Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 626

Oprichting Stichting Voorbereiding
Pallas-reactor

Nr. 2

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 17 juni 2013
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben enkele
fracties de behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen aan
de minister van Economische Zaken over zijn brief inzake het besluit tot
oprichting Stichting Voorbereiding Pallas-reactor, d.d. 22 april 2013
(Kamerstuk 33 626, nr. 1).
De op 23 mei 2013 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de door
de minister bij brief van 14 juni 2013 toegezonden antwoorden hieronder
afgedrukt.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Hamer
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Franke

kst-33626-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie

2
3
3
4

Antwoord/Reactie van de minister

4

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het Besluit tot oprichting van de Stichting Voorbereiding Pallas-reactor.
Deze leden hebben naar aanleiding hiervan een aantal vragen aan de
minister.
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd over de investering die de
rijksoverheid en de provincie Noord-Holland samen doen in fase 1 van het
Pallas-project ter vervanging van de bestaande Hoge Flux Reactor in
Petten. Het is belangrijk voor Nederland dat de productie van medische en
industriële radioisotopen en de uitvoering van nucleair onderzoek worden
gewaarborgd. Daarnaast zijn er vele arbeidsplaatsen die hiermee blijven
behouden.
De minister schrijft dat fase 1 van het Pallas-project de meest risicovolle
fase is. Graag horen deze leden van de minister hoe hij de kansen schat
van het slagen van de overige fasen. Aangezien noch de rijksoverheid,
noch de provincie Noord-Holland na een succesvolle realisatie van fase 1
betrokken wensen te zijn bij het project als vermogensverstrekker of als
eigenaar, willen de leden van de VVD-fractie graag horen van de minister
wat er gebeurt als er geen private partijen worden aangetrokken voor het
verdere verloop. Betekent dat dan dat er geen nieuwe reactor wordt
gebouwd? Zijn de nu gedane investeringen dan voor niets geweest?
De minister schrijft dat er bij het Pallas-project geen sprake is van
dwingende redenen om de staat risicodragend te laten participeren in het
project via een deelneming. Kan de minister dat nader toelichten? Wat zijn
precies die dwingende redenen en waarom zijn die hier niet aan de orde?
De minister en de provincie Noord-Holland zijn rechtstreeks belast met
onder andere de benoeming, het ontslag en de bezoldiging van het
bestuur en Raad van Toezicht van het project. Ook besluiten zij samen
over de ter beschikking stelling van nieuwe tranches van de financiering
en over de go/no go-besluiten. De leden van de VVD-fractie horen graag
van de minister hoe de bevoegdheidsverdeling tussen hem en de
provincie Noord-Holland is geregeld. Wat is de procedure bij verschillen
van inzicht?
De algemene rekenkamer wijst er op dat het belangrijk is dat de onafhankelijkheid van de vergunningverlening wordt gewaarborgd, en adviseert
deze bevoegdheid onafhankelijk te organiseren. In antwoord daarop
schrijft de minister dat hij momenteel werkt aan een verkenning naar de
oprichting van een zelfstandige autoriteit voor nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming, waarover de Kamer later nader zal worden
geïnformeerd. De minister geeft echter geen oordeel over de opvatting
van de rekenkamer. Graag zouden de leden van de VVD-fractie horen van
de minister hoe hij expliciet tegen zijn eigen dubbele verantwoordelijkheid
