Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 968

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 20 mei 2010
De vaste commissie voor Europese Zaken1 en de vaste commissie voor
Buitenlandse Zaken2 hebben op 21 april 2010 overleg gevoerd met
minister Verhagen van Buitenlandse Zaken, minister voor Ontwikkelingssamenwerking over:
– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken, d.d. 19 april
2010, met de geannoteerde agenda van de Raad Algemene
Zaken en de Raad Buitenlandse Zaken van 26 april 2010,
(21 501-02, nr. 960);
– de brief van minister van Buitenlandse Zaken d.d. 17 april
2010, inzake de uitvoering van de motie Van Gent c.s. over de
correspondentie tussen het kabinet en de Europese Commissie, (21 501-02, nr. 955);
– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken, d.d. 6 april
2010, inzake Coöperatie en Verificatiemechanisme Bulgarije
en Roemenië, (23 987, nr. 108);
– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken, d.d. 19 april
2010, inzake Europese Dienst voor het Externe Optreden,
(21 501-02, nr. 962).
Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Waalkens
De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,
Ormel
De griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Nijssen

kst-21501-02-968
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

1

Voorzitter: Van Bommel
Griffier: Mittendorff
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Haverkamp, Ten Broeke,
Van Dam en Van Bommel,
en minister Verhagen van Buitenlandse Zaken, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Ik open deze vergadering over de geannoteerde agenda
van de Raad Algemene Zaken. Wij zijn met vier sprekers. De spreektijd is
vier minuten.
De heer Haverkamp (CDA): Voorzitter. Allereerst wil ik even kort stilstaan
bij de Europese diplomatieke dienst. Dank voor de uitgebreide appreciatie
van het kabinet. Ik steun de inzet van het kabinet wat betreft de consulaire
taken. De EU-burger moet deze dienst kunnen beschouwen als een service
waar men in het buitenland ondersteuning kan krijgen. Ik begrijp dat nog
niet alle landen deze opvatting delen. Kan de minister ingaan op de
bezwaren van de andere lidstaten? Hoe gaan wij daarmee om?
Hoe ziet het kabinet de wisselwerking tussen het Europees Parlement, de
raad en de Europese Commissie als het gaat om die Europese diplomatieke dienst? Wie stuurt mevrouw Ashton op welke punten politiek aan? Is
de minister het met de CDA-fractie eens dat de individuele lidstaten nog
steeds het recht hebben om hun eigen buitenlands beleid te voeren, maar
dat we dat zo veel mogelijk proberen te coördineren? Eigenlijk zou de raad
eerder het primaat moeten hebben dan het Europees Parlement,
aangezien we dat soort taken nog niet hebben overgedragen.
Het is ook verstandig om stapsgewijs voortgang te maken en evaluatiemomenten in te bouwen, zodat de effecten voor Nederland optimaal
gevolgd kunnen worden. Is ook al helder voor het kabinet welke
noodremmen dan wel gaspedaalmomenten er in die evaluatie zitten en
hoe wij daar als Kamer bij betrokken worden?
De Kamer heeft haar appreciatie kunnen geven van het Europees
burgerinitiatief. Dank voor de antwoorden. Wij verschillen op één punt
nog van mening met de regering. Wij zijn van mening dat het van belang
is om te regelen dat niet herhaaldelijk dezelfde onderwerpen kunnen
worden ingediend. Ik hoor graag een reactie waarom het kabinet die
mening niet deelt.
De CDA-fractie was en blijft kritisch over de situatie in Roemenië en
Bulgarije. Dit punt wordt onderstreept door de tussenrapportage. De
uitspraak van het Hof in Roemenië over het ongrondwettig zijn van het
National Integrity Agency baart ons zorgen. Wij zien dat die zorgen
worden gedeeld door verschillende politici in Roemenië, omdat zij zich
ook afvragen hoe het verdergaat met de contacten in Europa als zij zo’n
instituut niet hebben. Hoe gaat Europa hiermee om? Helpen wij de
Roemenen om toch een formulering te vinden die wel binnen de
grondwet past? Hebben wij daarvoor ook best practices op de plank
liggen?
De CDA-fractie blijft van mening dat EU-fondsen en toegang tot de
Schengenzone samenhangen met voortgang op het justitiedossier. Hoe
ziet de regering verdere stappen op dit dossier als er geen voortgang in
Roemenië en Bulgarije wordt gemaakt?
De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Ik heb een iets andere volgorde. Ik
begin bij het deel van het verslag dat gaat over de Taskforce onder leiding
van de heer Van Rompuy, die mede wordt vormgegeven door de heer
Barroso, meen ik. Ik heb een paar punten die de minister al eerder heeft
gehoord, maar die ik voor dit overleg zal herhalen. Wat betekent dit nu
precies? Gaat er iemand namens de Nederlandse regering in zitten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

