Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 821

Regels ter uitvoering van Richtlijn 2016/943/EU
van het Europees Parlement en de Raad van
8 juni 2016 betreffende de bescherming van
niet-openbaar gemaakte knowhow en
bedrijfsinformatie (bedrijfsgeheimen) tegen het
onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en openbaar
maken daarvan (PbEU 2016, L157) (Wet
bescherming bedrijfsgeheimen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1.1. Doel en aanleiding
Dit voorstel van wet strekt tot implementatie van Richtlijn 2016/943/EU
van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2016 betreffende de
bescherming van niet-openbaar gemaakte knowhow en bedrijfsinformatie
(bedrijfsgeheimen) tegen het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en
openbaar maken daarvan (PbEU 2016, L 157) (hierna: de richtlijn).1 De
richtlijn beoogt de harmonisatie in de lidstaten van de Europese Unie
(hierna: EU) van de regels inzake bescherming van niet-openbaar
gemaakte knowhow en bedrijfsinformatie (hierna: bedrijfsgeheimen) en
geeft aan wat onder een bedrijfsgeheim wordt verstaan, tegen welke
vormen van inbreuk daarop (onrechtmatig verkrijgen, gebruiken of
openbaar maken) kan worden opgetreden en welke maatregelen,
procedures en rechtsmiddelen daarvoor kunnen worden ingezet.
Bedrijven investeren in het verwerven, ontwikkelen en toepassen van
knowhow en informatie. Deze investering in intellectueel kapitaal is van
invloed op hun innovatief vermogen en concurrentiepositie, en bijgevolg
op het rendement en de wil om verder te innoveren. Het gaat bij bedrijfsgeheimen om knowhow en bedrijfsinformatie die waardevol zijn omdat zij
geheim zijn en ook bedoeld zijn om vertrouwelijk te blijven en waarvoor
de houder ook maatregelen heeft genomen om deze geheim te houden.
Deze bedrijfsgeheimen kunnen betrekking hebben op een breed scala aan
informatie, van technologische kennis, zoals fabricagemethoden en
recepturen, tot handelsgegevens, zoals informatie over klanten en
leveranciers, bedrijfsplannen of marktonderzoek en marktstrategieën.
Bedrijfsgeheimen zijn in het bijzonder belangrijk voor het midden- en
kleinbedrijf (hierna: mkb), startende bedrijven en de dienstensector. Deze
laatste sector, die goed is voor meer dan 70% van het bruto binnenlands

1

kst-34821-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Uiterste implementatiedatum van de richtlijn is 9 juni 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

1

product van de EU2, steunt voor de bescherming van zijn niet-technologische innovatie relatief gezien meer op bedrijfsgeheimen en minder op
octrooien dan de productiesector. Daarnaast spelen bedrijfsgeheimen een
belangrijke rol bij de bescherming van kennisuitwisseling in het kader van
onderzoek en innovatie tussen bedrijven onderling of met onderzoeksinstellingen.
Innovatieve bedrijven worden steeds meer blootgesteld aan oneerlijke
praktijken die zijn gericht op het onrechtmatige verkrijgen van bedrijfsgeheimen, zoals ontvreemding, kopiëren zonder toestemming, economische
spionage of inbreuk op vertrouwelijkheidsvereisten, zowel van binnen als
van buiten de EU. Ontwikkelingen zoals globalisering, uitbesteding van
werkzaamheden, langere toeleveringsketens en ruimere toepassing van
informatie- en communicatietechnologieën dragen bij aan het toenemende risico op deze praktijken. Ten gevolge van deze ontwikkelingen
hebben steeds meer personen en bedrijven toegang tot de vertrouwelijke
knowhow en informatie. Ondanks het belang van bedrijfsgeheimen en
ondanks de bedreigingen ervan, bestonden er tot voor kort geen
EU-regels op dit terrein. In de lidstaten is de bescherming van bedrijfsgeheimen op uiteenlopende manieren geregeld en worden verschillende
definities van een bedrijfsgeheim gebruikt. Enkele lidstaten hebben
specifieke civiel- of strafrechtelijke bepalingen over onrechtmatig gebruik
van bedrijfsgeheimen opgenomen in hun wetgeving, terwijl de meeste
lidstaten volstaan met algemene bepalingen inzake oneerlijke concurrentie of onrechtmatige daad en een aantal strafrechtelijke bepalingen.
Door de verschillen in rechtsbescherming van bedrijfsgeheimen in de
lidstaten genieten deze bedrijfsgeheimen niet in de gehele EU dezelfde
mate van rechtsbescherming. Dit leidt tot versnippering van de interne
markt op dit gebied en een geringer algemeen afschrikwekkend effect van
de relevante regels. De verschillen leiden er ook toe dat grensoverschrijdende op innovatie gerichte activiteiten en samenwerking belemmerd
worden omdat partijen geen bedrijfsgeheimen willen delen uit angst voor
misbruik of ontvreemding daarvan. Verder is de gebrekkige rechtsbescherming nadelig voor het concurrentievermogen omdat op bedrijfsgeheimen gebaseerde concurrentievoordelen door inbreuk daarop bedreigd
kunnen worden.
In een in opdracht van de Europese Commissie uitgevoerde studie wordt
gesteld dat het ontbreken van een gemeenschappelijke definitie van
bedrijfsgeheimen de grensoverschrijdende handhaving kan bemoeilijken.3
Dit is volgens de Europese Commissie voor het bedrijfsleven een
belemmering om grensoverschrijdend te innoveren.4 In voornoemde
studie wordt de angst voor verlies van de geheimhouding door 40% van
de ondervraagde bedrijven als een barrière voor het delen van bedrijfsgeheimen genoemd.
De EU-harmonisatie is noodzakelijk om een meer doeltreffende rechtsbescherming van bedrijfsgeheimen tegen onrechtmatig gebruik op de
interne markt te realiseren. Uit de vergelijking van de beleidsopties door
de Europese Commissie bleek dat harmonisatie van de reikwijdte van de
bescherming van bedrijfsgeheimen zal leiden tot een gelijke rechtsbe2

Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de
bescherming van niet-openbaar gemaakte knowhow en bedrijfsinformatie (bedrijfsgeheimen)
tegen het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en openbaar maken daarvan, COM(2013) 813, p.
2
3
Study on Trade Secrets and Confidential Business Information in the Internal Market, uitgevoerd door Baker & Mckenzie in opdracht van de Europese Commissie, april 2013, MARKT/
2011/128/D, p. 4 e.v.
4
Commission staff working document impact assessment, 28 November 2013, SWD/2013/0471
final, p. 30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

2

scherming in de lidstaten en een grotere rechtszekerheid.5 Om deze
positieve effecten te waarborgen, is de rechtsbescherming vastgelegd in
een richtlijn. Deze richtlijn maakt deel uit van de bredere EU-strategie ter
bevordering en verbetering van de doeltreffendheid van de intellectueleeigendomsinfrastructuur binnen de interne markt in het kader van de
doelstellingen van de Europa 2020-strategie betreffende innovatie. De
richtlijn is ook in overeenstemming met de Overeenkomst inzake de
handelsaspecten van de intellectuele eigendom (Agreement on TradeRelated aspects of Intellectual Property Rights, hierna: TRIPs-overeenkomst).6 Zie hierover nader in onderdeel 1.3.
Deze memorie van toelichting is mede namens de Minister voor Rechtsbescherming opgesteld.
1.2. Huidig recht
De Nederlandse wetgeving bevat geen specifieke regeling voor de
bescherming van bedrijfsgeheimen, maar beschikt wel over een divers
instrumentarium daarvoor, namelijk via het civiele recht (waaronder het
arbeidsrecht) en het strafrecht.
Binnen het civiele recht kan een beroep worden gedaan op contractuele
bescherming of op het leerstuk van de onrechtmatige daad. In commerciële contracten is het niet ongebruikelijk om een verplichting tot
geheimhouding op te nemen in de vorm van een geheimhoudingsbeding
in een overeenkomst of om voorafgaande aan het verstrekken van
bedrijfsgeheimen van de ontvanger een geheimhoudingsverklaring te
vragen. Wanneer er geen sprake is van een contractuele relatie kan
gebruikmaking van een bedrijfsgeheim van een ander zonder diens
toestemming een onrechtmatige daad op grond van artikel 6:162 van het
Burgerlijk Wetboek (hierna: BW) opleveren, bijvoorbeeld als een
werkgever misbruik maakt van bedrijfsgeheimen die een nieuwe
medewerker heeft meegenomen van zijn vorige werkgever. In het kader
hiervan kunnen maatregelen worden getroffen die de schade door het
onrechtmatig verkrijgen, gebruiken of openbaar maken voor de houder
van het bedrijfsgeheim moeten beperken en tegengaan. Veel van deze
maatregelen zijn gebaseerd op artikel 3:296 BW, waaruit volgt dat degene
die jegens een ander verplicht is iets te geven, te doen of na te laten,
daartoe door de rechter op vordering van de houder van het bedrijfsgeheim kan worden veroordeeld. Het gaat bijvoorbeeld om een verbod op
onrechtmatige handelingen en het terugroepen van inbreukmakende
goederen uit het handelsverkeer. Verder kunnen ook algemene maatregelen worden verzocht of gevorderd, zoals beslaglegging tot afgifte van
inbreukmakende goederen (artikel 730 e.v. Rv) en schadevergoeding
(artikel 6:162 juncto artikel 6:195 BW). Dergelijke civiele procedures
worden gevoerd volgens de algemene regels voor procesvoering in het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv).
Het arbeidsrecht bevat twee belangrijke geheimhoudingsverplichtingen.
Krachtens het algemene artikel 7:611 BW is de werknemer verplicht zich
als een goed werknemer te gedragen. Daaronder valt ook dat hij
gehouden is bedrijfsgeheimen van zijn werkgever geheim te houden. In
geval van de bekendmaking door een werknemer van «bijzonderheden
aangaande de huishouding of het bedrijf van de werkgever, die hij
5
6

t.a.p., p. 124.
Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom van 15 april 1994,
bijlage I C bij Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie. Deze overeenkomst is voor Nederland op 1 januari 1995 in werking getreden (Trb. 1995, 130 en Stb. 1994,
947).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

3

behoorde geheim te houden» kan dit zelfs een dringende reden opleveren
voor de beëindiging van de arbeidsovereenkomst (artikel 7:678, tweede
lid, onderdeel i, BW). Ten slotte zijn ook in arbeidsovereenkomsten vaak
geheimhoudingsbedingen te vinden. In bepaalde gevallen kan een beroep
op onrechtmatige daad worden gedaan, bijvoorbeeld als een werkgever
misbruik maakt van bedrijfsgeheimen die een nieuwe werknemer heeft
meegenomen van zijn oude werkgever. Voorts bevat de Wet op de
ondernemingsraden (hierna: WOR) een geheimhoudingsplicht (artikel 20).
De strafrechtelijke bescherming van bedrijfsgeheimen is geregeld in de
artikelen 272 en 273 van het Wetboek van Strafrecht. De reikwijdte hiervan
is echter beperkt tot geheimen uit hoofde van (vroeger) ambt, beroep of
wettelijk voorschrift.
1.3. De richtlijn
1.3.1. Algemeen
Het uitgangspunt van de richtlijn is de TRIPs-overeenkomst. Deze
overeenkomst geeft minimumstandaarden voor de bescherming van
intellectuele eigendomsrechten (hierna: IE-rechten), die het bestaan, de
reikwijdte en het gebruik van IE-rechten in het handelsverkeer betreffen. In
de TRIPs-overeenkomst zijn ook bedrijfsgeheimen opgenomen. In artikel
39, tweede lid, is bepaald dat houders van een bedrijfsgeheim moeten
kunnen beletten dat dergelijke informatie door derden openbaar wordt
gemaakt, verworven of gebruikt op een wijze die strijdig is met eerlijke
handelsgebruiken, mits deze informatie geheim is en handelswaarde bezit
omdat zij geheim is en mits de houder van een bedrijfsgeheim redelijke
maatregelen heeft genomen om deze geheim te houden.
Alhoewel de definitie van het bedrijfsgeheim zoals omschreven in artikel 1
van de richtlijn is gebaseerd op de TRIPs-overeenkomst en daarin als een
van de IE-rechten wordt opgevat, positioneert de richtlijn de bescherming
van bedrijfsgeheimen als aanvulling op of als alternatief voor IE-rechten
(overweging 2). De reden hiervoor is gegeven in overweging 16: «Gezien
het belang van innovatie en om concurrentie te bevorderen, mag deze
richtlijn geen exclusieve rechten vaststellen op knowhow of informatie die
als bedrijfsgeheim is beschermd». De bescherming is enkel een gevolg
van de maatregelen die de houder van de geheime informatie heeft
genomen om die geheim te laten blijven. De aanspraak op bescherming
van een bedrijfsgeheim is dus zelf geen IE-recht en is ook niet gepresenteerd als een sui generis recht, zoals dat bijvoorbeeld het geval was bij de
databankenrichtlijn (Richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de
Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van
databanken, PbEG 1996, L 77). Het enige recht dat de richtlijn aan de
houders van bedrijfsgeheimen toekent, is «het recht (...) om te verzoeken
om de maatregelen, procedures en rechtsmiddelen die in deze richtlijn
zijn vastgesteld ter voorkoming van, of om schadeloosstelling te
verkrijgen voor, het onrechtmatig verkrijgen, openbaar maken of
gebruiken van een bedrijfsgeheim» (artikel 4, eerste lid). Door het enkel
toekennen van een recht om een vordering in te stellen is ook duidelijk dat
de richtlijn niet raakt aan de vermogensrechtelijke aspecten van bedrijfsgeheimen, zoals overdracht en licenties. Omdat de bescherming van een
bedrijfsgeheim geen absoluut recht is dat jegens eenieder gehandhaafd
kan worden, blijft de onafhankelijke ontdekking van dezelfde knowhow of
informatie mogelijk. Ook reverse engineering van een rechtmatig
verkregen product moet worden beschouwd als een rechtmatig middel
om informatie te verkrijgen, tenzij bij overeenkomst anders is overeengekomen (artikel 3, eerste lid, onder b). Dit wordt nader toegelicht in de
artikelsgewijze toelichting bij artikel 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

4

Bescherming van bedrijfsgeheimen kan een belangrijk aanvullend
instrument op de IE-rechten vormen. Zo begint menig IE-recht met een
geheim: het plot van een auteur, schetsen van een nieuw model auto,
onderzoeksresultaten met betrekking tot een nieuw medicijn of plannen
ten aanzien van de lancering van een nieuw merkproduct. In gevallen
waar bescherming van knowhow en informatie door IE-rechten (nog) niet
mogelijk of gewenst is, voldoet deze knowhow en informatie misschien
wel aan de voorwaarden voor de bescherming als bedrijfsgeheim. In
tegenstelling tot de meeste IE-rechten kan een bedrijfsgeheim voor
onbepaalde tijd worden beschermd, mits het daadwerkelijk geheim wordt
gehouden. Voor bedrijven die producten maken met een lange levenscyclus kunnen bedrijfsgeheimen dan ook een belangrijk onderdeel
vormen van de strategie voor de bescherming en exploitatie van
immateriële activa.
Enerzijds biedt de richtlijn bescherming aan bedrijven die bedrijfsinformatie geheim willen houden, anderzijds waakt de richtlijn tegen een te
stringent beschermingsregime dat misbruikt zou kunnen worden. De
richtlijn bevat hiertoe garanties. Zo is in artikel 1, tweede lid, onder a, en
in artikel 5, onder a, expliciet neergelegd dat het recht op vrijheid van
meningsuiting en van informatie, zoals neergelegd in het Handvest van de
grondrechten van de Europese Unie (PbEG 2000 C364/1) moet worden
geëerbiedigd. Hierdoor kan onderzoeksjournalistiek worden verricht
zonder nieuwe beperkingen, ook wat betreft de bescherming van
journalistieke bronnen. Daarnaast geldt de bescherming die de richtlijn
aan de houder van een bedrijfsgeheim biedt niet in het geval iemand een
bedrijfsgeheim onthult om daarmee wangedrag, fouten of illegale
activiteiten aan de kaak te stellen, op voorwaarde dat die persoon
handelde met het oog op de bescherming van het algemeen belang (zgn.
klokkenluiders, artikel 5 onder b). Voorts heeft de richtlijn geen invloed op
de autonomie van de sociale partners en hun recht om collectieve
arbeidsovereenkomsten te sluiten en legt zij geen beperkingen op aan
werknemers in arbeidsovereenkomsten; daarop blijft de nationale
wetgeving ongewijzigd gelden. Ten slotte laat de richtlijn het gebruik van
ervaring en vaardigheden onverlet die werknemers op eerlijke wijze
hebben verworven tijdens de normale uitoefening van hun functie (artikel
1, derde lid).
In de richtlijn is een aantal processuele voorschriften geheel of gedeeltelijk overgenomen uit Richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement
en de Raad van 29 april 2004 betreffende de handhaving van intellectuele
eigendomsrechten (PbEG 2004, L 195) (hierna: Handhavingsrichtlijn), zoals
de mogelijkheid om voorlopige maatregelen te herroepen, de mogelijkheid voor degene die ten onrechte is getroffen door een voorlopige
maatregel om een vordering tot schadevergoeding tegen de eiser in te
stellen, het tegengaan van misbruik van procesrecht, een verjaringstermijn en de mogelijkheid om voorlopige en conservatoire maatregelen
(waaronder beslag) te nemen. Omdat een bedrijfsgeheim geen IE-recht is,
is de Handhavingsrichtlijn niet van overeenkomstige toepassing verklaard.
Dat zou de houder van een bedrijfsgeheim te veel bevoegdheden geven.
De Europese Commissie heeft bij het opstellen van het voorstel voor de
richtlijn uitdrukkelijk beoogd een evenwichtige regeling tot stand te
brengen die recht doet aan het niet-exclusieve karakter van de
bescherming. De verhouding tot de Handhavingsrichtlijn wordt door de
Commissie ook niet benoemd. Alleen is in overweging 39 van de richtlijn
aangegeven dat de onderhavige richtlijn als lex specialis voorrang heeft
op de Handhavingsrichtlijn in geval van een overlappend toepassingsgebied.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

