Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 174

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 mei 2009
Hierbij zend ik u ter voorbereiding op aanstaand Algemeen Overleg van
3 juni:
• de geannoteerde agenda ten behoeve van de Raad voor Werkgelegenheid, Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken (WSBVC)
van 9 juni aanstaande te Luxemburg;
• de geannoteerde agenda ten behoeve van de Informele Gezondheidsraad van 6–7 juli aanstaande te Jönköping.
Ik wijs u erop dat over de definitieve standpuntbepaling van Nederland in
de Raad nog afstemming in de ministerraad zal plaatsvinden.
Doordat de voortgangsverslagen voor de Raad pas deze week en
volgende week in Brussel door Coreper worden behandeld kon de geannoteerde agenda tot mijn spijt pas op het laatste moment opgesteld
worden.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

KST131600
0809tkkst21501-31-174
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

1

GEANNOTEERDE AGENDA VOOR DE INFORMELE BIJEENKOMST
VAN MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID VAN 6 EN 7 JULI
2009 TE JÖNKÖPING, ZWEDEN
Het Zweedse voorzitterschap heeft er voor gekozen om antibioticaresistentie en «alcohol en gezondheid» op de agenda van de informele
bijeenkomst van ministers van volksgezondheid te zetten. Afhankelijk van
de actualiteit zullen de Zweden ruimte in de agenda creëren om de problematiek van Influenza A (H1N1) en de richtlijn grensoverschrijdende zorg te
bespreken. Hieronder volgen de annotaties bij de betreffende agendapunten.
Antibioticaresistentie
Het onderwerp Antibioticaresistentie (Antimicrobiële resistentie, AMR) is
binnen korte tijd door drie voorzitterschappen (Slovenië, Tsjechië en nu
Zweden) geagendeerd, zij het met verschillende invalshoeken.
Het Zweedse voorzitterschap heeft (niet-)beschikbaarheid van nieuwe
antibiotica als invalshoek. Het gaat om een mondiaal probleem en is een
grote bedreiging voor de volksgezondheid en de economie, aldus het
WHO Priority Medicines Rapport, 2004. De Zweedse invalshoek als
zodanig (de producten) is niet eerder op deze manier aan de orde
geweest. Later tijdens het Zweedse voorzitterschap, op 17 september,
zullen de Zweden een conferentie specifiek over AMR organiseren. Doel
van de bespreking tijdens de informele raad is op zoek te gaan naar
mogelijke incentives voor onderzoek naar en ontwikkeling van nieuwe
antibiotica.
Zweden richt zich alleen tot de ministers van volksgezondheid. Nederland
zal er tijdens de informele Raad voor pleiten dat oplossingen van het
probleem ook besproken worden door die ministers die over de
onderzoeksbudgetten en over stimulering van de industrie gaan (bijvoorbeeld door middel van de EU Kaderprogramma’s).
Nederland meent dat een breed internationaal gezelschap (onderzoekers,
overheden, bankwereld, investeerders, industrie, non-gouvernementele
organisaties en vertegenwoordigers van private fondsen) bijeen moet
komen om een plan op te stellen voor de ontwikkeling en financiering van
nieuwe antibiotica.
Alcohol
«Alcohol en gezondheid» is een van de speerpunten van het Zweedse
voorzitterschap. Tijdens de informele Raad zal een presentatie gegeven
worden over de invloed van alcoholreclame op jeugdig drinkgedrag. Er is
vooralsnog geen gedachtewisseling over dit onderwerp geagendeerd.
Een van de uitvloeisels van de EU Alcohol Strategie is het Alcohol and
Health Forum. Dit Forum is ingesteld door de DG SANCO om samen met
een aantal NGO’s en het alcoholbedrijfsleven concrete acties op te zetten
om schadelijk alcoholgebruik te beperken. Het Forum kent een Science
Group en twee task forces, één over alcohol en jongeren en één over
marketing en communicatie.
De verwachting is dat de presentatie tijdens de informele Raad voornamelijk in zal gaan op enkele recente bevindingen van de Science Group en de
beide task forces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

2

Nederland is het eens met het uitgangspunt van de EU Alcohol Strategy
dat alle lidstaten zelf verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen en
uitvoeren van hun eigen nationale alcoholbeleid, ook ten aanzien van de
(zelf)regulering van de reclame.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

