Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 827

Toekomst mediabeleid

Nr. 73

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 8 juni 2015
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over de brief van 6 maart 2015 inzake de afschrift van de
brief aan de Nederlandse Publieke Omroep over uitwerking toekomstvisie
publiek mediabestel (Kamerstuk 32 827, nr. 70).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 3 juni
2015. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic

kst-32827-73
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

1

1
Is het waar dat het Concessiebeleidsplan 2016–2020 van de NPO (hierna:
CBP) wordt opgesteld volgens de aanstaande nieuwe wettelijke eisen, die
naar verwachting van kracht zullen zijn vanaf 1 januari 2016?
Ik heb de NPO in mijn brief van 6 maart 2015 gevraagd om bij het
opstellen van het CBP rekening te houden met de uitgangspunten en
voorstellen uit mijn toekomstvisie op het publiek mediabestel.1 Die
toekomstvisie stuurde ik op 13 oktober 2014 aan uw Kamer.2 Deze visie
werk ik op dit moment uit in een voorstel tot wetswijziging van de
Mediawet 2008, waarbij ik streef naar inwerkingtreding van de maatregelen per 1 januari 2016. Hoewel de definitieve wettelijke eisen nog niet
bekend zijn, is de aard van de voorstellen al wel bekend. Ik heb de NPO in
mijn brief van 13 oktober 2014 en in de brief van 6 maart 2015 gevraagd
om met de aard van deze voorstellen rekening te houden bij het opstellen
van het CBP.
2
Wat is de reden dat er in de voorwaarden voor het CBP niks wordt gesteld
over een aanscherping van de «toets publieke diensten»?
Zie het antwoord op vraag 4.
3
Bent u nog steeds voornemens de toets publieke diensten aan te
scherpen, om zo concurrentievervalsing en marktverstoring tegen te
gaan?
Zie het antwoord op vraag 4.
4
Op welke wijze gaat u vormgeven aan de toets op het publieke karakter
van de door de NPO en Nederlandse Omroep Stichting (hierna: NOS)
geproduceerde content en het voorkomen van oneerlijke concurrentie,
zoals in het wetgevingsoverleg Media 24 november 20143 aan de orde is
geweest?
We kennen in Nederland reeds een nieuwe diensten toets die geënt is op
de Algemene wet bestuursrecht en is afgestemd met de Europese
Commissie. Deze toets verplicht de publieke omroep steeds nadrukkelijk
te onderbouwen op welke wijze een nieuw aanbodkanaal bijdraagt aan de
uitvoering van de publieke taakopdracht. Het publieke belang wordt
afgewogen tegen mogelijk onevenredig nadelige gevolgen ervan voor de
markt.
In de aanvraag moet de publieke omroep uitleg geven over onder andere
het beoogde publieksbereik, de behoefte van het publiek, de relatie met
ander media-aanbod en de wijze(n) van distributie. De Raad voor Cultuur
en het Commissariaat voor de Media adviseren over de aanvraag van de
publieke omroep in het licht van de publieke taakopdracht, waarna de
Minister een ontwerpbesluit neemt. Marktpartijen worden uitgenodigd
schriftelijk en/of mondeling hun zienswijze te geven. Op basis van dit
geheel neemt de Minister een besluit. Wanneer het publieke belang niet
opweegt tegen mogelijk onevenredige nadelige gevolgen voor de markt,

1

Kamerstuk 32 827, nr. 70.
Kamerstuk 32 827, nr. 67.
3
Verslag van een wetgevingsoverleg, gehouden op 24 november 2014, over OCW-begroting
2015, onderdeel Media, Kamerstuk 34 000-VIII, nr. 76
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

