Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

Aanwijzingsbesluit Natura 2000-gebied Doggersbank
De Staatssecretaris van Economische Zaken
Gelet op artikel 3, eerste lid, en artikel 4, vierde lid, van Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992
inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (PbEG 1992, L 206);
Gelet op het Uitvoeringsbesluit van de Commissie 2013/740/EU van 7 november 2013 op grond van Richtlijn
92/43/EEG van de Raad, tot vaststelling van een zevende bijgewerkte lijst van gebieden van communautair
belang voor de Atlantische biogeografische regio (PbEU 2013, L350/201);
Gelet op de artikel 10a van de Natuurbeschermingswet 1998;

BESLUIT:
Artikel 1
1. Als speciale beschermingszone in de zin van artikel 4, vierde lid, van Richtlijn 92/43/EEG van de Raad
van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (PbEG
1992, L 206) wordt aangewezen: het op de bij dit besluit behorende kaart aangegeven gebied, bekend
onder de naam: Doggersbank.
2. De in het eerste lid bedoelde speciale beschermingszone is aangewezen voor de volgende natuurlijke
habitattypen opgenomen in bijlage I van Richtlijn 92/43/EEG; prioritaire habitattypen zijn met een
sterretje (*) aangeduid:
H1110
Permanent met zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken
3. De in het eerste lid bedoelde speciale beschermingszone is aangewezen voor de volgende soorten
opgenomen in bijlage II van Richtlijn 92/43/EEG; prioritaire soorten zijn met een sterretje (*)
aangeduid:
H1351
Bruinvis (Phocoena phocoena)
H1364
Grijze zeehond (Halichoerus grypus)
H1365
Gewone zeehond (Phoca vitulina)
Artikel 2
1. Dit besluit gaat vergezeld van een Nota van toelichting inclusief bijlage en kaart, die integraal deel
uitmaken van dit besluit.
2. De in de artikel 1 genoemde speciale beschermingszone vormt het Natura 2000-gebied Doggersbank,
waarvan de instandhoudingsdoelstelling in de zin van artikel 10a, tweede lid, van de
Natuurbeschermingswet 1998 is opgenomen in de Nota van toelichting.
Artikel 3
1. De bekendmaking van dit besluit geschiedt in de Staatscourant.
2. Dit besluit treedt in werking op de dag na de bekendmaking in de Staatscourant.

1

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

Dit aanwijzingsbesluit en de daarbij behorende Nota van toelichting worden gedurende zes weken ter inzage
gelegd. De exacte periode en locatie worden vermeld in de bekendmaking, die wordt gepubliceerd in de
Staatscourant en een landelijk dagblad. Het besluit kan digitaal worden ingezien via de website
www.rijksoverheid.nl/natura2000.

Belanghebbenden die hun zienswijze als bedoeld in artikel 3:15 van de Algemene wet bestuursrecht naar
voren hebben gebracht of die het redelijkerwijs niet verweten kan worden geen zienswijze naar voren te
hebben gebracht, kunnen gedurende zes weken ná de bekendmaking beroep instellen bij de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State, Postbus 20019, 2500 EA Den Haag.

2

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

Nota van toelichting van het Natura 2000-gebied Doggersbank inhoudende de aanwijzing als
speciale beschermingszone in het kader van de Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992
inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna en hierna te
noemen de Habitatrichtlijn

1

INLEIDING

Met dit besluit wordt het gebied Doggersbank aangewezen als speciale beschermingszone onder de
Habitatrichtlijn. Het gebied wordt ook aangewezen als het Natura 2000-gebied Doggersbank, waarbij
instandhoudingsdoelstellingen worden toegevoegd.
In artikel 1 van het besluit staat de naam van het gebied en worden de habitattypen en habitatsoorten
opgesomd, waarvoor het gebied is aangewezen.
In artikel 2 van het besluit wordt de term Natura 2000-gebied geïntroduceerd en wordt bepaald dat er voor
het gebied een instandhoudingsdoelstelling verwezenlijkt dient te worden. Deze doelstelling heeft betrekking
op de in artikel 1 opgesomde habitattypen en habitatsoorten. In dit deel van het besluit is het Natura 2000gebied Doggersbank gevormd uit het Habitatrichtlijngebied, waarbij instandhoudingsdoelstellingen zijn
toegevoegd. De instandhoudingsdoelstellingen staan in de Nota van toelichting.
Artikel 3 regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van dit besluit.
In hoofdstuk 2 van deze Nota van toelichting wordt de aanwijzing op grond van de Habitatrichtlijn kort
toegelicht. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 een gebiedsbeschrijving gegeven en wordt ingegaan op
eventuele grenswijzigingen die zijn doorgevoerd nadat het gebied bij de Europese Commissie is aangemeld.
Tevens wordt in hoofdstuk 3 de bij dit besluit behorende kaart toegelicht.
In hoofdstuk 4 wordt een opsomming gegeven van habitattypen en soorten waaraan het gebied zijn
betekenis ontleent. Eventueel doorgevoerde wijzigingen worden in bijlage B van een toelichting voorzien.
Een belangrijk onderdeel van de Nota van toelichting is de opsomming van de instandhoudingsdoelstellingen
in hoofdstuk 5. Allereerst worden de algemene doelstellingen geformuleerd en vervolgens staat de
instandhoudingsdoelstellingen van de in het gebied aanwezige habitattypen en habitatsoorten vermeld. Er
wordt aangegeven in welke richting de instandhoudingsdoelstelling zich zal moeten ontwikkelen. Daarvoor
worden de termen “behoud”, “uitbreiding” of “verbetering” gebruikt. Voor een habitattype wordt de verdeling
gemaakt in oppervlakte en kwaliteit, zodat de aanduiding van de instandhoudingsdoelstelling van een
habitattype altijd in de vorm van “behoud” of “uitbreiding” van de oppervlakte en van “behoud” of
“verbetering” van de kwaliteit wordt gegeven. Voor soorten is het leefgebied medebepalend en geldt een
verdeling in omvang en kwaliteit van het leefgebied. De aanduiding van de instandhoudingsdoelstelling van
een soort is altijd in de vorm van “behoud” of “uitbreiding” van de omvang van het leefgebied en van
“behoud” of “verbetering” van de kwaliteit van het leefgebied ten behoeve van “behoud” of “uitbreiding” van
de populatie.
Daarnaast zijn aan de Nota van toelichting twee bijlagen toegevoegd. Ook de bijlagen maken integraal
onderdeel uit van het besluit. Bijlage A (voor zover van toepassing) laat zien welke terreindelen zijn vervallen
of zijn toegevoegd als onderdeel van de speciale beschermingszone in de zin van de Vogelrichtlijn. Bijlage B
omvat een nadere onderbouwing van de selectie als Habitatrichtlijngebied en toewijzing van
instandhoudingsdoelstellingen. In bijlage C wordt naar aanleiding van de ontvangen zienswijzen een nadere
onderbouwing van het besluit gegeven. De gebiedsspecifieke behandeling van zienswijzen in deze bijlage
beperkt zich tot de punten die direct van invloed zijn op dit aanwijzingsbesluit.

3

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

4

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

2

AANWIJZING HABITATRICHTLIJN

Door middel van dit besluit wordt het gebied Doggersbank aangewezen als speciale beschermingszone onder
de Habitatrichtlijn (verder aangeduid als “Habitatrichtlijngebied”). Het gebied is in december 2008
aangemeld volgens de procedure zoals opgenomen in artikel 4 van deze Richtlijn, waarna het gebied in
december 2009 door de Europese Commissie onder de naam “Doggersbank” en onder nummer NL2008001 is
geplaatst op de (bijgewerkte) lijst van gebieden van communautair belang voor de Atlantische
biogeografische regio. Op 2 februari 2010 is deze lijst gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese
Unie (2010/43/EU).
Dit Habitatrichtlijngebied wordt voortaan aangeduid als Natura 2000-gebied Doggersbank (landelijk
gebiedsnummer 164).
Natura 2000 is het samenhangende Europees ecologisch netwerk bestaande uit de gebieden aangewezen
onder de Habitatrichtlijn en onder de Vogelrichtlijn. Dit netwerk moet de betrokken natuurlijke habitattypen,
habitats van soorten en de leefgebieden van vogels in een gunstige staat van instandhouding behouden of, in
voorkomend geval, herstellen. De instandhoudingsdoelstellingen (hoofdstuk 5) en de begrenzing zijn in
algemene zin nader toegelicht in het Doelendocument mariene Natura 2000-gebieden (2014)1. Dit document
geeft het beleidskader weer van de geformuleerde instandhoudingsdoelstellingen en van de daarbij
gehanteerde systematiek.
Beschrijvingen van habitattypen en soorten waarvoor doelen zijn vastgesteld, zijn opgenomen in de Natura
2000-profielen van het betreffende habitattype en de betreffende soort (2014)2.
Het Natura 2000-gebied Doggersbank behoort tot de Nederlandse exclusieve economische zone3.

