Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2014

Nr. 4

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 september 2013
In vervolg op het vragenuurtje van dinsdag 24 september jl. (Handelingen
II 2013/14, nr. 4, Vragen van het lid Van Tongeren over de acties van de
Nederlandse regering voor een schip onder Nederlandse vlag dat
vreedzaam protesteert in internationale wateren maar door de Russische
kustwacht overmeesterd is) informeer ik u, conform toezegging, over de
laatste stand van zaken rondom het Greenpeace-schip Arctic Sunrise.
Zoals bekend protesteerde de Arctic Sunrise in de week van 16 september
bij een Russisch boorplatform in de Pechorazee, ten zuiden van Nova
Zembla. Op donderdag 19 september werd het schip overmeesterd door
de Russische autoriteiten en overgebracht naar de haven van Moermansk,
waar het op dinsdag 24 september aankwam. De Arctic Sunrise vaart
onder Nederlandse vlag. Onder de bemanningsleden bevinden zich twee
Nederlanders.
Voor het kabinet staan drie zaken centraal: zekerstellen dat Rusland
handelt conform het internationale recht dat van toepassing is bij schepen
varend onder een andere vlag, het kunnen bieden van consulaire bijstand
aan de Nederlandse bemanningsleden conform artikel 36 van het Verdrag
van Wenen inzake consulaire betrekkingen, en inachtneming van het recht
om vreedzaam te kunnen protesteren.
Op elk van deze drie punten heeft Nederland bij de Russische autoriteiten,
onmiddellijk na de eerste berichten over de overmeestering van het schip,
om opheldering gevraagd. Wat betreft het recht van vreedzaam protest,
met inachtneming van de veiligheid op zee, was al na de eerdere
protestactie van Greenpeace eind augustus en kort na aanvang van de
afgelopen protesten (voor de overname van het schip) een gesprek
gevoerd met de Russische autoriteiten.

kst-33750-V-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 V, nr. 4

1

Nederland heeft Rusland specifiek gevraagd naar de rechtsgronden
waarop het zich beroept bij hun acties jegens de Arctic Sunrise, de exacte
positie waar het schip is overmeesterd (al naar gelang de locatie gelden
andere bepalingen van zeerecht) en de eventuele aanklachten tegen de
bemanning. Ook is Rusland gevraagd waarom Nederland als vlaggenstaat
niet voorafgaand aan de entering om toestemming is verzocht. Deze
vragen zijn ook schriftelijk via een note verbale aan de Russische
autoriteiten overhandigd en met de Russische ambassadeur in Den Haag
besproken.
De gevraagde informatie is nodig om de eventuele vervolgstappen te
kunnen bepalen. Aan het Nederlandse verzoek om de informatie uiterlijk
dinsdag 24 september om 18.00 uur beschikbaar te stellen heeft Rusland
echter geen gehoor gegeven. De Russische autoriteiten zeiden meer tijd
nodig te hebben. Vandaag heeft Nederland opnieuw bij de Russische
autoriteiten aangedrongen op spoedige informatieverstrekking.
Op basis van het zeerecht heeft Nederland de Russische autoriteiten
verzocht het schip onmiddellijk vrij te geven en de bemanning onmiddellijk vrij te laten. Hangende de aan Rusland gevraagde informatie beziet
Nederland tevens mogelijke juridische vervolgstappen, waaronder het
Zeerechttribunaal, waarbij een diplomatieke oplossing vanzelfsprekend de
voorkeur blijft genieten. Dit laat overigens onverlet dat de Russische
autoriteiten Greenpeace en de bemanning nog steeds strafrechtelijk
kunnen vervolgen en dat bemanningsleden uiteindelijk voor een
Russische rechter geroepen kunnen worden.
En marge van de Algemene Vergadering van de VN in New York heb ik
ook met Minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, over deze
kwestie gesproken. Hij beloofde ons volledig te informeren en de
procedure te versnellen, zodat er spoedig duidelijkheid ontstaat over het
schip en de bemanning.
Het kabinet hecht te wijzen op de brede bilaterale betrekkingen tussen
Nederland en Rusland. Zorgpunten, zoals deze, kunnen besproken worden
vanwege de nauwe banden die onze beide landen onderhouden.
Consulair
Medewerkers van het Nederlandse Consulaat Generaal in St. Petersburg
zijn dit weekend afgereisd naar Moermansk en hebben inmiddels contact
gehad met de twee Nederlandse bemanningsleden. Zij maken het, gezien
omstandigheden, redelijk. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft
contact opgenomen met de families van beide opvarenden om hen van
het consulaire bezoek op de hoogte te stellen. De medewerkers van het
Consulaat Generaal zullen de komende dagen in Moermansk blijven voor
verdere consulaire bijstand.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 V, nr. 4

2