Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 086

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
ter implementatie van richtlijn markten voor
financiële instrumenten (Wet implementatie
richtlijn markten voor financiële instrumenten)

Nr. 27

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 april 2011
In deze brief informeer ik u nader over de uitwerking van het provisieverbod en verbetering van de dienstverleningstransparantie zoals
aangekondigd in mijn brief van 12 oktober 2010 (kamerstuk 31 086 nr. 25
vergaderjaar 2010–2011). Ik adresseer in deze brief ook de aandachtspunten die aan de orde kwamen in het debat met uw Kamer op
25 november 2010. In dat debat heb ik u toegezegd om zo spoedig
mogelijk een norm tegen excessieve directe beloning en een verbod op
bonusprovisies voor schadeverzekeringen te regelen.
De uitwerking van de twee laatstgenoemde maatregelen vindt plaats in
het Wijzigingsbesluit 2012 dat per 1 januari a.s. in werking zal treden. De
overige maatregelen, die uitgewerkt zullen worden op basis van de lijnen
uitgezet in deze brief, beoog ik in het daarop volgende Wijzigingsbesluit
mee te nemen. Dit besluit wordt op 1 juli 2012 gepubliceerd. De beoogde
inwerkingtreding van deze maatregelingen is 1 januari 2013.
Ik heb intensief met de AFM samengewerkt om te komen tot een effectief
beleidspakket. Ook heb ik gesproken met consumentenorganisaties en
vertegenwoordigende organisaties van aanbieders en bemiddelaars.
In deze brief schets ik eerst het kader waarbinnen het provisieverbod en
de samenhangende maatregelen moet worden begrepen. Dan volgt een
toelichting op de vormgeving van de norm tegen excessieve directe
beloning en het bonusprovisieverbod voor schadeverzekeringen.
Vervolgens wordt ingegaan op de uitwerking van de openstaande punten
die samenhangen met het provisieverbod en de aandachtpunten van uw
Kamer.

kst-31086-27
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

1

Provisieregelgeving en zuiver marktmodel
Hoofddoelstelling van de regelgeving met betrekking tot de financiële
dienstverlening is het borgen en bevorderen van de kwaliteit ervan. Zoals
onlangs nog uit onderzoek van de AFM1 blijkt is die kwaliteit weliswaar
verbeterd maar laat deze nog altijd te wensen over.
Het beleid bestaat uit regelgeving over vakbekwaamheid en regelgeving
om ongewenste sturing tegen gaan. In deze brief ga ik alleen in op de
regelgeving ter voorkoming van ongewenst sturing.
De provisieregelgeving heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een
complex geheel waarin zowel eisen werden gesteld aan de betaalwijze, de
transparantie als de passendheid van de beloning. Uit de evaluatie van de
provisieregelgeving door SEO2 waarover ik vorig jaar heb gerapporteerd
werd duidelijk dat de huidige provisieregels onvoldoende effectief zijn om
de gewenste cultuuromslag op gang te brengen.
De gewenste cultuuromslag heb ik eerder omschreven als een beweging
van productgedreven verkoop naar klantgerichte advisering. Deze
beweging vereist dat de intensieve relatie tussen adviseur/bemiddelaar en
aanbieder in deze markt moet worden ontvlochten en sturingsmogelijkheden worden weggenomen. Een adviseur/bemiddelaar dient zich zuiver
te kunnen richten op het belang van de klant. Ik ben ervan overtuigd dat
de adviseur een grote toegevoegde waarde heeft voor de klant en dat
professionele onafhankelijke adviseurs zullen slagen in dit nieuwe
marktmodel. Ik vind het primair de verantwoordelijkheid van adviseurs/
bemiddelaars, aanbieders en klanten om de vruchten te plukken van dit
nieuwe marktmodel. In deze brief zal ik schetsen op welke gebieden ik
denk dat de overheid daaraan kan bijdragen door regelgeving aan te
passen.
Maatregelen met inwerkingtredingdatum 1 januari 2012
Op verzoek van uw Kamer regel ik versneld en vooruitlopend op het
provisieverbod drie zaken: een norm om excessieve beloningen die de
bemiddelaar/adviseur bij de klant in rekening brengt tegen te gaan, en een
verbod op bonusprovisies bij schadeverzekeringen. Ik regel daarbij ook
een norm voor beloningen binnen het volmachtkanaal omdat ik daarmee
hetzelfde doel als het provisieverbod beoog te realiseren, namelijk het
voorkomen van een waterbedeffect waarbij het gevaar bestaat dat
uitwassen niet verdwijnen maar zich verplaatsen.
Deze maatregelen worden versneld ingevoerd omdat de AFM al excessen
in de markt heeft geconstateerd met betrekking tot rechtstreekse
beloningen van de klant aan de bemiddelaar/adviseur en ik het met uw
Kamer van groot belang acht om preventief op te treden tegen mogelijke
ontwijkroutes voor het provisieverbod en de nu al geldende strengere
regels voor provisie bij advisering/bemiddeling. Daarnaast constateert de
AFM momenteel het risico van perverse prikkels binnen de commissiestructuur in het volmachtkanaal die nu versneld zullen worden
geadresseerd.
Norm tegen excessieve directe beloning

