2012D01700

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, d.d. 24 november 2011 over het onderzoeksrapport «De
Kunst van het internet, een onderzoek naar de online illegale handel in
cultuurgoederen» (Kamerstuk 31 255, nr. 11).
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie,
Thomassen

nds-tk-2012D01700

1

Inhoudsopgave
I
1.
2.
3.
II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inleiding
Resultaten en conclusies onderzoek «De Kunst van het Internet»
Reactie op resultaten en conclusies rapport «De Kunst van het
Internet»
Reactie van de staatssecretaris

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie waarderen de inspanning om onderzoek te
doen naar het thema van illegale handel in kunst en cultuurgoederen via
het internet en zien dit rapport net als de staatssecretaris als een soort
nulmeting. Zij hebben met instemming kennisgenomen van de reactie op
het rapport van de staatssecretaris. Zij zien geen aanleiding tot het stellen
van verdere vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het rapport en de
brief van de staatssecretaris inzake de illegale kunsthandel via internet.
De leden delen de mening dat het onderzoek niet noopt tot extra
(opsporings)onderzoek, maar dat gezien de ontwikkelingen in grensoverschrijdende illegale handel wel de vinger aan de pols gehouden moet
worden. De leden wachten verdere informatie af. Zij zien geen aanleiding
tot het stellen van vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijze waarop de staatssecretaris de illegale handel via internet van
goederen met cultuurhistorische waarde wil tegengaan, in lijn met de
Uitvoeringswet van het Unesco-verdrag 1970 inzake onrechtmatige
invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van cultuurgoederen. Het
onderzoek «de Kunst van het Internet» komt op deze leden gedegen over.
Voornoemde leden stellen met instemming vast dat de staatssecretaris
een aantal aanbevelingen overneemt. Naar aanleiding van de reactie van
de staatssecretaris, hebben de leden een aantal vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het onderzoek. Zij
stellen de staatssecretaris vragen.

1

Aanhangsel handeling II, 2008-2009, nr. 2721.

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
rapport «De Kunst van het Internet, een onderzoek naar de illegale handel
in cultuurgoederen». Deze leden zijn tevreden met de aandacht die dit
kabinet heeft voor de mogelijke gevolgen van het internet voor de illegale
handel in kunstvoorwerpen. Deze leden zien in de reactie van de staatssecretaris op dit rapport aanleiding om enkele vragen te stellen. De
genoemde leden hebben zich in het verleden hard gemaakt voor een
landelijk register voor gestolen kunst en antiek. In reactie op schriftelijke
vragen van de leden Pechtold en Van der Ham1 gaven de ministers van
Justitie, BZK en OCW aan dat afspraken zouden worden gemaakt met het
politieveld over het vullen en toegankelijk maken van een databank met
gegevens over gestolen kunst en antiek. De leden vragen of deze
afspraken ondertussen wel tot stand zijn gekomen en waaruit die
afspraken bestaan? Hoe staat het met de uitvoering van die afspraken?
Wat is het resultaat dat deze afspraken volgens de staatssecretaris moet
opleveren? Welke nieuwe afspraken maakt de staatssecretaris met het
politieveld om het informatie- en coördinatieproces bij de opsporing van
illegale handel verder te verbeteren? Wanneer is de aanwijzing van een
landelijke officier van justitie bij het Openbaar Ministerie (OM) voor

2

kunstcriminaliteit afgerond, zo vragen de leden.
2. Resultaten en conclusies onderzoek «De Kunst van het Internet»
De leden van de CDA-fractie vragen of er inzicht is in de btw-inkomsten op
online handel in cultuurgoederen. Indien deze gegevens beschikbaar zijn,
en de omvang van de online handel ook bekend is, is het dan mogelijk om
op basis van deze gegevens op macroniveau een indicatie te geven van
het aandeel illegale handel in het geheel?
De leden van de SP-fractie constateren in het onderzoek «De Kunst van
het Internet»1 wordt gesteld dat respondenten denken dat de illegale
handel via internet juist toeneemt. Ook wordt gesteld dat er vervolgonderzoek moet worden gedaan om de illegaliteit dan wel legaliteit van de
voorwerpen aan te tonen.2 Verder onderzoek lijkt dus wel degelijk
wenselijk. Op welke wijze kan de omvang van illegale kunsthandel wel
worden vastgesteld, zo vragen de leden.
3. Reactie op resultaten en conclusies rapport «De Kunst van het Internet»

1
2

Bijlage bij Kamerstuk 31 255, nr. 11, p. 123.
Idem, p. 125.

