Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

Kansengelijkheid en
Onderwijsondersteuning

TER ONDERTEKENING

Aan: MPVO

Van
5.1.2.e
Datum
06 maart 2023

nota

Referentie
37106435
Bijlagen

ondertekening verzending brief Kansengelijkheid po/vo
EK en TK

Aanleiding
Bijgaand vindt u de brieven over uw visie op kansengelijkheid, gericht aan de
Eerste en Tweede Kamer, zoals die zijn vastgesteld in de ministerraad van vrijdag
24 februari jongstleden. Gepland is om deze brief donderdag 9 maart a.s. te
versturen.
Geadviseerd besluit
4 Door ondertekening gaat u akkoord met de inhoud en verzending van
de brief (inclusief de voortgangsrapportage van de GKA in bijlage) aan
de Eerste en Tweede Kamer.
Kernpunten
•
Deze brief beschrijft de visie op de bevordering van kansengelijkheid in het
funderend onderwijs. De brief haalt eerder aangekondigde maatregelen aan,
zoals de lerarenstrategie en het masterplan basisvaardigheden. Op andere
terreinen wijst de brief vooruit naar uitwerkingen die nog volgen, zoals voor
vve en de herwaardering van praktijkgericht onderwijs. U kondigt in deze
brief de ophoging van het leerplusbudget vo aan en geeft uw beleidsreactie
op het Onderwijsraad-advies Later selecteren, beter differentieren.
•
Als bijlage is de voortgangsrapportage van de Gelijke Kansen Alliantie (GKA)
over 2022 toegevoegd, bedoeld om de Kamer inzicht te geven in de bereikte
resultaten van het programma over het afgelopen jaar.
Toelichting
•
U hebt de Tweede Kamer toegezegd uw visie op kansengelijkheid toe te
sturen. Aan de Eerste Kamer hebt u toegezegd uw inhoudelijke reactie op het
advies van de Onderwijsraad 'Later selecteren, beter differentieren' te geven,
gekoppeld aan een bredere schets van de ambities op kansengelijkheid uit het
coalitieakkoord. Daarom is de brief opgesteld voor beide Kamers.
•
Bijgevoegd zijn ook de gelakte beslisnota's die bij deze brief horen. Ook zijn
de beslisnota's over School en Omgeving toegevoegd, omdat die eerder nog
niet met de Kamer zijn gedeeld.

Pagina 1 van 1

5.1.2.e

Van:
Verzonden:
Aan:
CC:

5.1.2.e
5.1.2.e

Onderwerp:

Extra info LPA voor MPVO

viijriDg 10 februari 2023 12:44

5timen met.

2 Z'
(

CU ik nog even een men! mei !riff,/ opge-steld oo 1,1P.VO.

inaterie tiu k begrijp heel goed ddt. dm nog vervoig-/verduidelijkinijsvragen oproept. Hopeiijk

zy (.1u1LP2!ijk
•

•

•

•

I)

IC

tre,efr.

11c..);11:

Voor een nieuv tteerplusarrangement lopen er twee LruJaCtri é2u vocr de 5citonisoorten
navo en vwo en een vow- het praktijkondervins (pro)4 your a deze school5oorten celdt dot zij
kiezen we voor vmbo, nay° en
straks nc de oteowe CES-indicartor re moken krij94:in,
vtwo your een andete vordeeisystematiek dad vox het pro.
heeft Pegin tieze we.ek een nota ontvangen v:oaru we hem vragen te .kaezrtnt wt een
drempel on 1:1';'A: of 12%. .1):in_k,.!;,-:14",...4,,.k.ip.e.tt0:eiti:eklOncL,Qp,,..,5(11.Q.,01spTymbp,...riavc-Lpry. . ‘,.:w0.
(kei.we ...<'our pro votgt in ecliititere nata). Het. M-PV0 nett in het nalaar van 2.022 besloten
ci 17.9 .4 het meest kailsnsih< injn on) r'acter te onderzoekcn, In de rota stoat attgelegd v<Lat. de
VcOr ennadielen van deze twee percentages ion.
in het vourtraject lagen er non andere percentages op tafel, waaronder 10
met 200/<:.< zoals
1-3,,Ater ía
raag van MPV0 per abuis is gezeiy!)..11,-. 1
eardir doze week ond
• _ •
. •
.
.

•

•

or.)

fli?••.:(0
redenatie achter de keuze vow (I% c-n 1 2')/i., i$ dot O.% aansluit bij Pet prinone van
populatiebekostiging', waarbij ahe scholen rnet. leedingen dit de dodgroep budget ontvarigen.
12,1/o sluit aan bij de drempel in het pa en het NP Onderwijs, 16% loat (a!rgezet tegen 0v:4en
12%) een minder goede vercialing Zi•'211 van micideten over de: schoolsourten„ en komt minder
overeenkcm met de verde1ne van de cjroop leorlingen over de .schoolsoorten, Daarnaast s er
j 16c% spmke van nicer conceltrate van ritiddeiern.
En dart
betreft het jyo: lo voor bewandeen we een apart ti aject. en dot loopt iets aphter
op hc, t trajert voor vmbc, havo, vwo, Op dit moment is ne,t CBS voor het pio 301 het
doorrekeni2n wot de effecten zijn van de scenario's ON, 12% en 20`2<::), Nlogelijk. dat MPVO
hr do 20'11) op het netvlies had ak eerdere optic, maar dit percentage hour: (1(61)0 bet protraject,
Aan hot CBS OF: gevraagd orn aanvidiende data aan 1e leveret), zodat we weten weike
vestigingen (op BRIN-nummer gesorteero) er net rneest op achtentil goon qua
herverdeolefferten. Het gaat hier 011 scholen die. door de iovoering van de nieuwe (meet
.accurate) indicator straks veel minder of Been budget Meer krijgen. Op -dit .1torr.tent is cleze
inforrnatie nog Wet. binnen, Daarentegen staat in de n ota wei afgentene infori:natie over
.herverdeeleffecten, op basis woarvan NPVO on een keuze kart rnaken.

Greet. 5.1.2.e

5.1.2.e
.„ ...

... .....

'
.102k,::,.'‘ .4; .

..„.„. .....

Afdeling Bestuur, Maatschappij en Regelgeving
Directie Voortgezet Onderwijs
Ministerie van Onclerwijs, Cultuur en Wetenschap
PlInslaat 50 751 5i4:P Don 1-Ixig
...
.10e, f01101040.04 ." ' 1 7

; •-

icf,A.417

.?
.=
•Yef

Van:
Verzonden:
Aan:
Onderwerp:

.er
5A.2.6
woensdao 8 februari 2023 15:30

kt1.2.e

PN: Vragen MPVO bij LPA-nota

Van:5.1.2.e
Verzonden: woensdag 8 februari 2023 13:18
Aan: 5.1 .2.e
CC: 5.1 .2 e

1:

