1
> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Dienst Justitiële Inrichtingen
T.a.v. de hoofddirecteur mevr. J.P.M. Lazeroms
Postbus 20301
2500 EH DEN HAAG

Inspectie Justitie en
Veiligheid
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.inspectie-jenv.nl
Contactpersoon
contact@inspectie-jenv.nl
Projectnaam
Intensief toezicht JJI's
Ons kenmerk
3880082

Datum
10 maart 2022
Onderwerp Voortgangsbrief intensief toezicht JJI's

Bij beantwoording de datum
en ons kenmerk vermelden.
Wilt u slechts één zaak in uw
brief behandelen.

Geachte mevrouw Lazeroms,
Op 7 juli 2021 spraken de Inspectie Justitie en Veiligheid, Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd, Nederlandse Arbeidsinspectie en Inspectie van het
Onderwijs (hierna: inspecties) hun zorgen uit over het nijpende capaciteits - en
personeelstekort in de justitiële jeugdinrichtingen (hierna: JJI’s) en de daarbij
behorende scholen en de gevolgen voor de taakuitvoering.1 Vanwege de ernst van
de zorgen zetten de inspecties een traject van intensief toezicht in voor de
periode van in ieder geval een half jaar. In deze periode volgden zij de door DJI
ingezette en te treffen maatregelen op het gebied van het capaciteits - en
personeelstekort en het effect hiervan op de kwaliteit van de dagelijkse
uitvoeringspraktijk.
In deze voortgangsbrief staan de inspecties stil bij de ontwikkelingen en
(aanvullende) maatregelen die ingezet zijn in de periode van het intensief toezicht
en geven zij weer wat zij met het traject van intensief toezicht zullen doen.
De inspecties constateren dat er vanaf juli 2021 ontzettend veel gebeurd
is. DJI en de JJI’s hebben zich enorm hard ingespannen om het
capaciteits- en personeelstekort en de gevolgen hiervan aan te pakken.
Daarnaast heeft de minister voor Rechtsbescherming de ernst en
urgentie van de beide tekorten erkend en hierop volgend twee
interventies verricht. Sinds september 2021 is de tijdelijke RJJI
Horsterveen operationeel en in oktober 2021 heeft de minister een stevig
steunpakket toegezegd om daarmee de personele tekorten en de
gevolgen hiervan voor de taakuitvoering aan te pakken. De inspecties
zien dat DJI en JJI’s voortvarend aan de slag zijn gegaan om deze
aanvullende steunmaatregelen voor te bereiden en te implementeren .
Het kost echter tijd alvorens het effect daadwerkelijk op de werkvloer
zichtbaar wordt. Daarbij worden DJJ en de JJI’s gehinderd door het
tijdsgewricht van personele schaarste op de arbeidsmarkt en de
beperkingen als gevolg van corona.

1

Brief inspecties aan DJI verzoek periodiek informeren voortgang maatregelen actuele druk J JI's .
Pagina 1 van 5

De implementatie van de aanvullende steunmaatregelen is dus nog in
volle gang en heeft tijd nodig. Daarom hebben de inspecties besloten het
intensief volgen van de door DJI ingezette maatregelen op het gebied
van het capaciteits- en personeelstekort en het effect hiervan op de
kwaliteit van de dagelijkse uitvoeringspraktijk voor in ieder geval een
half jaar te verlengen.