1
1-meting AFM Hypotheekadviesonderzoek,
oktober 2011.
2
SEO, Evaluatie provisieregels complexe
producten, september 2010.

Op dit moment gelden er voor rechtstreekse beloningen die de adviseur/
bemiddelaar bij de klant in rekening brengt nog geen publiekrechtelijke
normen. De AFM heeft gesignaleerd dat dit er in de praktijk toe kan leiden
dat er bij klanten excessieve beloningen in rekening worden gebracht
(brief van 9 september 2010 bijlage bij kamerstuk 31 086 nr. 25 verga-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

2

derjaar 2010–2011). De klant wordt weliswaar over de hoogte van de
beloning geïnformeerd maar blijkt niet of onvoldoende in staat om hier
adequaat tegenwicht te bieden tegen de adviseur/bemiddelaar.
Om te voorkomen dat adviseurs excessieve beloningen in rekening
brengen bij klanten wordt een open norm geïntroduceerd voor directe
beloning betaald door de klant. Het doel van deze norm is om te
voorkomen dat adviseurs/bemiddelaars beloningen in rekening brengen
voor hun werkzaamheden die niet kunnen worden gerechtvaardigd gelet
op de daarmee gemoeide inspanningen. Een dergelijke open norm geeft
de AFM de mogelijkheid om handhavend op te treden, daar waar klanten
excessieve beloningen in rekening worden gebracht die evident afbreuk
doen aan het belang van de klant. Let wel, de afspraak over beloning en
tarief is primair een zaak tussen de klant en de adviseur/bemiddelaar. De
klant heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid om kritisch te zijn,
evenals bij het afnemen van andere commerciële diensten en producten
het geval is. De klant zal zich dus bewust moeten worden van het feit dat
financieel advies een prijs heeft. Eerder betaalde de klant de advieskosten
via de provisie en had hij daar minder zicht op. Nu zal hij zelf moet
bepalen of hij de in rekening gebrachte advieskosten redelijk vindt, gelet
op de aard en omvang van de dienstverlening. De AFM kan pas ingrijpen
als er sprake is van een kennelijk onredelijke vergoeding en kan dan
sancties opleggen aan de adviseur/bemiddelaar. De AFM kan geen
excessieve vergoedingen terugvorderen voor de klant.
Verbod op bonusprovisies voor schadeverzekeringen
Onder de huidige provisieregelgeving met betrekking tot complexe
producten wordt gevreesd voor het verschuiven van de ongewenste
sturing naar schadeverzekeringen (het zogenaamde «waterbedeffect»).
Provisies worden dan overgeheveld naar niet-complexe producten
waarvoor de regelgeving minder zwaar is. Om te voorkomen dat de
perverse prikkels bij de advisering en bemiddeling in schadeverzekeringen
een vlucht nemen, zullen de zogenoemde bonusprovisies bij deze
producten niet langer worden toegestaan. Voor schadeverzekeringen
zullen dus uitsluitend nog afsluit- en doorlopende provisies zijn toegestaan. Daarbij worden adviseurs/bemiddelaars eveneens verplicht om op
verzoek van de klant transparant te zijn over de provisie die door de
aanbieder voor de advisering c.q. bemiddeling wordt betaald. Ik kies
hiervoor omdat ik ook bij schadeverzekeringen van mening ben dat de
klant er recht op heeft te weten hoeveel de provisie bedraagt die de
aanbieder betaalt. Met deze maatregelen wordt het gevreesde waterbedeffect naar verwachting tegengegaan. Ik kies bewust niet voor verdergaande transparantie-eisen omdat ik een dergelijke maatregel disproportioneel zwaar vind voor de markt van schadeverzekeringen waar premies
en productvoorwaarden goed vergelijkbaar zijn, waar sprake is van een
concurrerende markt en geen excessen bekend zijn.
Uit de evaluatie kwam ook naar voren dat er aandacht moet worden
besteed aan het volmachtbedrijf. Een gevolmachtigd agent sluit en
beheert namens één of meerdere verzekeraars waarvan hij een volmacht
heeft verzekeringen. Werkzaamheden van een gevolmachtigd agent
bestaan bijvoorbeeld uit het accepteren van risico’s, het afwikkelen van
schades en het royeren van een polis. Het volmachtkanaal verschilt
wezenlijk van het tussenpersoonkanaal.
Het volmacht kanaal kent een gestage groei en een groeiend aandeel in de
distributie van vooral schadeverzekeringen. Vanwege de omvang en de
positie van de gevolmachtigde agenten (tussen de aanbieder en de
adviseur/bemiddelaar) zijn de sturingsmogelijkheden vanuit het volmacht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

