Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

32 761

Verwerking en bescherming persoonsgegevens

Nr. 2994

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 december 2020
Op 9 september 2020 heeft uw Kamer mij verzocht om te reageren op een
tweetal mededelingen van de Europese Commissie (hierna: «de
Commissie») aan de Raad en het Europees Parlement over gegevensbescherming. Dit betreft de mededelingen over «Gegevensbescherming als
pijler van zeggenschap van de burger en de EU-aanpak van de digitale
transformatie – twee jaar toepassing van de AVG» (hierna: «evaluatieverslag AVG») en de mededeling over «volgende stappen om het EU
acquis van de voormalig derde pijler aan gegevensbeschermingsregels
aan te passen.1 Door middel van deze brief kom ik aan dit verzoek
tegemoet.
1. Evaluatieverslag AVG
Op 24 juni 2020 publiceerde de Commissie haar mededeling over twee
jaar toepassing van de AVG. Hiermee heeft de Commissie voor de eerste
maal voldaan aan de verplichting uit artikel 97 van de AVG om een verslag
over de evaluatie van de AVG te publiceren. Bij totstandkoming van het
verslag is rekening gehouden met de bijdragen van de Raad en het
Europees Parlement.
In het evaluatieverslag wordt de centrale rol van de AVG in het Europese
digitale beleid benadrukt. De AVG wordt essentieel geacht om de
fundamentele rechten van burgers te beschermen en het vertrouwen in
digitale toepassingen te borgen. De verordening biedt een breed
basiskader voor de verwerking van persoonsgegevens, dat ook voldoende
flexibel is gebleken ten aanzien van nieuwe technologie en bij de
bestrijding van het Covid-19 virus. De Commissie prijst voorts de
belangrijke aanjagende rol van de AVG in internationale gegevensbescherming.

1

kst-22112-2994
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

(COM(2020)262).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

1

Ik ben zeer tevreden dat de Commissie de door Nederland gewenste
«brede evaluatie» heeft uitgevoerd en zich daarbij niet heeft beperkt tot de
in artikel 97 AVG genoemde onderwerpen, te weten internationale
doorgiften en het samenwerkings- en coherentiemechanisme (hoofdstukken V en VII).2 Ook constateer ik dat de door Nederland ingebrachte
punten grotendeels een plek in het verslag hebben gekregen. Wel toont de
Commissie zich behoudender ten aanzien van eventuele aanpassingen
van de AVG dan ik graag zou hebben gezien. Hoewel ik de AVG, net als de
Commissie, een succesvolle verordening en een belangrijke hoeksteen in
de digitale samenleving vindt, ontslaat dit de wetgever niet van de
verantwoordelijkheid om waar nodig aanpassingen te overwegen. In het
licht van dat standpunt ben ik wel blij dat de Commissie aankondigt te
onderzoeken of het passend is om eventuele gerichte aanpassingen aan
de verordening voor te stellen. Mede daarom zie ik voldoende aanknopingspunten om de Nederlandse standpunten de komende tijd verder te
brengen, ook in Europees verband.3
Hieronder ga ik in op de belangrijkste bevindingen van de Commissie.
Deze zal ik verbinden aan de Nederlandse inzet bij de vergaderingen over
de Raadspositie ten aanzien van dit evaluatieverslag, zoals met uw Kamer
gedeeld per brief van 31 oktober 2019.4
Handhaving en samenwerkings- en coherentiemechanisme
De Commissie is positief over het werk van de toezichthouders en het
functioneren van het samenwerkings- en coherentiemechanisme maar
benoemt een aantal verbeterpunten. Zo wijst de Commissie erop dat de
toezichthouders, naast de boetebevoegdheid, ook andere instrumenten
ter beschikking hebben (zoals het verbod op een verwerking) en kunnen
toezichthouders meer gebruik maken van de mogelijkheden om
gezamenlijk onderzoek te verrichten bij grensoverschrijdende verwerkingen. Met name bij deze grensoverschrijdende verwerkingen is verdere
vooruitgang nodig om het toezicht hierop beter te harmoniseren en
klachten hierover efficiënter en succesvoller af te doen. De European Data
Protection Board (EDPB) is reeds gestart met een reflectieproces hierover.
Voorts merkt de Commissie op dat de richtsnoeren van de EDPB over het
algemeen leiden tot tevredenheid bij de verschillende belanghebbenden,
maar dat er wel behoefte is aan nadere duiding over een aantal belangrijke begrippen. Ook kunnen er inconsistenties zijn tussen nationale
richtsnoeren en die van de EDPB. Wat betreft de richtsnoeren van de
EDPB reken ik mij tot die tevreden belanghebbenden, die wel vragen om
(spoedige) additionele richtsnoeren over bepaalde belangrijke begrippen
uit de AVG. Hierbij denk ik, zoals tevens bij de evaluatie is ingebracht, met
name aan begrippen die relevant zijn bij het gebruik van nieuwe technologie. Een voorbeeld hiervan betreft de verduidelijking van het begrip
«menselijke tussenkomst», hetgeen van groot belang is bij de inzet van
autonome systemen.5 Ik onderschrijf voorts het verzoek van de
Commissie aan de EDPB en de nationale toezichthouders om te
waarborgen dat nationale richtsnoeren volledig in overeenstemming zijn
met die van de EDPB. Dit is van cruciaal belang om een consequente
toepassing van de AVG en zodoende rechtseenheid te borgen.
2