1

Ministerie van Economische Zaken (2014): Doelendocument mariene Natura 2000-gebieden, Den Haag.
Ministerie van Economische Zaken (2014): Natura 2000-profielen voor de mariene gebieden. www.rijksoverheid.nl/natura2000. Ministerie van
Economische Zaken, Den Haag.
3
Besluit grenzen Nederlandse exclusieve economische zone (Stb.2000,167).
2

5

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

6

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

3

GEBIEDSBESCHRIJVING EN BEGRENZING

3.1
Gebiedsbeschrijving
Het Natura 2000-gebied Doggersbank is onderdeel van de open zee boven het Nederlands Continentaal Plat
en is gelegen in het noordelijke deel van de Nederlandse Noordzee. Het Nederlandse deel van de
Doggersbank is onderdeel van de zandbank die zich uitstrekt over het Britse, Nederlandse, Duitse en Deense
Continentaal Plat. De Doggersbank wordt gekenmerkt door permanent met zeewater overstroomde
zandbanken die maximaal 40 meter diep liggen. De waterdiepte boven het Nederlandse deel van de
zandbank varieert van ca. 20 tot 40 meter.
3.2
Kenmerken begrenzing
De begrenzing van het Habitatrichtlijngebied Doggersbank is bepaald aan de hand van de ligging van de
natuurlijke habitats en de leefgebieden van de soorten waarvoor het gebied is aangewezen en de
bijbehorende abiotische kenmerken, zoals diepte en sedimentsamenstelling (zie paragaaf 4.4). Dit is inclusief
gebiedsdelen die van mindere kwaliteit zijn. Daarnaast omvat het begrensde gebied ook natuurwaarden die
integraal onderdeel uitmaken van de ecosystemen waartoe de betreffende habitattypen en leefgebieden van
soorten behoren, alsmede gebiedsdelen die noodzakelijk worden geacht om de betreffende habitattypen en
leefgebieden van soorten in stand te houden en te herstellen.
Bij de keuze en de afbakening van de gebieden is geen rekening gehouden met andere vereisten dan die
verband houden met de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna 4.
In het bijzonder voor mariene gebieden is er van uitgegaan bij het vaststellen van de begrenzing dat rechte
lijnen, met goed gedefinieerde hoekpunten, het beste te hanteren zijn voor het toekomstig beleid en het
handhaven daarvan. De grenzen sluiten naadloos aan bij de landsgrenzen met het Verenigd Koninkrijk en
Duitsland5.
3.3
Begrenzing en oppervlakte
De begrenzing van het Natura 2000-gebied Doggersbank is aangegeven op de bij de aanwijzing behorende
kaart (datum kaartproductie 28-02-2014). Het Natura 2000-gebied Doggersbank bestaat uit de zandbank en
het zeewater van de Noordzee.
Het Natura 2000-gebied beslaat een oppervlakte van 473.477 ha. Deze cijfers betreffen de brutooppervlakten omdat bij de berekening geen rekening is gehouden met niet op de kaart, tekstueel uitgesloten
delen (zie paragraaf 3.4). Voor de exacte oppervlakte wordt verwezen naar de legenda van de bij dit besluit
behorende kaart.
In coördinaten6:

x-coördinaat
55,48233
55,38329
55,08186
54,77169
54,62167
54,38000
55,36630
55,64645

y-coördinaat
3,25233
3,21120
3,08330
2,95706
2,89833
2,76333
4,26015
3,63583

Het Habitatrichtlijngebied (zoals aangemeld) is vergroot:
De wetenschappelijke argumenten voor de begrenzing van Habitatrichtlijngebied zoals deze is aangemeld in
het standaard gegevensformulier (SDF) zijn opgenomen in Lindeboom et al. (2005)7 en Bos et al. (2008)8.

4

Hof van Justitie EG, 7 november 2000, First Corporate Shipping, zaak C-371/98, punten 16 en 25.
De begrenzingsmethodiek is verder uitgewerkt in het Doelendocument mariene N2000-gebieden (2014), paragraaf 3.2.
6
Voor de coördinaten is het coördinatensysteem in het World Geodetic System datum WGS84 gehanteerd .
5

7

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

Hierbij is als noordgrens van het gebied genomen de rechte lijn tussen de snijpunten van de noordgrenzen
van het Duitse en het voorgenomen Britse Habitatrichtlijngebied Doggersbank met de respectievelijke
overeengekomen maritieme begrenzing tussen deze landen en Nederland. Na het moment van aanmelding
van het Nederlandse Habitatrichtlijngebied Doggersbank (2008) en plaatsing op de Lijst van Gebieden van
Communautair Belang (2009) heeft het Verenigd Koninkrijk de definitieve noordgrens iets naar het noorden
verplaatst. Bij de aanwijzing van het Habitatrichtlijngebied als Natura 2000-gebied is de Nederlandse
noordgrens hierop aangepast (+10.916 ha).
3.4
Toelichting bij de kaart en uitgesloten delen
De begrenzing van het Natura 2000-gebied is aangegeven op de bij de aanwijzing behorende kaart. Daar
waar de kaart en de Nota van toelichting, bijvoorbeeld om kaarttechnische redenen, niet overeenstemmen, is
de tekst in deze paragraaf doorslaggevend. Op de kaart is ter informatie ook de globale begrenzing
weergegeven van (aangrenzende delen van) het aangemelde Habitatrichtlijngebied binnen het Verenigd
Koninkrijk (EU-gebiedscode UK0030352) en het aangemelde Duitse Habitatrichtlijngebied (EU-gebiedscode
DE1003301). Aan de indicatief aangeduide begrenzing van deze gebieden kunnen geen rechten worden
ontleend (voor de begrenzing van deze gebieden wordt verwezen naar de kaarten van de betreffende
aangewezen of aangemelde gebieden).
Voor de begrenzing van Natura 2000-gebieden geldt de volgende algemene exclaveringsformule: Bestaande
bebouwing maakt geen deel uit van het aangewezen gebied, tenzij daarvan in paragraaf 3.3 wordt
afgeweken. Voor de gebruikte begrippen gelden de volgende definities (voor zover van toepassing in het
onderhavige gebied):

Bebouwing betreft één of meer gebouwen of bouwwerken geen gebouwen zijnde. Gebouw: elk
bouwwerk, dat een voor mensen toegankelijke, overdekte, geheel of gedeeltelijk met wanden omsloten
ruimte vormt. Bouwwerk: elke constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal,
welke hetzij direct of indirect met de grond verbonden is, of hetzij direct of indirect steun vindt in of op
de grond. Ook mijnbouwinstallaties9, zoals installaties ten behoeve van olie- en gaswinning (inclusief
pijpleidingen), vallen onder de definitie van een bouwwerk.

