Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 477

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2021
In het voorjaar van 2020 heb ik uw Kamer geïnformeerd over het
voornemen van de Inspectie van het Onderwijs (hierna: de inspectie) om
onderzoek te doen naar alle acht besturen en scholen van de Stichting
voor Persoonlijk Onderwijs (hierna: SvPO) (Kamerstuk 31 289, nr. 422). U
hebt mij verzocht om u te zijner tijd te informeren over de bevindingen.
Dat doe ik met deze brief.
Opzet besturen en scholen SvPO
Er zijn momenteel acht stichtingen en scholen voor persoonlijk onderwijs,
die gezamenlijk onderwijs verzorgen aan 1973 leerlingen:
• SvPO Kapelle – Isaac Beeckman Academie
• SvPO Hurdegaryp – Tjalling Koopmans College
• SvPO Geldermalsen – Ida Gerhardt Academie
• SvPO Utrecht – Tjalling Koopmans College
• SvPO Amsterdam – Tjalling Koopmans College
• SvPO Hengelo – Mezquita College
• SvPO Hoorn – Ida Gerhardt Academie
• SvPO Deventer – Ida Gerhardt Academie
Hoewel de scholen worden bestuurd door acht verschillende besturen,
bestaan al deze besturen uit dezelfde persoon. Alle scholen werken met
hetzelfde stelsel van kwaliteitszorg, hanteren dezelfde eigen code goed
bestuur, hetzelfde personeelsbeleid, dezelfde inrichting van de medezeggenschap, dezelfde jaarverslagen en hetzelfde financieel beheer. Ook komt
de inrichting van het onderwijsproces op alle scholen overeen, evenals de
opzet van het schoolplan, de schoolgids en het veiligheidsbeleid.
Zorgen over kwaliteit, governancestructuur en aansturing
Voorafgaand aan de onderzoeken die recent zijn afgerond, onderzocht de
inspectie in de periode april–juni 2019 de kwaliteit van het onderwijs op

kst-31289-477
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 289, nr. 477

1

de vmbo-t, havo en vwo-afdeling van de in 2017–2018 opgerichte
SvPO-school in Utrecht. Aanleiding voor dit onderzoek waren onder meer
ernstige signalen over de sociale veiligheid, de begeleiding van leerlingen
en de communicatie van de school met betrokkenen. Alle afdelingen
werden beoordeeld als zeer zwak, en het bestuur kreeg de opdracht om
binnen een jaar zorg te dragen voor herstel. De bestuurder vond dat het
betreffende rapport geen recht deed aan de school en spande een nog
lopende juridische procedure aan. Naar verwachting zal de zaak
binnenkort voor de rechter komen.
Inspectierapporten
De inspectie heeft in de periode september–december 2020 onderzoek
gedaan naar alle SvPO-scholen en besturen. Het betrof zowel onderzoeken naar de bestuurlijke kwaliteit en de onderwijskwaliteit als specifiek
onderzoeken naar het financieel beheer. Deze onderzoeken hebben
geresulteerd in zestien rapporten. De rapporten over het financieel beheer
zijn op 15 april 2021 vastgesteld, die over de bestuurskwaliteit en de
onderwijskwaliteit op 28 april 2021.
SvPO heeft de rechtbank Amsterdam in een voorlopige voorziening
verzocht de openbaarmaking van de rapporten te verhinderen. Tijdens de
zitting, die plaatsvond op maandag 21 juni jongstleden, stelde SvPO
schade te lijden door publicatie en de rapporten onrechtmatig te achten.
Op 5 juli 2021 heeft de voorzieningenrechter dit verzoek afgewezen. De
rechtbank oordeelde dat het belang bij de openbaarmaking van de
rapporten zwaarder weegt dan het belang bij een opschorting van de
openbaarmaking.
De inspectie heeft de rapporten op 5 juli 2021 openbaar gemaakt op haar
website.1 Drie scholen kregen het oordeel «zeer zwak». SvPO-Utrecht, één
van die drie scholen, is bovendien voor de tweede maal op rij als zeer
zwak beoordeeld: er is bij deze school niet of nauwelijks sprake van
verbetering in de kwaliteitszorg en de onderwijskwaliteit. De andere twee
scholen die het oordeel «zeer zwak» kregen zijn de scholen in Amsterdam
en Hoorn. Bij de andere vijf scholen heeft de inspectie op onderdelen
zorgen over de onderwijskwaliteit en/of de kwaliteitszorg.
Naast de risico’s op het gebied van de onderwijskwaliteit en kwaliteitszorg, ziet de inspectie bij alle besturen financiële risico’s ten aanzien
van de huisvesting en de governancestructuur. Zij oordeelt verder dat het
intern toezicht niet deugdelijk en onafhankelijk functioneert en dat de
medezeggenschapsraden onvoldoende in dialoog zijn met bestuurder en
schoolleiding.
SvPO heeft een kort geding aangespannen bij de civiele rechter over
dertien van de zestien rapporten. De zitting in die zaak is gepland op
9 augustus. Tegen de overige drie rapporten is bezwaar gemaakt.
Vervolgstappen
De inspectie zet het huidige financieel basistoezicht op basis van de
constateringen voor alle SvPO-besturen en scholen om in aangepast
financieel toezicht. Ze gaat hier toe over vanwege tekortkomingen op het
gebied van de jaarverslaggeving, niet-transparante verantwoording van
investeringen in de onderwijshuisvesting en het beperkte zicht op de
toekomstige financiële continuïteit vanwege de diverse (onderlinge)
geldstromen tussen SvPO-scholen en verbonden private stichtingen. De
1

www.onderwijsinspectie.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 289, nr. 477

