Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

629
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de ministers van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en van Justitie over het opsluiten van een man in een verpleeghuis
(ingezonden 8 oktober 2010).
Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens de minister van Veiligheid
en Justitie (ontvangen 29 november 2010).
Vraag 1
Wat is uw inhoudelijke reactie op de tv-uitzending over de zaak rond de heer
W.M.?1
Antwoord 1
Ik betreur het dat in de uitzending de indruk wordt gewekt dat kwetsbare
mensen in Nederland zo maar achter slot en grendel kunnen verdwijnen. Dit
eenzijdige beeld correspondeert niet met de werkelijkheid, waarin – óók in
deze zaak – zorgvuldig door rechters wordt gewogen of het gevaar dat
iemand voor zichzelf of zijn omgeving veroorzaakt, rechtvaardigt dat hij tegen
zijn wil wordt opgenomen.
Vraag 2
Is het gebruikelijk dat mensen die met een machtiging in een verpleeghuis
zitten geen bezoek mogen ontvangen? Zo nee, hoe verklaart u dat dit bij deze
persoon wel gebeurde? Zo ja, welke juridische onderbouwing ligt hieraan ten
grondslag?2
Antwoord 2
Nee, dat is niet gebruikelijk. De juridische grondslag voor eventuele beperkingen in het bezoek is gelegen in artikel 40 van de Wet Bijzondere opnemingen
in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Deze bepaling geeft aan dat
beperkingen in het recht op het ontvangen van bezoek overeenkomstig de
daarvoor geldende huisregels kunnen worden opgelegd, doch slechts:
a. indien van het bezoek ernstige nadelige gevolgen moeten worden
gevreesd voor de gezondheidstoestand van de patiënt, voor zover dit
telkenmale uit een uitdrukkelijke verklaring van de voor zijn behandeling
verantwoordelijke persoon blijkt, dan wel
1
2

ah-tk-20102011-629
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

EénVandaag, 20 september 2010.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2312.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

b. indien dit ter voorkoming van verstoring van de orde in het ziekenhuis,
zoals die in de huisregels is beschreven, of ter voorkoming van strafbare
feiten noodzakelijk is.
Bij de heer W.M. zijn in eerste instantie geen beperkingen opgelegd. Later zijn
er, op verzoek van de mentor, beperkingen opgelegd aan het aantal bezoekers
dat tegelijk bij de heer W.M. op bezoek mocht komen. Naar verluidt zou te
veel bezoek tegelijk een nadelige invloed op zijn gemoedstoestand hebben,
waarmee mogelijkerwijs voldaan zou kunnen worden aan de onder a.
genoemde grond.
Vraag 3
Bent u van oordeel dat de huisregels van een zorginstelling met verblijf geen
afbreuk mogen doen aan het recht van bewoners op eerbiediging van het
privéleven, familie- en gezinsleven? Zo nee, welke inperkingen van het
genoemde recht acht u toelaatbaar?3
Antwoord 3
Inperkingen die voldoen aan de criteria zoals beschreven in artikel 40 van de
Wet bopz acht ik toelaatbaar.
Vraag 4
Hoe vaak komt het voor dat iemand, die via een rechterlijke machtiging
geplaatst is, ontsnapt? Wat zijn de beweegredenen voor de ontsnapping?
Antwoord 4
Er zijn geen gegevens beschikbaar over het aantal «ontsnappingen» of de
beweegredenen daarvoor bij mensen die met een rechtelijke machtiging in
een psychiatrisch ziekenhuis zijn geplaatst.
Vraag 5
Is het gebruikelijk dat iemand die is verdwenen, maar een machtiging heeft,
met grootschalige politie-inzet wordt «opgepakt»? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 5
Nee, dit is niet gebruikelijk. Toen de heer W.M. op 8 september 2010 werd
opgehaald is er een doorzoeking verricht onder leiding van een rechtercommissaris. Omdat de heer W.M. was onttrokken aan een gesloten
inrichting en aan zijn bewindvoerder, werd rekening gehouden met de
mogelijkheid van een doorzoeking van de woning, waartoe extra mensen
aanwezig waren.
Vraag 6
Bent u van mening dat iemand die met een machtiging ergens opgenomen
is, toegang moet hebben tot een patiëntenvertrouwenspersoon wanneer er
klachten zijn over de verzorging? Zo ja, is in deze kwestie juist gehandeld? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Iedere bewoner van een zorginstelling moet toegang hebben tot een
klachtenfunctionaris ter ondersteuning van zijn klachtrecht. In de geestelijke
gezondheidszorg is in de Wet Bopz voorzien in een patiëntenvertrouwenspersoon; in de andere Bopz-sectoren is een dergelijke functionaris niet voorgeschreven maar wel vaak voorzien in een cliëntenvertrouwenspersoon of
klachtenbehandelaar.
In de onderhavige kwestie was het niet de heer W.M. – die in aanvang geen
klachten had over de verzorging of anderszins – maar het waren de vrienden
van de heer W.M. die, nadat zij na enige tijd na zijn opname op bezoek
kwamen, contact hebben opgenomen met de cliëntvertrouwenspersoon van
Cordaan. De cliëntvertrouwenspersoon heeft, conform de klachtenregeling
van Cordaan, de mogelijkheden uiteengezet die er zijn indien men een klacht
heeft. Ook heeft een van de vrienden per brief aan Hare Majesteit de
Koningin aandacht gevraagd voor de situatie van de heer W.M. In reactie
daarop heeft de vorige minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in een
3