7

Lindeboom, H.J., Geurts van Kessel, A. J.M. & Berkenbosch, A. 2005. Gebieden met bijzondere ecologische waarden op het Nederlands Continentaal
Plat. Rapport RIKZ/2005.008; Alterra Rapport nr. 1109.
8
Bos, O.G., E.M. Dijkman, J. Cremer, 2008. Gegevens voor aanmelding van mariene Habitatrichtlijngebieden: Doggersbank, Klaverbank,
Noordzeekustzone, Vlakte van de Raan. IMARES-rapport C081/08.
9
Mijnbouwinstallatie: een mijnbouwwerk dat verankerd is in of aanwezig is boven de bodem van een oppervlaktewater. Wet van 31 oktober 2002,
houdende regels met betrekking tot het onderzoek naar en het winnen van delfstoffen en met betrekking tot met de mijnbouw verwante activiteiten
(Mijnbouwwet).
8

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

4

NATURA 2000-WAARDEN

4.1
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt allereerst een opsomming gegeven van de waarden waaraan het gebied zijn betekenis
ontleent als Habitatrichtlijngebied. Wat betreft de aanwijzing als Habitatrichtlijngebied wordt in paragrafen
4.2.1 en 4.2.2 een lijst gegeven van de habitattypen (met vermelding van de aanwezige subtypen) en
soorten waarvoor het gebied is aangewezen10. Op alle vermelde habitattypen en soorten is een
instandhoudingsdoelstelling van toepassing (zie hoofdstuk 5).
In paragraaf 4.3 wordt uiteengezet welke selectiecriteria op het Habitatrichtlijngebied van toepassing zijn en
wordt onderbouwd waarom het gebied als Habitatrichtlijngebied is geselecteerd. Van elke Natura 2000waarde waarvoor het gebied aan de selectiecriteria voldoet, wordt in bijlage B.2 in tekst en/of tabelvorm de
betekenis (relatieve bijdrage) van het gebied afgezet tegen de betekenis van de andere
Habitatrichtlijngebieden die aan de selectiecriteria voldoen. Ten slotte beschrijft paragraaf 4.4 de
verspreiding van habitattypen en soorten binnen het gebied, ter onderbouwing van de gevolgde
gebiedsbegrenzing van het Habitatrichtlijngebied.
4.2

Natura 2000-waarden waarvoor het gebied is aangewezen

4.2.1 Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage I11)
Het gebied is aangewezen voor de volgende natuurlijke habitats opgenomen in bijlage I van de
Habitatrichtlijn, waarvoor het gebied een bijdrage levert aan de instandhouding op landelijk niveau. Ten
behoeve van de nationale uitwerking van de Habitatrichtlijn is een deel van de habitattypen verdeeld in
subtypen, vanwege de zeer ruime variatie in fysieke omstandigheden en soortensamenstelling. De namen
van de habitattypen en daarvan afgeleide subtypen zullen verder met hun verkorte namen worden
aangeduid. Wijzigingen ten opzichte van de aanmelding als Habitatrichtlijngebied (2008) zijn verklaard in
bijlage B.1 van deze Nota van toelichting.
H1110

Permanent met zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken
Verkorte naam Permanent overstroomde zandbanken
betreft het subtype:
H1110C
Permanent overstroomde zandbanken (Doggersbank)
4.2.2 Habitatrichtlijn: soorten (bijlage II11)
Het gebied is aangewezen voor de volgende soorten opgenomen in bijlage II van de Habitatrichtlijn. Hiermee
wordt een bijdrage geleverd aan de instandhouding van deze soorten op landelijk niveau. Wijzigingen ten
opzichte van de aanmelding als Habitatrichtlijngebied (2008) zijn verklaard in bijlage B.1 van deze Nota van
toelichting.
H1351
H1364
H1365
4.3

Bruinvis (Phocoena phocoena)
Grijze zeehond (Halichoerus grypus)
Gewone zeehond (Phoca vitulina)
Habitatrichtlijn: waarden waarvoor het gebied is geselecteerd

4.3.1. Selectie van mariene gebieden
De selectie van de mariene gebieden voor habitattypen (bijlage I) en soorten (bijlage II) is gedaan op basis
van de Guidelines die door de Europese Commissie zijn opgesteld12, artikel 4 lid 1 van de Habitatrichtlijn, de
criteria zoals opgenomen in bijlage III van de Habitatrichtlijn, de nationale benadering voor de

10

Prioritaire habitattypen en habitatsoorten zijn in bijlagen I en II van de Habitatrichtlijn en in dit besluit aangeduid met een sterretje *.
Bijlagen I en II laatstelijk aangepast op 20 november 2006, Richtlijn 2006/105/EG, PbEG L 363, 20.12.2006, p. 368-405 (zie ook rectificatie PbEG L
80, 21.3.2007, p. 15).
12
European Commission, 2007. Guidelines for the establishment of the Natura 2000 network in the marine environment. Application of the Habitats
and Birds Directives.
11

9

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

gebiedselectie13, en op basis van de relevante wetenschappelijke gegevens in Lindeboom et al. (2005)7 en
Bos et al. (2008)8.
De Europese Commissie heeft op 22 december 2009 het gebied Doggersbank geplaatst op de Lijst van
Gebieden van Communautair Belang voor de Atlantische biogeografische regio14.
4.3.2 Habitattypen (bijlage I)
Bij de aanmelding van de mariene Habitatrichtlijngebieden (2008) is in aanvulling op de aanmelding in 2003
ook de Doggersbank voor habitattype permanent overtroomde zandbanken (H1110) geselecteerd. Om recht
te doen aan de ecologische variatie en gelet op het aanzienlijk verschil in ecologische vereisten in het
centrale deel van de Noordzee is aan habitattype H1110 een nieuw subtype toegevoegd, namelijk
Doggersbank (subtype C). Dit subtype komt alleen voor in en in de direct aangrenzende omgeving van het
Habitatrichtlijngebied Doggersbank. De betekenis van het gebied voor het subtype is afgemeten aan de
relatieve oppervlakte en zo nodig ook de representativiteit van het subtype. Daarnaast is rekening gehouden
met voldoende geografische spreiding, de beschermingsstatus, en het grensoverschrijdend voorkomen met
de aangemelde gebieden in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Zie Bos et al. (2008)8. In de onderstaande
tabel is het habitattype vermeld dat bij de aanmelding heeft geleid tot selectie van het gebied (zie ook
bijlage B.2).
Habitat-type
H1110C a

Landelijke oppervlakteb
473.477

Oppervlakte in Doggersbankc
A4(>75%)

Selectie bij aanmelding
ja

(a) Het subtype H1110C werd eerder beschreven als H1110D in Bos et al.(2008)8 bij de aanmelding van het gebied bij de Europese
Commissie. De aanleiding destijds was twijfel over de aanmelding van een vierde Habitatrichtlijngebied voor het habitattype H1110
waarbij aan het subtype de C was toegevoegd. Het subtype van de Doggersbank kreeg destijds de toevoeging D. Het vierde
Habitatrichtlijngebied is niet aangemeld, waarna subtype C aan Doggerbank is toegekend.
(b) Berekende landelijke oppervlakte van het (subtype van het) habitattype in hectaren op basis van de Doggersbank dieptekaart
(kaartproductie 21 februari 2014).
(c) Oppervlakte in het onderhavige gebied, uitgedrukt als percentage van de landelijke oppervlakte.

4.3.3 Soorten (bijlage II)
Voor verspreid over de Nederlandse Noordzee voorkomende soorten, die in voldoende mate in gebieden zijn
vertegenwoordigd welke voor andere waarden zijn opgenomen, zijn geen gebieden geselecteerd. De
betekenis van het gebied is afgemeten aan de omvang van de aanwezige populatie. Vervolgens zijn
eventueel nog extra gebieden toegevoegd met het oog op landelijke dekking, geografische spreiding en
grensoverschrijding. Op grond van de huidige gegevens over en omstandigheden in het gebied Doggersbank
zijn er geen soorten van bijlage II waarvoor het gebied aan de selectiecriteria voldoet. Specifieke informatie
over het voorkomen in en gebruik van Habitatrichtlijngebied Doggersbank is beperkt en ontoereikend voor
het schatten van dichtheden of het aangeven van het ecologisch belang van het gebied voor de
zeezoogdieren. Het betreft in het gebied Doggersbank enkel niet-prioritaire soorten10.
4.4
Verspreiding habitattypen en soorten in het Habitatrichtlijngebied
De begrenzing van het Habitatrichtlijngebied Doggersbank is in het bijzonder bepaald aan de hand van het
voorkomen en de ligging van habitattypen (zie verder paragraaf 3.2). Het open zeegebied van Doggersbank
bestaat geheel uit subtype Doggersbank van habitattype permanent overstroomde zandbanken (H1110C).
De Doggersbank in het Nederlandse deel van de Noordzee heeft de voor zandbanken kenmerkende
topografie en levensgemeenschap. Alleen in het Britse deel is deze zandbank gedeeltelijk ondieper dan -20
meter. Op de verschillende delen van de zandbank is het sediment verschillend van samenstelling: fijn zand
met vele schelpfragmenten op de ondiepe delen, slibrijk zand op grotere diepten. De aangrenzende diepere
delen van en rondom de Doggersbank worden gekenmerkt door slibrijke fijne zanden. De waterbeweging
wordt bepaald door de relatief lage getijdendynamiek en stormen. Alleen stormen en de daardoor
veroorzaakte waterbeweging (tot zelfs branding) kunnen tot resuspensie van sediment leiden.
Door de verre ligging uit de kust is de invloed van de grote rivieren (zoet water, nutriënten) afwezig.