'fLa-st•

Onderwerp: Vragen MPVO bij LPA-nota
Hoi 5.1 .2.6
Vand:h:end badden we he tied over wagon van MPVO b,1 tie iota (en per app stuurdeiizojuisil
Hi MO ceo reactie op deze
nocj ean vraao over hot 20-scenarloy hnerinif vanui
VrilaQ over Or' ltenoe uata
Jo oaf nan tint flPV0 hat nog lasriip vincit eon beiluit te netniOn over eon van de twee vourgelogdo
Cu!
Daarhg had MPVO d explicetii;'2. vraag q.cie aarwLillende data vanuit CBS
ovovvstinm0000 die ir in de niOlvvv0..Stutle ou achteru4 Liaan, en viantiver we tilt kunnen verwachten.
Good orn ricking NIPVO or nlee te cloven dal hez verzoek orn CL ze aanvirliencle data vanuit CBS
sarnenhandt n ±t hot besinit Over vizi? .7.if deo!' overciandsrinThricii en niat zoecr ce ke;Ve oil
Of 12"./b.
bei.reft de aarvvolIende data: CEIS H ii 1101 etlam
din tclk BRIN-numnieri; net
gnat. hind van de ihiddag horen we ricer over manneer Zij bet kunnen aaWeveren, maar !le!: zal !net
vaildaag of rnorgen tin.
Ter achrorgrunc: we zijn al gen aantal wekein bza 001 dit vannit CBS to entvanceri. inNir Oct is bean
nior (rj(wopii on tussentijds dit soort concrete (1rotteidb&ce)
or ic ti dLlet. neat depnttenierten
waarvoor 7ij opdraditen tiir.voeten. Doze , nformatie
enibzu. go tutde,t de remdtaten kw-men
wortien cjepubte.-:erd.
hobbi.:m dam tOL: eonspeciaat verzoi.A moeten sadiener en Net ontwoord iblj
CRS afoost:enyif tat op 1): (;-biVeziti vournat do iitkornst
kon warden
AT.:
Ii
ii orn
ti ffi ; fiCigii 1
!1J,nciicator
t :0 1111
vizier soholen waer 713 viOl 7itten.
ntei,.- (3everi rs tint er. in bet1;-? sconarins (woiiswaar OOii reiatief
- \Nat we op di( moment
bep(?rkt aantal) vostigincpn 2...ijn die er flink op achteruituaan In eon crivel van d
nant het orn
enkele tonnen, in somrnige gevollen is hot 80-90% van het budget. Obv doze inForrneti2 hot MTVO
tot het advios gekonion an voer 225 to .Lnezen mOE ii het achterhoofd Jo I voonirarieros bij
DUO).
Vraag over 20% -3co nario
-Zoal in de not ter ;nforniatio u:t deconlber 1.-!.0 22 staat .(re.forentionomni()r 350S$43.13), fienft CBS
doorge.rekend met do tennis sceoarros
scenario 025 en 3.225, In do vc.)inge onto a oon kouze geulookt
van era drie sccnario"$ die \foot vi_trdere deorrekenOld on ariatyses tie vobrkour h3dde.n (en wno we ook
tutoindeli.k uit 1111. OtOl k07Ofl flu). (1 eon eordoro rondo oat 20')/(: bier nIdErcia-ad nog t.t,isoci„ roaer the
dentie )U.orocntor stoat in
is or.) ad vies vat'l do Begoloiciiiicisconii-ni- :: on hot t-ITVO a i.. ifLn fl
die note nit decoinbor. Jz fik. deo. tivits
fAr
miopeimjk 15 nit vowr

voidoond antwoord op (to vrageW

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

TER BESLUITVORM1NG

Voortgezet Onderwijs

Aan: MPVO

van
04,
Datum
271ant.art 2023
Referentie
35481E04

nota

Keuzes voor toekomstige regeling leerplusarrangement
voort.yezet onderwijs

Bipagen
Scan met opnwrkingen MPYO
not decerrber
Intern OCW argesternd
F, Yen°, P0

Aanleiding
In december 2022 bent u geinformeerd over het traject richting een toekomstige
regeling die het leerplusarrangement (LPA) voor het vo vervangt (inclusief het
aparte traject voor het pro).' In deze note wordt op een tweetal punten om uw
akkoord gevraagd voor de uitwerking voor de schoolsoorten vmbo-havo-vwo,
zodat de beoogde inwerkingtredingsdatum van de nieuwe regeling (1-01- 2024)
niet in gevaar komt.
Geadviseerd besluit
1. Keuze voor drempelwaarde 0% of 12% voor schoolsoorten vmbo-havo-vwo.
Advies: kiezen voor drempelwaarde 12%.
2. Keuze voor wel of geen overgangsregeling voor de vestigingen die in de
nieuwe systematiek minder of geen geld meer ontvangen.
Advies: afzien van een overgangsregeling i.v.rn. capaciteit DUO.
Kernpunten
•
•
•

•

•

Op korte termijn ontvangt u een aparte nota over de vraag of een deel van de
ophoging van het LPA-budget tijdelijk ingezet kan warden voor devices.
De in december aangekondigde doorrekening van twee scenario's, met
drempelwaarden 0% en 12%, is in januari door het CBS opgeleverd.
De Begeleidingscommissie LPA, en dus oak expliciet de VO-raad, heeft een
voorkeur uitgesproken voor drempelwaarde 12%. Het MIVO heeft
aangegeven deze voorkeur te delen.
Redenen om voor (geadviseerde) drempelwaarde 12% te kiezen zijn dat:
o
dit in 10 is met de drempel in het pa (in lijn met aanbeveling uit het IBO
Onderwijsachterstanden);
o
deze een redelijk goede verdeling laat zien over de schoolsoorten;
o
er minder versnippering is van budget zodat de betreffende scholen een
substantieel bedrag ontvancen voor effectieve interventies. .
Redenen om voor drempelwaarde 0% (geen drempel) te kiezen zijn dat:
o
dit in lijn is met het principe van 'populatiebekostiging%
o
de verdeling van de micidelen over de schoolsoorten nagenoeg
overeenkomt met de verdeling van de groep leerlingen over de
schoolsoorten.
In de bijiage onder de toelichtinc vindt u cijfers en verdere voor- en nadelen.

Nota ter informatie, referentie 35055613, lie bijlage (apart van deze rota).
Pagsna 1 van 7

Datum
27 januan 2023

•

•

•

Naast een keuze over de drempel, is een keuze benodigd over het wel of niet
hanteren van een overgangsregeling voor de vestigingen die in de nieuwe
situatie minder of geen geld meer ontvangen.
Een overgangsregeling kan de effecten voor deze vestigingen zachter laten
landen, maar heeft ook consequenties voor de capaciteit bij DUO (en daarmee
risico's voor de inwerkingtredingsdatum). Daarnaast gaat een relatief beperkt
aantal scholen er op achteruit in de nieuwe systematiek. Daarom adviseren
we of te zien van een overgangsregeling.
In najaar 2022 is door u besloten het praktijkonderwijs (pro) via een ander
traject te benaderen. In deze nota ontvangt u hierover de laatste stavaza.

Toelichting
Het Leerplusarrangement (LPA)
Onder de regeling Leerplusarrangement voortgezet onderwijs (LPA) kept OCW
extra middelen toe aan scholen om kansengelijkheid voor alle schoolsoorten in
het vo te vergroten. De middelen worden vooral ingezet voor extra fte gericht op
taalondersteuning, coaching en extra mentoraat. Momenteel wordt volgens een
strakke planning aan een toekomstige regeling gewerkt die het LPA per 1-012024 zal vervangen. Dit is een uitwerking van de afspraken uit het CA. In het po
krijgen scholen en gemeenten hiervoor via een soortgelijke regeling geld. Voor
een toekomstige regeling voor het vo is een besluit nodig over de te hanteren
verdeelsystematiek.
Besluiten tot nu toe
•
12/05/2022: akkoord MPVO am LPA-regeling te vervangen en de CBSindicator toe te passen in een nieuwe kansengelijkheidsregeling voor het vo.
•
31/05/2022: akkoord MPVO om benodigd, extra budget toe te kennen aan de
toekomstige regeling. In bestedingsplan van CA-middelen wordt €105 miljoen
opgenomen, wat het totaalbudget per jaar op €155 miljoen brengt.
Startdatum van deze ophoging is 1-01-2024.
•
5/07/2022: akkoord MPVO om pro-scholen via een apart budget en
aangepaste vo-indicator te financieren. 9% van het vo-budget wordt daarom
afgesplitst en CBS maakt een voor pro passende indicator en
verdeelsystematiek. Deze 9% komt overeen met het aandeel wat nu naar pro
gaat.
•
14/11/2022: akkoord MTVO om CBS 2 scenario's door te laten rekenen met
drempelwaardes 0% en 12% voor de vmbo-havo-vwo scholen. U heeft
hierover in december een nota ter informatie ontvangen.
Herverdeeleffecten en overgangsregeling
•
In beide scenario's zijn er scholen die er flink op achteruitgaan. Wel is het
aantal scholen dat er op achteruitgaat bij 0% duidelijk groter dan bij 12%.
•
De VO-raad heeft richting OCW expliciet gevraagd te kijken naar
herverdeeleffecten, omdat vestigingen die in de nieuwe systematiek minder of
geen geld meer krijgen hier hun bedrijfsvoering op moeten aanpassen. Voor
Pagina 2 van 7

