wijs arbeid
g data zorg
d onderwijs
e zekerheid
wetenschap
org welzijn
d mobiliteit
ijn beleids-

Het ITS maakt deel uit
van de Radboud
Universiteit Nijmegen

evaluatie, monitoring, tevr
effectonderzoek en datave
Bewegingsonderwijs in het
primair onderwijs
Op basis van Arbeidsmarktbarometer schooljaren
2013/2014 en 2014/2015

Ardi Mommers | Jos Lubberman | Menno Wester
Oktober 2015

1 Inleiding

Deze notitie geeft een overzicht van beschikbare arbeidsmarktgegevens over vacatures bewegingsonderwijs 1 in het primair onderwijs. Dit is gebaseerd op de Arbeidsmarktbarometer po, vo en mbo die het ITS in opdracht van het ministerie van OCW
uitvoert. De Arbeidsmarktbarometer is een doorlopend onderzoek naar vacatureontwikkelingen in het onderwijs, waarbij de onderzoeksgegevens verzameld worden
middels ‘webspidering’ 2 aangevuld met vacaturegebonden surveys over de vervulling.
Vanwege de enigszins beperkte aantallen vacatures voor bewegingsonderwijs in het
po, zijn vacaturegegevens uit de schooljaren 2013/2014 3 en 2014/2015 samengevoegd. Met name de gegevens over de vervulling van vacatures (op basis van het
aanvullend survey) dienen met enige voorzichtigheid geïnterpreteerd te worden.
Paragraaf 2.2 en 2.3 van deze notitie gaan specifiek in op vakleerkrachten bewegingsonderwijs (achtergrond en vervulling van vacatures). Hierbij worden vacaturekenmerken voor leraren bewegingsonderwijs afgezet tegen andere (groeps- en
vak)leerkrachten, alsmede tegen AB, IB en RT’s. In paragraaf 2.1 presenteren we
eerst de mate waarin aangestelde leraren (in het basisonderwijs) beschikken over een
bevoegdheid voor bewegingsonderwijs.

1 Hieronder worden ook verstaan: gymleraren, sportleraren enzovoorts.
2 ‘(Web)spiders’ of ‘(web)crawlers’ zijn softwareapplicaties waarmee het mogelijk is om inhoud van
internet geautomatiseerd te inventariseren en documenteren. Zie voor een uitgebreide methodische toelichting het rapport Arbeidsmarktbarometer po, vo en mbo 2013/2014 (Lubberman, Wester & Mommers,
2014).

3 Schooljaar 2013/2014 is het eerste volledige schooljaar waarin vacaturegegevens voor de Arbeidsmarktbarometer verzameld zijn middels webspidering.

1

2 Analyses bewegingsonderwijs

2.1

Bevoegdheid bewegingsonderwijs

Sinds schooljaar 2005/2006 beschikken afgestudeerden aan de pabo niet meer automatisch over een bevoegdheid voor bewegingsonderwijs. In Figuur 2.1 zien we dat
ongeveer een derde van de aangestelde leraren in het basisonderwijs 4 (excl. vakleerkrachten bewegingsonderwijs) over deze bevoegdheid beschikt. Onder de vakleerkrachten bewegingsonderwijs is dit aandeel logischerwijs veel hoger, hoewel we ons
op een klein aantal waarnemingen moeten baseren. Zes van de zeven vakleraren
beschikken over de bevoegdheid voor bewegingsonderwijs.

Figuur 2.1 – Heeft de aangestelde docent een bevoegdheid voor bewegingsonderwijs? Alleen basisonderwijs (n=185). Excl. 'weet niet, survey

groeps- / vakleerkracht (n=163)

33%

AB, IB en RT (n=15)

4%

63%

27%

73%

vakleerkracht beweging / gym (n=7)

86%

0%

10%

20%

30%

40%

14%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Ja, heeft bevoegdheid voor bewegingsonderwijs
De kandidaat volgt momenteel de leergang voor bewegingsonderwijs
Nee, heeft geen bevoegdheid voor bewegingsonderwijs

Indien de aangestelde leraar in het basisonderwijs niet beschikt over de ‘bevoegdheid
bewegingsonderwijs’, is gevraagd hoe de school het bewegingsonderwijs organiseert.
Uit Figuur 2.2 volgt dat scholen meestal beschikken over een andere leraar met de
benodigde bevoegdheid (72%). In ongeveer één op de vijf (21%) gevallen heeft de
school één of meerdere leraren benoemd als vakspecialist. Zelden wordt er noodge-

4 Deze vraag is alleen gesteld wanneer het lerarenvacatures voor het basisonderwijs betreft.

2

dwongen minder bewegingsonderwijs gegeven (2%). In 15% van de gevallen wordt
het op een ‘andere manier’ vorm gegeven, bijvoorbeeld wanneer er alleen voor groep
3 en hoger een bevoegde leraar bewegingsonderwijs is, wanneer alleen de ‘spellessen’ door onbevoegde leraren worden gegeven, of wanneer meerdere groepen tegelijk
bewegingsonderwijs volgen.

