Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 739

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 4 januari 2019
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat en de vaste
commissie voor Europese Zaken hebben op 21 november 2018 overleg
gevoerd met mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga, Minister van
Infrastructuur en Waterstaat, over:
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
15 november 2018 inzake geannoteerde agenda Transportraad
3 december 2018 in Brussel (Kamerstuk 21 501-33, nr. 724);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
2 juli 2018 inzake verslag Transportraad van 7 juni 2018
(Kamerstuk 21 501-33, nr. 718);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
25 mei 2018 inzake reactie op verzoek commissie over de
gevolgen van de brexit op het terrein van Infrastructuur en
Waterstaat (Kamerstuk 23 987, nr. 249);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
29 mei 2018 inzake stand van zaken EU-onderzoeken sociale
dimensie (Kamerstuk 31 936, nr. 481);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 22 juni
2018 inzake fiche: Verordening EMSWe (Kamerstuk 22 112,
nr. 2602);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 22 juni
2018 inzake fiche: eFTI-verordening electronic freight transport information (Kamerstuk 22 112, nr. 2601);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 22 juni
2018 inzake fiche: Mededeling – Op weg naar een EU-strategie
voor geautomatiseerde mobiliteit (Kamerstuk 22 112,
nr. 2596);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 29 juni
2018 inzake fiche: Aanbeveling veiligheidsnormen kleine
passagiersschepen (Kamerstuk 22 112, nr. 2615);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 13 juli
2018 inzake fiche: MFK – Verordening voor de realisatie van
een financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, de
Connecting Europe Facility (CEF) (Kamerstuk 22 112, nr. 2644);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 22 juni
2018 inzake fiche: Mededeling – Europa in beweging; Duur-

kst-21501-33-739
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

1

–

–

zame Mobiliteit voor Europa: veilig, verbonden en schoon
(Kamerstuk 22 112, nr. 2595);
de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 13 juli
2018 inzake fiche: Verordening inzake het stroomlijnen van
maatregelen met het oog op een snellere voltooiing van het
trans-Europese Transport Netwerk (TEN-T) (Kamerstuk 22 112,
nr. 2650);
de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 5 oktober
2018 inzake fiche: Wijziging van de Noordzee – Middellandse
Zee corridor na de brexit (Kamerstuk 22 112, nr. 2698).

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Agnes Mulder
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Van Oosten
De griffier van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Israel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

2

Voorzitter: Agnes Mulder
Griffier: Koerselman
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Van Aalst, Gijs van Dijk,
Remco Dijkstra, Kröger, Laçin, Von Martels, Agnes Mulder, Van Raan en
Schonis,
en mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga, Minister van Infrastructuur en
Waterstaat.
Aanvang 14.30 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag allemaal. Hierbij open ik de vergadering van de vaste
commissie voor Infrastructuur en Waterstaat. We hebben een algemeen
overleg, ook wel commissiedebat genoemd, over de Transportraad die op
3 december gaat plaatsvinden in Brussel. Er is hier vandaag een aantal
leden aanwezig. Dat zijn achtereenvolgens de heer Van Raan van de Partij
voor de Dieren, de heer Dijkstra van de VVD, de heer Van Dijk van de Partij
van de Arbeid, de heer Schonis van D66 en de heer Van Aalst van de PVV.
De leden hebben in eerste termijn maximaal twee minuten spreektijd per
fractie. Dat is omdat wij vandaag een debat van twee uur hebben en er
direct aansluitend plenair een ander debat is waar de Minister en
misschien ook een deel van de leden naartoe zullen gaan. Vandaar dat we
vandaag proberen om dit debat compact te doen.
Ik geef als eerste het woord aan de heer Van Raan voor zijn twee minuten
in eerste termijn. U kunt twee vragen aan elkaar stellen.
De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter. Dan moet je mij net hebben, voor kortheid. Ik heb twee punten,
namelijk CORSIA en ontgastoerisme.
Het eerste gaat over de onverenigbaarheid van CORSIA, het klimaatplan
van de luchtvaartsector, en EU ETS indien de Nederlandse regering geen
voorbehoud maakt in de EU en de EU vervolgens geen voorbehoud maakt
in ICAO. Mijn vraag is of de Minister op de hoogte is van die onverenigbaarheid als de EU geen voorbehoud maakt. Is dat Nederlandse
voorbehoud in de EU gemaakt? Hoe is dat gedaan? Kunnen we daar een
schriftelijk bewijs van krijgen? Wat wordt het Europese voorbehoud? Kan
de Minister ons daarover inlichten voor 1 december? Wat is het verdere
proces?
Moet ik pauzeren, voorzitter? Dit gaat toch niet van mijn tijd af?
De voorzitter:
Dat was een beetje een rommelige binnenkomst van mevrouw Kröger. Ik
heet iedereen van harte welkom bij deze commissievergadering. De heer
Van Raan vervolgt zijn betoog. We hadden inderdaad de tijd even stil
gezet. CORSIA staat officieel niet op de agenda van deze vergadering,
meneer Van Raan. Mocht u toch een antwoord krijgen van de Minister,
dan is dat natuurlijk heel fijn voor u. Vervolgt u uw betoog.
De heer Van Raan (PvdD):
Mijn tweede punt gaat over ontgassen. Schepen lozen elke dag nog
extreem giftige en kankerverwekkende gassen in Gelderland, ook naast
bewoonde gebieden. Bewoners maken zich daar terecht zorgen over.
Terwijl Duitsland wel een landelijk verbod heeft, hebben wij dat nog niet.
Een lokaal ontgasverbod blijkt niet rechtsgeldig te zijn, was een antwoord
op onze vragen. Het gevolg is dat schepen massaal een stukje omvaren
vanuit Duitsland naar Gelderland om even de luiken open te doen. Dat
heeft zelfs een naam. Het heet «ontgastoerisme». Mijn vragen, voorzitter.
Hoe vaak en hoe veel wordt er in Gelderland ontgast? In welke mate

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

3

worden de normen overschreden? Hoe kan het dat het lokale ontgasverbod niet rechtsgeldig is? Waarom heeft Duitsland wel een nationaal
verbod en moeten wij daar nog ten minste tot 2020 op wachten? Wat
betekent het voor de gezondheid van de inwoners? We zijn voornemens
om daar een motie over te dienen in een VAO, dat ik hier nogmaals
aankondig. En als laatste: kan de Minister toezeggen dat zij gaat kijken op
welke manier met misschien andere wetgeving in de hand direct
gehandhaafd kan worden op het ontgassen dat plaatsvindt?
Dank u wel, voorzitter. Binnen de tijd.
De voorzitter:
Zeker, helemaal binnen de tijd. Waarvoor dank. Ontgassen stond niet
helemaal op deze agenda, maar misschien krijgt u ook daar wel een
reactie op van de Minister. Het woord is aan de heer Von Martels, die een
vraag heeft.
De heer Von Martels (CDA):
Ik ben op zich de heer Van Raan heel dankbaar dat hij dit onderwerp toch
even benoemt. Ik heb er zelf schriftelijke vragen over gesteld. Kan hij even
duiding geven aan die motie, over welke richting die uitgaat?
De heer Van Raan (PvdD):
Dank voor de vraag. De Minister heeft in antwoord op onze vragen, en
waarschijnlijk ook uw vragen, gezegd dat het in 2020 gaat komen. Dat
vinden wij eigenlijk niet snel genoeg. Er is geen goede reden waarom dat
niet sneller zou kunnen, want sommige andere wetten kunnen heel snel.
Duitsland heeft het al, dus er is precedentwerking. De motie heeft als
strekking het verzoek of het sneller kan.
De heer Von Martels (CDA):
Die strekking kan ik op zich ondersteunen. Maar betekent dat ook dat als
de Minister straks een bevestigend antwoord geeft, dus als zij inderdaad
al eerder die verplichting wil opleggen in Nederland, dat VAO wat u
betreft geschrapt kan worden?
De heer Van Raan (PvdD):
Ik zal natuurlijk bekijken wat het antwoord is en hoe snel dat dan kan
gaan. Ja, dat klopt. Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Dan is het woord aan de heer Dijkstra voor zijn twee
minuten in eerste termijn.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Het eerste mobiliteitspakket kan op de steun van de
VVD rekenen. Het neemt hopelijk oneerlijke concurrentie weg in het
wegvervoer. Ik heb wel vragen over de handhaving. Ik heb de Minister
foldertjes in het Roemeens zien uitdelen, ik geloof ergens in Brabant.
Maar worden er ook echt boetes uitgedeeld? Hoe zit het met de
handhaving? Zijn er voldoende beveiligde parkings, waar we eigenlijk
allemaal op azen?
Mijn tweede punt is gecombineerd transport. Dat betekent overslag
tussen weg, water en spoor. Daar zijn we natuurlijk voor. Ook de VVD is
daarvoor in algemene zin, alleen vind ik het wel van belang dat je daar
echt samenwerking zoekt tussen de lidstaten. Het kan niet zo zijn dat wij
iets op de grens plaatsen en de buren ook iets op de grens plaatsen, dus
dat we dingen dubbel doen.
Er lag een visie ter tafel over de verkeersveiligheid. Ik vind dat Europa zich
daar niet mee moet bemoeien. Heel helder. Wij vinden dat ook niet
proportioneel en niet nodig. Wij doen al heel veel dingen als het gaat om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

