Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

30 234

Toekomstig sportbeleid

24 170

Gehandicaptenbeleid

Nr. 303

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2022
Op 5 april jl. heb ik het advies «Gelijkwaardig en inclusief» van de
Nederlandse Sportraad (NLsportraad) naar uw Kamer gestuurd
(Kamerstuk 30 234, nr. 297). Ik heb toen toegezegd binnen drie maanden
met een beleidsreactie te komen. Op 7 april jl. heeft de commissie voor
VWS mij verzocht om deze reactie voor het commissiedebat sportbeleid
(gepland op 29 juni 2022) te versturen. Met deze brief voldoe ik aan mijn
toezegging en het verzoek van de commissie.
1. Adviesaanvraag doorontwikkeling paralympische sport
Mijn voorganger, Minister van Ark, heeft op 24 februari 2021 de
NLsportraad gevraagd advies uit te brengen over de doorontwikkeling van
de paralympische topsport, zowel nationaal als internationaal.
De adviesaanvraag komt voort uit deelakkoord 6 «Topsport die inspireert!» van het Nationaal Sportakkoord (Kamerstuk 30 234, nr. 185). Daarin
hebben de strategische partners (het Ministerie van VWS, NOC*NSF en de
Vereniging Sport en Gemeenten (VSG)) afgesproken om samen de
maatschappelijke waarde van topsport te vergroten. De bijdragen die de
paralympische topsport hieraan kan leveren is nog onderbelicht en wordt
nog onvoldoende benut. Dat geldt zowel voor de sportieve prestaties, de
inspiratie, als het podium dat de paralympische topsport kan bieden voor
diverse maatschappelijke vraagstukken.
De strategische partners willen dan ook meer aandacht en bekendheid
voor de paralympische topsport. Dit kan onder andere door de aantrekkelijkheid, uitlegbaarheid van de spelregels en eerlijkheid van paralympische
sporten voor toeschouwers, media en sporters te verbeteren. Ook moeten
er duidelijkere verbindingen worden gelegd tussen prestaties van
paralympische topsporters en sportparticipatie door mensen met en
zonder handicaps. En mogelijk een stap verder: de prestaties van
paralympische topsporters kunnen worden ingezet om de positie van
mensen met een handicap in de samenleving te versterken.

kst-30234-303
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

1

NOC*NSF en het Ministerie van VWS willen samen de doorontwikkeling
van paralympische topsport op de internationale agenda zetten. Daarvoor
is het nodig dat Nederland een heldere visie op de toekomst van de
paralympische topsport heeft, zodat wij internationaal «gidsland» en
partner voor derden kunnen zijn. Relevante onderwerpen zijn aantrekkelijkheid, inclusie, classificatie en governance. NOC*NSF heeft in 2021 het
visiedocument «Toekomst zonder beperkingen» gepubliceerd dat voor
hen de basis vormt voor de gezamenlijke visie (https://nocnsf.nl/topsport/
nederland-in-de-top-10/paralympische-visie-teamnl).
De NLsportraad is gevraagd om ook bouwstenen aan te leveren door haar
visie te geven op de internationale doorontwikkeling van de paralympische topsport en het effect daarvan op het nationale beleid. Het gaat
daarbij om een inventarisatie van de belangrijkste vraagstukken en
bijbehorende dilemma’s, een omgevingsscan, een stakeholdersanalyse,
het toekomstperspectief, advies over de strategie (strategische keuzes) en
de rol die Nederland kan spelen om dit onderwerp in de internationale
sportwereld te adresseren. De raad is gevraagd om de voor- en nadelen
van verschillende scenario’s te onderzoeken. Op basis daarvan kunnen de
Nederlandse overheid en de sportsector zelf een standpunt en strategie
bepalen.
2. Advies «Gelijkwaardig en inclusief»
Op haar website heeft de NLsportraad zelf de belangrijkste conclusies
samengevat:
De raad constateert dat de paralympische topsport in Nederland (grotendeels) over gelijke voorzieningen beschikt als de olympische topsport.
Maar gelijk is niet hetzelfde als gelijkwaardig. Gelijkwaardig betekent juist
dat er specifieke voorzieningen zijn waar dat nodig is. Het huidige gebrek
aan gelijkwaardigheid wordt bijvoorbeeld gekenmerkt door de deels
onzichtbare financieringsstromen voor paralympische topsport. Andere
voorbeelden zijn de geringe mate waarin paralympische topsport is
opgenomen in reguliere sportevenementen en de ontbrekende mediaaandacht – los van de Paralympische Spelen.
Om de paralympische topsport door te ontwikkelen zijn structurele
investeringen nodig. Er zijn onder meer middelen nodig voor de professionalisering van de classificatie, gelijkwaardige ondersteuning van
(aankomende) paralympische sporters en voor het stimuleren van
paralympische topsport in topsportevenementen. Het gaat om extra
middelen, ze mogen dus niet ten koste gaan van de bestaande financiering van topsport. Daarnaast adviseert de raad om de zichtbaarheid en
inclusiviteit van de paralympische topsport te vergroten. Een suggestie is
de naam van het Nederlands Paralympisch Comité terug te laten komen in
NOC*NSF en het voortaan NOPC*NSF te noemen.
3. Beleidsreactie
Ik ben blij dat het advies er ligt en dank de NLsportraad en alle betrokkenen voor hun inzet om tot dit advies te komen. Het is de eerste keer dat
de raad specifiek naar de paralympische topsport kijkt. Deze vorm van
topsport verdient die aandacht want ze is van speciale betekenis in het
sportlandschap en heeft zich de laatste jaren krachtig ontwikkeld. Er is een
groeiende belangstelling voor de Paralympische Spelen en meer
paralympiërs ontwikkelen zich tot een bron van inspiratie en tot rolmodel
voor mensen met en zonder handicap. Maar de raad constateert terecht
dat er nog een wereld te winnen is. Verandering is nodig om de potentie
van de paralympische topsport voor de samenleving ten volle te benutten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