(als medefinancier en vergunningverlener) inzake de Pallas-reactor
aankijkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid hebben met belangstelling kennisgenomen van het Besluit tot oprichting Stichting Voorbereiding Pallas-reactor.
Deze leden hebben nog een aantal vragen. Zij vragen de minister op de
volgende punten in te gaan.
De leden van de PvdA-fractie vragen wie de risico’s draagt indien de
Stichting Voorbereiding Pallas-reactor onverhoopt in de financiële
problemen zou komen.
Zij maken uit de brief op dat de € 40 miljoen als lening geldt en dat dit
bedrag bij het commercieel succesvol opereren wordt terugbetaald aan de
overheid. In hoeveel jaar wordt dit bedrag terugbetaald?
De aan het woord zijnde leden merken op dat de rekenkamer vaststelt dat
de minister hier zowel medefinancier als vergunninghouder is en dat dit
inderdaad onwenselijk is. Wanneer kan het voorstel voor een zelfstandige
autoriteit voor nucleaire veiligheid en stralingsbescherming in de Kamer
worden verwacht? En wordt nu al rekening gehouden met de oprichting
hiervan in de structuur en statuten van de Stichting Voorbereiding
Pallas-reactor? Op welke wijze wordt in de tussentijd onafhankelijk
toezicht gewaarborgd?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het Besluit tot oprichting van de Stichting ter voorbereiding van de
Pallas-reactor. Zij onderschrijven de wenselijkheid om deze activiteit
onder te brengen in een aparte entiteit, maar hebben wel een aantal
vragen over de monitoring van de voortgang van het project in de
komende periode en de mogelijkheden van de Kamer om te toetsen of op
sleutelmomenten in het proces nog voldaan wordt aan de randvoorwaarden die verbonden zijn aan de publieke (co)financiering door het rijk.
Kan de minister een planning op hoofdlijnen geven voor de taken in het
kader van fase 1 die aan de stichting worden toevertrouwd? Wanneer
wordt het businessplan, waarin de go/no go momenten zijn opgenomen
vastgesteld? Klopt de inschatting van deze leden dat op het moment dat
de mijlpaal «aanbesteding» bereikt wordt het leeuwendeel van de
verstrekte lening al besteed is?
Zijn er, zo vragen de leden van de SP-fractie verder, voor de mijlpaal
aanbesteding nog sleutelmomenten in het proces waarop het rijk kan
vaststellen of de planning op schema ligt, of de uitvoering binnen de
budgettaire kaders blijft en of nog voldaan wordt aan de randvoorwaarden voor de cofinanciering? Welke mogelijkheden heeft het rijk op
die momenten om bij afwijkingen in te grijpen? Is het mogelijk om bij
ernstige afwijkingen het project te staken vóór het bereiken van de
mijlpaal «aanbesteding»? Zo ja, wat zijn daarvoor de criteria?
Op welke momenten wordt de Kamer geïnformeerd over de voortgang
van het project? Is de minister bereid om alle substantiële afwijkingen
actief te melden?
Uitgangspunt van de business case is dat de isotopenproductie in de
Pallas-reactor een rendabele activiteit moet worden. De leden van de
SP-fractie hebben van enkele betrokkenen vernomen dat de kwaliteit en
rentabiliteit van een concurerende techniek voor isotopenproductie -de
cyclotron- op dit moment sterk verbetert. Dat zou de business case van de
Pallas-reactor kunnen ondermijnen. Is het volgen van deze alternatieve
techniek onderdeel van fase 1? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bij welke
mijlpalen wordt vastgesteld of isotopenproductie met de Pallas-reactor
voor een lange periode -tientallen jaren- superieur zal blijven aan
productie met cyclotrons?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