5

1.3.2. Hoofdlijnen en implementatie
Artikel 1, eerste lid, van de richtlijn behoeft naar zijn aard geen implementatie. Het artikel beschrijft alleen het onderwerp en het toepassingsgebied
van de richtlijn, te weten het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en
openbaar maken van bedrijfsgeheimen en de maatregelen, procedures en
rechtsmiddelen die beschikbaar moeten worden gesteld om civielrechtelijke genoegdoening mogelijk te maken. De richtlijn bevat minimum
harmonisatie-eisen waaraan de lidstaten moeten voldoen. Zij mogen ook
voorzien in een verder reikende bescherming tegen het onrechtmatig
verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van bedrijfsgeheimen.
Hieronder wordt onder andere strafrechtelijke regelgeving verstaan. Er
wordt bij de Nederlandse implementatie geen gebruik gemaakt van de
mogelijkheid verder te gaan dan de richtlijn. Voor Nederland is het
uitgangspunt dat houders van bedrijfsgeheimen zelf civielrechtelijk tegen
inbreukmakers optreden. De civielrechtelijke bescherming waar de
richtlijn van uitgaat maakt verdere uitbreiding hiervan ook niet nodig.
Het tweede en derde lid van dit artikel bevatten uitdrukkelijke beperkingen
op de beschermingsomvang van bedrijfsgeheimen zodat deze geen
afbreuk kan doen aan de fundamentele rechten en vrijheden of het
algemeen belang, zoals de openbare veiligheid, consumentenbescherming, volksgezondheid, milieubescherming en de mobiliteit van
werknemers.
Artikel 2 van de richtlijn definieert de belangrijkste begrippen, die
een-op-een zijn overgenomen in artikel 1 van dit wetsvoorstel. Een
bedrijfsgeheim wordt omschreven als informatie die aan de volgende
drie, cumulatieve, voorwaarden voldoet: i. de informatie moet geheim
zijn; ii. de informatie heeft handelswaarde omdat zij geheim is; en iii. de
houder heeft het bedrijfsgeheim onderworpen aan redelijke maatregelen
om haar geheim te houden. Deze definitie weerspiegelt de definitie in de
TRIPs-overeenkomst, alhoewel in artikel 39, tweede lid, niet de term
bedrijfsgeheim of een soortgelijke term wordt gebruikt, maar de term
«niet openbaar gemaakte informatie». Het tweede onderdeel bevat de
definitie van «houder van het bedrijfsgeheim», ook vergelijkbaar met de
definitie in de TRIPs-overeenkomst, met als kernelement de rechtmatigheid van de controle over een bedrijfsgeheim. Dit strookt met het
huidige Nederlandse uitgangspunt dat de feitelijke (mits rechtmatige)
beschikking over informatie de rechtspositie creëert voor eventuele
vorderingen. Het derde en vierde onderdeel bevatten de definities van
«inbreukmaker» en «inbreukmakende goederen». De inbreukmaker is
degene die onrechtmatig een bedrijfsgeheim heeft verkregen, gebruikt of
openbaar gemaakt. De definitie van «inbreukmakende goederen» in het
vierde onderdeel bevat een proportionaliteitstoets. Om als zodanig
aangemerkt te worden, moet het ontwerp, de productie of het in de
handel brengen van de goederen aanzienlijk baat hebben bij onrechtmatig
verkregen, gebruikte of openbaar gemaakte bedrijfsgeheimen.
Hoofdstuk II bevat de kern van de richtlijn. Hierin zijn de omstandigheden
beschreven waaronder het verkrijgen, gebruiken en openbaar maken van
een bedrijfsgeheim onrechtmatig zijn (artikel 4). Teneinde een evenwicht
in de bescherming te verkrijgen, bevat het hoofdstuk echter ook de
omstandigheden waaronder het verkrijgen, gebruiken en openbaar maken
van een bedrijfsgeheim rechtmatig is (artikel 3) en een lijst met expliciete
uitzonderingen op de toepassing van de maatregelen, procedures en
rechtsmiddelen die in de richtlijn zijn vastgesteld (artikel 5).
Gezien het belang van de bevordering van innovatie en concurrentie, stelt
de richtlijn geen exclusieve rechten vast op knowhow of informatie die als
bedrijfsgeheim is beschermd (overweging 16). Daarin onderscheidt het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

6

bedrijfsgeheim zich van IE-rechten zoals het octrooi- of kwekersrecht. In
artikel 3 van de richtlijn is dit uitgangspunt nader uitgewerkt door een
opsomming te geven van handelingen waartegen geen vordering
ingesteld kan worden. Zo moet de onafhankelijke ontdekking van dezelfde
knowhow of informatie mogelijk blijven (eerste lid, onderdeel a) evenals
reverse engineering van een bestaand product of voorwerp mits niet
anders is overeengekomen (eerste lid, onderdeel b). Dat geldt ook voor de
uitoefening van het recht van werknemers of vertegenwoordigers van
werknemers op informatie en raadpleging (eerste lid, onderdeel c),
waaronder de collectieve verdediging van de belangen van werknemers
en werkgevers, met inbegrip van de medezeggenschap (overweging 18).
Tot slot is rechtmatig het verkrijgen van een bedrijfsgeheim door middel
van iedere andere praktijk die, gezien de omstandigheden, in overeenstemming is met eerlijke handelspraktijken (eerste lid, onderdeel d). Dit
artikel is vrijwel een-op-een overgenomen in het wetsvoorstel. Overigens
is het niet zo dat alle gedragingen die niet in dit artikel zijn opgesomd per
definitie onrechtmatig zijn. Die onrechtmatigheid bestaat alleen als aan de
voorwaarden voor onrechtmatigheid in de richtlijn is voldaan (zie artikel 4
van de richtlijn).
Artikel 4, eerste lid, van de richtlijn regelt het recht dat houders van
bedrijfsgeheimen hebben om een vordering in te stellen als iemand
onrechtmatig een bedrijfsgeheim verkrijgt, gebruikt of openbaar maakt.
Dat kan door middel van de maatregelen en procedures die in de artikelen
10, 12 en 14 van de richtlijn zijn vastgesteld. Dit eerste lid behoeft geen
implementatie. Artikel 4, tweede en derde lid, van de richtlijn bevat het
kernelement dat aangeeft waardoor de opgesomde handelingen als
onrechtmatig worden beschouwd, namelijk door het ontbreken van de
toestemming van de houder van het bedrijfsgeheim. Is dit het geval, dan
is de verkrijging onrechtmatig wanneer zij plaatsvond door middel van
onbevoegde toegang tot of het kopiëren of toe-eigenen van documenten,
voorwerpen, materialen, substanties of elektronische bestanden waarover
de houder van het bedrijfsgeheim rechtmatig beschikt en die het
bedrijfsgeheim bevatten of waaruit het bedrijfsgeheim kan worden
afgeleid (tweede lid, onderdeel a) of door andere gedragingen die, gezien
de omstandigheden, worden beschouwd als strijdig met eerlijke handelspraktijken (tweede lid, onderdeel b). De omschrijving van artikel 4, tweede
lid, is afgeleid van artikel 39, tweede lid, van de TRIPs-overeenkomst, dat
de houder van de geheime informatie bescherming biedt tegen het zonder
zijn toestemming openbaar maken, verwerven of gebruiken door anderen
van de informatie op een wijze die strijdig is met eerlijke handelspraktijken.
Daarnaast is ook onrechtmatig het gebruik of het openbaar maken van
een bedrijfsgeheim door een persoon die het bedrijfsgeheim op onrechtmatige manier heeft verkregen (derde lid, onderdeel a), die in strijd
handelt met een geheimhoudingsovereenkomst of met een andere
verplichting om het bedrijfsgeheim niet openbaar te maken (derde lid,
onderdeel b) of die inbreuk maakt op een contractuele of andere
verplichting tot beperking van het gebruik van het bedrijfsgeheim (derde
lid, onderdeel c). In artikel 4, vierde lid, van de richtlijn wordt de
verkrijging, het gebruik of de openbaarmaking van een bedrijfsgeheim
ook als onrechtmatig betiteld wanneer een persoon op het moment van
het verkrijgen, gebruiken, of openbaar maken wist, of gezien de omstandigheden, had moeten weten dat het bedrijfsgeheim direct of indirect
werd verkregen van een andere persoon die het bedrijfsgeheim op een
onrechtmatige manier gebruikte of openbaar maakte. Deze formulering is
ook ontleend aan de TRIPs-overeenkomst (voetnoot bij artikel 39, tweede
lid). In artikel 4, vijfde lid, van de richtlijn wordt het produceren, aanbieden
of in de handel brengen van inbreukmakende goederen, of de invoer,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

7

uitvoer of opslag van inbreukmakende goederen voor die doeleinden, ook
als een onrechtmatig gebruik van een bedrijfsgeheim beschouwd
wanneer de persoon die dergelijke activiteiten uitvoert, wist of, gezien de
omstandigheden, had moeten weten dat het bedrijfsgeheim onrechtmatig
werd gebruikt. Artikel 4, tweede tot en met vijfde lid, van de richtlijn is
geïmplementeerd in artikel 2 van het wetsvoorstel.
Artikel 5 van de richtlijn bevat een aantal uitzonderingen ten aanzien van
de toepassing van maatregelen, procedures en rechtsmiddelen uit de
richtlijn. Hieruit vloeit voort dat onder andere journalisten en klokkenluiders onder bepaalde voorwaarden bedrijfsgeheimen kunnen onthullen.
Deze uitzonderingen vormen een belangrijke bijdrage aan het evenwicht
dat de richtlijn heeft beoogd.
Hoofdstuk III bevat de civielrechtelijke maatregelen bij onrechtmatig
handelen ten aanzien van een bedrijfsgeheim en de daarvoor geldende
procedures. Afdeling 1 bevat algemene beginselen die hierop van
toepassing zijn, met name billijkheid, evenredigheid en doeltreffendheid
(artikel 6) en waarborgen om misbruik van procesrecht te voorkomen
(artikel 7). Omdat deze fundamentele opvattingen reeds deel uitmaken
van de (inter)nationale rechtsorde (zoals artikel 20 Rv), is implementatie
niet nodig.
Op grond van artikel 8, eerste lid, van de richtlijn zijn de lidstaten
gehouden regels vast te stellen met betrekking tot de verjaringstermijn.
Artikel 8 ziet op de verjaring van vorderingen tot toepassing van de
voorlopige maatregelen, bedoeld in artikel 10 van de richtlijn, de
maatregelen van artikel 12 van de richtlijn, de vordering tot schadevergoeding op grond van artikel 14 van de richtlijn en de vordering tot het op
kosten van de inbreukmaker treffen van passende maatregelen ter
verspreiding van informatie over de uitspraak op grond van artikel 15 van
de richtlijn. De verjaringstermijn is in de richtlijn beperkt tot maximaal zes
jaar (artikel 8, tweede lid), omdat een bedrijfsgeheim geen absoluut recht
is en het niet wenselijk is dat een houder van een bedrijfsgeheim vele
jaren na de schending van zijn bedrijfsgeheim alsnog een procedure kan
starten. Artikel 8, tweede lid, betreffende de verjaringstermijn wordt
geïmplementeerd in een nieuw artikel 3:310d BW. De voorgeschreven
duur van de verjaringstermijn van artikel 8 van de richtlijn hoeft niet
geïmplementeerd te worden voor vorderingen op grond van artikel 8 Wet
bescherming bedrijfsgeheimen tot vergoeding van schade die is geleden
als gevolg van een inbreuk op een bedrijfsgeheim. De algemene verjaringstermijn van vijf jaar van artikel 3:310, eerste lid, BW voor vorderingen
tot vergoeding van schade is reeds richtlijnconform. Artikel 3:310, eerste
lid, BW bepaalt dat deze verjaringstermijn aanvangt op de dag, volgend
op die waarop de benadeelde zowel met de schade als met de daarvoor
aansprakelijke persoon bekend is geworden, en in ieder geval door
verloop van twintig jaren na de gebeurtenis waardoor de schade is
veroorzaakt. Deze verjaringstermijn van twintig jaar geldt alleen indien de
verjaringstermijn van vijf jaar vijftien jaar na de schadeveroorzakende
gebeurtenis nog niet is aangevangen. De verjaringstermijn van twintig
jaar is dan ook een nadere invulling van de uiterlijke aanvangsdatum van
de verjaringstermijn van vijf jaar. Artikel 8 van de richtlijn bepaalt alleen
de duur van de verjaringstermijn. Het aanvangsmoment van die termijn
en de omstandigheden waaronder de verjaring kan worden gestuit of
geschorst, moeten blijkens artikel 8, eerste lid, ook geregeld worden, maar
de manier waarop wordt aan het nationale recht overgelaten. Nu de
stuiting en schorsing reeds geregeld zijn in artikel 3:316 e.v. BW behoeft
artikel 8, eerste lid, in zoverre geen implementatie. Het aanvangsmoment
van de verjaringstermijn wordt wel geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

8

Artikel 9 van de richtlijn ziet op het bewaren van de vertrouwelijkheid van
een bedrijfsgeheim tijdens de gerechtelijke procedure die de bescherming
van dat bedrijfsgeheim tot onderwerp heeft. Dit artikel is een belangrijk
onderdeel van de richtlijn. Houders van bedrijfsgeheimen zijn in verband
met de openbaarheid van de procedure vaak huiverig om een rechtszaak
te starten over zaken die nu juist geheim moeten blijven. Artikel 9 beoogt
die drempel om te procederen tot bescherming van bedrijfsgeheimen weg
te nemen. De eerste drie leden van artikel 9 zijn grotendeels overgenomen
in een nieuw artikel 1019ib Rv. Artikel 9, eerste lid, houdt in dat de
deelnemers aan de procedure en zij die toegang hebben tot documenten
betreffende de procedure geen (vermeende) bedrijfsgeheimen mogen
gebruiken of openbaar maken die de rechter op verzoek als vertrouwelijk
heeft aangemerkt en waarvan zij kennis hebben genomen als gevolg van
die deelname of toegang. Het lid regelt ook dat die geheimhoudingsverplichting vervalt als de rechter vaststelt dat er geen sprake is van een
bedrijfsgeheim of als de informatie na verloop van tijd algemeen bekend
wordt in de betrokken bedrijfstak. Het tweede lid bepaalt welke maatregelen de rechter tijdens de procedure op verzoek van een partij ten minste
kan treffen om de vertrouwelijkheid van een (vermeend) bedrijfsgeheim te
waarborgen. De rechter kan de toegang tot documenten en zittingen
beperken tot een gelimiteerd aantal personen. Daarnaast kan de rechter
een niet-vertrouwelijke versie van de rechterlijke uitspraken ter
beschikking stellen aan anderen dan de hiervoor bedoelde personen,
waaruit de onderdelen uit het volledige vonnis, die over het bedrijfsgeheim gaan, zijn geschrapt of bewerkt.
Artikel 9, derde lid, bepaalt dat de rechter bij de beslissing over de
hiervoor genoemde maatregelen uit het tweede lid en de beoordeling van
de evenredigheid daarvan, het recht op een doeltreffende voorziening en
op een eerlijk proces in acht neemt. Blijkens de eerste alinea, laatste zin,
van het eerste en tweede lid van artikel 9 kunnen de lidstaten ook toestaan
dat de bevoegde rechterlijke instanties op eigen initiatief de in die leden
genoemde maatregelen treffen. De Raad voor de rechtspraak heeft in zijn
advies aangegeven dat de rechtspraak de mogelijkheid zou willen hebben
om ambtshalve dergelijke maatregelen te kunnen treffen. Van deze
mogelijkheid wordt geen gebruik gemaakt, omdat dit niet past bij de
lijdelijkheid van de civiele rechter ten aanzien van de inhoud van de
procedure. De geheimhouding is in zaken over schending van bedrijfsgeheimen de kern van de procedure, zodat het vragen om een dergelijke
maatregel aan partijen overgelaten dient te worden. In bijvoorbeeld zaken
waarin de lichamelijke of geestelijke gezondheid of de persoonlijke
levenssfeer van een partij of algemene belangen, zoals die van minderjarigen of de staatsveiligheid, beschermd moeten worden kan de rechter
wel ambtshalve geheimhouding of beperkte toegang tot de zitting of tot
stukken bevelen (artikelen 22a en 27 Rv). Bovendien betreft het bij
bedrijfsgeheimen zaken waarbij partijen met behulp van een advocaat
procederen en waarbij het voor de hand ligt dat zij zelf een beroep zullen
doen op de bedoelde geheimhoudingsmaatregelen, hetgeen door de
Raad wordt bevestigd in zijn advies.
Artikel 9, vierde lid, van de richtlijn bepaalt dat het verwerken van
persoonsgegevens krachtens dit artikel plaatsvindt overeenkomstig
richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober
1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband
met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer
van die gegevens (PbEG 1995, L281). Die richtlijn is reeds geïmplementeerd in de Wet bescherming persoonsgegevens. Het vierde lid van artikel
9 van de richtlijn behoeft dus geen implementatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