2

Nederland als gidsland in het buitenland
De raad geeft, op basis van onderzoek en interviews, een uitgebreide
analyse van de huidige stand van zaken. Het accent ligt daarbij op de
ontwikkelingen in Nederland. Het advies gaat in mindere mate in op de
internationale context: wat zien wij internationaal voor ontwikkelingen en
wat betekent dat voor Nederland? Daarmee ontbreekt nu nog goed inzicht
in de situatie in andere landen, de visies van verschillende internationale
federaties en een analyse van de mogelijkheden die internationale gremia
bieden om de bedoelde dilemma’s en vraagstukken te agenderen, zowel
binnen als buiten de sport. Naast het International Paralympic Committee
(IPC) denk ik aan het International Olympic Committee (IOC), de Europese
Unie, de Raad van Europa en UNESCO (als Verenigde Naties-organisatie
waar sport is belegd). Hierover ga ik met NOC*NSF in gesprek want we
zullen daarbij nauw samen moeten optrekken.
Dilemma’s en keuzes
In het advies heeft de raad een aantal essentiële afwegingen of dilemma’s
over de doorontwikkeling van de paralympische topsport blootgelegd:
– Welk doel is reëel en acceptabel voor de doorontwikkeling van de
paralympische topsport? Moeten wij dat alleen relateren aan de positie
van de olympische topsport (gelijk-gelijkwaardig-samen) of kunnen wij
de paralympische sport ook als uniek onderdeel van de topsport
definiëren?
– Is volledig «samen» het einddoel of moet er juist voldoende ruimte zijn
voor de eigenheid en het unieke karakter van paralympische topsport?
– Hoe verhouden de topsport en de breedtesport zich tot elkaar voor
mensen met een handicap? Is daar een verschil met andere sporten?
– Classificatie moet ervoor zorgen dat de competitie zo eerlijk mogelijk
verloopt. Dit kan betekenen dat er behoorlijk moet worden gedifferentieerd tussen de paralympiërs en veel klassen nodig zijn. Maar voor de
aantrekkelijkheid en uitlegbaarheid van de sport is het belangrijk om
niet te veel, kleine klassen te hebben.
– Het lijkt er op dat «ínclusief» en «presteren» tegenover elkaar worden
gezet. De vraag is of dit moet of dat je juist andere keuzes moet maken.
Kan iemand met een zwaardere handicap niet op topniveau presteren?
En gaat het bij classificaties niet om alleen om het eerlijk maken van de
competitie, maar ook die voor iedereen uitdagend te maken.
– Moeten we alleen kijken naar de waardering voor de sportieve
prestatie van mensen met een handicap of maakt de handicap de
prestatie juist uniek en moet prestatie altijd in samenhang met de
handicap worden beoordeeld?
– Moet Nederland als gidsland de kennis die wij al hebben voor onszelf
houden, bijvoorbeeld om de top-10 ambitie veilig te stellen of gaan wij
juist kennis delen en andere landen helpen hun niveau te verhogen?
Dat betekent dat de concurrentie toeneemt en dat kan onze internationale prestaties bedreigen.
– Kunnen we paralympische topsport alleen versterken als er extra
financiële middelen beschikbaar komen of kan het ook door het
herverdelen van beschikbare financiële middelen?
Deze dilemma’s schetsen over de gehele breedte welke vraagstukken er
zijn waar betrokken partijen, zowel nationaal als internationaal,
gezamenlijk een antwoord op moeten vinden. In het advies heeft de raad
zelf haar mening over deze vraagstukken gegeven en aanbevelingen
hiervoor gedaan. Hierna ga ik in op de vier hoofdlijnen die ik uit het advies
heb gehaald en vooral op de rol die de raad daar voor de rijksoverheid
ziet. In de bijlage vindt u puntsgewijs mijn volledige reactie op de
concrete aanbevelingen en suggesties uit hoofdstuk 4. Dat doe ik in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

