> Retouradres Postbus 1

3720 BA Bilthoven

Aan de Directeur-Generaal van de
Volksgezondheid
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
drs. M. Sonnema
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
KvK Utrecht 30276683
T 030 274 91 11
F 030 274 29 71
info@rivm.nl

Datum
30 januari 2021
Onderwerp Advies n.a.v. 98e OMT deel 1

Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr
Behandeld door
LCI

Geachte mevrouw Sonnema,
Op 29 januari 2021 riep het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM
het Outbreak Management Team (OMT) bijeen om te adviseren over de situatie
rondom de COVID-19-pandemie. Naast de vaste OMT-leden, vertegenwoordigers
van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), het Nederlands Centrum voor
Beroepsziekten (NCvB), de Nederlandse Vereniging van Medische Microbiologie
(NVMM), de Vereniging voor Infectieziekten (VIZ) en het Landelijk Overleg
Infectieziektebestrijding (LOI), waren er leden van de Nederlandse Vereniging
voor Intensive Care (NVIC, gedurende het eerste deel van de vergadering), de
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG), de Vereniging van de
Specialisten Ouderengeneeskunde (Verenso), de Nederlandse Vereniging van
Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten (NVAVG), de Nederlandse Vereniging
Kindergeneeskunde (NVK), verschillende experts (internist-infectioloog, viroloog,
epidemioloog, artsen-microbioloog, een regionaal arts-consulent,
ouderengeneeskundige, artsen M&G) en vertegenwoordigers van diverse centra
van het RIVM aanwezig.

A. Aanleiding OMT en doelstelling
Het OMT komt periodiek bij elkaar om de medisch-inhoudelijke stand van zaken
betreffende COVID-19 vast te stellen en te duiden, voor de opvolging van acties
en voor de beantwoording van vragen van de Nederlandse overheid.
Het OMT geeft vervolgadviezen over de effecten van de maatregelen die tot op
heden zijn ingesteld en over de versoepeling van maatregelen op grond van drie
pijlers zoals benoemd door het kabinet:
•
een acceptabele belastbaarheid van de zorg – ziekenhuizen moeten
kwalitatief goede zorg aan zowel COVID-19-patiënten als aan patiënten
binnen de reguliere zorg kunnen leveren;
•
het beschermen van kwetsbare mensen in de samenleving;
•
het zicht houden op en het inzicht hebben in de verspreiding van het virus.
Op 28 januari 2021 heb ik de adviesaanvraag ontvangen waarin u het OMT
namens het kabinet vraagt te adviseren over een aantal vraagstukken.
Hieronder volgen een samenvatting van de situatie en de adviezen van het OMT.
Met het oog op het spoedig moeten besluiten over de eventuele heropening van
het primair onderwijs en kinderopvang, treft u hieronder de advisering over dit
onderdeel van de adviesaanvraag. Het tweede deel van de beantwoording van uw
adviesaanvraag wordt u in een separaat schrijven begin volgende week
toegezonden.

T (030) 274 7000
F (030) 274 4455
lci@rivm.nl

B. Actuele situatie
Achtergrond
Op 27 februari 2020 werd de eerste patiënt met COVID-19 in Nederland
gediagnosticeerd. Tot 28 januari 2021 zijn er wereldwijd 99.727.853 patiënten
met COVID-19 gemeld, van wie 18.849.065 in de EU/EEA. Wereldwijd zijn er
2.137.670 patiënten overleden, van wie 449.395 in de EU/EEA (bron: ECDC). Tot
28 januari 2021 zijn er in Nederland 966.252 personen met laboratoriumbevestigde COVID-19 gemeld, waarvan tot 27 januari 44.707 personen werden
opgenomen in het ziekenhuis (bron: stichting NICE). In totaal zijn tot 28 januari
13.816 personen met een bevestigde SARS-CoV-2-infectie gemeld als overleden.