3

GEANNOTEERDE AGENDA VOOR DE RAAD VOOR WERKGELEGENHEID EN SOCIAAL BELEID, VOLKSGEZONDHEID EN
CONSUMENTENZAKEN VAN 9 JUNI 2009
Op 9 juni 2009 vindt in Luxemburg de Raad voor Werkgelegenheid en
Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken plaats. Op de
agenda staan de volgende 4 onderwerpen:
1. Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende patiëntveiligheid, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties (aanname);
2. Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende Europees
optreden op het gebied van zeldzame ziekten (aanname);
3. Voorstel voor een richtlijn voor patiëntenrechten in geval van grensoverschrijdende gezondheidszorg (voortgangsverslag en beleidsdebat);
4. Voorstellen betreffende het geneesmiddelenpakket (voortgangsverslag
en gedachtewisseling).
Ad 1) Raadsaanbeveling patiëntveiligheid
Op 15 december 2008 heeft de Europese Commissie een voorstel gepresenteerd voor een aanbeveling van de Raad betreffende patiëntveiligheid,
met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties.
De Commissie stelt een Europese samenwerking op het gebied van
patiëntveiligheid voor, waarbij expertise gebundeld kan worden en er
doelmatig gebruik gemaakt kan worden van beschikbare middelen. Op
zichzelf staande activiteiten moeten worden bestendigd en in een samenhangende algemene patiëntveiligheidsstrategie op communautair en
nationaal niveau worden opgenomen. Doel van dit initiatief is het
scheppen van een kader om beleidsontwikkeling en toekomstige acties in
en tussen lidstaten te stimuleren en om de belangrijkste zaken op het
gebied van patiëntveiligheid in de EU aan te pakken. De voorstellen van
de Commissie zorgen ervoor dat lidstaten en instellingen beter in Europees verband kunnen samenwerken en dat informatie-uitwisseling beter
geschiedt. Het gebruik van gemeenschappelijke definities, terminologie en
indicatoren draagt bij aan het vergelijkbaar maken van patiëntveiligheidsinitiatieven in de EU.
Nederland is positief over het voorstel en herkent veel van de initiatieven
in de Europese voorstellen, omdat deze op nationaal niveau al worden
uitgevoerd. Hoewel het probleem van patiëntveiligheid primair de verantwoordelijkheid van de lidstaten is, vindt Nederland het belangrijk om
patiëntveiligheid ook op EU-niveau aan te pakken. Lidstaten die zelf al veel
doen op het gebied van patiëntveiligheid kunnen hun expertise uitwisselen en Europese aandacht kan een impuls geven aan de lidstaten die
minder ver zijn in de aanpak van patiëntveiligheid.
Nederland kan instemmen met de aanbeveling.
Ad 2) Raadsaanbeveling zeldzame ziekten
Op 11 november 2008 heeft de Europese Commissie een voorstel gepresenteerd voor een aanbeveling van de Raad betreffende Europees
optreden op het gebied van zeldzame ziekten. De aanbevelingen zijn
verdeeld in zeven hoofdgroepen: 1) het ontwikkelen van nationale
plannen, 2) verbetering van definitie en inventarisatie van zeldzame
aandoeningen, 3) onderzoek, 4) referentiecentra en Europese kennisnetwerken, 5) bundeling van deskundigheid, 6) zeggenschap van
patiëntenorganisaties, 7) duurzaamheid (van zorg- en onderzoeksinfrastructuren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

4

Het voorstel beveelt de lidstaten aan om onder andere nationale strategieën op te stellen, met als kernpunt universele toegang voor patiënten
met een zeldzame aandoening tot hoogwaardige zorg. Daarnaast moeten
zeldzame ziekten eenduidig gedefinieerd worden zodat zij herkenbaar zijn
in de zorg. Onderzoek naar oorzaken, behandelingen en sociale gevolgen
van zeldzame ziekten moet op nationaal en op gemeenschapsniveau
gestimuleerd worden. Bestaande netwerken van experts en expertisecentra moeten verder ontwikkeld worden en nieuwe centra geïnitieerd.
Bundeling van Europese deskundigheid, voor zover niet al aanwezig,
moet verder ontwikkeld worden. Patiëntenorganisaties moeten meer
zeggenschap én ondersteuning krijgen binnen de lidstaten. Duurzaamheid
creëren via geschikte financieringsprocessen ten behoeve van de bovengenoemde aanbevelingen is het sluitstuk van de aanbevelingen. De
lidstaten kunnen de aanbevelingen ten uitvoer brengen, rekening
houdend met de verschillen tussen de lidstaten wat betreft sociale stelsels
en gezondheidszorgstelsels.
Nederland verwelkomt de Europese aandacht voor dit onderwerp. Binnen
de afzonderlijke lidstaten zijn de aantallen patiënten per individuele zeldzame aandoening veelal te gering om in alle gevallen tot een optimaal
beleid te komen inzake zorg (preventie, diagnostiek, behandeling) en de
ontwikkeling van geneesmiddelen. Een Europese aanpak kan hierbij voordelen hebben.
Nederland kan instemmen met de aanbeveling.
Ad 3) Ontwerprichtlijn patiëntenrechten bij grensoverschrijdende
gezondheidszorg
Het Tsjechisch Eu-voorzitterschap zal de Raad een voortgangsrapportage
voorleggen m.b.t. de stand van zaken in de onderhandelingen tussen de
lidstaten in de Raadswerkgroep. Over de belangrijke discussiepunten uit
deze rapportage zal tijdens de Raad worden gesproken. Tevens wordt een
concept richtlijntekst voorgelegd waarin het oorspronkelijke commissievoorstel is aangepast aan de wensen van de lidstaten. Hierbij heeft het
Tsjechisch voorzitterschap een groot aantal van de suggesties van de
lidstaten overgenomen, en een deel niet.
Nederland is in grote lijnen tevreden kunnen met de compromistekst zoals
door het Tsjechisch voorzitterschap voorgelegd. Alle eerder aangegeven
belangrijke punten voor Nederland zijn op een tevreden stemmende wijze
hierin opgenomen. Het gaat daarbij om de volgende punten:
1) Kan het preferentiebeleid blijven?
2) Kan de systematiek van de kortingen op de vergoeding bij naturapolissen overeind blijven?
3) Houden we de volledige zeggenschap over de kwaliteit en veiligheid in
de zorg?
4) Blijven we vrij om zelf te bepalen welk systeem van vergoeding in
geval van medische fouten we hanteren?
5) Kan de langdurige zorg van het bereik van de richtlijn worden uitgezonderd.
6) Verhoudt de richtlijn zich met het wetsvoorstel «Wet Cliëntenrecht
Zorg»?
7) Kan er een rem worden gezet op de instroom van buitenlandse
patiënten, indien die instroom zou leiden tot langere wachttijden voor
nationale patiënten?
8) Blijft de rol van de huisarts als poortwachter in het zorgsysteem overeind?
9) Ontstaat er een begrijpelijk systeem, met beperkte administratieve
lasten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