3

licht van de beleidsveranderingen die al zijn ingezet naar aanleiding van
de afspraken uit deelakkoord 6 «Topsport die inspireert!» van het
Nationaal Sportakkoord.
4. Visie op het (eind)doel
Kern van het advies is het uitgangspunt dat de doorontwikkeling van de
paralympische topsport eerst gericht moet zijn op een gelijkwaardige
positie ten opzichte van olympische topsport, met vervolgens inclusie van
breedtesport, talentontwikkeling, topsport en evenementen als einddoel.
Uitgangspunt van de NLsportraad is de inclusieve samenleving als stip op
de horizon. De aanbevelingen zijn erop gericht om dit in gang te zetten.
Vanzelfsprekend onderschrijf ik het uitgangspunt dat we moeten streven
naar een samenleving waarin mensen met een handicap niet worden
uitgesloten en op alle fronten een volwaardig onderdeel van de
maatschappij zijn. Dat geldt dus ook voor de sport. Dit sluit ook aan bij het
VN-verdrag Handicap: Rechten voor mensen met een handicap, dat in
2016 door Nederland is geratificeerd. Het streven naar inclusie en
volwaardig meedoen hoeft niet per se te betekenen dat alles per definitie
«samen» moet worden gedaan of georganiseerd.
Dit geldt ook voor de vertaling hiervan naar de sport. De kans is namelijk
aanwezig dat bij «samen» de eigenheid en het unieke karakter van
paralympische topsport verloren gaat. De kwantiteit van het aantal
sporters zonder een handicap zal immers altijd (veel) groter zijn dan het
aantal sporters met een handicap. Bij samenvoeging is de kans groot dat
de meeste aandacht uitgaat naar de grootste groep.
Gezien het mondiale karakter van (paralympische) topsport is het ook van
belang om de positie van mensen met een handicap in de internationale
context mee te wegen. Hierin bestaan grote verschillen tussen landen. Dit
houdt automatisch in dat de positie van mensen in de sport ook per land
verschilt. Ik vind het belangrijk om bij de doorontwikkeling van de
paralympische topsport rekening te houden met deze internationale
context en de verschillende posities van mensen met een handicap daarin
en dus ook van paralympische topsporters.
Ook is het goed om expliciet te zijn op welke wijze de paralympische sport
gelijkwaardig moet zijn ten opzichte van de olympische sport. Hier kan
gelijkwaardig betekenen dat we in Nederland mensen met een handicap
zo waarderen dat paralympische topsport op zichzelf kan staan. Dat we
het juist niet hoeven vergelijken met andere sporten, maar het juist als
gelijkwaardig onderdeel van het sportlandschap zien.
Het is wat mij betreft dus nog een discussiepunt of alles «samen» het
einddoel kan of moet zijn. Ik wil me eerst inzetten om zichtbaarheid en
waardering van het eigen, unieke karakter van de paralympische topsport
te versterken. Bijvoorbeeld door paralympische topsport begrijpelijk(er) te
maken voor een breder publiek en de aantrekkelijkheid van de sport te
vergroten (bijvoorbeeld door kwalitatief hoogstaande paralympische
topsportevenementen te organiseren). En meer media-aandacht voor
paralympische topsporten te creëren. De vraag of dit uiteindelijk ook moet
resulteren in een gezamenlijke evenementen, zoals de raad voorstelt, vind
ik op dit moment nog niet opportuun.
Hiermee sluit ik me aan bij de visie van het IPC dat voordat er sprake kan
zijn van een inclusieve wereld, het wel nodig is dat de aandacht/positie
van mensen met een handicap stevig is geborgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

