Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 808

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 mei 2020
Hierbij bied ik u het verslag aan van de informele Energieraad die op
28 april 2020 onder Kroatisch voorzitterschap plaatsvond middels een
videoconference.
Tijdens de informele Energieraad werd van gedachten gewisseld over de
impact van de COVID-19-crisis op de energiesector en de rol van de
energiesector in de (economische) herstelmaatregelen na de COVID-19crisis.
Tevens heeft de Commissie kort stilgestaan bij de INEKs en de langetermijnstrategieën voor verduurzaming van gebouwen als onderdeel van de
herstelmaatregelen. Tenslotte heeft de Commissie een toelichting
gegeven van de stand van zaken rondom een Wit-Russische kerncentrale.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

kst-21501-33-808
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 808

1

Verslag van de informele Energieraad (videoconference)
d.d. 28 april 2020
Presentatie Fatih Birol (IEA Executive Director)
De heer Birol gaf via een videoboodschap een presentatie over het herstel
na de COVID-19-crisis. Zijn voornaamste boodschap was dat schone
energie de kern moet zijn van het herstelpakket van de EU, met speciale
aandacht voor lithiumbatterijen en groene waterstof. Daarbij is ook
aandacht voor leveringszekerheid van belang.
COVID-19-crisis: impact op energiesector en rol van energiesector bij herstelmaatregelen
Gedachtenwisseling
De Raad heeft gesproken over COVID-19 en de energiesector. In een
voorbereidend discussiestuk had het Kroatische voorzitterschap gevraagd
hoe lidstaten de huidige situatie beoordelen en of zij behoefte hebben aan
aanvullende maatregelen voor de energiesector om de COVID-19-crisis op
te vangen, en hoe lidstaten denken dat initiatieven zoals de Renovatiegolf,
hernieuwbare energieprojecten en het mechanisme voor een rechtvaardige transitie (Just Transition Mechanism) en andere initiatieven kunnen
bijdragen aan een snel en efficiënt herstel.
Als reactie op de eerste vraag gaven lidstaten aan dat er ook in de huidige
situatie geen sprake is van problemen met betrekking tot de leveringszekerheid. Het beeld is dat de integratie van de Europese energiemarkt en
bestaande afstemmingsgremia goed hebben gefunctioneerd om problemen te voorkomen. Een aantal lidstaten wees daarbij op het belang van
de interne markt en het vrije verkeer van werknemers om noodzakelijk
onderhoud te kunnen voortzetten. De Commissie riep de lidstaten op om
de situatie te blijven monitoren. Daarnaast wees de Commissie op het
belang van het verstevigen van de Europese productieketens voor wind
en zon om onderbreking van toevoer van onderdelen van buiten de EU te
voorkomen. Enkele lidstaten steunden dit punt in hun interventies.
Uiteindelijk riep de Commissie lidstaten op om de vraag voor hernieuwbare energie te blijven bevorderen, en om via tenders projecten in de
pijplijn te houden.
Met betrekking tot de tweede vraag bleek er brede steun te zijn voor het
standpunt dat de herstelmaatregelen in lijn moeten zijn met de doelen van
de Green Deal. Met name Noordwest-Europese lidstaten, waaronder
Nederland, benadrukten daarbij het belang van klimaatneutraliteit in 2050.
Enkele voornamelijk Oost-Europese lidstaten verwezen naar de rol die
aardgas speelt bij een groen herstel.
Veel lidstaten gaven aan een tijdige presentatie van de strategie voor
energiesysteemintegratie van belang te vinden voor een groen herstel.
Enkele lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten daarbij het belang
van schone waterstof voor de strategie, waar andere lidstaten zich primair
op elektrificatie richtten. Meerdere lidstaten benoemden Wind op Zee als
prioriteit voor het herstelplan van de Commissie. Daarbij werd de
Commissie ook verzocht om in het najaar de strategie voor offshore
hernieuwbare energiebronnen te presenteren en te voorkomen dat deze
wordt uitgesteld.
Enkele lidstaten stelden op de mogelijke negatieve effecten van de lage
CO2-prijs onder het Europese Emissiehandelssysteem (EU ETS) aan de
orde. Enkele Noord-Europese lidstaten, waaronder Nederland, steunden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 808

2

in dat kader aanpassing van het EU-ETS mechanisme door bijvoorbeeld
een minimum CO2-prijs te introduceren. Verder werd in dat kader de
Carbon Border Adjustment Mechanism expliciet door een aantal lidstaten
gesteund.
Veel lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten het belang van de
verduurzaming van gebouwen als onderdeel van de herstelmaatregelen.
Daarnaast werden de positieve effecten van de zogenoemde «Renovation
Wave» op de (binnenlandse) werkgelegenheid benoemd.
Ten aanzien van staatssteunregels geeft een aantal lidstaten, waaronder
Nederland, aan dat deze meer in lijn moeten worden gebracht met het
doel van klimaatneutraliteit in 2050 en dat goedkeuringsprocedures voor
nieuwe energietechnologieën versneld dienen te worden.
Het Green Recovery Plan van de Commissie moet volgens lidstaten
rekening houden met een «eerlijke transitie». Een aantal voornamelijk
Oost-Europese lidstaten pleit voor financiering in de vorm van subsidies
ter verwezenlijking van het Green Recovery Plan. Zij benadrukken dat het
daarbij moet gaan om subsidies en niet om leningen.
Het Kroatische voorzitterschap concludeert dat de energiesector cruciaal
is voor het herstel en geeft aan uit te kijken naar spoedige presentatie van
de strategieën die de Commissie zal publiceren ten aanzien van energie
systeemintegratie in juni, hernieuwbare energie op zee in oktober en de
«Renovation Wave» als onderdeel van de Green Recovery in september.
Het Kroatische voorzitterschap geeft tevens aan ernaar te streven tijdens
volgende Energieraad (gepland op 15 juni 2020) raadsconclusies aan te
nemen over de rol van de energiesector in de Green Recovery.
Informatiepunt: Integrale Nationale Energie- en Klimaatplannen
(INEKs)
De Commissie riep alle lidstaten op om hun definitieve INEK zo spoedig
mogelijk in te dienen. Dit is volgens Eurocommissaris Simson noodzakelijk om de analyse van de INEKs, die gepland staat in juni van dit jaar,
tijdig gereed te hebben. Op dit moment hebben vier lidstaten hun INEK
nog altijd niet ingediend, ondanks verstrijken van de officiële deadline op
31 december 2019. De Commissie riep eveneens alle lidstaten op om hun
langetermijnstrategie van renovatie in te dienen. Slechts vijf lidstaten,
waaronder Nederland, hebben dit al gedaan.
Update Wit-Russische Kerncentrale
Desgevraagd gaf de Commissie een update over de situatie rondom de
Wit-Russische Astravets-kerncentrale. De Commissie gaf aan dat
Wit-Rusland zich heeft gecommitteerd aan de uitvoering van alle
veiligheidseisen uit de eerder uitgevoerde stresstest en de rol van
European Nuclear Safety Regulators Group (ENSREG) als waarnemer
accepteert. Hoewel er voortgang is geboekt, blijven verdere monitoring en
een gerichte stresstest volgens de Commissie noodzakelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 808

3