Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie (VI) voor het
jaar 2017

Nr. 92

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2016
Tijdens het Algemeen Overleg Strafrechtelijke Onderwerpen op
17 november 2016 (Kamerstuk 29 279, nr. 358) kwam het bericht ter sprake
dat een man in Duitsland kon werken als directeur van een asielzoekerscentrum terwijl hij in Nederland voor meerdere strafbare feiten,
waaronder zedendelicten, zou zijn veroordeeld. De man wordt er in
Duitsland van verdacht begin 2016 een meerderjarige Syrische asielzoekster te hebben verkracht. Ik heb toegezegd uw Kamer te informeren
over de informatie-uitwisseling tussen Nederland en Duitsland in het
kader van deze zaak.
In aanvulling hierop heeft uw Kamer mij op 24 november per brief
gevraagd te reageren op het bericht «Verkrachtende azc-baas misbruikte
pleegkinderen in Nederland», waarin wordt aangegeven dat betrokkene in
2011 kinderen opving in een gezinshuis en in hoger beroep is veroordeeld
tot een gevangenisstraf vanwege misbruik van een kind dat onder zijn
verantwoordelijkheid viel.
Laat ik vooropstellen dat ik geschokt ben door deze zaak. Mijn gedachten
gaan uit naar het Syrische slachtoffer en naar eerdere slachtoffers. Met
onderhavige brief geef ik gevolg aan mijn toezegging en ga ik in op uw
verzoek, mede namens de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ook zal ik namens
de Staatssecretaris van VenJ in deze brief ingaan op de motie van de
leden Swinkels (D66) en Van Tongeren (GroenLinks), waarin de regering
wordt verzocht bij de aanvragen om een Verklaring Omtrent het Gedrag
(VOG) in beginsel af te zien van het gebruik van niet geverifieerde
politiegegevens en alleen geverifieerde gegevens te gebruiken die directe
relevantie hebben voor de functie waarvoor de verklaring aangevraagd
wordt.

kst-34550-VI-92
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VI, nr. 92

1

ECRIS
Europese uitwisseling ten behoeve van screening vindt plaats via het
European Criminal Records Information System (ECRIS). ECRIS is sinds
april 2012 operationeel en het beheer valt onder verantwoordelijkheid van
de Europese Commissie. ECRIS is geen zelfstandige database, maar een
koppeling van nationale strafregisters van EU-lidstaten die onderling met
elkaar verbonden zijn. Ieder Europees land heeft een centrale autoriteit die
deelneemt aan het netwerk. In Nederland is de Justitiële Informatiedienst
de centrale autoriteit en in Duitsland het Bundesamt für Justiz (BfJ). Naast
de centrale autoriteit zijn er nationale bevoegde autoriteiten die informatie
mogen opvragen bij andere EU-lidstaten via de centrale autoriteit en
ECRIS. Voor de VOG-screening in Nederland, is dat de dienst Justis.
Voor de meeste functies in het kader van de werkgelegenheidsscreening
is bevraging en beantwoording via ECRIS optioneel en afhankelijk van
nationale wetgeving. Voor functies waarbij uit het functieprofiel blijkt dat
met kinderen gewerkt zal worden, verplicht de Europese Richtlijn ter
bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en
kinderpornografie (2011/EC/93) dat justitiële gegevens worden uitgewisseld als hierom wordt verzocht door één van de centrale autoriteiten.
Deze richtlijn is sinds december 2013 operationeel.
De informatie-uitwisseling tussen Nederland en Duitsland
De Duitse autoriteiten laten weten dat in Duitsland ten behoeve van
screening een Führungszeugnis verstrekt wordt. Dit is een uittreksel
metjustitiële documentatie van de aanvrager. Naast twee typen binnenlandse certificaten (een beperkte en uitgebreide variant) bestaat er ook
een Europäisches Führungszeugnis, waarbij de Duitse centrale autoriteit
EU-lidstaten via ECRIS bevraagt. Duitsland kent momenteel geen
wettelijke verplichting voor werkgevers om een Europäisches Führungszeugnis te vragen aan medewerkers. De verdachte werkte via een Duitse
organisatie als vestigingsdirecteur van het asielzoekerscentrum. Uit de
informatie van de Duitse autoriteiten kan helaas niet worden opgemaakt
of in deze casus door de werkgever om een Führungszeugnis is gevraagd
en of in dat geval een geldig exemplaar is overlegd.
Uit onderzoek van de Justitiële Informatiedienst is gebleken dat er ten
aanzien van de in Duitsland verdachte Nederlander via ECRIS geen
informatieverzoek ten behoeve van werkgelegenheidsscreening is
ontvangen in Nederland. Uit onderzoek van screeningsautoriteit Justis
blijkt voorts op naam van betrokkene in de afgelopen tien jaar, sinds de
centralisatie van de afgifte van de VOG, geen VOG te zijn aangevraagd. De
Justitiële Informatiedienst heeft alleen op 27 april, 14 juli en 28 november
2016 informatieverzoeken ontvangen ten behoeve van een door de Duitse
autoriteiten gestart strafrechtelijk onderzoek.
Als reactie hierop is aan Duitsland de betreffende justitiële documentatie
binnen een dag toegezonden. In Nederland is het gebruikelijk om voor
een locatiemanager van een asielzoekerscentrum een VOG aan te vragen.
Daarbij wordt bezien of strafrechtelijke gedragingen uit het verleden een
bezwaar vormen voor het werken met kwetsbare personen, waaronder
minderjarigen.
Nederland heeft het afgelopen jaar van Duitsland informatieverzoeken ten
behoeve van werkgelegenheidsscreening ontvangen, waaronder enkele in
verband met werken met kinderen of gehandicapten. In gevallen waarbij
sprake was van het bevragingsdoel «werken met kinderen of gehandicapten» zijn conform de huidige uitvoeringspraktijk door Nederland de
onherroepelijke veroordelingen (voor zover aanwezig) verstrekt aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VI, nr. 92

