Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 066

Belastingdienst

Nr. 226

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2014
Tijdens de plenaire behandeling van het Belastingplan 2014 (in november
2013) heeft mijn ambtsvoorganger toegezegd zijn ideeën over stroomlijning van invorderingsregelgeving voor toeslagen en rijksbelastingen
(hierna: stroomlijning) met uw Kamer te delen. Deze toezegging is de
aanleiding voor deze brief. Tegelijkertijd beantwoord ik hiermee de vraag
van de PVV-fractie van 6 november 2014 naar aanleiding van de brief van
16 september 2014 over Fiscale moties en toezeggingen Tweede Kamer1.
Deze brief grijp ik tevens aan om uw Kamer te informeren over mijn
toezegging in de brief over de Brede Agenda voor de Belastingdienst van
19 mei 20142. Daarin heb ik aangegeven de voorgestelde wijzigingen in
het heffingssysteem ter zake van het wetsvoorstel Wet vereenvoudiging
formeel verkeer Belastingdienst (Kamerstuk 33 714) te heroverwegen.
Stroomlijning invorderingsregelgeving
Achtergrond
De invordering van rijksbelastingen geschiedt door de ontvanger met
toepassing van de Invorderingswet 1990 (IW 1990). De invordering van
terug te betalen toeslagen geschiedt door de Belastingdienst/Toeslagen
met toepassing van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen
(Awir). Inhoudelijk wijken de invorderingsregimes op een aantal punten
af. Hiervoor is bij de invoering van de Awir bewust gekozen. Het invorderingsregime dat wordt toegepast voor toeslagen is doorgaans milder dan
het regime voor belastingen vanwege het verschil in karakter tussen een
toeslagschuld en een belastingschuld. De hoogte van een toeslagvoorschot is afhankelijk van een schatting door de burger van zijn actuele
inkomen en andere gegevens, zoals aantal opvanguren. Indien de
schatting onjuist is wordt het onterecht ontvangen deel van de toeslag
1
2

kst-31066-226
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 34 000 IX, nr. 5.
Kamerstuk 31 066, nr. 201.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 226

1

teruggevorderd. Een belastingschuld ontstaat uit de wet en moet door de
burger worden betaald ten behoeve van het algemene nut. Als gevolg van
de keuze die gemaakt is bij de invoering van de Awir bestaan er binnen
één uitvoeringsorganisatie twee systemen van invordering en twee aparte
bestuursorganen. Door de verschillen tussen de IW 1990 en de Awir krijgt
een burger met zowel een toeslag- als een belastingschuld te maken met
afzonderlijke betalingsregelingen onder verschillende voorwaarden. Dit
levert een omvangrijke berichtenstroom op afkomstig van twee instanties.
Contouren stroomlijning
Ik streef naar een evenwichtiger en eenvoudiger invorderingssysteem.
Evenwichtiger doordat faciliteiten, zoals uitstel en kwijtschelding,
toegankelijker worden voor burgers die deze nodig hebben en worden
beperkt voor burgers die deze niet nodig hebben. Eenvoudiger doordat de
regels duidelijker worden, burgers met minder berichtenverkeer worden
geconfronteerd, er zowel voor de burger als voor de Belastingdienst een
beter zicht ontstaat op de totale schuldpositie en de uitvoering door de
Belastingdienst eenvoudiger wordt. Dit wil ik bereiken door op termijn de
invorderingsregelgeving voor belastingen en toeslagen zoveel mogelijk te
harmoniseren. Dit vergt op diverse onderdelen invoering van een nieuw
regime. De belangrijkste maatregelen waaraan ik denk zijn:
(1) de ontvanger bevoegd maken voor de invordering van belastingen en
toeslagen,
(2) de introductie van een debiteurgerichte betalingsregeling voor
particulieren en
(3) harmonisering van de verrekeningsmogelijkheden.
De eerste maatregel zorgt ervoor dat de invordering in één hand komt. Dit
draagt in belangrijke mate bij aan het terugdringen van het berichtenverkeer en is een eerste grote stap richting verdere harmonisering.
Met de tweede maatregel wordt het huidige systeem van stapeling van
betalingsregelingen vervangen door één betalingsregeling voor de totale
schuld. Ik denk daarbij aan een onderscheid tussen een standaardbetalingsregeling die in beginsel voor iedereen toegankelijk is (van bijvoorbeeld maximaal één jaar) en een maatwerkbetalingsregeling gebaseerd
op betalingscapaciteit (van bijvoorbeeld maximaal twee jaar). Met de
introductie van een debiteurgerichte betalingsregeling zou ik bovendien
de wijze van betaling willen moderniseren door betaling via automatische
incasso mogelijk te maken. De debiteurgerichte betalingsregeling kan
tenslotte niet zonder harmonisering van de rechtsbescherming bij uitstel
van betaling, die nu verschilt tussen belastingen en toeslagen. Ik wil van
de gelegenheid gebruik maken om op dat gebied een moderniseringsslag
te maken door de bestaande rechtsingang via de directeur, waar mogelijk
en passend, te vervangen door een rechtsingang bij een onafhankelijke
rechter.
De derde maatregel neemt het bestaande onderscheid tussen belastingen
en toeslagen op het punt van verrekening weg. Dit heeft tot gevolg dat
ook belastingschuld in de dwanginvorderingsfase, dat wil zeggen in geval
de aangeboden betalingsregeling niet is geaccepteerd of wordt
nagekomen en niet tot betaling wordt overgegaan, verrekend kan worden
met een lopende toeslag.
Het resultaat van stroomlijning zou moeten leiden tot een evenwichtig
pakket van samenhangende maatregelen.
Uitvoerbaarheid
In de brief over Brede Agenda heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn
besluit de investering in ETPM stop te zetten; ETPM was bedoeld om het
massale inningproces geautomatiseerd te ondersteunen. Na dit besluit is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 226