Figuur 2.2 – U geeft aan dat de aangestelde docent geen bevoegdheid heeft voor
bewegingsonderwijs. Op welke manier wordt bewegingsonderwijs op uw school georganiseerd? (n=121). Excl. 'weet niet. Meerdere antwoorden mogelijk, survey
Het bewegingsonderwijs wordt op onze school gegeven door
(een) andere docent(en) mét bevoegdheid

72%

Onze school heeft één of meer leraren benoemd tot vakspecialist
en zij geven alle lessen

21%

Onze school laat (enkele) niet bevoegde leraren de leergang
bewegingsonderwijs volgen, daardoor zijn zij daardoor
(tijdelijk) bevoegd

4%

Onze school heeft (een) lerarenondersteuner(s)s
bewegingsonderwijs

2%

Het bewegingsonderwijs wordt op onze school (deels) gegeven
door onbevoegde leerkrachten

2%

Onze school geeft noodgedwongen minder bewegingsonderwijs

2%

15%

Anders

Niet van toepassing

1%

Weet niet

2%
0%

2.2

20%

40%

60%

80%

Achtergrond vacatures bewegingsonderwijs

In de schooljaren 2013/2014 en 2014/2015 zijn in totaal 84 specifieke vacatures voor
leraren bewegingsonderwijs in het primair onderwijs 5 aangetroffen 6. Vacatures voor
5 Basisonderwijs en speciaal onderwijs (incl. speciaal basisonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs).
6 In schooljaar 2013/2014 gaat het om 19 vacatures in het basisonderwijs en 19 in het speciaal onderwijs. In schooljaar 2014/2015 om 32 vacatures in het basisonderwijs en 14 in het speciaal onderwijs.

3

vakleerkrachten bewegingsonderwijs vormen hiermee bijna 3 procent van het totale
vacaturevolume voor leraren in het primair onderwijs.
Leraren bewegingsonderwijs minder vaak tijdelijke contracten
Leraren bewegingsonderwijs krijgen verhoudingsgewijs minder vaak tijdelijke
dienstverbanden aangeboden (zie Figuur 2.3) dan andere groeps- en vakleerkrachten.
Leerkrachten bewegingsonderwijs krijgen in de helft van de gevallen tijdelijke contracten aangeboden, bij andere groeps- en vakleerkrachten is dit in zeven op de tien
vacatures (68%) het geval.

Figuur 2.3 – Verdeling lerarenvacatures po naar dienstverband (n=2.834) 7

groeps- / vakleerkracht (n=2549)

68%

AB, IB en RT (n=215)

38%

vakleerkracht beweging / gym (n=70)

8%

10%

41%

49%

0%
tijdelijk

10%

20%

30%

7%

40%

20%

50%

tijdelijk met uitzicht op vast

11%

34%

60%

70%

4%

10%

80%

(mogelijk) vast

90%

100%

vast

Zelden fulltime functies voor leraren bewegingsonderwijs
Waar 55% van de vacatures voor groeps- en vakleerkrachten (excl. leraren bewegingsonderwijs) in het primair onderwijs fulltime van aard is, is dit voor leerkrachten
bewegingsonderwijs ongeveer één op de tien (12% zie Figuur 2.4). Vacatures voor
bewegingsonderwijs zijn vaak (44%) voor functies van 0,4 tot 0,6 fte.

7 Door verschillen in categorisatie van dienstverbanden op vacaturebanken, zijn dienstverbanden niet
altijd te standaardiseren. Dit geldt onder andere voor ‘(mogelijk) vast’. Om geen informatie te verliezen worden de verschillende indelingen gehandhaafd.

4

Figuur 2.4 – Verdeling lerarenvacatures po naar aanstellingsomvang (n=2.796)

groeps- / vakleerkracht (n=2517)

7%

AB, IB en RT (n=204)

7%

vakleerkracht beweging / gym (n=75)

5%

0%
tot 0,2 fte

19%

19%

55%

30%

30%

16%

10%

32%

44%

20%

30%

0,2 tot 0,4 fte

40%

23%

50%

0,4 tot 0,6 fte

60%

70%

0,6 tot 0,8 fte

80%

12%

90%

100%

0,8 fte of meer

In basisonderwijs schaal LA geboden, in speciaal onderwijs schaal LB
De inschaling (en geboden loonschalen in vacatures) van leraren in het primair onderwijs, verschilt sterk tussen het basisonderwijs en het speciaal onderwijs, zo weten
we uit eerdere rapportages 8. Om deze redenen tonen we de geboden loonschalen in de
vacatures afzonderlijk voor het basisonderwijs en het speciaal onderwijs
Eén op de tien vacatures (9%) voor leerkrachten bewegingsonderwijs in het basisonderwijs is voor LB-functies (zie Figuur 2.5). Een behoorlijk contrast met andere
groeps- en vakleerkrachten in het basisonderwijs, waar het een kwart (25%) betreft.
AB’ers, IB’ers en RT’s krijgen in ruim acht op de tien (82%) gevallen schaal LB
geboden.