4

verkeersveiligheid. Het gaat dan over de weginrichting. Dat moeten we
gewoon op onze manier blijven doen. Rijkswaterstaat doet daar een
goede job en innovaties zijn welkom, maar laat Europa zich daar niet mee
bemoeien.
Ten slotte luchtvaart. Ik verwijs naar een motie van mij die is aangenomen. De datum staat er niet bij, maar het is de motie op nr. 31
(34 550-XII). Daarin heb ik destijds de regering gevraagd om te voorkomen
dat Europese luchtvaarmaatschappijen op achterstand worden gezet door
bovenop mondiale afspraken – lees ICAO, waar het net over ging – ook op
Europees niveau uitstoot apart te beprijzen. Die motie is met een ruime
meerderheid aangenomen, al was dat onder het vorige kabinet. Het was
op 3 november 2016. Ik verzoek de Minister om deze motie wel uit te
voeren, als ze zo naar de Transportraad gaat. Het kan niet zo zijn dat we én
wereldwijd een systeem hebben én Europees een systeem – dat is
dubbelop – en dan zo meteen nog allerlei nationale systemen. Dat lijkt mij
iets te veel worden, dus dat willen we niet. Ik vraag de Minister hoe ze er
zorg voor gaat dragen dat die dubbele belastingen zo veel mogelijk
voorkomen worden. Is een einddatum denkbaar, ook van het Europese
systeem, als ICAO voldoende werkt? Gaat zij steun verkrijgen bij andere
partijen en andere landen om dat voor elkaar te krijgen?
De voorzitter:
Dank u wel. Daar is een vraag over van de heer Van Raan van de Partij
voor de Dieren.
De heer Van Raan (PvdD):
Het is een verduidelijkende vraag. CORSIA is beoordeeld als zijnde op
geen enkele manier geloofwaardig of genoeg bijdragend aan de gevolgen
van de klimaatverandering. Bovendien gooit het de verplichtingen die de
luchtvaart zichzelf oplegt over de schutting, dat andere waar men die
CO2mee moet compenseren. Ik zit even te zoeken naar hoe de heer
Dijkstra dat ziet. Geldt dan het strengste of het minst strenge? Hoe ziet hij
dat?
De heer Remco Dijkstra (VVD):
De VVD heeft omdat luchtvaart een mondiale sector is een voorkeur om
dat mondiaal te regelen. Ik zie echt goede aanknopingspunten in ICAO,
wat echt het VN-instituut is, om luchtvaart in het klimaatakkoord te
krijgen. Daar gebeuren drie dingen, namelijk carbonneutrale groei vanaf
2020, 1,5% brandstofbesparing per jaar – dat is echt niet niks – en 50%
reductie in 2050. Ik zou willen dat we het daar aanscherpen in plaats van
dat we ook Europees nog een systeem ernaast laten bestaan, want dat
betekent dubbelop. Als we dan ook nog nationaal aan het werk gaan, lijkt
me dat niet verstandig. Ik vraag de Minister dus om met name de
wereldwijde regeling te versterken in plaats van daarnaast nog allerlei
zaken Europees te doen.
De voorzitter:
Daarop stelt de heer Van Raan zijn tweede en daarmee laatste vraag in
deze ronde.
De heer Van Raan (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. Om het even heel scherp te krijgen: zegt de heer
Dijkstra dan dat Europa zijn pogingen voor het EU ETS moet staken?
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Ja. Dat is in 2017 afgesproken, meen ik: stop de klok. Wat mij betreft blijft
die klok gewoon stilstaan in Europa en gaan we op wereldwijde schaal
verder met de verduurzaming van de luchtvaart en niet nog Europees
daarbovenop ook allerlei toeslagen en extra zaken doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

5

De voorzitter:
Mevrouw Kröger, we hebben net, voor u binnenkwam, afgesproken dat er
twee vragen kunnen worden gesteld. Ik geef u graag het woord.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. De motie van de heer Dijkstra is uit 2016. Mijn
vraag is of moties niet ook Parisproof zouden moeten zijn. De vraag is of
met wat we nu weten over wat er echt nodig is om die 1,5°C op het vizier
te houden, u zelf als indiener anders denkt over uw eigen motie.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Nee. Mevrouw Kröger heeft wel een punt dat tijden natuurlijk veranderen,
maar deze motie is wat mij betreft nog steeds geldig en moet worden
uitgevoerd. Die is destijds met een ruime meerderheid aangenomen door
de Kamer. De partijen die haar hebben gesteund, waren toen goed voor
86 zetels en nu zouden dat er veel meer zijn. Dus als ik dezelfde motie zou
indienen, verwacht ik eenzelfde lijn daarin van een meerderheid van deze
Kamer en ik hoop dat dat ook lukt. Ik vraag de Minister met name om
even hierop te reflecteren.
De voorzitter:
Dan is nu het woord aan de PvdA, aan de heer Gijs van Dijk.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. De Transportraad is wel een belangrijke Raad
omdat daar het Europese mobiliteitspakket komt, of niet. Wat ons betreft
is het: een goed akkoord of geen akkoord. De hoofdvraag aan de Minister
is eigenlijk of zij bereid is om aan te sluiten bij de Road Transport Alliance,
een alliantie waar veel landen bij aangesloten zijn en die zich inzet voor
hetzelfde doel, namelijk gelijk loon voor gelijk werk in de transportsector.
Dan de detachering. Het uitgangspunt moet blijven detachering vanaf dag
één, in lijn met de eerdere motie-Gijs van Dijk/Jasper van Dijk. Blijft dat
ook de basis voor dit akkoord?
De rij- en rusttijden. De huidige voorstellen rondom de rij- en rusttijden
zijn wat ons betreft niet acceptabel, want een verslechtering van de rij- en
rusttijden voor vrachtwagen- en buschauffeurs zou, als die er komt, slecht
zijn voor de chauffeurs en voor de verkeersveiligheid. Wat ons betreft
behouden we die twee weken referentieperiode, komt er geen onderscheid tussen rij- en rusttijden voor buschauffeurs en rij- en rusttijden
voor vrachtwagenchauffeurs, behouden we het verbod op slapen in de
cabine tijdens de normale wekelijkse rust, 45 uur, en wordt de handhaving
van het verbod op slapen in de cabine geïntensiveerd, wat we ook bij de
begroting hebben besproken. Daarbij hoort ook een slimme tachograaf,
per 2022 voor bestaande vrachtwagens, in plaats van pas in 2034, en voor
nieuwe vrachtwagens al in 2020 en het automatisch uploaden van
loonstrookjes. Graag een reactie van de Minister op deze voorstellen.
Dan de cabotage en toegang tot de markt. Ons idee is rondom cabotage
dat het huidige voorstel van drie ritten in zeven dagen niet te handhaven
is. Dat krijgen we van verschillende partijen te horen. Zou het geen idee
zijn om rondom cabotage onbeperkt 48 uur toe te staan, met een cooling
off van zeven dagen in heel Europa? Graag een reactie. Het tweede
voorstel daarbij zou moeten zijn dat het voertuig eens per drie weken
terug moet naar de thuisbasis. Zo pak je direct de brievenbusfirma’s aan.
Een bonafide bedrijf zal vrijwel altijd zijn vrachtwagen naar de thuisbasis
laten gaan.
Ten slotte de chauffeursattesten. Er is een explosie van het aantal
aanvragen. We hebben het daar ook eerder al over gehad en er schriftelijke vragen over gesteld. Met name in Oost-Europa krijg je bij wijze van
spreken als je een pakje boter koopt, gelijk ook een goedkeuring. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

6

Minister bevestigt dat er onvoldoende controle plaatsvindt in het
buitenland. Hoe kan zij dit in Europa oppakken en aanpakken?
Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Dan is het woord aan de heer Schonis van D66.
De heer Schonis (D66):
Dank u, voorzitter. Als ik mijn collega zo hoor, dan hebben we met twee
minuten maar weinig tijd per onderwerp. Dus ik zal proberen bij mijn drie
punten – de brexit, het Europese transportnetwerk en de regeling schone
voertuigen – een wat behapbaar tempo te houden.
Om te beginnen de brexit, ronduit een historische vergissing. Er ligt een
deal op tafel, maar of dit het wordt, weten we niet. Voor Nederland
transportland is het Verenigd Koninkrijk een van de belangrijkste
handelspartners. We kunnen niet afwachten wat die deal gaat worden. We
moeten ons goed voorbereiden, eventueel ook op het ergste. Kan de
Minister meer zeggen over wat de Nederlandse transportsector over de
brexit naar voren heeft gebracht bij de laatste stakeholderbijeenkomst? En
gaat de Minister de transportsector ondersteunen bij de voorbereiding op
de verschillende mogelijke rampscenario’s, wanneer de voorliggende deal
van tafel gaat en wij een harde brexit krijgen?
Dan het TEN-T. D66 wil dat Europa zo goed mogelijk met elkaar
verbonden blijft, bij voorkeur met de trein als goed alternatief voor de
goedkope tickets voor in het vliegtuig. TEN-T is ook van groot belang voor
het uitrollen van de internationale spoorlijnen. Een groot knelpunt bij de
totstandkoming van die spoorlijnen zijn vaak de lidstaten zelf. Ik las laatst
een mooi voorbeeld over het laatste stukje tussen Portugal en Spanje,
waar 6 km hogesnelheidslijn ontbreekt. Maar we hoeven niet zo ver weg
voor voorbeelden, want onze eigen drielandentreintje met België en
Duitsland komt ook nog niet echt van de grond, konden we vanochtend in
de krant lezen. Wij denken dat er meer sturing op dit punt nodig is vanuit
de Europese Unie. Ik vraag aan de Minister om het voorstel van de
Europese Commissie over de TEN-T te omarmen. Kijken we naar een
derde beleidsoptie en wat vindt de Minister van die derde beleidsoptie?
Dat houdt in dat je dus eigenlijk nog verder zou moeten gaan en dat er
een Europese coördinator komt voor het spoor, met een mandaat om
lidstaten ook aan te sporen hun verbindingen goed op elkaar te laten
aansluiten.
De voorzitter:
Daarover is er een vraag van de heer Dijkstra van de VVD. En dan hebt u
voor het restant nog een seconde of vijftien. Meneer Dijkstra.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Ik ben wel benieuwd, want ik ken D66 als partij die altijd wel pro-trein en
vooral pro-Europees is, maar wat betekent dat dan voor de NS, wat
betekent dat voor de reiziger?
De heer Schonis (D66):
Om met het laatste te beginnen: voor de reiziger houdt dat volgens mij in
dat je zo meteen, als die internationale hogesnelheidslijnen goed met
elkaar verbonden zijn, echt een reëel en een schoon alternatief hebt voor
vliegtuigen. Wat betekent het voor de NS, voor Deutsche Bahn en voor
andere? Het betekent dat zij vanuit Europa aangestuurd en aangespoord
kunnen worden om die spoorlijnen goed op elkaar te laten aansluiten.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Heel interessant, maar dan moet je volgens mij zeker die monopoliepositie van de NS ter discussie durven te stellen. Is D66 daartoe ook bereid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