2

de Belastingdienst gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden om
de bestaande inningsystemen geleidelijk, modulair aan te passen om zo te
komen tot de noodzakelijke vernieuwing. Daarbij heeft de continuïteit van
de (kwetsbare) inningsystemen op dit moment uiteraard prioriteit. Om de
systemen toekomstvast te maken, moeten forse investeringen worden
gedaan. De uitvoerbaarheid en de haalbaarheid van een omvangrijk
project als stroomlijning, inclusief de uitwerking en invoeringstermijn
ervan, hangen af van deze ontwikkelingen. Inbedding van stroomlijning in
de toekomstvaste systemen is mede onderwerp van eerdergenoemd
onderzoek. Bij de uitwerking van het project stroomlijning betrek ik ook de
toeslagdepartementen en de Raad voor de Rechtspraak.
Wetsvoorstel Wet vereenvoudiging formeel verkeer Belastingdienst
Het wetsvoorstel Wet vereenvoudiging formeel verkeer Belastingdienst
bestaat uit twee delen, namelijk (1) het invoeren van een wettelijke basis
voor het verplicht stellen van digitale communicatie en (2) wijzigingen in
het heffingssysteem voor de inkomstenbelasting en de schenk- en
erfbelasting. Uit de heroriëntatie op dit deel is gekomen dat de doelstellingen van de voorgestelde wijzigingen in het heffingssysteem nog steeds
worden onderschreven. Tegen de achtergrond van de ingezette lijn om de
massale processen te vernieuwen is wel de vraag opgekomen of deze
vernieuwing niet ook de gelegenheid biedt om verdergaande stappen te
zetten, met andere woorden of de ambities ten aanzien van het toekomstige heffingssysteem groter moeten of kunnen zijn. Voor de beantwoording van deze vraag neem ik nog wat extra tijd. Omdat ik het
belangrijk vind dat het invoeren van het andere deel, het bieden van een
wettelijke basis voor het verplicht stellen van digitale communicatie, geen
verdere vertraging ondervindt, zal ik dit onderdeel begin volgend jaar in
een ander wetsvoorstel onderbrengen.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 226

3