Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2012

Nr. 191

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juli 2012
Voor u liggen de rapportages van de evaluatie van aangewezen keuringsinstellingen en de evaluatie van het Warenwetbesluit attractie- en
speeltoestellen (WAS).

1
Bijvoorbeeld: Tweede Kamer, 2005/06,
30 552, nr. 3; 2009/10, 25 883, nr. 162; 2009/10,
25 883, nr. 165; 2009/10, 25 834, nr. 51.

kst-33000-XVI-191
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De Kamer dient ingevolge artikel 35 van de Warenwet periodiek te worden
geïnformeerd over het functioneren van aangewezen keuringsinstellingen.
Deze zijn door de Minister van VWS aangewezen voor het toezicht op
diverse regelingen op het gebied van de productveiligheid, zoals het WAS.
De minister van SZW wijst instellingen aan voor het keuren en certificeren
van producten. Bijgaand stuur ik u de evaluatie van de door de Minister
van VWS aangewezen instellingen.
Het ministerie van SZW werkt op dit moment aan een herziening van de
gehele systematiek van certificering en keuring voor zowel de Warenwet
als de Arbeidsomstandighedenwet. Met deze herziening is gestart na de
evaluatie van het certificatiestelsel in 2003. Over de vernieuwing van het
certificatiestelsel van SZW is de Tweede Kamer al vaker door SZW
geïnformeerd1. De wijzigingen worden gefaseerd ingevoerd. De
normstelling is in 2012 in belangrijke mate geharmoniseerd en bevat
duidelijke criteria voor corrigerend handelen door keuringsinstellingen.
Het toezicht wordt sterk verbeterd doordat de Raad voor Accreditatie
keuringsinstellingen op alle eisen beoordeelt en dat periodiek blijft
herhalen, hetgeen door de keuringsinstellingen zelf vergoed wordt. Met
de beleidsregel maatregelenbeleid certificering uit 2010, voor het
aanwijzen en toetsen van keuringsinstellingen, heeft SZW zich voorzien
van een transparant toetsingskader om corrigerend op te treden tegen
keuringsinstellingen indien dat nodig blijkt. I-SZW houdt aanvullend
toezicht op grond van risico analyses. Eind dit jaar zal de totale invoering
een feit zijn. Het wordt daarom voor SZW niet zinvol geacht om lopende
deze herziening nog een aparte evaluatie uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 191

1

Het WAS, de regelgeving die eisen stelt aan attractie- en speeltoestellen
om de veiligheid hiervan beter te garanderen is in 1997 in werking
getreden. Aanleiding voor het vaststellen van deze regelgeving was het
hoge aantal letsels ten gevolge van ongevallen door het spelen op deze
toestellen. In 2004 is een eerste evaluatie van het WAS uitgevoerd.
Destijds is aangegeven dat na nog eens vijf jaar opnieuw een evaluatie
diende plaats te vinden1.
Ten slotte is sinds 2010 het door het WAS verplichte logboek speeltoestellen enkele malen door Gastvrij Nederland (GVN)2 als regeldrukknelpunt aangedragen binnen projecten die als doel hadden de regeldruk
voor de gastvrijheidseconomie te verminderen. Eind 2011 zijn door Actal
de administratieve lasten vanwege een verplichting uit het WAS tot het
bijhouden van een logboek door de beheerders van speeltoestellen bij mij
onder de aandacht gebracht. De brief van Actal heb ik bijgevoegd.
In deze brief informeer ik u over de resultaten van de evaluaties en de
acties die hieruit voortvloeien. En ik geef mijn reactie op de administratieve lasten vanwege de logboekverplichting.
Uitvoering van de evaluaties
Volgens artikel 35 van de Warenwet moet de Kamer om de vier jaar
worden geïnformeerd over het functioneren van de op basis van artikel 7a
door de Minister van VWS aangewezen keuringsinstellingen. Deze
instellingen voeren wettelijk verplichte preventieve veiligheidskeuringen
uit op consumentenproducten. Deze evaluatie is door de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) uitgevoerd. De NVWA is nagegaan in
hoeverre het functioneren van deze instellingen in overeenstemming is
met aan hen gestelde wettelijke eisen en wat het effect van het toezicht
van de NVWA is op dit functioneren. Hieronder zal ik ingaan op de
aanbevelingen die ik uit deze rapportage.
Adviesbureau Berenschot heeft in het najaar van 2011 een systeemevaluatie uitgevoerd naar het functioneren van het WAS. Berenschot is
nagegaan in hoeverre met de huidige regelgeving de doelstelling van het
WAS, 25% reductie van het aantal ongevallen in tien jaar, is gerealiseerd.
Hiervoor zijn de ongevalgegevens van de Stichting Consument en
Veiligheid (nu: Veiligheid.nl) geanalyseerd. Ten tweede heeft Berenschot
gekeken naar de werking van het systeem. Via interviews en een
expertbijeenkomst is nagegaan in hoeverre de regelgeving voldoet en of
de implementatie van de regelgeving voldoet. Berenschot heeft tien
aanbevelingen gedaan. In deze brief vermeld ik bij mijn voornemens naar
aanleiding van dit adviesrapport de nummers van de aanbevelingen zoals
weergegeven in het rapport van Berenschot .
De evaluatierapporten zijn als bijlage bij deze brief gevoegd3.
Evaluatie aangewezen keuringsinstellingen (AKI’s en Nobo’s).
1