7

De heer Schonis (D66):
Volgens ons hoeft dat helemaal niet. Dat je aangespoord wordt vanuit
Europa wil niet zeggen dat je het lokaal of nationaal kan regelen zoals je
wilt. Dus volgens ons hoeft dat helemaal niet te betekenen dat NS zijn
monopoliepositie op dit punt zou hoeven te verliezen.
De voorzitter:
En dan de laatste slotzin van de heer Schonis in zijn eerste termijn.
De heer Schonis (D66):
Vijftien seconden. De richtlijn schone voertuigen. We hebben afgesproken
in 2030 om te gaan naar 100% zero emission. Vraag aan de Minister om
de Europese koplopers aan te sporen en ernaar te blijven streven om de
doelstelling van 100% zero emission in 2030 te halen.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Het woord is aan de heer Van Aalst van de PVV.
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. De Transportraad. De plannen van het kabinet zijn
een weinig verhulde poging om onze transportsector kapot te maken. De
winsten in de transport en logistiek zaten in het derde kwartaal van 2018
op het laagste niveau sinds 2014, en dat is heel opmerkelijk want de
economie groeit eindelijk weer. Er is werk genoeg, maar daar wordt
amper wat aan verdiend. Terwijl onze vrachtwagenchauffeurs het water
aan de lippen staat, gaat Onze Minister naar Brussel om daar te verkondigen dat het tijd is om ’s werelds strengste CO2-normen voor vrachtwagens te introduceren. Wie gaat het betalen als Brussel besluit dat ons
hele vrachtwagenpark vroegtijdig moet worden afgeschreven? Is de
Minister er trots op als straks al onze transportbedrijven over de kop gaan
omwille van de groene gekte? Of neem bijvoorbeeld de vrachtwagenheffing, waarvan 20% opgeslokt zal worden door apparaatskosten en
waarvan 80% elders in infrastructuur zal worden geïnvesteerd.
Voorzitter. Je wordt bestolen waar je bij staat. De rekening van de
vrachtwagenheffing zal moeiteloos doorgeschoven worden naar de
consument. Dat doen transporteurs niet omdat ze hun eigen rekeningen
niet willen betalen, maar omdat ze gewoonweg de middelen niet hebben
om deze klap op te vangen. Hetzelfde geldt voor de consument, die ook al
de btw-verhoging moet gaan betalen. Het wordt er in Nederland allemaal
niet beter op, ook al werken we harder en langer dan ooit tevoren. Onze
vrachtwagenchauffeurs weten dat als geen ander.
Voorzitter. Het is van de zotte dat de ene na de andere lastenverzwaring
wordt voorgesteld, zonder enig besef van wat onze transportsector nodig
heeft om een eerlijke boterham te verdienen. Dan helpt het niet dat de
Europese Commissie druk in de weer is om de cabotage te liberaliseren.
De laatste strobreed die we de Oostblokchauffeurs nog in de weg hebben
gelegd, wordt daarmee weggenomen. En bijvoorbeeld Polen en Slovenië,
lagere lonen, lagere sociale premies, mindere belastingdruk: op prijs gaan
ze het altijd winnen. Als dit zo doorgaat, zal het laatste restje Nederlandse
werkgelegenheid in de transportsector verloren gaan. Is de Minister
bereid om zich niet met het inlegvelletje af te laten schepen en om pal
voor de plannen te gaan liggen om de cabotage te liberaliseren?
Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Het woord is aan de heer Von Martels, CDA.
De heer Von Martels (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Er zat bij het stuk ook nog informatie over de
zomertijd of wintertijd. Dat ligt eigenlijk bij de commissie Binnenlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

8

Zaken en er is een behandelvoorbehoud gemaakt. Het speelt nog niet, tot
2021 behouden we gewoon nog de zomertijd en ook het CDA gaat er nog
niets over zeggen. Zolang het nog geen vijf voor twaalf is, gaan wij
daarover nog geen definitief standpunt innemen.
Over het eerste mobiliteitspakket. We zien op het politieke schaakbord van
het mobiliteitspakket dat de verschillende lidstaten steeds concreter hun
positie innemen en wij zien dat West-Europese landen vooral bang zijn
voor sociale dumping en daarom hameren op harmonisatie van de sociale
wetgeving. De Oost-Europese landen streven juist naar meer liberalisering
van de markt. Denkt de Minister dat deze groepen nog tot elkaar komen?
Kan de Minister ook schetsen wat haar verwachting is ten aanzien van het
verdere verloop in het Europees Parlement?
Heeft de Minister ook het beeld dat, als er een compromis wordt
gevonden in het detacheringsdossier, het naar verwachting makkelijker
wordt om ook compromissen te bereiken over de andere onderdelen,
zoals cabotage, rij- en rusttijden en de nieuwe tachografen? Ook ben ik
benieuwd naar de verwachting van de Minister vanuit haar beeld van de
toekomst van de transportmarkt. Zal die transportmarkt verder geliberaliseerd worden? En in hoeverre heeft Nederland daar voordeel bij?
De voorzitter:
Dan is er ook nog een vraag van de heer Van Dijk, PvdA.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik ben even benieuwd. De heer Von Martels vraagt of er moet worden
gezocht naar een compromis op de detachering, terwijl wij volgens mij
vanuit Nederland vrij duidelijk zijn, namelijk detachering vanaf dag één.
De heer Von Martels (CDA):
Op zich is het Nederlandse standpunt helder, alleen moet er in het
Europees Parlement uiteindelijk natuurlijk wel een beslissing genomen
worden. Hopelijk valt die uit in het voordeel van wat Nederland ook
bepleit. Dat bedoel ik met «een compromis bereiken».
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik zie daar toch enige ruimte in. Daarom begon ik mijn inbreng ook met:
alleen een goed akkoord of geen akkoord. Is dat ook de opstelling van het
CDA?
De heer Von Martels (CDA):
Kunt u dat herhalen?
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Of een goed akkoord – dat betekent dus dat we niet toegeven bij dit soort
belangrijke dingen – of geen akkoord.
De heer Von Martels (CDA):
Het CDA is een partij die altijd streeft naar een balans in de argumenten
die worden ingebracht. Dus zo ver als u naar voren brengt, wil ik nog niet
gaan. Zo ver ga ik nog niet direct. Laten we zorgen dat er een compromis
wordt bereikt en hopelijk wordt het Nederlands standpunt zo veel
mogelijk ingewilligd, dat is duidelijk.
De voorzitter:
Daarover is, denk ik, ook nog een vraag van mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja, het roept toch de vraag op met welke boodschap het CDA de Minister
op pad stuurt. Sturen we deze Minister op pad met het signaal dat ze echt
keihard moet gaan staan voor een echt goed en eerlijk eerste mobiliteits-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

9

pakket en het niet moet laten verwateren in een compromis? Durft het
CDA daar ook voor te gaan staan?
De heer Von Martels (CDA):
U weet zelf hoe het gaat met onderhandelingen. Dan ga je uit van je eigen
beleid en wil je zo veel mogelijk daarvan terugzien in het uiteindelijk
gesloten akkoord. Daar moet deze Minister voor gaan. Dat zal ze
ongetwijfeld ook doen.
De heer Laçin (SP):
Ik borduur hier even op voort. Wat is dan een acceptabel onderniveau
voor het CDA? Ook onze boodschap is dat wat nu voorligt, onvoldoende is
en dat de Minister echt met goede voorstellen daarheen moet gaan en
moet terugkomen. Wat is acceptabel voor het CDA? Wat vindt het CDA
acceptabel voor onze vrachtwagenchauffeurs?
De heer Von Martels (CDA):
Acceptabel is in ieder geval hetgeen de vrachtwagenchauffeurs zelf
inbrengen. Over de rij- en rusttijden moet heel goed worden nagedacht.
We hebben ook gezien dat er tussen de verschillende sectoren binnen de
transportsector verschil van mening is over de vraag of er unaniem een
voorstel ingediend moet worden. We hebben allemaal gezien dat er nog
differentiatie mogelijk is. De buschauffeurs zeggen dat ook, met name die
op de langere trajecten. Zij willen graag onderscheid zien en willen niet
met dezelfde rij- en rusttijden worden geconfronteerd als de transportsector zelf. Daar moet onderscheid in worden gemaakt. Dat willen we in
ieder geval graag zien: differentiatie.
De heer Laçin (SP):
Dat is een heel lang antwoord. Ik wil even terug naar de inbreng van de
heer Van Dijk. De motie-Van Dijk/Van Dijk is ook door het CDA gesteund.
Blijft de inzet van die motie ook voor het CDA de ondergrens? Betere
afspraken kunnen altijd.
De heer Von Martels (CDA):
U heeft altijd behoefte aan korte antwoorden. In dit geval is het antwoord:
ja.
De voorzitter:
De heer Von Martels vervolgt zijn betoog. Hij heeft nog ongeveer 45
seconden.
De heer Von Martels (CDA):
Dat zijn 45 seconden voor de verkeersveiligheid van de weginfrastructuur.
Er komt een aanpassing van de Richtlijn beheer verkeersveiligheid
weginfrastructuur. Met dit voorstel moet het aantal verkeersslachtoffers
binnen de EU sterk gaan dalen. Nederland was eerst kritisch, maar nu de
provinciale en gemeentelijke wegen er alleen vrijwillig onder vallen, lijkt
Nederland mee te gaan. Wij zouden graag in beeld krijgen wat de
gevolgen zouden zijn als gemeentelijke en provinciale wegen er wel onder
zouden vallen. Wat gaat dat kosten? En, belangrijker, wat gaat dat
opleveren?
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Heel hartelijk dank. Het woord is nu aan mevrouw Kröger van GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Veel stukken en weinig tijd, maar er is ook al veel
gezegd. Ik wil me heel graag aansluiten bij de inbreng van de heer Van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