2

dan kan het nieuwe aanbodkanaal niet of slechts in aangepaste vorm
doorgaan.
Ik vind het belangrijk om hier goed en gedegen naar te kijken. In het debat
over mijn toekomstvisie op het publieke bestel van 24 november 2014 heb
ik daarom de Kamer toegezegd de toetsing ten aanzien van nieuwe
diensten van de publieke omroep van een aantal landen om ons heen te
vergelijken.4 Ik wil de resultaten van deze vergelijking afwachten en kom
hier schriftelijk na de zomer – voor de behandeling in de Tweede Kamer
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet – bij u op terug. Op
basis van de uitkomsten van deze vergelijking zal ik bekijken of het
wenselijk is de bestaande procedure ten aanzien van nieuwe diensten van
de publieke omroep te herzien.
5
Wat is de reden dat er in de voorwaarden voor het CBP niks wordt gesteld
over waarderingscijfers van het publiek voor programmering?
Zie het antwoord op vraag 6.
6
Bent u nog steeds voornemens doelen voor waardering door het publiek
onderdeel te laten zijn van de meerjarenbegroting en prestatieovereenkomst?
In de brief aan de NPO van 6 maart 2015 heb ik geschreven dat ik grote
waarde hecht aan het afleggen van publieke en parlementaire verantwoording door de publieke omroep. Het is aan de NPO om eerst in het
CBP en daarna in de Prestatieovereenkomst 2016–2020 uit te werken op
welke manier de publieke omroep deze verantwoording vorm gaat geven.
Publieke en parlementaire verantwoording in de vorm van waarderingscijfers in de prestatieovereenkomst is hierbij een van de mogelijkheden. In
zijn Terugblik 2013 (en die van eerdere jaren) publiceerde de NPO
overigens al een algemeen waarderingscijfer van het publiek.5 Specifieke
kwalitatieve waarderingen zijn al onderdeel van de prestatieovereenkomst
bijvoorbeeld in hoeverre de bevolking nieuws en opinie van de NPO
«kwalitatief goed» vindt.
7
Wat is de reden dat u voorstander bent van volledige openheid over de
kosten voor het maken van de programmering op programmaniveau?
Zie het antwoord op vraag 11.
8
Welke objectieve en feitelijke meerwaarde ziet u in volledige openheid
over de kosten voor het maken van de programmering op programmaniveau?
Zie het antwoord op vraag 11.
9
Welk effect verwacht u van volledige openheid over de kosten voor het
maken van de programmering op programmaniveau?
Zie het antwoord op vraag 11.

4
5

Kamerstuk 34 000 VIII, nr. 76.
Kamerstukken 34 000-VIII, nr. 61,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

3

10
Voor welk doel zou volledige openheid over de kosten voor het maken van
de programmering op programmaniveau kunnen worden gebruikt?
Zie het antwoord op vraag 11.
11
Wat wilt u doen met de gegevens van de kosten voor het maken van de
programmering op programmaniveau?
Zoals ik in mijn brief aan de NPO van 6 maart 2015 schreef, vind ik dat
organisaties die met publiek geld werken, transparant moeten opereren.
Ook de publieke omroep moet dus transparant zijn over de manier
waarop hij zijn geld besteedt.
Transparantie over kosten betekent in ieder geval dat er transparantie is
over de kosten van programmering. Dit maakt het mogelijk dat het publiek
in debat kan gaan over de keuzes die de publieke omroep maakt en de
prioriteiten die hij stelt. Het publiek moet inzicht kunnen hebben in de
verhouding tussen bijvoorbeeld het budget voor nieuws in verhouding tot
dat voor kinderprogrammering of culturele programmering. Als de
publieke omroep transparant is en zijn keuzes verantwoordt aan het
publiek, draagt dat bij aan de legitimatie van die keuzes en het vertrouwen
in de publieke omroep. Transparantie versterkt tegelijkertijd het
bewustzijn bij de publieke omroep dat er gewerkt wordt met publiek geld.
Deze transparantie is expliciet niet bedoeld om binnen de politiek te
debatteren over individuele programmatische keuzes, of te bepalen wat
precies een doelmatige inzet van publiek geld betekent. Dat past niet bij
het onafhankelijke karakter van de omroep en de grondwettelijke
bescherming ervan.
12
Hoe verhoudt het feit, dat de NPO de bevoegdheid krijgt om afspraken te
maken met externe makers, zich tot de uitvoering van motie van het lid
Jasper Van Dijk?6
Zie het antwoord op vraag 14.
13
Is het waar dat de NPO vooraf afspraken maakt met externe partijen,
bijvoorbeeld over het format?
Zie het antwoord op vraag 14.
14
Hoe wordt voorkomen dat de bovengenoemde motie van het lid Jasper
van Dijk een «lege huls» wordt?
De motie Van Dijk ondersteunt de kabinetsplannen over de toekomst van
de publieke omroep. Zoals beschreven in mijn toekomstvisie op het
publieke bestel van 13 oktober 2014 en besproken in het debat van
24 november 2014, blijven de omroepen formeel coproducent, in lijn met
artikel 2.88 van de Mediawet 2008. De motie Van Dijk bevestigt dit
principe.