Zie ook BNC fiche over de Commissiemededeling gegevensbeschermingsregels (Kamerstuk
22 112, nr. 2830).
3
Hierbij kan ook worden gedacht aan aanstaande Europese (wetgevende) trajecten als de
aangekondigde «datawet» en een initiatief van de Europese Commissie met betrekking tot
kunstmatige intelligentie.
4
Kamerstuk 32 761, nr. 151.
5
Indien de brief over «kabinetsreacties algoritmen», waarin door het kabinet op drie onderzoeken naar algoritmen wordt gereageerd, reeds uit is, volgt hier een verwijzing naar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

2

Als laatste wijst de Commissie op het belang om voldoende personele,
financiële en technische middelen aan de de toezichthouders toe te
wijzen. De Commissie noemt Nederland als één van de landen waar de
toezichthouder relatief het meest is gegroeid. Volgens de Commissie
moeten de budgetten van nationale toezichthouders worden bezien in
relatie tot de grootte van de digitale economie en niet alleen in relatie tot
de grootte van de bevolking van het land. Zij verzoekt de lidstaten
derhalve om voldoende financiële middelen beschikbaar te stellen. Ik
steun deze oproep. Ik heb daarom samen met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een extern budgetonderzoek uit laten voeren om te komen tot
een gedeeld beeld van een gezonde financiële basis voor de uitoefening
door de AP van haar wettelijke taken. Mijn brief over dit onderzoek is op
19 november jl. aan uw Kamer verzonden.
Harmonisatie en fragmentatie
De Commissie constateert dat vrijwel alle lidstaten hun wetgeving met
succes hebben aangepast in lijn met de AVG.6 Ook al voorziet de AVG in
een consistente aanpak van gegevensbeschermingsregels, geeft de AVG
lidstaten in bepaalde gevallen ruimte om nadere bepalingen vast te
stellen of om verdere invulling te geven aan de AVG bepalingen. Het is
aldus de Commissie essentieel dat bij de invulling van de aan de lidstaten
toekomende marges niet verder wordt gegaan dan hen is toegestaan.
Daarbij geeft zij lidstaten in overweging het gebruik van specificatieclausules, waar die de werking van de interne markt kunnen belemmeren, te
beperken. Voorts merkt de Commissie op dat de benadering van lidstaten
bij het vaststellen van afwijkingen van artikel 9 AVG (betreffende het
verbod op de verwerking van bijzondere persoonsgegevens) soms
verschilt. De Commissie zal in dat licht monitoren of de nationale
uitvoeringswetgeving rechtmatig is. Zij zal zich ook inzetten om de
verschillende benaderingen nader tot elkaar te brengen en een consistente aanpak te bevorderen, specifiek ook ten aanzien van nieuwe
technologieën.
Nederland heeft zich in het proces richting de evaluatie op het standpunt
gesteld dat fragmentatie van zowel de implementatie als interpretatie van
de AVG zoveel mogelijk moeten worden voorkomen, met name waar die
kan leiden tot extraterritoriale uitleg van nationale uitvoeringswetten.7 Het
heeft daarbij specifiek aandacht gevraagd voor het verschil tussen
lidstaten wat betreft de leeftijdsgrenzen voor het geven van toestemming
met betrekking tot diensten in de informatiemaatschappij en de
problemen die dit meebrengt voor ouders en verzorgers, kinderen en
dienstverleners. Ik ben dan ook tevreden dat de Commissie dit specifieke
voorbeeld noemt bij haar overwegingen over fragmentatie en steun de
Commissie in haar inspanningen om deze te beperken, uiteraard waar dat
mogelijk is gelet op het karakter van de verwerking.8 Een geschikt
instrument om fragmentatie verder te beperken is het inzetten van een
AVG-deskundigengroep van lidstaten om uitwisselingen van standpunten
en ervaringen tussen de lidstaten en de Commissie te bevorderen.9 Ook
hiervoor heeft Nederland tijdens de evaluatie gepleit.