Datum
27 Jarman 2023

•

•

•

•

deze scholen kan een overgangsregeling wenselijk zijn, waarin deze
bekostiging bijv. in 2 jaar stapsgewijs wordt afgebouwd. De Sectorraad PRO
heeft zich nog niet uitgesproken over de wenselijkheid van een
overgangsregeling.
CBS verzamelt data die voor ons inzichtelijk maken welke scholen er precies
op achteruit gaan en hoeveel. Daarna kunnen wij voor deze vestigingen gaan
kijken naar de reserves (op bestuurlijk niveau) om een beeld te krijgen in
hoeverre deze scholen de achteruitgang zouden kunnen opvangen. Het gaat
hier tenslotte om scholen die nu op basis van de verouderde, niet meer
accurate (en daarmee ondoeltreffende) indicator middelen ontvangen om
kansengelijkheid te vergroten. Rond 10 februari ontvangen wij van CBS deze
data, waarna wij pas aan de slag kunnen met het bekijken van de reserves.
Een besluit over budget en drempel kan hier helaas niet op wachten.
(490/01v‘ 4% Vic (
Daarnaast pubiiceert het CBS uiteriijk op 14 april 2023 een rapport met alle
to
nv
onderzoeksresultaten. Daarin is nu gerekend met het opgehoogde budget. Dit
betekent als op 14 april het nieuwe budget nog niet bekend is gemaakt, het
CBS alsnog haar onderzoeksresultaten zal publiceren.
Voor een overgangsregeling zijn we afhankelijk van capaciteit bij DUO. De
ontwikkelagenda van DUO is erg vol en het capaciteitsbeslag relatief groot.
Dit maakt dat er een realistisch risico is dat de inwerkingtredingsdatum van 1
-01-2024 niet gehaatd zal worden als ook een overgangsregeling nodig is.
DUO heeft aangegeven dat de planning geen ruimte laat voor vertraging of
extra werk. Dit is problematisch en zwaarwegend aangezien de verwachting is
dat FIN niet bereid zal zijn het opgehoogde budget op basis van de
verouderde indicator te verdelen. Verlenging van de huidige regeling is
daardoor geen optie.
Het gaat hier om kalenderjaarbekostiging: de scholen weten dan wel laat dat
ze erop achter uit gaan, maar in het schooljaar 23/24 betreft het slechts 7/12
van de bekostiging (de eerste 7 maanden van 2024). Dit dempt de overgang
richting een nieuwe regeling ook al zonder dat er een overgangsregeling
wordt gemaakt. Feit blijft wel dat deze scholen mogelijk te maken hebben
met structurele kosten die zij waarschijnlijk niet snel kunnen afbouwen.

Verdere aandachtspunten
•
Als aandachtspunt werd door de Begeleidingscommissie LPA ook meegegeven
dat er oog moet zljn van een mogelijk negatief effect voor bredere
scholengemeenschappen. Bij de uitwerking van de regeling wordt gekeken
hoe dit effect kan worden tegengegaan.
•
Hoewel het budget aanzienlijk is opgehoogd, Is het nog niet in de buurt van
het niveau van po. De achtergrondkenmerken die maken dat een leerling een
groot risico heeft op een onderwijsachterstand werken in het vo minstens zo
hard door als in het po. Daarom is het zinvol uiteindelijk te streven naar een

vagina 3 van 7

Datum
27 januari 2023

•

•

budget van vergelijkbaar niveau zodat dezelfde doelgroep even goed
ondersteund zou kunnen worden als in het po.
In eerdere discussies met FIN is gesproken over mogelijkheden om te komen
tot 'populatiebekostiging' om zeer gericht leerlingen met
onderwijsachterstanden te ondersteunen. Daarbij is richting FIN steeds
aangegeven dat dit s►echts mogelijk zou zijn indien er sprake zou zijn van een
heel hoog budget. Beduidend hoger dan nu in het po gangbaar is; laat staan
dat dit met het budget dat beschikbaar is voor het vo een haalbare kaart zou
zijn. De regeling zal t.z.t. met FIN worden afgestemd. FIN wit vooral dat het
aansluit op het eerder afgestemde bestedingsplan (waarin staat dat we willen
aansluiten bij systematiek in het po, en een geconcentreerde inzet van
middelen willen).
Om de verantwoording ih de nieuwe regeling te versterken t.o.v. de huidige
LPA-regeling, zullen we scholen verplichten via XBRL Onderwijsportaal aan te
geven hoe zij de LPA-middelen besteden. Daarnaast zu►len we via NRO
onderzoek laten doen naar de effectiviteit van veel gekozen interventies.

Ter informatie: traject praktijkonderwijs (pro)
•
•

•

•

•

•

Voor de zomer is door u besloten het pro uit de te vernieuwen LPA voor het
vo te halen en voor het pro de middelen ook met een indicator te verdelen.
Er is bij de Sectorraad PRO weerstand over de keuze voor het splitsen van het
vo-budget. Als het pro in een totale vo-indicator mee zou worden genomen, is
er namelijk een kans op een hoger bedrag voor het pro. Een dergelijke
splitsing (budgetplafond) in regelingen is niet ongebruikelijk.
Daarnaast is de Sectorraad niet overtuigd van het toepassen van een op het
vo-gebaseerde indicator in het pro om de middelen te verdelen, omdat zij zich
afvragen of deze geschikt is voor het pro.
De Sectorraad heeft binnen deze kaders tijdens de Expertgroep van 9 januari
aangegeven dat als er wordt gekozen voor een aparte financiering van het pro
hun voorkeur uit gaat naar een verdeling van de middelen over alle proscholen (geen drempel). Zo kan iedere pro-vestiging ervan profiteren.
Het MTKO heeft op 16 januari besloten het CBS 3 scenario's te laten
doorrekenen: drempelwaarde 0%, 12% en 20%, met een doelgroep van
30%.2 Een doelgroep van 15% (zoals voor de overige schoolsoorten) of
kleiner maakt de groep leerlingen meer specifiek en dus kleiner, wat het risico
op fluctuaties per pro-vestiging over de jaren heen groter maakt.3
U ontvangt eind februari een nota ter besluitvorming wanneer het CBS de drie
scenario's voor pro verder heeft doorberekend. Voor pro geldt dezelfde
inwerkingtredingsdatum, maar keuze voor vmbo-havo-vwo kan en moet nu al
gemaakt worden om niet onnodig te vertragen.

2 Dit percentage geeft aan van welke leerlingen de onderwijsscores worden meegeteld (in
dit geval tellen de leerlingen met de laagste 30% mee).
3 Voorbeeld ter verduidelijking: bij een kleinere school heb je ook meer relatieve fluctuaties
in budget dan bij een grotere school bij een stijging of dating, Zo werkt het ook bij deze
kleinere groep.

Pagina 4 van 7

Datum
27 januari 2023

Planning komende periode

o
•
o

o
o

De eerste hand wordt nu gelegd aan een toekomstige regelingtekst.
Volgens planning start DUO begin maart met uitvoeringstoets.
In de Kansengelijkheid-brief zal u onder andere ophoging van het budget
aankondigen. Hierin zit ook een risico: vertraging van deze brief zorgt voor
vertraging op dit traject. Mogelijk volgt later nog een aparte brief met meer
details.
In Q3 zal communicatie richting de scholen plaatsvinden.
Parallel hieraan bereiden CBS en DUO het productieproces voor.

Pagina 5 van 7

Datum
27 Januar' 2023

BIJLAGE: CDFERS EN VOOR- EN NADELEN T.B.V. SCENARIOKEUZE

Vergelijking drempelwaarden
Totaal aantal leerlingen in vmbo-havo-vwo
Hoeveel leerlingen van totaal horen tot de 15% doelgroep (de
achterstandsleerlingen)
t Vestigingen die in nieuwe situatie middelen ontvangen
i
1Totaal aantal leerlingen op vestigingen die drempel halen
I Hoeveel achterstandsleerlingen zitten op de vestigingen die drempel
halen
I Hoeveel vestigingen krijgen nu wel LPA en in nieuwe systematiek niets
Hoeveel vestigingen krijgen in nieuwe systematiek minder geld dan nu
I met LPA
Hoeveel geld krijgt een vestiging gemiddeld in nieuwe systematiek
I Hoeveel geld krijgt een vestiging gemiddeld per leerling in nieuwe
I systematlek

0%
881.800

12%
881.800

134.400
1250 (100%)
881.800

134.400
732 (59%)
395:500

134.400
0 (0%)

98.900
28 (2%)

101 (8%)
C112.800

65 (5%)
C192.623

€160

€357

Pagma 6 van 7

Datum
27 januari 2023

Voordeten 0%

Nada 0%
Meer versnippering: budget wordt over meer
vestigingen verdeeld die deze aanvullende
middelen niet allemaal even hard nodig hebben
om aandeel van deze leerlingen te ondersteunen.
De verdeling van de middelen over de schoolsoorten Niet in lijn met drempel in het po waardoor we
komt nagenoeg overeen met de verdeling van de gedurende schoolcarriere niet op eenzelfde groep
doelgroepleerlingen over de schoolsoorten.
leerlingen (em te ondersteunen) focussen
Past bij het principe van populatiebekostiging:
veer iedere leerling met 'risico' is er budget. Alle
scholen ontvangen een deel van de middelen.