Inspectie Justitie en
Veiligheid

Datum
10 maart 2022
Ons kenmerk
3880082

Hieronder lichten de inspecties nader toe hoe het intensief toezicht het afgelopen
half jaar is verlopen en beschrijven zij de bevindingen die het besluit van de
inspecties onderbouwen.
Verloop van het intensief toezicht
De inspecties hebben het afgelopen half jaar de door DJI ingezette acties op
verschillende manieren gevolgd. Elke maand ontvingen de inspecties van DJI een
overzicht per JJI over onder andere het aantal bezette bedden en het aantal
ingezette overbedden 2, wachtlijsten voor specialistische afdelingen, de wachtlijst
voor het aantal zelfmelders 3, ziekteverzuim van het personeel en de in- en
uitstroom van personeel. Daarnaast vond er elke maand een gesprek tussen de
inspecties en DJI plaats waarin DJI toelichtte wat de stand van zaken was op de
getroffen en nog te treffen maatregelen. Op 5 oktober 2021 ontvingen de
inspecties een resultaatverslag van DJI waarin de stand van zaken ten aanzien
van de ingezette maatregelen op het gebied va n het personeel en de capaciteit
beschreven stond.
Om zicht te krijgen op de capaciteits- en personeelstekorten en de gevolgen
hiervan op de kwaliteit van de taakuitvoering brachten de inspecties op 22 juli
2021 een bezoek aan RijksJJI (hierna RJJI) Den Hey-Acker en op 23 september
2021 aan Forensisch C entrum voor Jeugd Teylingereind. Daarnaast hebben de
inspecties aanvullende gesprekken gevoerd met functionarissen van alle JJI’s om
de effecten van de maatregelen in de praktijk vast te stellen en hier een oordeel
over te vormen. De inspecties hebben hierbij met justitiële jongeren gesproken en
met medewerkers, onder wie groepsleiders, gedragswetenschappers, docenten,
afdelingshoofden, bestuurders, leden van de (C entrale) Ondernemingsraad
(hierna OR), van de Medezeggenschapsraad en van de C ommissie v an Toezicht
(hierna C vT). Op 28 oktober 2021 hebben de inspecties een bezoek gebracht aan
de tijdelijke JJI-locatie RJJI Horsterveen om een eerste beeld op te halen van de
mate waarin de locatie voldoet aan de Beginselenwet Justitiële Jeugd (hierna BJJ).
Voor het voorjaar van 2022 staat een tweede bezoek gepland waarbij de
inspecties zullen toetsen in hoeverre RJJI Horsterveen aan de BJJ voldoet. Het
onderwijs in RJJI Horsterveen is per 1 januari 2022 gestart. De directie van de
school heeft Inspectie van het Onderwijs enkele malen geïnformeerd over het
traject dat de school doormaakte om het onderwijs voor te bereiden en op te
starten.
In deze periode bleek dat er bij in ieder geval enkele door de inspecties
onderzochte JJI’s met verkorte dagprogramma’s werd gewerkt en dat er in ieder
geval bij één JJI niet meer aan de minimale wettelijke eisen van de BJJ werd
2

E en overbed is een extra bed op een afdeling en behoort niet tot de s tandaard c apaciteit. H et overbed

wordt ingezet op het moment dat er meer jongeren zijn dan bedden.
3

E en zelfmelder is een persoon die is veroordeeld voor een vrijheidsbenemende s traf en een oproep

krijgt zichzelf te melden bij een gevangenis. Zelfmelder | J ustitiabelen | dji.nl.
Pagina 2 van 5

voldaan. Deze constatering vonden de inspecties zeer zorgwekkend, temeer
omdat er weinig perspectief was dat dit op korte termijn zou veranderen, ondanks
dat het personeel en het management van de afzonderlijke JJI’s en bijbehorende
scholen hun uiterste best deden om binnen hun mogelijkheden tot de best
passende oplossingen te komen. De inspecties gaven aan het van groot belang te
vinden dat op de kortst mogelijke termijn randvoorwaarden zouden worden
gecreëerd waardoor de JJI’s weer uitvoering konden geven aan de wettelijke
vereisten ten aanzien van het activiteitenprogramma, en op een dusdani ge
manier dat dit de justitiële jongeren én het personeel ten goede kwam. De
inspecties publiceerden daarom op 28 oktober 2021 een signaalbrief hierover. 4

Inspectie Justitie en
Veiligheid

Datum
10 maart 2022
Ons kenmerk
3880082

De toenmalige minister voor Rechtsbescherming heeft hierop volgend op 28
oktober 2021 de ernst en urgentie van de door de inspecties benoemde
knelpunten erkend en een maatregelenpakket aangekondigd 5:

Per 1 november 2021 worden extra medewerkers van Dienst Vervoer &
Ondersteuning (hierna DV&O) binnen alle JJI’s ingezet;

De extra inzet van gedragswetenschappers wordt gecontinueerd;

Er komt extra ondersteuning op het gebied van verzuimbegeleiding en re integratie;