3

kanaal groot. De gevolmachtigde agenten vallen echter niet onder de
provisieregels omdat er geen sprake is van provisiebetaling. Gevolmachtigde agenten ontvangen een vergoeding van de aanbieder in de vorm
van commissies.
Om het risico van een waterbedeffect naar het volmachtkanaal tegen te
gaan kies ik ervoor om de gevolmachtigde agenten onder vergelijkbare
regels te brengen als het bemiddelingskanaal. Ik introduceer daarom
versneld een norm die commissies die afbreuk doen aan de verplichting
van verzekeraars en gevolmachtigd agenten om zich in te zetten voor het
belang van de klant onmogelijk maakt. Commissies waar een perverse
prikkel vanuit gaat , zoals de volume gerelateerde commissie, zullen niet
langer toegestaan zijn.
Maatregelen met inwerkingtredingdatum 1 januari 2013
Zoals reeds aangekondigd wordt per 1 januari 2013 een verbod op
provisies ingevoerd voor:
– complexe financiële producten;
– hypothecaire kredieten;
– inkomensverzekeringen, waaronder betalingsbeschermers en
arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor ondernemers;
– uitvaartproducten, en
– dienstverlening onder het Nationaal Regime Mifid1 (NR Mifid).
Er zal altijd discussie mogelijk blijven over welke producten binnen de
reikwijdte van het verbod zouden moeten vallen. Belangrijkste reden om
producten eronder te brengen is het bestaan van misstanden in de markt.
Om bij het constateren van misstanden in de markt snel in te kunnen
grijpen wil ik het betrekkelijk eenvoudig mogelijk maken om de reikwijdte
van het provisieverbod aan te kunnen passen.
Eenvoudige schadeverzekeringen en consumptief krediet worden niet
onder de reikwijdte van het provisieverbod gebracht. Bij eenvoudige
schadeverzekeringen is de markt redelijk concurrerend. Voor deze
producten is een provisieverbod niet nodig. Schadeverzekeringen met een
hoge impact voor de consumenten komen wel onder het provisieverbod
(zoals de Arbeidsongeschiktheidsverzekering en Overlijdensrisicoverzekering of deze nu in combinatie met een krediet worden verkocht of niet).
Voor consumptief krediet geldt op dit moment een verbod om de
consument rechtstreeks om een vergoeding te vragen. Dit verbod is juist
in het verleden ingevoerd om hit-and-run praktijken in de consumptief
krediet markt te bestrijden. De komst van het provisieverbod en het
bonusverbod bij schadeverzekeringen zorgen voor een enorme verandering in de markt die mogelijk ook effect zal hebben op de advisering en
bemiddeling in consumptief krediet. Ik vind het daarom van belang om de
marktontwikkelingen goed te blijven volgen om te zien bij consumptief
krediet aanvullende maatregelen nodig zijn.