10

Dijk over het eerste mobiliteitspakket en onze zorg dat er toch een
verwatering gaat optreden op een aantal wat ons betreft cruciale punten.
Ik denk dat het heel belangrijk is dat de Minister zich gesteund voelt door
de Kamer voor het innemen van een heel heldere positie van Nederland:
op het punt van «gelijk werk, gelijk loon» en detachering willen we niet
dat Europa ervoor zorgt dat er onacceptabele arbeidsomstandigheden
kunnen gaan optreden. Voor ons is dat cruciaal. We hopen dus echt op
een heel duidelijke reactie van de Minister hierop. We delen ook de
kwalificatie «beter geen overeenkomst dan een slechte». We moeten echt
onze rug recht houden.
Ook ik had een punt betreffende de ICAO. Ik heb de inbreng van de Partij
voor de Dieren helaas niet gehoord, want ik was net wat te laat. Wellicht
zit er dus herhaling in.
De luchtvaart is het hoofdpijndossier van deze Minister. Voor 1 december
moeten we een voorbehoud maken met betrekking tot CORSIA. Europa
heeft met EU ETS inmiddels een eigen en veel effectiever systeem om de
emissies minder te laten groeien en uiteindelijk te laten afnemen. CORSIA
schiet wat ons betreft op heel belangrijke punten echt tekort: de ambities
zijn te laag, het systeem van carbon offset is extreem fraudegevoelig en
niet functioneel en de duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen zijn
echt onder de maat. Wat ons betreft is het heel belangrijk dat Europa de
vrijheid houdt om eisen te stellen aan het vliegverkeer binnen en van en
naar Europa. Het voorbehoud dat Nederland met Europa moet maken op
het voorliggende CORSIA-voorstel moet nog voor de Transportraad
worden ingediend, begrijpen wij. Wij horen vandaag dus heel graag van
de Minister duidelijk dat zij die lijn gaat volgen en een voorbehoud wil
maken.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
U ook bedankt. Net als bij de heer Van Raan zeg ik ook bij u dat dit
onderwerp niet officieel op de agenda staat. Het is aan de Minister of ze
daar wel of niet een antwoord op geeft.
Een punt van orde van de heer Van Raan.
De heer Van Raan (PvdD):
Wij zouden het niet in ons hoofd halen om iets te bespreken wat niet op
de agenda staat. Dit is de laatste mogelijkheid om dat te doen. We zijn in
de positie gebracht om het hier te doen. Er is geen ander moment. Dat
zou ik toch wel even willen meegeven.
De voorzitter:
Dit hoort dan wel thuis, meneer Van Raan, zo zeg ik even heel streng als
uw voorzitter, op de procedurevergadering. Daar had u hiervoor een
voorstel kunnen doen. Nu frommelt u dit in dit debat. Dat mag. Het is echt
aan de Minister of ze hier vandaag een antwoord op kan en wil geven.
Zoals u weet, heeft de Minister gelukkig wat hulptroepen, maar die zijn op
dit moment misschien niet ingeschakeld. Dan zetten we haar voor het
blok. Zo ga je niet met gasten om. Vandaar dat ik het even zo zeg.
Meneer Laçin, het woord is aan u.
De heer Laçin (SP):
Voorzitter. Aanvullend op dit punt: het is ook tijdens de begrotingsbehandeling besproken, en toen is ook gezegd dat dit de laatste mogelijkheid is.
Het staat niet officieel op de agenda, maar het is toen al even besproken.
Voorzitter. Je zal maar werknemer van Ryanair zijn, een luchtvaartmaatschappij die in de race naar beneden de bodem raakt door werknemers uit
te buiten, wetten en regels te negeren en ondanks uitspraken van de
rechter de basis in Eindhoven te sluiten en daarmee 150 mensen de
onzekerheid in te duwen. Je zou denken dat de Ministers van IenW en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

11

SZW het opnemen voor die hardwerkende mensen en dat zij de schandalige praktijken van Ryanair aanpakken, maar niets is minder waar. Waar
in Duitsland de Minister van Sociale Zaken iemand naar Ryanair stuurt om
met de vuist op tafel te slaan, stuurt Onze Minister van SZW een brief om
de baas van Ryanair te verzoeken zich aan de regels te houden. Zo los je
de problemen niet op. Ik zal dit blijven agenderen, met steun van de
werknemers. De aanhouder zal uiteindelijk winnen.
Ondertussen heeft de Minister tegen de Europese Commissie gezegd dat
zij wil dat «pay to fly»-constructies aangepakt worden. Dat is heel goed,
want de vliegveiligheid staat daardoor onder druk. Wat gaat de Minister
op 3 december inbrengen om haar eerdere woorden kracht bij te zetten?
En welke stappen gaat zij met andere lidstaten zetten om Ryanair en
vergelijkbare carriers op Europees niveau aan te pakken?
Voorzitter. Ik kom op het doelgroepenvervoer. Door Europese regels
moeten busjes voor personenvervoer elektrisch worden. Maar straks zijn
die niet meer te besturen door mensen met een rijbewijs B, omdat
geschikte busjes straks door accu’s te zwaar worden. Voor het goederenvervoer komt er een uitzondering, maar voor het personenvervoer niet.
Mensen die afhankelijk zijn van het doelgroepenvervoer, worden hierdoor
straks keihard geraakt, want het kabinet zet ook de afschaffing van de
bpm-teruggave gewoon door, wat prijsverhogingen tot gevolg zal hebben.
Het amendement van mij en collega Leijten hierover is weggestemd. In
antwoord op mijn Kamervragen zegt de Minister dat er niks verandert
voor chauffeurs die in de huidige busjes op fossiele brandstoffen blijven
rijden. Zegt deze Europese richtlijn dan niet dat we móeten verduurzamen
en dat we over móeten op elektrisch? Wat is dan nog het nut als het geen
verplichting is? Gaat de Minister zich op 3 december nog hard maken voor
de mensen die afhankelijk zijn van vervoer op maat? En heeft zij de
gevolgen van allebei de maatregelen die ik net heb genoemd, goed in
beeld?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
U ook bedankt. Er zijn vrij veel vragen gesteld. Er is dus, denk ik, behoefte
aan een schorsing. Ik schors de vergadering voor tien minuten en dan
beginnen we weer om 15.10 uur.
De vergadering wordt van 14.58 uur tot 15.10 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan verder met de vergadering van de vaste commissie voor
Infrastructuur en Waterstaat. Ik geef de leden drie vragen in deze ronde. Ik
geef het woord aan de Minister, zodat zij de vragen van de leden kan
beantwoorden.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Dank u wel, voorzitter. Ik heb vandaag last van een ontzettend goed
humeur. Dat helpt, denk ik, om toch een poging te wagen tot het
beantwoorden van een paar vragen die niet helemaal precies bij de
agenda horen.
Waar het CORSIA aangaat, begrijp ik uw behoefte om het heel precies te
weten. Wij hebben geen zorgen hierover, maar ik stel voor dat ik u in ieder
geval vóór 1 december, uiterlijk begin volgende week een brief stuur. In
die brief kunnen we het nog even precies opschrijven. Hopelijk kunnen uw
zorgen dan weggenomen worden. U vraagt ook echt om de juridische
teksten. We zullen heel precies voor u opschrijven waarom wij denken dat
we met z’n allen het goede voorbehoud kunnen maken ten aanzien van
het behoud van de rechtspositie van Europa. Ik zeg overigens meteen in
de richting van de heer Dijkstra dat we natuurlijk met elkaar in Europa
afspraken hebben gemaakt – die zijn in 2016 en 2017 bevestigd, ook door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

12

dit kabinet – over het EU ETS. Wij zijn enthousiast over de afspraken die in
CORSIA zijn gemaakt, omdat ze op mondiaal niveau zijn gemaakt. Je zou
die afspraken ook het liefst op mondiaal niveau willen hebben. Maar we
hebben ook met elkaar vastgesteld dat die afspraken minder ver gaan dan
we met ons Europese ETS kunnen bereiken. Dus we voeren nu overleg
om te kijken in hoeverre het EU ETS een aanvulling kan zijn op het
ICAO-CORSIA-verhaal, omdat wij nu eenmaal de lat hoger willen leggen.
We willen dus binnen Europa die afspraken wel gestand blijven doen.
Maar ik ben er uiteraard niet op uit om het level playing field te verstoren.
Die afspraak blijft ook staan. We gaan er natuurlijk ook voor zorgen dat er
geen onnodige administratievelastendruk ontstaat door twee systemen.
Dus er wordt heel goed bekeken hoe je het goed kunt samenbrengen. Ik
zal proberen om die aspecten, ook voor u, mee te nemen in de brief. Maar
dit is dus de inzet. Het is niet een stapeling of iets extra’s, maar omdat wij
nou eenmaal de lat hoger leggen, zonder het level playing field te willen
verstoren, zetten we erop in om te kijken waar het EU ETS een aanvulling
kan zijn op CORSIA.
De voorzitter:
Daarover is een vraag van de heer Van Raan.
De heer Van Raan (PvdD):
Het humeur is aan deze kant ook meteen enorm verbeterd. Ik zeg oprecht:
dank daarvoor. Die brief is in het verlengde van wat we allemaal willen
hebben, namelijk duidelijkheid over de rechtspositie: houdt Europa, en
ook Nederland, zijn eigen rechtspositie? Wat is de beleidsvrijheid voor
deze Kamer? Zijn er nog mogelijkheden om er iets van te vinden of om
voor 1 december iets mee te geven aan de Minister? Of is het een
mededeling?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Mijn inbreng zal gericht zijn op hetgeen ik hier nu formuleer. We gaan het
nog precies voor u opschrijven in de brief, maar u mag mij eraan houden
dat ik op 3 december niks anders inbreng dan wat ik nu aan u presenteer.
Dat is het behoud van onze eigen positie en de Europese positie. Mocht
het anders zijn in de brief, dan kunt u daar uiteraard direct over aan de bel
trekken. Maar we gaan het gewoon netjes voor u opschrijven.
De voorzitter:
Had u nog een vervolgvraag, meneer Van Raan?
De heer Van Raan (PvdD):
Ik dank de Minister voor het antwoord. Het zou mooi zijn als die brief er
aan het begin van de week, op maandag is.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Daar gaan we ons uiterste best voor doen. Ik denk dat dat wel zal lukken.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik wil het helemaal goed proberen te begrijpen. Dus de inzet van
Nederland is dat voor binnen Europa en voor van en naar Europa gewoon
EU ETS blijft gelden. Daarnaast zet Nederland zich in voor een sterk
CORSIA. De Minister denkt dat er geen juridische obstakels zijn om EU
ETS voor binnen Europa en van en naar Europa te houden en dat het dus
niet nodig is om een voorbehoud te maken. En dat wordt uiteengezet in
die brief. Klopt dit?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Dan zal ik het nog een keer scherp formuleren. De inzet is inderdaad
gericht op een zo stevig mogelijk CORSIA-systeem. Daarnaast legt Europa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

