Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 062

Wijziging van de Wet op de dierproeven in
verband met implementatie van richtlijn
2010/63/EU

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend
luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele
aard bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op
de Raad van State)

I. ALGEMEEN
1. Doel en aanleiding
Dit wetsvoorstel voorziet in een aanpassing van artikel 10f zoals opgenomen in artikel I, onderdeel R, van het voorstel van wet tot wijziging van
de Wet op de dierproeven in verband met implementatie van richtlijn
2010/63/EU (Kamerstukken 33 692, hierna: het implementatiewetsvoorstel). Richtlijn 2010/63/EU van het Europees parlement en de Raad
van 22 september 2010 betreffende de bescherming van dieren die voor
wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (hierna: de richtlijn) had
op 10 november 2012 geïmplementeerd moeten zijn. Genoemd voorstel
van wet is momenteel aanhangig bij de Eerste Kamer. In de nota naar
aanleiding van het verslag, die op 3 oktober 2014 naar de Eerste Kamer is
gezonden (Kamerstukken I 2014/15, 33 692, I), is aangekondigd dat een
wetsvoorstel in procedure zal worden gebracht om het hiervoor
genoemde artikel 10f weer in lijn te brengen met de richtlijn. Het
onderhavige wetsvoorstel geeft hier gevolg aan.
Gebruik van in het wild gevangen dieren in dierproeven
Het voorgestelde artikel 10f gaat over het gebruik van in het wild
gevangen dieren in dierproeven. Op grond van artikel 9, eerste lid, van de
richtlijn mogen in het wild gevangen dieren niet in dierproeven worden
gebruikt. Ingevolge het tweede lid van artikel 9 van de richtlijn kunnen de
bevoegde instanties afwijkingen van dit verbod toestaan als door middel
van een wetenschappelijke motivering wordt aangetoond dat het doel van
de dierproef niet kan worden bereikt met een dier dat voor het gebruik in
dierproeven is gefokt. In het wetsvoorstel zoals dit is ingediend bij de
Tweede Kamer (Kamerstukken II 2012/13, 33 692, nr. 2) waren deze
bepalingen overgenomen in het voorgestelde artikel 10f, eerste en tweede
lid. Bij de besluitvorming over het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is
een amendement van het lid Ouwehand (PvdD) aanvaard waarbij artikel
1

kst-34062-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 062, nr. 3

1

10f is gewijzigd (Kamerstukken II 2013/14, 33 692, nr. 22). Met deze
wijgiging zijn de voorwaarden aangescherpt waaronder de bevoegde
autoriteit, in Nederland de centrale commissie dierproeven, het gebruik
van in het wild gevangen dieren in dierproeven kan toestaan. Niet alleen
moet wetenschappelijk worden aangetoond dat het doel van de proef niet
bereikt kan worden met gefokte dieren, ook moet er sprake zijn van een
essentiële behoefte aan dierproeven op het terrein van de gezondheid en
het welzijn van deze dieren of op het terrein van ernstige bedreigingen
voor het milieu of de gezondheid van mens en dier (artikel 10f, tweede lid,
onderdeel a).
Door organisaties uit de wetenschap en de Eerste Kamer zijn zorgen geuit
over de gevolgen van het amendement voor het ecologisch onderzoek in
Nederland. Deze zorgen bestaan er onder andere uit dat restricties gaan
gelden voor wetenschappelijk onderzoek in Nederland die in omringende
landen niet van toepassing zijn en dat dat grote gevolgen heeft voor
internationaal toonaangevend onderzoek dat in Nederland verricht wordt.
Door middel van een nieuw amendement (Kamerstukken II 2013/14,
33 771, nr. 11) van het lid Ouwehand op het wetsvoorstel Verzamelwet
Veiligheid van Justitie 2013 (Kamerstukken I 2013/14, 33 771, A) is het in
het implementatiewetsvoorstel voorgestelde artikel 10f van de Wet op de
dierproeven vervolgens wederom aangepast. Met dat amendement is
bewerkstelligd dat het vereiste van een essentiële behoefte op het terrein
van de gezondheid en het welzijn van dieren of op het terrein van ernstige
bedreigingen voor milieu of de gezondheid van mens en dier niet van
toepassing is op veldonderzoek (artikel 10f, tweede lid, onderdeel b).
Daarbij is toegevoegd dat van veldonderzoek sprake is indien in het wild
gevangen dieren in een dierproef worden gebruikt en daarbij niet of
gedurende ten hoogste 24 uur uit hun biotoop worden verwijderd. Uit het
verslag van de Eerste Kamer (Kamerstukken I 2013/14, 33 692, H) is echter
gebleken dat dit laatste amendement de zorgen over de gevolgen voor het
ecologisch onderzoek in Nederland onvoldoende wegneemt.
De regering heeft in de nota naar aanleiding van het verslag in reactie
hierop aangegeven dat ze ziet dat de extra voorwaarde in artikel 10f voor
het toestaan van afwijkingen van het verbod op dierproeven met in het
wild gevangen dieren consequenties heeft voor belangrijk ecologisch
onderzoek dat in Nederland plaatsvindt. De regering wijst er op dat
weliswaar geen sprake is van een de facto verbod op ecologisch
onderzoek, maar constateert wel dat een deel van het ecologisch
onderzoek niet aan de extra voorwaarde in artikel 10f zal kunnen voldoen.
Dat betekent dat voor dergelijk onderzoek geen projectvergunning zou
kunnen worden verleend op grond van de Wet op de dierproeven en het
onderzoek daardoor niet meer mogelijk wordt.
De regering vindt dit onwenselijk.Hierdoor is een belangrijk deel van het
huidige fundamenteel biologisch veldonderzoek niet meer mogelijk. De
vooraanstaande positie van Nederland in het fundamenteel en fundamenteel-strategisch onderzoek met in het wild gevangen dieren zou
hiermee in gevaar komen. Dat heeft ook gevolgen voor toegepast
onderzoek, omdat toegepast onderzoek vrijwel niet mogelijk is zonder dat
dit gevoed wordt met nieuwe inzichten, kennis en technologie vanuit het
fundamenteel onderzoek.
Verhouding artikel 10 f met de richtlijn
In de nota naar aanleiding van het verslag van de Eerste Kamer is de
regering tevens ingegaan op de verenigbaarheid van het geamendeerde
artikel 10f met de richtlijn. Uit contact met de Europese Commissie is
gebleken dat de Commissie van mening is dat sprake is van een verdergaande bepaling in de zin van artikel 2 van de richtlijn. Op grond van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 062, nr. 3