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

Verloop van de epidemie
VWS-adviesaanvraag:
Wat is het algemene beeld van de epidemiologische situatie en de ontwikkeling
van de R? Is de situatie gewijzigd ten opzichte van die van vorige week? Wat is
uw verwachting voor de komende weken? Kunt u daarbij ook ingaan op de
verwachtingen t.a.v. de diverse varianten?
Het OMT is geïnformeerd over het verloop van de epidemie en de resultaten van
de modellering.
Er is een lichte daling in het aantal meldingen van nieuw gediagnosticeerde
gevallen van COVID-19. In totaal werden afgelopen week 10% minder meldingen
ontvangen dan de week ervoor, het aantal testen dat bij GGD-testlocaties werd
afgenomen daalde met 9%. Gemiddeld waren er afgelopen week 188 meldingen
van bevestigde COVID-19 gevallen per 100.000 inwoners, waarbij er variatie is
tussen de regio’s: 5 regio’s hadden 250-350 meldingen per 100.000 inwoners, 4
regio’s 200-250 meldingen per 100.000 inwoners, 11 regio’s 150-200 meldingen
per 100.000 personen, en 5 regio’s minder dan 150 meldingen per 100.000
inwoners. De Infectieradar laat een afname zien van het aantal mensen met
luchtwegklachten in de afgelopen week, in lijn met de afname van het aantal
testen in de GGD-teststraten. Het percentage positief geteste personen in de
teststraten bedroeg over afgelopen week 11,1%. In geen van de regio’s komt het
percentage positief geteste personen in de teststraten uit boven 16%.
Het hoogste aantal gemelde gevallen (250-300) per 100.000 betreft de 18- tot
24-jarigen en de 50- tot 59-jarigen. De andere leeftijdsgroepen hebben tussen de
180 en 250 gevallen per 100.000 personen, met uitzondering van de 0- tot 12jarigen die altijd beduidend lager uitkomen. De daling in het aantal meldingen
wordt in alle leeftijdsgroepen gezien.
Binnen de leeftijdsgroep van 0 tot 19 jaar werd voor de kerstvakantie de hoogste
incidentie gezien bij 14-17-jarigen. Voor de schoolsluiting werden jongeren in de
middelbare schoolleeftijd vaak besmet door leeftijdsgenoten en besmetten zij in
sommige gevallen vervolgens hun ouders; in de kerstvakantieperiode is het
aantal besmettingen in deze groep sterk gereduceerd. Na de kerstvakantie zien
we bij volwassenen weer een toename van het aantal besmettingen ten gevolge
van besmetting op het werk.
Voor wat betreft de belasting van de zorg is er een zeer langzame daling van het
aantal nieuw opgenomen patiënten op de ziekenhuisafdelingen en op de IC. De
bezetting van de ziekenhuisafdelingen neemt geleidelijk af, de bezetting van de
IC slechts zeer langzaam.
In de verpleeghuizen, woonzorgcentra voor ouderen en instellingen voor
personen met een beperking, zijn de aantallen locaties met een nieuwe
besmetting stabiel in vergelijking met de voorgaande week. Het aantal besmette
bewoners van deze instellingen is licht gedaald.
De oversterfte werd afgelopen week geschat op 730 personen (conform de
berekeningen van het RIVM) en 450 personen (conform CBS). Het verschil wordt
veroorzaakt door verschillende schattingsmethoden, waarbij het CBS wat betreft

Pagina 2 van 9

de referentiewaarde extra sterfte ten gevolge van griep betrekt i.t.t het RIVM –
terwijl dit jaar nog geen griepsterfte heeft gekend. Het CBS heeft berekend dat er
in 2020 bijna 169.000 mensen overleden zijn, dat zijn ruim 15.000 (circa 10%)
mensen meer dan verwacht werd. Deze oversterfte is groter dan bij de jaarlijkse
griepepidemieën, ook na correctie voor de oversterfte door de hittegolf afgelopen
zomer.

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

Samenvattend wordt in de afgelopen week een langzame afname gezien in het
aantal meldingen, waarbij de landelijke incidentie met 188 meldingen per
100.000 inwoners nog steeds correspondeert met het inschalingsniveau ‘ernstig’.
De testvraag is met 9% afgenomen, wat in lijn is met gerapporteerde klachten
(Infectieradar). Het percentage positieve testen bleef stabiel maar is nog steeds
hoog (11,1%). De instroom in de ziekenhuizen daalt slechts zeer langzaam, en op
de IC nauwelijks. Ook het aantal locaties met nieuwe besmettingen van
verpleeghuizen, woonzorgcentra voor ouderen en instellingen voor mensen met
een beperking daalt nauwelijks. De oversterfte is nog duidelijk verhoogd.
Reproductiegetal, effect van maatregelen en prognoses
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op basis
van de meldingen van positieve gevallen, is voor 14 januari gemiddeld 0,96
(0,93-0,98) besmettingen per geval. We berekenen het reproductiegetal ook op
basis van andere gegevensbronnen, zoals het aantal nieuwe ziekenhuisopnames
en IC-opnames per dag. De schattingen op basis van deze andere
gegevensbronnen kennen een aanzienlijk grotere onzekerheid, ook daar zien we
dat het geschat reproductiegetal ligt rond de waarde van 1 besmetting per geval
met een eerste ziektedag rond 14 januari.
Van 1 tot 14 januari is het geschatte reproductiegetal voor de variant
VOC202012/01 49% hoger dan de oude, klassieke variant; de schatting van het
reproductiegetal voor de variant VOC202012/01 op 14 januari komt uit op 1,27
(1,17-1,36).De Rt-waarde voor het ‘wildtype’ wordt geschat op 0,85 (0,78-0,90).
Omdat de prevalentie van besmettingen in de bevolking nog steeds hoog is,
vertaalt een reproductiegetal van ongeveer 1 besmetting per geval zich in een
groot absoluut aantal nieuwe infecties per dag. Naar schatting zijn van alle
besmettingen met een eerste ziektedag rond 26 januari de helft veroorzaakt door
de variant VOC202012/01.
De mobiliteitsgegevens suggereren dat het aantal mensen dat thuis blijft duidelijk
meer is dan voor de invoering van de maatregelen van 14 december, maar
minder dan in april 2020. Door de avondklok is het aantal mensen dat tussen
21.00 en 4.30 uur reist teruggelopen.
Het aantal opnames in het ziekenhuis en op de IC daalde in de afgelopen week
licht. De prognose is dat deze daling snel over gaat in een stabilisatie gevolgd
door een toename (derde golf). De prognoses op langere termijn, waar ook
vaccinatie in wordt meegenomen, hebben zeer grote onzekerheidsmarges. De
meest gunstige prognose betreft de situatie waarin de maatregelen die op dit
moment gelden worden gecontinueerd en wanneer het vaccin, behalve het
individueel beschermend effect tegen ziekte, ook effectief is tegen transmissie.
Een voorwaarde hiervoor is dat de vaccins volgens het nu bekende
leveringsschema binnen komen en toegediend worden, en er nadrukkelijk geen
knelpunten ontstaan m.b.t. de levering. Bij dezelfde voorwaarden als hierboven
beschreven, heeft het openen van basisonderwijs en kinderopvang (en bij het
continueren van alle maatregelen die nu gelden) al een verhogend effect op de
opnames en bezetting op de verpleegafdelingen en op de IC. Alle andere
scenario’s waarin verdere versoepelingen van de maatregelen worden berekend,
leiden in de modellering tot een aanzienlijke tot grote toename van nieuwe
opnames en bezetting op de verpleegafdelingen en de IC.

