Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3768
Vragen van de leden Van den Hil en Bevers (beiden VVD) aan de Minister
voor Langdurige Zorg en Sport over het bericht «Fraude met valse diploma’s in
zorg neemt toe: cashen over de rug van kwetsbare patiënten» (ingezonden
19 juli 2022).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen
26 augustus 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 3644.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Fraude met valse diploma’s in zorg neemt
toe: cashen over de rug van kwetsbare patiënten»?1
Antwoord 1
Ja, dit artikel is mij bekend.
Vraag 2
Heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd voldoende instrumenten en
capaciteit om deze zorgelijke vorm van fraude te bestrijden?
Antwoord 2
Misbruik van diploma’s en Verklaringen omtrent het Gedrag (VOG’s) in de
zorg is een ernstige zaak vanwege mogelijke gezondheidsrisico’s voor
cliënten. Deze vorm van fraude heeft niet alleen de aandacht van het
Ministerie van VWS en de IGJ, maar ook van diverse andere partijen zoals
het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OCW) en de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
Het vervalsen van diploma’s is een strafbaar feit en dient dan ook via het
strafrecht (valsheid in geschrifte) te worden aangepakt.
De IGJ ziet toe op de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Ongekwalificeerd
personeel brengt (grote) risico’s met zich mee voor de kwaliteit en veiligheid
van de zorg. Op grond van de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg
(Wkkgz) en de Jeugdwet blijven zorgaanbieders te allen tijde eindverantwoordelijk voor het leveren van goede zorg. De IGJ kan eenmanszaken en

1

ah-tk-20212022-3768
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

RTL Nieuws, 15 juli 2022, «Fraude met valse diploma’s in zorg neemt toe: cashen over de rug
van kwetsbare patiënten», https://www.rtlnieuws.nl/onderzoek/artikel/5320379/zorg-valsdiploma-toename-diplomafraude.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

bestuurders van zorginstellingen daarop aanspreken en in voorkomend geval
een aanwijzing geven. Wanneer de IGJ in haar toezicht een redelijk vermoeden van valsheid in geschrifte tegenkomt, dan kan de IGJ daarvan aangifte
doen. In de praktijk is het echter meestal de betrokken zorgaanbieder die
aangifte doet. Zij zijn immers op grond van de Wkkgz eindverantwoordelijk.
Is de zorg- of jeugdhulpverlener die diplomafraude pleegt geregistreerd in het
BIG- of SKJ-register, dan kan de IGJ een tuchtrechtelijk procedure tegen de
betreffende zorgverlener starten.
De IGJ heeft mij laten weten dat het ten aanzien van vervalsen van diploma’s
in de meeste gevallen om eenmanszaken gaat en om personen die niet BIGof SKJ-geregistreerd zijn. Daarnaast gaat het om uitzendbureaus die zich
specialiseren in zorgpersoneel, waarbij regelmatig blijkt dat diploma’s niet
kloppen. De IGJ ziet evenwel niet toe op deze bureaus. De interventiemogelijkheden voor de IGJ zijn in deze gevallen beperkt. Ook omdat de
betrokken zorg- of jeugdhulpverlener opnieuw kan starten, bijvoorbeeld onder
de naam van een andere eenmanszaak. Verder is de IGJ bij onderzoek naar
vervalste diploma’s afhankelijk van de informatie van de melder en/of
betrokken zorgverlener en van andere instanties. Alleen wanneer er aangifte
wordt gedaan van fraude kan er opsporing plaatsvinden en kunnen daders
vervolgd worden.
Vraag 3
Is bekend welke consequenties fraude met valse diploma’s voor het leveren
van zorg heeft gehad? Zijn er bijvoorbeeld consequenties geweest voor de
patiëntveiligheid?
Antwoord 3
Het is evident dat de inzet van ongekwalificeerd zorgpersoneel risico’s met
zich mee kan brengen voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. De vraag
welke consequenties fraude met valse diploma’s voor het leveren van zorg
kan hebben gehad of nog kan hebben kan ik niet eenduidig beantwoorden.
De IGJ heeft de tussen 2017 en 2022 ontvangen signalen en meldingen over
mogelijk vervalste diploma’s geanalyseerd. Uit deze analyse blijkt dat het
voornamelijk gaat over situaties waarin betrokken zorgaanbieders, bemiddelingsbureaus of zorgverleners opmerken dat de mogelijke fraudeur geen of
onvoldoende kennis en vaardigheden heeft voor het verlenen van kwalitatief
goede en veilige zorg. De signalen en meldingen zijn vooral afkomstig uit de
sectoren gehandicaptenzorg, jeugdzorg en wijkverpleging.
Vraag 4
Is de lijst van malafide uitzendbureaus waar men zonder diploma kan
aankloppen om aan de slag te gaan in de zorg bij u bekend? Zo ja, welke
stappen worden er tegen hen ondernomen?
Antwoord 4
Ook wanneer zorgaanbieders personeel via een uitzendbureau werven dragen
zij de verantwoordelijkheid om de bekwaamheid en bevoegdheid van deze
zorgmedewerkers te controleren en zich ervan te vergewissen dat zij over de
juiste diploma’s beschikken. De zorgaanbieder blijft altijd verantwoordelijk op
grond van de Wkkgz voor het leveren van goede zorg.
Toch ben ik van mening dat malafide uitzendbureaus waar men zonder
diploma kan aankloppen om aan de slag te gaan in de zorg ook aangepakt
moeten worden. Echter, dergelijke uitzendbureaus vallen niet onder het
toezicht van de IGJ, omdat zij geen activiteiten uitvoeren die onder de
reikwijdte van zorg zoals bedoeld in de Wkkgz vallen. Bij onrechtmatig
handelen van uitzendbureaus, die niet onder het toezicht van de IGJ staan,
staat wel de weg naar een civiele rechter open.
Vraag 5
Welke gesprekken vinden er op dit moment plaats met relevante (veld)partijen om fraude met valse diploma’s tegen te gaan?
Antwoord 5
Begin dit jaar is DUO gestart met een actieve voorlichtingscampagne gericht
op de zorgsector over het gebruik van Mijn diploma’s (voorheen het
Diplomaregister) met als doel diplomafraude tegen te gaan. Daarnaast kan ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