9

Artikel 10 schrijft voor dat lidstaten hun bevoegde rechterlijke instanties in
staat moeten stellen de in het eerste lid, onderdelen a tot en met c,
opgesomde voorlopige en bewarende maatregelen te nemen, zoals
staking van het voorlopig verbod op het gebruik of de openbaarmaking
van het bedrijfsgeheim, een verbod om inbreukmakende goederen te
produceren, aan te bieden, in de handel te brengen of te gebruiken of ze
voor deze doeleinden in of uit te voeren of op te slaan en de beslaglegging of afgifte van de vermeende inbreukmakende goederen. Als
alternatief hiervoor kan aan de voortzetting van het onrechtmatig gebruik
de voorwaarde worden verbonden dat zekerheid voor de schadeloosstelling van de houder van het bedrijfsgeheim wordt gesteld (tweede lid).
Artikel 10 is in artikel 5 van het wetsvoorstel geïmplementeerd.
Om de evenredigheid van de in artikel 10 bedoelde maatregelen te
garanderen, worden in artikel 11 van de richtlijn voorwaarden en
waarborgen gesteld voor de toepassing hiervan. In het eerste lid van dit
artikel is bepaald dat de houder aan de rechter bewijsmateriaal moet
overleggen om aan te tonen dat er sprake is van een bedrijfsgeheim, dat
hij er de rechtmatige houder van is en dat er inbreuk op wordt gemaakt.
Artikel 11, eerste lid, behoeft geen implementatie omdat de bestaande
regelgeving voldoet. Artikel 3:303 BW bepaalt dat zonder voldoende
belang niemand een rechtsvordering toekomt, op grond waarvan de
houder van een bedrijfsgeheim zijn houderschap zal moeten aantonen.
Daarnaast geldt dat partijen op grond van artikel 21, eerste lid, Rv
verplicht zijn de voor de beslissing relevante feiten volledig en naar
waarheid aan te voeren. Indien deze verplichting niet wordt nageleefd,
kan de rechter op grond van het tweede lid van genoemd artikel daaruit
de gevolgtrekking maken die hij gerade acht. Ook kan de rechter op grond
van artikel 22 Rv partijen of een van hen bevelen bepaalde stellingen toe
te lichten of bepaalde, op de zaak betrekking hebbende bescheiden over te
leggen. In het tweede lid is bepaald dat de rechter bij de toe- of afwijzing
van een verzoek en de beoordeling van de evenredigheid ervan rekening
moet houden met specifieke omstandigheden, die zijn opgesomd in de
onderdelen a tot en met h. Gezien het specifieke karakter hiervan is dit lid
een-op-een in het wetsvoorstel overgenomen (artikel 7).
In artikel 11, derde lid, is bepaald dat de maatregelen in de gevallen
genoemd onder a en b van dat artikellid op verzoek van verweerder in een
tweetal gevallen worden herroepen of anderszins ophouden gevolg te
hebben. De voorlopige voorziening verliest haar kracht indien de eiser niet
binnen een redelijke termijn na de uitspraak over de voorlopige voorziening een bodemprocedure heeft ingesteld (onderdeel a) en indien de
informatie niet langer kan worden gekwalificeerd als bedrijfsgeheim en
dat niet aan verweerder kan worden toegerekend (onderdeel b). Het derde
lid is opgenomen in het voorgestelde artikel 1019ic, tweede en derde lid,
Rv. Artikel 1019i voorziet in een vergelijkbare bepaling als genoemd in
onderdeel a en wordt in artikel 1019ic van overeenkomstige toepassing
verklaard. De voorlopige maatregelen strekken ertoe het bedrijfsgeheim te
beschermen tegen inbreuken. Indien sprake is van een situatie zoals
omschreven in onderdeel b, is bescherming van de desbetreffende
informatie niet meer nodig.
Op basis van het vierde lid dient de rechter aan de maatregelen de
voorwaarde te kunnen verbinden dat er zekerheid wordt gesteld voor
eventuele schade. Dit artikellid wordt geïmplementeerd in het voorgestelde artikel 1019ic, eerste lid. Het vijfde lid voorziet in een mogelijkheid
tot het instellen van een vordering tot schadevergoeding door verweerder
of een benadeelde derde voor schade die zij als gevolg van een maatregel
hebben geleden. Zij kunnen in drie gevallen een vordering tot schadevergoeding instellen. Ten eerste kan schadevergoeding worden gevorderd als
de maatregel is herroepen omdat eiser niet binnen een redelijke termijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

10

na de uitspraak over de voorlopige voorziening een bodemprocedure
heeft ingesteld, ten tweede indien de maatregel is vervallen als gevolg
van enig handelen of nalaten van de eiser, en ten derde als na afloop van
het opleggen van de maatregelen is vastgesteld dat geen sprake is van
een (dreigende) inbreuk op een bedrijfsgeheim. Het vijfde lid wordt
geïmplementeerd in artikel 1019id.
Waar de artikelen 10 en 11 de voorlopige maatregelen betreffen, bevatten
de artikelen 12 en 13 de definitieve maatregelen. Deze maatregelen en de
voorwaarden voor toepassing komen grotendeels overeen met de
voorlopige maatregelen en daarbij geldende voorwaarden. Krachtens
artikel 12 van de richtlijn kan een verbod worden opgelegd in geval van
het gebruik of de openbaarmaking van het bedrijfsgeheim en het
produceren, aanbieden of in de handel brengen van inbreukmakende
goederen. Ook kunnen corrigerende maatregelen worden opgelegd,
waaronder het terugroepen of vernietigen van inbreukmakende goederen.
Een aantal maatregelen – eerste lid, onderdeel c en d – wordt uitgevoerd
op kosten van de inbreukmaker, tenzij er bijzondere redenen zijn om dit
niet te doen. Artikel 12 is op het derde lid na, een-op-een in het
wetsvoorstel geïmplementeerd. Het derde lid bevat de optie voor de
lidstaten om de rechter de mogelijkheid te geven om op verzoek van de
houder van een bedrijfsgeheim te bevelen dat inbreukmakende goederen
aan de houder of een liefdadigheidsinstelling worden overhandigd. Van
deze optie wordt geen gebruik gemaakt, omdat een dergelijke maatregel
in Nederland op andere gebieden ook niet mogelijk is. Het is noch
wenselijk, noch opportuun om bij schending van bedrijfsgeheimen deze
mogelijkheid te introduceren. Het is onwenselijk dat inbreukmakende
goederen via deze wijze mogelijk zo weer in het handelsverkeer zouden
komen.
Artikel 13 bevat de voorwaarden voor toepassing, de waarborgen en
alternatieve maatregelen die bij toepassing van artikel 12 en bij de
beoordeling van de evenredigheid van de bevelen en maatregelen
moeten worden toegepast. Artikel 13, eerste lid, bevat dezelfde
opsomming van mogelijke specifieke omstandigheden waarmee rekening
gehouden moet worden als artikel 11, tweede lid, wordt toegepast en is
daarom ook een-op-een in het wetsvoorstel overgenomen (artikel 7,
eerste lid). Dat geldt ook voor het bepaalde in de tweede alinea van het
eerste lid, namelijk dat de rechter die een verbod oplegt de looptijd van
een maatregel mag beperken, mits deze voldoende lang is om de handelsen economische voordelen van de inbreuk teniet te doen (artikel 7, tweede
lid).
Artikel 13, tweede lid, bevat een met artikel 11, derde lid, onder b,
vergelijkbare bepaling die erop neerkomt dat een door de rechter in een
bodemprocedure opgelegde maatregel op vordering van de veroordeelde
kan worden ingetrokken of anderszins buiten werking kan worden gesteld,
indien de informatie niet langer kan worden gekwalificeerd als bedrijfsgeheim en dit niet aan verweerder kan worden toegerekend. In een
dergelijk geval is bescherming van de informatie niet meer nodig.
Op grond van artikel 13, derde lid, kan – op verzoek van de persoon jegens
wie de maatregelen worden genomen – bevolen worden dat in plaats van
de in artikel 12 opgesomde maatregelen een schadeloosstelling aan de
benadeelde partij moet worden betaald. Hiervoor gelden wel de cumulatieve voorwaarden zoals opgesomd in de onderdelen a tot en met c,
waaronder de voorwaarde dat de persoon te goeder trouw was
(overweging 29). Artikel 7, vierde lid, van het wetsvoorstel voorziet in de
implementatie van dit artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

11

Artikel 14 van de richtlijn betreft de schadevergoeding. Deze moet volgens
het eerste lid passend zijn tot herstel van de werkelijk geleden schade. De
rechter dient bij het vaststellen hiervan rekening te houden met alle in het
tweede lid genoemde factoren, zoals winstderving en morele schade. In
de tweede zin van artikel 14, eerste lid, is daarnaast bepaald dat lidstaten
de aansprakelijkheid voor schade van een werknemer tegenover zijn
werkgever voor het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken of openbaar
maken van een bedrijfsgeheim van de werkgever kunnen beperken als de
werknemer zonder opzet handelde. Deze bepaling behoeft geen implementatie omdat in artikel 7:661 BW al een algemene voorziening is
opgenomen voor de uitsluiting van aansprakelijkheid van werknemers.
Artikel 14, tweede lid, van de richtlijn geeft twee methoden voor de wijze
waarop de door de inbreukmaker te betalen schadevergoeding dient te
worden vastgesteld. Krachtens het tweede lid, eerste zin, wordt de
schadevergoeding berekend door rekening te houden met alle passende
aspecten zoals de negatieve economische gevolgen voor de rechthebbende (zoals winstderving) en de onrechtmatige winst die de inbreukmaker heeft genoten. Dit artikellid behoeft ook geen implementatie,
omdat in het kader van het algemene schadevergoedingsartikel 6:106 BW
(ander nadeel dan vermogensschade) al rekening wordt gehouden met
alle passende aspecten. In de Handhavingsrichtlijn staat ook een zelfde
formulering, die niet is overgenomen in de desbetreffende artikelen in de
intellectuele-eigendomswetten. De tweede methode (artikel 14, tweede
lid, tweede zin) gaat uit van een forfaitair schadevergoedingsbedrag. Dit
wordt vastgesteld op basis van elementen zoals ten minste het bedrag
aan royalty’s of vergoedingen dat verschuldigd zou zijn geweest indien de
inbreukmaker toestemming zou hebben gevraagd voor het verkrijgen,
gebruiken of openbaar maken van het desbetreffende bedrijfsgeheim. Zie
hiervoor de toelichting bij artikel 8, tweede lid, van dit wetsvoorstel.
Schadevergoeding in geval van vermogensschade is geregeld in artikel
6:95 e.v. BW. De formulering in de richtlijn dat schadevergoeding
verschuldigd is door degene die wist of redelijkerwijs had moeten weten
dat hij inbreuk pleegde, behoeft niet in dit wetsvoorstel te worden
opgenomen. Deze formulering dwingt niet tot afwijking van de toerekenbaarheid die krachtens het Nederlandse recht (artikel 6:162 BW)
voorwaarde is voor het verschuldigd zijn van schadevergoeding.
Krachtens artikel 15, eerste lid, kunnen op verzoek van de eiser en op
kosten van de inbreukmaker passende maatregelen worden bevolen ter
verspreiding van de informatie over de uitspraak, inclusief openbaarmaking van het volledige vonnis of van een deel daarvan. Volgens
overweging 31 van de richtlijn is dit bedoeld als extra afschrikking van
toekomstige inbreukmakers en als bijdrage tot de bewustmaking van het
brede publiek. Deze bepaling is vrijwel een-op-een overgenomen in artikel
9, eerste lid, van het wetsvoorstel. De in artikel 15, derde lid, opgesomde
factoren, die een rol kunnen spelen bij de beslissing over een bevel en de
beoordeling van de evenredigheid hiervan, behoeven implementatie en
worden ook opgenomen in artikel 9, tweede lid, van dit wetsvoorstel.
Artikel 16 schept de verplichting voor lidstaten om ervoor te zorgen dat de
bevoegde rechterlijke instanties sancties kunnen opleggen aan personen
die niet voldoen aan de maatregelen die worden vastgesteld krachtens de
artikelen 9, 10 en 12 van de richtlijn. Er wordt bepaald dat de vastgestelde
sancties doeltreffend, evenredig en afschrikkend moeten zijn. Op die
manier beoogt de richtlijn de oplegging door de rechter van de in de
artikelen 9, 10 en 12 genoemde maatregelen kracht bij te zetten. In ieder
geval dient een dwangsom te kunnen worden opgelegd. Dit artikel van de
richtlijn behoeft geen implementatie, omdat de sanctiebevoegdheden van
de Nederlandse rechter reeds voldoen aan de eisen. Er is in artikel 611a
e.v. Rv voorzien in een algemene regeling voor het opleggen van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

12

dwangsom, die ook van toepassing zal zijn op de onderhavige procedures. Verder kan op grond van artikel 272, tweede lid, van het Wetboek
van Strafrecht een procesdeelnemer strafrechtelijk worden vervolgd
indien hij in strijd met een door de rechter aan hem opgelegde geheimhoudingsplicht vertrouwelijke gegevens verstrekt.
De artikelen 17 tot en met 20 betreffen de informatie-uitwisseling,
verslaglegging en slotbepalingen. Gezien de aard hiervan behoeven deze
artikelen niet te worden geïmplementeerd.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel en wijze van implementatie
Gezien het bijzondere karakter van de bescherming van bedrijfsgeheimen
ingevolge de richtlijn ten opzichte van onder andere de IE-regelgeving en
de gevolgen voor de wijze waarop een privaatrechtelijke procedure wordt
gevoerd als er sprake is van een inbreuk op een bedrijfsgeheim, wordt
specifieke wetgeving voorgesteld ter implementatie van de richtlijn. Dat
doet ook recht aan het oogmerk van de richtlijn, namelijk een helder,
specifiek en uniform kader voor de bescherming van bedrijfsgeheimen.
Het grootste deel van de richtlijn wordt geïmplementeerd in een nieuwe
wet, de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. De schending van bedrijfsgeheimen betreft net als de inbreuk op IE-rechten een species van de
onrechtmatige daad. Het gaat bij bedrijfsgeheimen zoals eerder aangegeven niet om IE-rechten, maar er is enige overeenstemming tussen de
bescherming van bedrijfsgeheimen en de bescherming van IE-rechten.
Beide vormen van bescherming hebben een bijzonder karakter, omdat zij
zich in de regel specifiek richten op de resultaten van creatieve en
inventieve inspanningen in het bedrijfsleven. Ze spelen beide een
belangrijke rol in het innovatiebeleid en in de stimulering van het
concurrentievermogen van het bedrijfsleven. Het beschermingsregime
zoals neergelegd in de richtlijn voorziet in bepaalde maatregelen die meer
aansluiten bij de maatregelen die gebruikelijk zijn in procedures over de
bescherming van IE-rechten dan bij die in het algemene leerstuk van de
onrechtmatige daad, zoals het verbod op het aanbieden van inbreukmakende goederen, het terugroepen en vernietigen van inbreukmakende
goederen van de markt en het ontdoen van de inbreukmakende hoedanigheid van goederen. Die maatregelen zijn een resultaat van een
zorgvuldige afweging van diverse belangen, teneinde te voorkomen dat
de bescherming te ver zou doorschieten en in strijd zou kunnen komen
met grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting en van informatie
(zie ook artikel 1, tweede lid, onder a, en artikel 5 van de richtlijn) en met
de belangen van werknemers en van klokkenluiders.
Vanwege deze bijzondere aard van bescherming, die aansluit bij die van
IE-rechten, wordt de bescherming van bedrijfsgeheimen neergelegd in
deze afzonderlijke wet, zoals ook die IE-rechten in afzonderlijke wetten zijn
neergelegd. Er is geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid van artikel 1,
eerste lid, van de richtlijn om verder reikende bescherming op te nemen
in de wet. Uit het commentaar van enkele experts die zijn geraadpleegd
bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel (zie hieronder in paragraaf 5)
bleek dat bij sommigen de wens bestaat om meer artikelen over te nemen
uit de Handhavingsrichtlijn, met name op het punt van het bewijsbeslag
(artikel 1019b Rv) en de proceskostenveroordeling (artikel 1019h Rv). Ten
algemene zijn wij van mening dat de richtlijn een evenwichtig pakket
maatregelen bevat, dat zoals gezegd het resultaat is van een zorgvuldige
afweging. Uitbreiding daarvan is in het licht van de wens van harmonisatie in de EU niet nodig. Wat betreft het bewijsbeslag, kan worden
toegevoegd dat dit reeds door de Hoge Raad van toepassing is verklaard
buiten het IE-recht (HR 13 september 2013, NJ 2014, 455) en onderdeel
uitmaakt van de modernisering van het bewijsrecht, waarover een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