6

Met uitzondering van Slovenië dat wordt opgeroepen dit zo snel mogelijk te doen.
Kamerstuk 32 761, nr. 151.
8
Denk bijvoorbeeld aan de zorg, waar het handhaven van specifieke leeftijdsgrenzen mogelijk
moet blijven.
9
Ter verduidelijking: dit betreft de groep van deskundigen van de lidstaten, niet de deskundigengroep met meerdere belanghebbenden die de Commissie onder meer op pagina 5 van de
mededeling benoemt.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

3

Voorts geeft de Commissie aan te zullen nagaan of het, in het licht van
nieuwe ervaring en jurisprudentie, passend zou zijn om gerichte wijzigingen van een aantal bepalingen van de AVG voor te stellen. Ik vind het
goed nieuws dat de Commissie de deur op een kier zet voor een aantal
gerichte wijzigingen van de AVG. Als voorbeeld benoemt zij bovengenoemde door Nederland aangebrachte punt betreffende harmonisatie van
leeftijdgrenzen voor het geven van toestemming.
Als laatste verdient opmerking dat Nederland bij de evaluatie heeft
voorgesteld om de AVG te wijzigen, om, in afwijking van het verbod in
artikel 9 AVG en onder strikte voorwaarden, bijzondere categorieën van
persoonsgegevens te mogen verwerken om discriminatie in (algoritmische) systemen te voorkomen. Omdat de Commissie voor nu geen
wijziging van de AVG voorziet zal ik bezien of op nationaal niveau een
wettelijke grondslag kan worden gecreëerd om – waar dat proportioneel
is – af te wijken van het verbod op verwerking van bijzondere categorieën
van persoonsgegevens. Ik zal gelijktijdig met de Commissie in gesprek
treden om te onderzoeken of er alternatieve mogelijkheden zijn om alsnog
een Europese grondslag in het leven te roepen.10
Individuen de mogelijkheid geven hun gegevens te controleren
Uit onderzoek blijkt dat EU-burgers zich in toenemende mate bewust zijn
van de mogelijkheden die de AVG biedt om controle over hun gegevens te
hebben, zowel door uitoefening van hun rechten (bijv. op wissing of
rectificatie) maar ook door de procedurele mogelijkheden (bijv. om een
klacht in te dienen over een gegevensverwerking). De EDPB staat volgens
de Commissie aan de lat om door middel van richtsnoeren en formulieren
meer handvatten te bieden voor de praktijk om de uitoefening van de
AVG-rechten te vergemakkelijken. Dit verzoek kan ik van harte steunen.
Speciale aandacht wordt door de Commissie besteed aan het recht op
gegevensoverdraagbaarheid. Terecht stelt zij dat dit recht een enorm
potentieel heeft, dat van groot belang is in de digitale economie. Hierbij
wordt een koppeling gemaakt met de aangekondigde Digital Services Act
en de door de Commissie gepubliceerde data strategie. Bij uitwerking van
de voorstellen die hieruit voortvloeien zal de Commissie bezien hoe
uitoefening van het recht op gegevensoverdraagbaarheid kan worden
vergemakkelijkt en versterkt.
Ik ben zeer tevreden dat de Commissie ruime aandacht besteed aan de
mogelijkheden om de werking van het recht op overdraagbaarheid te
verbeteren. Wel blijf ik bij de Commissie aandacht vragen voor de
beperkte reikwijdte van dit recht, dat beperkt is tot gegevens die door
betrokkene worden verstrekt. Ik heb eerder aangegeven dat een goede
werking van dit recht essentieel is voor burgers om over te stappen van
aanbieder, en daarmee de macht van een beperkt aantal grote techbedrijven waar nodig terug te dringen.11 Het kabinet heeft in het BNC Fiche
over de Europese Datastrategie reeds aangegeven dat het uitkijkt naar de
uitwerking van de aangekondigde «datawet», specifiek ook met het
oogmerk om daarin de verplichtingen omtrent het recht op overdraagbaarheid van gegevens uit de AVG concreter te maken.12