Voor de middellange termijn vindt er een uitbreiding van het aantal
groepsleiders op iedere leefgroep van twee naar drie plaats. Er komt dus op
elke groep bij alle JJI’s een extra (mbo-geschoolde) medewerker bij. De
werving is direct van start gegaan en de verwachting is dat de eerste nieuwe
medewerkers in januari 2022 van start gaan.
Om zicht te krijgen op het effect van dit maatregelenpakket en de stand van
zaken in de JJI’s hebben de inspecties in november en december 2021
gesprekken gevoerd met de C vT’s en de OR’en van alle JJI’s.
Bevindingen
Uit de gesprekken met DJI, de C vT’s en de OR’en blijkt dat DJI en de JJI ’s direct
aan de slag zijn gegaan om de maatregelen voor te bereiden en uit te voeren. De
inspecties constateren dat de medewerkers van de JJI’s de door de minister
aangekondigde maatregelen als erkenning zien van de ernst en urgentie van de
knelpunten in capaciteit en personele bezetting. Dit biedt hen perspectief. De
inspecties bemerken in de gesprekken echter ook dat er zorg is of de maatregelen
op korte termijn inderdaad zullen helpen om de capaciteit en de personele
bezetting te verbeteren.
DJI heeft extra recruiters ingezet en is gestart met een grote landelijke
wervingscampagne, waarbij er inmiddels meerdere selectiedagen hebben
plaatsgevonden om de extra medewerkers te werven. De
arbeidsmarktproblematiek is echter al langere tijd groot, in zowel de zorg- als de
jeugdsector, waardoor de werving van geschikt personeel moeilijk blijft en een
lange adem vraagt.
Hieronder beschrijven de inspecties de bevindingen die ze hebben opgehaald in
de gespreksronde met de C vT’s en twee OR’en en gaan zij in op de stand van
zaken in de praktijk aan de hand vier thema’s: capaciteitstekort,
personeelstekort, dagprogramma en interne veiligheid.
4

V oortgangsbrief intensief toezicht inspecties JJI’s en scholen.

5

Kamerbrief over voortgang intensief toezicht JJI’s.
Pagina 3 van 5

Capaciteitstekort
De druk op de capaciteit is onverminderd hoog, er worden nog steeds
structureel overbedden ingezet. Dit betekent dat er op dat moment een
extra justitiële jongere op een afdeling zit, waar de afdeling niet op is
ingericht;
De opening van RJJI Horsterveen lijkt de andere inrichtingen nog geen
verlichting in de beddencapaciteit op te leveren. Momenteel zijn drie van
de vijf leefgroepen geopend in RJJI Horsterveen. In de door de inspecties
gevoerde gesprekken vraagt men zich af of RJJI Horsterveen over twee
jaar wel gesloten kan worden als de instroom blijft toenemen zoals nu het
geval is. De aanstaande gefaseerde uitbreiding van JJI Teylingereind in de
zomer 2023 zal dan volgens hen onvoldoende zijn;
De interne wachtlijsten voor langverblijfgroepen groeien. Dit betekent dat
justitiële jongeren die op een langverblijfgroep horen, verblijven op een
kortverblijf groep. DJI is met de JJI’s in gesprek hoe ze hier een oplossing
voor kunnen vinden. Het openen van extra langverblijfgroepen kan niet
zomaar geregeld worden en vraagt tijd en een andere inzet van de JJI en
het personeel. Per JJI wordt momenteel gekeken wat er mogelijk is;
De externe wachtlijst met zelfmelders bestaat nog steeds en neemt sinds
juli 2021 met kleine stapjes af. Op 1 februari 2022 bestond de wachtlijst
nog uit 258 jongeren.