2

Weten we al wie dat is? Wordt er inhoudelijk gepraat over het voorstel dat
in de boezem van het kabinet leeft om meer bevoegdheden te geven aan
Eurostat? Wat gaan we doen om nadrukkelijker en sneller de gele kaart uit
te reiken aan lidstaten die zich niet aan de discipline van het Stabiliteitsen Groeipact houden? Onder het Verdrag van Lissabon geldt toch nog
steeds dat degenen die in aanmerking komen voor een buitensporigtekortprocedure, worden uitgesloten van het Commissieadvies dat over die
lidstaat wordt gegeven? Kan men ervan verzekerd zijn dat er inderdaad
boetes worden opgelegd? Als laatste punt zou de VVD-fractie graag zien
dat bij het disciplineren van lidstaten die zich niet aan het SGP houden en
bij het opleggen van sancties ook de Cohesiefondsen, zoals nu al mogelijk
is, en in de toekomst de Structuurfondsen worden betrokken.
Ik ben het eens met het kabinet dat we moeten vasthouden aan 0,2% van
de bevolking bij het Europees burgerinitiatief en geen rare tussenstap
moeten maken van een afspiegeling die is gebaseerd op het aantal leden
in het Europees Parlement. Wij weten allemaal hoe die verdeelsleutel tot
stand komt en dan krijg je uiteindelijk wel gekke verhoudingen. Dat
betekent dat er ongeveer 40.000 Nederlanders nodig zijn voor zo’n
initiatief.
Wij willen ook graag weten of de financiële controle op EDEO mede wordt
vormgegeven door het Europees Parlement. In principe zijn wij er
voorstander van dat dit onderdeel uitmaakt van categorie 5 van het
huidige financiële perspectief. Wij zijn het eens met consulaire taken,
maar vragen ons af hoe ver deze strekken. Verder snap ik niet helemaal
wat er wordt bedoeld met thematische bureaus over mensenrechten,
non-proliferatie en geografisch. Hoe moeten we ons dat voorstellen?
De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. Ik heb soortgelijke vragen als de
heer Ten Broeke, allereerst over de Taskforce financiën. Het is op zichzelf
goed dat er wordt gesproken over een strategie voor crisisrespons,
begrotingsdiscipline en economische coördinatie. De vraag is hoe ver
deze gaat. De heer Van Rompuy heeft de wens uitgesproken om te komen
tot een soort Europese economische regering. Dat klinkt als verregaand
federalisme. Ik kan me niet voorstellen dat dit de bedoeling is. Wat is de
betrokkenheid van Nederland hierbij? Welke zeggenschap hoort er bij die
Taskforce?
Er blijf onduidelijkheid over een aantal punten bij EDEO, zoals de
budgettaire controle, de zeggenschap, de positie van EDEO ten opzichte
van de raad, de Commissie en het Europees Parlement. Daarover krijg ik
graag wat meer duidelijkheid van de minister.
Er wordt gesproken over de bemensing van EDEO. Ik heb in een eerder
AO al gezegd dat ik met veel instemming heb kennisgenomen van de
woorden van de minister over de positie van de EU wat betreft buitenlands beleid. We zullen de EU daarin een sterkere positie moeten geven.
Dat hangt voor een belangrijk deel af van de manier waarop de Hoge
Vertegenwoordiger gaat werken en ondersteund wordt door de diplomatieke dienst. De Hoge Vertegenwoordiger maakt helaas nog niet de
krachtige indruk die nodig zal zijn om Europa als unie een stevige positie
te geven op het wereldtoneel.
De minister zegt over de inrichting van de diplomatieke dienst dat
kwaliteit een leidend beginsel moet zijn en niet representativiteit over de
verschillende lidstaten. Dat is een mooi voornemen, maar heeft de
minister ook enige garantie dat het werkelijk zo zal gaan? Mogen we ervan
uitgaan dat de inzet van Nederland is om met zo sterk mogelijke kandidaten de kracht van EDEO te versterken, zodat EDEO met kwalitatief
goede mensen een sterke dienst kan worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