6

Motie van het lid Jasper Van Dijk over omroepen altijd als coproducent laten fungeren,
Kamerstuk 34 000-VIII, nr. 64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

4

Formeel is het altijd zo dat een omroep opdrachtgever is. Nieuw is dat de
NPO voorstellen van externe partijen kan kiezen en beoordelen. Tevens
kan de NPO zelf op externe partijen af stappen met een verzoek. De NPO
krijgt de bevoegdheden om afspraken met externe makers te maken en
enkele kaders te stellen. Dit zijn afspraken over het format, voorlopige
inhoudelijke kaders, kosten van een voorstel en rechten. Het is aan de
NPO welke afspraken er precies vooraf met externe partijen worden
gemaakt en hoe omroepen vanuit hun rol als coproducent daarbij worden
betrokken. Omroepen kennen deze afspraken. Als een omroep coproducent wordt en het voorstel met de externe partij verzorgt, heeft de
omroep als coproducent redactionele en (media)wettelijke
eindverantwoordelijkheid. Dit is in lijn met de motie Van Dijk.
De omvang van de rol die de omroep kan nemen is uiteindelijk afhankelijk
van de kaders die de NPO met de externe partij heeft afgesproken en de
mate waarin het voorstel ontwikkeld is. Een omroep kan zelf een keuze
maken of hij zich wil verbinden aan een voorstel van een externe partij
met de bijbehorende kaders. De NPO legt in een regeling vast op welke
manier zij deze kaders gaat vaststellen.
15
Wat zijn de precieze voorwaarden teneinde het journalistieke aanbod van
de publieke omroep onderscheidend te maken van het journalistieke
aanbod van commerciële nieuwsorganisaties?
Het streven naar hoge kwaliteit, sterkere inhoudelijke toetsing en meer
publieke verantwoording geldt voor al het aanbod, maar in het bijzonder
voor de nieuwsvoorziening. Het garanderen van betrouwbare en continue
nieuwsvoorziening is een van de belangrijkste bestaansredenen van de
publieke omroep. Deze functie in de samenleving is van zo’n belang dat
het voortbestaan gegarandeerd moet zijn en altijd gestreefd wordt naar
een zo hoog mogelijke kwaliteit. Een kwalitatief en gedegen aanbod met
hoge journalistieke standaarden is voor zowel de publieke als de
commerciële nieuwsvoorziening cruciaal. De concurrerende wisselwerking tussen beide creëert meerwaarde en zorgt ervoor dat zij elkaar
sterker maken.
De publieke omroep moet daarnaast normstellend zijn, waarbij een
kritische kijk op zichzelf van belang is. Ook stelt de Mediawet specifieke
eisen. Het journalistieke aanbod onderscheidt zich omdat het moet
voldoen aan publieke waarden. Deze publieke waarden zijn opgenomen in
de publieke mediaopdracht (artikel 2.1, tweede lid, onder a t/m f). Het gaat
dan bijvoorbeeld om de opdracht dat het media-aanbod van de publieke
omroep onafhankelijk van politieke en commerciële invloeden en voor
iedereen toegankelijk moet zijn en een relevant bereik moet hebben onder
zowel een breed en algemeen publiek, als kleinere doelgroepen. Het is
aan de publieke omroep hier verder invulling aan te geven.
16
Wat verstaat u onder een pluriforme nieuwsvoorziening?
De publieke omroep heeft de taak om in zijn programmering, waaronder
de nieuwsvoorziening, een evenwichtige representatie te bieden van alle
bevolkingsgroepen. Vanuit dit oogpunt en vanuit de diversiteit van
meningsvorming is het ook van belang dat er verscheidenheid is in het
aanbod aan nieuws en duiding van nieuws.
17
Welke relatie ziet u tussen een pluriforme nieuwsvoorziening en de
opening van het bestel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

