten is het systeem meerdere
malen aangepast. Daarnaast is er meer
privacybescherming ingebouwd, doordat de cliënt
zelf kan bepalen wie welke gegevens te zien krijgt.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

16

Quickscan innovatieve ecosystemen

2.6 Factsheet Leefstijlmonitoring
Succesfactoren en uitdagingen
Succesfactoren
— Kennis en ervaring: De opgedane kennis en ervaring uit de intramurale zorg hebben de partijen uit het ecosysteem geholpen om de innovatie op te
schalen naar de extramurale zorg. Deze ervaring heeft ook geleid tot een bepaalde naamsbekendheid wat heeft geholpen in het vinden van partners.
— Kwalitatief juiste partners: De betrokken partners in het ecosysteem zijn van groot belang geweest in het bereiken van de hoge kwaliteit van de
leefstijlmonitoring. Zo heeft de samenwerking met Qorvo geresulteerd in garantie van een goed bereik van de sensoren in het gehele huis die niet
afhankelijk is van Wi-Fi. De samenwerking met KPN heeft geleid tot het voldoen aan hoge KPN privacy eisen, waardoor Sensara daarin nu een voorloper
is in de markt. Daarnaast heeft Vilans een onafhankelijk onderzoek gedaan wat ondersteunt in het beargumenteren van de werking en potentiële
resultaten van leefstijlmonitoring. Deze bewezen kwaliteit is belangrijk geweest in het opschalen naar de extramurale zorg.
— Lange termijn visie: De betrokken partijen selecteren gericht de partners waarmee ze samenwerken. Zo focust Sensara zich op innovatieve zorgverleners
met een lange termijn visie waarin de toegevoegde waarde van de cliënt voorop staat. Door deze selectie kan de samenwerking vooral gaan over
zorgverbetering voor de cliënten en niet alleen over kosten. Deze lange termijn visie is ook gehanteerd in de opschaling doordat niet gekozen is om te
starten met een innovatie budget, maar voor langdurige financiering in samenwerking met zorgverzekeraars zodat de leefstijlmonitoring een lange tijd bij
de zorgaanbieders ingezet kan worden
— Hoge kwaliteit: De onderliggende technologie van de innovatie heeft geholpen in het behalen van het succes. Valse alarmen en waarschuwingen kunnen
veel geld kosten en zijn schadelijk voor de betrouwbaarheid en het gebruik van de applicatie. Door het zelf lerend algoritme wordt per cliënt een
persoonlijk profiel gemaakt op basis waarvan afwijkend gedrag word gesignaleerd. Doordat het profiel cliëntafhankelijk is en mee verandert in de tijd geeft
het systeem weinig valse alarmen. Daarnaast is een koppeling met het ECD mogelijk waardoor alle informatie op één plek beschikbaar is, wat toepassing
in de huidige systemen mogelijk maakt.
— Samenwerking met cliënten: Er wordt meerwaarde voor de cliënt geleverd doordat ze onderdeel hebben uitgemaakt van het ontwerp- en verbeterproces
en op verschillende aspecten, zoals het gebruik van de applicatie, geadviseerd hebben. Dit resulteert in een passende oplossing voor de cliënt.
— Gewoon beginnen: Als laatste succesfactor wordt aangegeven dat het geen zin heeft om grote plannen te maken op papier. De truc is om te starten met
een aantal partijen en door middel van een iteratief proces te komen tot een goed werkend ecosysteem waarmee innovaties opgeschaald kunnen worden.
Uitdagingen
— Grootschalige pilot: Er is een aanvraag gedaan voor een subsidie om een grootschalige pilot uit te voeren. Deze pilot was benodigd om het systeem te
testen en om de resultaten inzichtelijk te maken wanneer er een groot aantal gebruikers zijn. Het is niet gelukt om hier een subsidie voor te krijgen. Met
behulp van private investeerders hebben zij alsnog een grote pilot kunnen doen om het systeem gereed te maken voor opschaling.
© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

17

3. Lessons learned

Quickscan innovatieve ecosystemen

3. Lessons learned
Dit hoofdstuk biedt een overzicht van de lessons learned uit de verschillende voorbeelden van innovatieve ecosystemen.
Gewoon beginnen
Een succesfactor die in vrijwel alle voorbeelden naar voren komt is het belang om te beginnen. Ook al is dit begin met slechts een paar cliënten of partijen,
door te starten komt het proces op gang. Wanneer het proces op gang is gekomen doen de partijen ervaring op, verzamelen de partijen feedback over de
innovatie wat bijdraagt aan eventuele verbetering en leren patiënten en cliënten de innovatie kennen en gebruiken.
(Onafhankelijk) onderzoek
Daarnaast is duidelijk geworden dat het uitvoeren van onderzoek bijdraagt aan het bewijzen van de resultaten en effecten van de innovaties. Dit helpt bij de
acceptatie van de innovatie bij zorgverleners en opschalen naar meer gebruikers. Bij voorkeur voert een onafhankelijke instantie dit onderzoek uit om de
betrouwbaarheid van het onderzoek te verhogen.