13

Ministerie van Economische Zaken (2014). Doelendocument mariene Natura 2000-gebieden, paragraaf 3.3 , tekstkader selectiecriteria
Habitatrichtlijngebieden.
14
Europese Commissie, 2010. BESLUIT VAN DE COMMISSIE van 22 december 2009 tot vaststelling, op grond van Richtlijn 92/43/EEG van de Raad,
van een derde bijgewerkte lijst van gebieden van communautair belang voor de Atlantische biogeografische regio (2010/43/EU)
10

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

Over de verspreiding van de bruinvis (H1351), grijze zeehond (H1364) en gewone zeehond (H1365) in de
Nederlandse deel van de Noordzee is weinig bekend. Op basis van de meest recente tellingen (2010-2013)
van de bruinvis lijken op bepaalde momenten vooral hogere dichtheden voorkomen rond onder andere het
Doggersbank gebied. In principe kunnen de grijze-, en gewone zeehonden zich over het gehele Nederlands
Continentaal Plat verplaatsen en behoort de hele Nederlandse Noordzee tot het leefgebied van de beide
soorten. Mogelijk gebruiken de bruinvissen en grijze zeehonden het gebied om te foerageren. De gewone
zeehond is beperkt in het gebied aanwezig.

11

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

12

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

5

INSTANDHOUDINGSDOELSTELLINGEN

5.1
Inleiding
Het ecologisch netwerk Natura 2000 moet de betrokken natuurlijke habitats en leefgebieden van soorten in
hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding behouden of in voorkomend
geval herstellen. Onder het begrip “instandhouding” wordt een geheel aan maatregelen verstaan die nodig
zijn voor het behoud of herstel van natuurlijke habitats en populaties van wilde dier- en plantensoorten in
een gunstige staat van instandhouding. Ingevolge artikel 4, vierde lid, Habitatrichtlijn worden bij aanwijzing
als Habitatrichtlijngebied “tevens de prioriteiten vast[gesteld] gelet op het belang van de gebieden voor het
in een gunstige staat van instandhouding behouden of herstellen van een type natuurlijke habitat […] of van
een soort […] alsmede voor de coherentie van Natura 2000 en gelet op de voor dat gebied bestaande
dreiging van achteruitgang en vernietiging”.
Deze bepaling is in artikel 10a, tweede lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 nader uitgewerkt. Op grond
van dit artikel bestaat de verplichting om in een aanwijzing doelstellingen ten aanzien van de instandhouding
van leefgebieden van vogelsoorten dan wel doelstellingen ten aanzien van de instandhouding van natuurlijke
habitats of populaties van de in het wild levende dier- en plantensoorten op te nemen. Om die reden zijn
voor elk Natura 2000-gebied instandhoudingsdoelstellingen ontwikkeld, waarbij per habitattype en per
(vogel)soort is uitgegaan van landelijke doelen en de bijdrage die een gebied redelijkerwijs kan leveren voor
het bereiken van een gunstige staat van instandhouding op landelijk niveau. Voor zover van toepassing is
daarbij aangegeven welke habitattypen en/of (vogel)soorten ten koste mogen gaan van andere habitattypen
en (vogel)soorten. Bij broedvogelsoorten met een regionale doelstelling is in de toelichting aangegeven wat
in een bepaalde periode de minimale en maximale bijdrage van het betreffende gebied aan het regionale
doelniveau is geweest.
In bijlage B van deze Nota van toelichting is een overzicht opgenomen van alle gebiedsdoelstellingen per
habitattype en per soort.
Voor de Natura 2000-gebieden zullen in beheerplannen instandhoudingsmaatregelen worden uitgewerkt die
beantwoorden aan de gebiedsspecifieke ecologische vereisten van de betrokken natuurlijke habitats en
(vogel)soorten.
5.2
Algemene doelen
Behoud en indien van toepassing herstel van:
1. de bijdrage van het Natura 2000-gebied aan de ecologische samenhang van Natura 2000 zowel binnen
Nederland als binnen de Europese Unie;
2. de bijdrage van het Natura 2000-gebied aan de biologische diversiteit en aan de gunstige staat van
instandhouding van natuurlijke habitats en soorten binnen de Europese Unie, die zijn opgenomen in
bijlage I of bijlage II van de Habitatrichtlijn. Dit behelst de benodigde bijdrage van het gebied aan het
streven naar een op landelijk niveau gunstige staat van instandhouding voor de habitattypen en de
soorten waarvoor het gebied is aangewezen;
3. de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied, inclusief de samenhang van de structuur en
functies van de habitattypen en van de soorten waarvoor het gebied is aangewezen;
4. de op het gebied van toepassing zijnde ecologische vereisten van de habitattypen en soorten waarvoor
het gebied is aangewezen.
5.3

Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage I)

H1110
Doel
Toelichting

Permanent overstroomde zandbanken
Behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit permanent overstroomde zandbanken,
Doggersbank (subtype C).
Het subtype permanent overstroomde zandbanken, Doggersbank (subtype C) komt alleen voor
in gebied Doggersbank. De oppervlakte is als gunstig beoordeeld. De kwaliteit van dit subtype
verkeert landelijk in een matig ongunstige staat van instandhouding.

13

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

5.4

Habitatrichtlijn: soorten (bijlage II)

H1351
Doel
Toelichting

Bruinvis
Behoud omvang en behoud kwaliteit leefgebied voor behoud populatie.
De Doggersbank maakt deel uit van het verspreidingsgebied van de bruinvis op de Noordzee.
Voor zover bekend is het gebied niet van bijzondere betekenis voor een specifieke ecologische
functie voor de soort.
Gericht op het voorkomen van achteruitgang zijn de doelstellingen voor het leefgebied en de
populatie op behoud gezet. Vanwege de sterke verspreiding en mobiliteit van de soort in de
gehele Noordzee is bescherming in één of meerdere specifieke gebieden waar de soort
voorkomt niet geëigend. Bescherming moet aansluiten bij de relevante ecologische schaal van
het voorkomen van de populatie bruinvissen. Hiervoor is een generieke Noordzee-brede aanpak
nodig.

H1364
Doel
Toelichting

Grijze zeehond
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied voor behoud populatie
De grijze zeehond heeft de gehele Noordzee als leefgebied. De grijze zeehond gebruikt het
gebied waarschijnlijk tijdens migratie van en naar Britse kolonies en om te foerageren. Het
gebied onderscheidt zich niet van de overige Noordzee voor specifieke ecologische functies
zoals foerageren. Gericht op het voorkomen van achteruitgang zijn de doelstellingen voor het
leefgebied en de populatie op behoud gezet.

H1365
Doel
Toelichting

Gewone zeehond
Behoud omvang en kwaliteit leefgebied voor behoud populatie
De gewone zeehond heeft de gehele Noordzee als leefgebied. De gewone zeehond is beperkt in
het gebied aanwezig, waarschijnlijk om te foerageren. Het gebied onderscheidt zich niet van de
overige Noordzee voor specifieke ecologische functies zoals foerageren. Gericht op het
voorkomen van achteruitgang zijn de doelstellingen voor het leefgebied en de populatie op
behoud gezet.

14

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage A

Bijlage A is niet van toepassing op dit besluit.