Bedoeld wordt hier EVRM, art. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

brief uiteen gezet welke juridische mogelijkheden er zijn indien men van
mening is dat men ten onrechte met een rechtelijke machtiging is opgenomen. Ik ben van mening dat die handelswijze juist is.
Vraag 7
Bent u van mening dat iemand die met een machtiging ergens opgenomen
is, geïnformeerd moet worden over de interne klachtenprocedure? Zo ja, is in
deze kwestie juist gehandeld? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ja, dat schrijft de Wet Bopz ook voor. In het onderhavige geval heeft de heer
W.M. bij zijn opname het informatieboekje van de locatie ontvangen, waarin
ook de klachtenprocedure in het kort beschreven staat. Bij een cliënt met
Alzheimer wordt overigens door de zorgaanbieder in kwestie de mentor of
eerste contactpersoon aanvullend geïnformeerd over de klachtenregeling.
Vraag 8
Is er in deze kwestie sprake van mondelinge of schriftelijke verzoeken om
overplaatsing, ingediend bij de geneesheer-directeur? Zo nee, is de heer W.M.
door het verpleeghuis gewezen op deze mogelijkheid? Zo ja, waarom is dit
verzoek niet ingewilligd?
Antwoord 8
In deze kwestie is sprake geweest van een schriftelijk verzoek tot onvoorwaardelijk ontslag, niet tot overplaatsing. Dit verzoek was gericht aan de directie
van het zorgcentrum waar de heer W.M. toen verbleef (dit is niet de
geneesheer-directeur). Deze heeft het verzoek voorgelegd aan de door de
rechtbank aangestelde mentor en de specialist ouderengeneeskunde van de
zorgaanbieder. Deze laatste treedt in dergelijke gevallen op als geneesheerdirecteur. De mentor en de specialist ouderengeneeskunde hebben het
verzoek beoordeeld en de heer W.M. aangemeld voor een andere voorziening. Dit woonzorgcentrum zou naar de inschatting van de mentor mogelijk
beter tegemoet komen aan de wensen en leefstijl van de heer W.M. Het
betreft een begin 2011 te openen privaat initiatief in het centrum van
Amsterdam. Op 15 juni 2010 heeft de directeur van het zorgcentrum waar de
heer W.M. thans verblijft, vallende onder dezelfde zorgaanbieder, een brief
gestuurd aan de heer W.M. met deze strekking.
Omdat de geneesheer-directeur niet expliciet heeft beslist op het verzoek tot
ontslag, heeft de heer W.M. vervolgens via de officier van justitie de rechter
verzocht om een beslissing. De meervoudige kamer van de rechtbank
Amsterdam heeft het verzoek afgewezen.
Vraag 9
Hoe oordeelt u over het verloop van de machtigingen in deze kwestie? Is het
gebruikelijk dat deze wordt verlengd, wanneer er tegenstrijdige verklaringen
zijn omtrent iemands gemoedstoestand?
Antwoord 9
Het afgeven c.q. al dan niet verlengen van een rechtelijke machtiging is een
zaak van de betreffende rechtbank die bij haar beslissing alle argumenten en
eventuele tegenstrijdige verklaringen mee laat wegen. Overigens is er in deze
zaak een contra-expertise uitgevoerd omtrent de gemoedstoestand (of
psychogeriatrische aandoening) van de heer W.M.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3