1
Nationaal Regime Markets in Financial
Instruments.

Producten onder de MiFID blijven vooralsnog buiten het bereik omdat
MiFID maximum harmonisatie is en we daaraan op dit moment geen
aanvullende eisen kunnen stellen. Nederland zet wel in op een provisieverbod voor beleggingsondernemingen op Europees niveau. Voor het NR
Mifid, kunnen we wel eisen stellen en het provisieverbod toepassen. Ten
aanzien van de dienstverlening onder het NR MiFID moet ik wel rekening
houden met de uitkomsten van de herziening van de Europese Commissie
van MiFID. Deze uitkomsten zouden immers ook het NR MiFID kunnen
betreffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

4

Gelijk speelveld
Een belangrijk aandachtpunt in de uitwerking van het provisieverbod is
dat het speelveld tussen adviseurs/bemiddelaars en adviseurs in dienst
van aanbieders (bijv. bankadviseurs) verder onder druk komt te staan.
Bankadviseurs en adviseurs in dienst van direct writers kunnen immers
schijnbaar gratis blijven adviseren. Daar wil ik wat aan veranderen.
Als de consument ervoor kiest om een financieel product aan te schaffen
zonder advies («execution only») ben ik van mening dat hij op niet mis te
verstane wijze geïnformeerd dient te worden over de risico’s die hieraan
zitten. We willen de consument beschermen tegen adviezen die niet in zijn
belang zijn maar als de consument niet geadviseerd wil worden krijgt hij
geen enkele bescherming. Daar mag een klant voor kiezen, maar alleen na
een toetsing die nagaat of dit type dienstverlening past bij de betreffende
klant. Een dergelijke toets bestaat al bij producten onder de MiFID. Ik ga
deze mogelijkheid voor andere financiële producten nader onderzoeken.
Als de consument er voor kiest om wel gebruik te maken van advies, is
het in de eerste plaats van belang om een goed geïnformeerde keuze te
kunnen maken tussen het directe kanaal van een aanbieder en het kanaal
van de adviseurs/bemiddelaars. Om verschillende kanaalkeuzes inzichtelijk te maken ga ik de wettelijke eisen over de dienstverleningsinformatie
aanpassen. Het dienstverleningsdocument moet een overzichtelijk en
herkenbaar document worden op basis waarvan de consument de
verschillende dienstverleningsconcepten en de kosten daarvan gemakkelijk kan vergelijken. Ook aanbieders zullen daarom een dienstverleningsdocument aan consumenten moeten gaan verstrekken. Tevens zullen zij in
dit document inzicht moeten geven in hun advies- en distributiekosten.
Om deze informatie voor de consument begrijpelijk en vergelijkbaar te
maken, is het van belang dat dit in nominale termen, dat wil zeggen in
euro’s wordt gepresenteerd. Hoe dit precies vormgegeven moet worden,
wil ik nog onderzoeken. Een aandachtpunt daarbij is het voorkomen van
misrepresentatie van die kosten door ze lager voor te stellen dan ze
werkelijk zijn.
Daarnaast zal uit het dienstverleningsdocument duidelijk moeten blijken
of en zo ja, in welke mate er een vergelijking vanproducten van verschillende aanbieders wordt gemaakt. De informatie over dienstverleningsconcepten moet duidelijk zijn en niet misleidend voor de consument. Voor
aanbieders die consumenten adviseren brengt dit met zich mee dat zij
duidelijk inzicht moeten geven of zij alleen eigen producten adviseren of
ook vergelijkingen maken tussen producten van verschillende aanbieders
en welke prikkels er zijn die de advisering vanuit de aanbieder
beïnvloeden. Ook in dat laatste geval kunnen zij zich niet kwalificeren als
onafhankelijke adviseur omdat dat misleidend kan zijn.
Voor het gelijke speelveld is het tenslotte van belang dat de prijzen van de
(netto) producten die via adviseurs/bemiddelaars worden gedistribueerd,
lager zijn dan de prijzen van vergelijkbare producten van banken en de
direct writers. De producten die een adviseur/bemiddelaar voor zijn
klanten kan adviseren en bemiddelen kennen immers geen advies- en
distributiekosten omdat die separaat met de klant worden afgerekend. Bij
goede marktwerking in het zuivere marktmodel zal het verschil vanzelf
zichtbaar worden. Ik zal deze ontwikkeling echter nauwgezet monitoren,
om erop toe te zien of de markt hier goed zijn werk doet. Ik sluit niet uit
dat als er onvoldoende onderscheid tussen prijzen van producten van
directe aanbieders en prijzen van producten die via het intermediaire
kanaal worden aangeboden optreedt, ik hier nadere maatregelen voor zal
treffen. Verdergaande kostentransparantie van producten is een maatregel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