3

Voorzitter: Haverkamp
De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Ik kom even kort terug op de
uitkomst van de Europese Raad wat betreft EU-2020. Het Spaans
voorzitterschap heeft een routekaart opgesteld die ertoe lijkt te leiden dat
de strategie officieel tijdens de Europese Raad in juni kan worden
vastgesteld. Het kabinet schrijft dat het die planning onderschrijft, maar
ook betwijfelt of deze wel haalbaar is. Het is allemaal heel erg vlot, en
volgens de SP-fractie te vlot. Daarmee worden wel de economische
doelen voor de komende tien jaar vastgelegd voor de Europese Unie.
Nederland kan daar ook op worden afgerekend. Ik heb in samenhang
hiermee een aantal vragen. Wanneer kunnen wij de kabinetsinzet
verwachten bij de kerndoelen die nog niet zijn vastgesteld en nader
moeten worden uitgewerkt? Wat bedoelt het kabinet wanneer het meldt
dat het gezien de demissionaire status terughoudend zal zijn bij de
nationale invulling van de kerndoelen? Wat betekent dat precies?
Wanneer we zien dat dit wel Europees wordt vastgesteld, maar dat het
kabinet nog geen gestalte wil geven aan een te precieze nationale
invulling ervan, wat betekent dit dan voor de positie van de Kamer? Door
het kabinet wordt gemeld dat meerdere lidstaten twijfelen aan de
haalbaarheid van de doelstellingen. Is het dan wel verstandig om zo’n
hoog tempo te nemen bij het vaststellen van dergelijke ambitieuze
doelen?
Er was veel verschil van mening of onenigheid over EDEO. Er ligt nu een
voorstel. Moeten we nu verwachten dat de onenigheid en de eventuele
strijd over de richting en de inrichting van deze instelling zich straks
voortzetten binnen de dienst zelf? Het is ons niet duidelijk hoe de
parlementaire controle straks precies wordt uitgeoefend. Deze vraag heeft
vooral betrekking op ontwikkelingssamenwerking. De Hoge Vertegenwoordiger en de Eurocommissaris zullen gezamenlijk de hoofdlijnen van
het beleid moeten uitzetten. Wat betekent dit wanneer er een verschil van
opvatting is tussen beiden? Is het juist dat het Europees Parlement
voorstelt om onder de Hoge Vertegenwoordiger ook nog drie adjudanten
te benoemen die politiek verantwoording kunnen afleggen? Wat betekent
dit voor de dagelijkse gang van zaken op dit gebied? Er wordt straks
onderhandeld met het Europees Parlement over het besluitvormingstraject met betrekking tot EDEO. Wat betekent dat voor de positie van
nationale parlementen? Komen zij nog aan het woord wanneer er
resultaat over EDEO is bereikt?
Voorzitter: Van Bommel
Minister Verhagen: Voorzitter. Door de heer Ten Broeke en door anderen
is gesproken over de follow-up van de Europese Raad van maart en de
actiepunten wat betreft EU-2020 en het klimaat. Er is een roadmap
opgesteld voor de EU-2020-strategie en daar zit een redelijke tijdsdruk op.
De tijdspanne is erg kort bij de weg die we moeten afleggen. Men wil hier
duidelijk snel resultaat bereiken. Men vindt het van belang om die doelen
zo snel mogelijk te realiseren. Ook voor het herstel van de economische
groei is het van belang om hierop in te zetten. Er zijn nog twee kerndoelen
van de strategie, namelijk onderwijs en sociale inclusie, die nader moeten
worden ingevuld en die bij de Europese Raad kunnen worden vastgesteld,
en dan zul je moeten spreken over de nationale invulling van die Europese
kerndoelen. Enkele lidstaten, waaronder Nederland, hebben aandacht
gevraagd voor de zorgvuldigheid van het proces en het bijbehorende
tijdpad, waarmee tegemoet wordt gekomen aan de opmerking van de
heer Van Bommel. De reden dat wij terughoudend zijn bij het vaststellen
van de nationale kerndoelen heeft niet alleen te maken met onze
demissionaire status, maar ook met de financiële invulling ervan. Men kan
zich voorstellen dat het toch wel vreemd zou zijn als het kabinet in deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