Pagina 3 van 9

Update over de diverse varianten
Het OMT is geïnformeerd over de laatste stand van zaken van de kiemsurveillance
van verschillende varianten. Er is een duidelijke gestage toename van de VOC
202012/01 variant (hierna de VK-variant, ofwel B.1.1.7) te zien in de
kiemsurveillance sinds week 51 van het afgelopen jaar, van 1,1% in week 51 tot
19,8% in week 2 van 2021. Voor week 3 lijkt deze stijgende trend zich
vooralsnog door te zetten (voorlopig percentage omdat de cijfers nog niet
compleet zijn voor week 2). In de toename van het percentage speelt ook de
numerieke reductie van de oude, klassieke variant een rol – met andere woorden
de bestrijdingsmaatregelen leiden mede tot een percentuele toename van de
VOC-variant, omdat deze een hoger reproductiegetal heeft. In totaal zijn nu 82
VK-varianten uit de kiemsurveillance naar voren gekomen en in grotere aantallen
(bij alleen het RIVM al 230 keer) gevonden naar aanleiding bron- en
contactonderzoek op basis van reisgeschiedenis, uitbraakonderzoek en resultaten
van zogenaamde S-drop out analyse van positieve SARS-CoV-2-monsters, een
voorscreening middels PCR op de VK-variant. In Amsterdam wordt bij een
steekproef van positieve monsters deze methode toegepast. In totaal zijn vanaf
week 52 1697 positieve monsters op deze wijze geanalyseerd en bleek het
percentage S-drop out te stijgen van 5,2% in week 52 tot 30,4% in week 3.
Whole genome sequencing van deze S-drop out positieve monsters zijn reden tot
zorg: 45 van de 46 bleken de VK-variant te zijn. Opgemerkt moet worden dat dit
voorlopige resultaten zijn, de analyses zijn nog niet compleet.
In totaal zijn tot nu toe 15 gevallen van infectie met de variant 501Y.V2 (de ZuidAfrika-variant, verder aangeduid als ZA-variant) aangetroffen waarvan 1x in de
kiemsurveillance en 14x op basis van reishistorie en nader onderzoek. Daarnaast
zijn in een reisgerelateerd cluster van 18 personen in een fysiotherapiepraktijk 4
gevallen met deze variant vastgesteld. In de afgelopen week zijn 3 gevallen met
de Braziliaanse variant P2 gevonden en 2 gevallen met de Braziliaanse variant P1
(501.V3). De twee gevallen met variant P1 zijn aangetroffen in de regio
Amsterdam in reizigers uit Brazilië. De gevallen met de P2 variant in de regio’s
Brabant en Gelderland, waarvan 1 met bekende reishistorie vanuit Brazilië. Nader
onderzoek is gaande.
Zeer recente data over de ZA-variant duidt op een verhoogde besmettelijkheid
(Rt naar schatting van anderen 45% hoger dan voor ‘klassieke’ variant). Voor
zowel de ZA-variant als beide Braziliaanse varianten geldt dat er aanwijzingen
zijn op basis van de aangetroffen mutaties en eerste in vitro onderzoeken met de
ZA-variant dat de varianten mogelijk minder gevoelig zijn voor opgebouwde
immuniteit door eerder doorgemaakte infectie met de ‘klassieke varianten’
(‘immuunescape’) en mogelijk de huidige generaties vaccins. Ook zijn er daardoor
mogelijk consequenties voor behandeling met convalescent plasma van gevallen
van de klassieke varianten.
Om de verschillende varianten goed in beeld te krijgen, wordt de kiemsurveillance
op dit moment opgeschaald om met een adequate precisie en voldoende aan- en
doorlooptijd om te kunnen schakelen bij detectie van bepaalde varianten. Ook
wordt gericht gesequencet op basis van de reishistorie van positief geteste
personen en bij bijzondere klinische en epidemiologische signalen. Deze opzet
van de kiemsurveillance volgt daarmee de internationale adviezen van de WHO
en het ‘European Center for Disease Control’.