3

De financiering van de stichting vindt op 50/50 basis plaats door rijk en
provincie Noord-Holland. Begrijpen de leden van de SP-fractie goed dat
de Nuclear Research and consultancy Group (NRG) in dit stadium
helemaal niets investeert, dus ook geen enkel risico draagt? Zo nee,
waaruit bestaat dan de inbreng en het risico van NRG in fase 1?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie gebruiken graag deze mogelijkheid om een
aantal vragen te stellen naar aanleiding van het Besluit tot oprichting
Stichting Voorbereiding Pallas-reactor.
De leden van de D66 fractie vragen de minister of verschillende mogelijkheden voor de juridische vormgeving via een stichting zijn overwogen, en
zo ja, waarom voor deze constructie gekozen is. Kan de minister een
overzicht geven van hoe dit zich verhoudt tot de rechtsvorm, de situatie
en de gekozen aanpak voor andere (onderzoeks-)reactoren?
De leden van de D66 fractie vragen de minister of hij voornemens is
bepaalde beperkingen te stellen aan de leden van de Raad van Toezicht,
bijvoorbeeld het niet benoemen van ambtenaren. Is de minister bereid om
de Kamer vooraf te informeren over deze benoemingen?
De leden van de D66 fractie vragen de minister of hij voornemens is om
bij besluiten die de goedkeuring van de minister van Economische Zaken
vereisen, steeds de Kamer vooraf te informeren over voorgenomen
besluiten voordat er toestemming verleend wordt.
De leden van de D66-fractie vragen of de recente kostenstijging van € 24
miljoen met betrekking tot bestaand radioactief materiaal in Petten
bekend was toen deze kostendeling afgesproken werd. Heeft deze invloed
gehad op de besluitvorming omtrent het Pallas project, en zo nee, worden
er nog gevolgen getrokken voor de financiering van nieuwe ambities?
De leden van de D66-fractie vragen de minister wanneer de procedure
naar verwachting afgerond zal zijn. Worden er voor die tijd stappen gezet
die bij een negatieve uitkomst teruggedraaid moeten worden?
De leden van de D66-fractie vragen de minister of hij bereid is de
algemene rekenkamer na oplevering van het juridische advies en de
eventuele besluiten naar aanleiding daarvan, opnieuw te vragen om naar
de (eventueel vernieuwde) vormgeving van toezicht en vergunningverlening te laten kijken.
II Antwoord/Reactie van de minister
Antwoorden op vragen en opmerkingen van de leden van de
VVD-fractie
Naar aanleiding van de opmerking dat fase 1 van het Pallas-project de
meest risicovolle fase is, vraagt de VVD-fractie naar een inschatting van
de kans van slagen van de overige fasen. Voorts horen de leden van de
VVD-fractie graag wat er gebeurt als er geen private partijen worden
aangetrokken. Zij vragen of er dan geen reactor gebouwd wordt en of
gedane investeringen dan voor niets zijn geweest. De eerste fase van het
Pallas-project betreft het ontwerp van de reactor, de aanbesteding en de
vergunningverlening. Deze zaken zijn van invloed op de kosten van de
reactor en daarmee op de business case. Gedurende deze fase zal
financiering moeten worden aangetrokken voor de bouw en de exploitatie
van de reactor (fasen 2 en 3). Het slagen van fase 2 en 3 staat of valt dus
met het slagen van fase 1. Indien fase 1 succesvol is en er voldoende
private financiering voor fase 2 en 3 is aangetrokken, dan zullen deze
fasen doorgang vinden. Eventuele risico’s in fase 2 en 3 zullen worden
ingeprijsd door de betrokken marktpartijen. Indien fase 1 niet succesvol is
en er geen zicht is op de realisatie van fase 2 en 3 dan kan dit betekenen
dat doelrealisatie van de stichting onhaalbaar is en dat de stichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

