Nationale Kernset
Tekst V&VN

Foto Studio Oostrum Infographic Lawine

Nationale Kernset:

beroepsgroep legt zelf gegevens vast
De Nationale Kernset heeft de afgelopen
maanden veel aandacht gekregen. Politiek Den Haag, beroeps- en brancheorganisaties en zorginstellingen volgen de
ontwikkelingen met belangstelling. De
Nationale Kernset is géén nieuwe classificatie. Maar wat is het dan wel? Renate Kieft,
adviseur Excellente Zorg van V&VN, geeft
antwoord op prangende vragen over de
Nationale Kernset.

W

at kunnen we met de Nationale Kernset wat nu nog niet
kan?

“Met de Nationale Kernset Patiëntproblemen, Interventies en Zorgresultaten wordt
het mogelijk de effectiviteit van de totale
beroepsgroep van verpleegkundigen en verzorgenden inzichtelijk te maken. Iets wat
tot op heden niet kan. We kunnen gerichter
onderzoek doen naar het verpleegkundig en
verzorgend handelen en daarmee veel beter
input leveren aan bijvoorbeeld landelijke
vraagstukken als het wijkbekostigingsmodel.
Maar denk ook aan de input voor de verpleegkundige en verzorgende kwaliteitsindicatoren van de IGZ, waar verpleegkundigen en
verzorgenden uiteindelijk op worden afgerekend. Kortom, verpleegkundigen en verzorgenden, laten we onze zorg inzichtelijk en
eenduidig registreren en vooral ook vergelijkbaar maken. Niet alleen binnen je eigen organisatie maar ook met andere organisaties.”

Dat klinkt naar nog meer registratielast?
“Nee, juist niet. Het uitgangspunt is niet meer
registreren, maar het hanteren van één vocabulaire voor het verpleegkundige en verzorgende zorgproces. Verpleegkundigen en verzorgenden merken op de werkvloer helemaal
niks van de Nationale Kernset. Het is een systeem dat als basis, als fundament, op de achtergrond werkzaam is. We komen niet aan de
16 V&VN Magazine • september 2015

wijze waarop instellingen of verpleegkundigen en verzorgenden registreren. We zeggen
alleen dat als we inzichtelijk willen maken
wat de effectiviteit van het verpleegkundig en
verzorgend handelen is, we met elkaar moeten afspreken en vastleggen welke zaken we
onder de loep gaan nemen.”

Waarom? We hebben toch classificaties?
“Klopt, maar de Nationale Kernset is dan ook
geen classificatie. Classificaties definiëren
gegevens, maar volgens een vastgestelde indeling en structuur. De indeling en uitwerking
verschillen per classificatie, waardoor gegevens onderling niet vergelijkbaar zijn. De
Nationale Kernset moet je zien als het fundament, de basis onder de classificaties. In de
Nationale Kernset is bepaald welke gegevens
worden vastgelegd en uitgewisseld en hoe
deze gegevens worden vastgelegd, bijvoor-

beeld in vrije tekst of gecodeerd. Wij zorgen
ervoor dat de Nationale Kernset zo wordt ingericht dat de bestaande classificaties gekoppeld, of in ICT-taal gezegd, ‘gemapt’ kunnen
worden. Bij een elektronisch zorgdossier
– waaronder het verpleegkundig dossier – is
het uitgangspunt dat gestandaardiseerde
gegevens, die relevant zijn voor het zorgproces, eenmalig bij de patiënt worden vastgelegd. De gegevens van de Nationale Kernset
Patiëntproblemen zijn gebaseerd op de internationaal erkende SNOMED CT-codes. Instellingen die geen classificatie hebben, kunnen
de Nationale Kernset gebruiken ter ondersteuning van het verpleegkundig proces binnen
het elektronisch dossier. Deze zorginstellingen kunnen gewoon blijven werken met de
indeling die zij gewend zijn, zoals de indeling
van de Normen Verantwoorde Zorg. Instellingen
die wel al een keuze voor een classificatie heb-

Meepraten over de
Nationale Kernset?
Het is belangrijk dat verpleegkundigen en
verzorgenden aan de bron blijven staan
van de ontwikkeling en doorontwikkeling
van de Nationale Kernset. V&VN zoekt
daarom zorgprofessionals die willen meedenken of participeren in een werkgroep
Nationale Kernset. Interesse? Meld je aan
via h.waarts@venvn.nl.

ben gemaakt, kunnen deze blijven gebruiken.
De Nationale Kernset fungeert dan als referentieset.”

Waarom wordt er niet landelijk voor één
classificatie gekozen?
“Er zijn verschillende classificaties op de
markt zoals Omaha, Nanda Nic Noc en Raiview.
Instellingen die voor een specifieke classificatie hebben gekozen, hebben dit gedaan omdat
deze past bij de werkwijze, cultuur en taal van
de instelling zelf. Het zou te complex zijn om
alle instellingen die nu voor een classificatie
hebben gekozen te vragen voor één specifieke
classificatie te kiezen. Bovendien is het standpunt van V&VN dat instellingen keuzevrijheid
moeten hebben welke classificatie zij willen
gebruiken en zelfs ook de keuze moeten hebben om geen classificatie in te voeren. Invoering van een classificatie in een instelling is
meestal gekoppeld aan het doel om eenheid
in taal tot stand te brengen, en dat is ook
goed, alleen, het stimuleert eenheid in taal
binnen de instelling en niet erbuiten. Wat
als een patiënt of cliënt van de ene instelling
naar de andere instelling gaat en zij gebruiken niet dezelfde classificatie. Dan hebben we
direct een taalbarrière.”