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

Beoordeling epidemiologische situatie Nederland
De epidemiologische situatie wordt door het OMT gekenschetst als zeer
kwetsbaar; de langetermijnvoorspellingen met doorrekening van het effect van de
VK-variant met verhoogd reproductiegetal zijn zeer zorgelijk. Het belang van de
extra genomen maatregelen en een goede compliance met de maatregelen wordt
hiermee nogmaals onderstreept; dit is ook essentieel om straks het effect van de
aangescherpte maatregelen goed te kunnen schatten. Het is van groot belang de
communicatie over het naleven van de maatregelen te continueren.

Pagina 4 van 9

C. Adviezen
Maatregelen
VWS-adviesaanvraag:
Ziet het OMT op basis van wat er nu bekend is over de rol van kinderen bij de
verspreiding van de Britse variant bezwaren tegen het toestaan van fysiek primair
onderwijs en het openen van de kinderopvang (zie ook kopje onderwijs).

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

Weinig ruimte voor versoepeling van maatregelen
Zoals uit bovenstaande beschrijving van de epidemiologie blijkt, is de huidige
situatie nog ronduit zorgelijk. Het RIVM heeft verschillende scenario’s voor
versoepeling van de maatregelen doorgerekend, toegespitst op de heropening
van onderwijs. Deze scenario’s leiden allemaal tot een forse toename van de druk
op de zorg en zijn bovendien omgeven met zeer grote onzekerheidsmarges, niet
alleen vanwege het effect van de VK-variant maar ook vanwege de onzekerheid
over het (tijdige) effect van vaccinatie. Met deze sombere voorspelling in
gedachten, meenemend de zorgen rondom de mogelijkheid snel te kunnen
vaccineren en de onzekerheid wat betreft de effecten van de huidige
aangescherpte lockdown, met name op de verspreiding van de VOC 202112/01variant, is de situatie kwetsbaar en de omstandigheden niet gunstig als
uitgangssituatie om versoepelingen door te gaan voeren.
Een aantal OMT-leden geeft aan dat zij de risico’s op dit moment te groot achten
om überhaupt over een versoepeling, zoals heropenen van de scholen, positief te
willen adviseren. Zij zouden de situatie liefst eerst nog een aantal weken willen
volgen, onder voortzetting van de huidige maatregelen.
In meerderheid erkent het OMT dat er op grond van diverse maatschappelijke
afwegingen dringend ruimte gewenst is voor perspectief en enige versoepeling,
ondanks de risico’s die dat met zich meebrengt op verspreiding van het virus,
mits deze uiteraard niet te groot zijn. Het OMT stemt dan ook in met een advies
om nu als eerste het primair onderwijs en de kinderopvang voor kinderen van 0
tot 4 jaar al wel te heropenen. Op grond van de modelleringen levert dit een reëel
risico op verdere toename van ziekenhuis- en IC-opnames; hoe groot deze
toename is hangt vooral af van het nog onbekende effect dat vaccinatie heeft op
de doorgifte van het virus. Ook kan een deel van deze voorspelde toename
waarschijnlijk gekeerd worden door aanscherping van enkele maatregelen die op
scholen gelden, zoals hieronder gesuggereerd in het Generiek kader. Of en in
welke mate deze toename van zorgvraag speelt wordt bovendien pas manifest in
de opnamegetallen en bedbezetting in de loop van maart. Mede vanwege deze
onzekerheid adviseert het OMT tegen het tegelijk heropenen van de
buitenschoolse opvang (BSO). De mogelijke nadelige effecten van bovenstaande
versoepeling op de continuering van de zorg lijken opgevangen te kunnen worden
vermits de andere maatregelen (waaronder de huidige bezoekregel) voorlopig
gehandhaafd blijven. Het OMT adviseert mede tegen opening van de BSO omdat
de groepen in de BSO niet gelijk zijn aan de groepen op school en heropening van
de BSO dus tot extra contacten en mogelijke extra verspreiding zal leiden; ook
kan er een secundair effect zijn op druk op het werk.

Onderwijs
VWS-adviesaanvraag:
Wat zijn de bevindingen m.b.t. de rol van kinderen uit de onderzoeken tot nu toe,
in het bijzonder Lansingerland?