13

expertgroep recent heeft geadviseerd (Kamerstukken II 2016/17, 29 279,
nr. 384). Daarom is ervan afgezien om dit nu in dit wetsvoorstel op te
nemen.
De procesrechtelijke aspecten worden afzonderlijk geregeld in Rv, evenals
destijds is gebeurd voor de IE-rechten ter gelegenheid van de implementatie van de Handhavingsrichtlijn. In de transponeringstabel in Hoofdstuk
II van deze memorie van toelichting is per artikel aangegeven hoe de
implementatie van de richtlijn wordt voorgesteld.
Het wetsvoorstel bestaat uit vijf hoofdstukken. In hoofdstuk 1 zijn de
begripsbepalingen opgenomen. Hierin wordt omschreven wat onder een
bedrijfsgeheim wordt verstaan. Verder zijn de begrippen houder van het
bedrijfsgeheim, inbreukmakende goederen en inbreukmaker omschreven.
Bij deze omschrijvingen is zo dicht mogelijk bij de richtlijntekst gebleven.
In hoofdstuk 2 is bepaald wat onder het onrechtmatig verkrijgen,
gebruiken of openbaar maken van bedrijfsgeheimen wordt verstaan,
conform de richtlijn. In hoofdstuk 3 zijn de handhavingsmaatregelen
opgenomen. Deze maatregelen worden zoveel mogelijk op dezelfde wijze
geïmplementeerd als met de overeenkomstige maatregelen uit de
Handhavingsrichtlijn is gebeurd. In de artikelsgewijze toelichting zal nader
uiteengezet worden wanneer dat het geval is.
Daarnaast bevat het wetsvoorstel in hoofdstuk 4 wijzigingen van twee
andere wetten. Waar implementatie van procesrechtelijke bepalingen
nodig is, wordt voorgesteld deze onder te brengen in een nieuwe titel 15a
Rv. Deze nieuwe titel zal van toepassing zijn op alle civielrechtelijke
procedures betreffende het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en
openbaar maken van bedrijfsgeheimen. De algemene procesrechtelijke
regels van Rv blijven van toepassing voor zover er in die titel niet van
wordt afgeweken. In het BW wordt een artikel toegevoegd waarin een
specifieke verjaringstermijn is opgenomen voor vorderingen tot
bescherming van bedrijfsgeheimen. Hoofdstuk 5 betreft de slotbepalingen.
3. Regeldruk en financiële gevolgen
Deze richtlijn heeft geen gevolgen voor de administratieve lasten of de
nalevingskosten.
4. Consultatie en advies
Bij de voorbereiding is het wetsvoorstel in overeenstemming met artikel
95 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie voorgelegd aan de Raad
voor de rechtspraak7. Naar aanleiding van het advies van de Raad om de
rechter op eigen initiatief maatregelen te laten treffen tot geheimhouding
van bedrijfsgeheimen tijdens de gerechtelijke procedure is de algemene
toelichting hierboven bij artikel 9, derde lid, van de richtlijn in paragraaf
1.3.2. uitgebreid. Het artikelsgewijze commentaar heeft eveneens op
enkele punten geleid tot verduidelijking van de toelichting.
Over het onderdeel burgerlijk procesrecht is overleg gevoerd met de
Adviescommissie voor burgerlijk procesrecht van het Ministerie van
Veiligheid en Justitie. De opmerkingen van de adviescommissie zijn
vrijwel alle in het wetsvoorstel meegenomen.
Verder is commentaar gevraagd aan een aantal experts die destijds ook
betrokken zijn geweest bij de gedachtenvorming van de richtlijn. Als
gevolg hiervan is de verhouding tussen bedrijfsgeheimen enerzijds en de
IE-rechten respectievelijk de Handhavingsrichtlijn anderzijds verder
7

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

14

verduidelijkt. Ten slotte is overleg geweest met sociale partners. Naar
aanleiding van dit overleg is de memorie aangevuld op het punt van de
klokkenluidersregeling.
II. TRANSPONERINGSTABEL
In de navolgende tabel is in de rechter kolom aangegeven op welke wijze
de in de linker kolom vermelde artikelen van de richtlijn in de Nederlandse
wetgeving zijn of worden verwerkt in het wetsvoorstel voor de Wet
bescherming bedrijfsgeheimen (hierna: Wbb). De artikelen in de rechterkolom verwijzen naar de Wbb, tenzij anders is aangegeven. In dit
wetsvoorstel zijn ook wijzigingen opgenomen van het Burgerlijk Wetboek
(hierna: BW) en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv).
Bepaling Richtlijn 2016/943/EU van
het Europees Parlement en de Raad
van 8 juni 2016 betreffende de
bescherming van niet-openbaar
gemaakte knowhow en bedrijfsinformatie (bedrijfsgeheimen) tegen
het onrechtmatig verkrijgen,
gebruiken en openbaar maken
daarvan (PbEU 2016, L157), artikel:

Bepaling in Wet bescherming bedrijfsgeheimen of
bestaande regelgeving: toelichting indien niet
geïmplementeerd of uit zijn aard geen implementatie behoeft

1

Behoeft naar zijn aard geen implementatie
(onderwerp en toepassingsgebied richtlijn en wat
de richtlijn onverlet laat)
Artikel 1 (definities)
Artikel 3, eerste lid
Artikel 3, tweede lid
Behoeft geen implementatie (i.v.m. de aard van de
bepaling, uitgewerkt in de artikelen 6, 10, 12 en 14
van de richtlijn). En op grond van het BW en Rv
kan reeds een procedure worden gestart
Artikel 2
Artikel 4
Behoeft geen implementatie (bepaling gericht tot
de lidstaten)
Behoeft geen implementatie (bepaling gericht tot
de lidstaten). Onderdeel b: regelgeving voldoet:
artikel 20 Rv
Behoeft geen implementatie: bepaling gericht tot
de lidstaten
Behoeft geen implementatie (regelgeving voldoet:
artikel 6:162 BW en artikel 20 e.v. Rv)
Artikelen 11 Wbb (artikel 3: 310d BW) en artikel
3:310 BW
Artikel 10, B (artikel 1019ib Rv)
Artikel 10, B (artikel 1019ib Rv)
Artikel 10, B (artikel 1019ib Rv)
Behoeft geen implementatie (regelgeving voldoet:
Wet bescherming persoonsgegevens)
Artikel 5, eerste lid, a
Artikel 5, eerste lid, b
Artikel 5, tweede lid
Artikel 5, derde lid
Behoeft geen implementatie (regelgeving voldoet:
artikelen 3: 303 BW en 21 en 22 Rv)
Artikel 7, eerste lid
Artikel 10, onderdeel B (artikel 1019ic Rv)
Artikel 10, onderdeel B (artikel 1019ic Rv)
Artikel 10, onderdeel B (artikel 1019id Rv)
Artikel 6, eerste lid, a
Artikel 6, eerste lid, b
Artikel 6, eerste lid, c
Artikel 6, eerste lid, d
Artikel 6, eerste lid, c
Artikel 6, eerste lid, c
Artikel 6, eerste lid, c

2
3, eerste lid
3, tweede lid
4, eerste lid

4, tweede lid tot en met vijfde lid
5
6, eerste lid
6, tweede lid

7, eerste lid
7, tweede lid
8
9, eerste lid
9, tweede lid
9, derde lid
9, vierde lid
10, eerste lid, a
10, eerste lid, b
10, eerste lid, c
10, tweede lid
11, eerste lid
11, tweede lid
11, derde lid
11, vierde lid
11, vijfde lid
12, eerste lid, a
12, eerste lid, b
12, eerste lid, c
12, eerste lid, d
12, tweede lid, a
12, tweede lid, b
12, tweede lid, c

Omschrijving
beleidsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

Toelichting op de keuze(n)
bij de invulling van
beleidsruimte

15

Bepaling Richtlijn 2016/943/EU van
het Europees Parlement en de Raad
van 8 juni 2016 betreffende de
bescherming van niet-openbaar
gemaakte knowhow en bedrijfsinformatie (bedrijfsgeheimen) tegen
het onrechtmatig verkrijgen,
gebruiken en openbaar maken
daarvan (PbEU 2016, L157), artikel:

Bepaling in Wet bescherming bedrijfsgeheimen of
bestaande regelgeving: toelichting indien niet
geïmplementeerd of uit zijn aard geen implementatie behoeft

Omschrijving
beleidsruimte

Toelichting op de keuze(n)
bij de invulling van
beleidsruimte

12, derde lid

Behoeft geen implementatie (optionele bepaling)

Optie voor de lidstaten
om de rechter de
mogelijkheid te geven
om op verzoek de
houder van een
bedrijfsgeheim te
bevelen dat inbreukmakende goederen aan de
houder of een
liefdadigheidsinstelling
worden overhandigd

Een dergelijke maatregel
is in Nederland op andere
gebieden ook niet
mogelijk. Het is onwenselijk dat inbreukmakende
goederen via deze wijze
mogelijk zo weer in het
handelsverkeer komen

12, vierde lid
13, eerste lid
13, eerste lid, laatste volzin
13, tweede lid
13, derde lid
14, eerste lid, eerste zin
14, eerste lid, tweede zin

Artikel 6, tweede lid
Artikel 7, eerste lid
Artikel 7, tweede lid
Artikel 7, derde lid
Artikel 7, vierde en vijfde lid
Artikelen 8, eerste lid, Wbb en 6:95 BW
Behoeft geen implementatie (regelgeving voldoet:
artikel 7:661 BW)
Behoeft geen implementatie (regelgeving voldoet:
artikel 6: 162 BW), passende factoren in memorie
van toelichting artikel 8, eerste lid
Artikel 8, tweede lid

14, tweede lid, eerste zin

14, tweede lid, tweede zin (forfaitair
bedrag)
15, eerste lid
15, tweede lid
15, derde lid
16

17
18
19
20

Artikel 9, eerste lid
Behoeft geen aparte implementatie, zie artikel 9
richtlijn
Artikel 9, tweede lid
Geen wijziging, de bepaling is reeds geïmplementeerd door middel van bestaand recht (artikelen
611a e.v. Rv
en 270 Wetboek van Strafrecht
Behoeft naar zijn aard geen implementatie
Behoeft naar zijn aard geen implementatie
Behoeft naar zijn aard geen implementatie
Behoeft naar zijn aard geen implementatie

III. ARTIKELEN
Artikel 1 (Begripsbepalingen)
In dit artikel is een aantal begripsbepalingen omschreven. Deze begripsbepalingen zijn een-op-een overgenomen uit artikel 2 van de richtlijn. Zoals
aangegeven in paragraaf 1.3.2 van het algemeen deel van deze memorie
van toelichting wordt onder een bedrijfsgeheim verstaan informatie die
aan drie, cumulatieve, voorwaarden voldoet. Het betreft in de eerste
plaats informatie die geheim is. Daarbij is bepalend of de informatie
eenvoudig toegankelijk is voor personen binnen de kringen die zich
gewoonlijk met die informatie bezighouden. Alledaagse informatie valt
niet onder de definitie van een bedrijfsgeheim, evenmin als de ervaring en
vaardigheden die werknemers vergaren tijdens de normale uitoefening
van hun functie (overweging 14 en artikel 1, derde lid, onder b, van de
richtlijn). Ten tweede moet de informatie handelswaarde hebben. Het gaat
hierbij om feitelijke en potentiële handelswaarde. Een bedrijfsgeheim
heeft handelswaarde bijvoorbeeld wanneer het onrechtmatig verkrijgen,
gebruiken of openbaar maken daarvan schadelijk zou kunnen zijn voor de
belangen van de persoon die rechtmatig over de informatie beschikt,
aangezien daardoor afbreuk wordt gedaan aan het wetenschappelijk en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

16

technisch potentieel, de zakelijke of financiële belangen, de strategische
posities of het concurrentievermogen van die persoon (overweging 14).
Ten derde moet de houder van het bedrijfsgeheim redelijke maatregelen
hebben genomen om de informatie vertrouwelijk te houden. De richtlijn
expliciteert niet wat onder dergelijke maatregelen moet worden verstaan.
Een aantal technische en contractuele maatregelen met deze strekking ligt
voor de hand: het opnemen van geheimhoudingsclausules in handelscontracten, het opnemen van geheimhoudingsbepalingen in arbeidsovereenkomsten en arbeidsreglementen, het expliciet benoemen of registreren
van bedrijfsgeheimen (dat wil zeggen een organisatorische maatregel ter
beveiliging, zoals een bepaling dat alleen sleutelfiguren in een bedrijf
toegang hebben tot de geheimen of het verrichten van een i-depot) en het
bewaken van het bedrijfsterrein of de betrokken installatie. Voorts is te
denken aan digitale beschermingsmaatregelen zoals encryptie, bijvoorbeeld ter voorkoming van het inbreken in computerbestanden of e-mail.
Onder houder van het bedrijfsgeheim wordt verstaan iedere natuurlijke
persoon of rechtspersoon die rechtmatig over een bedrijfsgeheim
beschikt. Deze begripsbepaling is overgenomen uit artikel 2 van de
richtlijn. Personen die rechtmatig over een bedrijfsgeheim beschikken, zijn
niet alleen oorspronkelijke houders van bedrijfsgeheimen maar ook
licentiehouders van bedrijfsgeheimen. De term «beschikken» moet hier
niet worden opgevat in de juridische betekenis van het verrichten van een
handeling die gericht is op rechtsgevolg, maar enkel in de betekenis van
het hebben van informatie.
Verder zijn in artikel 1 de begripsbepalingen opgenomen van inbreukmaker en inbreukmakende goederen. Hoewel er geen sprake is van een
recht op een bedrijfsgeheim, zoals bij IE-rechten, wordt toch de term
inbreuk gebruikt waarmee wordt gedoeld op het onrechtmatige
verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim. Dit
komt tot uiting in de begripsomschrijving van inbreukmaker: iedere
natuurlijke persoon of rechtspersoon die een bedrijfsgeheim onrechtmatig
heeft verkregen, gebruikt of openbaar gemaakt. Deze term komt ook terug
in de begripsomschrijving van inbreukmakende goederen: goederen
waarvan het ontwerp, de kenmerken, de werking, het productieproces of
het in de handel brengen aanzienlijk voordeel heeft of hebben bij
bedrijfsgeheimen die onrechtmatig zijn verkregen, gebruikt of openbaar
gemaakt. Door het ruime criterium «aanzienlijk voordeel hebben bij» kan
het gebruik van onrechtmatig verkregen bedrijfsgeheimen ten behoeve
van een onderdeel van de productie alle goederen besmetten en als
inbreukmakende goederen bestempelen. Als gevolg hiervan kan ook het
gebruik van bedrijfsgeheimen door toeleveranciers van halffabricaten of
door ontwerpers ertoe leiden dat de producten waarin die halffabricaten
of ontwerpen zijn verwerkt als inbreukmakende goederen moeten worden
aangemerkt. Dan moet echter nog wel worden voldaan aan artikel 2,
vierde lid, namelijk dat die personen wisten, of, gezien de omstandigheden, hadden moeten weten dat het bedrijfsgeheim onrechtmatig werd
gebruikt.
Artikel 2 (Onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en openbaar maken
van bedrijfsgeheimen)
Artikel 2, dat strekt ter implementatie van artikel 4 van de richtlijn, bepaalt
wanneer een bedrijfsgeheim op onrechtmatige wijze wordt verkregen,
gebruikt of openbaar gemaakt. Centraal staat daarbij het ontbreken van
toestemming van de houder van het bedrijfsgeheim. De verkrijging van
een bedrijfsgeheim is onrechtmatig indien sprake is van onbevoegde
toegang tot of toe-eigening van onder meer documenten, voorwerpen of
elektronische bestanden die het bedrijfsgeheim omvatten of waaruit het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