4

twee weken een strategie zou vaststellen die is gericht op het realiseren
van die kerndoelen in 2020, en daarmee een nieuwe Kamer en een nieuw
kabinet voor het blok zou zetten.
Wij ondersteunen de strategie als zodanig, met uitzondering van de
armoededoelstelling, omdat wij vinden dat banen de beste methode zijn
om armoede te bestrijden. Wij kunnen ons wel vinden in het nieuwe idee
om het over het bredere aspect van sociale inclusie te hebben. We moeten
nu allereerst de strategie als zodanig vaststellen, inclusief de richtsnoeren
voor economisch beleid en werkgelegenheid, die nader moeten worden
ingevuld. Ten slotte zul je op Europees en op nationaal niveau nog de
knelpunten voor economische groei in kaart moeten brengen. Ik denk dat
we hiermee eigenlijk een voortzetting hebben van de raad van 25 en
26 maart, in concluderende zin, met de kanttekeningen die we net
geplaatst hebben.
De heer Ten Broeke is ingegaan op de discussie over wat er moet
gebeuren met het Stabiliteits- en Groeipact. Ik had even de indruk dat we
er al over hadden gesproken. Ik heb gisteren de hele dag in de Eerste
Kamer gesproken, maar volgens mij heb ik die discussie met u ook al
gevoerd.
De heer Ten Broeke (VVD): Ik kan er niets aan doen dat steeds dezelfde
zaken op de agenda staan.
Minister Verhagen: Dat begrijp ik, maar op een gegeven moment kent u
de opzet en de inzet van de Nederlandse regering. Buiten deze discussie
die wij al in het verleden hebben gevoerd, heeft de heer Ten Broeke nog
een aantal aanvullende vragen gesteld. Over de vraag wie er voor
Nederland in die werkgroep van Van Rompuy gaat zitten, zal de Kamer
door minister De Jager geïnformeerd worden bij het verslag van de
informele Ecofin-raad. De Commissie heeft al een voorstel gedaan om
Eurostat meer bevoegdheden te geven. Dat staat overigens los van de
groep van Van Rompuy. Ik heb hierover een BNC-fiche gestuurd aan de
Kamer, dus kortheidshalve verwijs ik daarnaar.
Op de vraag van de heer Ten Broeke of de betrokken lidstaat mag
meestemmen in geval van een buitensporigtekortprocedure, is het
antwoord nee. Dat is natuurlijk winst. Daar zal hij blij mee zijn. De
werkgroep zal ook spreken over het opleggen van boetes. Zoals bekend
komt de Commissie op 12 mei met voorstellen, ook over de werkzaamheden van de werkgroep. De Commissie heeft al laten weten voor te gaan
stellen dat boetes automatisch zullen worden opgelegd in plaats van de
huidige besluitvorming door de raad. Dat is ook een goede zaak.
Je krijgt een aantal instrumenten. Ten eerste mag de betrokken lidstaat
niet meestemmen. Ten tweede is er een automatische boete in plaats van
een discussie daarover, met de mogelijkheid om dat weer te blokkeren.
Dat zijn voordelen. Het is mij niet bekend of de Commissie naast de
huidige mogelijkheden in de Cohesieverordening, waarover we vrij recent
hebben gesproken en waarover we het eens waren, ook de mogelijkheid
van bevriezing van Structuurfondsen wil voorstellen. Dat weet ik nog niet,
maar daar zullen we op 12 mei meer van weten. Zoals bekend is
Nederland er voorstander van om de huidige mogelijkheid die binnen de
Cohesiefondsen bestaat, echt toe te passen. Ik vind het een interessante
gedachte om wat we voornemens zijn met de Cohesiefondsen te gaan
doen, uit te breiden tot de Structuurfondsen. Daarover zal ik met mijn
collegae van Financiën en Sociale Zaken spreken. Het gaat natuurlijk om
het toepassen van die mogelijkheid. We zijn het met elkaar eens dat we
zoeken naar een effectief instrumentarium om in te grijpen indien een
lidstaat zich niet houdt aan de regels die we hebben afgesproken met
betrekking tot financieel beheer.
De heer Haverkamp en de heer Ten Broeke hebben gesproken over het
burgerinitiatief. Ik denk dat met de voorstellen over het burgerinitiatief in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