Pagina 5 van 9

Het is, zeker voor de jongste kinderen, moeilijk om 1,5 meter afstand te houden.
Kan het OMT in dat licht adviseren over het generiek kader dat wordt ontwikkeld
en over de uitgangspunten van het bron-en contactonderzoek voor de
kinderopvang, primair onderwijs en voortgezet onderwijs?

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

Ziet u toegevoegde waarde in de inzet van sneltesten, onder andere voor
categorie 3 contacten, in het onderwijs en de kinderopvang om een verantwoorde
continuering van fysiek onderwijs en de kinderopvang te borgen, als aanvulling
op het bron- en contactonderzoek.

Update onderzoek Lansingerland
Het OMT werd geïnformeerd over de resultaten van het grootschalig testen in de
gemeente Lansingerland.
Er is in december een grote uitbraak in één school geweest, die ook tot
aanzienlijke transmissie in de populatie gerelateerd aan deze school
(voornamelijk gezinnen) heeft geleid. De meeste gevallen werden gevonden in
relatie tot die desbetreffende school; onderzoek in 2 andere scholen, een
kinderdagverblijf en een BSO in dezelfde gemeente bracht slechts een aantal
additionele gevallen aan het licht.
Het onderzoek toonde dat binnen huishoudens de VK-variant (in 44% van de
gevallen) vaker verspreidt dan het klassieke wildtype (in 33% van de gevallen).
Bij 5/28 (17,9%) van de huishoudens met minimaal 2 positief geteste personen
met de VK-variant, was een kind de meest waarschijnlijke index. Bij 4/71 (5,6%)
van de huishoudens met minimaal 2 positief geteste personen met het klassieke
wildtype virus was een kind de meest waarschijnlijke index.
In de derde fase van het onderzoek heeft 63% van de inwoners van de gemeente
Lansingerland zich binnen een tijdsbestek van ruim 3 weken laten testen. Dit laat
een hoge mate van participatie zien. Bij dit grootschalig testen is – zoals
verwacht – een aantal personen zonder klachten positief bevonden. In de
populatie brede screening in Lansingerland werd in januari 1,1% van de
deelnemers positief getest. Dit percentage ligt niet significant hoger dan de
verwachting op grond van de geschatte landelijke prevalentie. Onder de bevolking
werd de Britse variant maar beperkt teruggevonden. Van de positieve monsters
die in de populatiescreening vastgesteld en vervolgens gesequencet zijn, bleek
5,6% de VK-variant te zijn. Dit percentage ligt niet hoger dan dat op grond van
de landelijke kiemsurveillance gegevens te verwachten was. De verspreiding van
de VK-variant in de gemeente Lansingerland is mogelijk beperkt door een
optelsom van factoren zoals de lockdown, sluiting van scholen, het testen, extra
aandacht voor algemene maatregelen en media-aandacht. Mede omdat de
aantallen laag zijn moeten de gegevens dan ook met de nodige voorzichtigheid
geïnterpreteerd worden.
Binnen huishoudens lijkt de VK-variant (in 44%) zich vaker te verspreiden dan
het wildtypevirus (in 33%). Een infectie met de VK-variant lijkt vaker tot klachten
aanleiding te geven, ook bij kinderen. De meest voorkomende klachten waren
keelpijn, hoesten en een loopneus/verstopte neus. Het feit dat kinderen besmet
met de VK-variant vaker klachten lijken te hebben, kan leiden tot meer
transmissie van het virus vanuit kinderen, in vergelijking met het klassieke
wildtypevirus.
Kortom, het Lansingerland-schoolonderzoek toont dat kinderen besmet kunnen
raken en, waarschijnlijk vaker dan na besmetting met de klassieke variant, ook
klachten ontwikkelen. Deze klachten zijn over het algemeen milder dan die bij
volwassenen. Besmette kinderen kunnen het virus doorgeven binnen een
huishouden en ook op school, en waarschijnlijk mede doordat zij vaker klachten
ontwikkelen, gaat die doorgifte wat sneller en uitgebreider dan bij het klassieke
wildtypevirus; dit resulteert in een toegenomen Rt-waarde. Er zijn geen
Pagina 6 van 9

aanwijzingen dat kinderen wat betreft de VK-variant of het klassieke
wildtypevirus eenzelfde rol spelen als bij het influenzavirus – waar kinderen de
motor van de uitbraak zijn.