15

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage A

16

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage B

Nadere onderbouwing van wijzigingen in Natura 2000-waarden waarvoor
het gebied is aangewezen, van de selectie als Habitatrichtlijngebied en
toewijzing van en wijzigingen in instandhoudingsdoelstellingen
B.1

Wijzigingen in habitattypen en soorten ten opzichte van aanmelding als Habitatrichtlijngebied
(paragraaf 4.2.1 en 4.2.2)
Toepassing selectiecriteria Habitatrichtlijngebieden (paragraaf 4.3)
Toewijzing instandhoudingsdoelstellingen (hoofdstuk 5)

B.2
B.3

B.1
Wijzigingen in habitattypen en soorten ten opzichte van aanmelding als
Habitatrichtlijngebied (paragraaf 4.2.1 en 4.2.2)

Geen wijzigingen.
B.2
Toepassing selectiecriteria Habitatrichtlijngebieden (paragraaf 4.3)
In dit onderdeel wordt voor elk habitattype en elke soort waarvoor het onderhavige gebied geselecteerd is
(zie paragraaf 4.3), een overzicht gegeven van alle daarvoor kwalificerende gebieden. Dit gebeurt zoveel
mogelijk in de vorm van een tabel met de gebieden die aan de selectiecriteria voldoen, onder vermelding van
de relatieve bijdrage. In het geval van habitattypen betreft dit het actuele aandeel van de landelijke
oppervlakte dat in het gebied aanwezig is. Indien kwaliteit een rol heeft gespeeld in de bepaling van de
gebiedenselectie voor habitattypen is dit tekstueel toegelicht. In het geval van soorten betreft de relatieve
bijdrage het aandeel van de landelijke populatie dat (geregeld) in het gebied aanwezig is. Afhankelijk van de
soort wordt dit afgemeten aan getelde aantallen, aantal bezette plekken of kilometerhokken.
Er is gebruik gemaakt van de volgende klasse-indeling:
A1 = 15-30%, A2 = 30-50%, A3 = 50-75% en A4 = >75%
B1 = 2-6% en B2 = 6-15%
C = <2%



Het gebied is het belangrijkste gebied voor het volgende habitattype:
H1110C - Permanent overstroomde zandbanken, Doggersbank
Landelijke oppervlakte ca. 473.480 ha

N2k-nr
164

Natura 2000-gebied
Doggersbank

Relatieve bijdrage
A4 (>75%)

Bronvermelding
Ministerie van EZ: Doggersbank
dieptekaart van 21-2-2014

Bij de selectie van gebieden voor habitattypen van bijlage I is gestreefd naar een voldoende geografische
spreiding van gebieden binnen het natuurlijke verspreidingsgebied van het betreffende habitattype in
Nederland. In Nederland komt habitattype H1110 tot een waterdiepte van 20 m voor in de getijdenwateren
van de Waddenzee en de Noordzee-kustzone en tot een waterdiepte van 40 m bij de Doggersbank. Dit heeft
ertoe geleid dat (naast de eerder geselecteerde en in 200315 aangemelde gebieden Waddenzee (001)
Noordzeekustzone (007) en Voordelta (113)), bij de aanmelding van de mariene Habitatrichtlijngebieden
(2008) de gebieden Vlakte van de Raan (163), Noordzeekustzone II16, en Doggersbank (164) werden
geselecteerd. Met alle voor dit habitattype geselecteerde gebieden samen is de geografische spreiding
voldoende gedekt. Om recht te doen aan de ecologische variatie en gelet op het aanzienlijk verschil in
ecologische vereisten in het centrale deel van de Noordzee is aan habitattype H1110 een nieuw subtype
toegevoegd, namelijk Doggersbank (subtype C). Dit subtype komt alleen voor in het Habitatrichtlijngebied
Doggersbank17.
15

Ministerie van LNV (2004). Lijstdocument, overzicht van gebiedsselectie voor de Habitatrichtlijn.
Noordzeekustzone II is het apart bij de Europese Commissie aangemelde Habitatrichtlijngebied en betreft de uitbreiding van Habitatrichtlijngebied
Noordzeekustzone. Middels het wijzigingsbesluit voor Natura 2000-gebied Noordzeekustzone (007) (PDN/2010-326) is de uitbreiding onderdeel
gemaakt van het in 2009 aangewezen deel van de Noordzeekustzone (007). (Stcrt. 2011, 4458)
17
Habitattype H1110C komt exclusief voor binnen Natura 2000-gebied Doggersbank en direct aangrenzend gebied tot 40 m waterdiepte, waardoor het
verspreidingsgebied gelijk is aan de oppervlakte van het habitattype.
16

17

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage B

B.3
Toewijzing instandhoudingsdoelstellingen (hoofdstuk 5)
De hier vermelde gebiedsdoelen en vermeldingen van de relatieve bijdrage van de Natura 2000-gebieden die
buiten dit aanwijzingsbesluit vallen en waarvan de definitieve besluiten op het moment van vaststelling van
het onderhavige besluit nog niet zijn vastgesteld, moeten worden beschouwd als “indicatieve” opgaven en
kunnen nog aan verandering onderhevig zijn.
In dit onderdeel wordt voor iedere Natura 2000-waarde waarvoor het onderhavige gebied is aangewezen,
inzichtelijk gemaakt hoe de landelijke doelstelling is uitgewerkt in de Natura 2000-gebieden18. De landelijke
doelstellingen vormen een kader voor de formulering van instandhoudingsdoelstellingen op gebiedsniveau.
De gebiedsdoelen bij elkaar “opgeteld”, eventueel tezamen met een opgave buiten het Natura 2000 netwerk,
hebben als som het landelijke doel. Onder iedere tabel wordt de landelijke staat van instandhouding van
betreffende habitattype of soort vermeld. Indien de landelijke doelstelling van de betreffende waarde afwijkt
van wat kan worden verwacht uit de landelijke staat van instandhouding, is dit hier gemotiveerd.
Gebiedsdoelstellingen die afwijken van de landelijke doelstelling, worden ook zoveel mogelijk gemotiveerd.
In gevallen waarin motivering ontbreekt, is aanpassing nog in overweging (met name naar aanleiding van
zienswijzen) in het kader van het besluit voor het betreffende gebied. In een aparte kolom is van elk gebied
de relatieve bijdrage vermeld. Voor een nadere toelichting en de klassenindeling wordt verwezen naar de
inleiding van onderdeel 2 van deze bijlage.
B.3.1

Habitatrichtlijn: habitattypen
H1110C – Permanent overstroomde zandbanken, Doggersbank
Landelijke doelstelling: behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit

N2knr

Natura 2000-gebied

164

Doggersbank

Doel
oppervlakte

Doel kwaliteit

Relatieve
bijdrage

behoud

verbetering

A4

Besluit
ontwerpbesluit

De landelijke staat van instandhouding van dit habitattype is op de aspecten oppervlakte en kwaliteit
beoordeeld als respectievelijk “gunstig” en “matig ongunstig”19. De landelijke doelstelling sluit hierop aan. De
landelijke doelstelling voor subtype C is in het Doelendocument mariene Natura 2000-gebieden (2014)1
toegevoegd aan die voor de bestaande subtypen A en B in het Natura 2000 doelendocument (2006)20.
De doelstelling voor het gebied Doggersbank (164) sluit aan op de landelijke doelstelling.
B.3.2

Habitatrichtlijn: soorten
H1351 – Bruinvis
Landelijke doelstelling: behoud omvang en verbetering kwaliteit leefgebied ten behoeve van behoud populatie

N2knr

Natura 2000-gebied

Doel
omvang

Doel
kwaliteit

Doel populatie

Relatieve
bijdrage

007

Noordzeekustzone

behoud

verbetering

behoud

B1

wijzigingsbesluit

a

163

Vlakte van de Raan

behoud

verbetering

behoud

C

wijzigingsbesluit

b

164

Doggersbank

behoud

behoud

behoud

B1

ontwerpbesluit

165

Klaverbank

behoud

behoud

behoud

B1

ontwerpbesluit

Besluit

a) Wijzigingsbesluit Noordzeekustzone, Staatscourant 4 oktober 2012, nr.20040.
b) Wijzigingsbesluit Vlakte van de Raan, Staatscourant 20 maart 2013, nr.7442.