Tweede Kamer, 2003/04, 29 200 XVI, nr. 267.
GVN: vertegenwoordiging van branches
ANVR, ANWB, CLC VECTA Centrum voor Live
Communication, Club van Elf, HISWA
Vereniging, Koninklijke Horeca Nederland,
Koninklijk Nederlands Vervoer, NBTC,
Nederlandse Museumvereniging, Nederlandse
Vereniging van Luchthavens/Schiphol,
Nederlandse Vereniging van Dierentuinen,
RECRON, Federatie van Podiumverenigingen,
Vereniging van Evenementenmakers,
Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties en VVV Nederland.
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2

Aangewezen keuringsinstellingen
Aangewezen keuringsinstellingen zijn te onderscheiden in:
1. aangewezen instellingen die keuringen uitvoeren in het kader van
Europese richtlijnen voor productveiligheid. Deze zogenoemde
Notified Bodies (Nobo’s) worden door de overheden in de lidstaten
aangewezen. Zo zijn in Nederland acht Nobo’s aangewezen voor het
uitvoeren van keuringen onder de Warenwetbesluiten met betrekking
tot gastoestellen, elektrotechnische producten, speelgoed en
persoonlijke beschermingsmiddelen (peildatum 1-1-2012).
2. aangewezen instellingen die keuringen uitvoeren voor het WAS. Dit is
nationale wetgeving. De aangewezen instellingen worden aangewe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 191