Het draait dus allemaal om eenheid van
taal?
“Beter gezegd, het gaat om één vocabulaire.
Een standaardisatie van gegevens die relevant
zijn voor het verpleegkundig en verzorgend
zorgproces. Dat is er nu niet. Verpleegkundigen en verzorgenden verzamelen allerlei
patiëntgegevens om de zorgsituatie van een
patiënt of cliënt en diens naasten in beeld te
brengen. In veel gevallen gebeurt dit zelfs nog
handmatig, dus via vrije tekst. Bijvoorbeeld:
verpleegkundige A beschrijft een patiëntprobleem als volgt: ‘Patiënt X heeft weinig
sociale contacten en voelt zich daar niet prettig bij.’ Terwijl verpleegkundige B het op de

volgende manier verwoordt: ‘Patiënt X voelt
zich eenzaam en heeft beperkt contact met
andere mensen.’ Ze bedoelen waarschijnlijk
hetzelfde, namelijk dat de patiënt aangeeft
zich alleen te voelen en dat hij weinig sociale
contacten heeft. Maar de vraag die we moeten
stellen is: zijn deze omschrijvingen met elkaar
te vergelijken? Bedoelt verpleegkundige A dat
de patiënt al eenzaam is of signaleert zij een
risico op eenzaamheid?
Er is dus geen sprake van één vocabulaire van
waaruit de twee verpleegkundigen spreken.
Hierdoor kunnen verschillende opvattingen
over patiëntenzorg ontstaan. Met één vocabulaire worden dit soort uitspraken voor één
uitleg vatbaar.”

sten van zorg, kosteneffectiviteit, zorginkoop
of cliëntinformatie. Het inhoudelijk vaststellen van een kernset met eenduidige gegevens
moet door verpleegkundigen en verzorgenden worden bepaald, omdat het hún vakgebied, hún professie betreft. Zij hebben de kennis en professionele verantwoordelijkheid om
criteria vast te stellen en te bepalen welke verpleegkundige en verzorgende gegevens nodig
zijn binnen de dagelijkse praktijkvoering en
voor de ontwikkeling van hun professie.”

Wat vinden de werkgevers in de zorg er
eigenlijk van?

“Nee, de Nationale Kernset is in ontwikkeling en het eerste deel, Patiëntproblemen,
wordt eind dit jaar opgeleverd voor gebruik.
We gaan niet alle patiëntproblemen in de
Nationale Kernset verzamelen, maar alleen
die patiëntproblemen waarvan we weten dat
ze veel voorkomen en welke mate van invloed
verpleegkundigen en verzorgenden daarop
kunnen uitoefenen. Denk aan problemen met
wassen, problemen met aankleden, decubitus en vallen. Samen met het onderzoeksinstituut NIVEL hebben we bijna duizend
verpleegkundigen en verzorgenden hiernaar
gevraagd. Het resultaat is dat we een set van
58 gestandaardiseerde patiëntproblemen hebben kunnen vaststellen die de Kernset Patiëntproblemen gaat vormen.”

“Er is discussie over het verplicht stellen van
classificaties. Wij maken ons hier zorgen
over, omdat instellingen dan gaan bepalen
welke gegevens worden vastgelegd. Vanwege
de veelheid van patiëntproblemen binnen
de classificaties, moeten instellingen kiezen welke zij gaan gebruiken. Op basis van
welke criteria wordt dan vast gesteld wat
wel of niet tot het verpleegkundig en verzorgend vakgebied behoort? We krijgen dan
vermoedelijk weer een diversiteit binnen
het verpleegkundig dossier en variaties tussen instellingen. Het kan toch niet zo zijn
dat instellingen, lees werkgevers, dat gaan
bepalen? Stel je eens voor hoe medisch specialisten zouden reageren als een instelling
of werkgever bepaalt wat wel of niet tot het
medisch domein behoort. Dat is bij uitstek
aan professionals voorbehouden. De Nationale Kernset zou leidend moeten zijn, omdat
deze set de kern van het verpleegkundig en
verzorgend vakgebied weergeeft.”

Is de Nationale Kernset verplicht?

Wanneer is de Nationale Kernset klaar?

“Nee, verplicht is het niet. Maar wij ambiëren
wel dat instellingen, al dan niet met behulp
van een classificatie, zich houden aan de
standaard van de Nationale Kernset. Alleen
op deze wijze kunnen verpleegkundigen en
verzorgenden een vergelijkbare gegevensset
creëren die voor verschillende kwaliteits- en
verantwoordingsdoeleinden kan worden
gebruikt, zoals het vaststellen van uitkom-

“We leveren eind dit jaar de Nationale Kernset
Patiëntproblemen op. Daarna gaan we aan de
slag met Interventies en Zorgresultaten zodat
we uiteindelijk een volledige Nationale Kernset beschikbaar kunnen stellen.”

Wordt nu alles op de achtergrond door de
Kernset geregistreerd?

Videoblog
Bekijk de videoblog over de
Nationale Kernset op www.venvn.nl.
V&VN Magazine • september 2015

17