18

De landelijke doelomschrijving in deze paragraaf beperkt zich in principe tot behoud/uitbreiding oppervlakte (of omvang leefgebied) en
behoud/verbetering kwaliteit (leefgebied), in geval van soorten en vogels aangevuld met het doel voor behoud/uitbreiding populatie. Voor de volledige
formulering van de landelijke doelen inclusief toelichting wordt verwezen naar het Natura 2000 doelendocument (2006) en het Doelendocument
mariene Natura 2000-gebieden (2014).
19
Natura 2000-profiel H1110C Permanent overstroomde zandbanken, Doggersbank (2014): beoordelingsaspect kwaliteit.
20
Ministerie van LNV (2006); Natura 2000 doelendocument. Duidelijkheid bieden, richting geven en ruimte laten. Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, Den Haag, bijlage 9.3.
18

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage B

De landelijke staat van instandhouding van de bruinvis is beoordeeld als “matig ongunstig” 21. De landelijke
doelstelling sluit wat het aspect leefgebied betreft daarop aan: “behoud omvang en verbetering kwaliteit
leefgebied ten behoeve van behoud populatie”. Het aspect populatie wordt, ondanks een geschat aantal
bruinvissen dat hoger is dan de referentiewaarde, gewaardeerd met een matig ongunstige staat van
instandhouding omdat de populatie een onevenwichtige leeftijdsopbouw lijkt te hebben 22. De oorzaken van
de landelijk matig ongunstige staat van instandhouding kunnen op basis van de beschikbare informatie niet
worden gekoppeld aan de afzonderlijke gebieden omdat de populatie in de Nederlandse Noordzee deel
uitmaakt van een veel grotere populatie van de zuidelijke Noordzee. De doelstelling voor de gebieden
Noordzeekustzone (007) en Vlakte van de Raan (163) sluiten aan bij de landelijke doelstelling. Voor de
gebieden Doggersbank (164) en Klaverbank (165) is behoud tot doel gesteld om verdere achteruitgang te
voorkomen. Met deze benadering wordt een landelijk gunstige staat van instandhouding van het leefgebied
nagestreefd op een haalbare en betaalbare manier.
Op basis van beschikbare informatie met betrekking tot de specifieke ecologische functie voor de bruinvis
kan geen onderscheid gemaakt worden ten aanzien van het belang van de afzonderlijke gebieden enerzijds
en de rest van de Noordzee anderzijds. Bescherming van de sterk mobiele soort in een specifiek gebied is
daarom niet geëigend, maar moet aansluiten bij de relevante ecologische schaal van het voorkomen van de
populatie bruinvissen (het zuidelijke deel van de Noordzee). Hiervoor is een generieke, Noordzee-brede
aanpak nodig. Het Bruinvisbeschermingsplan23 gaat daarom uit van het beginsel dat generieke bescherming
meer geëigend is dan bescherming in een specifiek gebied.

H1364 – Grijze zeehond
Landelijke doelstelling: behoud omvang en kwaliteit leefgebied ten behoeve van behoud populatie
N2knr

Natura 2000-gebied

Doel omvang

Doel kwaliteit

Doel
populatie

001
007

Relatieve
bijdrage

Waddenzee

behoud

behoud

behoud

A3

aanwijzingsbesluit

Noordzeekustzone

behoud

behoud

behoud

B1-B2

wijzigingsbesluit

113

Voordelta

behoud

behoud

behoud

B1

aanwijzingsbesluit

163

Vlakte van de Raan

behoud

behoud

behoud

C

aanwijzingsbesluit

164

Doggersbank

behoud

behoud

behoud

C

ontwerpbesluit

165

Klaverbank

behoud

behoud

behoud

C

ontwerpbesluit

Besluit

a

a) Wijzigingsbesluit Noordzeekustzone, Staatscourant 18 oktober 2012, nr.21274.

De landelijke staat van instandhouding van de grijze zeehond is op het aspect populatie beoordeeld als
“gunstig”. Op het aspect leefgebied is de staat van instandhouding beoordeeld als “matig ongunstig”.
De landelijke doelstelling sluit wat betreft het aspect populatie op de staat van instandhouding aan. Grijze
zeehonden moeten voor het werpen en zogen van jongen, zandbanken opzoeken die bij extreme
weersomstandigheden (zoals zware winterstormen) overspoeld worden. Hierdoor treedt frequent sterfte van
jongen op. Het is onduidelijk of het huidige leefgebied geschikt genoeg is voor een duurzame populatie
zonder immigratie. Recent neemt het aantal in de Nederlandse kustwateren geboren pups toe en neemt de
immigratie vanuit het Verenigd Koninkrijk af. Dat wordt gezien als een indicatie dat het probleem van
voldoende permanent droge en onverstoorde ligplaatsen voor het werpen en zogen van jongen minder groot
lijkt te zijn dan eerder werd verondersteld. Ter voorkoming van achteruitgang is daarom voor het aspect
kwaliteit van het leefgebied een behoudopgave gekozen tot doel gesteld. De gebiedsdoelstellingen sluiten
aan op de landelijke doelstelling. In die Natura 2000-gebieden waar droogvallende zandplaten en of
embryonale duinen (rust- en voortplantingsgebied) aanwezig zijn, kunnen gebiedsspecifieke maatregelen
gericht op de verstoring een bijdrage leveren aan de realisatie van de instandhoudingsdoelstelling. Voor

21

Wijzigingsbesluit Natura 2000-gebied Noordzeekustzone (007) (Stcrt.2012, 200400).
Natura 2000-profiel Bruinvis (2014): beoordelingsaspect populatie.
23
Camphuysen C.J. & M.L. Siemensma (2011). Conservation plan for the Harbour Porpoise Phocoena phocoena in The Netherlands: towards a
favourable conservation status. NIOZ Report 2011-07, Royal Netherlands Institute for Sea Research, Texel.
22

19

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage B

mariene gebieden waar deze ligplaatsen niet zijn, zijn generieke maatregelen met betrekking tot verstorende
activiteiten meer geëigend (zie de toelichting in de tweede alinea).
De Waddenzee (001) en de Noordzeekustzone (007) zijn de belangrijkste gebieden voor de grijze zeehond in
Nederland. Naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State is met een wijzigingsbesluit (18 oktober
2012) meer inzichtelijk gemaakt hoe de gunstige staat van instandhouding voor de grijze zeehond kan
worden bereikt en op welke gronden in het gebied Noordzeekustzone voor de grijze zeehond kan worden
volstaan met een behouddoelstelling. De Noordzeekustzone heeft, met name in de winter, een belangrijke
foerageerfunctie. Gelet op de recente toename van de soort, wordt een behoudsdoelstelling voorlopig
voldoende geacht.
Voor de gebieden in de Nederlandse exclusieve economische zone, Doggersbank (164) en Klaverbank (165),
moet het volgende opgemerkt worden: op basis van beschikbare informatie over de ecologische functie van
deze gebieden voor de grijze zeehond kan geen onderscheid gemaakt worden ten aanzien van het belang
van de afzonderlijke gebieden enerzijds en de rest van de Nederlandse exclusieve economische zone
anderzijds. Hetzelfde geldt voor de Vlakte van de Raan (163), dat mogelijk als foerageergebied dient voor
dieren die zich in de nabije omgeving voortplanten of door het gebied trekken.
H1365 – Gewone zeehond
Landelijke doelstelling: behoud omvang en verbetering kwaliteit leefgebied ten behoeve van uitbreiding populatie
N2knr