4

ontbonden zal worden. Dan zal er geen reactor gebouwd worden. In dat
geval zal de stichting resterende verplichtingen jegens derden moeten
afwikkelen en zal de stichting er niet in slagen de aan haar door de Staat
en de provincie verstrekte lening terug te betalen. De risico’s hiervan
komen dan dus voor rekening van de Staat en de provincie. Gedane
investeringen moeten dan als «sunk costs» beschouwd worden.
De leden van de VVD-fractie vragen een nadere toelichting over waarom
er bij het Pallas-project geen sprake is van dwingende redenen om de
Staat risicodragend te laten participeren in het project via een
deelneming. Dwingende redenen voor de Staat om risicodragend te
participeren in een bedrijf hebben zich bijvoorbeeld voorgedaan toen
energiebedrijven moesten opsplitsen in een netwerkbeheerder en een
handelsonderneming. Hierdoor is onder andere elektriciteitstransporteur
TenneT aan de deelnemingenportefeuille van de Staat toegevoegd. De
overheid is terughoudend in het aangaan van nieuwe deelnemingen. Voor
nieuwe deelnemingen geldt een aantal randvoorwaarden, waaronder dat
een vennootschap de aangewezen rechtsvorm is. Voor een nieuwe
deelneming moet het aantoonbaar zijn dat andere rechtsvormen niet
toereikend zijn en dat de markt de betreffende doelstelling niet oppakt
zonder overheidsbetrokkenheid. Bij het Pallas-project is van een dergelijke
situatie geen sprake. Gedurende fase 1 zal geen winst gemaakt worden,
waardoor een vennootschapsvorm hier niet noodzakelijk is. De nu
gekozen vorm van een stichting waaraan het Rijk en de provincie een
lening verstrekken, maakt het eveneens goed mogelijk om na afloop van
fase 1 afstand te nemen van de entiteit onder vooraf in de leningsovereenkomst vastgestelde financiële voorwaarden. Ik ga ervan uit dat indien
private partijen bereid zijn te investeren in de bouw en exploitatie van de
Pallas-reactor, zij dat zullen doen in de vorm van een vennootschap en op
basis van een eigen analyse dat de bouwkosten en de exploitatiekosten
over de functioneringstermijn van de reactor winstgevend terugverdiend
kunnen worden. Er is dan voor de Staat en de provincie geen reden om
nog verder financieel bij het project betrokken te zijn.
De leden van de VVD-fractie wensen te vernemen hoe de bevoegdheidsverdeling is geregeld tussen de minister van Economische Zaken en de
provincie Noord-Holland. Deze leden merken terecht op dat een aantal
bevoegdheden ten aanzien van de stichting toekomen aan de minister en
de provincie gezamenlijk. Het gaat hierbij, zoals in de Kamerbrief is
aangegeven, om belangrijke besluiten die van wezenlijke invloed zijn op
de realisatie van Pallas. Zowel het Rijk als de provincie stellen maximaal
40 miljoen euro beschikbaar voor fase 1 van het Pallas-project en delen
het gezamenlijke doel om te komen tot een reactor die de Hoge Flux
Reactor in Petten op termijn kan vervangen. Het Rijk en de provincie
participeren in het Pallas-project op basis van gelijkwaardigheid. Dat
betekent dat overeenstemming en coördinatie tussen het Rijk en de
provincie noodzakelijk is om bevoegdheden ten aanzien van de op te
richten stichting te kunnen effectueren. Bij verschillen van inzicht betekent
dit dus dat deze bevoegdheden niet kunnen worden gebruikt totdat
overeenstemming is bereikt.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de waarborgen ten aanzien van
de onafhankelijkheid van de vergunningverlening in verband met de
dubbele verantwoordelijkheid van de minister van Economische Zaken. Ik
deel de opvatting van de Algemene Rekenkamer dat de onafhankelijkheid
van de vergunningverlening gewaarborgd moet worden. Op dit moment
gebeurt dat doordat de vergunningverlening en de taken als medefinancier belegd zijn bij afzonderlijke directies van het Ministerie van
Economische Zaken met een eigen verantwoordelijkheid. Zoals gemeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