2

zen Keuringsinstanties (AKIs) genoemd. In Nederland zijn elf
instellingen aangewezen (peildatum 1-1-2012).
Resultaten
De NVWA concludeert in haar rapportage dat de aangewezen instellingen
beantwoorden aan de eisen van rechtmatigheid. Ook het gehouden
toezicht door de aangewezen keuringsinstellingen is effectief. De NVWA
rapporteert dat de aangewezen keuringsinstellingen een daling constateren in de aantallen afwijkingen en de ernst van de afwijkingen.
In de rapportage wordt een aantal aanpassingen aanbevolen. Hieronder
licht ik toe hoe ik deze aanbevelingen achtereenvolgens ga oppakken.
Rol van markttoezicht
Markttoezicht door de NVWA blijft noodzakelijk omdat we te maken
hebben met een Europees speelveld. Producten worden niet alleen door
Nederlandse aangewezen keuringsinstellingen beoordeeld. Daarin is ook
goede afstemming nodig met collega toezichthouders in andere lidstaten
maar ook in derde landen. Daarnaast moeten de resultaten uit het
markttoezicht meer gekoppeld worden aan het toezicht door de betrokken
keuringsinstellingen. Dit is namelijk één van de methoden om de kwaliteit
van de keuringsinstellingen te bewaken. De NVWA zal dit nadrukkelijker
oppakken.
Beleid met betrekking tot intrekking en schorsing van aanwijzing van
aangewezen instellingen
Het huidige systeem van aanwijzing levert veel administratieve lasten op
en maakt het lastig snel en adequaat te handelen indien het nodig mocht
zijn een aangewezen instelling te schorsen of de aanwijzing in te trekken.
Ik zal nagaan hoe dit systeem van aanwijzing kan worden aangepast om
dit probleem te verhelpen.
Retributies
De NVWA adviseert om retributies te heffen voor de herinspecties van de
NVWA bij de aangewezen keuringsinstellingen. Deze inspecties kosten
veel tijd. Het instellen van retributies zou het naleefgedrag van de
aangewezen keuringsinstellingen kunnen verhogen.
In reactie hierop zal ik retributies vaststellen voor zowel de erkenningsinspectie van een AKI als het periodieke toezicht op de AKI’s. Dit is conform
het kabinetsstandpunt bij het rapport Maat houden1 voor het doorberekenen van toelatings- en handhavingskosten. Voor inspecties naar
aanleiding van een klacht of in het kader van het niet-periodieke toezicht
zal conform dit kabinetsstandpunt geen retributie worden geheven. Voor
de Nobo’s moet het heffen van retributies binnen EU-regelgeving worden
geregeld. Ik zet mij hiervoor in en plaats dit op de agenda in Brussel.
Samenwerking NVWA met andere toezichthouders
Om efficiënt en effectief te werk te kunnen gaan is samenwerking met
andere toezichthouders relevant. Ik onderschrijf dan ook de adviezen om
meer samen te werken met collega toezichthouders in andere lidstaten en
derde landen. Ook kan de NVWA meer gebruikmaken van de auditrapportages van de Raad voor Accreditatie (RvA). Een eerste initiatief hiertoe is
inmiddels gestart.
Evaluatie van het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen

1
Kamerstukken II 1995/96, 24 036, nr. 22. Voor
een samenvatting van het rapport Maat
houden zie Stcrt. 2000, 90.

Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS)
Het WAS stelt eisen aan het ontwerp en de samenstelling van de
toestellen. Toestellen die niet voldoen aan die eisen mogen niet
verhandeld en geplaatst worden. De verplichtingen gelden voor attractietoestellen en voor speeltoestellen. Voor attractietoestellen geldt dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 191

3

toestellen vóór de gebruiksfase een keuring moeten ondergaan,
vervolgens ondergaat het toestel jaarlijks een periodieke herkeuring. Voor
speeltoestellen geldt alleen dat het type toestel voordat het op de
Nederlandse markt komt een »typekeuring» moet ondergaan. Daarna
hoeven de toestellen niet jaarlijks te worden herkeurd.
Daarnaast gelden voor beide typen toestellen in de gebruiksfase eisen aan
onderhoud, installatie en gebruik. Hiervoor dient de beheerder van het
attractie- of speeltoestel een logboek bij te houden. Hiervoor is een model
verplicht gesteld (in bijlage III van het WAS).
In 2004 is een evaluatie uitgevoerd. Belangrijk voortvloeisel hieruit was de
zogeheten reikwijdtenotitie1, hierin is duidelijk gemaakt voor welke (type)
toestellen de wetgeving geldt. Er bleken zich namelijk in de praktijk
situaties voor te doen, waarbij voor een bepaald toestel niet duidelijk was
of het WAS wel of niet van toepassing was.
Resultaten
Effectiviteit van het WAS
Op basis van de ongevalcijfers van de Stichting Consument en Veiligheid
wordt geconcludeerd dat het aantal ongevallen vanaf de inwerkingtreding
van het WAS in 1997 is gedaald. Voor attractietoestellen is het aantal
ongevallen gedaald met 22% en voor speeltoestellen met 8%. Alhoewel
niet de gewenste reductie van 25% gerealiseerd is en het lastig is een
causaal verband te leggen tussen de ongevallen en het WAS zijn alle
betrokken partijen van mening dat het WAS een bijdrage heeft geleverd
aan de verhoging van de veiligheid van de toestellen.
Het systeem
Voor het toezicht op de regelgeving van het WAS worden de AKIs
aangewezen door de Minister van VWS. De AKIs verlenen goedkeuringscertificaten aan de eigenaren van de attractie- en speeltoestellen en
zorgen in de gebruiksfase van de toestellen voor het toezicht hierop. De
NVWA ziet toe op het functioneren van de AKIs en steekproefsgewijs op
goed beheer van de toestellen in de gebruiksfase.
Dit systeem is volgens Berenschot goed opgezet. Berenschot constateert
echter wel dat de betrokken partijen nog al eens oordelen over elkaars
rolopvatting en taakinvulling binnen dit systeem. Ik zal hiervoor een
structureel overleg instellen zodat de betrokken partijen hierover met
elkaar in gesprek gaan en elkaar duidelijk aanspreken op ieders rol
(Berenschot, aanbeveling 5).

