Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1590

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 maart 2016
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Buitenlandse
Zaken van 14 maart 2016.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-02-1590
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1590

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD BUITENLANDSE ZAKEN VAN 14
MAART 2016
Libië
Tijdens de vorige Raad Buitenlandse Zaken op 15 februari jl. (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1589) werd besloten de discussie over Libië uit te stellen tot
maart, in de hoop dat er dan duidelijkheid zou zijn over de benoeming van
een eenheidsregering. Helaas is hier op dit moment nog geen sprake van.
De Presidentiële Raad presenteerde op 15 februari jl. een nieuwe lijst met
namen voor de eenheidsregering, maar het parlement heeft deze
regeringssamenstelling nog niet formeel aanvaard. Een poging om het
voorstel in stemming te brengen werd op 23 februari jl. gesaboteerd door
tegenstanders van de eenheidsregering. De volgende dag bracht een
meerderheid van 101 parlementariërs een verklaring uit waarin zij de
eenheidsregering aanvaardden en intimidatie van parlementariërs
veroordeelden. Deze groep probeert het parlement alsnog bijeen te
krijgen om de eenheidsregering in een stemming te aanvaarden. Het is
nog onbekend of en wanneer dit zal plaatsvinden.
In Benghazi heeft het Libyan National Army (LNA) onder leiding van
generaal Haftar de afgelopen twee weken voortgang geboekt in de strijd
tegen een coalitie van islamistische groepen, waaronder Ansar al-Sharia
en ISIS. Enkele wijken kwamen onder controle van de LNA, waaronder de
strategisch belangrijke haven, essentieel voor de aanvoer van voorraden
richting de islamistische milities. In Sabratha wist de lokale ISIS-factie
korte tijd het lokale veiligheidskantoor onder controle te krijgen, maar
werd uiteindelijk verdreven door een groep milities die deels uit andere
steden te hulp waren geschoten.
VN-gezant Kobler zet zich onverminderd in voor de vorming van een
eenheidsregering. Daarbij waarschuwt hij dat nation-building tijd kost, en
de internationale gemeenschap enig geduld moet betrachten. Tegelijkertijd is hij van mening dat er maximale druk op de verschillende spelers
moet worden gezet om vaart te maken met de regeringsvorming. Kobler
werkt parallel aan initiatieven voor de voltooiing van de Grondwet en het
bijeenroepen van de stammenleiders om de verschillende processen te
begeleiden.
De Ministers zullen naar verwachting bespreken hoe zij Kobler kunnen
ondersteunen, en welke boodschappen richting de Libische en regionale
spelers daarbij het meest ondersteunend zijn. Het kabinet is van mening
dat alle aandacht moet uit blijven gaan naar de totstandkoming van een
stabiele eenheidsregering in Libië. Zonder een dergelijke regering blijven
de mogelijkheden beperkt om Libië op een duurzame wijze te ondersteunen en stabiliseren. Herstel van het centraal gezag is essentieel om
uitdagingen als migratie en terrorisme het hoofd te bieden.
Zoals werd aangegeven in de Geannoteerde Agenda voor de Raad
Buitenlandse Zaken van 15 februari jl. is betrokkenheid bij Libië voor de
EU van groot belang, mede vanwege de groeiende aanwezigheid van
extremistische groepen en de grote aantallen migranten die via en vanuit
Libië naar Europa willen reizen. Momenteel wordt in samenwerking met
Libische partners gekeken op welke manier de EU de toekomstige
Libische eenheidsregering kan ondersteunen, ondermeer op het vlak van
veiligheid. Hierbij kan aanknoping worden gezocht met al lopende
EU-initiatieven, zoals de maritieme missie Sophia, die op volle zee voor de
kust van Libië actief is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1590