Natura 2000-gebied

Doel omvang

Doel kwaliteit

Doel
populatie

Relatieve
bijdrage

001

Waddenzee

behoud

behoud

uitbreiding

A3

aanwijzingsbesluit

007

Noordzeekustzone

behoud

behoud

behoud

B1-B2

aanwijzingsbesluit

113

Voordelta

behoud

verbetering

uitbreiding

C

aanwijzingsbesluit

118

Oosterschelde

behoud

verbetering

uitbreiding

C

aanwijzingsbesluit

122

Westerschelde &
Saeftinghe

behoud

verbetering

uitbreiding

C

aanwijzingsbesluit

163

Vlakte van de Raan

behoud

behoud

behoud

C

aanwijzingsbesluit

164

Doggersbank

behoud

behoud

behoud

C

ontwerpbesluit

165

Klaverbank

behoud

behoud

behoud

C

ontwerpbesluit

Besluit

De gewone zeehond verkeert landelijk in een gunstige staat van instandhouding. De landelijke doelstelling
wijkt hiervan af, ten behoeve van herstel van de populatie na recente afname (door virussen), vooral in het
Deltagebied. De landelijke doelstelling is: behoud omvang en verbetering kwaliteit leefgebied voor uitbreiding
populatie24. In die Natura 2000-gebieden waar droogvallende zandplaten en of embryonale duinen (rust- en
voortplantingsgebied) aanwezig zijn, kunnen gebiedsspecifieke maatregelen gericht op de verstoring een
bijdrage leveren aan de realisatie van de instandhoudingsdoelstelling. Voor mariene gebieden waar deze
ligplaatsen niet zijn, zijn generieke maatregelen met betrekking tot verstorende activiteiten meer geëigend
(zie de toelichting in de tweede alinea). Uitbreiding van de populatie dient vooral in de Delta gestimuleerd te
worden25.
De gebiedsdoelstellingen van Waddenzee (001), Noordzeekustzone (007), Vlakte van de Raan (163),
Doggersbank (164) en Klaverbank (165) wijken af van de landelijke doelstelling. Er wordt behoud als doel
gesteld. Het overgrote deel van de populatie bevindt zich in de Waddenzee. In de Waddenzee zijn de
ligplaatsen goed beschermd, vooral tijdens zoog- en paringstijd. Met behoud van het huidige leefgebied
wordt in dit gebied uitbreiding van de populatie ten doel gesteld. De populatie neemt de laatste decennia
gestaag toe en het verspreidingsgebied is stabiel. De gestage groei van de populatie zal de komende jaren
naar verwachting doorzetten, mits virussen uitblijven. Ook in de Noordzeekustzone, welke met name een
foerageerfunctie voor de populatie uit de Waddenzee kent, gaat het goed met de soort.
Op basis van beschikbare informatie over de ecologische functie van Vlakte van de Raan, Doggersbank en
Klaverbank voor de gewone zeehond kan niet worden gesteld dat deze gebieden van essentieel belang zijn
voor de soort. Voor deze gebieden geldt dat deze wat de ecologische functies betreft niet zijn te
24
25

Aanwijzingsbesluit Natura 2000-gebied Voordelta (Stcrt. 2008, 41).
Aanwijzingsbesluit Natura 2000-gebied Voordelta (Stcrt. 2008, 41), bijlage B.4.2.
20

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage B

onderscheiden van de rest het leefgebied van de gewone zeehond binnen de Nederlandse exclusieve
economische zone. In deze gebieden zijn geen droogvallende platen aanwezig waardoor ze geen rust- of
voortplantingsfunctie hebben voor de soort. De Vlakte van de Raan dient mogelijk wel als foerageergebied
voor de dieren die elders in het Deltagebied van rustgebieden gebruik maken of door het gebied trekken.
Zuid-West Nederland herbergt geen levensvatbare populatie. De oorzaak hiervan is een te laag geboortecijfer
in het Deltagebied, waardoor de kleine populatie zichzelf niet in stand kan houden. In het Deltagebied wordt
gestreefd naar een regionale populatie van ten minste 200 exemplaren, waarbij de Voordelta (113) de
grootste bijdrage levert. Om dit doel te bereiken zal in de gebieden Voordelta, Oosterschelde (118) en
Westerschelde & Saeftinghe (122) het areaal aan onverstoord gebied moeten toenemen zodat deze gebieden
meer geschikt worden voor voortplanting. Voor de voortplanting zijn ongestoorde, permanent of bijna altijd
droogvallende platen noodzakelijk.

21

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage B

22

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage C

Motivering van het besluit op basis van de binnengekomen zienswijzen

1

INLEIDING

Op 12 september 2014 zijn drie ontwerpbesluiten gepubliceerd voor de Natura 2000-gebieden die zijn
gelegen in de Noordzee. Het betreft de ontwerp-aanwijzingsbesluiten voor de gebieden Doggersbank
(landelijk nummer 164), Klaverbank (landelijk nummer 165) en Friese Front (landelijk nummer 166).
Deze ontwerpbesluiten hebben in de periode van 12 september 2014 tot en met 24 oktober 2014 ter inzage
gelegen. Dit heeft ertoe geleid dat er door vier personen of organisaties een zienswijze is ingediend op één of
meerdere gebieden. Een belangrijk deel van de argumentatie in deze zienswijzen heeft betrekking op de
gebruikte criteria, de voorgestelde begrenzing van de gebieden en de mogelijke gevolgen van Natura 2000
voor burgers en bedrijfsleven. In enkele zienswijzen werd dezelfde argumentatie gebruikt en werden
gelijkluidende zorgen geuit als in de zienswijzen die naar aanleiding van de 111 eerste tranche ontwerpaanwijzingsbesluiten werden ingediend.
Breed geuite kritiekpunten zijn in een Nota van Antwoord26 beantwoord, waarbij op hoofdlijnen het gevoerde
beleid uiteen is gezet. De Nota van Antwoord is op 21 november 2007 aan de Tweede Kamer aangeboden en
op 13 februari en 6 maart 2008 heeft de Tweede Kamer de nota besproken.
In deze bijlage C worden de gebiedsspecifieke zienswijzen per thema beantwoord. Overwegingen die nietgebiedsspecifiek zijn geacht, zijn behandeld in een aanvullend hoofdstuk (hoofdstuk 8) van het
Doelendocument mariene Natura 2000-gebieden1 (hierna: Doelendocument marien).
Voor het gebied Doggersbank zijn drie zienswijzen ingediend. De reacties worden hieronder thematisch
besproken.

26

Ministerie van LNV (2007): Nota van Antwoord. Inspraakprocedure aanwijzing Natura 2000-gebieden. Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, Den Haag.
23

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage C

24

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

2

bijlage C

REACTIES OVER DE PROCEDURE

Een inspreker is van mening dat het gebied Doggersbank niet aangewezen had mogen worden, omdat het
gehele gebied meer dan 20 meter onder water gelegen is en daarmee geen juiste invulling is van de
Europese definitie voor habitattype permanent overstroomde zandbanken (H1110).
De zienswijze heeft niet geleid tot aanpassing van het besluit.
De selectie en begrenzing van Habitatrichtlijngebied Doggersbank heeft plaatsgevonden op ecologische
gronden en is gebaseerd op het ecologische criterium van het voorkomen van habitattype permanent
overstroomde zandbanken, Doggersbank (H1110C), waarvan de definitie is toegelicht in het profiel van
habitattype permanent overstroomde zandbanken (H1110). Volgens de Europse definitie in de Interpretation
Manual12 kunnen zandbanken zich uitstrekken beneden de 20 meter dieptelijn27. Voorwaarde voor het
meenemen van diepere delen is dat ze (geomorfologisch) onderdeel uitmaken van de zandbank en de voor
zandbanken kenmerkende levensgemeenschap herbergen. Het Nederlandse deel van de Doggersbank
voldoet aan deze eisen en er bestaat dan ook geen twijfel over het voorkomen van het habitattype.
Zoals aangegeven in paragraaf 3.1.2 van het Doelendocument marien is bij de selectie van het gebied
rekening gehouden met het grensoverschrijdend voorkomen van de habitattypen van bijlage I van de
Habitatrichtlijn. Dit onder de voorwaarden dat er 1) sprake is van één ecologische eenheid en 2) het
Nederlandse deel van het grensoverschrijdende gebied een deel van de habitattypen bevat waarvoor de
gebieden door de buurlidstaten zijn aangemeld en een (wezenlijke) bijdrage levert aan het realiseren van
een landelijk gunstige staat van instandhouding van die betreffende waarden. Gebied Doggersbank voldoet
aan beide hiervoor genoemde voorwaarden.
December 2008 is de Doggersbank aangemeld bij de Europese Commissie. Daaraan voorafgaand hebben de
gegevensformulieren van de te beschermen habitattypen en soorten in de aan te melden mariene gebieden,
de kaarten en achtergrondrapporten van 24 november tot en met 12 december 2008 ter inzage gelegen. Het
gebied is december 2009 door de Europese Commissie geplaatst op de lijst van gebieden van communautair
belang voor de Atlantische biogeografische regio.