melden dat er momenteel verkennende gesprekken gaande zijn tussen DUO,
Justis, de IGJ, Inspectie onderwijs en de Regionale Informatie- en Expertise
Centrum (RIEC) over mogelijke samenwerking bij het tegengaan van
diplomafraude.
Vraag 6
Bent u bereid om online platforms zoals Google op hun verantwoordelijkheid
aan te spreken en ze te verzoeken om malafide aanbieders van zorgdiploma’s
actiever te weren van hun platforms?
Antwoord 6
Online platforms die valse diploma’s aanbieden hebben de aandacht. DUO
scant actief online platforms en doet aangifte als diploma-aanbieders hun
producten online aanbieden. Daarnaast is eenieder verantwoordelijk om
aangifte te doen wanneer zij een dergelijk platform tegenkomen. Het
aanbieden van vervalste diploma’s is een strafbaar feit. Alleen wanneer er
hiervan aangifte wordt gedaan kan opsporing plaatsvinden en kunnen daders
vervolgd worden.
Vraag 7
Wordt het bestrijden van deze vorm van fraude meegenomen bij de
opstelling van de aankomende Wet integere bedrijfsvoering zorgaanbieders?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Onlangs heb ik de doelstelling, de onderdelen en de reikwijdte van het
wetsvoorstel Integere bedrijfsvoering zorgaanbieders (Wibz) toegelicht in de
brief over de aanpak van niet-integere zorgaanbieders (Kamerstukken II
2021–2022 28 828, nr. 133). Deze vorm van fraude valt niet onder de
reikwijdte van de Wibz. Diplomafraude valt onder het Wetboek van Strafrecht
(artikel 326 Wetboek van Strafrecht).
Vraag 8
Hoe bent u in algemene zin van plan om fraude met zorgdiploma’s tegen te
gaan in de toekomst?
Antwoord 8
Ik wil vooropstellen dat zorgaanbieders op grond van de Wkkgz en de
Jeugdwet te allen tijde eindverantwoordelijk blijven voor het leveren van
goede zorg. Zij zijn als werkgever verantwoordelijk voor het aannemen van
voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel. Door het verplicht stellen van een
DUO-uittreksel bij de sollicitatieprocedure kan voorkomen worden dat
personen met valse diploma’s en verkeerde bedoelingen in de zorg aan de
slag gaan.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Mohandis (PvdA), ingezonden 18 juli 2022 (vraagnummer 2022Z15180).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3