4

5. Regie bij de rijksoverheid
De positie van paralympische topsport is volgens de NLsportraad nu te
kwetsbaar en te vaak afhankelijk van een beperkt aantal betrokkenen
binnen een tak van sport. Daardoor is er geen gezamenlijke visie van
partijen in de sportbranche op de ontwikkeling van paralympische
topsport. De NLsportraad adviseert de Minister voor sport de regie te
nemen en met de branche en paralympische topsporters aan tafel te gaan
zitten om een gezamenlijke visie en aanpak te ontwikkelen.
Regie op het proces
Ik neem de aanbeveling van de NLsportraad over om een regierol te
nemen door met de branche een aantal keren per jaar de belangrijkste
ontwikkelingen te bespreken. Ik neem vooral regie op het proces door
partijen samen te brengen en samen een strategie uit te werken waarin
we afspraken maken hoe ieders rol zo effectief mogelijk kan zijn en hoe
verantwoordelijkheden zijn verdeeld. Dit geldt zowel voor de breedtesport
voor mensen met een handicap (gehandicaptensport) als voor de
paralympische topsport. Gezien de positie die ik als Minister heb in het
(internationale) sportveld, wil ik me vooral inzetten op het agenderen van
het onderwerp. Ik ga in gesprek met NOC*NSF en bonden om hen te
bewegen en eventueel te faciliteren om vanuit hun positie bij te dragen
aan de doorontwikkeling van de paralympische topsport, waarvoor ook
afspraken over de gehandicaptensport nodig zijn.
Vervolg Nationaal Sportakkoord
Het advies van de NLsportraad sterkt mij om hierover verder in gesprek te
blijven met de strategische partners van het Nationale sportakkoord. Ik wil
voortbouwen op het beleid dat vandaar uit is ingezet. Voor de gehandicaptensport gaat het om het vervolg op het deelakkoord «Inclusief sporten
en bewegen». Ik neem daarin mee hoe wij gezamenlijk de gehandicaptensport in den brede naar een hoger niveau kunnen tillen, zodat dit ook de
paralympische topsport ten goede kan komen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de ontwikkelingen rond sporthulpmiddelen, kennismaken met
sport en vervoer.
Voor de paralympische topsport sluit ik aan bij het vervolg op de
afspraken die wij hebben gemaakt in deelakkoord 6 Topsport die
inspireert! Ik heb uw Kamer recentelijk geïnformeerd over het voornemen
om dit deelakkoord om te vormen tot een strategisch kader topsport. De
vele aanbevelingen en suggesties van de raad kunnen hierbij worden
besproken.
Internationale agenda
Naast de afspraken in het nieuwe Nationaal Sportakkoord wil ik met
NOC*NSF en de bonden een gezamenlijk strategisch plan ontwikkelen om
de doorontwikkeling van de paralympische topsport en de suggesties van
de raad op de internationale sportagenda te krijgen. Daar ga ik ook mijn
collega’s uit andere landen bij betrekken. Dat is een proces van lange
adem waarbij het vooral de uitdaging is om de aandacht de komende
jaren vast te houden en er gezamenlijk op toe te zien dat de noodzakelijke
stappen worden gezet. Het advies van de NLsportraad biedt daarvoor een
eerste aanzet. Ik gal daarom de komende tijd een aantal gesprekken
voeren in internationale gremia, zowel in de sport als daarbuiten (IPC,
IOC, EU, de Raad van Europa en UNESCO) om meer inzicht te krijgen in
de standpunten van partijen en hun visie op de toekomst. De dilemma’s
die de NLsportraad naar boven heeft gebracht, zijn daarbij een belangrijke
leidraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