De leden van de CDA-fractie constateren dat het onderzoek aantoont dat
online handel in cultuurgoederen toeneemt. Of daarmee het aandeel
illegale handel daarbinnen ook toeneemt, valt niet eenduidig vast te
stellen. De leden vragen of de staatssecretaris kan aangeven of er
aanvullende instrumenten worden ontwikkeld om beter in staat te zijn
illegale handel in cultuurgoederen op internet te onderscheiden van legale
handel? Zo ja, welke instrumenten zijn dat? Zo nee: is de staatssecretaris
met de leden van mening dat er aanleiding bestaat om op zoek te gaan
naar dergelijke instrumenten? De leden vragen of de staatssecretaris kan
aangeven of er, naar aanleiding van een vermoeden van illegale handel
opgedaan door de onderzoekers tijdens het onderzoek, actie is ondernomen in de zin van opsporing? Zo ja, welke acties? Zo nee, waarom niet?
Het onderzoek geeft aan dat het gebrek aan kennis, capaciteit en prioriteitsstelling in opsporing en handhaving bij met name de politie en het
OM een punt van zorg is. De leden menen dat op dit punt de staatssecretaris doortastender zou kunnen optreden. Voornoemde leden stemmen in
met het gegeven dat de onderzoeksgegevens niet direct aanleiding geven
tot extra opsporingscapaciteit, maar wel tot een inzet waarin de «vinger
aan de pols» wordt gehouden, onder andere door middel van het Register
voor gestolen kunst en antiek. Uit het onderzoek blijkt echter dat de politie
nauwelijks capaciteit heeft voor het bijhouden van dit register. De leden
vragen wat de staatssecretaris vindt van de suggestie van de onderzoekers om hierin samen te werken met het Internationale Art Loss
Register? En waarom wordt de suggestie om een projectcode voor
aangifte te ontwikkelen voor cultuurgoederen, zoals deze ook bestaat voor
exotische dieren, niet overgenomen? Van welke factoren is het aanstellen
van een extra functionaris, speciaal belast met illegale handel in cultuurgoederen, bij het OM afhankelijk?
De leden menen dat de websites waarop cultuurgoederen worden
aangeboden uitstekende platforms zijn voor communicatie met het
publiek over illegale handel. Met instemming nemen voornoemde leden
kennis van het feit dat de staatssecretaris met deze websites in contact is
over te plaatsen informatie. Voornoemde leden verzoeken de staatssecretaris om in overleg met de websitebeheerders deze teksten helder,
begrijpelijk en publieksvriendelijk te maken, en zij vragen wanneer deze
informatie wordt geplaatst. De leden kijken met belangstelling uit naar
volgende rapportages omdat zij menen dat door politieke onrust en
revoluties in de wereld, waardoor kunstschatten in bepaalde landen
mogelijk minder veilig zijn, alsook door het toenemen van de toegang tot
internet, de illegale handel de komende jaren fors zou kunnen toenemen,

3

en dat telkens bekeken moet worden of aanvullende acties vereist zijn. Zij
vragen of de staatssecretaris deze mening deelt en zo ja, hoe de staatssecretaris zelf de vinger aan de pols houdt.
De leden van de SP-fractie constateren dat uit het onderzoek blijkt dat er
weinig duidelijke conclusies getrokken kunnen worden over de omvang
van de illegale online handel in kunstvoorwerpen, omdat het percentage
kunstvoorwerpen klein is in het gehele aanbod en omdat niet vast te
stellen zou zijn of het al dan niet om een origineel kunstvoorwerp gaat. De
staatssecretaris trekt hier de conclusie uit dat een toename niet verondersteld kan worden en er dus geen verder onderzoek nodig is. Moet hier niet
de conclusie getrokken worden dat er op andere wijze verder onderzoek
verricht dient te worden om de omvang van illegale online kunsthandel
wel vast te kunnen stellen? De leden vragen wat er gedaan wordt om
kunst- en veilingsites beter toe te rusten om illegale online handel tegen
te gaan. Hoe wordt hierop toegezien? Hoe wordt bijvoorbeeld de
gewenste versterking van de signaal- en voorlichtende functie door de
branche in de nabije toekomst vormgegeven? Wordt hier door het
ministerie van OCW op toegezien? Hoe wordt de uitwisseling van
informatie tussen de internethandel en overheidsinstanties uitgebreid?
Verder vragen de leden hoe de gewenste kennistoename bij politie bereikt
wordt. Het is goed dat het een aandachtspunt is, maar hoe gaat dit in de
praktijk? Beschikt de politie over voldoende middelen en mankracht om
actief op illegale online kunsthandel toe te zien?
De leden van de D66-fractie vragen of de staatssecretaris kan aangeven
hoeveel cultuurvoorwerpen momenteel zijn opgenomen in de databank.
Op welke wijze is deze databank toegankelijk voor publieke en private
gebruikers? Welke rol speelt deze bestaande databank met gestolen
kunstvoorwerpen van de politie bij de opsporing van gestolen kunst en
antiek die via het internet worden verhandeld? De voornoemde leden
vragen of de staatssecretaris kan aangeven of de beschikbare fte’s van de
politie voldoende zijn om de geconstateerde illegale activiteiten via het
internet aan te pakken.
II Reactie van de staatssecretaris

4