2

Duitsland. In de andere gevallen heeft Nederland geantwoord met een
bericht waarin wordt aangegeven dat door betrokkene een VOG kan
worden aangevraagd bij de dienst Justis.
Het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens (Bjsg) biedt ruimte om
voor meer bevragingsdoelen dan enkel het «werken met kinderen/
gehandicapten», justitiële informatie te delen met andere lidstaten. In juli
20111 werd uw Kamer bericht dat het opvragen van buitenlandse justitiële
gegevens wordt beperkt tot personen die werken met kinderen en dat
deze groep in een later stadium kan worden uitgebreid. Sinds de
implementatie van ECRIS in 2012 is er geen besluit genomen over
uitbreiding van deze groep en het verder invullen van de wettelijke ruimte.
Daar waar andere lidstaten justitiële informatie verstrekken zoals een
uittreksel uit het strafregister, wordt er in Nederland al dan niet een VOG
verstrekt en daarmee geen justitiële informatie openbaar gemaakt. Met
het huidige VOG-systeem is een balans gevonden tussen het waarborgen
van de persoonlijke levenssfeer van de VOG-aanvrager enerzijds, en de
veiligheid van de samenleving anderzijds. Naar aanleiding van onderhavige casus zal worden onderzocht of het wenselijk is om voor meer
doelen informatie te vragen en te delen via ECRIS en wat daar de
consequenties van zijn.
Reactie op het bericht «Verkrachtende azc-baas misbruikte
pleegkinderen in Nederland»
Er is navraag gedaan bij de destijds betrokken organisaties en de Inspectie
Jeugdzorg. De Inspectie Jeugdzorg heeft laten weten dat zij in 2011 het
bericht ontving van de betrokken pleegzorginstelling dat een pleegvader
een strafblad bleek te hebben. Zodra dit bekend werd bij de pleegzorginstelling en het toenmalig betrokken bureau jeugdzorg, is besloten de
kinderen uit het pleeggezin weg te halen. Nu het de Inspectie Jeugdzorg
blijkt dat de pleegvader door het Gerechtshof is veroordeeld voor
misbruik van één van de pleegkinderen en dit niet eerder bij haar is
gemeld, heeft de Inspectie Jeugdzorg besloten hier alsnog onderzoek naar
te doen. De Inspectie Veiligheid en Justitie heeft laten weten samen met
de Inspectie Jeugdzorg onderzoek te zullen doen naar de gang van zaken
rond Paul van M. De focus van de Inspectie Veiligheid en Justitie is de
wijze waarop destijds informatie over Paul van M. tussen de betrokken
instanties is gedeeld en hoe op basis hiervan is gehandeld. De screening
van Paul van M. in de pleegsituatie maakt hiervan onderdeel uit. De
inspecties verwachten dit gezamenlijke onderzoek in de eerste helft van
2017 af te ronden.
De Staatssecretaris van VWS en de Staatssecretaris van VenJ zullen een
reactie daarop aan uw Kamer doen toekomen.
Vervolgstappen stimuleren internationale gegevensuitwisseling
In de brief «toekomst van de VOG-screening»2 van 11 februari jongstleden
gaf de Staatssecretaris van VenJ aan in te zetten op informatieuitwisseling met andere Europese lidstaten voor screeningsdoeleinden
omdat gebrekkige informatie-uitwisseling tussen landen grote gevolgen
kan hebben. Zoals de Staatssecretaris u eerder berichtte3 heeft hij
screening in het kader van pre-employment geagendeerd voor het
Benelux jaarplan 2017. De Benelux-partners organiseren samen een
verkennende vergadering over grensoverschrijdende informatieuitwisseling in dit kader. De Duitse Deelstaat Noordrijn-Westfalen is
1