13

de lat hoger. We hebben al een EU ETS. De uitwerking die nu moet
komen, heeft betrekking op de vraag: hoe zorg je dat het een aanvulling is
die onze eigen extra wensen binnen Europa respecteert en die daarnaast
niet leidt tot onnodige administratieve lasten et cetera? Want we doen ook
recht aan de motie die daarover is aangenomen, om te zorgen dat we niet
een level playing field onnodig gaan verstoren. In de brief zullen we
opschrijven hoe het juridisch geborgd is, want dat wilt u natuurlijk graag
weten.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja, precies. Dat willen wij heel graag weten. Ik hoor ook dat er wordt
gesproken over EU ETS binnen Europa – het zit «m altijd in de details –
maar ik heb begrepen dat het met name gaat om het issue: houden we EU
ETS als een steviger, ambitieuzer systeem voor de vluchten van en naar
Europa? Is dat echt onze inzet?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
De beperking van het EU ETS is natuurlijk dat het een EU-systeem is.
Maar laten we nog even heel scherp voor u op papier zetten wat daar wel
en niet onder kan vallen.
De voorzitter:
Dan is er een vervolgvraag van de heer Dijkstra van de VVD.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Het wordt een interessante brief. Ik kijk ernaar uit. Het is toch een beetje
hinken op twee gedachten. Laten we eerlijk zijn: er is toch een beetje
sprake van een illusie. Je hebt een wereldwijd systeem. Je kunt daar van
alles van vinden, maar het is er. Het is op zich mooi dat het er is. En al die
landen doen mee. Dan heb je nog je een Europees systeem, wat voor
extra belasting zorgt voor de luchtvaartsector, specifiek voor alle partijen
die vanuit Europa intercontinentaal vliegen. Als je ze gaat belasten, dan is
het toch een illusie om te denken dat je tegelijkertijd het level playing
field, het gelijke speelveld kan behouden?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Dat hangt samen met dat we de lat wat hoger hebben gelegd. Dat zie je
op meerdere dossiers. Kijk naar onze andere vergroeningswensen, die wij
ook in de Europese arena bespreken. Er zijn er wel meer waarbij
Nederland de lat iets hoger legt dan andere landen. Op mondiaal niveau
zie je dat Europa de lat gemiddeld net iets hoger legt dan de rest van de
wereld. We houden het natuurlijk goed in de gaten en we zullen het niet
tot een enorme concurrentieverstoring laten leiden. Maar we hebben nu
eenmaal wel verschillende ambities.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
De luchtvaart is een mondiale sector. We worden uitgelachen door
partijen uit China en Amerika die die heffing in de EU niet hoeven te
betalen. Maar onze eigen carriers, zoals KLM, British Airways, Lufthansa
en Air France, moeten die heffing allemaal wel betalen. Ik begrijp dat de
lat in Europa hoger ligt, maar het is wel een mondiale sector. Welke
waarborgen kan de Minister zo meteen geven in haar brief of in het
overleg met haar collega’s? Kan zij waarborgen dat het niet ten koste gaat
van de concurrentiekracht van Europese grote luchtvaartmaatschappijen?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
De heer Dijkstra doet nu net alsof we hier een heel nieuw systeem gaan
optuigen. We hebben hier al afspraken over gemaakt. Ik ga niks anders
doen dan die afspraken respecteren en zorgen voor een soepele, naadloze
overgang met het mondiale CORSIA-systeem. Dat zorgt juist voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

14

verbetering van het level playing field, want het CORSIA-systeem hebben
we nu nog niet, en andere maatschappijen in andere delen van de wereld
gaan het hierbij trekken. Dus ik denk dat het eerder een verbetering kan
zijn. De insteek zal zeker niet zijn om de positie te verslechteren. Het is
juist mooi dat we naar het mondiale niveau kunnen opschalen en dat
CORSIA straks ook in werking treedt.
De voorzitter:
De heer Van Raan wil een punt van orde maken.
De heer Van Raan (PvdD):
Het gaat over de volgtijdelijkheid. De heer Laçin zegt terecht dat we een
VAO gaan houden. Dat is dan vandaag of morgen, maar de brief komt pas
maandag. Ik begrijp de verzuchting van de Minister helemaal, maar ik
vroeg mij even af hoe we dat gaan matchen.
De voorzitter:
Ik denk dat we de brief moeten afwachten en dan moeten bekijken hoe we
de procedure doen. Ik heb begrepen dat het VAO echt deze week moet
plaatsvinden vanwege de stemmingen op dinsdag. Dat maakt het gewoon
heel erg lastig. Ik heb niet even iets voor u paraat op dit moment. De
Griffie commissies zal samen met u nadenken over hoe we hier op een
goede manier uit kunnen komen. De heer Laçin heeft daar misschien ook
nog een opmerking over.
De heer Laçin (SP):
Vanuit het inzicht dat ik net had, kom ik meteen met een voorstel. Ik denk
dat de enige oplossing is dat we gewoon moties indienen en die als ze
onnodig zijn weer intrekken of aanhouden. Ik zou geen andere optie
kunnen bedenken. Maar goed, laten we doorgaan met het debat.
De voorzitter:
Dat is ook een praktische oplossing. Ik ga nu voorstellen aan de Minister
om door te gaan met haar betoog.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Prima, voorzitter. Ik moet me ook niet met dat soort beslommeringen
bemoeien; dat laat ik aan u over. U weet dat u ons op iedere dag naar de
Kamer kunt roepen voor welk VAO dan ook.
Een ander onderwerp dat aan de orde is gekomen en ook niet geagendeerd was, is het varend ontgassen. Ik begrijp dat er behoefte is aan een
reactie. Rijk en provincies zijn hiermee bezig. De eerlijkheid gebiedt te
zeggen dat provincies als eerste begonnen zijn dit op de agenda te zetten
zodat we er werk van kunnen maken dat varend ontgassen te gaan
verbieden. We hebben ons daar graag bij aangesloten. We zijn samen aan
de slag gegaan om dat vorm te geven. We hebben daarbij steeds gewezen
op de noodzaak van een internationaal ontgassingsverbod. In 2017 is er
een wijziging van het Scheepsafvalstoffenverdrag getekend, waarbij
implementatie in 2020 is voorzien. Dan kan het verbod in werking gaan. In
de tussentijd hebben we met de provincies afgesproken om in 2019
anticiperend daarop een soort themapilot te maken om te kijken hoe we
de handhaving vorm gaan geven en om ons daarop voor te bereiden.
Waarom kan dat nou niet eerder? Omdat je geen alternatief kunt bieden
als je nog geen installaties hebt waar ze wel kunnen ontgassen. We zijn
uitdrukkelijk op zoek naar praktische oplossingen, zoals het bouwen van
die ontgassingsinstallaties en het maken van afspraken met het bedrijfsleven om dat ook voor elkaar te krijgen. Maar u kunt ervan overtuigd zijn
dat wij met de grootst mogelijke snelheid dit ontgassingsverbod
ingevoerd willen krijgen, niet alleen voor de benzines, maar overal.
Misschien kan ik nog een misverstand uit de wereld helpen over het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

15

verschil met Duitsland. In Duitsland geldt voor twee andere benzinevormen een ontgassingsverbod, maar ook in Duitsland is het op dit
moment niet verboden om bijvoorbeeld benzeen te ontgassen. Ook daar
geldt dat we dit pas op z’n vroegst in 2020 echt ingevoerd kunnen krijgen.
De voorzitter:
Ik zag als eerste de heer Schonis, dan de heer Laçin, dan de heer Van Raan
en dan de heer Von Martels.
De heer Schonis (D66):
Vanuit mijn vorige functie als Statenlid in Zeeland ben ik bekend met deze
materie, want we hebben bij ons in de Staten dezelfde discussie gevoerd
nog geen halfjaar terug. Zoals wel vaker lopen we een beetje voor op de
rest van Nederland, dus wij hebben al zo’n verbod. Exact de discussie die
de Minister aanstipt, namelijk of je een verbod kunt invoeren terwijl er
nog geen ontgassingsinstallaties aan wal zijn, hebben wij in Zeeland al
staan. De markt pakt dat al op. Wat belemmert dan op dit moment een
landelijk verbod?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Misschien het gegeven dat Nederland groter is dan Zeeland? Je moet wel
op voldoende plekken die installaties kunnen aanbieden. Het is natuurlijk
mooi dat er al plekken zijn, maar het moeten er ook genoeg zijn. In dit
verband denk ik dat het goed is hierover door te spreken bij het algemeen
overleg Maritieme zaken dat we binnenkort hebben. U kunt ervan
overtuigd zijn dat we onze uiterste best zullen doen om het allemaal zo
snel mogelijk te doen waar we kunnen. We zijn ook in goed overleg met
provincies om te kijken wat we in 2019 kunnen doen, want voor bepaalde
stoffen kunnen we al eerder aan de gang en dat willen we ook zeker doen.
We kijken of we een mooie thema-actie kunnen opzetten om hier speciale
aandacht voor te vragen. Ik kan u daar schriftelijk vóór het AO Maritieme
zaken nog in detail van op de hoogte stellen.
De voorzitter:
De tweede vraag van de heer Schonis.
De heer Schonis (D66):
Ik begrijp dat we voor het AO Maritieme zaken – op 6 december uit mijn
hoofd gezegd – een brief krijgen met een tijdpad richting 2019/2020 over
hoe dat verbod geïmplementeerd wordt in Nederland.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ja. Ik denk dat we voor een agendapunt dat niet op de agenda stond, toch
mooi een stuk verder zijn gekomen.
De voorzitter:
Prima, maar we hebben nog wel een aantal interrupties. Ik zie dat de heer
Laçin blij is met deze toezegging. Ik kijk even naar de heer Van Raan. Bent
u ook blij?
De heer Van Raan (PvdD):
Ik zat even naar de heer Von Martels te kijken of hij misschien eerder wil.
De heer Von Martels (CDA):
Ik was na u.
De heer Van Raan (PvdD):
Oké. Dank voor het antwoord. Wij hadden ook nog gevraagd naar hoe
vaak en hoe veel. Dat waren nog wat specifiekere vragen. Misschien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