8 Bijvoorbeeld jaarrapport Arbeidsmarktbarometer po, vo en mbo 2013/2014 (Lubberman, Wester &
Mommers, 2014).

5

Figuur 2.5 – Verdeling lerarenvacatures bao naar loonschaal (n=1.167)

groeps- / vakleerkracht (n=1032)

72%

AB, IB en RT (n=112)

25%

17%

82%

vakleerkracht beweging / gym (n=23)

91%

0%

10%

20%

30%

LA

40%

50%

9%

60%

LB

70%

80%

90%

100%

anders

Als we vervolgens kijken naar de geboden loonschalen in het speciaal onderwijs
(Figuur 2.6), dan zien we dat hier (nagenoeg) altijd sprake is van schaal LB. Dit geldt
zowel voor leerkrachten bewegingsonderwijs, als voor andere groeps- en vakleerkrachten. Alleen bij AB’ers, IB’ers en RT’s zien we dat ook andere schalen dan LB
(vaker) voorkomen, het gaat daarbij vooral om schaal LC.

Figuur 2.6 – Verdeling lerarenvacatures so naar loonschaal (n=768)

groeps- / vakleerkracht (n=702)

98%

AB, IB en RT (n=40)

83%

vakleerkracht beweging / gym (n=26)

100%

0%

10%
LA

6

15%

20%

30%

40%
LB

50%

60%

70%
anders

80%

90%

100%

2.3

Vervulling van vacatures

Grote verschillen in aantallen kandidaten per vacature bewegingsonderwijs
Het aantal kandidaten dat zich meldt voor vacatures voor vakleerkrachten bewegingsonderwijs verschilt sterk per vacature (zie Figuur 2.7). Op de 8 van de 12 vacatures
meldden zich minder dan tien kandidaten, terwijl op 3 van deze 12 zich juist minstens
30 kandidaten meldden.

Figuur 2.7 – Aantal kandidaten voor lerarenvacatures po, survey (n=370)

groeps- / vakleerkracht (n=321)

21%

23%

AB, IB en RT (n=37)

16%

24%

vakleerkracht beweging / gym (n=12)

38%

16%

43%

67%

0%
tot 10 kandidaten

17%

10%

20%

10 tot 20 kandidaten

30%

8%

40%

50%

60%

20 tot 30 kandidaten

70%

25%

80%

90%

100%

30 kandidaten of meer

Vacatures leerkrachten bewegingsonderwijs bijna allemaal vervuld
Van de twintig vacatures waarop we ongeveer twee maanden na publicatie een reactie
over de vervulling hebben ontvangen, bleken er negentien vervuld (zie Figuur 2.8).
Eén van de vacatures werd moeilijk vervulbaar geacht door de contactpersoon 9.
Overigens lijken er zich ook geen grote problemen voor te doen bij andere onderwijzende functies. Ongeveer acht à negen op de tien vacatures zijn vervuld.

9 Het gaat hier om een subjectieve inschatting van de contactpersoon bij de vacature.

7

Figuur 2.8 – Vervulling lerarenvacatures po, survey (n=599)

groeps- / vakleerkracht (n=529)

84%

AB, IB en RT (n=50)

88%

vakleerkracht beweging / gym (n=20)

12%

10%

95%

0%

10%

20%

30%

vervuld

40%

50%

5%

60%

niet vervuld

70%

80%

90%

100%

vervallen

Aangestelde vakleerkrachten bewegingsonderwijs vaak jong
Zeven van de twaalf vacatures zijn ingevuld door leraren van 25 jaar of jonger (zie
Figuur 2.9). Hoewel het hier om een klein aantal waarnemingen gaat, lijkt dit aandeel
ruim lager dan bij andere leraren.

Figuur 2.9 – Leeftijd aangestelde leraar po, survey (n=263)

groeps- / vakleerkracht (n=231)

AB, IB en RT (n=20)

27%

47%

10%

35%

vakleerkracht beweging / gym (n=12)

8

10%

26 tot en met 35 jaar

20%

30%

6%

25%

25%

58%

0%
25 jaar of jonger

17%

5%

33%

40%

36 tot en met 45 jaar

50%

60%

70%

46 tot en met 55 jaar

8%

80%

90%

100%

56 jaar of ouder