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk

Generiek kader

0027/2021 LCI/JvD/at/hr

In het 95e OMT zijn aanvullende maatregelen geadviseerd om transmissie op
scholen te verminderen in verband met de opkomst van nieuwe varianten van
SARS-CoV-2 die meer besmettelijk zijn, en vanwege de hoge incidentie in de
samenleving in het algemeen. Het navolgen van deze maatregelen geldt als
voorwaarde voor het veilig openstellen van de opvang en scholen.
In het Generiek kader zijn de reeds bestaande maatregelen en de aanvullende
maatregelen uit OMT 95 opgenomen, met adviezen hoe scholen deze kunnen
toepassen (conform bijlage 77.5a van het 77e OMT en internationale adviezen).
De maatregelen en adviezen in het Generiek kader zijn apart uitgewerkt voor
kinderopvang, BSO en primair onderwijs (leeftijdsgroep 0-12 jaar) en voor het
voortgezet onderwijs (leeftijdsgroep 13-18 jaar).
Binnen het Generiek kader zijn de maatregelen en adviezen systematisch
beschreven met aandacht voor:
Bronmaatregelen: gezondheidscheck, testbeleid, quarantaine en isolatie en
contact- en uitbraakonderzoek.
Collectieve maatregelen: hygiënemaatregelen, voldoende ventilatie, afstand
houden en doorstroming, en het beperken van contacten op de opvang en
school (en daarbuiten).
Individuele maatregelen: extra aandachtspunten voor het personeel.
Persoonlijke beschermingsmiddelen: het gebruik van niet-medische
mondneusmaskers.
Het OMT bekrachtigt het generiek kader en de daarin opgenomen aanvullende
maatregelen en adviseert:
Het afstand houden op school tussen kinderen in het voortgezet onderwijs
(maatregel 1,5 meter afstand, of best haalbare, dichtst daarbij komende
afstand); dit geldt niet voor het primair onderwijs. Het Generiek kader doet
voorstellen hoe dit in het voortgezet onderwijs te bewerkstelligen.
Het zoveel mogelijk beperken van het aantal verschillende contacten per kind
op kinderopvang, basisschool en voortgezet onderwijs. Het Generiek kader
doet voorstellen hoe de opvang en de scholen dit kunnen bewerkstelligen.
Het bestaande testbeleid dat medewerkers in het onderwijs met prioriteit
getest kunnen worden ook voor medewerkers van de kinderopvang te laten
gelden.
Het dragen van mondneusmaskers wordt niet geadviseerd in de kinderopvang en
het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs. In de
hogere klassen (groep 7 en 8) in het primair onderwijs kan de leerkracht
overwegen een mondneusmasker of een face-shield te dragen voor de klas. In de
hogere klassen (groep 7 en 8) in het primair onderwijs kan eveneens worden
overwogen om kinderen een mondneusmasker te laten dragen in de gangen
(wanneer afstand houden in de gangen niet goed mogelijk is). Indien het
noodzakelijk is dat ouders/verzorgers toch in de opvang of school komen, dragen
zij een mondneusmasker.

Bron- en contactonderzoek
Een van de voorwaarden voor het veilig openstellen van de scholen, die het 95e
OMT gesteld heeft, is de verdere uitwerking van het bron- en contactonderzoek
(BCO) voor schoolkinderen. Ook de in het 97e OMT vastgestelde nieuwe definities
van overige en nauwe contacten worden hierbij meegenomen. Als uitgangspunt
voor het BCO bij schoolkinderen geldt dat dit nu gelijk is gesteld aan het BCO bij
volwassen, waarbij eerdere uitzonderingen voor kinderen (zoals dat zij als
categorie contact 2 wel naar school mochten of sporten) zijn komen te vervallen.

Pagina 7 van 9

Deze aanpassingen leiden ertoe dat in het contactonderzoek kinderen sneller
zullen worden gedefinieerd als categorie 2-contact, met als gevolg dat meer
(groepen/klassen) kinderen een quarantaineadvies zullen krijgen.
De aanvullende maatregelen in het Generiek kader moeten er echter toe leiden
dat het aantal verschillende contacten van kinderen op school wordt beperkt.
Daarnaast zal het beleid om contacten te testen op dag 5 na de blootstelling
ervoor zorgen dat kinderen (die negatief getest zijn) snel weer naar school
mogen.
De reden voor het aanscherpen van de BCO-regels voor kinderen is dat met de
opkomst van variantvirussen en de hoge incidentie in het algemeen, er meer
introducties op scholen zullen plaatsvinden, en dat er aanwijzingen zijn dat door
de meer besmettelijke variantvirussen ook de besmettelijkheid van kinderen
(naar rato van leeftijd) wordt verhoogd.
Voor GGD’en is een Handreiking uitvoering van het BCO op kinderopvang en
school als bijlage opgenomen bij de LCI-richtlijn COVID-19. Hierin is ook
beschreven hoe de samenwerking tussen GGD en school bij BCO en
uitbraakonderzoek bevorderd kan worden.
In het Generiek kader voor de kinderopvangorganisaties en scholen zijn eveneens
adviezen opgenomen voor de samenwerking met de GGD bij de uitvoering van
het BCO.

Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

In de bijlage treft u een overzicht aan van de aanvullende maatregelen in het
Generiek kader met betrekking tot infectiepreventiemaatregelen en BCO.

