Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

709
Vragen van de leden Omtzigt (CDA) en Van Weyenberg (D66) aan de
Staatssecretaris van Financiën over de voortdurende totale onzekerheid over
het uitstel van handhaving van de wet deregulering beoordeling
arbeidsrelaties (ingezonden 5 december 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 9 december
2016).
Vraag 1
Bent u bekend met de uiting op de site van de Belastingdienst over het
gedoogbeleid ten aanzien van zzp’ers, alwaar is te lezen:1
«Tot 1 januari 2018 krijgt u geen naheffingsaanslagen of boetes
Tenzij u overduidelijk kwaadwillend bent.
Wat bedoelen wij met «kwaadwillend»? Dit:
U kunt weten dat een zzp’er eigenlijk in loondienst voor u werkt. Maar u doet
geen moeite om anders te gaan samenwerken. U gaat gewoon op de oude
manier verder. Zonder een modelovereenkomst te gebruiken. En zonder
loonheffingen in te houden. Zo hebt u een oneerlijk financieel voordeel in
vergelijking met uw concurrenten.
Maar doet u uw best om op de juiste manier te werken? Dan hoeft u zich
geen zorgen te maken over naheffingsaanslagen of boetes. Die krijgt u niet.
Ook niet met terugwerkende kracht
U kunt dus gewoon aan de slag.»?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 4
Deelt u de mening dat de Belastingdienst in deze publiekelijk bekend
gemaakte uiting een andere, veel ruimere definitie geeft van het begrip
(overduidelijk) kwaadwillende in vergelijking met uw eigen definitie van
(evident) kwaadwillende van 18 november 2016, in bijlage 4 van uw brief
inzake de Wet DBA, waar u schreef:
«Kwaadwillend is de opdrachtgever of opdrachtnemer die opzettelijk een
situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan,

1

ah-tk-20162017-709
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Zie: http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/modelovereenkomsten/content/bangvoor-boetes-of-naheffingen-niet-nodig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