5

ben ik bezig met de voorbereiding voor de vorming van een zelfstandige
autoriteit voor nucleaire veiligheid en stralingsbescherming.
Antwoorden op vragen en opmerkingen van de leden van de
PvdA-fractie
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid wensen te vernemen
wie de risico’s draagt indien de Stichting Voorbereiding Pallas-reactor
onverhoopt in de financiële problemen zou komen. De Stichting is
verantwoordelijk voor de eventuele financiële problemen waarmee het
wordt geconfronteerd. De Staat en de provincie dragen hiervoor geen
verantwoordelijkheid. Bij een (dreigend) faillissement is het reguliere
recht uit het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet van toepassing.
Ondanks dat de Staat en de provincie Noord-Holland niet aansprakelijk
zijn voor eventuele financiële risico’s dragen ze natuurlijk wel de
(politieke) verantwoordelijkheid om de op- en inrichting van de stichting
goed te regelen. Er is dan ook voor gekozen om de statuten te voorzien
van bevoegdheden voor de Staat en de provincie waarmee onder andere
kan worden voorkomen dat de Stichting te grote financiële risico’s neemt.
De leden van de PvdA-fractie wensen tevens te vernemen in hoeveel jaar
de lening van € 40 mln. (het Rijksdeel) wordt terugbetaald. Dat is op dit
moment nog niet bekend. De exacte terugbetalingscondities zullen
worden vastgelegd in een leningsovereenkomst tussen het Rijk respectievelijk de provincie en de Stichting. Dat kan pas gebeuren wanneer de
Stichting formeel is opgericht en wanneer de Europese Commissie
goedkeuring heeft gegeven op grond van de staatssteunregels. Wel kan ik
aangeven dat ik voornemens ben de terugbetalingscondities zoveel
mogelijk marktconform vast te leggen.
De leden van de PvdA-fractie vragen wanneer het voorstel voor een
zelfstandige autoriteit voor nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
in de Kamer kan worden verwacht, of nu al rekening wordt gehouden met
de oprichting hiervan in de structuur en statuten van de Stichting
Voorbereiding Pallas-reactor en op welke wijze in de tussentijd onafhankelijk toezicht wordt gewaarborgd. In mijn brief van 19 april 2013
(Kamerstukken II, 32 645, nr. 51) heb ik aangegeven dat ik mijn werk voor
de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) zal
doen en het uiteindelijke resultaat aan uw Kamer zal voorleggen, zodat uw
Kamer daar een opvatting over kan hebben. Ik verwacht uw Kamer in het
najaar nader te kunnen informeren. De Stichting Voorbereiding Pallasreactor en de ANVS hebben beiden hun eigen rol. De Stichting is
verantwoordelijk voor de voorbereiding van de Pallas-reactor. Daartoe
behoort onder meer het opstellen van een vergunningaanvraag voor de
oprichting van de reactor. Deze aanvraag moet worden ingediend bij het
bevoegde gezag. Het bevoegd gezag beoordeelt deze aanvraag. Het maakt
voor de Stichting in principe niet uit of dat dan de minister van Economische Zaken is of tegen die tijd de ANVS. Er zijn daarom geen redenen
om met de structuur en de statuten van de Stichting rekening te houden
met de komst van de ANVS. Toezicht op de naleving van de Kernenergiewetgeving bij de Pallas-reactor is pas aan de orde vanaf het moment dat
de vergunning voor de oprichting van de reactor is verleend en de
vergunninghouder begint met het verrichten van handelingen ter
uitvoering van die vergunning. Het kan nog enige jaren duren voordat het
zover is. Vooralsnog moet ik eerst nog de aanvraag voor die vergunning
ontvangen. Overigens wordt het toezicht op de naleving van de Kernenergiewet door de vergunninghouders van nucleaire inrichtingen op de
gebruikelijke, onafhankelijke wijze uitgeoefend door de Kernfysische
Dienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