5

het algemeen recht wordt gedaan aan de uitgangspunten van Nederland
en de Kamer om een laagdrempelig en simpel instrument te maken. Op
een aantal onderdelen hebben wij kanttekeningen geplaatst. We staan
kritisch tegenover bepalingen die een veelheid van informatie vereisen
van de initiatiefnemer, omdat deze ingaan tegen die laagdrempeligheid.
Als je het dan toch doet, doe het dan zo simpel mogelijk. De drempel lag
in het groenboek op 0,2% per lidstaat, maar ze hebben nu iets anders
gedaan, namelijk het aantal handtekeningen per lidstaat bepaald door het
aantal EP-leden te vermenigvuldigen met 750. Waarom niet met 1 000? Dit
komt erop neer dat 0,12% van de bevolking voldoende is, zodat 19 500
handtekeningen voor Nederland voldoende zouden zijn. Ik ben het
volledig eens met de heer Ten Broeke dat het aantal handtekeningen voor
Nederland hoger moet zijn. Onze inzet is om er 40 000 van te maken,
zodat we ons houden aan wat we hebben afgesproken. Laten we dat
gewoon een keer doen, want dat staat in het groenboek.
Individuele lidstaten zijn verantwoordelijk voor de authentificatie van de
verzamelde handtekeningen, dus wij moeten bekijken of dat allemaal
klopt. Dat vinden we prima, maar ik wil dan wel kijken naar de privacyaspecten bij de praktische uitwerking. De heer Nicolaï zal blij zijn dat ik
daarop toezie.
De heer Haverkamp vraagt zich af waarom wij geen bezwaar hebben
tegen het meerdere malen herhalen van hetzelfde onderwerp. Als ik het
goed begrijp, heeft de fractie van het CDA hier bezwaren tegen. Ik luister
soms naar de Kamer, zodat ik weet welke wensen er leven. Ik zal ernaar
kijken, want ik vind dit wel een serieus punt.
Ik heb dus twee concrete toezeggingen gedaan. De gedachte van de heer
Ten Broeke over de Structuurfondsen vind ik interessant, net als de
gedachte van de heer Haverkamp over herhaling bij een onderwerp van
een burgerinitiatief. Ik zal de Kamer op de hoogte houden van de uitkomst
daarvan, al dan niet in het verslag van de Raad Algemene Zaken.
De heer Haverkamp vraagt hoe het zit met Roemenië. Hij weet dat
Nederland op verschillende manieren probeert Roemenië en Bulgarije bij
te staan bij het doorvoeren van de noodzakelijke hervormingen. We
werken samen met de Roemeense justitie en politie, ook wat betreft
corruptiebestrijding. Naar mijn mening is en blijft het hoogstnoodzakelijk,
als we kijken naar de ontwikkelingen, om een slag te maken bij de
corruptiebestrijding en verbetering van de werking van justitie en politie.
Tot slot het grote blok van EDEO. Op zichzelf zijn wij van het begin af aan
sterke voorstanders geweest van zo’n Europese Dienst voor Extern
Optreden, omdat deze het gezicht van de Europese Unie bij het buitenlands beleid kan versterken, zoals de heer Van Dam ook zegt. Ik denk dat
deze er ook aan bijdraagt om de kwaliteit en de coherentie van de
besluitvorming bij dat externe optreden te verbeteren. Er wordt in Brussel
op ambtelijk niveau nog onderhandeld over de tekst die maandag zal
worden voorgelegd. Er wordt vandaag in de Coreper over gesproken, in
het bijzijn van de Hoge Vertegenwoordiger, mevrouw Ashton. Als de
lidstaten het daar eens worden, kan maandag een meer politieke
benadering worden vastgesteld. Dat is ook van belang met het oog op de
onderhandelingen met het Europees Parlement, waar de heer Van
Bommel naar vroeg. Deze worden op dit moment ook nog gevoerd. Ik ga
hier later uitvoerig op in. De heer Van Bommel heeft ook gevraagd
wanneer het nationale parlement aan de beurt is. Als ik eerlijk ben, is dat
nu, maar onderwerpen komen wel vaker terug op de agenda, zoals de
heer Ten Broeke zegt. Als men zegt: het moet zus of zo, dan moet dat nu,
op basis van de informatie die ik heb gegeven. Ik verwacht het raadsbesluit, waarover we nog zullen spreken bij het overleg ter voorbereiding
van de raad, overigens pas in mei of juni. Wij spraken er in het verleden
over, wij spreken er vandaag over en wij spreken er in de komende AO’s
ook over. De Kamer kan er concreter haar gedachten over laten gaan op
basis van het conceptbesluit dat ik heb toegestuurd. Ik heb afgelopen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