omdat hij weet – of had kunnen weten – dat er feitelijk sprake is van een
dienstbetrekking (en daarmee een oneigenlijk financieel voordeel behaalt
en/of het speelveld op een oneerlijke manier aantast).»?
Deelt u de mening dat de definitie van het gedoogbeleid op vraag 1 verschilt
van de definitie op vraag 2 en vraag 3?
Antwoord 2 en 4
De Belastingdienst vertaalt complexe fiscale of juridische informatie naar
informatie die voor burgers en bedrijven beter te begrijpen is. Bij het streven
om de tekst op een publieksvriendelijke manier te communiceren is er een
tekst op de website gekomen die niet helemaal aansloot bij de teksten die
eerder met uw Kamer waren gewisseld. Deze tekst op de website heeft daar
slechts gedurende drie dagen op gestaan. Op vrijdag 2 december jl. is die
afwijkende tekst vervangen door een tekst die wel aansluit bij de met uw
Kamer gewisselde teksten.
Vraag 3
Herinnert u zich dat u bijlage 4 in antwoorden op eerdere vragen (Aanhangsel
Handelingen II, 2016/17, nr. 629) preciseerde als:
«Ja, zoals in bijlage 4 bij mijn brief van 18 november 2016 is aangegeven,
maakt de Belastingdienst bij de opschorting van de handhaving een
uitzondering voor de zogenoemde kwaadwillenden. Er kunnen immers
situaties ontstaan waarin partijen evident zo ver buiten het wettelijk kader
treden dat de Belastingdienst dat niet mag laten lopen. Vanzelfsprekend gaat
het daarbij dus niet om een zelfstandige professional bij wie er ruis is over de
gezagsrelatie. Ik preciseer in dit verband graag mijn opmerkingen, die ik
hierover heb gemaakt in de Eerste Kamer tijdens de Algemene Financiële
Beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2017. Het gaat echt om
uitzonderlijke gevallen waarin opdrachtgevers opereren in een context van
opzet, fraude of zwendel. Daarbij kan worden gedacht aan situaties waarin
sprake is van listigheid, valsheid of samenspanning en situaties die leiden tot
ernstige concurrentievervalsing, economische of maatschappelijke ontwrichting of waarin het risico aanwezig is van uitbuiting. In het debat in de Eerste
Kamer heb ik geschat dat het naar de huidige inzichten gaat om ordegrootte
10 gevallen».?
Antwoord 3
Ja.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de Belastingdienst met deze andere definitie wederom
nieuwe onduidelijkheid en onrust creëert in het Wet DBA-dossier, aangezien
bij deze definitie op de website er veel meer dan de door u genoemde
(maximaal) 10 kwaadwillende partijen zullen zijn?
Antwoord 5
Verschillende definities kunnen tot onduidelijkheid en onrust leiden. Zoals in
het antwoord op de vragen 2 en 4 is aangegeven, heeft de Belastingdienst
een vertaalslag gemaakt van het kabinetsbeleid over kwaadwillenden. In die
vertaalslag is een discrepantie ontstaan tussen beide definities. De tekst heeft
slechts kort, namelijk vanaf dinsdagochtend 29 november tot vrijdagmiddag
2 december op de website gestaan.
Vraag 6, 7 en 8
Heeft de Belastingdienst inzake de eigen definitie van (overduidelijk)
kwaadwillende overleg vooraf met u c.q. met uw ministerie overleg gevoerd,
en bent u dus akkoord gegaan met de tekst op de website als een operationalisering van de uitleg die u zelf aan de Kamer gegeven heeft?
Zo nee, kunt u dan aangeven hoe tot de tekst op de website gekomen is?
Zo ja, waarom staat u toe dat de Belastingdienst een andere, ruimere definitie
van (overduidelijk) kwaadwillende mag publiceren op de eigen website? Zo
nee, moet in deze gang van zaken een bevestiging worden gezien van het feit
dat de Belastingdienst ook in deze context een autonoom opererende
organisatie is die belangrijke maatschappelijk gevoelige zaken niet met u c.q.
met uw ministerie afstemt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6, 7 en 8
Nee, de Belastingdienst hanteert geen andere definitie dan die welke ik met
uw Kamer heb gedeeld in de beantwoording van de Kamervragen van de
leden Van Weyenberg (D66) en Omtzigt (CDA) die ik op 1 december jl. aan u
heb gestuurd (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 642).
Zoals ik hiervoor al heb aangeven in de antwoorden op de vragen 2 en 4, is
bij het streven om de tekst op een publieksvriendelijke manier te communiceren een tekst op de website gekomen die niet helemaal aansloot. Deze tekst
op de website heeft daar slechts gedurende drie dagen op gestaan. Op
vrijdag 2 december jl. is die afwijkende tekst vervangen door een tekst die
wel aansluit bij de met uw Kamer gewisselde teksten.
Vraag 9
Bent u ervan op de hoogte dat er nog 1.900 modelovereenkomsten beoordeeld moeten worden door de Belastingdienst en dat die mensen dus
helemaal niet weten of zij aan de bij vraag 1 genoemde definitie op de
website kunnen voldoen?2
Antwoord 9
De definitie van kwaadwillende op de website is de definitie overeenkomstig
de tweede voortgangsrapportage en de eerder aangehaalde Kamervragen
van 1 december. De ordegrootte van het aantal kwaadwillenden bedraagt
ongeveer 10, maar andere kwaadwillenden kunnen en mogen niet worden
uitgesloten.
Vraag 10
Gegeven de vele verschillende definities die u tot nu toe hanteert, kunt u nu
helder aangeven wat de daadwerkelijke definitie is, hoe u die gaat hanteren
en hoe u die juridisch gaat borgen?
Antwoord 10
De definitie die gehanteerd wordt, is die zoals verwoord in de antwoorden op
de Kamervragen van de leden van Omtzigt en Van Weyenberg (1 december
jl.) (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 642). Deze is ook
opgenomen in het Handboek Loonheffingen (onderdeel 1.1.6). De tekst aldaar
luidt als volgt:
«De Belastingdienst schort zijn repressieve handhaving van de Wet DBA op
tot in ieder geval 1 januari 2018, tenzij u als kwaadwillend wordt gezien. Dat
betekent dat u tot in ieder geval 1 januari 2018 géén correctieverplichtingen
of naheffingsaanslagen loonheffingen krijgt opgelegd, indien u een opdrachtnemer heeft ingehuurd en de Belastingdienst achteraf constateert dat er
feitelijk sprake is van een dienstbetrekking. Ook kunt u daarvoor tot die tijd
geen boetes van ons krijgen.
Let op! Het opschorten van de hiervoor genoemde repressieve handhaving
geldt niet als u door de Belastingdienst als kwaadwillende wordt gezien. U
bent kwaadwillend als u opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, omdat u weet – of had kunnen weten –
dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking (en daarmee een oneigenlijk
financieel voordeel behaalt en/of het speelveld op een oneerlijke manier
aantast). De handhaving richt zich nu eerst op de ernstigste gevallen: situaties
waarin partijen evident buiten het wettelijk kader treden. Het gaat daarbij dus
niet om een zelfstandige professional bij wie er ruis is over de gezagsrelatie.
Het gaat wel om gevallen waarin opdrachtgevers opereren in een context van
opzet, fraude of zwendel. Daarbij kan worden gedacht aan situaties waarin
sprake is van listigheid, valsheid of samenspanning en situaties die leiden tot
ernstige concurrentievervalsing, economische of maatschappelijke ontwrichting of waarin het risico aanwezig is van uitbuiting. Indien u als kwaadwillend
wordt gezien, zal de Belastingdienst met ingang van 1 mei 2017 handhavend
optreden. Dit betekent dat de Belastingdienst in geval van kwaadwillendheid
correctieverplichtingen of naheffingsaanslagen kan opleggen.»

2

Vertegenwoordiger van de Belastingdienst bij het rondetafelgesprek over de Wet DBA in de
Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Het Handboek Loonheffingen heeft de rechtskracht van een beleidsbesluit3.
Deze definitie is voor de handhaving geformuleerd en wordt daarbij gebruikt
de Belastingdienst.
Vraag 11
Bent u bereid een officieel beleidsbesluit te nemen over welke situaties wel
en niet gedoogd zullen worden tot 1 januari 2018 teneinde ten minste een
minimale rechtszekerheid te bieden?
Antwoord 11
In het Handboek Loonheffingen, zie het antwoord op vraag 10 wordt op die
situaties ingegaan.
Vraag 12
Hoe beoordeelt u het feit dat zzp’ers nu op vrij grote schaal richting payroll
en kunstmatige BV’s gedwongen worden? Was dat de bedoeling van de Wet
DBA?
Antwoord 12
De Wet DBA dwingt geen enkele partij in een bepaalde richting. Partijen
bepalen zelf op welke wijze zij hun arbeidsrelatie inrichten en onder welke
voorwaarden. Partijen kunnen dezelfde zekerheid vooraf krijgen, zonder
gebruik te maken van een intermediair of een eigen BV.
Vraag 13
Kunt u deze vragen vóór het voorziene plenaire debat over de Wet DBA in de
Kamer beantwoorden?
Antwoord 13
Ja.

3

Ministerie van Financiën, 20-2-2009, nr. CPP2009/78M (gepubliceerd 11-3-2009).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4