Grotere herverdeeleffecten (8%) dan bij 12%
drempel (5%). Dit is moeilijk uit te leggen
richting het veld en biedt meer noodzaak voor
een overgangsregeling.
Met €155 miljoen is het bedrag per leerling
ontoereikend voor dit principe. Het idee cm per
leerling te bekostigen past effectief bij een veet
hoger budget.
Doet onvoldoende recht aan de ongelijke
uitdaging veer scholen; kan beeld uitstralen dat
scholen met een echt uitdagende populatie gelijk
worden gesteld aan scholen met enkele van deze
leerlingen.
Minder draagvlak vanuit
scholen/vertegenwoordiging veld.
Voordeleo 12%
Nadelen 12%
Doet recht aan het principe van
Ben deel van de leerlingen waar het om gaat zit
Kansengelijkheid: 'ongelijk investeren veer gelijke op scholen die gees middelen ontvangen.
kansen'.
Deze scholen (met een beperkt aandeel van deze
leerlingen) kunnen hen ondersteunen vanuit de
reguliere bekostiging.
In lijn met drempel in het po (en daarmee voldoen De verdeling van de middelen over de
we aan de aanbeveting van het LBO om gedurende
schoolsoorten komt minder overeen met de
de schoolcarriere eenzelfde groep leerlingen te
verdeling van de doelgroepleerlingen. Havo-vwoondersteunen)
vestigingen ontvangen minder vaak middelen dan
bij de 0% drempel.
Minder herverdeeleffecten (5%) dan bij 0%
drempel (8%),
Met €155 miljoen is het bedrag per leerling (meer)
toereikend voor dit principe.
We bereiken een aanzienlijk aandeel van de
leerlingen waar het om gaat. Meer dan ender het
huidige LPA (mede door °alleging budget); maar
oak een groter aandeel van de vestigingen dan in
het po.
draagvlak vanuit scholen/vertegenwoordiging veld.

Pagina 7 vast 7

Ministetie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

Kansengelijkheid en
Onderwijsondersteuning

TER RESLUITVORMING

Aan: MPVO

Van

Datum
3 oktober 2022

nota

Reterentle
34151245
Bijlagen

Opdracht visiebrief Kansengelijkheid 2.0

U hebt reactie gegeven op een versie van de visiebrief Kansengelijkheid, met
uitwerking van de maatregelen uit het coalitieakkoord (d.d.10 september 2022).
Uw vragen en verzoeken maken dat we met deze brief een nieuwe richting
inslaan ten opzichte van de koers die we op basis van eerdere gesprekken met u
eanhielden. Daarom leggen we met deze nota eerst aan u voor wat de inhoud van
de brief zou moeten zijn. In de bijlage treft u voor de volledigheid een overzicht
van relevante toezeggingen en afspraken uit het coalitieakko d•

„9 pt erN

Beslispunten
Graag uw reactie op:
Onze weergave van de gewenste inhoud van de brief - is dit wat u daarin
•
wilt zeggen?
• Een aantal dilemma's die we zien. We doen voorstellen om hiermee om te
gaan - graag uw reactie/akkoord.
In kadertjes in deze nota zijn de punten weergegeven waarop we graag uw
besluit ontvangen.

loJe(ttv p44 irr %
&24c lkit'l
tfrj
neivy‘

6

Opzet en inhoud van de brief
Hoofdboodschap_: kansen voor de talenten van alle leerlingen rdtl-k-vttr- ''M..tra"kbvilc_elt /
4.,‘ 4
In de inleiding zetten we de hoofdboodschap neer:
I
• 4Het onderwijs is er voor de talenten van alle leerlingenen vw- 41 4
Lk\ ( 1 fat,64,41114141.,,3
• 1 Dat betekent dat elk talent)telt en dat we alle ondTwijsstromenI
') waarderen.rvvvi clk IVO Okiffatt‘ "4,-<(?.--t
pr
-bFki-65 klvol(11 1
1
il
• De inzet op basisvaardigheden is belangrijk voor de kansw van kinderenz, Mt- t-P•V
)fe,
e cultuur van hoge verwachtiric
----eSe.ta ts en
(bw tittlilf M*A-tr • Het betekent ookTaThet onderwijs toegankelijk moet zijn- voor it(dereen
en dat het niet uitmaakt uit welk gezin je komt....0(,..
We zijn samen verantwoordelijk voor kansen van kinderen. Dat vraagt
•
rCi/et Eitillt/A
ingewikkelde k uzes en gespr4ken van ons allemaal.
.,.q
... ___.
(D,9 eAtt VP/W;f
Maatregelen
........__
In de maatregelen die u aankondigt leggen we de nadruk op:
.1
-)64r(ef)
• Het belang van een stimulerende omgeving op school en daaromheen. U
kunt daarbij verwijzen naar School en Omgeving.
ak. dpA ik 01
Aandacht voor alle talenten: vakmanschap en beroepsonderwijs verdienen
•
een extra impuls. We verwijzen hierbij naar de maatregelen die staan in
1 [A/11411013c iii,
de brief die u hierover nog stuurt of te zijner tijd al gestuurd heeft. U kunt
`VI tit L A4
hierbij tevens wijzen op de nadelen van opwaartse druk.
-

..6,

Pagina 1 van 10-5-10 as

3/0PC CCAI
derPrfP

•

•
•

Aanvullend gaan we in op het belang van maatregelen op het gebied van
Datum
maatwerk en flexibiliteit, om leerlingen meer kansen te bieden in het
3 oktober 2022
voortgezet onderwijs.
Gelijke toegang tot goed onderwijs voor alle leerlingen, onder andere
2vv- Al, 65 vtu
door aandacht voor aanmeldbeleid en de vrijwillige ouderbijdrage.
r tA/1114A 154-.L4
Eventueel: extra investeren in het voortgezet onderwijs via de
eAi4e , welt's(
onderwijskansenindicator om de kansen van kinderen te verbeteren uit
gezinnen die moeilijker rond kunnen komen of anders zijn opgeleid. U
et/4)&44,4
kunt hierbij ook de koppeling maken met de structurele uitwerking van de
tht/IM/2111 t,‘
arbeidsmarkttoelage.

.

CA444- 14' y Mr\

Graag uw reactie op deze algemene lijn.
We zien in de uitwerking van de thema's in maatregelen nog wel enkele
knelpunten naar aanleiding van uw opmerkingen, die we graag hieronder aan u
voorleggen.

1.(ke1A-H
„

(AVA

mictLtl,ick

Voorstel uitwerking thema's en maatregelen
vt-Ples-vi

prtist,C)

PIRtr ktitMdb.:)611

School en omgevinq
Doel: kinderen krijgen de kans om zich ook na schooltijd breed te ontwikkelen
Over School en omgeving heeft u de Kamer kort voor de zomer al uitgebreid
geinformeerd. In deze brief kunt u kort de kern herhalen.
Met ingang van dit schooljaar is het programma School & Omgeving
gestart in het funderend onderwijs. Scholen, gemeenten,
kinderopvangorganisaties, sport- en cultuuraanbieders en andere
organisaties werken samen om de kansen voor kinderen te vergroten in
een verrijkte schooldag. U heeft 45 voorlopers geselecteerd die naast het
reguliere curriculum al extra activiteiten aanbieden, zoals sport, cultuur
en huiswerkbegeleiding.
Tot eind september konden ook andere coalities van scholen, gemeenten
en lokale organisaties subsidie aanvragen om een verrijkte aanbod te
starten of verder te ontwikkelen. In totaal wordt daarmee dit schooljaar in
130 gebieden gewerkt aan een rijke schooldag.
In het coalitieakkoord is daarnaast afgesproken om meer te investeren in scholen
met veel leerachterstanden. U kunt hier vooruitwijzen naar dit voorjaar of al
ingaan op de kansengelijkheidsmiddelen in het vo (zie onder dilemma's vanaf
p.4)
Aandacht voor alle talenten: kansen, maatwerk en fiexibiliteit
Doel: het onderwijs biedt kansen aan alle leerlingen
Ons voorstel is om hier in te gaan op het vraagstuk dat de Onderwijsraad opwerpt
(en waar ook de SER op in is gegaan) over te vroege selectie en gebrek aan
differentiatie, omdat dit is toegezegd aan beide Kamers. Om dit te plaatsen in uw
visie, kunt u dit vraagstuk verkennen in corrthin=f-i^ met ongewenste opwaartse
int en kansengelijkheid
druk. Waardering v
it hoeven niet met elkaar op
gerelateerd aan opl f;1oment dat het bevorderen van
gespannen voet te
wordt gezien als een directe
doorstroom (ingege
tegenstelling aan hE

