Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2264

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2016
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij drie fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling internationale oceaan governance
(Kamerstuk 22 112, nr. 2262)
Fiche: Wijziging antidumping- en antisubsidiewetgeving
(Kamerstuk 22 112, nr. 2263)
Fiche: Mededeling hernieuwd partnerschap met de ACS-landen
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2264
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2264

1

Fiche: Mededeling hernieuwd partnerschap met de ACS-landen
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Joint Communication to the European Parliament and the Council – A
renewed partnership with the countries of Africa, the Caribbean and
the Pacific
b) Datum ontvangst Commissiedocument
23 november 2016
c) Nr. Commissiedocument
JOIN(2016) 52
d) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=SWD:2016:380:FIN
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet van toepassing.
f) Behandelingstraject Raad
Raad Buitenlandse Zaken – Ontwikkelingssamenwerking
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Buitenlandse Zaken
2. Essentie voorstel
Het partnerschapsakkoord tussen de EU en de ACS-landen (Afrika,
Caraïben, Stille oceaan landen)1, het Verdrag van Cotonou, loopt af in
februari 2020. De Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger schetsen in
de voorliggende gezamenlijke mededeling de opties voor voortzetting van
de relatie met Afrikaanse, Caribische en Stille Oceaan landen. In de
mededeling wordt een voorstel gedaan voor een modernisering van de
samenwerking met ACS-landen. Aan de hand van de mededeling zal
gesproken worden met de Raad, het Europees parlement en andere
stakeholders zoals de ACS-landen met als doel een onderhandelingsmandaat voor de EU vast te stellen. De onderhandelingen voor een
vervolgpartnerschap met de ACS-landen dienen ingevolge het Verdrag
van Cotonou uiterlijk in augustus 2018 van start te gaan.
De mededeling benadrukt de gezamenlijke prioriteiten voor een vervolgpartnerschap (vrede en democratie, goed bestuur, rule of law, mensenrechten; duurzame groei en scheppen van werkgelegenheid; migratie;
human development; milieu en klimaatverandering; multilaterale
samenwerking) en benadrukt voor het vervolgpartnerschap het belang
van een sterkere afzonderlijke regionale focus (Afrika, Caraïben, Stille
Oceaan).
De drie opties die de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger schetsen
zijn: (1) voortzetting van het partnerschap in de huidige opzet, (2) drie
afzonderlijke regionale partnerschappen (Afrika, Caraïben, Stille Oceaan)
en (3) afzonderlijke regionale partnerschappen ondergebracht in een
overkoepelend juridisch bindend raamwerk. De Commissie en de Hoge
Vertegenwoordiger spreken zich uit voor de derde optie. De drie regionale
partnerschappen zouden voortbouwen op de al bestaande regionale
structuren (o.a. Joint Africa EU Strategy). Per regio geeft de mededeling
prioriteiten aan.