6

maandag een kabinetsappreciatie toegestuurd. Daarbij heb ik gezegd dat
het conceptbesluit op zichzelf dicht bij de vastgestelde richtsnoeren zit.
Prima. Er zit nog een bepaalde mate van ruimte in voor de Hoge Vertegenwoordiger. Dat vind ik op zichzelf begrijpelijk, want ze moet ook een
bepaalde mate van flexibiliteit hebben, omdat het haar dienst wordt.
Los van die ruimte die ik de Hoge Vertegenwoordiger wil geven, wil ik hoe
dan ook meer duidelijkheid over de financiering en de topstructuur. Ik wil
weten hoe die topstructuur zal zijn, juist omdat de sg en plaatsvervangende sg, als het zo vormgegeven wordt, essentieel zijn voor de body die
EDEO krijgt. Net als ik heeft het Spaanse voorzitterschap aangegeven dat
de raad geen finale instemming zal geven voordat deze duidelijkheid er is,
want je kunt je natuurlijk niet binden als deze twee essentiële zaken nog in
het vage blijven. Ik verwacht dus dat mevrouw Ashton op beide punten
met een voorstel zal komen. Voor de rest zal men waarschijnlijk wel aan
onze wensen tegemoetkomen.
Ik licht er een paar punten uit. De heer Ten Broeke wees erop dat
Nederland er zeer duidelijk voorstander van is dat EDEO zich van het
begin af aan ook bezig kan houden met consulaire taken, zoals het
verlenen van consulaire bijstand aan Europese burgers die in de
problemen zijn gekomen. Hoewel dit in eerste instantie werd afgewezen,
is hierover de vorige keer op ons voorstel een discussie gestart en toen is
er vrij brede steun voor gekomen. Tegelijkertijd zijn enkele andere
lidstaten, waarvan ik mensen op de tribune zie zitten, hier sterk tegen
gekant. Ik vind dit om twee redenen van belang. Om concreet voor de
burgers inzichtelijk te maken wat zij aan zo’n buitenlandse dienst hebben,
is het natuurlijk fantastisch als er een Europese dienst is in een bepaald
land. Als zij hun paspoort zijn kwijtgeraakt of zijn beroofd, en noem maar
op, kunnen zij bij zo’n dienst aankloppen, zoals volgens mij eigenlijk al in
het Verdrag van Maastricht is bepaald. Je kunt nu ook bij een ambassade
van een andere lidstaat komen. Je ziet dat overal in Europa net als in
Nederland de discussie wordt gevoerd over de vraag of je het postennetwerk wat je nu hebt, moet handhaven. Er zullen landen zijn waar geen
ambassade van een lidstaat is. Dan kun je dus op zoek gaan naar een
ambassade van een andere lidstaat. Als ik zie welke maatregelen in
Zweden, Finland en de Baltische staten worden voorgesteld, denk ik dat
het echt hard gaat.
Ik hoop dat het Verenigd Koninkrijk over zijn bezwaren heen zal stappen,
omdat het toch ook ongetwijfeld zijn burgers van dienst wil zijn, waar dan
ook ter wereld. We zullen er nog over spreken.
De heer Ten Broeke heeft ook gevraagd hoe het zit met die thematische
bureaus. Dat is te vergelijken met het miniserie van Buitenlandse Zaken in
Nederland. De Hoge Vertegenwoordiger krijgt een eigen apparaat, een
eigen dienst, de EDEO. In het verdrag is vastgelegd welke posten er nu
zijn bij de omvorming van commissiedelegaties naar de vertegenwoordiging van de Europese Unie en een Brusselse organisatie. Dat Brusselse
deel heeft drie hoofdpijlers. De secretaris-generaal heeft twee plaatsvervangers of drie dg’s waarover gesproken wordt. Net als bij het ministerie
van Buitenlandse Zaken is er een algemene dienst die zich bezighoudt met
personeelszaken, juridische zaken en beheer. Dan zijn er regionale
directies onder een dg of plaatsvervangend sg. En er zijn thematische
directies onder een dg of plaatsvervangend sg. Dat is gewoon een
indeling waarvoor je ambtelijke ondersteuning nodig hebt. Het zijn dus
geen adjudanten, maar het is de leiding van de ambtelijke dienst. Hierover
zal verder nog overleg plaatsvinden met het Europees Parlement.
De heer Haverkamp vraagt of we nog een eigen buitenlands beleid
hebben. Zijn vraag komt erop neer of wij nog een minister van Buitenlandse Zaken nodig hebben, als er een buitenlands beleid van de Unie
gaat ontstaan met Ashton. Ik vind dit een opmerkelijke vraag, want deze is
nooit gesteld over de minister van Landbouw, terwijl we al jaren een
gemeenschappelijk landbouwbeleid hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