16

kunnen die ook worden meegenomen. Ik snap dat u die informatie nu niet
heeft. Wat is er, voorzitter?
De voorzitter:
Excuus. Er werd gevraagd hoeveel interrupties er gepleegd mogen
worden. Ik gebaarde «drie». Dit is uw derde interruptie.
De heer Van Raan (PvdD):
Ja, dat klopt. Ik vroeg dus of dat kan worden meegenomen. Ik stel wel
vast – en daar heb ik niet zo’n goed antwoord op gekregen – dat de Duitse
boten nu echt omvaren om hier in de natuur benzeen te lozen, terwijl er in
Duitsland...
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Niet voor benzeen. Laten we in de brief even goed op een rijtje zetten voor
welke stoffen het wel geldt en voor welke niet, en hoe het zit met
Duitsland.
De heer Van Raan (PvdD):
Dank. Mijn vraag over dat ontgassen in de natuur is of er nog andere
wetten, andere aanknopingspunten, zijn om te handhaven zodat het niet
gebeurt. Dat was de vraag die nog niet beantwoord is.
De voorzitter:
Dank, nu hebt u in totaal eigenlijk toch vier vragen gesteld, met
tussendoor een antwoord van de Minister. Dat heeft ze heel vlot richting u
willen doen.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ik moet eerlijk bekennen dat ik de laatste vraag niet helemaal goed
begrijp.
De heer Van Raan (PvdD):
U bevindt zich in goed gezelschap.
De voorzitter:
Ik geef de heer Van Raan de gelegenheid om die laatste vraag nu nog
even heel helder te stellen, zodat die ook in de brief meegenomen kan
worden.
De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter, dank, dank, dank. En ook dank voor het geduld van de
commissie. Er wordt nu ontgast. Wetgeving kan dit nog niet verbieden,
want die bestaat nog niet. Daar is specifieke wetgeving voor nodig. Maar
misschien is er andere wetgeving, bijvoorbeeld afvalstoffenwetgeving of
natuurwetgeving, te vinden die het mogelijk maakt dat er geen benzeen in
de natuur wordt losgelaten. Is er een aangrijpingspunt te vinden, anders
dan wat er nog niet is, om direct te gaan handhaven? Ik hoop dat de vraag
zo duidelijk is.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ja, nu begrijp ik het. Ik vat uw vraag zo op: kunt u niet ergens een ander
haakje vinden om toch al te kunnen handhaven? Ik vrees dat dat er niet zal
zijn, want anders hadden we het al wel gedaan. Maar ik wil best nog een
keer aan de dienst vragen om nog eens rond te kijken of we niet toch,
eventueel op onderdelen, eerder zouden kunnen gaan handhaven.
De voorzitter:
Ik zie een heel blije meneer Van Raan. Ik ga door naar de heer Von Martels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

17

De heer Von Martels (CDA):
De beantwoording van de Minister is duidelijk, maar ik vroeg me alleen
nog af wat de Minister van de Kamer nodig heeft om het proces te
versnellen. In de Kamer wordt breed gedeeld dat men zo spoedig mogelijk
wil dat er geen ontgassing meer plaatsvindt op de rivieren. Dus wat heeft
u nog nodig van de Kamer?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Volgens mij spreekt u dit nu heel duidelijk uit. Dat voel ik als een
aansporing om dit ook zo snel mogelijk ter hand te nemen. Laten we het
nog een keer goed met elkaar bespreken als het wel geagendeerd staat,
namelijk bij dat algemeen overleg Maritieme zaken op 6 december.
Volgens mij hebben we dan een goed gezamenlijk vertrekpunt.
De voorzitter:
Dan vervolgt de Minister haar betoog.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ja, voorzitter. Er zijn heel veel vragen gesteld over het mobiliteitspakket in
brede zin. Het loopt al ontzettend lang. Ik kan alle verschillende onderdelen weer langslopen, maar dat is niet heel erg nuttig. Dat hebt u
allemaal in onze annotatie kunnen zien. Het is een bestendige inzet van
Nederland.
Er werd ook nog gevraagd waarom ik niet aansluit bij de Road Alliance.
Een van de redenen is dat wij zo veel mogelijk de handen vrij willen
houden voor onze eigen specifieke positie. Wij zijn wel betrokken bij de
Road Alliance als toehoorder. Wij horen dus precies wat ze bespreken. Wij
zijn het op heel veel vlakken met de leden van de Road Alliance eens,
maar soms ook niet helemaal. Het ene land wil hier wat meer in toegeven
dan het andere daarin. Wij kiezen ervoor om maximaal de handen vrij te
houden – wat u eigenlijk ook van ons vraagt – om de Nederlandse positie
maximaal te kunnen verdedigen.
Wat zijn de verwachtingen in het Europees Parlement? Dat blijft altijd
afwachten natuurlijk. We weten dat daar een zeer fanatieke, ons wel
bekende rapporteur aan de slag is in de persoon van Wim van de Camp,
die er ook alles aan doet om beweging in het dossier te krijgen. In
hoeverre hij daar succesvol in zal zijn, weet ik niet. Eerlijk gezegd weet ik
dat ook niet aan onze kant in de Raad. Het Oostenrijks voorzitterschap is
er wel mee aan de slag, maar dat zijn ook een beetje dagkoersen voor wat
betreft er op de verschillende onderdelen voorbijkomt. We moeten
afwachten wat zij op 3 december zullen gaan presenteren, maar onze inzet
hebt u heel duidelijk in de geannoteerde agenda kunnen zien. Daar ga ik
me dus ook sterk voor maken.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger, GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik heb toch een vraag over die Road Alliance. Er is een sterk blok van
Europese Landen dat zegt: we moeten echt zorgen dat dit niet gaat leiden
tot sociale dumping en tot uitwassen. Op welke punten voelt Nederland
zich dan toch niet geneigd om zich daarbij aan te sluiten?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Dat kan ik niet zeggen, want ik weet nu ook nog niet hoe het definitieve
voorstel eruitziet. We moeten eerst nog weer een voorstel krijgen van het
Oostenrijkse voorzitterschap. Dat wordt dan besproken. Ik weet ook nu
niet hoe alle partners in de Road Alliance daar specifiek in zitten. Want ja,
zo gaat het natuurlijk wel bij onderhandelingen. Het Oostenrijks voorzitterschap zal proberen een doorbraak te forceren. Dus ze zullen waarschijnlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

18

met een dagje eraf hier en een dag erbij daar allerlei dingen gaan
proberen. Ik kan niet inschatten of dat voor alle leden van de Road
Alliance hetzelfde standpunt gaat opleveren. Wij moeten ons daar dan in
gaan begeven. Ik denk dat het nog maar zeer de vraag is of daar resultaat
bereikt kan worden. Ik hoor wel bij collega’s meer begrip voor onze inzet,
bijvoorbeeld rond de slimme tachograaf. Het is toch belachelijk dat het
pas in 2034 zou kunnen? Ik heb daar met de collega’s over gesproken,
van: dat kan toch niet waar zijn? Ik hoop dat op die punten ook een beetje
in Nederlandse richting opgeschoven gaat worden, maar dat zullen we
toch echt moeten afwachten. Het is jammer, maar het is helaas een proces
van hele lange adem.
De voorzitter:
De Minister vervolgt haar betoog.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Misschien nog één punt dat daaraan gerelateerd is en dat door de heer
Dijkstra ook is aangekaart: de beveiligde parkeerplaatsen en de
cabinerust. De heer Van Dijk vroeg daar ook naar. Misschien is het daar
wel aardig om te melden dat we deze week de top hebben gehad met
Noordrijn-Westfalen, waar ik met collega Wüst ook dit onderwerp heb
besproken. We hebben in het kader van de bestuurlijke overleggen MIRT
die we dezer dagen hebben, ook met de Nederlandse regionale overheden
gesprekken hierover. Ik hoop u daarover goede berichten te kunnen sturen
bij de MIRT-brief, zodat we die bij het notaoverleg MIRT met elkaar kunnen
bespreken. Ooit heeft de heer Dijkstra een motie ingediend die stelde dat
ik bij de Duitse collega’s het probleem zou moeten aankaarten dat de
Duitsers op zon- en feestdagen niet rijden, wat ertoe leidt dat bij ons op de
vluchtstroken wordt geparkeerd en alle parkeerplaatsen overvol zijn. Ik
heb dat aangekaart, ook in Noordrijn-Westfalen. Daar is in die zin positief
op gereageerd dat zij ook hun verantwoordelijkheid willen nemen door te
kijken wat ze aan hun kan kant van de grens aan goede parkeervoorzieningen kunnen aanleggen. Ik heb van collega Wüst de verzekering
gekregen – ik kan er zelfs al getallen bij noemen – dat Noordrijn-Westfalen
ook in het komend jaar nieuwe parkeerplaatsen wil gaan aanleggen. Er
zijn er 350 reeds in aanbouw. Daarvoor hebben ze de aanbesteding al
gehad. Er staan 550 extra plekken in de planning. Dus ik denk dat het goed
nieuws is dat er aan de kant van de oosterburen ook het besef is dat we
tot meer parkeerplaatsen moeten komen.
Ook al zijn we er nog niet uit met het mobiliteitspakket, ik denk dat
iedereen het ermee eens zal zijn dat het altijd aanbeveling verdient om in
ieder geval goede voorzieningen te hebben waar het én voor de lading én
voor de chauffeur veilig is en waar fatsoenlijke sanitaire voorzieningen
zijn. Dat is in ieder geval een goede basis.
De voorzitter:
Derde en laatste vraag voor de heer Dijkstra.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Het is geen vraag. Ik vind het eigenlijk wel fijn dat de Minister dit meldt
naar aanleiding van haar contacten. Ik begrijp ook de vrolijkheid, want het
is gewoon een heel mooi resultaat. Daar kunnen we blij mee zijn. Daar
kunnen de Duitsers blij mee zijn, omdat ze het ook zelf inzien. Wij zetten
onze stappen, maar uiteindelijk moet je het samen met elkaar doen. Ik
vind het wel fijn dat het inderdaad gelukt. Compliment. Ik ben er niet zo
van om dat in AO’s zo te doen, maar ik vind het toch wel gaaf dat het lukt,
dat iets wat we met elkaar willen, gewoon voor elkaar komt. Dat vind ik
fijn.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