10

Dit is afhankelijk van de wetgevende initiatieven van de Europese Commissie in de huidige
legislatuur.
11
Kamerstuk 32 761, nr. 151, p. 3.
12
Kamerstuk 22 112, nr. 2858.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

4

Kansen en uitdagingen voor organisaties, met name in het MKB
De Commissie constateert dat verschillende belanghebbenden melden dat
de vereisten van de AVG vooral voor het MKB een uitdaging vormen,
maar benadrukt dat de risico-benadering uit de AVG zich niet leent voor
derogaties op basis van de grootte van de organisatie van de verwerkingsverantwoordelijke omdat de grootte geen indicatie geeft van de
risicos die een verwerking kan opleveren voor een betrokkene. Het MKB
zal daarom moeten leunen op praktische richtsnoeren en modellen van
toezichthouders. Wel noemt de Commissie de verplichting voor (een deel
van) het MKB om een verwerkingsregister bij te houden als mogelijke
aanleiding om te bezien of het passend is om een aantal gerichte
aanpassingen aan de AVG kunnen worden voorgesteld.13 Ik zal mij in
blijven zetten om te bezien of een dergelijke gerichte aanpassing gestalte
kan krijgen en uw Kamer van de vorderingen op dat gebied op de hoogte
houden.
Verder benadrukt de Commissie dat het volledige AVG-instrumentarium
voor naleving, bestaande uit modelcontractbepalingen, certificeringsmechanismes en gedragscodes, beter benut moet worden, specifiek ook om
naleving van de AVG voor het MKB werkbaarder te maken. Zelf werkt de
Commissie onder meer aan nieuwe modelcontract bepalingen (hierna:
SCCs) voor overeenkomsten tussen verwerkingsverantwoordelijken en
verwerkers en stimuleert zij, mede door verlening van financiële steun,
EU-gedragscodes op het gebied van gezondheid en onderzoek. Daarbij
roep het de EDPB op om verdere ondersteuning te bieden bij de volledige
inzet van het AVG-instrumentarium voor naleving. Ik steun de initiatieven
van de Commissie en de oproep aan de EDPB om ondersteuning te
bieden bij het gebruik van het volledige AVG instrumentarium. Ik blijf met
de Commissie en de AP in gesprek om vorderingen te maken met
betrekking tot het facultatieve karakter van de toezichthouder bij gedragscodes en het bevorderen van één standaardformulier voor het melden van
datalekken.14 Over dat laatste kan ik melden dat de AP begin komend jaar
met een nieuw formulier voor het melden van datalekken zal komen.
AVG en nieuwe technologie
De Commissie is positief over het technologieneutrale karakter van de
AVG, waardoor deze breed toepasbaar is op nieuwe technologieën. Het
kader is voldoende flexibel gebleken, specifiek in het licht van de Covid-19
pandemie. Wél benadrukt de Commissie dat ten aanzien van veel
technologieën nadere verduidelijking nodig is, zoals bij blockchain en
kunstmatige intelligentie. Zij verzoekt de EDPB dan ook om met richtsnoeren op deze punten te komen en eerdere richtsnoeren te herzien
indien nieuwe technologie daartoe noopt. Permanente monitoring van de
AVG in het licht van nieuwe technologie is volgens de Commissie een
vereiste. Daarbij moet rekening worden gehouden met nieuwe initiateven
van de Commissie op het gebied van KI en haar data strategie.
Voorop gesteld moet worden dat ik het met de Commissie eens ben dat
nadere verduidelijking van de AVG ten aanzien van nieuwe technologieën
aan de EDPB is. Ik ben van mening dat daarmee een zekere spoed is
geboden. De Commissie wijst zelf terecht op de samenhang van de AVG
op dit gebied met een aantal van haar andere trajecten, zoals het «witboek