7

De heer Haverkamp (CDA): Mijn stelling is dat we als Nederland nog
steeds ons eigen buitenlands beleid hebben. Wij proberen dat buitenlands
beleid effectief in te zetten door de Europese Unie met één mond te laten
spreken. Ik proef echter een tendens dat het Europees Parlement zegt:
laten we één buitenlands beleid gaan formuleren. Mijn vraag aan de
minister is dan of hij aan de zijde van de CDA-fractie staat, die zegt dat
Nederland zijn eigen afwegingen heeft, of aan de zijde van het Europees
Parlement.
Minister Verhagen: Je hebt je eigen buitenlands beleid en dat zal zo
blijven. Tegelijkertijd is het noodzakelijk, wil je de belangen van de
Nederlandse burgers zo effectief mogelijk behartigen, om als Europese
Unie meer en meer met één mond te spreken. Dat maakt de Europese
Unie gewoon effectiever. Conform het verdrag steunen wij mevrouw
Ashton en de oprichting van EDEO. Dat betekent niet dat wij het buitenlands beleid van de lidstaten afschaffen, maar je brengt in die discussie je
eigen ideeën in. Je moet bereid zijn om ook water bij de wijn te doen om
met één stem te kunnen spreken. Wanneer je dat beleid hebt geformuleerd, is het ook verkieslijk als de lidstaten dat in hun nationale buitenlandse beleid uitdragen. De Hoge Vertegenwoordiger coördineert als
voorzitter van de Raad voor Buitenlandse Zaken en is de eerstverantwoordelijke voor de uitvoering van datgene wat afgesproken is in die Raad
voor Buitenlandse Zaken. Juist omdat het GBVB intergouvernementeel is,
zou het ook heel vreemd zijn als je geen eigen nationaal beleid meer had.
Vanwege de betrokkenheid van de lidstaten en vanwege de discussies
over soevereiniteit is daar ook voor gekozen. Nogmaals, wil Europa een
rol spelen, dan is het essentieel dat er een gezamenlijk buitenlands beleid
komt, maar daar heb je wel je eigen invloed op.
De heer Haverkamp (CDA): Hierover is geen verschil van mening tussen
de minister en de CDA-fractie, maar ik proef alleen bij het Europees
Parlement dat het steeds meer naar zich toe aan het harken is. Het wil er
financiële controle op en met die financiële controle wil het straks ook
beleidsinhoudelijke controle. Dan vraag ik mij af of het zwaartepunt bij het
beleid niet verschuift van het met één mond spreken van de verschillende
lidstaten naar een gemeenschappelijk Europees beleid.
Minister Verhagen: Daarom moet het een onafhankelijke dienst blijven.
Dat vind ik echt van belang. Parlementen doen wel eens dingen waarover
wij ons verbazen, maar dat is een essentieel onderdeel van de parlementaire controle. Als u er zo’n stellige opvatting over hebt, denk ik dat het
wel zaak is om de contacten binnen uw politieke smaldeel goed te
onderhouden.
De heer Haverkamp vraagt ook welke bezwaren er zijn van andere
lidstaten. Deze staan los van de discussie over consulair of niet en gaan
vooral over de quota die sommige lidstaten voor de eigen diplomatieke
dienst willen. Wij houden vast aan de afspraak dat een derde deel van de
diplomaten van EDEO afkomstig is van de lidstaten. Na een aantal jaren
zal uiteindelijk wel een globale geografische verdeling gelden, zoals ook
voor de Commissie als geheel geldt. Bij de rekrutering moet ik zeggen dat
ik vasthoud aan een derde, maar dat dit niet betekent dat er zoveel
diplomaten uit land X of uit land Y moeten komen. Ik vind dat kwaliteit en
kwalificaties in dezen vooropstaan. Indien je die niet aanlevert of
beschikbaar stelt, omdat je die liever wilt behouden voor je eigen
nationale buitenlandse dienst, kan dat betekenen dat je 10 mensen houdt
in plaats van 15. Omdat ik hier waarde aan hecht, zou het mij een lief ding
waard zijn om dusdanige kwaliteit beschikbaar te stellen dat wij op 25 of
30 mensen uit Nederland uitkomen. Wanneer we een discussie gaan
voeren dat er zoveel mensen uit Estland, zoveel uit Nederland en zoveel
uit België moeten komen, is het volgens mij de dood in de pot. We

