Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2498
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de Minister van Medische Zorg over
het bericht dat een verslaggever van Zembla wordt aangehouden bij een lezing
over een fout van het UMC Utrecht (ingezonden 30 april 2018).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 21 juni 2018).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van de aanhouding van een Zembla-journalist in het
UMC Utrecht o13 april 2018?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de verklaring met betrekking tot de aanhouding van de
Zembla journalist in het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht? Werd
een onafhankelijke en kritische journalist op deze manier belemmerd in zijn
werk? Is dat toelaatbaar? Zo nee, gaat de Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd IGJ nog in gesprek hierover met het ziekenhuis? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ik onthoud me van commentaar op zowel de verklaringen van de journalist
als de verklaringen van het ziekenhuis. De Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd in oprichting (hierna inspectie) en ik beschouwen deze gebeurtenis als
een zaak tussen respectievelijk het ziekenhuis en de journalist en tussen de
journalist en de politie. Dit laatste ook omdat het ziekenhuis aangifte heeft
gedaan van huisvredebreuk.
Vraag 3
Vindt u het in het kader van deze bijeenkomst, die juist gericht was op het
bieden van openheid over gemaakte medische fouten, logisch dat sommige
journalisten de toegang worden geweigerd, zeker als de aanwezigheid van de
betreffende journalist gewenst was door de persoon die de lezing gaf?

1

ah-tk-20172018-2498
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://zembla.bnnvara.nl/nieuws/statement-met-betrekking-tot-aanhouding-zembla-journalistton-van-der-ham-in-umc-utrecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ik verwacht van zorgorganisaties een open en transparante houding naar de
samenleving en naar de media. Als het UMCU structureel media zou weren
zou ik dat een onwenselijke situatie vinden. Daarvan is echter, voor zover ik
weet, geen sprake. Het gaat in dit geval om één journalist die niet is
toegelaten. Andere journalisten zijn wel toegelaten.
Vraag 4
Welke afspraken heeft de journalist van Zembla geschonden of welke andere
oorzaak heeft ertoe geleid dat de woordvoerder van het ziekenhuis aangaf de
journalist niet te vertrouwen?2
Antwoord 4
Zie mijn antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Deelt u de mening dat deze in principe moedige actie van het UMC Utrecht
om openheid te geven over gemaakte fouten overschaduwd wordt door het
selectief toelaten van journalisten en eerder de poging mevrouw Cullen een
zwijgcontract te laten tekenen?
Antwoord 5
Ik deel de kwalificatie «moedig» wat betreft het Adrienne Cullen symposium
dat het UMCU op 13 april heeft georganiseerd. Wat mij betreft is het een
voorbeeld dat navolging verdient. Ik vind niet dat het positieve van het
symposium wordt overschaduwd door de weigering van het UMCU een
Zembla reporter toe te laten of door de eerdere poging mevrouw Cullen een
zwijgcontract te laten tekenen. Dat laatste is zelfs door mevrouw Cullen op
het symposium ter sprake gebracht. Voor de goede orde voeg ik er wel aan
toe dat ik tegen zwijgcontracten ben.
Vraag 6
Was de Raad van Bestuur op de hoogte van het aan mevrouw Cullen
aangeboden zwijgcontract? Wie nam het initiatief tot deze bepaling? Kunt u
daarbij aangeven welke rol juristen (van het ziekenhuis) en betrokken
verzekeraars hierin hebben gespeeld?
Antwoord 6
Ik beschik niet over de informatie om feitelijk antwoord te kunnen geven op
de drie gestelde vragen. Ik hecht er wel aan op te merken dat de vraag of de
Raad van Bestuur op de hoogte was van de aanbieding van het contract, voor
mij niet relevant is. De Raad van Bestuur draagt hiervoor de eindverantwoordelijkheid en is daarop dus aanspreekbaar.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoe het formele onderzoek naar de fouten gemaakt in de
behandeling van mevrouw Cullen is verlopen? Is er sprake geweest van een
formeel calamiteitenonderzoek? Zo ja, kunt u toelichten hoe dit calamiteitenonderzoek precies is verlopen? Zo nee, waarom heeft een dergelijk onderzoek
niet plaatsgevonden en bent u van mening dat dit onderzoek alsnog zou
moeten plaatsvinden?
Antwoord 7
Het UMC Utrecht heeft deze casus in juni 2015 bij de inspectie gemeld. Het
ging toen niet om een officiële calamiteitenmelding als bedoeld in de wet,
maar om een verklaring over wat er was gebeurd en waarom het incident
niet als een calamiteit was gemeld. Het ziekenhuis heeft toen aangegeven dat
zij geen retrospectieve risicoanalyse heeft uitgevoerd, omdat het proces
vanwege de overgang van een papieren naar een elektronisch patiëntendossier al dermate was aangepast dat herhaling van een soortgelijk incident niet
meer mogelijk was. Het ziekenhuis had een prospectieve risicoanalyse
uitgevoerd om de risico’s van het aangepaste proces in kaart te brengen en

