Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 043

Toekomst pensioenstelsel

Nr. 557

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 maart 2021
Diversiteit in de samenstelling van pensioenfondsbesturen is een
belangrijk thema. Gemengde, divers samengestelde besturen kunnen
immers tot betere besluiten leiden.1 Diversiteit kan op veel verschillende
manieren worden ingevuld. De doelstelling die de sector zichzelf heeft
opgelegd, richt zich op diversiteit naar geslacht en diversiteit naar leeftijd.
Ook uw Kamer vindt diversiteit een belangrijk thema, en heeft daarom de
motie aangenomen van het lid Van Weyenberg (D66) waarin de regering
wordt verzocht met de sector de mogelijkheid te bespreken om te
monitoren welke vacatures in pensioenfondsbesturen vrijkomen en bij te
houden hoe vaak die vervuld worden door een vrouw of iemand jonger
dan 40 jaar.2 Met deze brief informeer ik u over de samenstelling van
pensioenfondsbesturen in 2019 en de ontwikkelingen daarbinnen.
Daarnaast ga ik in deze brief in op mijn toezegging aan uw Kamer tijdens
de begrotingsbehandeling van mijn ministerie op 19 november jl. over de
signalen die u heeft ontvangen over de uitvoering van de aanvulling
samenvallende diensttijd door het pensioenfonds ABP.
Diversiteit in de samenstelling van pensioenfondsbesturen
Het realiseren van meer diversiteit in de samenstelling van pensioenfondsbesturen vergt de inzet van alle partijen die betrokken zijn bij de
benoeming van pensioenfondsbestuurders. In 2018 hebben de Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid een plan van aanpak opgesteld
om diversiteit binnen pensioenfondsbesturen te bevorderen en te
implementeren. Met deze brief informeer ik u, op basis van het nalevings-

1

Monitoringcommisie Code Pensioenfondsen, Nalevingsrapportage
Monitoringcommisie 2019, zes jaar vooruitgang, 2020
2
Kamerstuk 32 043, nr. 402

kst-32043-557
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 043, nr. 557

1

onderzoek van de Monitoringscommissie Code Pensioenfondsen, over de
cijfers over 2019.3
Samenstelling pensioenfondsbesturen
Uit de Nalevingsrapportage Monitoringscommissie over 2019 blijkt dat
het aantal jongeren en het aantal vrouwen in pensioenfondsbesturen
opnieuw is gestegen (tabel 1). Daarnaast heeft de Pensioenfederatie
onderzocht welk percentage deelnemers wordt bestuurd door een divers
samengesteld pensioenfondsbestuur (tabel 2). Desalniettemin blijven de
cijfers achter bij de doelstelling die de sector zichzelf heeft gesteld in de
Code Pensioenfondsen: ten minste één vrouw en één man, en ten minste
één persoon jonger dan 40 jaar en één persoon ouder dan 40 jaar in elk
pensioenfondsbestuur.
In de periode 2014–2019 is het percentage pensioenfondsbesturen dat aan
deze norm voldoet, toegenomen van 26% naar 38%. Indien niet aan de
norm wordt voldaan, dient dit in het jaarverslag te worden toegelicht
(«pas-toe-of-leg-uit-beginsel»). 53% van de pensioenfondsen die (nog)
niet aan de norm voldoen, beschrijven de manier waarop is gewaarborgd
dat ondanks afwijken toch het achterliggende doel wordt gediend. Bij 30%
van de pensioenfondsen wordt daarbij aangeven op welke termijn naar
verwachting aan de norm wordt voldaan.
Tabel 1. Samenstelling pensioenfondsbesturen (2019)

Vrouw(en) in bestuur
Jongere(n) in bestuur
Vrouw(en) en jongere(n) in bestuur
Geen vrouw en geen jongere in
bestuur

2014

2015

2016

2017

2018

2019

53%
27%
26%

58%
27%
*

59%
38%
*

64%
38%
*

72%
45%
*

74%
46%
38%

38%

33%

30%

28%

19%

17%

* Er is niet bepaald in hoeveel pensioenfondsbesturen zowel een vrouw
als een jongere zitting neemt.
Tabel 2. Aantal deelnemers dat wordt bestuurd door een divers samengesteld
pensioenfondsbestuur (2019)
2019
Vrouw(en) in bestuur
Jongere(n) in bestuur
Vrouw(en) en jongere(n) in bestuur
Geen vrouw en geen jongere in bestuur

98%
59%
58%
1%

Om diversiteit in pensioenfondsbesturen te bevorderen, stelt het bestuur
een stappenplan op. Vooral het aannemen en behouden van een jongere
(<40 jaar) in het bestuur vormt een uitdaging, mede vanwege de hoge
geschiktheidseisen. Om hier invulling aan te geven, zijn er diverse
initiatieven genomen. In 2019 hebben bijvoorbeeld 21 pensioenfondsen
(een plek voor) een jonge trainee/aspirant bestuurslid. Bijkomend
knelpunt is dat jongeren met de jaren steeds ouder worden, waardoor zij
niet meer tot de categorie «jongeren» behoren. In 2019 hebben 15
pensioenfondsbestuurders de leeftijd van 40 jaar bereikt. Aangezien de
gemiddelde leeftijd van pensioenfondsbestuurders hoger ligt, is er wel
sprake van een verjonging van het pensioenfondsbestuur. De Pensioenfederatie onderzoekt of het wenselijk is om de «verjonging» van het bestuur
3