27

In de Europese definitie staat (citaat Interpretation Manual, pagina 8): “Slightly covered by sea water all the time” means that above a sandbank the
water depth is seldom more than 20 m below chart datum. Sandbanks can, however, extend beneath 20 m below chart datum. It can, therefore, be
appropriate to include in designations such areas where they are part of the feature and host its biological assemblages.
25

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage C

26

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

3

bijlage C

REACTIES OVER DE BEGRENZING

Een inspreker geeft aan dat de toevoeging van subtype Doggersbank (H1110C) aan habitattype permanent
overtroomde zandbanken (H1110) er voor zorgt dat het begrenzingsgebied van de Doggersbank sterk wordt
uitgebreid.
De zienswijze heeft niet geleid tot aanpassing van het besluit.
Het gebied Doggersbank is geselecteerd voor de aanwezigheid van habitattype permanent overstroomde
zandbanken, Doggersbank (H1110C). Een ecologische beschrijving en definitie van dit habitattype is
opgenomen in het profiel van habitattype permanent overstroomde zandbanken (H1110). Bij de begrenzing
van Natura 2000-gebied Doggersbank is rekening gehouden met het voorkomen van habitattype H1110C.
Daarbij is gewerkt met de handvatten in de Marine Guidelines12 en is de aansluiting met de Natura 2000gebieden in de aangrenzende lidstaten Verenigd Koninkrijk en Duitsland in acht genomen.
Voor een toelichting in meer detail wordt verwezen naar paragrafen 3.2 en 3.4.2.1 van het Doelendocument
marien.
Een andere inspreker heeft aangegeven de gebruikte exclaveringsformule voor bestaande bebouwing anders
te interpreteren waardoor ook alle werkzaamheden die uit de aard van de activiteiten op zee welke
incidenteel dan wel langere tijd onlosmakelijk met deze operaties verbonden kunnen zijn, mobiele en
tijdelijke installaties ten behoeve van olie- of gaswinning hiertoe gerekend kunnen worden en doet het
voorstel deze te wijzigen door de exclaveringszone uit te breiden met een ‘vrije zone’ van 500 meter
waarbinnen de bedoelde werkzaamheden vrij kunnen plaatsvinden.
De zienswijze is heeft deels geleid tot aanpassing van het besluit.
Bestaande bebouwing maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied, het is door zijn fysieke geaardheid
blijvend ongeschikt. Onder bestaande bebouwing wordt verstaan één of meerdere gebouwen of bouwwerken
niet zijnde een gebouw. Een bouwwerk is elke constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of
ander materiaal, welke hetzij direct of indirect met de grond verbonden is, of hetzij direct of indirect steun
vindt in of op de grond. Aan de definitie van bouwwerk in paragraaf 3.4 van de Nota van toelichting is
daarom de volgende zin toegevoegd: ”Ook mijnbouwinstallaties9, zoals installaties ten behoeve van olie- en
gaswinning (inclusief pijpleidingen), vallen onder de definitie van een bouwwerk”. Zie verder paragraaf 8.4.1
van het Doelendocument marien.
De algemene exclaveringsformule geldt voor bepaling van de begrenzing van Natura 2000-gebieden en richt
zich expliciet op bestaande bebouwing. De exclaveringsformule is níet bedoeld om werkzaamheden die zijn
gekoppeld aan de (bedrijfsvoering van) bestaande bebouwing buiten de werkingssfeer van de
Natuurbeschermingswet te houden. Een vrije zone rond gebouwen of bouwwerken is daarom niet
toegevoegd, zie verder paragraaf 8.4.2 van het Doelendocument marien.
De exclaveringsformule sluit nieuw te plaatsen mobiele dan wel tijdelijke bouwwerken uit als onderdeel van
de exclaveringsformule. Voor het plaatsen van nieuwe installaties en alle werkzaamheden die aan de
plaatsing en het gebruik van de installatie gekoppeld zijn, moeten de daarvoor gangbare
vergunningsprocedures voor Mijnbouwwet en Natuurbeschermingswet worden doorlopen.

27

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage C

28

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

4

bijlage C

REACTIES OVER DE INSTANDHOUDINGSDOELSTELLINGEN

In twee zienswijzen wordt aangevoerd dat er voor de zeezoogdieren geen instandhoudingsdoelstelling
geformuleerd zou moeten worden, omdat het gebied niet van specifieke ecologische betekenis is voor de
betreffende soorten.
De zienswijzen hebben niet geleid tot aanpassing van het besluit.
Erkend wordt dat, gebaseerd op beschikbare informatie met betrekking tot de ecologische functie van het
gebied voor de bruinvis, gewone zeehond en grijze zeehond, er geen onderscheid kan worden gemaakt ten
aanzien van het belang van het afzonderlijke gebied en de rest van de Noordzee. Echter, ook voor soorten
die niet hebben geleid tot de selectie van een Habitatrichtlijngebied, maar die wel degelijk in een dergelijk
gebied voorkomen dienen instandhoudingsdoelstellingen en maatregelen te worden opgesteld. Het berust op
een misverstand te veronderstellen dat uit de Richtlijn uitsluitend een verplichting zou voortvloeien met
betrekking tot habitattypen en soorten waarvoor het gebied is geselecteerd en dat er met betrekking tot de
overige habitattypen en soorten van bijlage II geen verplichtingen zouden bestaan. Uit de inleidende tekst
van hoofdstuk 4, en paragraaf 4.1 van het Doelendocument marien blijkt dat:
1. er daarom op grond van artikel 4 lid 1 van de Habitatrichtlijn geen gebieden voor deze
zeezoogdieren zijn geselecteerd (paragraaf 4.1).
2. er desondanks instandhoudingsdoelstellingen voor de zeezoogdieren zijn opgenomen als
uitgangspunt voor te nemen maatregelen op grond van artikel 6 leden 1 en 2.
Omdat het gebied geen specifieke ecologische betekenis heeft zoals omschreven in artikel 4 lid 1 van de
Habitatrichtlijn, zijn generieke maatregelen die zich richten op (het leefgebied van) de soort meer geëigend
dan gebiedsgerichte maatregelen. Conform het beleid dat beschreven is in paragraaf 8.5.1 van het
Doelendocument marien blijven de bruinvis, de gewone zeehond en de grijze zeehond gehandhaafd en
houden de soorten een instandhoudingsdoelstelling.

29

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

bijlage C

30

Directie Natuur & Biodiversiteit | N&B/2015-164 | 164 Doggersbank

5

bijlage C

REACTIES OVER DE RELATIE MET BEHEERPLANNEN

Een inspreker dringt er op aan om adequate visserijmaatregelen te nemen waardoor de bodemdieren zich
kunnen herstellen. Een andere inspreker is van mening dat er voor gebiedssluitingen, als zijnde
beschermingsmaatregel, duidelijke en realistische doelstellingen moeten worden geformuleerd. Ook geeft
deze inspreker aan betrokken te willen worden bij het opstellen van visserijmaatregelen.
De zienswijzen hebben niet geleid tot aanpassing van het besluit.
Het besluit doet over te treffen maatregelen, zoals door de inspreker genoemde gebiedssluitingen, geen
uitspraak. Zie verder paragraaf 8.6 van het Doelendocument marien.

31

Natura 2000-gebied # 164
Doggersbank

!

!

!

Lat:55,64645 Lon:3,63583

Lat:55,48233 Lon:3,25233

Lat:55,38329 Lon:3,2112
Lat:55,3663 Lon:4,26015
!

!

!

!

!

Lat:55,08186 Lon:3,0833

Lat:54,77169 Lon:2,95706

Lat:54,62167 Lon:2,89833

Lat:54,38 Lon:2,76333

Legenda

HR (473.477 ha)
HR in aangrenzend Duitsland en
Groot Brittannië (indicatief)

Ander Natura 20000-gebied (indicatief)
Ministerie van EZ, Programmadirectie Natura 2000

Doggersbank

Grens Nederlandse Exclusieve economische zone

Schaal 1 : 700 000 (A4)
0

4

8

12

16

Km

HR = Habitatrichtlijngebied

Coördinaten (hoek)punten: World Geodetic System (Datum WGS 84)
Datum kaart: 1 december 2014

deze kaart

Natura 2000-gebied # 164
Doggersbank dieptekaart

Lat: 55,64645 Lon: 3,63583

Lat: 55,48233 Lon: 3,25233

Lat: 55,38329 Lon: 3,2112

Lat: 55,3663 Lon: 4,26015

Lat: 55,08186 Lon: 3,0833

Lat: 54,77169 Lon: 2,95706

Lat: 54,62167 Lon: 2,89833

Lat: 54,38 Lon: 2,76333

Legenda

Schaal 1 : 340 000 (A2)

Diepte in meters
-20 tot -30 (164.678 ha)
-30 tot -40 (231.229 ha)
Ministerie van EZ, Programmadirectie Natura 2000

Doggersbank

0

5.000

10.000

15.000

20.000
meter

< -40 (77.570 ha)
Grens Nederlandse exclusieve economische zone

Coördinaten (hoek)punten: World Geodetic System (Datum WGS 84)
Datum kaart: 02 oktober 2014

deze kaart