Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2012

Nr. 140

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 maart 2012
Hierbij zend ik u mijn reactie op het verzoek van het lid van uw Kamer de
heer De Lange naar aanleiding van een bericht in de Volkskrant van
7 maart 2012 met de titel «Hof VS stelt Shellzaak uit».
Op 3 februari 2012 hebben Nederland en het Verenigd Koninkrijk
gezamenlijk een amicus curiae brief ingediend bij het Amerikaanse
Hooggerechtshof in verband met een civielrechtelijke actie van een aantal
Nigeriaanse burgers, waaronder Esther Kiobel, tegen Royal Dutch
Petroleum.1 Een amicus curiae brief is een in het Nederlandse rechtssysteem niet bekende vorm voor het inbrengen van juridische opvattingen over geschillen die aan Amerikaanse rechters zijn voorgelegd. Dit
houdt in dat niet-partijen, zoals in dit geval Nederland en het Verenigd
Koninkrijk, een juridische visie geven op het geschil zonder als partij
betrokken te zijn in de procedure. Dergelijke inbreng heeft tot doel
relevante rechtsopvattingen te presenteren aan de Amerikaanse rechters
opdat zij daar rekening mee kunnen houden bij het oordelen in een
rechtszaak.
In de Kiobel zaak is een vraag aan de orde die handelt over de civielrechtelijke aansprakelijkheid van Royal Dutch Petroleum voor vermeende
betrokkenheid bij de schending van het internationaal recht, in casu
schendingen van de rechten van de mens.

1
Voor de Brits-Nederlandse inbreng in de
Kiobel-zaak, zie
http://www.americanbar.org/publications/
preview_home/10–1491.html.

kst-33000-V-140
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Het is uitzonderlijk (maar niet de eerste keer) dat Nederland optreedt in
een buitenlandse rechtszaak zonder dat het daarbij partij is en een
specifiek eigen belang heeft. In dit geval is daarvoor gekozen vanwege
een algemeen belang, namelijk de bezorgdheid over de toepassing van
Amerikaanse wetgeving, in dit geval de Alien Tort Statute, op activiteiten
buiten de Verenigde Staten die geen wezenlijk verband houden met dat
land. Het doel was het Amerikaanse Hooggerechtshof te attenderen op de
extraterritoriale toepassing van Amerikaanse wetgeving zonder basis in
het internationale recht. Dit is nadelig voor Nederlandse onderdanen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 140

1

zoals Nederlandse bedrijven die gebaat zijn bij rechtszekerheid en de
voorspelbaarheid van juridische verplichtingen bij zakelijke activiteiten in
de Verenigde Staten.
De reikwijdte van Amerikaanse wetgeving is al langere tijd voorwerp van
zorg van de regering en is al vele malen aan de orde geweest in overleg
tussen Europese landen en de Verenigde Staten. Ook is op dit punt door
Nederland eerder geïntervenieerd voor het Hooggerechtshof. Nederland
heeft in 2004, samen met het Verenigd Koninkrijk en Ierland, een amicus
curiae brief ingediend bij het Amerikaanse Hooggerechtshof over de
extraterritoriale toepassing van Amerikaanse wetgeving in een mededingingszaak ter ondersteuning van het standpunt van een Zwitsers bedrijf
(Hoffmann-La Roche). De aanhoudende zorg over de extraterritoriale
toepassing van wetgeving door de Verenigde Staten en consistentie in het
uitdragen van de Nederlandse opvatting daarover zijn voor de regering
reden geweest in de Kiobel zaak haar opvattingen kenbaar te maken aan
het Amerikaanse Hooggerechtshof.
Op de vraag waarom de regering de Alien Tort Statute niet steunt, is het
antwoord dat het ongebruikelijk is dat staten zich over de wetgeving van
een vreemde staat uitspreken. Nederland heeft dat in dit geval ook niet
gedaan. De inbreng in de Kiobel zaak heeft uitsluitend tot doel aan te
geven wat de volkenrechtelijke grenzen zijn voor de toepassing door een
Amerikaanse rechter van een Amerikaanse wet op een situatie zonder
wezenlijk verband met de Amerikaanse rechtsorde.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 140

2