Intl cat if

Ae(1/4,

le€

PalArooviviriL

Het gaat bij het bevorderen van kansengelijkheid bij doorstroom niet am 'hoger
Datum
is beter', maar om systematische verschillen tussen groepen leerlingen op basis
van hun sociale achtergrond. Aandacht vragen voor het een, betekent in dit geval 3 oktober 2022
niet 'geen aandacht voor het ander'. Het zijn twee thema's, dielweliswaar met
elkaar verbonden zijn, maar elk om een eigen aanpak vragen) biln.e19..„411.4 MVP
We adviseren om wel de maatregelen aan te kondigen zoals die eerder o.a. met
FIN zijn afgestemd. U kunt dit echter plaatsen in een breder kader van maatwerk
voor alle leerlingen, waarbij u verwijst naar de brief over beroepsonderwijs en een
toekomstige brief over maatwerk en het maatwerkdiploma.

C

t
V"-•
Vrijwillige ouderbijdrage
Doel: elke leerling kan meedoen met alle activiteiten op school.
tie vrtAti,
MN•
Eerder hebt u wettelijk vastgelegd dat scholen kinderen niet mogen
uitsluiten van activiteiten als hun ouders de vrijwillige ouderbijdrage niet
betalen.
•
De TK heeft daarnaast gevraagd om een limiet op de hoogte van de
vrijwillige ouderbijdrage.
•
Deze winter wordt de schoolkostenmonitor uitgevoerd. Die kan meer
informatie geven over de huidige stand van zaken en de effecten van de
vorige wetswijziging.
•
We stellen voor dat u in de brief ingaat op mogelijkheden en dilemmas
van een limiet, zodat de TK zich hierover kan uitspreken.
I tad- rfre'k'
•
De schoolkostenmonitor komt begin 2023, u kunt dan een def tieve
keuze maken over de aanpak van de hoogte van de oude,Ij ge.
Aanmeldbeleid
Doel: Elke leerling (en zijn/haar ouders) een gelijke kans geven om op de school
van zijn/haar voorkeur te komen.
•
In het CA is afgesproken dat we gelijke kansen bij aanmelding
garanderen.
•
Verbeterpunten die uit onderzoek naar toelating en toegankelijkheid van
het funderend onderwijs naar voren komen zijn:
o
helderheid en vindbaarheid van het toelatingsbeleid van de school
•
hierover heeft u de schoolbesturen een brief gestuurd in maart
van dit jaar.
o
er zijn voorbeelden van scholen die 'wegadviseren' door
mondeling aan ouders te laten weten dat hun kind beter terecht
kan op een andere school. Zander schriftelijk besluit kunnen
ouders geen bezwaar maken.
•
aanvullend hierop kunt u ook (bijvoorbeeld in samenwerking
met Ouders en Onderwijs, ats zij dit willen), een
communicatie-actie op touw zetten, zodat ouders hun rechten
kennen en scholen de regels kennen. N.Dit is nog niet
besproken met O&O.
•
in 4 gemeenten (Waalwijk, Nissewaard, Groningen en Utrecht)
loopt mornenteel een proef voor betereinformatievoorziening
fj
aan ouders met een lage sociaalecoriomische status over vor atiff re. pf-4
aanmelding en toelating. Ons voorstel is de lessen te
verspreiden naar alle gemeenten, bij voorkeur via de VNG. In
bijtage vindt u een toelichting op de regels voor aanmelding
en ()elating.
/ACIN
"Nt.'
Pagina 3 van 10

(0_

De wettelijke bevoegdheid om leerlingen toe te laten ligt
momenteel bij schoolbesturen. Technisch gesproken kan elke
gemeente verplicht warden een centraal aanmeldsysteern op te
zetten. Dit vereist wetswijziging en is een grate verandering in de
verantwoordelijkheidsverdeling. De verwachting is dat dit alleen
een oplossing is voor gemeenten met scholen die overaanmelding hebben (en waar scholen dus leerlingen moeten
weigeren).
Als u veranderingen wilt in de aanmeldprocedure, adviseren
we om in de gemeenten die al ervaring hebben met centraal
aanmeldbeleid, te onderzoeken of en onder welke
omstandigheden dit meerwaarde heeft.

Datum
3 oktober 2022

PC-?1 Crf t.-

Graag uw reactiejakkoord op het voorstel voor uitwerking van deze
maatregelen.
N.B. Digitate middelen en kansengelijkheid
In het debat over krapte op de arbeidsmarkt op 29 september jl. hebt u
fvv*---fitt6.)
toegezegd in deze brief oak jets te zeggen over het bieden van digitate middelen
in het kader van kansengelijkheid. Over de invulling daarvan ontvangt u
binnenkort separaat een nota.
Dilemma's en knelpunten
Algemeen
Oorspronkelijk werkten wij met twee grote 'wissels' (naast de eerder
aangekondigde plannen voor School en omgeving): ten eerste de inrichting van
de overgang po-vo en ruimte bieden voor het anders inrichten van de onderbouw
van het vo en ten tweede de extra financiering van scholen in het vo met de
onderwijskansen-indicator. De maatregelen (die zijn afgesproken met FIN) waren
eveneens een reactie op een advies van de Onderwijsraad en de SER over selectie
en differentiatie (2021) en een MO over onderwijsachterstanden (2017). Uw
eerdere aanpassingen zouden maken dat op dit viak geen maatregelen meer
genoemd warden, omdat de insteek op doorstroom verandert en de ophoging van
de middelen voor vo wordt geschrapt. In plaats daarvan komt de focus in
toenemende mate te liggen op zaken die vermoedelijk een beperkter effect
hebben op kansengelijkheid (zoats handhaven van vrijwillige ouderbijdrage in
schoolgids/ boete voor scholen en centraal aanmeldbeleid voor po). Om
bovendien indicatoren te kunnen beschrijven waaraan we kunnen meten of er
succes geboekt is op gebied van kansengelijkheid, is het nodig om doelgroepen te
identificeren of doorstroomcriteria te benoemen. Daarom leggen we u het
volgende voor.

eyit AN.

2\e iwv-1.Q
rit,coli 01/44

t

Graag uw reactie op onde staande adviezen.
Wel/oeen probleembeschriivinq
Door beide Kamers is gevraagd om een brede visie op kansengelijkheid en een
beieidsreactie op het Onderwijsraad-advies Later selecteren, beter differentieren
hierover. U hebt aangegeven de voorkeur te geven aan een positieve toonzetting
(en meer inzet op maatwerk - zie elders in deze nota). We vragen ons of of een

Pagina 4 van 10

7eci\.5
brief zonder
voldoende te

uitgebreide reactie op het Onderwijsraad-advies
mt aan de wensen van de Kamer.