Ervaring, kennis en een bekende naam
Ervaring en kennis van de zorgsector voegt slagkracht toe aan het opstarten van een innovatief ecosysteem, maar vooral bij het opschalen. Het helpt wanneer
de partijen weten hoe financiering geregeld moet worden en verdere opschaling mogelijk is. Daarnaast kwam uit een aantal voorbeelden naar voren dat
aansluiten bij een gerenommeerde partij helpt om het vertrouwen te krijgen van onder andere zorgaanbieders, cliënten en financiers.
Lange termijn samenwerking
De innovaties uit de voorbeelden bewerkstelligen positieve resultaten op onderwerpen als zelfzorg en zelfredzaamheid. Daarnaast resulteren ze in een
verlaging van de zorgkosten soms direct, soms op lange termijn. Aangezien deze innovaties vragen om een bepaalde investering en een andere manier van
werken is het van belang dat alle deelnemende partijen in het ecosysteem een lange termijn commitment hebben aan de samenwerking. De afspraken op een
lange termijn geven de samenwerkende organisaties, zorgverleners en cliënten vertrouwen en de ruimte om de resultaten te bereiken.
Afspraken over financiering zijn belangrijke randvoorwaarde
Voor opschalen is het organiseren van financiering van groot belang. Uit een aantal voorbeelden werd duidelijk dat het verstandig kan zijn om vanaf de start
een zorgverzekeraar aan te haken om toe te werken naar een afspraak over een betaaltitel. Daarnaast moeten de ecosystemen creatief en doortastend zijn
om een manier van financiering te vinden, aangezien de ervaring leert dat afspraken over de vergoeding niet eenvoudig tot stand komen. Hierin helpt
gezamenlijk optrekken met de zorgverzekeraar om vroegtijdig gezamenlijk een oplossing te formuleren..
© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

19

Quickscan innovatieve ecosystemen

3. Lessons learned
Mogelijkheden binnen zorgstelsel beter benutten
In het huidige vergoedingssysteem worden zorgaanbieders betaald op basis van productie. Om deze reden wordt het lastig bevonden zorgaanbieders te
motiveren om innovaties in te zetten die wellicht de kwaliteit van zorg verhogen, maar ook de productie verlagen. Mogelijke manieren om hiermee om te gaan
zijn om budget te verschuiven van de tweede naar de eerstelijn, zodat substitutie in de tweede lijn noodzakelijk wordt. Daarnaast is het een mogelijkheid om
de zorgaanbieder mede-investeerder te maken zodat zorgaanbieders ook financieel baat hebben bij de inzet van dergelijke innovaties, zoals telemonitoring.
Ook innovatieve vormen van bekostiging (uitkomstbekostiging) kunnen het opschalen van innovaties stimuleren.
Investering in goede toepassing
Het succes van een innovatie staat of valt bij de manier waarop de innovatie wordt toegepast in de originele situatie. Er ligt hier aan de ene kant een
verantwoordelijkheid bij de leverancier om dit zo goed mogelijk te faciliteren voor de zorgverlener. Zo is gebleken dat koppeling met huidige systemen van
groot belang is om informatie op één plek overzichtelijk bij elkaar te houden en zorgverleners mee te krijgen. Daarnaast helpt het als de innovaties aansluiten
bij bestaande technologie, zoals de mobiele telefoons en tablets. Dit voorkomt dat het inzetten van de innovatie een nieuw apparaat of nieuwe techniek
vereist.
Anderzijds ligt er een verantwoordelijkheid bij de zorgaanbieder, gezien de benodigde integratie van de innovatie in de organisatie wat kan vragen om een
procesinnovatie. Wanneer de innovatie naast het huidige proces wordt gebruikt is de kans groter dat het extra kosten en ergernis veroorzaakt dan verbetering
van zorg en lagere kosten. Deze procesinnovatie is een verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder maar kan gefaciliteerd worden door de leverancier van de
innovatie.
Hoge kwaliteit en goede service van belang
Uit de voorbeelden kwam als laatste lesson learned naar voren dat de kwaliteit en de bijkomende service van de innovaties van groot belang zijn. De kwaliteit
kan geborgd worden door onder andere het verkrijgen van keurmerken, markeringen en door samenwerkingen met partijen die bekend staan om een
bepaalde expertise.
Uit de voorbeelden bleek het belang om veel te investeren in de toepassing van de innovaties door service, uitleg, training en installatie. Voor de cliënten en
zorgprofessionals is het belangrijk dat de innovatie gemakkelijk te gebruiken is. Daarnaast moet het niet teveel tijd en moeite kost om de innovatie te
installeren. Mochten er vragen zijn, dan helpt het om een goede service desk te hebben en een aantal mensen die kunnen ondersteunen bij technische vragen
of storingen.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