6

Antwoorden op vragen en opmerkingen van de leden van de
SP-fractie
De leden van de SP-fractie vragen naar de planning en taken van de
Stichting in fase 1. Ook vragen deze leden wanneer het business plan
inclusief «go/no go»-momenten wordt vastgesteld en of hun inschatting
klopt dat op het moment van aanbesteding het leeuwendeel van de
verstrekte lening al besteed is. Parallel aan de oprichtingsprocedure van
de Stichting loopt momenteel een werving- en selectieprocedure voor het
bestuur van de Stichting. Eén van de eerste taken van het bestuur is het
opstellen van een gedegen projectplan voor de realisatie van fase 1 en het
samenstellen van een projectteam dat voldoende geëquipeerd is om het
project tot een succes te maken. Zoals hierboven aangegeven betreft fase
1 het ontwerp van de reactor, de aanbesteding en de vergunningverlening, alsmede het aantrekken van financiering voor de bouw en
exploitatie. Hiervoor wordt een periode van 4 jaar uitgetrokken. Ik wil de
Raad van Bestuur en Raad van Toezicht van de Stichting de ruimte geven
om een eigen projectplan te maken. Ik sluit niet uit dat daarin afwijkingen
zullen zitten (bijvoorbeeld in de volgorde of timing van uit te voeren
activiteiten) ten opzichte van de oorspronkelijke plannen van NRG. Ik kan
daarom nu geen planning en activiteitenoverzicht voor fase 1 geven. Ten
aanzien van de «go/no go»-momenten zal ik samen met de provincie
geëigende momenten vastleggen bij het verstrekken van de lening.
Overigens behouden het Rijk en de provincie het recht om ook tussentijds
«go/no go»-momenten in te lassen, mochten de omstandigheden daar
aanleiding toe geven. Ten aanzien van de bouw wijs ik erop dat er
mogelijk verschillende aanbestedingsprocedures zullen worden
doorlopen, bijvoorbeeld voor het detailontwerp van de reactor en voor de
bouw van de reactor. Het ligt in de rede dat de aanbesteding van de
daadwerkelijke bouw aan het eind van fase 1 zal plaatsvinden.
De leden van de SP-fractie vragen naar het toezicht op de uitvoering van
het project en de mogelijkheden voor de overheid om bij te sturen en in te
grijpen. Het toezicht op de uitvoering van het project is in de eerste plaats
de verantwoordelijkheid van de Raad van Toezicht, waarvan de leden
worden benoemd door het Rijk en de provincie. Conform de statuten
wordt de Raad van Toezicht periodiek geïnformeerd door het bestuur, zijn
belangrijke besluiten onderhavig aan haar goedkeuring en heeft zij de
mogelijkheid om direct in te grijpen wanneer daar aanleiding toe is. Zoals
hierboven aangegeven zullen het Rijk en de provincie «go/no go»momenten vaststellen en hebben zij de mogelijkheid om die ook
tussentijds in te lassen. Een «go/no go»-besluit houdt in dat het Rijk en de
provincie kunnen besluiten om het project te stoppen. Criteria voor de
«go/no go»-momenten zijn: (a) worden de activiteiten conform afspraak
en binnen planning en budget uitgevoerd; en (b) is er voldoende
perspectief op financiering voor de bouw en exploitatie.
De leden van de SP-fractie vragen op welke momenten de Kamer wordt
geïnformeerd. Vanzelfsprekend zal ik de Kamer informeren bij de
overgang naar een volgende fase of in het geval er sprake is van
substantiële afwijkingen die de voortgang van Pallas bedreigen.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre het volgen van alternatieve
technieken, zoals cyclotrons, onderdeel van de businesscase is. Alternatieve technologieën voor de productie van medische radioisotopen, zoals
de ontwikkeling van de cyclotron, zijn een belangrijk onderdeel van de
businesscase. Het betreft hier immers potentiële nieuwe spelers in de
markt, hetgeen van invloed kan zijn op de afzet en inkomsten van de
Pallas-reactor. Ik verwacht dat private partijen hier – terecht – goed naar
zullen kijken alvorens zij besluiten in de Pallas-reactor te investeren. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