1
Reikwijdtenotitie bij Warenwetbesluit
attractie- en speeltoestellen (sic),
Stcrt. 2007, 44.

Verantwoordelijkheid van de ondernemer
Het WAS legt de primaire verantwoordelijkheid voor het goed beheer van
toestellen bij de ondernemer neer. In de evaluatie door Berenschot wordt
een aantal aanbevelingen gedaan die aangeven dat de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de attractie- en speeltoestellen meer
expliciet bij de ondernemers neergelegd moet worden. Zo beveelt
Berenschot aan dat in samenspraak met de ondernemers gekeken moet
worden naar het betrekken van het gedrag van het kind, de omgeving en
de deskundigheid van ondernemer in het systeem. Berenschot beveelt
aan hierbij dan ook te kijken naar manieren om de kennis bij de ondernemers over het WAS te verbeteren.
Ten slotte zal als sluitstuk van het systeem het toezicht en de handhaving
op het WAS worden aangepast zodat met efficiënt en risicogebaseerd
toezicht de veiligheid van de toestellen kan worden gewaarborgd. Hierbij
zal ook gekeken worden naar het risiconiveau van de attractie- en
speeltoestellen en de periodiciteit van de keuringen van de toestellen door
de AKIs hierop aangepast worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 191

4

Ik zal ervoor zorgen dat het huidige systeem herijkt wordt, zodanig dat
bovengenoemde factoren hierin worden meegenomen (Berenschot,
aanbevelingen 1, 3, 10).
Actal heeft bij mij aangegeven dat zij via signalen uit de branche heeft
begrepen dat logboeken die beheerders van speeltoestellen dienen bij te
houden vanwege verplichtingen vanuit het WAS geen bijdrage leveren
aan de veiligheid van speeltoestellen. Dit veroorzaakt volgens Actal
onnodige regeldruk bij met name recreatieondernemers. Deze signalen
zijn mij niet onbekend. In projecten met de gastvrijheidseconomie, met als
doel vermindering van de regeldruk, zijn deze signalen eerder tussen de
sector en mijn ministerie besproken.
De verplichting om logboeken bij te houden is nu vastgelegd in artikel 14,
tweede lid en bijlage III van het WAS. Om tegemoet te komen aan de
informatiebehoefte van beheerders is door de NVWA en de Stichting
Consument en Veiligheid een kort stappenplan uitgebracht die onder de
aandacht is gebracht bij de beheerders (www.allesoverspelen.nl)1.
Mede in het licht van het advies van Berenschot om de eigen verantwoordelijkheid van de ondernemer voor de veiligheid van het attractie- en
speeltoestel te versterken zal ik het signaal van Actal voor wat betreft de
lastendruk bij het beheer van speeltoestellen oppakken. In de regelgeving
wordt niet langer expliciet verplicht tot het bijhouden van een logboek bij
het beheer van een attractie- én speeltoestellen. Het is aan de ondernemer
zelf om ervoor te zorgen en op praktische wijze aantoonbaar te maken dat
het toestel zodanig is geïnstalleerd, gemonteerd, geïnspecteerd en
onderhouden dat het toestel veilig is voor de gebruiker. Dit houdt in dat
de toezichthouder NVWA, afhankelijk van hetgeen zij constateert met
betrekking tot de veiligheid van het toestel, zichzelf bij de ondernemer
ervan vergewist op welke wijze de toestellen worden beheerd en
onderhouden. Deze verificatie kan op diverse wijze worden geboden,
hetzij mondeling of schriftelijk en zal uiteraard plaatsvinden op basis van
risicogerichtheid. Hiermee wordt op merkbare wijze de regeldruk voor de
ondernemer verminderd.
Eisen aan aangewezen keuringsinstellingen (AKIs)
Aan keuringsinstellingen moeten eenduidige, strenge eisen worden
gesteld. Daarom is een uniform en eenduidig toetsingskader voor
aangewezen keuringsinstanties nodig. Hiermee kan immers voorkomen
worden dat door de commerciële omgeving waarin de aangewezen
keuringsinstellingen werken en door de telkens complexere toestellen die
op de markt komen de keuringsinstanties verschillende toezichtregimes
toepassen. Ik zal dit toetsingskader voor aangewezen keuringsinstellingen
in overleg met de NVWA en de keuringsinstellingen aanpassen. Ook zal ik
aansporen tot het nader professionaliseren van het zogeheten
AKI-overleg, het overleg tussen de AKIs en de NVWA ter afstemming van
toetsingsregimes op de toestellen (Berenschot, aanbevelingen 2, 4, 6).