Datum
3 oktober 2022

Om tegemoet te komen aan de wens van beide Kamers, is ons advies om wel een
korte reactie op het Onderwijsraadadvies op te nemen.
Wel/niet de ophociine van kanseneeliikheidsmiddeten vo noemen
U gaf aan in deze brief nog niet nader in te gaan op ophoging van de
kansengelijkheidsmiddelen voor het voortgezet onderwijs.
a. De ophoging van het kansengelijkheidsbudget is heel goed nieuws
voor de vo-sector. Het kan het gesprek over kansengelijkheid een
positieve impuls geven.
b. Daarbij geeft vroegtijdig aankondigen de scholen die het betreft iets
!anger dan een schooljaar de tijd om voorbereidingen te treffen voor
de inzet van de middelen. Het kan bijvoorbeeld ook continulteit
betekenen van activiteiten die nu met NPO-middelen zijn genomen, of
bet nadenken over een andere aanpalc
e. Ook richting de Kamer vinden we het kwetsbaar om in de brief als
uitvoering van een toezegging voor een visiebrief over
eU r1(tA,
kansengelijkheid naar aanleiding van de CA-afspraken, helemaal met (_,/
tit 40/4-in te gaan op een substantieel deel van de inzet van de middelen. Het
gaat bier om een fors bedrag (105 miljoen structureel).
Als u de aankondiging nog niet wil doen, adviseren we ook de passage
(t kltRte./rt.
over de herziening van de indicator in het vo te schrappen, vanwege
zorgen bij scholen over herverdeeleffecten. Die zorgen zullen anders
Apirrelok-WAhri r
zijn als duidelijk is dat er (veel) meer geld komt. In het voorjaar
vAy- ykv__
kunnen we dit verhaal dan in z'n geheel naar buiten brengen.

crt

Leek uz, 111 ..4,
11
torf

1'64' t•tiv(Afti

Ons advies is dan ook om de passage over herziening van de indicator te laten
staan en eveneens minimaal het bedrag te noemen. U kunt hierbij vooruitwijzen
naar een later brief waarin dit plan verder wordt uitgewerkt.
Doorstroombeleid vs. maatwerk
U gaf aan meer inzet te vvillen doen op flexibilisering van het stelsel (in het vo) en
minder op uitstel van selectie/ betere (interne) differentiatie en een eerlijker
stelsel in het kader van kansengelijkheid. De redenering daarbij is: als voldoende
maatwerk wordt geleverd voor leerlingen, is een afname van brede
brugklassen/scholengemeenschappen geen probleem. We zien een aantal risico's
in deze redenering:
Het CA spreekt over differentiatie en maatwerk maar is oak expliciet over
de overgang po-vo en brede brugklassen: "We verbeteren de overgang
van basis- naar voortgezet onderwijs. We stimuleren brede en verlengde
brugklassen met oog voor de talenten van elke leerling." Daar is de
komende jaren structureel C64 miljoen beschikbaar.
Het grootste aandeel hiervan zit in het bevorderen van het aanbod in en
verhogen van de kwaliteit van heterogene brugklassen (ca. 57mIn).
Hierbij is nog keuze te maken voor een minimale variant (voortzetting van
huidige regeling heterogene brugklassen vanuit het NP Onderwijs, met
eventuele wijzigingen t.a.v. verder verhogen van de kwaliteit van
onderwijs in heterogene brugldas) of een verdergaande variant waarin
wordt toegewerkt naar een gemeentelijki regionaal dekkend aanbod van
Paging 5 van 0

heterogene brugklassen. T.a.v. van het verbeteren van de overgang povo en doorstroom zou verder met name ingezet worden op het verder
brengen van (kleinschalige) bestaande initiatieven (leertrajecten,
tussenklassen, regionale samenwerking, onderzoek) om zoveel mogelijk
informatie te verzamelen over hoe het stelsel - binnen de huidige wet- en
regelgeving zo kan functioneren dat het voor alle leerlingen mogelijk is
om hun talenten optimaal te ontwikkelen.
Internationaal andf rzoek igeeft aanwijzingen dat later selecteren kansen1
bevordertt
tAti
vrti.41.14,- 06v41,1 (1) cot' -17<-41
Vergelijkingen laten zien dat in ovnderwijsstelsels met veel ruimte voor
maatwerk juist vaak ouders met een hoger opleidingsniveau hun weg
weten te vinden en het voor hun kinderen goed regelen, ten koste van
kinderen van ouders met een lager opleidingsniveau.
We hebben geen garantie dat de maatregelen voor uitstel van selectie en
meer flexibiliteit in de onderbouw werken. We weten wel dat vroeg
selecteren in ieder geval ongelijkheid in de hand werkt en dat het risico
van focus op maatwerk en (externe) differentiatie, zonder aandacht voor
een specifieke groep die nadeel ondervindt van het huidige systeem,
minder kansengelijkheid is.

Datum
3 oktober 2022

id /A-tie

gcn-

Daaroxa-a4iseren we ruimte te bieden om, in Iijn met CA, brugklassen te
erbreden n to verlenoenj.or wie wil en de effecten te monitoren zodat we over
aan a aar kunnen zien of een stelselwijziging de juiste keuze is.
Timing en toezeggingen
Omdat deze brief ook een uitwerking is van het CA ligt het voor de hand de br
via onderraden en MR uit te sturen. Voor verzoor
begrotingsbehandeling, moet deze op
o tober voor de CWIZO
den
aangeleverd. Dit lijkt niet haalbaar, ge an .e brief, andere
prioriteiten (zoais de schoolmaaltijden) en de herfstvakantie (politiek reces 21-31
oktober).
(-4,t CVi-or( ht

iat-- ?a.

6vt 144411
9\
way,.,„4fry
,

Voorstel: we stellen voor om de brief aan te leveret, op 18 november, voor de oe -vu ely(4,ed4

CWIZO van 28 november. Gesteld dat er geen bespreking nodig is in de RWIZd-,/
kan de brief dan worden verzonden na de MR van 2 december.
Indien we voor deze route kiezen, is een uitstelbrief aan te
raden (aan beide Kamers).
4 De vaste Kamercommissie heeft verzocht om meer informatie
over de limiet aan de ouderbijdrage voor de
begrotingsbehandeling. Ons voorstel zou zijn om dit mee te
nemen in de uitstelbrief, zodat de vrijwillige ouderbijdrage
behandeld wordt in het bredere kader van uw visie en aanpak
voor kansengelijkheid.
Graag uw keuze reactie/akkoord op de planning.

14( NA- )4&,

y

61r (t 14w id;
Pagina 6 van 10

19tzto,:y

Bijiage: toezeggingen en afspraken
1.1
Toezeqgingen
Eersta Kamer:
•
Toezegging op inhoudelijke reactie op het advies van de Onderwijsraad 'Later
selecteren, beter differentieren' gekoppeld aan een bredere schets van de
ambities op kansengelijkheid uit het regeerakkoord (nr. 4524).
Tweede Kamer:
•
Toezegging am voor de begrotingsbehandeling 'grote visie' op
kansengelijkheid naar de Tweede Kamer te sturen (nr. 4605).
•
Verzoek om kabinetsreactie Onderwijsraadadvies `Later selecteren, beter
differentieren' (nr. 7700).
Opnieuw de toezegging om voor de begrotingbehandeling met een brief over
•
kansengelijkheid te komen en daarin ook jets te zeggen over het bieden van
digitale middelen in het kader van kansengelijkheid (29/09/22).
Verder is toegezegd om in de brief specifiek deze punten mee te nemen:
•
De vraag of keuzevrijheid gerelateerd aan de Wet meer ruimte voor nieuwe
scholen Ieidt tot meer segregatie (nr. 4612).
•
De uitkomsten van de Staat van de Ouder over de overgang po-vo (nr. 4606).
•
Een reactie op het proefschrift van Karin den Heij (4607).