7

businesscase van Pallas zal dan ook continu moeten worden geüpdate op
basis van de laatste marktontwikkelingen.
De leden van de fractie van de SP vragen of en in hoeverre de Nuclear
Research and consultancy Group (NRG) investeert en risico draagt in fase
1. Fase 1 wordt volledig voorgefinancierd door de Staat en de provincie
Noord-Holland. De Stichting wordt dus niet gefinancierd door NRG. Wel
brengt NRG al het tot nu verrichte werk (materiële en immateriële activa)
in in de Stichting.
Antwoorden op vragen en opmerkingen van de leden van de
D66-fractie
De leden van de D66-fractie vragen of verschillende mogelijkheden voor
de juridische vormgeving zijn overwogen en waarom voor deze
constructie is gekozen. Het Rijk en de provincie willen na fase 1 niet langer
als vermogensverstrekker of als eigenaar betrokken zijn bij de Pallasentiteit. Dit betekent dat gekozen moet worden voor een rechtsvorm die
geschikt is om bij de aanvang van fase 2 in de behoefte van private
partijen te voorzien. Vanuit deze wens ligt de oprichting van een vennootschap of een stichting het meest voor de hand. Een vennootschap past
verder niet binnen het terughoudende beleid van het Rijk om nieuwe
deelnemingen aan te gaan. Conform de Nota Staatsdeelnemingenbeleid
moeten er aantoonbaar dwingende redenen zijn om de Staat risicodragend te laten participeren in een vennootschap. Van dwingende
redenen is bij het Pallas-project geen sprake (zie ook het antwoord op de
vraag van de leden van de VVD-fractie). Gekozen is dus voor een stichting
waarbij de middelen worden verstrekt met een subsidie in de vorm van
een lening. Als verstrekkers van vreemd vermogen is het voor het Rijk en
de provincie bij een stichting eenvoudiger om na afronding van fase 1
afstand te nemen van het project dan wanneer Rijk en provincie als
aandeelhouders (en dus als eigenaars) betrokken zouden zijn. Tevens
zorgt de vermogensklem ervoor dat het vermogen van de stichting ook na
omzetting uitsluitend aangewend kan worden voor het Pallas-project.
Voorts vragen de leden van de D66-fractie hoe de gekozen opzet zich
verhoudt tot de rechtsvorm, de situatie en de gekozen aanpak voor andere
(onderzoeks)reactoren. Het Pallas-project is uniek in de zin dat alle andere
onderzoeksreactoren voor (bijna) 100% worden gefinancierd met
overheidsmiddelen. De gekozen aanpak verschilt gegeven het doel om de
Pallas-entiteit door private partijen te laten bouwen en exploiteren dan
ook fundamenteel van andere onderzoeksreactoren. Ik hecht eraan hier
nogmaals op te merken dat de keuze voor een stichting gericht is op het
realiseren van fase 1 van het project. De stichting kan worden omgezet in
een vennootschap wanneer private partijen zijn aangetrokken voor de
bouw (fase 2) en exploitatie (fase 3). Voor de realisatie van fase 1 wordt de
stichting via leningen gefinancierd door de Rijksoverheid en de provincie.
De verschillende reactoren hebben verschillende rechtsvormen naar het
nationale recht van het betrokken land waarin de reactor gevestigd is.
De leden van de D66-fractie willen weten welke beperkingen gesteld
worden aan de leden van de Raad van Toezicht. Uitgangspunt van het
kabinet is dat Pallas een volledig privaat gefinancierde, commerciële
onderneming wordt. De Raad van Toezicht moet in staat zijn en
beschikken over de juiste competenties om toezicht te houden op de
ontwikkeling van deze commerciële onderneming. De Raad van Toezicht
zal derhalve bestaan uit een mix van personen met kennis en ervaring op
het gebied van financiën en economie, aanbestedingen en nucleaire
technologie. Gelet op de uitdrukkelijke wens om van Pallas een commerciële onderneming te maken die onafhankelijk van de overheid opereert,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

