Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1603
Vragen van het lid Thieme (PvdD)
aan de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over
pluimvee. (Ingezonden 20 januari
2010)
1
Kent u de uitspraak van de Reclame
Code Commissie met dossiernummer
2009/00773 over reclame-uitingen
waarin stichting Wakker Dier stelt dat
«kippen gedurende hun hele leven in
hun eigen poep staan»?
2
Deelt u het oordeel van de Reclame
Code Commissie dat bij
vleeskippenbedrijven de dieren
feitelijk hun hele leven in hun eigen
poep staan? Zo nee, waarom niet?
3
Is het waar dat vleeskippen
gedurende hun hele leven in stallen
staan die niet gereinigd worden
gedurende de levensduur de kip? Zo
nee, waarom niet?
4
Kunt u uiteenzetten hoe lang het
leven (de periode tussen geboorte en
slacht) van de gemiddelde slachtkip
duurt en welke gemiddelde
gewichtstoename de dieren in deze
periode doormaken?
5
Is het waar dat kippen met
tienduizenden bijeenstaan op een
ondergrond van zaagsel, dat

KVR39396
2010Z01058
0910tkkvr1603
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

verzadigd raakt door de uitwerpselen
van de kippen waardoor
pootgebreken ontstaan? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, hoe verhoudt
zich dit met de erkenning van de
intrinsieke waarde van de kip en
inachtneming van de vrijheden van
Brambell?
6
Is het waar dat de zure kippenpoep
bijt in de poten van de kuikens, dat de
kuikens hierdoor brandblaren hebben
en dat uit recent indicatief
wetenschappelijk onderzoek1 blijkt
dat driekwart van de kuikens
voetzoollaesies (ontstekingen; 73%)
heeft, de helft zelfs ernstige? Zo nee,
waarop baseert u uw antwoord en
bent u bereid tot het instellen van
nader onderzoek? Zo ja, hoe verhoudt
zich dit met de erkenning van de
intrinsieke waarde van de kip en
inachtneming van de vrijheden van
Brambell?
7
Is het waar dat ook borstblaren,
borstpukkels en andere
verwondingen aan de huid en poten
veroorzaakt of verergerd worden
door het houderijsysteem? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, hoe verhoudt
zich dit met de erkenning van de
intrinsieke waarde van de kip en
inachtneming van de vrijheden van
Brambell?
8
Hoe kan het dat een
niet-gouvernementele organisatie
(NGO) als Wakker Dier en een

instantie als de Reclame Code
Commissie eerder tot herkenning en
erkenning van de ernstige problemen
van vleeskuikens komen dan uw
ministerie, dat geacht wordt over het
welzijn van de dieren te waken?
9
Bent u van mening dat het in korte
tijd opgroeien van een kuiken tot een
het slachtrijp is onder letterlijk
ziekmakende omstandigheden in
overeenstemming kan zijn met de
erkenning van de intrinsieke waarde
van het leven van dat kuiken?
10
Kunt u uiteenzetten welk deel van het
leven van het kuiken gezien moet
worden als een erkenning van de
belangen en het leven van het dier,
los van zijn nut voor de mens of in
overeenstemming met de vrijheden
van Brambell?
11
Kunt u het voor uw
verantwoordelijkheid nemen dat een
kuiken geboren wordt in een
broedmachine met 50% kans om
levend versnipperd te worden, met
73% kans op ernstige kwalen en met
100% kans om geen twee maanden
oud te worden, louter om een
goedkoop stuk vlees op te leveren dat
met Europees belastinggeld wordt
aanbevolen als «het meest veelzijdige
stukje vlees»?
12
Kunt u zich voorstellen dat veel
burgers een dergelijke handelwijze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3423