17

bedrijfsgeheim kan worden afgeleid. Het verkrijgen van een bedrijfsgeheim is eveneens onrechtmatig indien het bedrijfsgeheim is verkregen
door gedragingen die gezien de omstandigheden worden beschouwd als
strijdig met eerlijke handelspraktijken. Te denken valt aan vergaande
onderhandelingen over samenwerking of de aankoop van een product
waarbij met behulp van misleidende informatie of voorwendselen het
bedrijfsgeheim wordt ontfutseld van (een werknemer van) de houder van
het bedrijfsgeheim.
Bedrijven die in Nederland last hebben van oneerlijke handelspraktijken
rond bedrijfsgeheimen kunnen tot nu toe via het civiele recht een beroep
doen op contractuele bescherming of onrechtmatige daad (zie daarvoor
paragraaf 1.2 van het algemeen deel). Zolang er echter nog geen sprake is
van een contract, is de bescherming op dat terrein beperkt en voor de
beoordeling of sprake is van een onrechtmatige daad, bevinden de
toe-eigeningsactiviteiten zich vaak in een schemergebied. Dit wetsvoorstel
biedt een specifieke basis om op te komen tegen de onrechtmatige
verkrijging, door bepaalde activiteiten als onrechtmatig te bestempelen.
Krachtens artikel 2, tweede lid, van dit wetsvoorstel is het gebruik en het
openbaar maken van een bedrijfsgeheim onrechtmatig als het bedrijfsgeheim onrechtmatig is verkregen, er sprake is van wanprestatie (inbreuk
maken op een geheimhoudingsovereenkomst of een vergelijkbare
contractuele verplichting) of een andere verplichting om het bedrijfsgeheim niet of niet geheel te gebruiken of te openbaren niet wordt
nageleefd. Hiermee wordt artikel 4, derde lid, van de richtlijn geïmplementeerd.
Op grond van het derde lid is het verkrijgen, het gebruik of de openbaarmaking van een bedrijfsgeheim ook onrechtmatig wanneer een persoon
op het moment van het verkrijgen, gebruiken, of openbaar maken, wist, of
gezien de omstandigheden, had moeten weten dat het bedrijfsgeheim
direct of indirect werd verkregen van een andere persoon die het
bedrijfsgeheim op een onrechtmatige manier gebruikte of openbaar
maakte. Met dit artikellid wordt artikel 4, vierde lid, van de richtlijn
geïmplementeerd. In de voetnoot bij artikel 39, tweede lid, van de
TRIPs-overeenkomst, waaraan deze richtlijnbepaling is ontleend – zoals is
aangegeven in paragraaf 1.3.2 van het algemeen deel van deze memorie
van toelichting – wordt onder «een wijze die strijdig is met eerlijke
handelsgebruiken» verstaan «ten minste gedragingen zoals contractbreuk,
misbruik van vertrouwen en aansporing tot overtreding en omvat dit de
verwerving van niet openbaar gemaakte informatie door derden die
wisten, of ernstig nalatig waren doordat zij niet wisten, dat van zulke
praktijken gebruik werd gemaakt bij de verwerving».
Het vierde lid van artikel 2 bepaalt dat het produceren, aanbieden of in de
handel brengen van inbreukmakende goederen, of de invoer, uitvoer of
opslag van inbreukmakende goederen voor die doeleinden, ook als een
onrechtmatig gebruik van een bedrijfsgeheim wordt beschouwd als die
persoon die dergelijke activiteiten uitvoert, wist of, gezien de omstandigheden, had moeten weten dat het bedrijfsgeheim onrechtmatig werd
gebruikt. Deze bepaling is een-op-een overgenomen uit artikel 4, vijfde lid,
van de richtlijn. Deze bepaling is bijvoorbeeld van belang als een
importeur weet dat er sprake is van onrechtmatigheid op dit terrein inzake
producten in een ander land en hij deze producten hier op de markt wil
brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

18

Artikel 3 (Rechtmatig verkrijgen, gebruiken en openbaar maken
van bedrijfsgeheimen)
In dit artikel, waarmee artikel 3 van de richtlijn wordt geïmplementeerd, is
een opsomming gegeven van het rechtmatig verkrijgen, gebruiken of
openbaar maken van bedrijfsgeheimen. Het gaat hier onder andere om
eigen ontdekkingen, reverse engineering en het verkrijgen van informatie
die al publiek beschikbaar was. Om te voorkomen dat bedrijfsgeheimen
worden bekendgemaakt aan het publiek zullen bedrijven veelal een
geheimhoudingsovereenkomst aangaan met hun medewerkers of met
andere bedrijven, dan wel van hen een geheimhoudingsverklaring
verlangen. De hiervoor bedoelde rechtmatige activiteiten worden over het
algemeen standaard als uitzonderingen in geheimhoudingsovereenkomsten of geheimhoudingsverklaringen opgenomen.
Het verkrijgen van een bedrijfsgeheim is rechtmatig als het wordt
verkregen door onafhankelijke ontdekking of onafhankelijk ontwerp
(artikel 3, eerste, lid, onderdeel a). Met deze bepaling wordt artikel 3,
eerste lid, onderdeel a, van de richtlijn geïmplementeerd. De richtlijn stelt
geen exclusieve rechten vast op knowhow of informatie die als bedrijfsgeheim is beschermd. Omwille van het belang van innovatie en om de
concurrentie te bevorderen, moet de onafhankelijke ontdekking van
dezelfde knowhow of informatie mogelijk blijven (zie overweging 16 van
de richtlijn). Rechtmatig is ook reverse engineering, dat wil zeggen het
terug ontwikkelen van een product of voorwerp om daaruit af te leiden
wat de eisen zijn waaraan het product of de dienst voldoet of om de
precieze interne werking ervan te achterhalen, bijvoorbeeld van de
gebruikte software. Het voorwerp of de dienst die het bedrijfsgeheim
bevat, moet daarbij ter beschikking van het publiek zijn gesteld of
rechtmatig in het bezit zijn van de persoon die de informatie verwerft,
waarbij hij niet is gebonden aan een beperking op de verkrijging van dat
bedrijfsgeheim door middel van observatie, onderzoek, demontage of
testen van dat voorwerp. Hiermee wordt artikel 3, eerste lid, onderdeel b,
van de richtlijn geïmplementeerd.
Ingeval het bedrijfsgeheim wordt verkregen bij de uitoefening van het
recht op informatie en raadpleging van werknemers of vertegenwoordigers daarvan en raadpleging in overeenstemming is met het Europese
recht of de nationale regelgeving of praktijken (eerste lid, onderdeel c), is
de verkrijging eveneens rechtmatig. Bij het nationale recht moet daarbij
gedacht worden aan onder meer de Wet op de ondernemingsraden.
Krachtens die wet verstrekt de ondernemer informatie aan de werknemers
en raadpleegt hen, onder meer over de ontwikkeling van de activiteiten en
de economische situatie van de onderneming (artikelen 25, 27, 30, 31, 31,
onderdelen a tot en met f). In die wet is wel een geheimhoudingsplicht
opgenomen voor leden van ondernemingsraden ten aanzien van
bedrijfsgeheimen (artikel 20).
Bij nationale praktijken moet onder meer gedacht worden aan de
SER-Fusiegedragsregels. Op grond van deze regels dienen fusiepartijen
tijdig de betrokken vakbonden in kennis te stellen van een voorgenomen
fusie. In deze gedragsregels is ook een geheimhoudingsplicht opgenomen
(artikel 7).
Daarnaast bevat het BW verschillende rechten op informatie van
werknemers bij overname, ziekte en ontslag. Volgens artikel 7:656 BW
heeft de werknemer bij ontslag bijvoorbeeld recht op een getuigschrift
waarin de aard van de verrichte arbeid is vermeld. Die verrichte arbeid
kan raken aan een bedrijfsgeheim. Op grond van artikel 7:665a BW moet
een werkgever in een bedrijf waarin geen ondernemingsraad is ingesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

19

de eigen werknemers bepaalde informatie verschaffen bij een overgang
van de onderneming.
Tot slot is er krachtens onderdeel d sprake van het rechtmatig verkrijgen
van een bedrijfsgeheim bij iedere andere praktijk die, gezien de omstandigheden, in overeenstemming is met eerlijke handelspraktijken. Te
denken valt aan het gebruik van een bedrijfsgeheim dat deel uitmaakt van
een franchiseformule of de overname van een gehele onderneming
inclusief het bedrijfsgeheim. Zo zijn er tal van wijzen van verkrijgen van
een bedrijfsgeheim die rechtmatig zijn (zie met betrekking tot niet eerlijke
handelspraktijken de artikelsgewijze toelichting bij artikel 2).
In artikel 3, tweede lid, van dit wetsvoorstel is bepaald dat het verkrijgen,
gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim als rechtmatig
wordt beschouwd voor zover dit verkrijgen, gebruiken of openbaar maken
op grond van het recht van de Europese Unie of bepalingen bij of
krachtens andere wetten vereist of toegestaan is. Hiermee wordt artikel 3,
tweede lid, van de richtlijn geïmplementeerd. Het gaat dan met name over
regels inzake de openbaarmaking, door de instellingen en organen van de
Europese Unie of de nationale overheidsinstanties, van bedrijfsinformatie
waarover zij beschikken krachtens de verplichtingen uit hoofde van
Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad
van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van
het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PbEG L 145, blz. 43)
en van Verordening (EG) nr. 1367/2007 van het Europees Parlement en de
Raad van 6 september 2006 betreffende de toepassing van de bepalingen
van het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak
bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden op de communautaire instellingen en organen (PbEU L 264, blz. 13)
en Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van
28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie
(PbEU L41, blz. 26).
Op nationaal niveau gaat het bijvoorbeeld om de openbaarmaking van
informatie op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (hierna: Wob).
Krachtens die wet verstrekt een bestuursorgaan bij de uitvoering van zijn
taak informatie en gaat het daarbij uit van het algemeen belang van
openbaarheid van informatie (artikel 2, eerste lid). Een verzoek om
informatie wordt ingewilligd met inachtneming van de uitzonderingsgronden van de Wob. Als een bestuursorgaan verzocht wordt om
openbaarmaking van bijvoorbeeld een onderzoeksrapport of een
inspectierapport waarin een bedrijfsgeheim staat, maakt dat bestuursorgaan dat bedrijfsgeheim niet openbaar als dat onder de uitzonderingsgronden van de Wob valt. Een van die uitzonderingsgronden betreft
vertrouwelijk verstrekte bedrijfsgegevens. Als de Wob of andere regelgeving niet aan openbaarmaking in de weg staat en het bedrijfsgeheim
openbaar wordt gemaakt is er krachtens artikel 3, tweede lid, van dit
wetsvoorstel sprake van het rechtmatig openbaar maken van een
bedrijfsgeheim. De vraag is of dit laatste geval zich zal voordoen,
aangezien het voor de hand ligt dat een bedrijfsgeheim valt onder
vertrouwelijk verstrekte bedrijfsgegevens en dus niet openbaar gemaakt
zal worden.
Een ander voorbeeld is de openbaarmaking van verstrekte subsidies
vanuit het Europees beleid zoals het Gemeenschappelijk landbouwbeleid
(GLB) op grond van verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees
Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het
beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
(PbEU 2013 L347). De lidstaten maken gegevens bekend onder meer over
de begunstigden en het type en de omschrijving van de gefinancierde
maatregelen (artikel 111). De bedrijven die het aangaat, kunnen dus niet
met een beroep op de bescherming van bedrijfsgeheimen betogen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

20

deze informatie niet verstrekt hoeft te worden en niet openbaar gemaakt
mag worden.
Van het rechtmatig verkrijgen van een bedrijfsgeheim is verder bijvoorbeeld sprake bij het verkrijgen van bedrijfsgegevens in het kader van de
uitvoering van toezicht. De Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM)
bijvoorbeeld, ziet onder meer toe op de naleving van het verbod op
overeenkomsten tussen ondernemingen die de mededinging op de
Nederlandse markt beperken (artikel 6 Mededingingswet). In dat kader is
de ACM bevoegd bij bedrijven binnen te treden en gegevens op te vragen.
Als die gegevens bedrijfsgeheimen zouden bevatten, kan het bedrijf niet
te zijner tijd met een beroep op deze wet het verstrekken van de gegevens
weigeren en wordt het verkrijgen daarvan door de ACM, op basis van de
Mededingingswet, als rechtmatig beschouwd krachtens artikel 3, tweede
lid, van dit wetsvoorstel.
Artikel 4 (Uitzonderingen)
In artikel 4 zijn vier uitzonderingen opgenomen, de gevallen waarin de
rechter een vordering of verzoek om toepassing van de maatregelen in
het kader van deze wet afwijst. Met dit artikel wordt artikel 5 van de
richtlijn geïmplementeerd. De eerste uitzondering betreft de situatie dat
een bedrijfsgeheim werd verkregen, gebruikt of openbaar gemaakt bij het
uitoefenen van het recht op vrijheid van meningsuiting en van informatie
als bedoeld in artikel 11 van het Handvest van de grondrechten van de
Europese Unie (onderdeel a). De jurisprudentie van het Europees Hof voor
de Rechten van de Mens in het kader van artikel 10 van het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (hierna: EVRM) waarin de omvang
en grenzen van de vrijheid van meningsuiting worden bepaald, is hier van
belang. Het recht op vrijheid van informatie omvat mede de vrijheid en de
pluriformiteit van de media. In de overwegingen bij de richtlijn is
benadrukt dat het van essentieel belang is dat deze rechten niet worden
beperkt, waarbij specifiek wordt gewezen op de bescherming van
onderzoeksjournalistiek en de bescherming van journalistieke bronnen
(overweging 19).
De tweede uitzondering betreft het onthullen van wangedrag, fouten of
onrechtmatige activiteiten, op voorwaarde dat de vermeende inbreukmaker handelde met het oog op de bescherming van het algemeen
belang (onderdeel b). De achtergrond hiervan is weergegeven in
overweging 20 van de richtlijn. De richtlijn mag geen beperking vormen
voor activiteiten van klokkenluiders. Te wijzen valt in dit verband op de
Wet Huis voor klokkenluiders. Op basis van artikel 3k van deze wet kunnen
werknemers in de zeer ruime zin des woords (inclusief zzp’ers, stagiairs,
vrijwilligers) bij de afdeling advies van het Huis terecht voor onafhankelijk
advies en ondersteuning over de te nemen stappen inzake een vermoeden
van een misstand. Voorts kunnen werknemers verzoeken om een
onderzoek naar een vermoeden van een misstand bij de afdeling
onderzoek van het Huis. Het Huis functioneert hierbij als een onderzoeksinstantie als «last resort». Zo zal een dergelijke melding niet ontvankelijk
zijn als de verzoeker het vermoeden van een misstand niet heeft gemeld
aan een leidinggevende, een vertrouwenspersoon of een andere in een
interne procedure als bedoeld in artikel 2 van de Wet Huis voor klokkenluiders aangewezen persoon van de organisatie waarbinnen sprake is van
de vermoedelijke misstand, tenzij dat van hem in redelijkheid niet
gevraagd kan worden. Krachtens artikel 7:658c BW mag de werkgever de
werknemer niet benadelen als de werknemer te goeder trouw en naar
behoren een vermoeden meldt van een misstand als bedoeld in artikel 1,
onder d, van de Wet Huis voor klokkenluiders. Deze benadelingsbescherming zal nog bij wet worden uitgebreid tot de andere categorieën
werkenden die onder het ruime werknemersbegrip van artikel 1, onder h,
van de Wet Huis voor klokkenluiders vallen. In artikel 1d, onder 2°, van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

21

Wet Huis voor klokkenluiders zijn algemene belangen vermeld die een
rechtvaardiging kunnen vormen voor het onthullen van informatie. De
onthulling van bedrijfsgeheimen die valt onder dat artikel zal dan ook
onder de uitzondering van artikel 4, onderdeel b, van dit wetsvoorstel
vallen. Hiermee is overigens niet gezegd dat er naast de daar bedoelde
algemene belangen geen andere belangen van algemene aard kunnen zijn
waar in voorkomend geval een beroep op kan worden gedaan ter
rechtvaardiging van een onthulling van een bedrijfsgeheim.
Onderdeel c, de derde uitzondering, betreft het openbaar maken van een
bedrijfsgeheim door werknemers aan hun vertegenwoordigers in de
ondernemingsraad overeenkomstig het recht van de Europese Unie of
met bepalingen bij of krachtens de wet. De hier bedoelde wetgeving ziet
op de Wet op de ondernemingsraden, de Wet op de Europese ondernemingsraden en de Wet rol werknemers bij Europese rechtspersonen. Op
deze uitzondering kan door werknemers een beroep worden gedaan
indien het openbaar maken van een bedrijfsgeheim door werknemers
noodzakelijk is voor de uitoefening van de vertegenwoordigende functie
van de ondernemingsraad (artikel 5, onder c, van de richtlijn). Zo kan het
bij de uitoefening van het adviesrecht, bijvoorbeeld bedoeld in artikel 25
van de WOR als het gaat om inkrimping of verplaatsing van werkzaamheden of bij invoering of wijziging van technologische voorzieningen,
noodzakelijk zijn dat de ondernemingsraad kennis heeft van een bedrijfsgeheim dat daarin ook een rol speelt. Deze uitzondering geldt dus voor
werknemers. Leden van de ondernemingsraad worden als vertegenwoordigers van werknemers beschermd door artikel 3, eerste lid, onderdeel c
(zie de artikelsgewijze toelichting bij dat artikel).
Tot slot is bepaald dat de rechter een vordering of verzoek om toepassing
van maatregelen tegen het verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van
een bedrijfsgeheim afwijst indien die activiteit strekte tot bescherming van
een rechtmatig belang dat bij of krachtens andere wetten is erkend
(onderdeel d). Hiermee wordt artikel 5, onderdeel d, van de richtlijn
geïmplementeerd. Het gaat hier om dwingende redenen van algemeen
belang, zoals consumentenbescherming, milieu, gezondheid, openbare
orde en openbare veiligheid. Zo kan het nodig zijn dat met het oog op het
adequaat handelen in een crisissituatie rond een chemische fabriek de
samenstelling van een product of een werkwijze bij de verantwoordelijke
instantie, zoals de veiligheidsregio, bekend wordt gemaakt en deze aan de
hand daarvan de juiste hulpdiensten kan waarschuwen.
Overigens kan in alle vier hierboven genoemde onderdelen van artikel 4
sprake zijn van vermoedens van misstanden die door klokkenluiders
worden gemeld, als daarbij het maatschappelijk belang in het geding is bij
de schending van een wettelijk voorschrift, een gevaar voor de volksgezondheid, een gevaar voor de veiligheid van personen, een gevaar voor
de aantasting van het milieu, een gevaar voor het goed functioneren van
de openbare dienst of een onderneming als gevolg van een onbehoorlijke
wijze van handelen of nalaten (artikel 1d, onder 2°, Wet Huis voor
klokkenluiders). Zo kan ook overlap bestaan tussen het uitoefenen van het
recht op vrijheid van meningsuiting (onderdeel a) en het klokkenluiden.
Klokkenluiden valt onder dit recht. Het Europees Hof voor de Rechten van
de Mens toetst aan de hand van een aantal criteria of werknemers die
vermoedens van misstanden onthullen (wangedrag, illegale activiteiten)
aanspraak op bescherming maken op grond van artikel 10 EVRM
(bijvoorbeeld EHRM 21 juli 2011, 28274/08 Heinisch/Duitsland en EHRM
12 februari 2008, 14277/04 Guja/Moldavië).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

