Memo

Aan:

Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken

Van:

Vereniging Eigen Huis

Datum:

29 november 2017

Onderwerp:

Gespreksnotitie bouwopgave

Van goede voornemens naar concrete afspraken
De opgave waar we voor staan is groot en onomstreden. In delen van het land wordt
gesproken over een woningtekort, het gevolg van een achterblijvend aanbod bij een
grote vraag. Dit terwijl de opgave in andere regio’s juist voortkomt uit het feit dat er
sprake is van krimp. Een aanbodtekort aan koopwoningen leidt, zeker in combinatie
met de lage hypotheekrente, tot hoge huizenprijzen. Het tekort aan woningen zorgt er
verder voor dat met name starters buiten de boot vallen. Zij worden gedwongen om te
kiezen tussen twee kwaden: óf heel veel betalen voor een woning, óf geen
(koop)woning.
Bouwen is de enige passende oplossing voor het woningtekort. Voldoende woningen
op de juiste plek is de eerste voorwaarde voor het beter functioneren van de
woningmarkt. Dit pakt het probleem bij de bron aan en is vele malen effectiever dan
symptoombestrijding in de vorm van losse maatregelen. In deze gespreksnotitie doet
Vereniging Eigen Huis de oproep om van goede voornemens concrete afspraken te
maken.

Regie van het Rijk: bindende prestatieafspraken
Vereniging Eigen Huis was en is van mening dat de Rijksoverheid haar
systeemverantwoordelijkheid moet nemen in de bouwopgave. De vereniging is dan ook
blij om te zien dat het Rijk zegt regie te gaan voeren op de woningbouw. De vraag hoe
deze regierol in te vullen ligt nu voor.
Het is wat Vereniging Eigen Huis betreft nodig bindende prestatieafspraken te maken
om het aantal nieuw te bouwen woningen en het tempo waarin gebouwd wordt op te
schroeven. Het Rijk moet daarbij de kwantitatieve kaders stellen. De kwalitatieve
uitwerking van die kaders gebeurt dan op decentraal niveau. Kort gezegd: hoeveel
gebouwd moet worden en in welke gebieden dat moet gebeuren, bepaalt het Rijk.
Welke woningen op welke locatie gebouwd worden, bepalen provincies en gemeenten.
Zij hebben een goed beeld van de woningbehoefte op lokaal niveau. Dit geldt niet
alleen voor woningmarktgebieden die oververhit zijn, maar ook voor gebieden waar
juist sprake is van krimp en waar de problematiek van heel andere aard is. Daarbij is
het ook aan de medeoverheden om te bepalen hoe woningen het beste ruimtelijk
ingepast kunnen worden, om zo voldoende rekening te kunnen houden met het groen
in de omgeving.
Het opstellen en nakomen van prestatieafspraken op deze manier heeft een aantal
voordelen. Zo zorgt nationale aansturing voor extra urgentie op regionaal niveau. Dit
verhoogt het tempo waarin de opgave wordt gerealiseerd en vergroot de noodzaak om
regionale barrières te slechten. Dit betekent impliciet ook dat het Rijk voor provincies
en gemeenten belemmerend beleid moet herzien of aanpassen. Een voorbeeld hiervan
is de Ladder voor duurzame verstedelijking. Daarnaast laten de prestatieafspraken

29 november 2017/Gespreksnotitie Vereniging Eigen Huis

Pagina 1 van 2

Memo
Datum:

29 november 2017

Onderwerp:

Gespreksnotitie bouwopgave

voldoende kracht bij provincies en gemeenten om hun inwoners te bedienen, terwijl op
nationaal niveau geborgd wordt dat het woningtekort slinkt.
Het verleden leert dat aanjagen van de bouwproductie niet voldoende is om
daadwerkelijk de aantallen te halen die nodig zijn1. Strakkere kaders en strikter toezicht
zijn wat de vereniging betreft kenmerken van niet-vrijblijvende prestatieafspraken. Het
Rijk is daarmee verantwoordelijk voor en aanspreekbaar op de nationale
bouwproductie.

Eenduidig begrippenkader nodig
Diverse onderzoeken geven inzicht in de grootte en veelzijdigheid van het
woningtekort. Van een algemeen gedeeld beeld is echter nog geen sprake. Het werkt
vertragend wanneer ieder vanuit zijn eigen oplossing passende feiten verzamelt en
elkaar bestrijdt op die feiten. Een eenduidig beeld van de problematiek is noodzakelijk
om te komen tot een goede kwantitatieve doelstelling vanuit het Rijk.
Een ‘Feitenkaart’, die wordt opgesteld onder toeziend oog van een wetenschappelijke
instelling, kan het noodzakelijke inzicht geven. De Feitenkaart moet ten minste ingaan
op de volgende drie onderdelen:
1. Het huidige kwantitatieve tekort en het benodigd aantal woningen in jaar x;
2. Het huidige ruimtebeslag en de verandering daarin als gevolg van de
nieuwbouw;
3. Het huidige tekort in de bouw ten aanzien van menskracht en bouwmaterialen.
Overeenstemming over de opgave leidt tot gedragen urgentie en daarmee tot snelheid
in de bouwproductie. Vanzelfsprekend mag het opstellen van de Feitenkaart niet leiden
tot vertraging van huidige bouwprojecten of besluitvorming daarover.

1 Tijdelijke Commissie Huizenprijzen (2013), Kosten Koper.

29 november 2017/Gespreksnotitie Vereniging Eigen Huis

Pagina 2 van 2