Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 135

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2023
In reactie op het verzoek tijdens de procedurevergadering van de
Kamercommissie Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
van 22 december doe ik u deze brief toekomen.1
Op 23 december heeft uw Kamer de brief Steun Oekraïne 2023
ontvangen.2
Die brief gaat in op de steun die Nederland in 2023 aan Oekraïne
voornemens is te verlenen. Het kabinet heeft hierin aangekondigd
hiervoor EUR 2,5 miljard te reserveren uit de algemene middelen. Dit
bedrag is een inschatting van onder andere de militaire steun, steun voor
kritieke herstelnoden en herstelwerkzaamheden en steun voor rechtsstatelijkheid, mensenrechten en accountability.
De precieze besteding van deze steun hangt samen met het verloop van
de oorlog en de daaruit voortvloeiende Oekraïense behoeften. De
reservering komt op de Aanvullende Post bij het Ministerie van Financiën.
Op gezette momenten zal via een (incidentele) suppletoire begroting
budget naar de departementale begrotingen worden overgeheveld. Bij de
concrete inzet van het kabinet zal gekeken worden naar de verschillende
fasen van de oorlog, herstel en wederopbouw die elk een andere urgentie
met zich meebrengen en wij zullen daartoe dan ook handelen.
Deze brief bevat ter aanvulling op de eerdere brief van 23 december jl. een
korte update over de stand van zaken en plannen omtrent hulp en herstel
Oekraïne, voor zover nu bekend.

1

Verzoek om een brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de plannen voor Oekraïne voor 2023 inzake hulp en herstel voor eind januari
2023.
2
Kamerbrief Steun Oekraïne 2023, 23 december 2022, Kamerstuk 36 045, nr. 134

kst-36045-135
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 045, nr. 135

1

Winterization
Nederland heeft in 2022 uit de algemene middelen EUR 180 miljoen
beschikbaar gesteld voor de winterization van Oekraïne.3 Dit geld is op
verzoek van de Oekraïners grotendeels ingezet voor het herstel van de
energie-infrastructuur. Uw Kamer ontving op 8 december een stand van
zaken met betrekking tot deze winterhulp.4
Oekraïne wordt geconfronteerd met een voortdurend vernietigend
offensief op zijn elektriciteitsinfrastructuur. Met de bijdragen aan de
Wereldbank (EUR 90 miljoen), de European Bank for Reconstruction and
Development (EUR 72 miljoen) en directe leveringen (EUR 18 miljoen) zet
het Kabinet in op meerdere sporen: in-kind levering van de benodigde en
voor Oekraïne juiste materialen voor zover deze in Nederland aanwezig
zijn, financiering via beide banken om overige materialen aan te schaffen
en productie van bijvoorbeeld transformatoren in gang te zetten, en
financiering om de operaties van het nationale elektriciteitsdistributiebedrijf Ukrenergo draaiende te houden. Daarnaast draagt Nederland via de
Wereldbank financieel ook bij aan andere sectoren, zoals gezondheidszorg, die hard geraakt worden door de oorlog.
Conferentie «Solidaires du peuple ukranien»
Op 13 december vond op initiatief van President Macron in Parijs een
internationale ministeriële conferentie plaats over acute hulp aan
Oekraïne om de winter door te komen. Namens Nederland nam ik deel, en
kondigde ik de Nederlandse bijdrage voor winterization van EUR 180
miljoen aan die op 11 november aan uw Kamer werd gecommuniceerd.5
Door aanwezige landen werd in totaal EUR 1 miljard aangekondigd voor
herstel van de elektriciteits- en watervoorzieningen, gezondheidszorg en
transport.6
Ook werd besproken dat het coördinatiemechanisme van de EU voor
in-kind hulp (het European Union Civil Protection Mechanism) voor
Oekraïne uitgebreid wordt zodat ook niet EU-lidstaten zoals de VS en
Canada daarop kunnen aansluiten. Met dit mechanisme draagt de
Commissie zorg voor o.a. de coördinatie van leveringen voor het
elektriciteitsnet.
Internationale coördinatie
Tijdens deze conferentie is tevens gesproken over de internationale
coördinatie voor de langere termijn wederopbouw. Ook werd aangekondigd dat het platform dat de wederopbouw van Oekraïne zal gaan
coördineren op korte termijn operationeel zal zijn. Uitgangspunt van de
wederopbouw is dat Oekraïne zelf eigenaarschap neemt van de wederopbouw en hierin wordt gesteund door de internationale gemeenschap.
Een steering committee, bestaande uit Oekraïne, G7-leden, de Europese
Commissie en internationale financiële instellingen zal dit platform