22

Artikel 5 (Voorlopige en bewarende maatregelen)
In artikel 5, eerste en tweede lid, van dit wetsvoorstel zijn de voorlopige
en bewarende maatregelen opgenomen die op vordering van de houder
tegen vermeend onrechtmatig gebruik ter bescherming van zijn bedrijfsgeheim genomen kunnen worden. Hiermee wordt artikel 10, eerste lid,
van de richtlijn geïmplementeerd. De voorlopige maatregelen zijn een
voorlopig gebod tot staking van of het voorlopige verbod op het gebruik
of de openbaarmaking van het bedrijfsgeheim (eerste lid, onderdeel a) en
het voorlopige verbod om inbreukmakende goederen te produceren, aan
te bieden, in de handel te brengen of te gebruiken, of om die goederen
voor die doelen in te voeren, uit te voeren of op te slaan (onderdeel b).
In artikel 5, tweede lid, zijn de bewarende maatregelen opgenomen. Deze
betreffen de beslaglegging op of afgifte van de vermeende inbreukmakende goederen. Hiermee wordt artikel 10, eerste lid, onderdeel c, van de
richtlijn geïmplementeerd. De houder van het bedrijfsgeheim kan verlof
vragen tot beslaglegging, de afgifte vorderen van die goederen teneinde
te voorkomen dat deze in de handel worden gebracht of vorderen dat de
goederen die zich al in het handelsverkeer bevinden worden teruggehaald. Evenals in IE-wetgeving gebruikelijk is, wordt voorgesteld de
beslaglegging op of afgifte van verdachte inbreukmakende goederen die
gemaakt zijn met behulp van een onrechtmatig verkregen bedrijfsgeheim,
expliciet op te nemen in dit wetsvoorstel. Inzake de beslaglegging zijn de
bepalingen van de artikelen 700 e.v. inzake conservatoir beslag van
toepassing. Indien de rechter de voorlopige maatregel tot afgifte oplegt,
zijn daarop de bepalingen van de artikelen 491 e.v. Rv inzake de executie
tot afgifte van roerende zaken, die geen registergoederen zijn, van
toepassing. Hiermee wordt de wijze van implementatie gevolgd van
artikel 9, eerste lid, onderdeel b, van de Handhavingsrichtlijn, over
beslaglegging op inbreukmakende goederen, in bijvoorbeeld de Rijksoctrooiwet 1995 (artikel 70, zevende lid).
Artikel 5, derde lid, bepaalt dat de rechter als alternatief moet kunnen
oordelen dat de inbreukmakende activiteit voortgezet kan worden indien
voldoende zekerheid wordt gesteld om de houder van het bedrijfsgeheim
schadeloos te stellen. De zekerheid zal doorgaans gevorderd worden als
(meer) subsidiaire vordering in kort geding. Veelal zal primair stopzetting
van de vermeende inbreuk worden gevorderd en voor het geval deze
vordering wordt afgewezen, zal worden gevorderd dat de vermeende
inbreukmaker zekerheid biedt. Met artikel 5, derde lid, wordt artikel 10,
tweede lid, van de richtlijn geïmplementeerd. Dit is op dezelfde manier
geïmplementeerd als de vergelijkbare bepaling van de Handhavingsrichtlijn (artikel 9, eerste lid, onder a) in artikel 26e van de Auteurswet en
artikel 70, elfde lid, van de Rijksoctrooiwet 1995. Het is voorstelbaar dat bij
de bescherming van bedrijfsgeheimen eerder nog een beroep op deze
bepaling wordt gedaan dan bij de handhaving van IE-rechten. Immers,
ook al zijn er sterke indicaties, niet altijd zal vaststaan dat er sprake is van
een bedrijfsgeheim én dat daarvan onrechtmatig gebruik is gemaakt. De
houder van het bedrijfsgeheim loopt dan het risico dat hij op grond van
het voorgestelde artikel 1019id Rv de vermeende inbreukmaker een
schadevergoeding moet betalen ingeval een maatregel wordt herroepen,
de maatregel vervalt door zijn eigen toedoen of als vastgesteld wordt dat
geen sprake was van onrechtmatig verkrijgen e.d. van het bedrijfsgeheim.
Het stellen van zekerheid mag niet worden beschouwd als een soort
betaling of vrijwaring voor het verder gebruik of openbaar maken van het
bedrijfsgeheim. Daarom is in de laatste volzin van artikel 5, derde lid,
opgenomen dat het openbaar maken van een bedrijfsgeheim in ruil voor
het stellen van zekerheden, niet is toegestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

23

Artikel 6 (Maatregelen in een bodemprocedure)
In artikel 6 zijn de rechterlijke bevelen en de corrigerende maatregelen
overgenomen uit artikel 12, eerste en tweede lid, van de richtlijn. De
maatregelen die gevorderd kunnen worden, zijn deels gelijk aan de
voorlopige maatregelen uit artikel 5. Krachtens artikel 6, eerste lid, moet
de rechter op vordering van de houder van het bedrijfsgeheim kunnen
bevelen dat het gebruik of de openbaarmaking van het bedrijfsgeheim
wordt beëindigd of moet hij deze inbreuk kunnen verbieden (onderdeel a).
Daarnaast moet hij een verbod kunnen geven op het produceren,
aanbieden, in de handel brengen of gebruik van inbreukmakende
goederen of een verbod deze voor die doeleinden in of uit te voeren of op
te slaan (onderdeel b). Verder moet hij passende corrigerende maatregelen kunnen bevelen (onderdelen c tot en met f), namelijk het terugroepen van inbreukmakende goederen van de markt (onderdeel c), het
ontdoen van de inbreukmakende kwaliteit van deze goederen (onderdeel
d) of het vernietigen van inbreukmakende goederen of het uit de handel
nemen ervan (onderdeel e). Deze maatregelen kunnen ook anderen dan
de inbreukmaker raken, zoals verkopers of importeurs die de goederen
van de inbreukmaker hebben gekocht ter verhandeling. Het uit de handel
nemen van inbreukmakende goederen mag geen afbreuk doen aan de
bescherming van het bedrijfsgeheim. Dat zou het geval kunnen zijn als het
uit de handel nemen hiervan zoveel bekendheid genereert dat dat het
bedrijfsgeheim juist in gevaar brengt.
Tot slot kan de rechter bevelen tot het vernietigen van zaken die bedrijfsgeheimen bevatten of toepassen, zoals materialen, substanties,
documenten en elektronische bestanden. Hij kan ook bevelen tot de
teruggave van deze informatiedragers aan de houder van het bedrijfsgeheim (onderdeel f). Deze maatregelen vinden plaats op kosten van de
inbreukmaker, tenzij er bijzondere redenen zijn om daarvan af te wijken
(artikel 6, tweede lid, ter implementatie van artikel 12, vierde lid, van de
richtlijn). Wanneer bijvoorbeeld de inbreukmaker een geassembleerd
product op de markt brengt dat voor het grootste deel bestaat uit een
component die is vervaardigd met behulp van een onrechtmatig
verkregen bedrijfsgeheim en de houder van het bedrijfsgeheim weet wie
die component vervaardigt, maar geen actie heeft ondernomen tegen die
fabrikant, terwijl hij ook wist dat bepaalde ondernemingen eindproducten
maakten met behulp van dat halffabricaat, dan kan een dergelijk bevel
tegen de bedoelde inbreukmaker op diens kosten onevenredig belastend
zijn.
De maatregelen van artikel 6 doen geen afbreuk aan enige schadevergoeding die op grond van artikel 8 aan de houder van het bedrijfsgeheim
verschuldigd kan zijn vanwege de inbreuk op het bedrijfsgeheim.
Artikel 7 (Factoren bij beoordelen maatregel)
Artikel 7, eerste lid, bepaalt dat de rechter bij zijn beslissing over de
maatregelen van artikel 5, eerste lid, en artikel 6, eerste lid, een evenredigheidstoets toepast. Bij de beoordeling moet de rechter rekening houden
met de waarde van het bedrijfsgeheim, de maatregelen die zijn genomen
om het te beschermen, de handelwijze van verweerder, de rechtmatige
belangen van de partijen en de mogelijke gevolgen van toe- of afwijzen
van de gevorderde maatregelen voor partijen, de belangen van derden,
het algemeen belang en de bescherming van de grondrechten. Dit is een
niet-limitatieve opsomming van de specifieke omstandigheden van de
zaak die moeten worden meegewogen. Hoewel dit factoren zijn die de
rechter zonder nadere regelgeving bij een onrechtmatige daadsactie op
grond van bestaand recht waarschijnlijk ook zal meewegen, zijn ze ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

24

bewerkstelliging van een inzichtelijk en uniform regelingskader binnen de
Europese Unie – het oogmerk van deze richtlijn – toch uitdrukkelijk
vermeld in artikel 7, eerste lid. Met dit artikellid wordt het tweede lid van
artikel 11 en het eerste lid van artikel 13 van de richtlijn geïmplementeerd.
Voor de duidelijkheid en het complete beeld is ook de bescherming van
grondrechten overgenomen uit de richtlijntekst, hoewel aangenomen mag
worden dat op grond van bestaand recht met deze rechten ook in
privaatrechtelijke situaties rekening wordt gehouden (horizontale
werking).
Artikel 7, tweede lid, bepaalt dat als de rechter de looptijd van de staking
of het verbod (zie artikel 6, eerste lid, onder a en b) beperkt, die looptijd
lang genoeg moet zijn om de handels- en economische voordelen van de
inbreuk teniet te doen. Met deze bepaling wordt artikel 13, eerste lid,
laatste volzin, van de richtlijn geïmplementeerd.
In artikel 7, derde lid, is artikel 13, tweede lid, van de richtlijn geïmplementeerd. Die bepaling houdt in dat de maatregelen staking en verbod, op
vordering van verweerder kunnen worden ingetrokken indien blijkt dat er
geen bedrijfsgeheim meer bestaat op gronden die niet aan die verweerder
kunnen worden toegerekend. Dan is de bescherming van de desbetreffende informatie niet meer nodig. Dit zou simpelweg het geval kunnen zijn
indien de houder van het bedrijfsgeheim het geheim zelf openbaar maakt
of indien hij zijn onderneming waar het bedrijfsgeheim onderdeel van
uitmaakt, staakt.
Artikel 7, vierde lid, bevat een alternatieve maatregel die in de plaats kan
komen van de definitieve maatregelen van artikel 6. De rechter kan de
inbreukmaker op zijn eigen vordering veroordelen tot het betalen van
financiële compensatie aan de houder van het bedrijfsgeheim. De
voorwaarde is dat hij niet wist en niet hoefde te weten dat het bedrijfsgeheim was verkregen van een ander die dit onrechtmatig gebruikte of
openbaar maakte, dat de uitvoering van die maatregelen onevenredige
schade zou toebrengen aan de inbreukmaker en dat die financiële
compensatie aan de houder van het bedrijfsgeheim redelijkerwijs
bevredigend lijkt (artikel 13, derde lid, van de richtlijn). Dit artikel komt
overeen met de strekking van artikel 12 Handhavingsrichtlijn, met een
belangrijk verschil. In de Handhavingsrichtlijn is het een optionele
bepaling voor de lidstaten, maar in het kader van de bedrijfsgeheimen
moeten de lidstaten hierin voorzien. Artikel 6:162, tweede lid, BW verplicht
degene die een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, tot betaling van schadevergoeding. Artikel 7, vierde lid, bevat dan
ook een bijzondere vorm van compensatie voor de houder van het
bedrijfsgeheim. Veelvuldig gebruik van deze bepaling ligt niet voor de
hand. Er zullen niet veel situaties zijn waarbij geconstateerd wordt dat de
inbreukmaker het bedrijfsgeheim onrechtmatig heeft verkregen (omdat hij
wist of had moeten weten dat hij het bedrijfsgeheim direct of indirect
verkreeg van een persoon die het onrechtmatig gebruikte of openbaar
maakte) en hij op het moment van het gebruiken of openbaar maken van
het bedrijfsgeheim, niet wist of had hoeven weten dat het bedrijfsgeheim
werd verkregen van een andere persoon die het geheim op onrechtmatige
wijze gebruikte of openbaar maakte.
De hiervoor bedoelde financiële compensatie mag ingevolge het vijfde lid
niet meer bedragen dan het bedrag van de royalty’s en de vergoedingen
die verschuldigd zijn indien die persoon toestemming had gevraagd om
het bedrijfsgeheim te gebruiken. Deze bepaling implementeert artikel 13,
derde lid, laatste zin, van de richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

25

Artikel 8 (Schadevergoeding)
Artikel 8 bevat de bepalingen voor schadevergoeding. In het eerste lid, dat
strekt ter implementatie van artikel 14, eerste lid, eerste volzin, van de
richtlijn, is bepaald dat schadevergoeding kan worden gevorderd van een
inbreukmaker die wist of had moeten weten dat hij een bedrijfsgeheim
onrechtmatig heeft verkregen, heeft gebruikt of openbaar heeft gemaakt.
Het maakt niet uit of de inbreukmaker het bedrijfsgeheim direct of indirect
verkreeg. Een fabrikant die een eindproduct op de markt brengt waarin hij
een halffabricaat heeft verwerkt waarvan hij wist of had moeten weten dat
dat werd vervaardigd met behulp van een onrechtmatig verkregen
bedrijfsgeheim, is schadeplichtig, evenals degene die het halffabricaat zelf
vervaardigde met behulp van het bedrijfsgeheim. De vergoeding moet
passend zijn en strekken tot herstel van de daadwerkelijk geleden schade.
De bevoegde rechterlijke instanties houden bij het vaststellen van de
schadevergoeding rekening met alle passende factoren, zoals de
negatieve economische gevolgen, waaronder winstderving, die de
benadeelde partij heeft ondervonden, de onrechtmatige winst die de
inbreukmaker heeft genoten en, in passende gevallen, andere elementen
dan economische factoren, zoals de morele schade die de houder van het
bedrijfsgeheim door het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken of openbaar
maken van het bedrijfsgeheim heeft geleden (artikel 14, tweede lid, eerste
zin, richtlijn).
Artikel 8, tweede lid, biedt de mogelijkheid om een forfaitair schadevergoedingsbedrag vast te stellen. Dit wordt vastgesteld op basis van onder
meer het bedrag aan royalty’s of vergoedingen dat verschuldigd zou zijn
geweest indien de inbreukmaker toestemming zou hebben gevraagd voor
het verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van het desbetreffende
bedrijfsgeheim (artikel 14, tweede lid, tweede zin, richtlijn). Deze bepaling
is vergelijkbaar met artikel 13, eerste lid, onderdeel b, van de Handhavingsrichtlijn. Dat laatstgenoemde artikel is geïmplementeerd in onder
andere artikel 70, vijfde lid, van de Rijksoctrooiwet 1995. Daarin is bepaald
dat in passende gevallen de rechter de schadevergoeding kan vaststellen
als een forfaitair bedrag. In dit wetsvoorstel is eenzelfde bepaling
opgenomen in artikel 8, tweede lid.
Artikel 9 (Openbaarmaking rechterlijke uitspraken)
Artikel 9, eerste lid, bepaalt dat de rechter op vordering van de houder van
het bedrijfsgeheim kan gelasten dat de informatie over de rechterlijke
uitspraak op kosten van de inbreukmaker verspreid wordt. Onder de
verspreiding van de informatie valt de volledige of gedeeltelijke openbaarmaking van de uitspraak. Met dit artikellid wordt artikel 15, eerste lid, van
de richtlijn geïmplementeerd. De openbaarmaking is bedoeld ter
afschrikking van toekomstige inbreukmakers en strekt tot bewustmaking
van het brede publiek (zie overweging 31 van de richtlijn). Een dergelijke
sanctie is eerder ter implementatie van het vergelijkbare artikel 15 van de
Handhavingsrichtlijn opgenomen in de afzonderlijke IE-wetten (zie onder
andere artikel 70, twaalfde lid, Rijksoctrooiwet 1995 en artikel 28, tiende
lid, Auteurswet).
De rechter moet bij de beslissing over een bevel tot openbaarmaking
rekening houden met een aantal factoren om de evenredigheid ervan te
beoordelen. Die factoren zijn opgenomen in het tweede lid van artikel 9,
dat strekt tot implementatie van artikel 15, derde lid, van de richtlijn. Zo
houdt hij, in voorkomend geval, rekening met de waarde van het
bedrijfsgeheim, de handelwijze van de inbreukmaker bij het verkrijgen,
gebruiken of het openbaar maken van het bedrijfsgeheim, de effecten van
het onrechtmatig gebruiken of openbaar maken van het bedrijfsgeheim en
met de kans dat de inbreukmaker het bedrijfsgeheim op een onrecht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