20

Bijlagen

Quickscan innovatieve ecosystemen

A. Bronnenlijst
Geraadpleegde bronnen/websites

Interviews

— FocusCura, ehealth doe je zo: 15 inzichten voor zorgmanagers

OZOverbindzorg

— www.ozoverbindzorg.nl

— Stichting OZOverbindzorg – José Bakker

— www.sensara.nl

— Carinova – Leontien Verhoeven

— www.dutchdomotics.nl
— www.domoticawonenzorg.nl
— www.focuscura.com
— www.cardiologiecentra.nl
— www.zilverenkruis.nl
— www.philips.nl
— www.ksyos.nl

HartWacht
— Cardiologie Centra Nederland – Sebastiaan Blok
— FocusCura – Ronald Scheffer
Effective Cardio
— Philips – Léon van der Vorst
— Scheper Ziekenhuis Emmen – Wietse Veenstra
TeleGGZ
— KSYOS – Leonard Witkamp
Leefstijlmonitoring
— Sensara – Reinout Engelberts

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

22

Quickscan innovatieve ecosystemen

B. Selectieproces voorbeelden
In deze bijlage is het proces van de selectie van de opgenomen voorbeelden in
deze rapportage weergegeven. De afbeelding op deze pagina presenteert de
drie fasen in het selectieproces:

Resultaat desk research:
86 voorbeelden

1. Desk research: het resultaat van de inventarisatie van de
praktijkvoorbeelden en de gerichte deskresearch was een lijst van 86
voorbeelden.
2. Voorselectie: Ter voorbereiding op de definitieve selectie, zijn de 86
voorbeelden getoetst op relevantie voor deze quickscan op basis van de
definitie innovatieve ecosystemen, zoals gedefinieerd in samenwerking met
het ministerie van VWS. Deze definitie is op de volgende pagina
weergegeven. Het resultaat van deze toets zijn de 11 voorbeelden, die zijn
meegenomen naar de definitieve selectie:
— HartWacht

Screening 1
Voorselectie

Voorselectie op basis
van definitie innovatieve
ecosystemen

Screening 2
Definitieve
selectie

Definitieve selectie in
samenwerking op basis van
workshop selectie voorbeelden

— TeleGGZ
— Effective Cardio
— Innovatieproject COPD in beeld
— Sionsberg 2.0
— Fieldlab gehandicaptenzorg
— Proeftuin Gezonde zorg, gezonde regio
— Jouw omgeving
— OZOverbindzorg
— Pilot GGZe
— Leefstijlmonitoring

5 voorbeelden
opgenomen in
rapportage quickscan

3. Definitieve selectie: Tijdens de workshop ‘Selectie van voorbeelden’ zijn we
met behulp van de selectiecriteria, weergegeven op de volgende pagina, in
samenwerking met het ministerie van VWS gekomen tot de vijf voorbeelden
van innovatieve ecosystemen die zijn opgenomen in deze rapportage.
© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

23

Quickscan innovatieve ecosystemen

B. Selectieproces voorbeelden
Definitie innovatieve ecosystemen

Selectiecriteria

Voor deze quickscan hebben we de volgende definitie gebruikt van Om van de longlist aan voorbeelden, bestaande uit meer dan 80 voorbeelden,
innovatieve ecosystemen:
te komen tot de voorbeelden opgenomen in deze quickscan zijn een aantal
criteria gebruikt. Deze selectiecriteria zijn hieronder weergegeven en
Een ecosysteem is
toegelicht:
— een nieuwe vorm van samenwerking tussen meerdere partijen, zoals
— Betrokken partijen. Hieronder worden de volgende punten meegewogen
zorgaanbieders, patiënten, MKB partijen, zorgverzekeraar en gemeente
– Aantal partijen
— met als doel te voorzien in een bepaalde patiëntvraag/behoefte rondom de
– Diversiteit in partijen
thema’s zelfzorg, zelfregie en zelfredzaamheid,
– Concurrerende partijen
— mogelijk met behulp van innovaties (low tech, high impact).
– Organisatiekracht van de partijen
— Door het vormen van een ecosysteem worden bepaalde doelen behaald
die voor de partijen individueel niet mogelijk zijn om te behalen
— Voorzien in een patiëntbehoefte. Hier worden de volgende factoren in
meegewogen:
Aan de hand van deze definitie zijn mogelijke voorbeelden gezocht tijdens de
– Grote van patiëntbehoefte waarin wordt voorzien
deskresearch. Op basis van deze definitie zijn een aantal voorbeelden niet op
de longlist gekomen.
– Is de patiënt/cliënt betrokken bij het ecosysteem?
— Betrekking op de thema’s zelfzorg, zelfregie en zelfredzaamheid
— Leereffect voor andere partijen. Hieronder wordt verstaan hoeveel andere
partijen kunnen leren van het voorbeeld.

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

24

Contacts
Karina Kuperus
KPMG Plexus
Partner, Head of Innovation
kuperus.karina@kpmg.nl

Renée de Valk
KPMG Plexus
Consultant
devalk.renee@kpmg.nl

KPMG on social media

KPMG app

© 2017 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van
zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten
voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.