Sneltesten in het onderwijs
Het antwoord op de vraag naar de toegevoegde waarde van de inzet van
sneltesten in het onderwijs en de kinderopvang, kan niet los gezien worden van
de extra maatregelen zoals die geadviseerd zijn in het Generiek kader voor
kinderopvang en scholen en een strikter BCO-protocol, zoals dat ook voor
kinderen gaat gelden. Met het Generiek kader worden meer maatregelen
geadviseerd om transmissie op de kinderopvang en in de scholen te voorkomen
en het striktere BCO-protocol leidt niet alleen tot meer categorie 2- en 3contacten maar ook tot meer testmomenten voor alle categorieën contacten.
Naast deze maatregelen ziet het OMT geen toegevoegde waarde voor testen op
de kinderopvang, maar wel voor testen op scholen. Het OMT adviseert daarbij om
naarmate er meer gevallen in meerdere groepen of klassen zijn, ruimer extra te
testen. In de bijlage treft u daarvan een uitwerking aan.
Antigeentesten, die snel een uitslag geven maar minder gevoelig zijn, kunnen
voor dit doel gebruikt worden, zeker als er frequent getest wordt. Alternatieven
zijn een LAMP-test (gevoelig, snelle uitslag) of ademtest (snelle uitslag, nietnegatieve test moet met een andere test bevestigd worden).
Het OMT adviseert verder om bij een aantal VO-scholen ‘pre-emptive’ testen in te
gaan zetten, waarbij alle leerlingen en docenten elke 2-3 dagen getest worden.
Dit zal inzicht geven in de knelpunten bij de praktische uitvoering, waaronder
regelgeving, die nu bijvoorbeeld in testspoor 2 naar voren komen en kan de weg
banen voor algemene implementatie indien deze aanpak een meerwaarde blijkt te
hebben.
Deel 2 van dit OMT-advies waarin uw overige vragen worden beantwoord volgt.
Tot een nadere mondelinge toelichting ben ik gaarne bereid.

Pagina 8 van 9

Hoogachtend,
Datum
30 januari 2021
Ons kenmerk
0027/2021 LCI/JvD/at/hr

Prof. dr. J.T. van Dissel
Directeur CIb

Bijlage: Overzicht extra maatregelen, BCO- en testbeleid in het onderwijs.

Pagina 9 van 9

(Nieuwe) preventieve maatregelen*, BCO- en testbeleid voor kinderopvang en het primair en voortgezet onderwijs
Kinderopvang

Primair onderwijs

Voorgezet onderwijs

Maatregelen
Algemene maatregelen

Gezondheidscheck (triage), hygiënemaatregelen, ventilatie en binnenklimaat, doorstromingsmaatregelen en extra
aandachtspunten voor medewerkers blijven ongewijzigd van toepassing

Beperken van aantal contacten**

Aantal contacten per kind beperken: vaste groepen maken *** en gescheiden houden

Afstand houden op KO en school

Personeel onderling 1,5 m afstand

Personeel onderling 1,5 m afstand
Hogere klassen/groep 7 en 8:
groepjes/koppels houden waar
mogelijk 1,5 meter afstand (of best
haalbare, dichtst daarbij komende
afstand).
Zie ook beperken aantal contacten.

Personeel onderling 1,5 m afstand
Leerlingen onderling en/of koppels
houden 1,5 meter afstand (of best
haalbare, dichtst daarbij komende
afstand).

In de hogere klassen/groep 7 en 8 kan
leerkracht overwegen een MNM te
dragen voor de klas.
De hogere klassen/groep 7 en 8
overwegen om kinderen een MNM te
laten dragen in de gangen (wanneer
afstand houden in de gangen niet
goed mogelijk is). Let op: goede
instructie nodig.

Zie Rijksoverheid voor bestaande
regels rondom MNM in VO.
Leerkrachten en medewerkers dragen
in de klas een MNM wanneer afstand
houden tot leerlingen niet goed
mogelijk is.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Mondneusmasker (MNM)

geen

Zo nodig: als ouders/verzorgers toch in de opvang of school komen, dragen zij een MNM.
Face-shield

geen

Alternatief voor MNM bij docenten

Bron- en Contactonderzoek (BCO) binnen en buiten KO en school
Algemeen BCO-beleid****
(in de privé-situatie)

Alle categorie 1- en 2-contacten gaan in quarantaine, die niet meer wordt onderbroken voor school of sport.
Categorie 2- en 3-contacten: definitie en maatregelen conform volwassenen; geen uitzonderingen meer.

Page 1 of 3

Kinderopvang
BCO- en uitbraakonderzoek,
communicatie en samenwerking met
de GGD
Verder testbeleid op KO/school

Primair onderwijs

Voorgezet onderwijs

Uitwerken eigen stappenplan (handelingsperspectief) voor besmettingen of uitbraken op school.
Samenwerking met GGD-scholenteams over besluitvorming, bijv. maatregelen bij een uitbraak.
Afstemming handelingsperspectief en communicatie met GGD.
Geen extra testbeleid voor KO.
Zie Annex Overzicht testbeleid bij COVID-19 op scholen in het primair en
Personeel met klachten ook met
voortgezet onderwijs.
voorrang testen.

