Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 665

Evaluatie Schipholbeleid

Nr. 111

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 november 2008
Hierbij doe ik u, mede namens de staatssecretaris van Defensie, toekomen
de op 18 november 2008 ondertekende intentieverklaring1 voor het
creëren van een functioneel luchtruimblok «Europe Central». Tevens
ontvangt u het rapport van de haalbaarheids-studie2 die in dit kader is
uitgevoerd en waarop de intentieverklaring mede is gebaseerd3.
De intentieverklaring (Declaration of Intent) is de concrete invulling van
het Memorandum of Understanding tussen de bij het Functional Airspace
Block Europe Central (FABEC) betrokken landen zoals aangekondigd in de
brief over JAS2020 van 5 februari 2008 (Tweede Kamer 2007–2008, 29 665,
nr. 81). Hiermee voldoen wij aan de toezegging om uw Kamer in de
tweede helft van 2008 te informeren over de besluitvorming inzake dit
Memorandum of Understanding. De intentieverklaring creëert geen
rechten of verplichtingen volgens het internationaal recht.
Met de intentieverklaring geven de zes betrokken staten aan zich in te
spannen om een functioneel luchtruimblok (Functional Airspace Block,
hierna aangeduid als FAB) op te richten en te implementeren. Dit FAB zal
het gehele luchtruim beslaan dat onder de verantwoordelijkheid van deze
staten valt. De vorming van FAB’s is een verplichting die voortvloeit uit de
Europese regelgeving over Single European Sky. De intentieverklaring
stelt nadrukkelijk dat de luchtruimgebruikers en de sociale partners
(medewerkers bij de luchtverkeersdienstverleningsorganisaties) in het
vervolgproces worden geconsulteerd.

Gezamenlijke intentieverklaring voor het
creëren van een functioneel luchtruimblok
«Europe Central» (FABEC) tussen de
regeringen van Duitsland, België, Frankrijk,
Luxemburg, Nederland en Zwitserland.
2
Feasibility Study Report «Creating the
Functional Airspace Block Europe Central».
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Met de intentieverklaring worden de activiteiten versterkt met het oog op
het sluiten van een overeenkomst tussen de zes staten in 2010 waarmee
het FABEC staatsrechtelijk (institutioneel) wordt gevestigd. De FABECovereenkomst zal gelden als een verdrag en aan het parlement ter goedkeuring worden voorgelegd. De FABEC-overeenkomst zal ook aspecten
zoals aansprakelijkheid en heffingen moeten regelen die verband houden
met het verlenen van grensoverschrijdende luchtverkeersleiding en
luchtruimbeheer.

KST124810
0809tkkst29665-111
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 665, nr. 111

1

1

De haalbaarheidsstudie laat zien dat FABEC, uitgaande van een mogelijke
stijging van het vliegverkeer tussen 2005 en 2018 met 50%, voldoende
capaciteit kan leveren om alle vluchten uit te voeren met eenzelfde hoog
veiligheidsniveau als in de huidige situatie. De werkelijke en-route kosten
zullen in aanzienlijke mate afnemen. Hiervoor is in de bijlage bij de intentieverklaring als streefdoel vastgelegd om de kosten met een kwart te
verminderen. FABEC maakt kortere vliegafstanden per vlucht mogelijk,
hetgeen resulteert in brandstof- en kostenbesparingen en reductie van de
emissies van CO2 en NOx. FABEC streeft bovendien naar verbetering van
de effectiviteit van militaire missies door betere trainingsmogelijkheden
en verbetering van de gewenste staat van paraatheid.
FABEC is voor Nederland van groot belang vanwege de generieke voordelen en besparingen waar ook de Nederlandse luchtvaart van profiteert
en de grotere mogelijkheden om afspraken te maken met de buurlanden
die ten goede komen aan Schiphol en de gebruikers in het Nederlandse
luchtruim. Het Nederlandse luchtruim is te klein om alle wensen van
Schiphol, het militaire verkeer, de regionale luchthavens en de general
aviation te kunnen accommoderen. Bijvoorbeeld de realisatie van de
gewenste capaciteit en punctualiteit op Schiphol in combinatie met de
maatregelen die noodzakelijk zijn in het kader van de hinderbeperking
vereisen de mogelijkheid om het vliegverkeer al op grotere afstand
(buiten het Nederlandse luchtruim) te kunnen sturen. FABEC vereenvoudigt de mogelijkheden hierover afspraken te maken.
FABEC zal zich geleidelijk ontwikkelen en de maximale opbrengsten
worden op langere termijn bereikt. Dit komt mede doordat technische
ontwikkelingen uit het SES Air Traffic Management Research (SESAR)
onderzoeksprogramma noodzakelijk zijn om alle voordelen te kunnen
realiseren. De financiële implicaties van dit programma met name voor
het ministerie van Defensie zijn nog onderwerp van (Europees) onderzoek.
Hierover bent u separaat geïnformeerd in de brief over SESAR van
26 september 2008 (Tweede Kamer, 2008–2009, 21 501-33, nr. 182). Voorzien wordt dat na de ondertekening van de intentieverklaring de uitvoering en implementatie van het FABEC-project een doorlooptijd van minimaal tien jaar zal kennen. De bijlage bij de intentieverklaring bevat een
overzicht van de streefdoelen van FABEC. Op de korte termijn wordt
ingezet op realisatie van «first benefits» die in de haalbaarheidsstudie zijn
geïdentificeerd en waarvoor de FABEC-overeenkomst niet vereist is.
Met het tekenen van de intentieverklaring en het publiceren van de
haalbaarheidsstudie is de eerste fase van het FABEC-project afgerond. Het
proces gaat nu een nieuwe fase in. De luchtverkeersdienstverleningsorganisaties zullen hierin concrete stappen moeten zetten voor nadere
samenwerking. De belangrijkste opdracht voor de deelnemende staten in
deze nieuwe fase is het realiseren van de FABEC-overeenkomst. In het
kader van het ratificatieproces van deze overeenkomst zal uw Kamer
worden betrokken.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 665, nr. 111

2