19

Het is echt vers van de pers, want we zijn amper terug van dat bezoek.
Overigens gaat dat ook nog verder, want we hebben ook afgesproken om
gezamenlijk te kijken of we ook in het Europese traject, in het kader van
CEF-subsidies, in de toekomst hier samen op door zouden kunnen pakken.
De heer Van Aalst heeft gevraagd wie het gaat betalen als de vrachtwagens vervroegd moeten worden afgeschreven. Waarschijnlijk komt dit
op de Milieuraad in december aan de orde. Er wordt in ieder geval ook
nog een soort dieselgatesessie bijeengeroepen, waar ook Eurocommissaris Bieńkowska bij aan gaat sluiten. We kijken nog of de Staatssecretaris
dan wel ik daarbij aanwezig kan zijn, maar volgens mij zitten we dan
beiden in het notaoverleg MIRT, bij u. We kunnen maar op één plek
tegelijk zijn, maar dan zullen we in ieder geval ervoor zorgen dat wij
ambtelijk goed vertegenwoordigd zijn om daarmee aan de slag te gaan. Er
wordt in uw Kamer verschillend gedacht over onze inzet, maar dat even in
reactie op de heer Van Aalst.
De heer Schonis heeft gevraagd naar de brexit. We zitten uitdrukkelijk met
de Nederlandse transportsector om tafel, want met name voor het
wegtransport en de luchtvaart zijn er echt aandachtspunten. Zowel door
Schiphol als door de haven van Rotterdam, maar ook door de transportsector zelf, wordt er meegekeken. We kijken ook naar het worstcasescenario, de keiharde brexit. Wat als het nou allemaal toch helemaal niet
goed komt? Daar hebben we een soort rampenplan voor in de achterzak.
In het geval er een deal is die standhoudt, moet die in januari uiteindelijk
nog door het Britse parlement worden goedgekeurd. Wij houden onze
rampenplannen in de lucht totdat we helemaal zeker weten dat het gevaar
is afgewend. We gaan daar ook nog virtuele sessies voor doen in januari
met het Havenbedrijf om al die problemen voor te zijn. We hebben
natuurlijk al ingezet op meer mensen bij de Douane, bij de Voedsel- en
Warenautoriteit, maar we kijken ook naar de mogelijkheden van inklaring
op afstand, waar we gelukkig, met een goed en breed digitaal draagvlak in
Nederland, misschien nog het een ander in kunnen betekenen. We zijn er
dus breed mee bezig om goed voorbereid te zijn.
De voorzitter:
Daarover is nog een vraag van de heer Schonis van D66.
De heer Schonis (D66):
Goed om te horen dat er in ieder geval aandacht voor is en dat er een plan
B in de achterzak zit. Ik begreep dat op een aantal andere onderdelen de
regering een soort noodpakket aan maatregelen, ook in wetgeving, in
voorbereiding heeft, mocht het nodig zijn. Speelt dat ook bij transport en
logistieke zaken? Die zouden wij dan, waarschijnlijk na januari, op heel
korte termijn moeten behandelen.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ja, dat kan altijd. Je kunt bijvoorbeeld denken aan de geldigheid en de
erkenning over en weer van rijbewijzen. Dat is meteen al iets. Dat valt nu
onder de EU-afspraken. Daar moet je straks wel een oplossing voor
hebben. Dat is maar één voorbeeld, maar daar zitten we allemaal
bovenop.
De heer Schonis heeft ook nog de vraag gesteld of er een specifieke
TENT-T-coördinator is voor het spoor. Er zijn TENT-T-coördinatoren
aangewezen door de Europese Commissie, ook voor het spoor. Nederland
heeft daar ook steeds achter gestaan en werkt ook positief samen met die
coördinatoren. Er is ook wel discussie geweest over de vraag of er een
supranationale EU-coördinator zou moeten zijn. Daar heeft Nederland
uitdrukkelijk niet voor gekozen vanwege de subsidiariteit. We willen die
belangrijke beslissingen over de realisatie van infrastructuurprojecten,
ook op het spoor, toch wel in Nederlandse handen laten. Dus daar is in het
verleden niet voor gekozen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

20

Dan is er gevraagd om de Europese koplopers aan te sporen tot die 100%
zero emissie in 2030. Vanuit Nederland zijn we zeer actief met die
koplopers. Daar is dan weer een andere alliance voor, niet de European
Road Alliance maar de Transport Decarbonisation Alliance. De inzet is om
wereldwijd tempo te maken met die zero-emissievoertuigen. Vooral de
Staatssecretaris is daar heel erg actief mee.
De heer Von Martels heeft gevraagd naar de wensen die Europa op het
gebied van verkeersveiligheid op tafel heeft gelegd. Ik denk dat het heel
goed is dat Europa lidstaten probeert te ondersteunen daarin. In alle
bescheidenheid kunnen we toch wel stellen dat we het in Nederland op
heel veel vlakken beter voor elkaar hebben dan een heleboel andere
lidstaten. Dat er heel goed wordt gekeken naar kennisverspreiding
enzovoort en het delen van best practices onderstrepen we zeer. Wat
betreft de invloed direct op onze wegen is de uitbreiding van de TEN-Twegen naar het hele rijkswegennet geen enkel probleem, want wij
voldoende overal aan. U vraagt wat dat betekent voor de provinciale en
gemeentelijke wegen. Wij zijn er sowieso niet voor om het daartoe uit te
breiden, want we vinden dat niet noodzakelijk en zien daar de toegevoegde waarde ook niet van in. Met het huidige voorstel houden we eraan
vast dat het tot het hoofdwegennet gaat. Dat betekent overigens al een
verdubbeling van de impact, en dat vinden we prima.
De heer Laçin heeft gevraagd naar het rijbewijs bij de taxibusjes, als ze
elektrisch worden. U zegt dat er wel een streven naar meer elektrificering
is, maar er is natuurlijk geen verplichting dat taxibusjes elektrisch moeten
gaan rijden. We moeten er dus eigenlijk voor zorgen dat we de bijscholing
die nodig is om op zo’n elektrisch en dus zwaarder busje te kunnen rijden,
in de komende jaren gelijk op kunnen laten lopen met een verdere
elektrificering van het taxibusjeswagenpark. Maar degenen die nu in een
fossielebrandstofbusje rijden kunnen dat gewoon blijven doen. Dus op het
moment dat de aanschaf van een elektrisch busje wordt overwogen, moet
het rijbewijs daarvoor gehaald worden.
De heer Laçin (SP):
Als het geen verplichting is, wat stelt de Europese richtlijn die 1 maart
ingaat, dan voor?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
De verplichting van het rijbewijs geldt natuurlijk voor die elektrische
busjes. Die zijn er ook en dan moet je dus ook aan die eisen voldoen. Heb
je nog geen elektrisch busje, dan verandert er niks. Het geldt dus alleen
voor de elektrische busjes, omdat die zwaarder worden door die accupakketten. Daardoor kom je in een andere categorie, en dat is voor de
verkeersveiligheid natuurlijk belangrijk bij zo’n zwaarder voertuig. Daar
hebben we in Brussel voor aan de bel getrokken. We hebben dus wel de
uitzondering gekregen voor het goederenvervoer maar vanwege
verkeersveiligheidsredenen niet voor het personenvervoer.
Voorzitter. Hiermee denk ik heel veel vragen te hebben beantwoord.
De voorzitter:
De heer Laçin heeft nog een interruptie over en hij heeft een vraag die nog
niet beantwoord is.
De heer Laçin (SP):
Ik zal mijn interruptie nu niet gebruiken, maar op mijn vraag over Ryanair
heb ik nog geen antwoord gekregen.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Dat betreft de sociale dimensie. Ik heb u al eerder daarover gemeld dat we
het onderzoek van Europa nog afwachten. Dat is destijds door toenmalig
Staatssecretaris Dijksma in gang gezet. Dat verwachten we over niet al te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

21

lange tijd. We zijn ook pas aangesloten bij de Declaration on a social
agenda. Ik heb begrepen dat er inmiddels ook een antwoord is gekomen
van Ryanair op onze brief van de Minister van SZW. Ik weet niet of u die
via de commissie SZW al hebt ontvangen. Ik kan in ieder geval melden dat
ik zelf een gesprek heb gehad met de tweede man van Ryanair bij mij op
het kantoor. Daar heb ik de punten ook onder de aandacht gebracht en
gezegd: we moeten een op feiten gebaseerde discussie voeren. Dus als
Ryanair zegt dat dingen anders in elkaar zitten dan wil ik dat graag ook
zwart-op-wit zien. Ik heb begrepen dat ze ook gaan participeren aan de
hoorzitting die u binnenkort organiseert. Niet? Hebben ze zich afgemeld?
Dat is dan jammer, want ik had ze uitdrukkelijk aangeraden om dat toch
vooral wel te doen. Ik heb gezegd: als u zegt dat het anders in elkaar zit,
dan kunt u dat daar mooi toelichten. Die poging heb ik in ieder geval
gedaan. Meer kan ik er op dit moment ook niet van zeggen. Maar ik zal
navragen of het antwoord in de richting van Sociale Zaken misschien al
bij die commissie is binnengekomen en of u daar dan ook een afschrift
van kunt krijgen.
De voorzitter:
De heer Laçin voor z’n derde en laatste vraag.
De heer Laçin (SP):
Ze hebben dus nee gezegd en doen niet mee aan de hoorzitting van
volgende week woensdag. Los daarvan hebben ze ook een brief meegestuurd waarin ze alles ontkennen: ze zeggen een voorbeeldig bedrijf te zijn
dat alles volgens de regels doet. Lees die brief ook, zou ik de Minister
willen aanraden. Het is echt stuitend. Deze Minister heeft met een aantal
andere landen in de Declaration on a social agenda uitspraken gedaan
over bijvoorbeeld pay to fly. Nu is er een onderzoek dat we hopelijk
binnenkort ontvangen. Er is een reactie naar SZW gegaan, die we ook heel
graag ontvangen. Gaat de Minister op de komende Transportraad samen
met de landen die zich er ook voor hebben uitgesproken om bepaalde
constructies aan te pakken, die uitspraak kracht bijzetten en een volgende
stap bespreken? Daar gaat het mij om. Ik kan ook over nationale dingen
gaan beginnen, maar dat ga ik nu niet doen. Maar de vraag is wat deze
Minister de komende Transportraad gaat doen om de uitspraken van de
vorige keer kracht bij te zetten en een volgende stap te zetten.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ik denk dat we daar eerst overleg over moeten hebben met die landen. Wij
hebben natuurlijk ook voortdurend overleg over van alles en nog wat. Ik
denk dat het inderdaad goed is dat ik bij die andere landen even aan de
bel trek met de vraag: wat zou een volgende stap kunnen zijn? Hoe gaan
we verder na deze declaration? Dat zal ik graag bij hen ook aankaarten.
De voorzitter:
Dan had de heer Van Dijk van de PvdA nog een vraag.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik ga nog even terug naar het mobiliteitspakket, dat inderdaad een
belangrijk pakket wordt. Ik gaf in mijn inbreng aan dat detachering vanaf
dag één en het behoud van onze rust- en rijtijden echt een voorwaarde is.
Dat is voor ons een ondergrens. Ik begrijp dat Europa dealen en wheelen
is, maar wat ons betreft kan je hierin ook niets weggeven. Hoe zit de
Minister daarin?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Ik kan alleen maar herhalen dat onze inzet heel duidelijk in de geannoteerde agenda staat. Als je op voorhand zegt dat je nergens op geen enkel
onderdeel wil bewegen, dan zal het ook nooit iets worden. Maar ik hoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