Datum
3 oktober 2022

Ook heeft de vaste Karnercommissie gevraagd om een update over de uitwerking
van een maximering van de vrijwillige ouderbijdrage voor de
begrotingsbehandeling.
1.2
Afspraken ult het coalitieakkoord.
In het coalitieakkoord staan de volgende thema's benoemd als het gaat om het
vergroten van kansengelijkheid in/ met het onderwijs (uitsluitend thema's die ook
aan bod komen in de brief):
Stimuleren deelname en verbeteren kwaliteit VVE;
•
o
Tekst CA: We voorkomen leerachterstanden bij de start door het
stimuleren van de deelname van kinderen met een taalachterstand
aan voor- en vroegschoolse educatie (VVE), het versterken van de
kwaliteit, en de relatie tussen opvang en onderwijs te versterken.
o
-4 In de brief wordt dit thema genoemd en verwezen naar een nader
moment waarop de plannen warden uitgewerkt en de Kamer daarover
wordt geinformeerd.
•
Verrijken/ breed aanbod van school en orngeving;
o Tekst CA: Als onderdeel van een brede aanpak van bestrijding van
armoede in kwetsbare wijken door gemeenten investeren we in een
rijke schooldag, waarbij scholen zeif bepalen wat zij nodig achten om
de kansenongelijkheid te verkleinen. Te denken valt aan begeleiding
bij huiswerk, sport en cultuur in samenwerking met plaatselijke
verenigingen en bibliotheken. We beginnen bij de scholen waar de
nood het hoogst is.
•
Structurele versterking scholen met veel leerachterstanden;
o
Tekst CA: We halen het beste in elke leerling naar boven. Of je nu een
leerachterstand hebt of juist een excellente leerling bent. We kiezen
voor een structurele versterking van scholen met veel
leerachterstanden. Gelijke kansen vragen een ongelijke aanpak, zodat
elk kind de beste kans krijgt.
•
Verbeteren overgang po-vo en doorstroom differentiatie;
Pagina 7 van 10

•

Tekst CA: Verbeteren de overgang van basis- naar voortgezet
Datum
onderwijs. We stimuleren brede en verlengde brugklassen met oog
3 oktober 2022
voor de talenten van elke leerling. We bevorderen doorstroom en
differentiatie om leerlingen maximale kansen te geven in het
voortgezet onderwijs. We geven ruimte voor een maatwerkdiploma.
We garanderen gelijke kansen bij aanmelding voor iedereen onafhankelijk van
sociaaleconomische en culturele achtergrond.

1.3
Kaders vanuit het bestedingsplan Kansengelijkheid
In de bestedingsplannen voor kansengelijkheid die u hebt geaccordeerd en
waarover overeenstemming is bereikt met FIN, is het volgende vastgelegd m.b.t.
de middelen voor Doorstroom en het ophogen van de middelen voor VO (totaal
van de twee rondes besluitvorming m.b.t. de bestedingsplannen).
Maatregelen x C 1 milJoen
Doorstroom in een kansrijk stelsel
- Heterogene brugklassen
- Begeleiding/ voorbereiding besluit st.w
Uitbreiden samenwerking po-vo
- Uitstel selectie (tussenklassen)
Padafhankelijkheid terugdringen
Leertraject en effectmeting
Kansengeliikheidsbudget vo

2023

2024

2025

2026

Struc.

21,250
1,1
4
2,2
0,1
1,2
0

55,5
1,6
4
2,2
0,1
1,2
105

55,5
1,5
4
2,2
0
1,2
105

55,5
1
4
2,2
0
1,2
105

55,5
0
4
2,2
0
1,2
105

1.4. Relevante tekst Begroting 2023
Extra investeringen voor kansengelijkheid in het po en vo
Gezien de invloed van de directe leeforngeving van kinderen en jongeren is het
vergroten van kansengelijkheid een opgave voor verschillende beleidsterreinen;
onderwijs is daarin een cruciale factor. Bij kansengelijkheid in het onderwijs gaat
het erom dat kinderen en jongeren met verschillende kenmerken (zoals
opleidingsniveau en inkomen van de ouders, migratieachtergrond) eerlijke kansen
hebben op een succesvolle schoolloopbaan. Om dit te bereiken, gaat het kabinet
barrieres wegnemen en werken aan een stelsel waarin elke leerling tot zijn recht
komt. Voor het primair en voortgezet onderwijs werken we dit uit in de Agenda
Kansengelijkheid die na de zomer van 2022 verschijnt.
School en Omgeving in primair en voortgezet onderwijs
Met het programma School en Omgeving bieden we coalities van scholen,
gemeenten en maatschappelijke organisaties de gelegenheid om onder en na
schooltijd aanbod te creeren, zodat leerlingen zich optimaat kunnen kunnen
ontwikkelen. We beginnen in 130 gebieden waar de nood het hoogst is. We geven
die gebieden de karts om leerlingen te laten kennismaken met een breed scala
aan activiteiten, zoals sport, muziek, koken, huiswerkbegeleiding, tutoring,
coaching en sociaal-emotionele ontwikkeling. Met een lerende aanpak werken we
toe naar duurzame en evidence based programma's. Als overheid ondersteunen
we de lokale coalities via de Gelijke Kansen Alliantie.

Pagina 8 van 10

Bijlage: toelichting aanmelding en toetatingsbeleid
Een kind kan worden aangemeld op een school voor primair onderwijs vanaf de
dag waarop, het kind de leeftijd van drie jaar bereikt. Voor inschrijving in het vo
geldt een aanmeldmoment. Als het kind is aangemeld bij een po- of vo-school en
die school voldoende plaatsingsruimte heeft, geldt vanaf dat moment de
zorgplicht passend onderwijs. Deze zorgplicht betekent dat het bevoegd gezag de
verplichting heeft om
•
te beoordelen of een leerling extra ondersteuning nodig heeft
te onderzoeken hoe de school de benodigde extra ondersteuning kan
•
bieden (waar nodig in samenwerking met het samenwerkingsverband
passend onderwijs of andere partners)
•
en, indien dit een onevenredige belasting vormt, te zorgen dat een
andere school bereid is de leerling toe te laten.
Als een school aangeeft vol te zitten, moet het maximum aantal leerlingen
transparant zijn. Bijzondere scholen mogen, onder voorwaarden, aan ouders
vragen of ze de grondslag van het onderwijs onderschrijven dan wel respecteren.

Datum
3 oktober 2022

Na schriftelijke aanmelding door de ouders beslist het bevoegd gezag binnen zes
weken of zij een kind toelaten of weigeren. Deze termijn kan met maximaal vier
weken worden verlengd. Als de toelatingsbeslissing positief is, vindt inschrijving
op de betreffende school plaats. Als het kind wordt geweigerd dient het bevoegd
gezag dit schriftelljk aan de ouders kenbaar te maken en, zoals eerder vermeld,
een andere school voor de leerling te zoeken als dat op grond van de zorgplicht
nodig is.
Verbeterpunten die uit onderzoek naar toelating en toegankelijkheid van het
funderend onderwijs kwamen zijn:
•
helderheid en vindbaarheid van het toelatingsbeleid van de school
4 hierover heeft u de schoolbesturen een brief gestuurd
•
er zijn voorbeelden van scholen die 'wegadviseren'
4 u zou hierover bljvoorbeeld samen met Ouders.en Onderwijs
een communicatie-actie op touw kunnen zetten
•
de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage.
In principe is het wettelijk kader helder. Toch vinden er incidenten plaats waarin
Been sprake is van een gelijke kans bij aanmelding. De inspectie is wettelijk
verplicht jaarlijks te rapporteren over het functioneren van de LEA (art. 118a,
eerste lid, WVO en 167a WPO). De inspectie houdt signaalgestuurd toezicht op dit
thema: bij meldingen kan er aanleiding zijn voor nadere toezichtactiviteiten. Het
aanmeldbeleid moet in lijn zijn met de daaraan gestelde eisen in artikel 27 WVO,
en de daarop gebaseerde artikelen in het Inrichtingsbesluit WVO. In het PO zijn
dit artikel 39 en 40 WPO.
Vanaf 1 januari 2023 hanteert de inspectie een integraal toezichtkader op de
gemeentelijke onderwijstaken, zoals de uitvoering van de voor- en vroegschoolse
educatie en de Lokale Educatieve Agenda. De inspectie kan met dit toezicht
gemeenten van elkaar laten leren en gericht actie ondernemen om te zorgen dat
gemeenten hun taken daadwerkelijk ultvoeren. Een van die taken is het maken
van afspraken over toelating en inschrijving.

Pag.na 9 van 10

Met de gemeenten Groningen, Utrecht, Nissewaard en Waalwijk zijn we
verschillende pilots gestart om ouders met een lage ses beter te informeren am
hun rechten en plichten rondom schoolaanmelding. Daarbij valt te denken aan
(Whatsapp)audio- en videoberichten om tijdige aanmelding te stimuleren,
uniforme informatievoorziening van scholen in de buurt, een groeiposter om
ouders tijdig te informeren over de mogelijkheid voor voor- en vroegschoolse
educatie, enz. De uitkomsten kunnen nuttig zijn voor gemeenten met (grote)
groepen lage SES-ouders.