13

Hier doelt de Commissie specifiek op MKB waarvan de verwerking van persoonsgegevens
geen kernactiviteit is.
14
Kamerstuk 32 761, nr. 151, pp. 18–19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

5

kunstmatige intelligentie».15 Om in navolging van het witboek de correcte
keuzes te maken ten aanzien van eventuele nieuwe regelgevingstrajecten
is meer duidelijkheid geboden over de invulling en uitleg van een aantal
belangrijke bepalingen en begrippen uit de AVG die raken aan de inzet
algoritmen. Ik zal mij ten aanzien van eventuele nieuwe trajecten inzetten
om coherentie en consistentie met de AVG te borgen.
Daarbij komt dat ik niet bij voorbaat uit wil sluiten dat ook ten aanzien van
de AVG nader handelen door de communautaire of nationale wetgever
geboden kan zijn. Op zichzelf kent de AVG een technologieneutrale opzet,
in die zin dat de AVG de verwerking van persoonsgegevens normeert en
dus niet de onderliggende technologie. Dit laat onverlet dat nieuwe
technologie er, gelet op de bescherming die de AVG beoogt te bieden, toe
kan leiden dat moet worden bezien of de AVG de inzet daarvan op een
juiste wijze normeert. De wetgever moet, zoals de Commissie opmerkt,
monitoren of de bestaande kaders voldoende bescherming bieden, maar
ook of deze niet onnodig belemmerend werken. Ik ben dan ook zeer
tevreden dat de Commissie aangeeft de AVG-deskundigengroep in te
zetten om te kunnen spreken over de verschillende interpretaties van de
AVG mede in relatie tot nieuwe technologieën om daarmee een
gezamenlijk beeld te vormen over de werking van de verordening in
relatie tot bepaalde technologische ontwikkelingen.
Als laatste merkt de Commissie op dat krachtige handhaving van de AVG
is geboden jegens grote digitale platforms, specifiek als het gaat om
online reclame en microtargeting. Zoals reeds benoemd onder «toezicht»
acht ik het van groot belang dat toezichthouders in de gehele Europese
Unie voldoende middelen ontvangen. Voorts zal het kabinet bij ontwikkeling van haar onderzoeks- en beleidsagenda «normering en toezicht
algoritmen» bezien of het toezicht op algoritmen in de private sector
voldoende is geborgd. Daarmee wil het kabinet mede bewaken dat het
toezicht op (grote) techbedrijven voldoende integraal vorm heeft. Over
deze agenda wordt Uw Kamer in december van dit jaar nader geïnformeerd.
Ontwikkeling van een modern internationaal instrumentarium voor
gegevensoverdracht
De Commissie verkeert in een vergevorderd stadium in de onderhandeling voor een adequaatheidsbesluit voor Zuid-Korea en verkent verder
mogelijkheden voor besluiten met een aantal landen in Azië en Zuid
Amerika. Wat betreft de herziening die de Commissie uit moet voeren van
de reeds onder de richtlijn tot stand gekomen adequaatheidsbesluiten
merkt zij op dat het na uitspraak in de Schrems-II zaak een apart verslag
uit zal brengen over de herziening van deze 11 adequaatheidsbesluiten.
Voorts werkt de Commissie aan het moderniseren van de modelcontractbepalingen voor doorgifte (SCCs) in het licht van de AVG. Tevens wordt
een oproep aan de EDPB gedaan om haar inzet te intensiveren met
betrekking tot het borgen van diverse overdrachtsinstrumenten voor
internationale doorgifte. Als laatste benoemt de Commissie het belang
om strenger te handhaven op de extraterritoriale reikwijdte van de AVG;
deze reikwijdte is niet voor niets bij invoering van de AVG uitgebreid.16

15

16

Het «witboek kunstmatige intelligentie» is te vinden op: https://ec.europa.eu/info/sites/info/
files/commission-white-paper-artificial-intelligence-feb2020_nl.pdf.
Artikel 3 AVG bepaalt het territoriaal toepassingsgebied van de verordening. Het artikel
bepaalt dat de AVG ook van toepassing zijn op de verwerking van persoonsgegevens door
organisaties buiten de EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