* Nieuwe maatregelen zijn vetgedrukt.
** Een optie om contact tussen verschillende klassen te beperken is het aantal leerlingen dat tegelijk gebruik maakt van centrale ruimtes zoals schoolpleinen, garderobes,
aula’s en kantines, te spreiden door gespreide pauzetijden en/of een dagelijks wisselend deel van de klassen de pauze in het eigen klaslokaal te laten doorbrengen.
*** KO: Vaste groepen. PO: Vaste kleine groepjes en ‘buddy’s’ (hogere klassen). Voor de lagere groepen kunnen in plaats van koppels ook vaste groepjes kinderen (van
bijvoorbeeld maximaal 5 kinderen) die samenwerken worden ingesteld. VO: Vaste kleine groepjes en ‘buddy’s’. Allen: Registreer de cohortering en houd deze registratie
actueel. Laat de gymlessen zoveel mogelijk buiten plaatsvinden.
**** Categorie 1-contacten: huisgenoten. Categorie 2-contacten: overige nauwe contacten te weten 2a (cumulatief) > 15 minuten op < 1,5 meter binnen 24 uur; 2b
hoogrisicoblootstelling < 15 minuten (in gezicht hoesten, direct fysiek contact bijv. zoenen) en personen met een notificatie van de CoronaMelderapp. Categorie 3contacten: overige (niet nauwe) contacten te weten categorie 3a > 15 minuten op > 1,5 meter in dezelfde ruimte en categorie 3b < 15 minuten op < 1,5 meter. Zie voor
meer informatie over het BCO-beleid het BCO-protocol.

Page 2 of 3

Annex: Overzicht testbeleid bij COVID-19 op scholen in het primair en voortgezet onderwijs
Kind/leerkracht
met klachten
1 Kind/leerkracht
positief getest en in
besmettelijke periode
op school geweest

Cluster in de klas:
≥ 2 kinderen
- Kind en leerkracht

Buiten school

Op School

Testen bij GGDteststraat
BCO door GGD in
privé-situatie

N.v.t.

BCO door GGD in
de privé-situaties

Wie testen

Testmomenten*

Rationale / opmerkingen

BCO door GGD i.s.m.
school;
zie Handreiking contacten uitbraakonderzoek 0
t/m 12 jaar en idem 13
tot 18 jaar.

1 kind positief getest:
- altijd ook de leerkracht(en)
- alle categorie 2- en 3-contacten
groeps-/klasgenoten

Z.s.m. na positieve
uitslag kind/leerkracht
en 5 dagen na laatste
contact.

Leerkracht vanwege intensief contact
tussen leerling en leerkracht.
A- en presymptomatische transmissie
mogelijk.

BCO door GGD i.s.m.
school;
zie Handreiking contacten uitbraakonderzoek 0
t/m 12 jaar en idem 13
tot 18 jaar.

≥ 2 kinderen positief:
Hele klas/groep plus alle leerkracht(en) in
die groep.

Uitbraak op school: in
≥ 2 groepen/klassen
op één schoollocatie ≥
2 gevallen

BCO door GGD in
privé-situaties

BCO door GGD i.s.m.
school;
zie Handreiking contacten uitbraakonderzoek 0
t/m 12 jaar en 13 tot 18
jaar.

‘pre-emptive’ testen

n.v.t.

n.v.t.

1 leerkracht positief getest:
- alle kinderen in groep/klas
- al het onderwijspersoneel in die
groep/klas tijdens besmettelijke
periode index
- alle leerkrachten aanwezig op school
in de besmettelijke periode index

Kind en leerkracht positief:
Zie hierboven plus alle leerkrachten
aanwezig op school in de besmettelijke
periode van de indexen
Alle kinderen en leerkrachten van die
schoollocatie testen.

Alle kinderen en leerkrachten van een
schoollocatie.

Meer transmissie van volwassenen naar
kinderen, leerkracht heeft nauw contact
met alle kinderen in de groep/klas in PO,
in mindere mate in VO.
Eerder vaak clusters gezien tijdens
koffie-/lunchpauzes op scholen.

Z.s.m. na positieve
uitslag 2e index en 5
dagen na laatste
contact.

Evt. doorgaande a- en
presymptomatische transmissie
opsporen en doorbreken; daarom
‘scherpe’ definitie cluster.
Eerder vaak clusters gezien tijdens
koffie-/lunchpauzes op scholen.

Z.s.m. na positieve
uitslag index die dit
een uitbraak maakt en
5 dagen later.

Eventuele doorgaande a- en
presymptomatische transmissie
opsporen en doorbreken.

Frequent: 2 keer per
week

Insleep van SARS-CoV-2 voorkomen –
implementatieproject.

* Alle kinderen en leerkrachten die niet als categorie 1 of 2 van een besmet persoon zijn geïdentificeerd, kunnen fysiek op school onderwijs volgen of geven als zij negatief
testen.
Page 3 of 3