zien als een ernstige vorm van
ontaarding, die op geen enkele wijze
te rijmen valt met begrippen als
«rentmeesterschap» en
«duurzaamheid» zonder die
begrippen vergaand uit te hollen?
13
Is het waar dat consumenten maar
een zeer beperkte invloed hebben op
processen als deze omdat ze door de
overheid onwetend worden
gehouden van de problemen die
kippen hebben (de problemen
worden althans in geen enkele
overheidscampagne benoemd),
omdat ze van overheidswege
producten als deze krijgen
aanbevolen en omdat het overgrote
deel van de aldus geproduceerde
kippen voor de export bestemd is, die
ongevoelig is voor de keuzes van
Nederlandse consumenten?
14
Bent u bereid uw voornemen voor
een verduurzaming van de productie
van dierlijke eiwitten ook
consequenties voor de kip zelf te
laten krijgen? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke termijn en wijze, en
welke duurzaamheidsconsequenties
zullen die wijzigingen exact voor de
kip gaan krijgen?
15
Bent u bereid te garanderen dat het
houderijsysteem voor kippen zodanig
veranderd wordt dat het overgrote
deel van de kippen gedurende hun
korte leven gegarandeerd geen enkel
gebrek oploopt? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, op welke termijn en wijze?
1

Pluimveehouderij 38e jaargang, april 2008:
«Zolen lezen»
http://www.welfarequality.net/
downloadattachment/37756/18982/0404-08_
pluimveehouderij_voetzoollesies.pdf

Antwoord
Antwoord van minister Verburg
(Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit) (ontvangen
15 februari 2010)
1
Ja.
2, 3 en 4
Vleeskuikens worden gehouden in
stallen met strooisel vanaf de leeftijd
van 1 à 2 dagen tot de gemiddelde
leeftijd van 40 dagen. In deze tijd
neemt hun gewicht toe van ongeveer
40 gr tot gemiddeld ruim 2 kg. De

stallen worden inderdaad niet
gereinigd tijdens de mestperiode. Het
verse strooisel (houtkrullen of
tarwestro) dat aanwezig is in de stal
bij aankomst van eendagskuikens is
in principe voldoende om de
uitwerpselen op te nemen. Het
verwarmen van de stal in de
beginperiode en de warmte van de
dieren later helpen het strooisel
droog te houden. Er wordt wel
bijgestrooid indien natte plekken
ontstaan.
Het drogen van het strooisel met de
uitwerpselen is behalve voor de
vleeskuikens zelf ook belangrijk om
de ammoniakemissie beperkt te
houden.
Om te kunnen voldoen aan de
wettelijke ammoniakeisen (Besluit
ammoniakemissie huisvesting
veehouderij) worden
vleeskuikenstallen ingericht met
luchtbehandelingssystemen waarmee
strooisel gedroogd wordt.
5, 6 en 11
De kuikens van vleesrassen worden
allemaal ingezet voor de
vleesproductie, zowel de hennetjes
als de haantjes.
Er ontstaan inderdaad
pootaandoeningen zoals
hakdermatitis en voetzoollaesies bij
een gedeelte van de vleeskuikens,
vaak als gevolg van nat strooisel.
Naar schatting zijn de helft van de
voetzoollaesies ernstig.
De hier aangegeven cijfers komen
van metingen die in najaar 2007 (dus
in één seizoen) en in één slachterij
zijn uitgevoerd. Volgens de betrokken
onderzoekers van Wageningen UR
zijn deze gegevens niet representatief
voor de Nederlandse situatie.
Desondanks zijn deze aandoeningen
een punt van zorg omdat ze, in de
ernstigste vorm, pijn veroorzaken bij
de vleeskuikens en hun welzijn en
gezondheid aantasten. Om deze
problemen aan te pakken, heb ik met
de sector extra maatregelen hierover
afgesproken, in het kader van de
implementatie van de
Vleeskuikenrichtlijn, bovenop de
Europese wetgeving. Samen met de
sector heb ik een afsprakenkader
ondertekend in oktober 2009 ten
behoeve van nader onderzoek en
normstelling voor deze aandoeningen
vanaf 2011. Ik verwijs u naar mijn
brief hierover (Kamerstukken II
2009/2010 28 286 nr. 318).