6

Allereerst verdient opmerking dat het door de Commissie genoemde
Schrems-II arrest inmiddels door het Hof van Justitie van de Europese
Unie is gewezen.17 De uitspraak heeft grote impact gehad op het door de
Commissie in het kader van deze mededeling geëvalueerde instrumentarium voor internationale doorgifte. In reactie op een brief van NL Digital
heb ik op 30 september jl. gereageerd op de gevolgen van deze
uitspraak.18
Wat betreft zowel nieuwe adequaatheidsbesluiten als het evalueren van
de reeds bestaande besluiten zal de Commissie, in het licht van
voornoemde uitspraak, extra kritisch moeten bezien of deze besluiten
stand zullen houden bij het Hof. Dat geldt net zo goed voor een adequaatheidsbesluit voor het VK waar de Commissie momenteel aan werkt, als
voor een nieuw adequaatheidsbesluit voor de VS. De kwaliteit en
toekomstbestendigheid van deze besluiten dient nu voorop te staan. Uit
contacten met de Commissie maak ik op dat zij doordrongen is van het
belang van nieuwe en solide adequaatheidsbesluiten, aangezien een
adequaatheidsbesluit het voornaamste instrument blijft om persoonsgegevens met derde landen uit te wisselen. Ik kijk dan ook uit naar het
aangekondigde verslag van de Commissie over de reeds bestaande
adequaatheidsbesluiten.
Ook de door de Commissie genoemde SCCs voor internationale
doorgifte zijn door genoemd arrest nog relevanter geworden. In navolging
van dit evaluatieverslag zijn de concept SCCs inmiddels gepubliceerd.
Dat geldt tevens voor de conceptrichtsnoeren van de EDPB over
«passende maatregelen» die door organisaties kunnen worden genomen
om de SCCs te kunnen blijven gebruiken voor doorgifte, ook na de
Schrems-II uitspraak.19 Ik ben verheugd met de oproep aan de EDPB om
haar werkzaamheden met betrekking tot de instrumenten voor internationale doorgifte te intensiveren. Het stroomlijnen en versnellen van de
goedkeuringsprocedure voor bindende bedrijfsvoorschriften (BCRs) en
het realiseren van de juridische infrastructuur voor het gebruik van
gedragscodes en certificeringsmechanismen is essentieel voor een goede
werking van deze instrumenten.
Bevorderen van internationale samenwerking en convergentie op het
gebied van gegevensbescherming
De Commissie constateert dat de AVG als belangrijk referentiepunt
fungeert voor derde landen om ook hun privacywetgeving aan te passen.
De Commissie zet zich dan ook actief in om ook buiten de EU gegevensbeschermingswetgeving te bevorderen, bij voorkeur wetgeving die in grote
mate overeenstemt met de AVG.20 Zo steunt zij hervormingsprocessen in
verband met nieuwe of gemoderniseerde gegevensbeschermingsregels in
derde landen door de uitwisseling van ervaring en best practices en
bevordert zij gezamenlijke handhaving. Dit doet zij onder meer door
nieuwe fora in te richten om hier met derde landen over van gedachten te
wisselen21 en door het stimuleren van het concept van «Data Free Flow
with Trust» binnen multilaterale fora. Hierbij benoemt de Commissie ook
het belang van de relatie met internationale handel, in bijvoorbeeld

17

Hof van Justitie van de Europese Unie, 16 juli 2020, C-311/18 (Schrems v Facebook Ireland).
Kamerstuk 32 761, nr. 171
19
De conceptrichtsnoeren zijn ge.publiceerd op: https://edpb.europa.eu/news/news/2020/
european-data-protection-board-41st-plenary-session-edpb-adopts-recommendations_en.
20
Dit noemt de Europese Commissie het bevorderen van «convergentie» met de AVG.
21
Dit bijvoorbeeld in het licht van het hoofdstuk digitalisering van het nieuwe partnerschap
tussen de EU en Afrika.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