Inspectie Justitie en
Veiligheid

Datum
10 maart 2022
Ons kenmerk
3880082

Personeelstekort
Er zijn in de periode tot januari 2022 meer groepsleiders uitgestroomd
dan dat er instroomden. In de gesprekken komt naar voren dat hierdoor
de verhouding tussen ervaren en nieuwe medewerkers verandert. Dit
levert onder medewerkers de angst op dat er onvoldoende deskundigheid
bewaard blijft. Inmiddels lijkt dit wat te veranderen. In januari 2022 zijn
er voor het eerst relatief meer groepsleiders ingestroomd dan dat er
uitstroomden;
Er worden inmiddels meer uitzendkrachten ingehuurd dan in juli 2021 het
geval was. De inzet van uitzendkrachten verschilt per JJI, waarbij de ene
instelling kiest voor een bovengrens aan uitzendkrachten per dag en de
andere onbeperkt inhuurt;
Het ziekteverzuim neemt nog steeds toe: er zijn veel langdurig zieken
door de werkdruk en het werkklimaat en er is veel verz uim door het
coronavirus (dan wel ziek, dan wel in quarantaine);
De inzet van de extra medewerkers van DV&O heeft plaatsgevonden bij
de vier RJJI’s, maar niet bij de twee particuliere JJI’s. Uit de gesprekken
met de RJJI’s blijkt dat zij geholpen zijn met de extra medewerkers van
DV&O en dat dit ruimte geeft. Zij worden bijvoorbeeld ingezet om met
justitiële jongeren van de ene naar de andere plek te lopen of als derde
medewerker op een groep.
Dagprogramma
De wettelijke minimum vereisten6 worden formeel gehaald, maar dit is
zeer fragiel. Er hoeft weinig te gebeuren of een instelling zit onder de
6

Beginselenwet Justitiële Jeugd, artikel 22: I n inrichtingen verblijven jeugdigen in groepen en nemen

deel aan gemeenschappelijke activiteiten gedurende ten minste 7 7 uren per week waarvan ten minste
ac ht en een half uren per dag. D e jeugdigen houden zich gedurende de voor de n achtrust bestemde uren
in hun kamer op, tenzij zij als onderdeel van het regime van de inrichting deelnemen aan meerdaagse
ac tiviteiten buiten de inrichting.
Pagina 4 van 5

wettelijke vereisten. Door het personeelstekort en ziekteverzuim bij de
inrichtingen worden er aangepaste diensten gedraaid, waardoor jongeren
meer op hun kamer zitten en het schoolprogramma niet volledig door kan
gaan. Ook als er lesuitval van school plaatsvindt, kunnen justitiële
jongeren weer meer op hun kamer komen te zitten omdat er onvoldoende
groepsleiders aanwezig zijn op de leefgroep. Per instelling verschillen de
variaties die worden toegepast. Bijvoorbeeld een of meerdere vaste dagen
per week een aangepast dagprogramma, waardoor justitiële jongeren
standaard een avond in de week in hun kamer moeten verblijven.

Inspectie Justitie en
Veiligheid

Datum
10 maart 2022
Ons kenmerk
3880082

Interne veiligheid
Er zijn volgens de C vT’s en OR’en nog steeds veel incidenten en er is
onrust onder de justitiële jongeren;
Het ontbreekt aan structuur op groepen door de vele wisselingen in
personeel en door de aanpassingen in dagprogramma’s;
Informatieoverdracht tussen medewerk ers verloopt door werkdruk,
aangepaste programma’s, de inzet van uitzendkrachten en
personeelswisselingen niet altijd goed waardoor het risico op incidenten
toeneemt.
Conclusie
De bevindingen laten zien dat er het afgelopen half jaar enorm veel gebeurd is :
door de minister voor Rechtsbescherming zijn forse investeringen gedaan en DJI
en de JJI’s zijn enorm hard en voortvarend met de aanvullende maatregelen aan
de slag gegaan. De ingezette maatregelen bieden hoop op verbetering. Echter, dit
zal, naar verwachting, pas over enige tijd merkbaar worden.
Omdat het effect van de ingezette maatregelen op dit moment nog onvoldoende
in de praktijk zichtbaar is en er daardoor nog steeds sprake is van
capaciteitstekort en personeelsproblemen, zetten de inspecties het intensief
volgen van de door DJI ingezette maatregelen op het gebied van het capaciteits en personeelstekort en het effect hiervan op de kwaliteit van de dagelijkse
uitvoeringspraktijk voor in ieder geval een half jaar voort.

Hoogachtend,
Namens de gezamenlijke inspecties,

H.C . Faber
Hoofdinspecteur-directeur

Pagina 5 van 5