2

Iran
Tijdens de RBZ zal – voortbouwend op de bespreking in de informele Raad
(«Gymnich») van 5 en 6 februari jl (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1584). – een
discussie worden gevoerd over de wijze waarop de EU haar relatie met
Iran vorm zou moeten geven sinds het nucleaire akkoord en de daaropvolgende eerste stap van sanctieverlichting. Ook zal deze Raad het moment
zijn stil te staan bij de uitkomsten van de Iraanse verkiezingen.
Het kabinet blijft benadrukken dat de strikte implementatie en naleving
van het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) door Iran, evenals
de verificatie ervan, een absolute noodzaak is. Het akkoord vormt de basis
waarop de EU de betrekkingen met Iran verder kan intensiveren. De
verbreding van de relatie tussen de EU en Iran zal gaan over onderwerpen
zoals handel, energie, migratie, transport, milieu, cultuur en wetenschap.
Het kabinet zet in op stapsgewijze hervatting van de economische- en
handelsrelatie met Iran waarbij de nadruk ligt op de sectoren energie,
landbouw en water. In dit verband zal de Directeur-Generaal Buitenlandse
Economische Betrekkingen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
medio april Iran bezoeken, gevolgd door een economische handelsmissie
onder leiding van de Minister van Economische Zaken in mei.
De EU kan door het aangaan van een dialoog met Iran over deze
onderwerpen invulling geven aan een nieuwe fase in de betrekkingen met
Iran na implementatie van het nucleaire akkoord. Het kabinet zet er op in
dat ook gevoelige onderwerpen, zoals de mensenrechtensituatie en de
Iraanse rol in de regio, integraal onderdeel zullen uitmaken bij het
vormgeven van de relatie van de EU met Iran. De EU dient er bij Iran op
aan te blijven dringen constructief samen te werken bij het vinden van
oplossingen voor conflicten in de regio. Tot slot maakt het kabinet zich
onverminderd zorgen over de spanningen tussen Iran en landen in de
regio, met name Saoedi-Arabië, en hecht eraan dat de inzet van de EU
mede gericht is op de-escalatie van deze spanningen, waarbij de EU niet
gepercipieerd moet worden partij te kiezen.
Russische Federatie
De Raad zal eveneens spreken over de brede betrekkingen tussen de
Europese Unie en de Russische Federatie. De inzet van de discussie is het
herbevestigen van overeenstemming over de (huidige) EU inzet en het
uitwisselen van gedachten over het brede palet aan belangen van de EU
in relatie tot Rusland en hoe deze het best behartigd kunnen worden. Er is
geen verandering of fundamentele herziening van het EU-beleid ten
aanzien van Rusland voorzien. Het kabinet acht het opportuun dat een
brede discussie over EU-Rusland relaties van tijd tot tijd gevoerd wordt,
omdat dit de mogelijkheid biedt op belangrijke elementen van de
onderlinge relatie (zoals implementatie van de Minsk-akkoorden, het
behoud van contacten met het Russisch maatschappelijk middenveld en
versterking van de weerbaarheid van landen binnen het Oostelijk
Partnerschap) van gedachten te wisselen. Besluitvorming over de
sanctieregimes die van toepassing zijn op Rusland is niet voorzien.
In lijn met de beleidsbrief betrekkingen met Rusland van 13 mei 2015
(Kamerstuk 34 000 V, nr. 69), blijft het kabinet uitdragen dat het geen
«business as usual» met Rusland kan zijn zolang Moskou volhardt in het
destabiliseren van Oekraïne. Het kabinet bepleit een benadering van
Rusland waarbij druk en dialoog worden gecombineerd. Hierbij benadrukt
het kabinet het belang van een eensgezinde benadering van Rusland door
de EU en haar lidstaten, alsmede versterkte coördinatie tussen de EU en
de NAVO. Een eensgezinde benadering van de EU zou ook voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1590

3

optreden van Rusland in Syrië moeten gelden. Nederland zal daarnaast in
Raadskader aandacht vragen voor de binnenlandspolitieke ontwikkelingen
in Rusland, in aanloop naar de Doema-verkiezingen in september 2016, en
voor het belang van het onderhouden van contacten tussen organisaties
in het Russische en Europese maatschappelijk middenveld.
MOVP
De EU-Ministers zullen ook het Midden-Oosten Vredesproces bespreken,
waarbij de HV naar verwachting zal terugblikken op de Kwartetbijeenkomst in München op 12 februari jl. en vooruitblikken op de stappen die
de komende maanden genomen kunnen worden. Daaronder valt het
opstellen van een rapport door het Kwartet over de situatie ter plekke,
inclusief aanbevelingen over hoe de twee-staten oplossing gerealiseerd
kan worden.
Waarschijnlijk zal de nieuwe Franse Minister Ayrault het initiatief voor een
internationale conferentie over het MOVP toelichten. De Franse topdiplomaat Pierre Vimont is door de Franse regering aangesteld als speciaal
gezant voor dit initiatief. Hij zal de komende tijd verkennende gesprekken
voeren met partners; daarna zal pas een tijdlijn bekend worden. Het
voorstel bestaat uit twee fasen: eerst de organisatie van een International
Support Group met relevante regionale en internationale spelers zonder
dat beide partijen aanwezig zijn, gevolgd door een internationale
vredesconferentie waaraan zowel Israël als de Palestijnse Autoriteit zullen
deelnemen.
Het kabinet blijft bezorgd over het voortdurende geweld in Israël en de
Palestijnse Gebieden. Deze ontwikkelingen dragen niet bij aan het
benodigde positieve klimaat waarin onderhandelingen hervat zouden
kunnen worden. Het kabinet deelt de Franse zorgen over de huidige
patstelling in het MOVP en acht het in beginsel positief dat Frankrijk in het
huidige vacuüm het initiatief neemt om een nieuwe dynamiek te creëren.
Het kabinet hecht eraan dat het Franse initiatief in een breed internationaal kader wordt ingebed. Een intensieve betrokkenheid van de EU
hierbij blijft essentieel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1590

4