5

die ik in dit kader kan overwegen. Ik ga er vooralsnog vanuit dat de markt
hier zelf oplossingen zal ontwikkelen omdat concurrerende aanbieders
hier voordeel van kunnen ondervinden.
Samenwerking tussen marktpartijen
In het zuivere marktmodel staat de adviseur/bemiddelaar aan de kant van
de klant. Om dit te realiseren is het noodzakelijk dat de adviseurs/
bemiddelaars geen prikkels krijgen om aan een klant een product te
adviseren dat niet of onvoldoende bij hem of haar past. Dit is alleen
mogelijk als er geen geldstromen meer zijn tussen aanbieders en
adviseurs/bemiddelaars.
In dit licht heb ik al kenbaar gemaakt dat ik van mening ben dat een
efficiencyvergoeding door de aanbieder aan de adviseur/bemiddelaar niet
past in een zuiver marktmodel. De klant betaalt de adviseur/bemiddelaar
voor zijn advies en bemiddeling. De kosten van de bemiddelingswerkzaamheden zijn door de adviseur/bemiddelaar uit te leggen aan de klant.
Adviseurs/bemiddelaars die deze kosten niet kunnen verantwoorden
moeten zich afvragen of ze nog wel zaken willen doen met deze partij. Ik
ben ervan overtuigd dat een zuiver marktmodel zal zorgen voor een goede
marktwerking op dit punt.
Naast een aanbieder kan een service provider die tussen de aanbieder en
de adviseur/bemiddelaar van de klant staat de adviseur beïnvloeden. Ook
al is deze partij niet betrokken bij het advies en heeft hij vrijwel geen
klantcontact. Om de sturing in de keten tot het minimum te beperken ben
ik van mening dat ook service providers onder het provisieverbod moeten
vallen. Maar omdat ze vrijwel geen klantcontact hebben, wil ik ze
uitzonderen van de verplichting om dienstverleningsinformatie aan de
klant te verstrekken. Die verplichting geldt nu nog wel voor serviceproviders die vrijwel geen klantcontact hebben. Zij dienen wel de bemiddelaars met klantcontact in staat te stellen de klant goed te informeren.
Naast provisie zijn er andere mechanismen waardoor adviseurs/
bemiddelaars kunnen worden gestuurd in hun advies aan de klant.
Voorkomen moet worden dat er via andere wegen alsnog prikkels kunnen
worden geïntroduceerd die het advies kunnen beïnvloeden. Uit het
evaluatieonderzoek is gebleken dat in de huidige wijze van samenwerking
en financiering tussen adviseurs/bemiddelaars en aanbieders (indirect)
eisen worden gesteld aan de omzet die een adviseur/bemiddelaar moet
aanleveren om voor een aanbieder te mogen bemiddelen. Hier wil ik een
einde aan maken.
Om ongewenste sturingsmechanismen een halt toe te roepen wil ik regels
opstellen die belangenconflicten beperken en inzichtelijk maken. Deze
regels gaan voor alle marktpartijen gelden. In de Wft en het Bgfo bestaan
deze regels al voor beleggingsondernemingen. De regels houden in dat
belangenconflicten dienen te worden vermeden, indien ze onvermijdelijk
zijn, te worden beheerst en aan de consument kenbaar worden gemaakt.
Een dergelijke norm wil ik ook voor financieel dienstverleners
introduceren.
In het kader van de samenwerking tussen verzekeraars en adviseurs/
bemiddelaars is verder het portefeuillerecht van belang. Het portefeuillerecht is nu in de Wft opgenomen en regelt dat de bemiddelaar de incasso
van de premie voor zijn rekening neemt (tenzij anders afgesproken) en dat
de klant tot de portefeuille van de adviseur/bemiddelaar hoort (het
klanteigendom). Ik onderzoek nog nader of het portefeuillerecht past in
het nieuwe marktmodel dat ik voor ogen heb. Voor eventuele aanpas-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