Verder financiert mijn ministerie de
ontwikkeling van nieuwe, duurzame
systemen waar meer aandacht is
voor het welzijn en de intrinsieke
waarde van pluimvee (zie ook mijn
antwoord op de vragen 14 en 15).
7, 8
Borstblaren en borstpukkels komen
vrijwel niet voor bij vleeskuikens,
mestvlekken (bruinverkleuringen van
de huid) en in een eerder stadium
irritatie van de huid (roodverkleuring)
komen soms voor. Onderzoekers
geven aan dat het aantal
borstirritaties bij vleeskuikens zal
verminderen door het terugdringen
van hakdermatitis en voetzoollaesies.
Ik heb de problemen van de
vleeskuikens eerder onderkend en
een aanpak hiervoor aangekondigd in
de Nota Dierenwelzijn (Kamerstukken
II 2007/2008 28 286 nr. 76). Ook het
afsprakenkader voor het welzijn van
de vleeskuikens geeft hier uiting aan.
9, 10, 12 en 13
In het Convenant «Marktontwikkeling
Verduurzaming Dierlijke Producten»
dat ik getekend heb in mei 2009 met
de sector en maatschappelijke
organisaties, wordt gestreefd
naar het vergroten van de
keuzemogelijkheid van de consument
voor wat betreft duurzame
diervriendelijke producten en
concreet naar een omzetgroei van
15% per jaar voor de aankoop van
producten in dit zgn.
«tussensegment».
In dit kader zijn tot nu toe vooral
projecten voor marktontwikkeling in
de pluimveesector goedgekeurd. Het
aanbod van scharrelkip neemt toe
sinds medio 2009.
Verder hecht ik een groot belang aan
het creëren van bewustzijn bij
consumenten omtrent hun invloed op
het verbeteren van dierenwelzijn via
hun aankoopgedrag van voedsel.
Daarom financier ik volledig een
meerjarige mediacampagne van het
Voedingscentrum, lopende van 2007
tot en met 2010, over onder andere
het thema Dierenwelzijn (varken en
kip). De website van het
Voedingscentrum geeft
achtergrondinformatie, bijvoorbeeld
over kippenvlees, onder het motto
«Waar hebben uw kippenpootjes
gescharreld?».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3424

14 en 15
Ik wijs op het afsprakenkader met de
sector waarbij wordt gewerkt aan het
terugdringen van hakdermatitis en
voetzoollaesies bij de kip zelf.
Daarnaast heeft het kabinet de
ambitie uitgesproken om een aandeel
van 5% van integraal duurzame en
diervriendelijke stallen te bereiken in
2011 met uitzicht op grootschalige
toepassing daarna.
In mijn toekomstvisie Duurzame
Veehouderij (Kamerstukken II
2007/2008 28 973 nr. 18) heb ik de
ambitie geformuleerd dat in 2023 een
in alle opzichten duurzame
veehouderij zal zijn gerealiseerd. In
de Uitvoeringsagenda Duurzame
veehouderij is deze ambitie benoemd
als gezamenlijke uitdaging van zowel
de overheid, de sector ketenpartijen
als de maatschappelijke organisaties.
Om dit doel te realiseren, wordt een
aantal acties uitgevoerd. Wageningen
UR is in 2009 gestart met een
herontwerptraject voor de
vleeskuikenhouderij. Dit wordt dit jaar
voortgezet. Doel is om een ontwerp
voor een integraal duurzame en
diervriendelijke stal te ontwikkelen
dat later in de praktijk toegepast kan
worden.
Verder kunnen pluimveehouders die
een stal willen (ver)bouwen op dit
moment al gebruik maken van de
investeringsregeling integraal
duurzame stallen en van fiscale
regelingen zoals MIA en VAMIL op
basis van de Maatlat Duurzame
Veehouderij bij investeringen in
bovenwettelijke maatregelen op het
gebied van onder andere
dierenwelzijn.
Naast deze nationale maatregelen zet
ik in EU-verband bij de evaluatie van
de Vleeskuikenrichtlijn in 2012 in op
aanscherping en aanvulling van de
normen ten aanzien van sterfte,
voetzoollaesies en bezettingsgraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3425