5

Zie het antwoord op vraag 19.
18
Geldt de opening van het bestel ook voor het journalistieke aanbod en de
nieuwsvoorziening door de publieke omroep?
Zie het antwoord op vraag 19.
19
Is er na de opening van het publieke mediabestel ook een rol weggelegd
voor commerciële nieuwsorganisaties om bij te dragen aan de uitvoering
van publieke mediaopdracht?
Vanaf 2016 kunnen externe producenten programmavoorstellen indienen
voor programmering bij de publieke omroep. Dat kunnen ook voorstellen
op het terrein van nieuws, sport en evenementen betreffen. Als externe
partijen vernieuwende voorstellen hebben om de bestaande nieuwsvoorziening en het journalistiek aanbod te versterken en pluriformer te maken,
dan kan de NPO besluiten om met deze externen, waaronder producenten, mediabedrijven en talentvolle makers, in zee te gaan. Zoals ik in
het wetgevingsoverleg van 24 november 2014 zei, vind ik wel dat het ene
soort aanbod zich beter leent om extern te worden geproduceerd dan het
andere. Sommige programma’s hebben continuïteit nodig en kunnen niet
projectmatig worden gemaakt en gefinancierd, zoals bijvoorbeeld het
geval is bij de 24-uurs nieuws- en sportvoorziening van de NOS op alle
platformen. Niet voor niets heeft de NOS als taakorganisatie daartoe een
wettelijke opdracht gekregen.
20
Is het noodzakelijk dat de publieke omroep bereik creëert op (nieuwe)
digitale platforms, waar al sprake is van een ruim nieuwsaanbod door
commerciële nieuwsorganisaties?
Om zijn publieke taak uit te kunnen oefenen moet het aanbod van de
publieke omroep daar zijn waar het publiek is en waar het publiek zich
naartoe beweegt. Daarom moet de publieke omroep ook publieke content
aanbieden op digitale platforms. Dat betekent niet dat de publieke omroep
een vrijbrief heeft om zomaar alles te ondernemen en ontwikkelen. Bij elk
programma en elke dienst moet de publieke omroep zich afvragen of het
past in de taakopdracht. En bij nieuwe aanbodkanalen moet vooraf
toestemming worden gevraagd via de nieuwe diensten toets.
21
Op welke wijze wordt € 16,6 miljoen, die voorheen werd besteed aan het
Mediafonds, vanaf 1 januari 2016 geoormerkt voor de ontwikkeling en
vervaardiging van Nederlands media-aanbod van bijzondere culturele
aard, conform de motie Verhoeven c.s.7?
Zie het antwoord op vraag 22.
22
Wordt het bedrag van € 16,6 miljoen dat is geoormerkt voor de ontwikkeling en vervaardiging van Nederlands media-aanbod van bijzondere
culturele aard, opgenomen in de prestatieafspraken, dan wel wettelijk
verankerd?

7

Motie Verhoeven c.s. over verlagen van de voorgenomen bezuiniging op de regionale
omroepen, Kamerstuk 33 664, nr. 24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