22

heel duidelijk de opdracht van de Kamer. Die is ook verwoord in onze inzet
in de geannoteerde agenda. Daar gaan we gewoon proberen het
maximale van te realiseren. Meer kan ik daar ook niet van zeggen op dit
moment, want ik weet ook niet wat ik uiteindelijk voorgesteld ga krijgen.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Het is natuurlijk moeilijk dat je het niet precies weet. Dat voorstel zal dan
een paar compromissen bevatten. Daar zal een afweging in moeten
worden gemaakt. Trekken we daar dan samen in op in die alliantie? Ik ben
even zoekende; het zou ook best kunnen dat het gewoon niet doorgaat.
Volgens mij gaat het voorzitterschap naar Bulgarije. Dan zal het helemaal
ingewikkeld worden, dus het is nu of nooit, in ieder geval voor de korte
termijn. Is er ook een moment dat Nederland zegt: dit is echt de
ondergrens?
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Dat zou natuurlijk heel goed kunnen. Ik denk dat u gelijk heeft dat de kans
dat we eruit komen onder het Oostenrijks voorzitterschap groter is dan
daarna. Al ware het ook al ingewikkeld omdat we weer Europese
verkiezingen krijgen. Dan komt alles in vertraging, want dan krijg je weer
een nieuw Europees Parlement met misschien weer een nieuwe positie en
nieuwe rapporteurs. We weten in ieder geval dat Wim van de Camp niet
meer terugkomt. Dan schiet het allemaal weg in de tijd voordat je weer
nieuwe Eurocommissarissen hebt. We zullen een uiterste poging wagen.
Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet superoptimistisch ben dat we eruit
komen, maar we gaan het wel proberen.
De voorzitter:
Daarmee komen we aan de tweede termijn van de Kamer. Daarin hebben
de leden één minuut en één interruptie op elkaar. Ik geef graag het woord
aan de heer Van Raan.
De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter. Ik dank de Minister voor haar goede humeur en haar goede
antwoorden. Ik heb op dit moment geen vragen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Het woord is aan de heer Dijkstra, VVD.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Nee. Ook van harte bedankt.
De voorzitter:
U ook bedankt. De heer Van Dijk, PvdA.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik heb nog een laatste punt. Dat was ook het laatste punt bij mijn eerste
inbreng. Kan de Minister nog even antwoorden op mijn vraag over die
chauffeursattesten?
Dank u wel.
De voorzitter:
De heer Schonis, D66.
De heer Schonis (D66):
In het kader van de feeststemming: dank voor de antwoorden. Ik heb geen
verdere vragen.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

23

De heer Van Aalst, PVV.
De heer Van Aalst (PVV):
Voorzitter. Ik ga er niet meer woorden aan vuil maken. Ik denk dat we het
vandaag niet eens gaan worden over de regels vanuit Europa, op een later
tijdstip waarschijnlijk ook niet, maar dan ga ik weer beter mijn best doen.
Dank u wel.
De voorzitter:
De heer Von Martels, CDA.
De heer Von Martels (CDA):
Dank u wel. Ik hoop dat het goede humeur van de Minister te danken is
aan de voortvarende gesprekken tijdens het BO MIRT. Of is dat te danken
aan de parkeerplaats in Noordrijn-Westfalen, waar we trouwens heel erg
blij mee zijn?
Ik had voor de tweede termijn nog een inbreng over de brexit, maar mijn
vragen zijn voldoende beantwoord. Ik ben blij dat het rampenplan in ieder
geval nog in de lucht hangt.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Kröger van GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb eerst een procedurele vraag. Klopt het dat er
een VAO is aangevraagd in de eerste termijn? Perfect.
Ik heb twee opmerkingen. De eerste gaat over het eerste mobiliteitspakket. De Minister spreekt uit dat ze geen ondergrens wil benoemen. Dat
is gebruikelijk bij onderhandelingen, maar ik denk dat het signaal vanuit
de Kamer dat we pal willen staan voor een akkoord dat geen race to the
bottom bewerkstelligt, heel belangrijk is. Daar maak ik mij nog steeds
zorgen over.
Dan EU ETS. Ik zie uit naar de brief. Ik hoop dat daarin met name scherp
wordt benoemd dat Europa juridisch echt verankerd houdt om zelf
duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen op te stellen en om EU ETS
voor in- en uitgaand verkeer naar Europa en binnen Europa te kunnen
handhaven.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Laçin van de SP.
De heer Laçin (SP):
Dank, voorzitter. Ik heb twee punten waar ik in eerste termijn ook op ben
ingegaan. Ik hoor heel graag van de Minister welke gesprekken zij voert
met de andere lidstaten over Ryanair en welke stappen echt genomen
gaan worden. Op welke manier de Minister ons gaat informeren laat ik
aan haar over. Ik hoop wel dat er wat stappen worden gemaakt, want
zowel Europees als nationaal is er nog veel te doen om de race naar
beneden in de luchtvaart te stoppen.
Ten tweede het doelgroepenvervoer. Ik ben blij om te horen dat de
richtlijn voor 1 maart niet per se een verplichting is, maar dat juist de
busjes die nu al rijden tot verandering worden aangezet. Maar ik denk dat
het op termijn in het kader van verduurzaming tot problemen kan leiden.
Daarom zou ik de Minister willen vragen om ook met de sector te kijken
welke problemen er op termijn ontstaan, ook met de afschaffing van de
bpm, waardoor het toch duurder gaat worden. Als zij daar gesprekken
over gaat voeren, wil zij ons dan ook informeren over de mogelijke
gevaren die op de loer liggen?
Tot slot. Ik kan me heel erg aansluiten bij de punten van mevrouw Kröger
over het eerste mobiliteitspakket. Liever geen akkoord dan een slecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

24

akkoord. We moeten inzetten op goede arbeidsvoorwaarden voor de
chauffeurs. Onze verkeersveiligheid moet toch prioriteit krijgen. En we
moeten niet gaan voor een compromis met de Oost-Europese landen, die
toch veel lager inzetten op dit punt.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan is het woord aan de Minister.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Voorzitter, dank u wel. Om maar meteen met dat laatste punt te beginnen:
«beter geen deal dan een slechte deal» is natuurlijk makkelijk gezegd,
maar de invulling daarvan zal moeten blijken. Mijn inzet is dat we geen
sociale dumping willen. Wij willen gewoon echt een goed afgewogen
eindresultaat. De inzet daarvoor is bekend. We gaan zien hoever we
kunnen komen. Als het er echt niet goed uitziet, dan gaan we daar ook
niet mee instemmen.
De heer Van Dijk had het over de chauffeursattesten. U had daar ook
signalen over afgegeven. We hebben nog niet kunnen verifiëren of dat
ook echt aan de hand is. Ik heb het gesprek met mijn collega Wüst in
Noordrijn-Westfalen aangegrepen om te vragen of zij daar iets van
herkenden. Ik heb daar wel signalen gekregen dat zij zich zorgen maken
over groepen mensen die vanuit andere delen van de wereld worden
gecontracteerd en eigenlijk geen enkele andere woonplek krijgen dan de
vrachtwagencabine. Ik wil daar graag met onze oosterburen samen in
optrekken. Ik wil ook in Europees verband kijken wat de signalen zijn. En
bij onze eigen ILT heb ik de vraag uitstaan om hier bij haar controles in het
bijzonder op te letten. Als daar iets uitkomt en ik iets meer weet, dan
informeer ik u daar uiteraard graag over.
Voorzitter, dat waren denk ik alle vragen.
De voorzitter:
Dat denk ik ook. Daarmee komen we aan het eind van deze commissievergadering. Er zijn een aantal toezeggingen gedaan. Ik zie dat er ook nog
een vraag is van de heer Schonis.
De heer Schonis (D66):
Meer een punt. Ik zie in het schema staan dat we om 17.10 uur het VAO
hebben. Dat is zo meteen, maar ik had begrepen dat de brief van de
Minister pas maandag komt. Even voor de helderheid, we zitten dus
strakjes weer bij elkaar. Komt er een brief op maandag, dan kijken we
waarschijnlijk dinsdag of die moties nodig zijn. Is dat de strekking van de
boodschap? Oké.
Minister Van Nieuwenhuizen-Wijbenga:
Kan het VAO echt niet volgende week?
De voorzitter:
Zo is het op dit moment gewisseld. Vanuit de plenaire Griffie is altijd het
voorstel dat we op dinsdag stemmen. Dan zou je dus een VAO dinsdag
voor de stemmingen moeten hebben. Dat is een beetje ongebruikelijk. Ik
denk dat we nog even aan de Griffie plenair gaan vragen of er andere
mogelijkheden zijn, want het is om 17.10 uur. Dus we hebben nog een uur
te gaan. Ondertussen bent u natuurlijk met elkaar in debat. Laten we het
proberen. Misschien zijn er nog alternatieven, maar bereidt u voor op het
indienen van moties om ze later eventueel weer in te trekken. Dat zou mijn
suggestie zijn.
Dan kom ik toe aan de toezeggingen. Mag ik nog even uw aandacht? Als
de toezeggingen niet kloppen of ik ze drie keer moeten voorlezen, dan
vind ik dat niet zo effectief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

25

–

De Minister zal de Kamer uiterlijk begin volgende week, het liefst
maandag, informeren over de inzet ten aanzien van CORSIA en het
behoud van de rechtspositie van de EU en Nederland.
– De Kamer zal voor het AO Maritieme zaken worden geïnformeerd over
het tijdpad waarin het ontgassingsverbod zal worden geïmplementeerd.
Daarover is er een vraag van de heer Van Raan.
De heer Van Raan (PvdD):
Klopt. Met daarin ook die informatie over wat we nu weten, bijvoorbeeld
hoe vaak er in Gelderland ontgast wordt.
De voorzitter:
Daar zou de Minister volgens mij inderdaad nog naar kijken. Dat wordt
eraan toegevoegd. Ik stel ook vast dat de heer Van Raan een VAO heeft
aangevraagd en dat dat inmiddels is ingepland.
Ik dank alle leden voor de vragen en de Minister voor de beantwoording.
Ik wens iedereen nog een gezegende dag.
Sluiting 16.00 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 739

26