8

ligt het benoemen van ambtenaren van het Ministerie van Economische
Zaken en de provincie Noord-Holland niet voor de hand. Ik zie geen
aanleiding om uw Kamer vooraf te informeren over benoeming. Dit vind
ik overigens ook niet passen bij de aard van de werkzaamheden. Er is hier
immers in de eerste plaats sprake van een commerciële onderneming. Bij
andere ondernemingen waarbij de overheid betrokken is, is het niet
gebruikelijk de Kamer vooraf te informeren over benoemingen.
De leden van de D66-fractie vragen om de Kamer vooraf te informeren
over de besluiten die goedkeuring behoeven van de minister van
Economische Zaken. Zoals hierboven aangegeven in reactie op een vraag
van de SP-fractie zal ik uw Kamer informeren over de belangrijkste
mijlpalen, zoals de overgang naar een volgende fase, om verantwoording
af te leggen aan de Kamer. De D66-fractie verwijst echter naar een groot
aantal praktische besluiten, zoals bijvoorbeeld het goedkeuren van het
jaarplan waaronder het investeringsplan, beëindigen van dienstbetrekkingen van een aanmerkelijk aantal werknemers of ingrijpende wijzigingen in de arbeidsomstandigheden. Gelet op de praktische uitvoerbaarheid en werkbaarheid van het Pallas-project vind ik het niet
verstandig en wenselijk om alle besluiten vooraf voor te leggen aan de
Kamer. Ik ben daar dan ook niet toe bereid. Ik wijs erop dat Pallas een
zelfstandige, commerciële onderneming moet worden. Het is primair de
taak van de Raad van Toezicht om toezicht te houden op de uitvoering van
het project. Directe sturing vanuit de overheid op details in de uitvoering
belemmert een efficiënte en effectieve uitvoering van het project.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre de recente kostenstijging
van bestaand radioactief afval in Petten invloed heeft gehad op de
besluitvorming over Pallas. Het bestaand radioactief materiaal in Petten
staat los van de besluitvorming omtrent Pallas. Het besluit van het kabinet
is ingegeven om ook in de toekomst de ongestoorde productie van
medische radioisotopen ten behoeve van onderzoek, diagnose en
behandeling van kanker op peil te houden, alsmede de nucleaire
kennisinfrastructuur in Nederland te behouden en versterken.
De leden van de D66-fractie vragen wanneer de procedure afgerond is en
of er voor die tijd stappen worden gezet die bij een negatieve uitkomst
teruggedraaid moeten worden. Er lopen momenteel diverse procedures.
Allereerst is er de oprichtingsprocedure van de Stichting Voorbereiding
Pallas-reactor. Vanuit het Rijk is deze procedure doorlopen wanneer
gehoor is gegeven aan verzoeken om nadere inlichtingen door de Eerste
en/of Tweede Kamer. Aan de zijde van de provincie hebben Provinciale
Staten op 3 juni jl. ingestemd met de oprichting. Gedeputeerde Staten van
Noord-Holland moeten nog definitief besluiten over de oprichting. Dit
besluit zal vervolgens moeten worden goedgekeurd door de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Parallel aan de oprichtingsprocedure loopt momenteel een procedure bij de Europese Commissie ter
goedkeuring van de financiering van het Rijk en de provincie voor Pallas.
Voor afronding van deze procedures worden geen stappen gezet die bij
een negatief besluit teruggedraaid moeten worden.
De leden van de D66-fractie vragen de minister of hij bereid is de
Algemene Rekenkamer na oplevering van het juridische advies en de
eventuele besluiten naar aanleiding daarvan, opnieuw te vragen om naar
de (eventueel vernieuwde) vormgeving van toezicht en vergunningverlening te laten kijken. De Algemene Rekenkamer constateert dat de
minister van Economische Zaken zowel medefinancier is voor de stichting
en ook vergunningverlener op grond van de Kernenergiewet. De
Algemene Rekenkamer heeft gewezen op het belang van onafhankelijke
vergunningverlening. Momenteel wordt gewerkt aan een verkenning naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

9

de oprichting van een zelfstandige autoriteit voor nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming. Daarmee wordt onder meer beoogd meer expliciet
zichtbaar uitvoering te geven aan de vereisten van onafhankelijkheid. De
wijze waarop de vergunningverlening bij de overheid is georganiseerd,
doet voor de inrichting en vormgeving van Stichting Voorbereiding
Pallas-reactor niet ter zake. Voor de Stichting Voorbereiding Pallas-reactor
beschouw ik, net zoals de Algemene Rekenkamer in haar advies zelf ook
aangeeft, het overleg op grond van artikel 34 en 96 van de Comptabiliteitswet 2001 als afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 626, nr. 2

10