1
Zie ook reactie Verslag schriftelijk overleg
Tweede Kamer 2010–2011,32 500 XVI, nr. 155.

Overlappen tussen inspecties
Overlappen tussen de opstellingsinspectie door gemeenten en de
inspectie door de AKI′s in het kader van het WAS moeten worden
weggenomen. Ik onderken dit probleem. Ik zal daarom, in overleg met de
gemeenten, NVWA en AKIs, nagaan op welke wijze de opstellingsinspectie door de gemeenten en de inspecties door de AKIs in het kader
van het WAS beter met elkaar in lijn gebracht kunnen worden. Hiervoor
zijn enkele opties mogelijk. Zo kunnen er afspraken gemaakt worden dat
gemeenten bij hun opstellingsinspectie gebruikmaken van de informatie
vanuit het toezicht door de AKIs of het WAS kan aangepast worden door
hierin de opstellingsinspectie door de AKI te verplichten (Berenschot,
aanbeveling 7).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 191

5

Incidenten
Er wordt geconstateerd dat incidenten niet standaard gemeld worden en
dat analyse en opvolging onduidelijk is. Een goed werkend melding- en
registratiesysteem is een wezenlijk onderdeel van het systeem van
toezicht en handhaving. Hier wordt voor attractietoestellen inmiddels aan
gewerkt door de NVWA in samenwerking met de branche. Ook voor
speeltoestellen is het relevant dat dit systeem helder is en goed aansluit
op de toezichtsystematiek ten algemene. De NVWA werkt, in samenwerking met branches en AKIs aan verbetering van dit systeem en
aansluiting op het reguliere toezicht (Berenschot, aanbeveling 9, 10).
Internationaal
Eén van de knelpunten die Berenschot heeft geconstateerd is dat de
kermisbranche opmerkt dat buitenlandse attracties die in Nederland op
kermissen worden geplaatst tegen een lichter regime worden gekeurd.
Er is geregeld dat het WAS niet van toepassing is op attractie- en
speeltoestellen die vanuit andere landen rechtmatig in het verkeer zijn
gebracht en die bestemd zijn voor tijdelijk gebruik in Nederland. Deze
toestellen moeten voldoen aan eisen die gelijkwaardig zijn aan de eisen in
het WAS. Deze bepaling van wederzijdse erkenning levert discussies op.
Ik zal, mede om te voorkomen dat deze discussies blijven voortbestaan,
mij inzetten om in EU-verband te komen tot vereisten voor attractietoestellen. Immers hierdoor kan een gelijk speelveld ontstaan voor alle
ondernemers in de EU (Berenschot, aanbeveling 8).
Ten slotte
Ik ben verheugd dat de evaluaties laten zien dat de aangewezen keuringsinstanties rechtmatig functioneren en dat het WAS een goede bijdrage
levert aan de veiligheid van toestellen.
Het is daarom niet langer noodzakelijk om een verplichte vierjaarlijkse
evaluatie van de aangewezen keuringsinstellingen uit te voeren op grond
van artikel 35 van de Warenwet. Ik ben daarom voornemens een voorstel
in procedure te brengen om deze evaluatieverplichting te schrappen,
zodat in de toekomst uitsluitend op basis van een algemene beleidsverantwoording toetsing van het systeem en de regelgeving mogelijk is.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 191

6