Kamerstuk 32 500 VI, nr. 120.
De toekomst van de VOG-screening, vergaderjaar 2015–2016, Kamerstuk 34 300 VI, nr. 78.
3
Ontwikkelingen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), vergaderjaar 2016–2017, Kamerstuk
34 300 VI, nr. 101.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VI, nr. 92

3

hiervoor ook uitgenodigd. Voorgesteld zal worden om gezamenlijk te
onderzoeken of de beschikbare middelen, zoals bijvoorbeeld de bevraging
van ECRIS, optimaal worden benut en op welke punten verbetering
mogelijk is. Hierin zullen de inzichten uit deze casus worden ingebracht.
Ook wordt met interesse het Duitse wetsvoorstel gevolgd dat
EU-onderdanen (die niet de Duitse nationaliteit hebben) verplicht een
Europäisches Führungszeugnis te overleggen in het geval een Führungszeugnis wordt verlangd.4 De Staatssecretaris van VenJ zal met zijn Duitse
ambtgenoot bespreken in hoeverre Nederland kan bijdragen om nog
betere informatie-uitwisseling tot stand te brengen zodat de informatieuitwisseling ten behoeve van screening voor het werken met kwetsbare
groepen over en weer kan worden gestimuleerd. Hierbij worden de
bevindingen betrokken ten aanzien van de verdere invulling van de ruimte
die de wet biedt.
Motie wetsvoorstel VOG en politiegegevens
Op 27 september jl. heeft uw Kamer de motie van de leden Swinkels (D66)
en Van Tongeren (GroenLinks) aangenomen.5 In deze motie wordt de
regering verzocht bij de aanvragen om een VOG in beginsel af te zien van
het gebruik van niet geverifieerde politiegegevens en alleen geverifieerde
gegevens te gebruiken die directe relevantie hebben voor de baan
waarvoor de verklaring aangevraagd wordt.
Op dit moment werkt de Staatssecretaris van VenJ aan de voorbereiding
van een wetsvoorstel op grond waarvan, bij bepaalde (kwetsbare) functies
die een zeer hoge mate van integriteit vereisen, een VOG-aanvraag ook
enkel op basis van politiegegevens kan worden afgewezen. Omdat bij
politiegegevens de schuld van betrokkene aan een strafbaar feit nog niet
vaststaat, is de Staatssecretaris met de indieners van de motie van
mening dat dit met goede waarborgen omkleed moet zijn en dat
terughoudend moet worden omgegaan met deze gegevens. Bij het
opstellen van dit wetsvoorstel besteedt de Staatssecretaris daarom de
nodige aandacht aan de eisen van zorgvuldigheid, in die zin dat alleen
voldoende harde gegevens die relevant zijn voor de functie tot een
eventuele weigering van de VOG kunnen leiden. Eén en ander zal ook nog
worden vastgelegd in de beleids- en uitvoeringsregels. Mede naar
aanleiding van de motie heeft nadere afstemming plaatsgevonden met de
politie. Het wetsvoorstel zal naar verwachting in januari 2017 in consultatie gaan.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

4
5

http://www.bmjv.de/SharedDocs/Gesetzgebungsverfahren/DE/BZRGuaAendG.html.
Motie van de leden Swinkel en Van Tongeren, Kamerstuk 29 279, nr. 347.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VI, nr. 92

4