2

inspectie heeft verder geconstateerd dat een fors deel van de door het
bestuur ontvangen publieke en private middelen (rijksbekostiging
respectievelijk ouderbijdragen) is aangewend voor investeringen in
onderwijshuisvesting. Naar aanleiding van deze constatering is de
inspectie een specifiek (financieel) onderzoek gestart naar de vraag hoe
het eigendom van het vastgoed van SvPO Utrecht en de andere
SvPO-scholen juridisch en financieel is geregeld en naar de rol van
betrokken partijen daarin. Voor dit onderzoek heeft de inspectie externe
expertise ingeschakeld.
Daarnaast heeft het bestuur van SvPO Utrecht de opdracht gekregen om
maatregelen te nemen om het financieel beheer op orde te krijgen, en om
de continuïteit en de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen. Deze
laatste opdracht – het verbeteren en waarborgen van de onderwijskwaliteit – geldt ook voor de SvPO-scholen in Hoorn en Amsterdam, die
eveneens het oordeel zeer zwak hebben gekregen. Verder hebben alle
acht besturen herstelopdrachten gekregen om de kwaliteitszorg, de
kwaliteitscultuur en de verantwoording en dialoog te verbeteren. De
inspectie maakt hierover nadere afspraken met de besturen, en vraagt de
besturen om de maatregelen op te nemen in een verbeterplan. De
inspectie zal dat plan monitoren en daarover rapporteren.
Aan de verbetermaatregelen voor SvPO Utrecht wordt een bekostigingssanctie gekoppeld, omdat de school voor de tweede keer op rij het
oordeel zeer zwak heeft gekregen. De bekostiging wordt gedurende drie
maanden met vijftien procent opgeschort. Indien dat niet leidt tot
verbetering, zullen verdergaande bekostigingssancties volgen.2
Situatie in Hurdegaryp
De afgelopen weken verschenen verschillende berichten in de media over
het Tjalling Koopmans College in Hurdegaryp. Zowel docenten als
leerlingen hebben hun zorgen geuit over de situatie op de school, met
name over het gebrek aan ruimte voor kritiek op de schoolleiding en het
hoge verloop onder de leerkrachten. De inspectie heeft de school recent
bezocht, om gesprekken te voeren en de signalen beter te kunnen duiden.
Zorgelijke situatie
De inspectie laat weten dat het afgelopen jaar, naast het schoolklimaat,
enkele zaken zijn verbeterd bij SvPO Utrecht. Het gaat dan onder meer om
het schoolplan, de schoolgids en de veiligheidsmonitor. De herstelperiode
is echter volgens de inspectie niet gebruikt om beter zicht en grip te
krijgen op de kwaliteit van het onderwijs, om deze te verbeteren, en om
de verbeteringen waar nodig ook op andere SvPO scholen door te voeren.
Er is ook geen gebruik gemaakt van het ondersteuningsaanbod vanuit
«Leren verbeteren».3 In plaats daarvan zijn er nu zelfs meerdere
SvPO-scholen door de inspectie als «zeer zwak» beoordeeld. Wat het
realiseren van verbetering conform de herstelopdrachten van de inspectie
bemoeilijkt is dat de bestuurder het niet eens lijkt te zijn met de wijze
waarop de inspectie toezicht houdt en derhalve ook niet met de oordelen
van de inspectie. Ik vind dat een zorgelijk gegeven, gelet op de bevindingen in de rapporten.

2

3

De interventieladder van financiële sancties is geregeld in de Beleidsregel financiële sancties
bij bekostigde onderwijsinstellingen.
Het project Leren verbeteren ondersteunt en begeleidt schoolleiders en besturen van (zeer)
zwakke scholen en van scholen die het risico lopen dat te worden. De bedoeling van het project
is om deze scholen zo snel mogelijk weer op het niveau van basiskwaliteit te krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 289, nr. 477

3

De inspectie houdt de ontwikkelingen op de SvPO-scholen scherp in de
gaten. Als er binnen de gestelde termijn onvoldoende verbeteringen
worden doorgevoerd, zullen (verdergaande) bekostigingssancties volgen.
Mocht daar aanleiding toe zijn, dan zal ik u nader informeren.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 289, nr. 477

4