1

79 landen uit Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2264

2

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
De Nederlandse inzet voor samenwerking met de ACS landen post 2020 is
geformuleerd in de kabinetsreactie op het AIV-advies «ACS-EU samenwerking na 2020: op weg naar een nieuw partnerschap?» (Kamerstuk
34 300 XVII, nr. 44). Het kabinet streeft naar het formuleren van een
samenwerking met de ACS-landen die uitstijgt boven een donorontvanger relatie en is gebaseerd op een inclusief, coherent en geïntegreerd EU extern beleid. Hierbij is van belang dat verschillende processen
op het gebied van EU ontwikkelingssamenwerking beter op elkaar
aansluiten en fragmentatie tegen te gaan. Dat houdt in dat het vervolgpartnerschap een duidelijke basis moet hebben in de Agenda 2030, het
Klimaatakkoord van Parijs, de Addis Abeba Action Agenda, EU Global
Strategy en de nieuwe European Consensus on Development.
Nederland zet in op een modern partnerschap. Een vervolgpartnerschap
dient gebaseerd te zijn op een relatie met partnerlanden op basis van hun
ontwikkelingsperspectief, en niet – zoals het huidige verdrag – op basis
van een koloniaal verleden.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
De Nederlandse inzet focust op coherentie en het stroomlijnen van de
verschillende EU OS-instrumenten. Dit is van belang om overlap en
fragmentatie van het EU OS-beleid tegen te gaan. De huidige situatie met
één EU ontwikkelingsinstrument buiten de EU begroting (het Europees
Ontwikkelingsfonds) en één binnen de EU begroting (het Development
Cooperation Instrument) is onwenselijk. Mogelijk heeft deze stroomlijning
implicaties voor de Landen en Gebieden Overzee (LGO). Nederland zal
deze ontwikkeling nauwlettend volgen.
Nederland is positief over de in de mededeling voorgestelde uitbreiding
van de groep landen waarmee een toekomstig samenwerkingsverband
wordt gezocht. De mededeling stelt dat ook geprobeerd moet worden
Noord-Afrikaanse landen, andere Minst Ontwikkelde Landen (MOLs), en
kleine eilanden en ontwikkelingslanden (SIDS) te betrekken. Het kabinet is
echter voorstander van een meer rigoureuze aanpak. Een daadwerkelijk
coherent EU OS-beleid vereist dat een toekomstig partnerschap openstaat
voor alle ontwikkelingslanden.
Het kabinet zet verder vraagtekens bij het voorstel tot een nieuw overkoepelend juridisch bindend raamwerk. Er is niet aangetoond dat het
juridisch afdwingbare karakter van het huidige verdrag meerwaarde heeft
over meer flexibele vormen van samenwerking. Ook ziet het kabinet niet
de noodzaak van het naast de regionale pijlers behouden van een
overkoepelend raamwerk. De mededeling laat duidelijk zien hoe divers de
verschillende regio’s zijn en hoe weinig hen samenbindt. Een overkoepelend verdrag met een daarmee samenhangende zware institutionele en
administratieve structuur moet dan ook in de ogen van het kabinet
voorkomen worden.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het Europees parlement en de Europese Commissie hebben zich duidelijk
uitgesproken voor de optie van een vervolgpartnerschap met een
juridisch bindend overkoepelend raamwerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2264

3

De lidstaten binnen de Raad zijn nog erg verdeeld. Er zijn partijen die
bang zijn dat een nieuw raamwerk de belangen in de ACS-landen
onvoldoende zullen dienen. Anderzijds is er het inzicht dat moderniseringen van de relaties deze mogelijk zullen versterken.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
Positief. De EU is bevoegd een overeenkomst met een of meer derde
landen te sluiten wanneer de verdragen daarin voorzien of wanneer het
sluiten van een overeenkomst nodig is om doelstellingen te verwezenlijken (artikel 216 VWEU). Zo is het huidige Verdrag van Cotonou een
associatieakkoord ex. Artikel 217 VWEU.
b) Subsidiariteit
De Nederlandse grondhouding t.a.v. de subsidiariteit van dit voorstel is
positief. EU ontwikkelingshulp wordt ingezet in partnerlanden van de EU,
o.a. de ACS-regio. Bilateraal werkt Nederland niet met alle ACS-landen
samen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking, EU OS-inzet zorgt
voor politieke leverage van Nederland in deze landen.
c) Proportionaliteit
De Nederlandse grondhouding t.a.v. de proportionaliteit van dit voorstel is
positief met een kanttekening. De grondhouding ten opzichte van de
proportionaliteit van het continueren van afspraken toegespitst op de
individuele regio’s is positief. Daarbij maakt Nederland de kanttekening
dat het kritisch is t.o.v. de proportionaliteit van een overkoepelend
raamwerk en de vorm hiervan (juridisch bindend). Nederland zal de
institutionele en administratieve lasten scherp blijven beoordelen.
d) Financiële gevolgen
Geen.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
Nederland zal de institutionele en administratieve lasten scherp blijven
beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2264

4