2

artikel 2 van de richtlijn zijn bepalingen die gericht zijn op uitgebreidere
bescherming van onder de richtlijn vallende dieren alleen toegestaan als
deze al bestonden op 9 november 2010 en de bepalingen gemeld zijn bij
de Europese Commissie. Dat is niet het geval met de extra normen die in
artikel 10f ingevoegd zijn met de hiervoor beschreven amendementen.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag van de Eerste Kamer is
beschreven sluit de regering zich aan bij deze door de Commissie
gegeven uitleg over de richtlijn en geeft zij aan dat zij artikel 10f weer in
lijn wil brengen met de richtlijn.
2. Inhoud wetsvoorstel
Artikel I voorziet er in dat de tekst van artikel 10f, tweede lid, weer in
overeenstemming wordt gebracht met de richtlijn zodra het voorstel van
wet tot wijziging van de Wet op de dierproeven in verband met implementatie van richtlijn 2010/63/EU tot wet wordt verheven. De voorgestelde
formulering voor het tweede lid van artikel 10f is gelijkluidend aan de
formulering van deze bepaling zoals voorgesteld bij indiening van
voornoemd wetsvoorstel bij de Tweede Kamer.
In artikel II is bepaald dat artikel XLVIe van de voorgestelde Verzamelwet
Veiligheid en Justitie 2013 vervalt als dat wetsvoorstel tot wet is of wordt
verheven. Indien het wetsvoorstel Verzamelwet Veiligheid en Justitie 2013
reeds tot wet is verheven en onderhavig wetsvoorstel nog niet, dan zal de
regering, bij wijze van tijdelijke voorziening tot het vervallen van artikel
XLVIe, dit artikel niet in werking laten treden. Artikel XLVII biedt de
mogelijkheid hiertoe door middel van gedifferentieerde inwerkingtreding.
Tot slot bewerkstelligt artikel III dat onderhavig wetsvoorstel op hetzelfde
tijdstip in werking treedt als het voorstel van wet tot wijziging van de Wet
op de dierproeven in verband met implementatie van richtlijn 2010/63/EU.
3. Regeldrukeffecten
De voorgestelde wijziging heeft geen effect op de regeldruk.
4. Uitvoering en handhaving
Op grond van het nieuwe artikel 10a, eerste lid, is het verboden om een
dierproef uit te voeren als de centrale commissie dierproeven daarvoor
geen projectvergunning heeft verleend. In het kader van de verlening van
projectvergunningen wordt aan artikel 10f getoetst. Indien aan de orde zal
de centrale commissie dierproeven bij beoordeling van aanvragen om
projectvergunningen beoordelen of in het concrete geval aanleiding is om
op grond van artikel 10f, tweede lid, dierproeven met in het wild
gevangen dieren toe te staan.
Voor de handhavingsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 4 van het
algemeen deel van de memorie van toelichting bij het voorstel van wet tot
wijziging van de Wet op de dierproeven in verband met implementatie
van richtlijn 2010/63/EU (Kamerstukken II 2012/13, 33 692, nr. 3).
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 062, nr. 3

3