Monitoringcommisie Code Pensioenfondsen, Nalevingsrapportage
Monitoringcommisie 2019, zes jaar vooruitgang, 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 043, nr. 557

2

inzichtelijk te maken, zodat ook deze positieve ontwikkeling zichtbaar
wordt gemaakt.
Vacaturevervulling
In 2019 zijn er in 137 pensioenfondsen bestuurders benoemd. Van deze
pensioenfondsen voldeden er 49 al aan de diversiteitsnorm. Pensioenfondsen die al divers zijn, spannen zich in om aan de diversiteitsnorm te
blijven voldoen. Van de 88 pensioenfondsen die nog niet divers waren
samengesteld, hebben 16 pensioenfondsen één of meerdere bestuurders
benoemd waarmee de samenstelling na die benoeming(en) volledig aan
de diversiteitnorm voldoet
(tabel 3). In 2019 had de diversiteit binnen pensioenfondsbesturen met
nieuwe benoemingen sneller kunnen stijgen dan is gebeurd. Met de
benoemingen in 72 pensioenfondsbesturen die nog niet volledige divers
waren samengesteld, is immers nog niet aan de norm voldaan.
Tabel 3. Benoemingen in niet-divers samengestelde besturen (2019)
Aantal pensioenfondsen met benoemingen (percentage)
in 2019
Benoemingen van vrouwen in
besturen zonder vrouw

2 van de 15 fondsen hebben een vrouw benoemd (13%)

Benoemingen van jongeren in
besturen zonder jongere

10 van de 50 fondsen hebben een jongere (< 40 jaar)
benoemd (20%)

Benoemingen binnen
besturen zonder vrouw en
zonder jongere

4 van de 23 fondsen hebben minimaal 1 jongere vrouw (<
40 jaar) benoemd (17%)
2 van de 23 fondsen hebben minimaal 1 oudere vrouw (>
40 jaar) benoemd (9%)
17 van de 23 fondsen hebben minimaal 1 oudere man (>
40 jaar) benoemd (74%)

Overigens is vermeldenswaardig dat naast pensioenfondsbesturen die
niet (geheel) aan de norm voldoen, er ook pensioenfondsen zijn die meer
vrouwen en/of jongeren in het bestuur hebben. Voor zover bekend zijn er
in ieder geval 24 pensioenfondsbesturen die meerdere vrouwen in het
bestuur hebben.
Initiatieven om diversiteit te bevorderen
Het bevorderen van diversiteit kost tijd en inzet van alle betrokken
partijen.4 Nu inzichtelijk is gemaakt welke pensioenfondsen niet voldoen
aan de normen uit de Code Pensioenfondsen, gaat de Pensioenfederatie
dit jaar gericht het gesprek aan met deze pensioenfondsen. Wat is de
reden dat een pensioenfonds niet voldoet? En hoe kunnen de betreffende
pensioenfondsen het best gefaciliteerd worden bij het bevorderen (en
behouden) van diversiteit in de pensioenfondsorganen, waaronder
pensioenfondsbesturen?
Daarnaast ondersteunt de Pensioenfederatie de pensioensector om
diversiteit in pensioenfondsorganen te bevorderen. Zo worden er
verschillende publicaties en goede voorbeelden beschikbaar gesteld en
wordt het PensioenLab gefaciliteerd. Het PensioenLab is een initiatief van
VCP Young Professionals, FNV Jong en CNV Jongeren om jongeren te
interesseren en op te leiden tot pensioenfondsbestuurder. Daarnaast
krijgen jongeren een mentor uit de pensioensector toegewezen en krijgen
zij een stageplek/traineeship om de verbinding te maken met de praktijk.
4

Kamerstuk 32 043, nr. 516

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 043, nr. 557

3

Daarnaast biedt PensioenLab de fondsen praktische ondersteuning aan
met tips en tricks. Tot slot worden steeds meer jongeren en/of vrouwen
opgenomen in een bestuurderspool, zodat zij in toenemende mate een
positie als pensioenfondsbestuurder kunnen innemen.
Kortom; de diversiteit in de samenstelling van pensioenfondsbesturen
neemt toe en in de sector lopen verschillende initiatieven om diversiteit te
bevorderen. Het blijft echter van belang dat alle partijen die bij de
benoeming van pensioenfondsbestuurders betrokken zijn zich blijven
inzetten om de diversiteit binnen het pensioenfonds bestuur te vergroten.
Samenvallende diensttijd bij het ABP
Mensen die vóór 1 januari 1995 pensioen opbouwde bij het ABP en
waarvan de partner gelijktijdig bij ABP of ergens ander pensioen
opbouwde, hebben mogelijk recht op de aanvulling «samenvallende
diensttijd». Naar aanleiding van signalen van deelnemers over de
afhandeltermijn van hun verzoek en daarmee de tijd die verstreken gaat
voordat tot uitbetaling wordt overgegaan, heb ik toegezegd om dit punt
onder de aandacht te brengen van het APB-bestuur. Het ABP-bestuur heeft
kennisgenomen van het signaal. Afgesproken is dat het ABP-bestuur het
ministerie op de hoogte houdt van de afwikkeling van dit dossier.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 043, nr. 557

4