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

8

moeten ervoor zorgen dat EDEO van een dusdanig kwalitatief hoog
niveau is dat mevrouw Ashton en de Europese Unie er wat aan hebben.
De voorzitter: Voor zover de minister wat heeft toegezegd, heeft hij
aangegeven dat deze toezeggingen via het verslag bij de Kamer terecht
zullen komen, en daar gaan we dan ook vanuit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

9

1

Samenstelling:
Leden: Atsma (CDA), Van Bommel (SP), ondervoorzitter, Van der Staaij
(SGP), Waalkens (PvdA), voorzitter, Ormel (CDA), Van Velzen (SP), De
Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA),
Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Jonker (CDA), Irrgang (SP), De Roon (PVV), Pechtold
(D66), Ten Broeke (VVD), Gill’ard (PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme
(PvdD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie) en Peters
(GroenLinks).
Plv. leden: Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), De Wit (SP),
Van der Vlies (SGP), Vos (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Van Heugten
(CDA), Lempens (SP), Schermers (CDA), Knops (CDA), Jacobi (PvdA),
Samsom (PvdA), Kuiken (PvdA), Teeven (VVD), Spies (CDA), Roemer (SP),
Wilders (PVV), Nicolaï (VVD), Van der Ham (D66), Van der Burg (VVD),
Besselink (PvdA), Van Leeuwen (SP), Ouwehand (PvdD), Voordewind
(ChristenUnie) en Vendrik (GroenLinks).
2
Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Waalkens (PvdA), Çörüz
(CDA), Ormel (CDA), voorzitter, Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), Nicolaï
(VVD), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Irrgang (SP), Knops (CDA), De Roon (PVV), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill’ard
(PvdA), Thieme (PvdD), Peters (GroenLinks) en Schippers (VVD).
Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Vermeij (PvdA), Omtzigt
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA),
Jasper van Dijk (SP), Van Miltenburg (VVD), Ten Hoopen (CDA), Jonker
(CDA), Boelhouwer (PvdA), Leerdam (PvdA), Arib (PvdA), Neppérus (VVD),
Lempens (SP), Schermers (CDA), Wilders (PVV), Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie), Koşer Kaya (D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen
(SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD), Halsema (GroenLinks) en
Griffith (VVD).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 968

10