6

De opheffing van het Mediafonds per 1 januari 2017 laat onverlet dat ik
het belangrijk vind dat de productie van artistieke documentaires en
hoogwaardig cultureel drama en film op peil blijft. Het is daarom goed te
constateren dat de NPO heeft toegezegd binnen het totale budget van de
publieke omroep een budget van € 16,6 miljoen te oormerken, conform
de motie Verhoeven. Verder heeft de NPO gemeld dat bij de bezuinigingen
op de programmering het totale budget voor drama en documentaires
zoveel mogelijk wordt ontzien.
Ik heb in mijn brief van 6 maart 2015 aan de NPO gevraagd om in zijn
concessiebeleidsplan uit te werken op welke wijze het geoormerkte
bedrag van € 16,6 miljoen wordt ingezet voor de ontwikkeling en
vervaardiging van het type culturele producties die nu met ondersteuning
vanuit het Mediafonds worden gerealiseerd. De NPO en Mediafonds
werken in goed overleg samen om de overgang zo soepel mogelijk te
laten verlopen.
De NPO neemt voor de uitwerking van de overgang van taken het plan
van de heer Stoop als uitgangspunt.8 In dit plan staat de borging van de
ontwikkeling en productie van hoogwaardig drama en documentaires
centraal. Aan de NPO heb ik gevraagd om deze uitwerking in goed overleg
met de relevante partners uit de sector op te pakken. Op basis van de
voorstellen in het CBP komt de Prestatieovereenkomst 2016–2020 tot
stand.
23
Wat is de reden dat u weerspiegeling van levensbeschouwing in het
media-aanbod, en dus levensbeschouwelijke programmering, een
opdracht van de publieke omroep vindt?
Pluriformiteit is een belangrijke waarde van publiek media-aanbod. Vanuit
dit oogpunt moeten ook mensen met verschillende levensbeschouwelijke
achtergronden en opvattingen zich kunnen herkennen en gerepresenteerd
worden in de programmering. Om de hedendaagse wereld – waarin veel
maatschappelijke ontwikkelingen een levensbeschouwelijke grond
hebben – te begrijpen, is inzicht in de diverse levensbeschouwelijke
stromingen en de relatie hiertussen noodzakelijk. Het is daarom van
belang dat de publieke omroep zorgt voor een goede en afgewogen
inbedding van levensbeschouwelijke programmering in het totale
media-aanbod.
24
Op welke wijze wilt u de spanning tussen het bereiken van een integrale
distributiestrategie op alle kanalen en het risico daardoor op marktverstoring oplossen?
Een integrale distributiestrategie stelt de publieke omroep in staat om zijn
publieke taak te kunnen uitoefenen daar zijn waar het publiek zich
beweegt.
Bij elk programma en elke dienst moet de publieke omroep zich wel
afvragen of het voldoet aan de publieke media-opdracht. Bovendien moet
de Minister op basis van de wet instemmen met nieuwe diensten. We
kennen in Nederland daarvoor een nieuwe diensten toets, die geënt is op
de Algemene wet bestuursrecht en is afgestemd met de Europese
Commissie. Deze toets verplicht de publieke omroep steeds nadrukkelijk
te onderbouwen wat de bijdrage is van een nieuw aanbodkanaal aan de
8

Aad Stoop, «Hoe de Nederlandse Publieke Omroep de ontwikkeling en productie van
hoogwaardig drama en documentaire kan borgen», 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

7

uitvoering van de publieke taakopdracht. Het publieke belang wordt
afgewogen tegen mogelijk onevenredig nadelige gevolgen ervan voor de
markt.
25
Welke feitelijke, concrete en objectieve meerwaarde ziet u in het oprichten
van een privaatrechtelijke entiteit die het gezamenlijk verwerven en
centraal beheren en gebruiken van rechten gaat vormgeven?
Goede afspraken over rechtenmanagement zijn onmisbaar voor een
integrale distributiestrategie en efficiënte exploitatie. Gezamenlijk
verwerven, centraal beheren en gebruiken stelt de publieke omroep in
staat om content op een eenduidige manier aan te bieden via verschillende aanbodkanalen. Het is dan ook duidelijk voor de gebruiker waar en
voor hoelang content beschikbaar is. Daarnaast stelt het de publieke
omroep in staat om meer flexibel in te springen op innovatieve manieren
van dienstverlening en distributie. De meerwaarde zit tevens in de
opbouw van expertise als het gaat om rechtenmanagement. Dat dient een
efficiënte exploitatie buiten de aanbodkanalen van de NPO, zoals
bijvoorbeeld de verkoop van Nederlands product in het buitenland. In
samenwerking met de NPO zal ik onderzoek doen naar de inrichting van
een dergelijke entiteit.
26
Welke mogelijkheden zijn er ten aanzien van de positionering en
governance bij oprichting van een privaatrechtelijke entiteit die het
gezamenlijk verwerven en centraal beheren en gebruiken van rechten gaat
vormgeven?
De positionering en governance is onderdeel van het onderzoek naar de
rechtenentiteit.
27
Wat heeft uw voorkeur ten aanzien van de positionering en governance bij
oprichting van een privaatrechtelijke entiteit die het gezamenlijk
verwerven en centraal beheren en gebruiken van rechten gaat
vormgeven?
Zie het antwoord op vraag 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 827, nr. 73

8