26

matige manier blijft gebruiken of openbaar maken. Verder moet de rechter
ook rekening houden met de mogelijke schade die de openbaarmaking
kan veroorzaken, met name voor de persoonlijke levenssfeer en de
reputatie van de inbreukmaker.
Artikel 10 (wijziging Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)
Met dit artikel wordt artikel 1019i Rv gewijzigd en wordt titel 15A (de
artikelen 1019ia tot en met 1019id Rv) toegevoegd aan het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering.
Onderdeel A
Artikel 1019i
Voorgesteld wordt artikel 1019i Rv aldus te wijzigen, dat de verwijzing
naar zaken betreffende vorderingen tot het gelasten van voorlopige
maatregelen als bedoeld in artikel 50, eerste lid, van de TRIPsovereenkomst wordt vervangen door een neutrale formulering. De
toepasselijkheid wordt dan bepaald door de reikwijdte van titel 15 van het
derde boek van Rv (artikel 1019 Rv). Artikel 1019i Rv bepaalt dat een
voorlopige voorziening zijn kracht verliest indien de eiser niet binnen een
redelijke termijn een bodemprocedure heeft ingeleid en de gedaagde een
daartoe strekkende verklaring bij de griffie heeft ingediend. Niet alleen
vorderingen betreffende rechten van intellectuele eigendom in de zin van
titel 15 vallen onder het toepassingsbereik van het thans geldende artikel
1019i, maar ook vorderingen tot bescherming van niet openbaar
gemaakte informatie in de zin van artikel 39, tweede lid, van de TRIPsovereenkomst. Nu dit wetsvoorstel voor vorderingen tot bescherming van
dergelijke bedrijfsgeheimen een aparte titel inricht, ligt het voor de hand
om ook deze regeling voor voorlopige voorzieningen in die nieuwe titel
onder te brengen (artikel 1019ic, derde lid). De voorgestelde artikelen
1019i en 1019ic, derde lid, hebben tezamen dezelfde reikwijdte als het
huidige artikel 1019i.
Onderdeel B
Titel 15A en artikel 1019ia
Voorgesteld wordt in Rv na titel 15 inzake IE-rechten een nieuwe titel 15A
in te voegen voor de implementatie van de procesrechtelijke artikelen van
de richtlijn. Titel 15 betreft een implementatie van enkele procesrechtelijke
onderdelen van de Handhavingsrichtlijn. De richtlijn sluit deels aan bij de
Handhavingsrichtlijn, maar deze laatste wordt in de richtlijn niet van
overeenkomstige toepassing verklaard. Er bestaat weinig overlap tussen
beide richtlijnen en daarmee ook tussen de richtlijn en titel 15. Bedrijfsgeheimen hebben raakvlakken met IE-rechten, maar zijn geen absolute
rechten die jegens een ieder gehandhaafd kunnen worden. Daarom zijn de
procesrechtelijke artikelen van de richtlijn in een nieuwe titel opgenomen.
Titel 15A is enkel van toepassing op procedures die betrekking hebben op
het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van een
bedrijfsgeheim op grond van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. De
afzonderlijke artikelen zijn dus niet in te roepen wanneer in een andersoortige civiele procedure bijvoorbeeld de geheimhouding van bepaalde
processtukken gewenst zou zijn of een partij de toegang tot zittingen zou
willen beperken tot bepaalde personen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

27

Artikel 1019ib
Het voorgestelde artikel 1019ib Rv ziet op het bewaren van de vertrouwelijkheid van een bedrijfsgeheim tijdens de gerechtelijke procedure die de
bescherming van dat bedrijfsgeheim tot onderwerp heeft. Deze bepaling
implementeert artikel 9 van de richtlijn.
Artikel 1019ib, eerste lid, Rv houdt in dat de deelnemers aan de procedure
en zij die toegang hebben tot documenten betreffende de procedure geen
(vermeende) bedrijfsgeheimen mogen gebruiken of openbaar maken die
de rechter op verzoek als vertrouwelijk heeft aangemerkt en waarvan zij
kennis hebben genomen als gevolg van die deelname of toegang. Artikel
28, eerste lid, Rv bevat een verbod aan partijen om aan derden mededelingen te doen over wat er is gebeurd op een zitting die wordt gehouden
achter gesloten deuren of waartoe slechts bepaalde personen zijn
toegelaten of om mededelingen te doen over andere gegevens uit de
procedure als de rechter dat heeft bepaald. Artikel 1019ib, eerste lid, is
eveneens geformuleerd als een verbod dat door de rechter kan worden
opgelegd. Doordat niet een materiële geheimhoudingsverplichting is
opgenomen, maar een verbod op het doen van mededelingen, is de
handhaving van deze geheimhoudingsplicht eenvoudiger te waarborgen,
omdat de rechter aan het verbod een dwangsom kan verbinden. Gezien
het grote belang dat deze bepaling heeft in de richtlijn en om buiten
twijfel te stellen wie er allemaal een geheimhoudingsplicht hebben, is
artikel 9 op deze wijze overgenomen in artikel 1019ib, eerste lid. Artikel 28
Rv blijft daarnaast onverkort van toepassing.
Met de woorden «op verzoek» in artikel 1019ib, eerste lid, wordt bedoeld
«op verlangen van een partij». Het verzoek hoeft niet bij verzoekschrift
gedaan te worden en evenmin zijn de regels van de verzoekschriftprocedure van toepassing. Aansluiting is gezocht bij het zojuist genoemde
artikel 28, eerste lid, onder b, Rv waarop de verzoekschriftprocedure
evenmin van toepassing is. De partij die belang heeft bij een geheim kan
aan de rechter vragen om een mededelingsverbod op te leggen (zie
Kamerstukken II 1999/2000, 26 855, nr. 3, p. 60).
Het informele verzoek om geheimhouding kan volgens artikel 9, eerste lid,
van de richtlijn worden gedaan door «een belanghebbende partij». In
artikel 1019ib is volstaan met «partij», omdat zonder voldoende belang
niemand een rechtsvordering toekomt (artikel 3:303 BW). De belanghebbende partij zal doorgaans de houder van het bedrijfsgeheim zijn, maar
het kan ook de vermeende inbreukmaker zijn, die bijvoorbeeld aan de
hand van geheime informatie uit zijn eigen bedrijf wil aantonen dat hij het
bedrijfsgeheim heeft verkregen door onafhankelijk ontwerp (zoals bedoeld
in artikel 3, eerste lid, onder a Wet bescherming bedrijfsgeheimen).
In artikel 9, eerste lid, van de richtlijn staat verder dat het verzoek om
vertrouwelijkheid deugdelijk gemotiveerd moet worden. Dit geldt voor
ieder verzoek in een gerechtelijke procedure en hoeft niet in artikel 1019ib
herhaald te worden. Dit geldt overigens ook voor het «met voldoende
redenen» omkleden van het verzoek uit het tweede lid van artikel 9, tot het
treffen van specifieke maatregelen voor het bewaren van de vertrouwelijkheid gedurende de gerechtelijke procedure.
Artikel 9, eerste lid, noemt onder andere gerechtsfunctionarissen,
getuigen en deskundigen als bij de procedure betrokken personen. Voor
gerechtsfunctionarissen geldt al dat zij op grond van artikel 13 van de Wet
op de Rechterlijke Organisatie verplicht zijn tot geheimhouding van de
gegevens waarover zij bij de uitoefening van hun ambt de beschikking
krijgen en waarvan zij het vertrouwelijke karakter kennen of redelijkerwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

28

moeten vermoeden. Het is dan ook niet nodig gerechtsfunctionarissen te
vermelden in het voorgestelde artikel 1019b. In Rv is voor getuigen en
deskundigen geen geheimhoudingsplicht opgenomen. Wel geldt voor
sommige getuigen en deskundigen volgens de regels van hun beroepsgroep een geheimhoudingsplicht, zoals voor artsen. Zie bijvoorbeeld ook
artikel 4.7 van de gedragscode voor gerechtelijk deskundigen in civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken van januari 2012, waarin het aan de
deskundige slechts in bepaalde gevallen is toegestaan om onderzoeksmateriaal en gegevens te openbaren. Dit is echter onvoldoende om te
voldoen aan artikel 9 van de richtlijn, zodat wordt voorgesteld getuigen en
deskundigen uitdrukkelijk op te nemen in artikel 1019ib, eerste lid.
Artikel 1019ib, tweede lid, Rv bepaalt in lijn met artikel 9, eerste lid, van de
richtlijn, dat de in het eerste lid genoemde verbod blijft gelden na afloop
van de procedure. Dit ligt voor de hand omdat anders de bedrijfsgeheimen direct na afloop van de procedure alsnog op straat zouden kunnen
komen te liggen. Het tweede lid noemt ook de gevallen waarin na afloop
van de procedure de geheimhoudingsplicht wel ophoudt te bestaan. Ten
eerste is dat het geval indien de rechter vaststelt dat het vermeende
bedrijfsgeheim niet als een bedrijfsgeheim kan worden gekwalificeerd in
de zin van artikel 1 van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. De
geheimhoudingsverplichting vervalt volgens de richtlijn indien «bij
definitieve beslissing» is vastgesteld dat er geen sprake is van een
bedrijfsgeheim. In artikel 1019ib, tweede lid, onder a, is dit geïmplementeerd door te spreken van een vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan
en waartegen dus geen rechtsmiddelen meer open staan. Wanneer een
rechter in eerste aanleg heeft geoordeeld dat er geen sprake is van een
bedrijfsgeheim, maar er in hoger beroep wordt geconcludeerd dat dat wel
het geval is, dan zou de tussentijdse openbaarmaking het bedrijfsgeheim
alsnog schaden. Voor de duidelijkheid is toegevoegd dat het wel om een
vonnis moet gaan dat is gewezen tussen dezelfde partijen. In geval van
een andere inbreukmaker kan de omvang van de rechtsstrijd en dus de
omvang van het bedrijfsgeheim wellicht anders zijn. Het vonnis waarbij is
vastgesteld dat er geen sprake is van een bedrijfsgeheim, kan ook een
kortgedingvonnis zijn dat in kracht van gewijsde is gegaan. In dit soort
zaken zal er vaak in kort geding geprocedeerd worden.
Ten tweede houdt de geheimhoudingsplicht op indien de desbetreffende
informatie na verloop van tijd algemeen bekend wordt bij of gemakkelijk
toegankelijk wordt voor personen binnen de kringen die zich gewoonlijk
bezighouden met die informatie. In beide gevallen is van een bedrijfsgeheim geen sprake meer en is er geen vertrouwelijkheid meer nodig.
In lijn met artikel 28, tweede lid, Rv is opgenomen dat de rechter het
verbod op verzoek van een der partijen geheel of gedeeltelijk kan
opheffen. Het kan immers tot onduidelijkheden leiden als de veroordeelde
inbreukmaker ervan uitgaat dat het bedrijfsgeheim in het publieke domein
terecht is gekomen en hij zich niet meer gebonden acht aan het eerdere
vonnis, terwijl de houder van het bedrijfsgeheim daar anders over denkt
en de dwangsom meent te kunnen invorderen die in het veroordelende
vonnis is opgenomen voor het geval de inbreukmaker in strijd met het
verbod zou handelen.
Artikel 1019ib, derde lid, regelt onder a tot en met c welke maatregelen de
rechter tijdens de procedure op verzoek van een partij ten minste kan
treffen om de vertrouwelijkheid van een (vermeend) bedrijfsgeheim te
waarborgen. De rechter kan de toegang tot documenten en zittingen
geheel of gedeeltelijk beperken tot een gelimiteerd aantal personen. De
toegang kan ook beperkt worden tot een deel van de documenten. In
artikel 9, tweede lid, onder b, van de richtlijn is niet met zoveel woorden
de mogelijkheid opgenomen om de toegang tot zittingen geheel of
gedeeltelijk te beperken, zoals dat wel met de toegang tot documenten het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

29

geval is. In artikel 1019ib, derde lid, onder b, zijn de woorden «geheel of
gedeeltelijk» wel toegevoegd. Het kan weliswaar lastig zijn om in een
rechtszaak die draait om een bedrijfsgeheim, een onderdeel van de zitting
aan te wijzen waarbij dat geheim niet aan de orde komt en daar alle
betrokkenen toe te laten. Maar het is ook van belang om, wanneer een
deel van de zitting zich ervoor leent, alle betrokkenen zoveel mogelijk
toegang te verlenen tot die onderdelen waarbij de bedrijfsgeheimen zelf
niet ter sprake komen. Dit is ook in lijn met het overeenkomstige artikel
27, eerste lid, Rv.
Daarnaast kan de rechter een niet-vertrouwelijke versie van de rechterlijke
uitspraken ter beschikking stellen aan anderen dan de hiervoor bedoelde
personen. De opsomming in het derde lid is niet-limitatief. Wanneer de
rechter een andere maatregel passend acht, kan hij die treffen.
Met betrekking tot de mogelijkheid om de toegang tot zittingen te
beperken, kan artikel 1019ib, derde lid, Rv worden gezien als een nadere
invulling van artikel 27, eerste lid, Rv. Daarin is reeds de mogelijkheid
opgenomen om gehele of gedeeltelijke behandeling met gesloten deuren
of slechts met toelating van bepaalde personen te bevelen in het belang
van de openbare orde of de goede zeden (onder a) of van de veiligheid
van de Staat (onder b), in het belang van minderjarigen, ter eerbiediging
van de persoonlijke levenssfeer van partijen (onder c) of indien
openbaarheid het belang van een goede rechtspleging ernstig zou
schaden (onder d). De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van
partijen ziet zowel op natuurlijke personen als op rechtspersonen. Bij
rechtspersonen kan behandeling met gesloten deuren plaatsvinden om te
voorkomen dat vertrouwelijke bedrijfsgegevens in de openbaarheid
komen (zie Kamerstukken II 1999/2000, 26 855, nr. 3, p. 57). Strikt genomen
kan de beperking van de toegang tot zittingen waar (vermeende)
bedrijfsgeheimen openbaar kunnen worden gemaakt reeds bewerkstelligd
worden met een beroep op artikel 27, eerste lid, onder c, Rv. Artikel 1019ib
gaat echter verder, in die zin dat het in het vijfde lid regelt dat bepaalde
personen in ieder geval toegang hebben. Zie de toelichting hierna bij
artikel 1019ib, vijfde lid. Artikel 1019ib is een lex specialis van artikel 27
voor zover het de bedrijfsgeheimen betreft. Dit betekent dat de toegang
tot de zitting in verband met de vertrouwelijkheid van een bedrijfsgeheim
of een vermeend bedrijfsgeheim op grond van artikel 27, eerste lid, onder
c, Rv niet verder beperkt kan worden dan tot de in artikel 1019ib, vijfde lid,
bedoelde personen. Voor het overige blijft artikel 27 Rv onverkort van
toepassing, zoals wanneer (tevens) de staatsveiligheid in het geding zou
zijn.
Artikel 1019ib, derde lid, onder b, noemt het proces-verbaal en de beelden geluidsopname van de zitting (artikel 30n, zevende en achtste lid, Rv)
als stukken waarvan de toegang beperkt kan worden. Wanneer een
hogere rechter vervolgens een schriftelijke weergave van die opname
heeft gevraagd, komt ook die in het dossier van de zaak terecht en kan ook
de toegang tot dat document beperkt worden. Ook deskundigenrapporten
en verslagen van hoorzittingen van getuigen en deskundigen kunnen
onder de geheim te houden stukken vallen. Het vonnis zelf valt er
eveneens onder (onderdeel b in samenhang met onderdeel c). De
maatregel van het derde lid, onder c, heeft als consequentie dat er feitelijk
twee versies van een uitspraak zullen bestaan: een volledige versie die
enkel ter beschikking wordt gesteld van de personen die ook toegang
hadden tot de documenten en de zittingen in de procedure en die
betekend moet worden bij de inbreukmaker teneinde het vonnis te kunnen
executeren, en een versie die aan alle overige personen verstrekt zal
worden en die openbaar gemaakt wordt. Het is niet de bedoeling dat de
rechter twee verschillende uitspraken formuleert, het enige verschil
tussen de openbare en niet-openbare versie dient het anonimiseren of
onleesbaar maken van delen van de tekst van de uitspraak te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