2

https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1755051/video-aanhouding-van-zemblaverslaggever-in-umcutrecht.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

daarop beheersmaatregelen geformuleerd. De inspectie heeft destijds het
ziekenhuis aangesproken op het niet eerder melden van de calamiteit maar
tevens geconcludeerd dat het ziekenhuis voldoende maatregelen had
genomen om een soortgelijk incident in de toekomst te voorkomen.
Vraag 8
Herinnert u zich dat het programma Zembla belangrijke misstanden in het
UMC Utrecht heeft onthuld, meermaals, de Inspectie voor Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ) het ziekenhuis eerder onder verscherpt toezicht heeft gesteld
en onafhankelijke commissies hebben bevestigd dat er structurele problemen
zijn op het gebied van openheid en patiëntveiligheid|? Kunt u aangeven hoe
het ziekenhuis sindsdien heeft gewerkt aan de verbetering van openheid en
patiëntveiligheid en welke resultaten daarmee zijn geboekt?
Antwoord 8
Ja, ik herinner mij het programma. Mede naar aanleiding van de uitzendingen van Zembla en het (verscherpt) toezicht van de inspectie, heeft het
ziekenhuis een groot aantal maatregelen getroffen om meer openheid te
betrachten en de zorg veiliger en beter te maken. De maatregelen betreffen
onder meer een programma gericht op leiderschap en een cultuurtraject. De
inspectie is over het algemeen tevreden over de voortgang hiervan, maar
blijft de ontwikkelingen nauwlettend volgen. Een veilige cultuur is een
belangrijke voorwaarde voor het leveren van goede en veilige zorg, zeker ook
voor een ziekenhuis zoals het UMC Utrecht dat vele verschillende vormen van
complexe en risicovolle zorg aanbiedt. De inspectie ziet in haar toezicht dat
het UMCU lering heeft getrokken van de gebeurtenissen.
Een concreet voorbeeld van een situatie waarin het ziekenhuis heeft
aangetoond vorderingen te maken op het gebied van patiëntveiligheid en
openheid betreft het onderzoek naar aanleiding van een procedurele fout in
het Fertiliteitslaboratorium van het UMC Utrecht. In het rapport over dat
onderzoek schreef de inspectie: «[De raad van bestuur] heeft de schuld niet
afgewenteld op een individuele medewerker maar de verantwoordelijkheid
voor de gebeurtenissen op zich genomen. Het bestuur heeft de gebeurtenissen adequaat onderzocht en een groot aantal passende maatregelen
geformuleerd met soms verstrekkende gevolgen op organisatorisch of
financieel gebied. Het bestuur heeft de inspectie bij voortduring transparant
en concreet geïnformeerd over de voortgang van de verbetermaatregelen en
actuele ontwikkelingen. Deze was steeds conform planning. De bevindingen
in de inspectiebezoeken «op de werkvloer», over de voortgang van de
verbetermaatregelen, waren consistent met de rapportages vanuit het
bestuur.» Een teken van openheid is ook de georganiseerde lezing van
mevrouw Cullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3