3

Kamerbrief Ophoging financiële middelen voor acute winterhulp Oekraïne, 11 november 2022,
Kamerstuk 36 045, nr. 123.
4
Kamerbrief Stand van zaken winterhulp Oekraïne, 8 december 2022, Kamerstuk 36 045, nr. 131.
5
Kamerbrief Ophoging financiële middelen voor acute winterhulp Oekraïne, 11 november 2022,
Kamerstuk 36 045, nr. 123.
6
Persbericht Elysee, Solidaires du people ukranien, d.d. 13 december 2022 – https://
www.elysee.fr/emmanuel-macron/2022/12/13/solidaires-du-peuple-ukrainien
Conference internationale «Solidaires du peuple ukrainien» – Déclaration des coprésidents, la
France et l’Ukraine https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/ukraine/evenements/article/
conference-internationale-solidaires-du-peuple-ukrainien-declaration-des

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 045, nr. 135

2

aansturen. In Brussel wordt een technisch secretariaat opgezet, en in Kyiv
zal een operationeel kantoor zorg dragen voor uitvoering op de grond.
Het kabinet verwelkomt de oprichting en verwacht dat hiermee uiteindelijk
op internationaal niveau op een meer gerichte, gestructureerde en
voorspelbare wijze steun geboden kan worden aan Oekraïne. Middels het
platform, dat zal fungeren als centraal coördinatiepunt voor de wederopbouwopgave, kunnen hopelijk stappen worden gezet in het ontwikkelen
van een wederopbouwplan voor de lange termijn. Daarbij is Oekraïne in
de lead – het platform helpt Oekraïne hun wederopbouwplan te operationaliseren. Het is van wezenlijk belang dat Oekraïne een gecoördineerde,
multilaterale respons krijgt, waarbij de fondsen zo efficiënt en effectief
mogelijk worden ingezet, en overlap wordt vermeden. Wat het kabinet
betreft is het belangrijk dat de Commissie hierbij toeziet op de hervormingseisen die Oekraïne in het kader van het EU-toetredingsproces kent.
Speciaal Gezant voor Bedrijfsleven en wederopbouw Oekraïne
Mede op verzoek van uw Kamer is besloten tot de aanstelling van een
Speciaal Gezant voor de bevordering van de betrokkenheid van het
Nederlandse bedrijfsleven bij de wederopbouw in Oekraïne.7 De inzet
daartoe is er op gericht dat deze Speciale Gezant zo spoedig mogelijk kan
starten. Bij de invulling van de taakopdracht voor de Gezant wordt
rekening gehouden met het verzoek van uw Kamer om deze gezant bij
zijn/haar werkzaamheden bijzondere aandacht te laten besteden aan het
borgen van de aansluiting van het Nederlandse bedrijfsleven op de
internationale inspanningen gericht op het volgen van de Oekraïense
prioriteiten, waaronder voedselzekerheid en cruciale energieinfrastructuur, zoals vastgelegd in de motie van het lid Klink c.s. van
22 december jongstleden.8
Liquiditeitssteun via de EU
Naast de herstel- en wederopbouwnoden worstelt Oekraïne ook met een
liquiditeitstekort. Dit ontstaat onder andere door het feit dat Oekraïne
sinds de uitbraak van de oorlog hogere uitgaven en lagere belastinginkomsten heeft, en dat toegang tot internationale kapitaalmarkten is
verminderd. Op 14 december 2022 hebben de Europese Raad en het
Europees Parlement de verordening aangenomen voor macro-financiële
bijstand aan Oekraïne in 2023 met een omvang van EUR 18 miljard in de
vorm van leningen tegen gunstige voorwaarden.9 In de overeenkomst
tussen de Commissie en Oekraïne zijn afspraken opgenomen over onder
andere anti-corruptie en fraudepreventie. Nederland draagt hier, net als de
andere EU-lidstaten, aan bij via een garantstelling op basis van haar
BNI-aandeel in het BNI van de Europese Unie. Naar verwachting verstrekt
de Commissie de eerste EUR 3 miljard aan leningen eind januari. Vanaf
maart wordt er over gegaan op een aantal periodieke betalingen
(waarschijnlijk maandelijks).

7

Verslag van een commissiedebat, gehouden op 23 november 2022, over Raad Buitenlandse
Zaken Handel en Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking, 21 december 2022,
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2578.
8
Kamerstuk 36 045, nr. 129.
9
Verordening (EU) 2022/264 van het Europees parlement en de Raad tot vaststelling van een
instrument voor de toekenning van steun aan Oekraïne voor 2023 (macrofinanciële bijstand +),
d.d. 14 december 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 045, nr. 135

3

Reservering EUR 2,5 miljard
Momenteel buigt het kabinet zich over de inzet van de gereserveerde EUR
2,5 miljard. Het kabinet bereidt de inzet voor op basis van de behoeften
van de Oekraïense regering en let daarbij op de internationale samenhang
van deze besteding. Daarbij is natuurlijk ook het verloop van de oorlog
relevant alsmede de hervormingseisen van het
EU-kandidaatlidmaatschap. Zoals eerder gemeld zal op gezette tijden in
de vorm van pakketten via (incidentele) suppletoire begrotingen budget
naar de departementale begrotingen worden overgeheveld. Hiermee zal
uw Kamer tijdig worden geïnformeerd over de voorgenomen inzet.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 045, nr. 135

4