30

Dat de rechter een niet-vertrouwelijke versie van de rechterlijke uitspraak
kan verstrekken, raakt aan de ene kant aan het beginsel van openbaarheid
van rechtspraak van artikel 28 Rv en artikel 5, eerste lid, van de Wet op de
rechterlijke organisatie (hierna: Wet RO), op grond van welk artikellid
rechterlijke uitspraken in burgerlijke en strafzaken niet gelden indien ze
niet in het openbaar geschieden en niet gemotiveerd zijn. Aan de andere
kant geldt dat indien de rechter het verzoek om die maatregel afwijst en
de uitspraak in zijn geheel verstrekt, er geen sprake is van een doeltreffende voorziening, omdat met het verstrekken van die uitspraak alsnog
het bedrijfsgeheim geopenbaard wordt. Het doel van de voorziening was
nu juist om dat te voorkomen. De rechter dient derhalve beide belangen in
acht te nemen bij zijn oordeel over toe- of afwijzing van de verzochte
maatregel. De motivering van de niet-vertrouwelijke versie van het
vonnis, die ook openbaar gemaakt moet worden, moet wel dragend zijn.
Door te abstraheren van de details van het bedrijfsgeheim en terughoudend te zijn in de omschrijving ervan, zal recht kunnen worden
gedaan aan zowel het belang van geheimhouding als het belang van
openbaarheid van rechtspraak. Daar waar de informatie die als bedrijfsgeheim is verklaard toch in de uitspraak terecht moet komen, zal die in de
niet-vertrouwelijke versie onleesbaar gemaakt moeten worden.
Met de woorden «op verzoek» in 1019ib, derde lid, wordt net als in het
eerste lid bedoeld «op verlangen van een partij». Hiermee wordt
aangesloten bij het hierboven genoemde artikel 27 over de mogelijkheid
van de rechter om de toegang tot de zitting te beperken, waarop evenmin
de verzoekschriftprocedure van toepassing is. De rechter kan deze
beslissing ambtshalve of op verzoek nemen. Zie verder de toelichting op
artikel 1019ib, eerste lid.
Artikel 1019ib, vierde lid, bepaalt dat de rechter bij zijn beslissing over de
in het derde lid genoemde maatregelen en de beoordeling van de
evenredigheid daarvan, mede de rechtmatige belangen van partijen en
derden en de mogelijke schade voor een van de partijen en derden als
gevolg van het bevelen of afwijzen van de maatregelen in acht neemt. Met
dit artikellid wordt het derde lid van artikel 9 van de richtlijn geïmplementeerd. Volgens artikel 9 moet daarbij ook het recht op een doeltreffende
voorziening en een eerlijk proces in acht genomen worden. Dat is niet
overgenomen in artikel 1019ib, vierde lid, omdat deze rechten zo wezenlijk
zijn en in acht moeten worden genomen in iedere (civiele) procedure, dat
zij hier niet herhaald hoeven te worden.
Het vijfde lid van artikel 1019ib concretiseert de invulling die de rechter bij
zijn beoordeling aan het recht op een doeltreffende voorziening en een
eerlijk proces dient te geven. Het artikellid schrijft voor dat het aantal
personen dat toegang krijgt tot documenten en zittingen niet groter is dan
nodig om te voldoen aan die rechten van partijen. Ten minste één
natuurlijk persoon van elke partij en de advocaten of andere vertegenwoordigers van partijen dienen toegang te hebben. Indien de rechter
beslist om de toegang tot de zitting te beperken in de zin van artikel
1019b, derde lid, onder b, dient hij op grond van artikel 4, tweede lid, van
de Wet RO in het proces-verbaal van de zitting de redenen daarvoor te
vermelden. Op grond van het eerste lid van dat artikel zijn, tenzij bij de
wet anders is bepaald, zittingen op straffe van nietigheid openbaar. Dit
betekent dat indien de rechter bijvoorbeeld niet ten minste één natuurlijke
persoon van elke partij en de vertegenwoordigers van partijen toegang
biedt tot de zitting, de op de zitting verrichte processuele handelingen niet
geldig zijn. De formulering «of andere vertegenwoordigers» in het vijfde
artikellid is overgenomen uit de richtlijn, hoewel rechtszaken over de
bescherming van bedrijfsgeheimen vrijwel altijd zaken zullen zijn met
verplichte vertegenwoordiging door een advocaat (ook in kort geding kan
alleen een advocaat een partij vertegenwoordigen, artikel 255, eerste lid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

31

Rv). Er zal dus doorgaans geen sprake zijn van andere (proces)vertegenwoordigers van partijen. Deze formulering is toch overgenomen om
zoveel mogelijk recht te kunnen doen aan de toegang van de relevante
personen tot een procedure. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van betrokkenheid van een octrooigemachtigde in een zaak die zowel om octrooien
als om bedrijfsgeheimen gaat.
Hoe minder mensen tijdens de procedure op de hoogte zijn van de
stukken en van de ter zitting verstrekte informatie over de bedrijfsgeheimen, hoe beter de geheimhouding wordt gewaarborgd. Daar staat
tegenover dat het recht van partijen op een eerlijk proces in de zin van
artikel 6 EVRM dient te worden geëerbiedigd, op grond waarvan partijen
over dezelfde informatie moeten kunnen beschikken. Maar ook bijvoorbeeld deskundigen moeten op de hoogte zijn van informatie over een
bedrijfsgeheim om hun taak in de procedure te kunnen uitoefenen. Het
recht op een eerlijk proces omvat het recht op hoor en wederhoor, zoals
opgenomen in artikel 19 Rv. Op grond van dat artikel stelt de rechter
partijen over en weer in de gelegenheid hun standpunten naar voren te
brengen en toe te lichten en zich uit te laten over elkaars standpunten en
over alle bescheiden en andere gegevens die in de procedure ter kennis
van de rechter zijn gebracht. Bij zijn beslissing baseert de rechter zijn
oordeel, ten nadele van een der partijen, niet op bescheiden of andere
gegevens waarover die partij zich niet voldoende heeft kunnen uitlaten.
Het vijfde lid van het voorgestelde artikel 1019ib tracht derhalve recht te
doen aan de bescherming van de vertrouwelijkheid, maar wel met
inachtneming van de rechten van partijen.
Opgemerkt wordt nog dat de beperking van de toegang tot bescheiden
zoals die in de artikelen 22 en 22a Rv is geregeld, niet hetzelfde bereikt als
de richtlijn voor ogen heeft. Artikel 22 biedt alleen de mogelijkheid dat
enkel de rechter kennis kan nemen van bepaalde stukken in de procedure.
Bovendien kan de rechter als hij de beperking van de kennisneming
gerechtvaardigd acht, slechts met toestemming van de andere partijen
mede op de grondslag van die geheim te houden stukken uitspraak doen
en moet hij de zaak verwijzen naar een andere kamer als die toestemming
wordt geweigerd. Dit artikel is dus beperkter dan artikel 1019ib, derde lid,
onder a. Het kan voorkomen dat in een procedure over de inbreuk op een
bedrijfsgeheim de vermeende inbreukmaker op een bedrijfsgeheim met
een beroep op artikel 22 Rv andere bedrijfsgeheime informatie dan de
informatie waarop de procedure betrekking heeft alleen ter kennisneming
van de rechter wil overleggen (artikel 22, tweede lid, Rv). Dit kan zich
bijvoorbeeld voordoen, indien de vermeende inbreukmaker wil aantonen
dat hij het bedrijfsgeheim waarop de procedure betrekking heeft niet
onrechtmatig heeft verkregen, omdat hij dit heeft verkregen door middel
van onafhankelijk ontwerp in de zin van artikel 3, eerste lid, onder a, Wet
bescherming bedrijfsgeheimen. Deze vermeende inbreukmaker kan in
plaats daarvan ook verzoeken om de maatregel van artikel 1019ib, derde
lid, onder a.
In artikel 22a is kennisneming beperkt tot een gemachtigde die advocaat
of arts is of die daarvoor van de rechter bijzondere toestemming heeft
gekregen. Het eerste lid van artikel 22a heeft enkel betrekking op
natuurlijke personen. De «persoonlijke levenssfeer» die in het tweede lid
wordt beschermd, kan weliswaar ook betrekking hebben op rechtspersonen, maar het gaat om de persoonlijke levenssfeer «van een ander» en
daarmee is een ander dan de procespartijen bedoeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

32

Artikel 1019ic
Het voorgestelde artikel 1019ic heeft betrekking op de vordering of het
verzoek van de houder van een bedrijfsgeheim tot het treffen van
voorlopige maatregelen ter bescherming van bedrijfsgeheimen in de zin
van artikel 5, eerste en tweede lid, van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen (staking van de inbreuk, verbod van inbreuk makende handelingen en beslaglegging op of afgifte van inbreuk makende goederen).
Artikel 1019ic, eerste lid, bepaalt dat de voorzieningenrechter een
vordering of verzoek van een houder van een bedrijfsgeheim tot het
gelasten van voorlopige maatregelen ter bescherming van bedrijfsgeheimen in de zin van artikel 5, eerste en tweede lid, van de Wet
bescherming bedrijfsgeheimen kan toewijzen onder voorwaarde dat tot
een door hem te bepalen bedrag zekerheid wordt gesteld voor schade die
de verweerder of derden door de voorlopige maatregel kunnen leiden.
Hiermee wordt artikel 11, vierde lid, van de richtlijn geïmplementeerd. In
dat artikellid is voor zover het de beslaglegging van artikel 5, tweede lid,
betreft, reeds deels voorzien door artikel 701, eerste lid, Rv, op grond
waarvan de rechter als voorwaarde voor beslagverlof kan stellen dat
zekerheid wordt gesteld voor schade die door het beslag kan worden
veroorzaakt. Artikel 701, tweede lid, bepaalt dat de zekerheid voor of bij de
betekening van het beslagexploot aan de beslagene moet worden
aangeboden. De thans voorgestelde regeling gaat op dit punt verder dan
artikel 701, nu de verplichting opgelegd kan worden om zekerheid te
stellen zowel voor schade die kan worden geleden door de verweerder als
voor de mogelijke schade van een derde. Die derden worden in de richtlijn
omschreven als anderen (dan de verweerder) voor wie de maatregelen
gevolgen hebben.
Artikel 1019ic, tweede lid, bepaalt dat de voorlopige voorziening haar
kracht verliest wanneer de desbetreffende informatie niet meer als
bedrijfsgeheim kan worden aangemerkt op gronden die niet aan de
verweerder kunnen worden toegerekend. Hiermee wordt artikel 11, derde
lid, onder b, van de richtlijn geïmplementeerd. De voorlopige maatregelen
strekken ertoe het bedrijfsgeheim te beschermen tegen onrechtmatig
gebruik of openbaarmaking daarvan door de gedaagde. Indien blijkt dat
het bedrijfsgeheim dat onderwerp was van de voorlopige voorziening,
niet meer bestaat om redenen die niet aan de verweerder kunnen worden
toegerekend, is de bescherming van de desbetreffende informatie niet
meer nodig.
Daarnaast verliest de voorlopige voorziening haar kracht als de eiser niet
binnen een redelijke termijn na de uitspraak over de voorlopige
voorziening een bodemprocedure heeft ingesteld en de verweerder een
verklaring bij de griffie heeft ingediend waarin hij een beroep doet op dit
verlies van rechtskracht. Dit vloeit voort uit artikel 1019ic, derde lid, dat
artikel 1019i Rv van overeenkomstige toepassing verklaart. Het voorgestelde gewijzigde eerste lid van artikel 1019i schrijft in intellectuele
eigendomszaken voor dat de voorzieningenrechter bij het treffen van een
voorlopige voorziening een redelijke termijn bepaalt voor het instellen van
de eis in de hoofdzaak. Is de verklaring door verweerder ingediend na het
verstrijken van de gestelde termijn, dan verliest de voorlopige voorziening
haar kracht vanaf de indiening van de verklaring. Artikel 1019i, tweede lid,
vervolgt dat indien de voorzieningenrechter een dergelijke termijn niet
heeft gesteld, de voorlopige voorziening haar werking verliest door een
verklaring van verweerder, wanneer na ten minste 31 dagen, waarvan ten
minste 20 werkdagen, geen bodemprocedure is gestart. Het thans
geldende artikel 1019i, eerste lid, Rv is blijkens de verwijzing in dat lid
naar de TRIPs-overeenkomst van toepassing op vorderingen tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

33

bescherming van bedrijfsgeheimen. Nu voor vorderingen tot bescherming
van bedrijfsgeheimen een nieuwe titel wordt voorgesteld, wordt artikel
1019i voor zover het de bescherming van bedrijfsgeheimen betreft,
overgeheveld naar deze nieuwe titel. Zie ook de toelichting op artikel
1019i Rv hiervoor. Met het van overeenkomstige toepassing verklaren van
artikel 1019i Rv in zaken over de bescherming van bedrijfsgeheimen is
voorzien in implementatie van artikel 11, derde lid, onder a, van de
richtlijn.
Artikel 1019id
Artikel 1019id voorziet degene die ten onrechte is getroffen door een
voorlopige maatregel in de zin van artikel 5 van de Wet bescherming
bedrijfsgeheimen van een mogelijkheid om een vordering tot schadevergoeding in te stellen tegen de eiser. De rechter kan dan gelasten dat de
eiser de door de maatregel toegebrachte schade op passende wijze
vergoedt voor zover de maatregel haar kracht verliest omdat eiser niet
tijdig een bodemprocedure heeft gestart en de gedaagde zich daarop
beroept in een bij de griffie ingediende verklaring (artikel 1019ic, derde lid,
jo. artikel 1019i). Voorts kan schadevergoeding worden gevorderd
wanneer de maatregel haar kracht verliest als gevolg van enig handelen
of nalaten van de eiser of indien wordt vastgesteld dat er geen sprake is
van schending van een bedrijfsgeheim of de dreiging daarvan. Artikel
1019id implementeert artikel 11, vijfde lid, van de richtlijn. Deze bepaling
komt nagenoeg overeen met artikel 9, zevende lid, van de Handhavingsrichtlijn. Het verschil is echter dat de Handhavingsrichtlijn spreekt over
herroeping van een voorlopige maatregel in het algemeen, terwijl de
artikel 11, vijfde lid, alleen herroeping vanwege het niet tijdig starten van
de bodemprocedure noemt.
Artikel 11 (wijziging Burgerlijk Wetboek)
Met dit artikel wordt artikel 310d toegevoegd aan boek 3, titel 11, BW.
Artikel 310d
Het voorgestelde artikel 310d BW bevat een verjaringstermijn van vijf jaar
voor vorderingen tot bescherming van bedrijfsgeheimen in de zin van de
artikelen 5, 6 en 9 van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. Daarnaast
bepaalt artikel 310d BW dat deze verjaringstermijn begint na de aanvang
van de dag, volgende op die waarop de houder van het bedrijfsgeheim
bekend is geworden met de inbreuk op het bedrijfsgeheim, en in ieder
geval door verloop van twintig jaren na de aanvang van de dag dat de
inbreuk is begonnen. Met dit artikel wordt artikel 8 van de richtlijn
geïmplementeerd, op grond waarvan een verjaringstermijn van maximaal
zes jaar geldt en op grond waarvan de aanvang van de verjaringstermijn
dient te worden geregeld Implementatie van artikel 8 van de richtlijn is
nodig voor de verjaring van de vorderingen van de artikelen 5, 6 en 9 van
de Wet bescherming bedrijfsgeheimen omdat anders daarop de restbepaling van art. 3:306 BW van toepassing zou zijn, die voorziet in een
verjaringstermijn van twintig jaar. Voor de consistentie in de verjaringstermijnen in het BW is in artikel 310d aangesloten bij de korte verjaringstermijn van vijf jaar, zoals deze ook in de artikelen 3:307 tot en met 310,
310b, 310c en 311 BW voorkomt. Voor de aanvang van de verjaringstermijn is een bepaling opgenomen die vergelijkbaar is met de artikelen
310, 310a-310c en 311. Met het opnemen van de uiterlijke verjaringstermijn van twintig jaar wordt niet afgeweken van de maximale termijn in
de richtlijn van zes jaar. De termijn van twintig jaar geldt alleen indien de
verjaringstermijn van vijf jaar vijftien jaar na de inbreuk op het bedrijfs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

34

geheim nog niet is aangevangen. De verjaringstermijn van twintig jaar is
dan ook een nadere invulling van de uiterlijke aanvangsdatum van de
verjaringstermijn van vijf jaar.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 821, nr. 3

35