6

singen is een wetswijziging nodig waardoor dit niet gelijktijdig met de
andere maatregelen kan worden geregeld.
Toegankelijkheid van het tussenpersonenkanaal
Ik deel de zorg dat het besef dat advies niet gratis is, gewenning vraagt
van klanten. Maar feitelijk gaat het hier om een correctie van een onjuiste
perceptie want advies was al niet gratis, de kosten voor advisering
(provisie) waren verdisconteerd in een premieopslag. In een zuiver
marktmodel zal deze perceptie gaan veranderen. De kosten voor advies in
het tussenpersonenkanaal worden zichtbaar voor de klant. De adviseur/
bemiddelaar zal alleen duurzaam bestaansrecht hebben als zijn toegevoegde waarde duidelijk is voor de klant.
Een belangrijk aandachtspunt binnen het nieuwe zuivere marktmodel is
de toegankelijkheid van advies voor minder draagkrachtige klanten.
Overigens is het aantal consumenten onder het sociaal minimum dat een
complex financieel product heeft afgesloten beperkt1. De klant kan de
advieskosten op twee manieren betalen: via eigen middelen of via het
afsluiten van een krediet. De klant sluit dan een lening af om het advies te
betalen. Er is wel eens tegen geworpen dat dit een omslachtige manier is
maar in veel branches is dit heel gebruikelijk. De verwachting is dat de
marktwerking er voor zal zorgen dat de groep minder draagkrachtige
klanten ook prijstechnisch bediend zal blijven worden.
De klant heeft ook een eigen verantwoordelijkheid om zich goed voor te
bereiden op de aankoop van een financieel product. Binnen het platform
Wijzer in geldzaken werken o.a. de overheid, consumentenorganisaties en
organisaties uit de financiële sector nauw samen om de consument
concrete hulpmiddelen en informatie te bieden om beter voorbereid een
financiële beslissing of aankoop te doen. Komend jaar vindt er een aantal
kleinschalige pilots van «het Financieel loket» plaats waar consumenten
terecht kunnen voor algemene informatie of doorverwijzing voor zover
het gaat om financiële producten. Het zal hierbij niet gaan om advisering;
dit is immers vergunningplichtig.
Transparantie verbeteren
Uit het SEO onderzoek blijkt dat de kwaliteit van de dienstverlening met
het huidige Dienstverleningsdocument onvoldoende zichtbaar wordt. Het
verbeteren van de transparantie is nodig om de klant in staat te stellen
een goede keuze te maken uit een gedifferentieerd aanbod van financiële
dienstverlening. Ik heb al eerder in deze brief aangegeven dat de
reikwijdte van het dienstverleningsdocument uitgebreid wordt naar alle
kanalen. In mijn brief van oktober 2010 heb ik al voorgesteld om het
dienstverleningsdocument te standaardiseren zodat het voor klanten een
herkenbaar document wordt en het vergelijken van dienstverleners
vergemakkelijkt. Beschikbaarheid op internet van het dienstverleningsdocument zal het bereik voor klanten verhogen. Het vernieuwde dienstverleningsdocument wil ik op 1 januari 2013 verplicht stellen. Marktpartijen
worden middels een consultatie betrokken bij de uitwerking van het
vernieuwde format, wat ook voorgelegd zal worden aan consumenten in
een consumentenonderzoek.
Het dienstverleningsdocument geeft de klant al in de oriëntatiefase inzicht
in het bedieningsconcept. Als een klant kiest voor het advieskanaal, dan
geeft het dienstverleningsdocument informatie over het uurtarief van de
adviseur/bemiddelaar, maar nog geen specifieke informatie over
bijvoorbeeld het aantal benodigde adviesuren. Het ligt voor de hand dat
1

Centrum Voor Verzekeringsstatistiek, 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

7

deze informatie vervolgens vastgelegd wordt in een overeenkomst van
opdracht.
Met de hiervoor genoemde stappen wordt de klant centraal gesteld
binnen een zuiver marktmodel in de financiële dienstverlening. Zodra ik
meer zicht heb op concrete stappen zal ik u hierover informeren.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 086, nr. 27

8