5

6. Structurele investeringen
De raad geeft aan dat er extra investeringen nodig zijn voor de doorontwikkeling van de paralympische topsport in Nederland. Daarbij denkt de
raad aan structurele financiering voor de organisatie van paralympische
topsport (waaronder topsportprogramma’s) bij sportbonden en NOC*NSF,
het professionaliseren van het classificatiesysteem, paralympische
topsport in evenementen, maar ook de financiële ondersteuning van
individuele topsporters (toegankelijkheid en betaalbaarheid van
topsporthulpmiddelen).
Ik vind het terecht dat de NLsportraad erop wijst dat paralympische
topsport extra kosten met zich meebrengt en dat daar meer oog voor
moet zijn. Ik denk aan specifieke sporthulpmiddelen, vervoer en specifieke
uitkeringen voor paralympische topsporters. De NLsportraad constateert
dat aandacht voor maatwerk bij het verstrekken van voorzieningen
gewenst is. Ik ben dat met de raad eens en ga daarover in gesprek met
NOC*NSF en de bonden
De raad constateert dat de verhouding tussen bestedingen aan
olympische en paralympische sporten nergens is vastgelegd. De verdeling
van middelen over de sporten is de verantwoordelijkheid van NOC*NSF
en de bonden. Om invulling te geven aan deze verantwoordelijkheid
hebben zij een afwegingskader voor de verdeling ontwikkeld, waarin de
paralympische topsport integraal wordt meegenomen. De verdeling van
de middelen over de verschillende – olympische en paralympische –
sporten verschilt per periode, afhankelijk van hoe de sporten «scoren» op
het afwegingskader. Ik kan dus niet zeggen of het vooraf vastleggen van
de verhouding tussen paralympische en olympische sporten of het
expliciet onderscheiden van de financieringsstromen wenselijk is, omdat
het zou leiden tot betere resultaten.
In de voorwaarden die VWS als subsidieverstrekker stelt, is wel meegenomen dat er voldoende financiële middelen beschikbaar moeten zijn
voor kansrijke paralympische programma’s. Tijdens de voortgangsgesprekken tussen VWS en NOC*NSF wordt dit besproken. Ik zal met
NOC*NSF bespreken of en zo ja, hoe een andere positie van paralympische topsporten in het afwegingskader bijdraagt aan de doorontwikkeling ervan.
De raad stelt in dit kader dat de doorontwikkeling van de paralympische
topsport alleen mogelijk is als er extra financiële middelen (structureel
boven op huidige topsportbudget) beschikbaar komen. Ik wil dit
uitgangspunt niet op voorhand overnemen en denk dat er binnen het
beschikbare topsportbudget ruimte moet kunnen zijn om de doorontwikkeling van paralympische topsport te bevorderen.
7. Professionaliseren van classificaties
De NLsportraad stelt dat de professionalisering van classificaties nog veel
vragen oproept: het is rommelig en financieel beperkt.
Zowel nationaal als internationaal zijn investeringen nodig om dit
substantieel te verbeteren.
Ik ben dat met de raad eens. Ik constateer dat classificaties primair een
verantwoordelijkheid van de sportsector zelf zijn, en mijn rol daarin
ondersteunend is. Ik zal met de betrokken partijen de verschillende
mogelijkheden bespreken inclusief de voor- én nadelen van die mogelijkheden. De aspecten die de NLsportraad benoemt voor een goed werkend
classificatiesysteem, zijn hiervoor zeer bruikbaar. Daarbij nemen we ook
de eerdere ervaringen van het toenmalig classificatie-instituut van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

6

NOC*NSF mee. Wat is daarbij goed gegaan, en wat niet? Ook belangrijk
zijn de ontwikkelingen die zich op dit vlak voordoen binnen de internationale sportwereld.
8. Tot slot
Eerder heb ik mijn steun uitgesproken aan de ambitie van Kamerleden
van Nispen, Westerveld en Van der Laan dat sport en bewegen voor
mensen met een handicap in 2030 vanzelfsprekend is (Kamerstuk 30 234,
nr. 296). Het doorontwikkelen van de paralympische topsport maakt hier
uiteraard een onderdeel van uit. Ik ga daar, in nauwe samenwerking met
de sportsector, werk van maken.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 303

7