5

Het antwoord op deze vragen zou op basis van de nu voorliggende tekst
ja zijn en deze tekst zou wat Nederland betreft ook kunnen dienen als
basis voor een Raadsakkoord.
Tegelijk hebben vele landen fundamentele bezwaren naar voren gebracht
welke met name in de voetnoten hun plaats hebben gekregen en welke
ook de basis vormen voor de discussie in de Raad. Grofweg gesteld zijn
een aantal lidstaten (vooral Spanje, Italië en Portugal, maar ook andere)
eigenlijk niet bereid de jurisprudentie van het Europese Hof, die patiënten
de vrijheid geeft om zorg in andere lidstaten te gebruiken en lidstaten de
verplichting oplegt deze tot een bepaalt niveau te vergoeden, te accepteren. De beperkingen die lidstaten op deze vrijheid van de patiënt aan
mogen brengen (indien dat leidt tot aantasting van de verstrekking van de
zorg in eigen land) vinden zij te beperkt. In essentie gaat het nog altijd om
de discussie in hoeverre de interne markt (artikel 95) inbreuk kan maken
op het recht van lidstaten om hun zorgsysteem in te richten zoals hen dat
goeddunkt.
Positie Europees Parlement
Het Europees parlement (EP) heeft op 23 april ingestemd met een door
haar geamendeerde versie van het Commissievoorstel. Het heeft EP heeft
een 120-tal amendementen aangenomen. Vele zijn tekstueel van aard.
Opvallende inhoudelijke amendementen betreffen die die de langdurige
zorg uitsluiten van het bereik van de richtlijn en amendementen die de
terugbetaling aan de burger moeten vergemakkelijken. De essentie van
het richtlijnvoorstel van de Commissie lijkt niet veranderd.
Hoe verder?
Nu het EP heeft ingestemd met (een geamendeerde versie van) het
richtlijnvoorstel is het aan de Raad. De vraag is of de ministers op 9 juni
instaat zijn om de door het Voorzitterschap ingebrachte problemen op te
lossen. Daarna is het aan het Zweedse EU-voorzitterschap om te trachten
in de tweede helft van 2009 tot een Raadsakkoord te komen. Indien dat
lukt zal dit akkoord gelegd worden naast de EP versie. Bij voldoende
overlap kan een akkoord in eerste lezing ontstaan. Waarschijnlijker is
echter dat dan een tweede lezing volgt met een nieuw EP en wellicht ook
met een nieuwe Europese Commissie. Dit maakt de uitkomst van dit
proces vooralsnog ongewis.
Ad 4) Geneesmiddelenpakket
Voor de voortgang rond de voorstellen van het geneesmiddelenpakket
(vervalste geneesmiddelen, geneesmiddelenbewaking, en informatie aan
patiënten) verwijs ik u graag naar mijn brief van begin april (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 168) betreffende de stand
van zaken op lopende EU dossiers. Tijdens de Raad zal Nederland
wederom haar bezwaren rondom het voorstel patiënteninformatie nadrukkelijk naar voren brengen.
Richtlijn orgaandonatie
Het richtlijnvoorstel over kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke
organen, bestemd voor transplantatie staat niet ter bespreking op de
agenda van de Raad. Er zijn geen recente ontwikkelingen. Voor de stand
van zaken op dit onderwerp verwijs ik u daarom wederom graag naar
mijn brief van begin april (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
21 501-31, nr. 168).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

6

Nieuwe Influenza A (H1N1)
Het is mogelijk dat de uitbraak van Nieuwe Influenza A (H1N1) als lunchonderwerp op de agenda van de Raad zal staan. Ik heb hier op dit moment
echter nog geen informatie over. Tijdens het Algemeen Overleg op 3 juni
a.s. breng ik u indien nodig graag op de hoogte van eventuele ontwikkelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-31, nr. 174

7