7

bilaterale en multilaterale onderhandelingen over handelsovereenkomsten, waaronder over digitale handel (e-commerce).
Het bevorderen van convergentie met de AVG in de gegevensbeschermingsregimes van derde landen is belangrijk om (digitale) handel te
kunnen drijven met deze landen. Ik steun de ambities van de Commissie
op dit gebied dan ook van harte. In de onderhandelingen over vrijhandel
worden regels gesteld over het voorkomen van barrières bij digitale
handel. Deze regels zijn belangrijk voor het waarborgen van vrije
internationale gegevensstromen en zijn van wezenlijk belang voor de
concurrentiepositie en het innovatievermogen van bedrijven met inbegrip
van het MKB. Dergelijke overeenkomsten moeten voldoende ruimte
bieden aan de ondertekenaars om de fundamentele rechten van hun
burgers te borgen, specifiek wat betreft gegevensbescherming en privacy.
Het is goed om te zien dat de Commissie hier scherp op toeziet en ik kijk
uit naar het onderzoek dat de Commissie zal verrichten naar de synergie
tussen de Europese instrumenten voor handel en gegevensbescherming.
Samen met de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zet ik mij in om de consistentie tussen de AVG en het
internationale handelsbeleid te borgen.
2. Volgende stappen om het acquis aan de gegevensbeschermingsregels aan te passen
Ik heb kennisgenomen van de mededeling van de Commissie waarin zij
de volgende stappen schetst om het acquis van de voormalige derde
pijler aan de gegevensbeschermingsregels aan te passen. Met de Richtlijn
2016/680 in 2016 zijn nieuwe regels tot stand gekomen voor de verwerking
van persoonsgegevens op het terrein van politie en justitie. De richtlijn is
per 1 januari 2019 geïmplementeerd in de gewijzigde Wet politiegegevens
en de Wet justitiële en strafvorderlijk gegevens.22
Op grond van artikel 62, lid 6, van de richtlijn is de Commissie gehouden
om na te gaan of andere handelingen die de Unie heeft vastgesteld in
verband met verwerking door de bevoegde instanties voor rechtshandhavingsdoeleinden aan de richtlijn moeten worden aangepast. Dat heeft de
Commissie gedaan en op basis daarvan heeft zij vastgesteld dat van de 26
door haar bekeken rechtshandelingen van de Unie 16 geen wijziging
behoeven en 10 niet volledig in overeenstemming zijn met de richtlijn en
derhalve moeten worden gewijzigd. De Commissie concludeert daarom
dat voor die tien rechtshandelingen een wetgevingsinitiatief passend is.
Het gaat om de volgende 10 instrumenten:
1) Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 inzake
gemeenschappelijke onderzoeksteams;
2) Besluit 2005/671/JBZ van de Raad betreffende informatie-uitwisseling
en samenwerking in verband met strafbare feiten van terroristische
aard, zoals gewijzigd door Richtlijn (EU) 2017/541;
3) Kaderbesluit 2006/960/JBZ van de Raad betreffende de uitwisseling
van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties;
4) Besluit van de Raad betreffende de samenwerking tussen de nationale
bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen;
5) Besluiten van de Raad inzake de intensivering van de grensoverschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter bestrijding van terrorisme en
grensoverschrijdende criminaliteit (Prümbesluiten);

22

Wet van 17 oktober 2018 tot wijziging van de Wet politiegegevens en de Wet justitiële en
strafvorderlijke gegevens ter implementatie van Europese regelgeving over de verwerking van
persoonsgegevens met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en vervolging
van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, Stb. 2018, nr. 401.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

8

6) Besluit van de Raad inzake het gebruik van informatica op douanegebied;
7) Overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken met
Japan;
8) Richtlijn betreffende het Europees onderzoeksbevel (Richtlijn 2014/41/
JBZ);
9) Richtlijn betreffende de uitwisseling van informatie over verkeersveiligheidsgerelateerde verkeersovertredingen;
10) Richtlijn over het gebruik van persoonsgegevens van passagiers
(PNR-gegevens).
De Commissie heeft aangegeven nog dit jaar dan wel in 2021 met
voorstellen voor wijziging van deze instrumenten te komen, in
voorkomend geval aan de hand van nog uit te voeren onderzoeken en
evaluaties of in het licht van lopende zaken bij het Hof van Justitie. De
regering ziet de voorstellen met belangstelling tegemoet en zal ze dan op
hun merites beoordelen.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2994

9