Datum
3 oktober 2022

Lokale afsoraken over centrale aanmeldinq
Naar wij weten hebben 6 a 7 gemeenten (by Amsterdam en Nijmegen) een vorm
van centrale aanmelding. Het verschilt per gemeente of po en vo zijn betrokken,
of alle scholen meedoen en of er voorrangscriteria worden gehanteerd. De
gemeente heeft hierin vaak een beleidsvormende, faciliterende en/of uitvoerende
rol, de beslissing over toelating van leerlingen ligt bij het schoolbestuur. Wat de
effecten van centrale aanmelding zijn, in termen van maatschappelijke /
individuele baten, is onduidelijk.

Panina 10 van 10

Min isterie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

TER ONOERTEKENING

Aan: MPVO

Datum
27 junt 2022
Referentie

nota

Bijiagen

Kamerbrief Verrijkirry school en orrigeviny

Aanleiding
De RWIZO heeft vorige week ingestemd met de Kamerbrief over verrijken
van school en omgeving. In de MR van 24 Juni ji. heeft u vervolgens nog
twee wijzigingen aangekondigd: een andere naam voor het programma,
en dat u extra gebieden wilt bedienen (extra starters en een extra
categorie 'doorgroeiers'). De MR was het niet eens met de tweede
aanpassing. Er is besloten de Kamerbrief pas uit te later' gaan ais hier
met Financien ambtelijk overeenstemming over is.
Inmiddels is er ambtelijke overeenstemming over het toevoegen van de
categorie 'cloorgroeiers' (met een wat lager bedrag voor de `voorlopers'
als gevolg) en hebben we elle wijzigingen doorge.voerd in bijgevoegde
Kamerbrief.
Inmiddels heeft het ECS (Expertise Centrum Subsidies) aangegeven dat
de voorrang voor doorgroeiers in de huidige subsidieregeling
onrechtmatig is en in strijd met het gelijkheiclsbeginsel. Daarnaast ziet
het ECS grote risico's voor de uitvoering vanwege de tijdsdruk. Dit heeft
geen consequenties voor de Kamerbrief maar stelt ons wet voor een
aantal uitdagingen in de uttvoering van de subsidieregeling. U ontvangt
kornende dagen een nota ter aanbieding om akkoord te geven op de
subsidieregeling. In deze nota zullen we aangeven hoe we het ,
cornmentaar van het ECS verwerken.
Geadviseerd besluit
Akkoord cp de gewijzigde Kamerbrief over het verrijken van school en orngeving.
Indien u akkoord bent vragen we u de brief to ondertekenen.
Kernpunten
In de brief zijn de volgende wijzigingen opgenomen:
1. Naam programma gewijzigd naar 'School & omgeving'.
2. Tekstueel een aantal aanpassingen gedaan die meer in lijn zijn met het
door u gewenste narratief - zo spreken we minder over talentontvvikkeling
en meer over brede ontwikkeling en `het beste uit jezelf halen%
3. Totaal aantal gebieden aangepast naar 130, en opgenomen dat er een
extra categorie gebieden scloorgroeiers' geld krijgt.
4. Zoals afgesproken in de RWIZO, is er een extra zin toegevoegd over de
aanpak armoede en geldzorgen van minister Schouten.

,I FJ
C*1

Pagma z van 3

Datum
27 juni 2022

Toelichting
Afstemmind met FIN
Het ministerie van FIN gaat akkoord met de groep extra starters en doorgroeiers,
mits dit uit het budget voor 2022 wordt gehaald. FIN wil niet dat we hiervoor een
deel van het geld voor 2023 gebruiken. Dit betekent dat we terug moeten vallen
op optie la uit de eerdere nota van 13 juni jl. (daar waar u koos voor optie ib) en
het bedrag voor de voorlopers verlagen van € 722.000 naar € 586.000.
In de tabel hieronder zijn de nieuwe aantallen en bedragen opgenomen. Doordat
dit slechts subsidie voor het eerste jaar betreft, verwachten we dat dit geen grote
problemen oplevert voor de voorlopers. In een volgende subsidieronde kan
opnieuw subsidie worden aangevraagd. De subsidie blijft sowieso een bescheiden
bijdrage in de kosten (regio Rotterdam-Zuid vraagt bijv. ca. € 6 miljoen per jaar,
grotendeels ter vervanging van de aflopende regiodeal), waarbij in deze fase
cofinanciering een forse component blijft.

Categorie
1: Voorlopers
goedgekeurd
2: Doorgroeiers
3: Starters

Aantal

Subsidiebedra9fezr, 1ptijdlFd
ittutssidieA
aanvrager

3::%tpal bedrag

45

ca. € 586.000

1 jaar

ca. € 26,4 mln.

50
35
130

ca. € 100.000
ca. € 75.000

1 jaar
3 jaar(21

ca. € 5 min.
ca. € 2,6 min.
Ca. C 34 min.

Subsidieregelinq
De subsidieregeling krijgt u volgens planning uiterlijk 4 juli. We willen u echter al
melden dat het ECS (Expertise Centrum Subsidies, bestaande uit FEZ, WJZ, DUS-i
en DUO), dat alle regelingen toetst, dinsdag een aantal principiele punten heeft
meegegeven ten aanzien van de regeling. De subsidieregeling is meerdere malen
besproken in het ECS, en dinsdag opnieuw vanwege de grondige wijzigingen
(o.m. toevoegen doorgroeiers). ECS heeft daarin aangegeven dat de regeling op
een aantal punten meet worden aangepast, en dat zij grote risico's ten aanzien
van de uitvoerbaarheid:
1. De voorrang voor doorgroeiers is onrechtmatig en in strijd met het
gelijkheidsbeginsel.
Het gaat om de voorrang die we gebieden wilden geven die zijn afgevallen
voor het voorloperstraject. omdat ze bijv. te weinig leerlingen hadden.
Door deze gebieden voorrang te geven benadelen we andere gebieden,
die zich niet hadden aangemeld voor de voorrangsregeling omdat ze niet
voldeden aan de voorloperscriteria, maar die wel zouden voldoen aan alle
criteria voor de doorgroei-subsidie. Als we doorgroeiers voorrang hadden
willen geven, hadden we dit vooraf in de selectieregeling moeten
opnemen. Dat was teen nog niet mogelijk omdat de keuze voor een groep
doorgroeiers voortschrijdend inzicht is naar aanleiding van de vele
aanmeldingen. We zullen dit in de nota ter aanbieding bij de regeling
nader toelichten en u vragen hierop een keuze te maken. Voor de
2]

Eenmalig bedrag, maximaal drie jaar om tot een convenant te komen.
Pagina 2 van 3

Kamerbrief heeft dit geen gevolgen - daarin spreken we niet over
eventuele voorrang voor doorgroeiers.
2.

Datum
27 juni 2022

Grote risico's door tijdsdruk

Volgens het ECS is door de tijdsdruk te weinig tijd om de subsidieregeling
op alle punten goed te doordenken en te toetsen op risico's, waardoor de
gevolgen niet goed te overzien zijn. Dit wordt versterkt doordat de
regeling een aantal keer is gewijzigd, als laatste als gevolg van de
toevoeging van de 'doorgroeiers'. Hierdoor is de regeling bijvoorbeeld niet
getoetst op regeldruk, heeft de ADR niet meegekeken op de laatste
gewijzigde regeling (geen verplichte eis), en heeft DUS-I geen volledige
uitvoeringstoets kunnen doen. Vooral het ontbreken van een afgeronde
uitvoeringstoets vond het ECS een groot risico voor de uitvoering van de
regeling. Met DUS-I hebben wij vervolgens afgesproken dat zij donderdag
(30 juni) laten weten of zij de gewijzigde regeling wel of niet uitvoerbaar
achten. Dit dient dan als vervanging van een formele afgeronde
uitvoeringstoets. We zullen u hierover in de nota bij de regeling verder
over informeren.
FEZ adviseert om te wachten met het versturen van de Kamerbrief tot dat
er meer duidelijk is over het oordeel van DUS-I betreffende de
uitvoerbaarheid.
3.

Verantwoordingregime van G2 naar G1

De subsidieregeling kent drie verschillende subsidiestromen (voorlopers,
doorgroeiers en starters) waarbij we twee verschillende
verantwoordingsregimes wilden hanteren: het zwaardere model G2 (met
accountantscontrole op de euro's) voor voorlopers en het lichtere regime
G1 (controle op de prestatie) voor de overige subsidies. Dit omdat G2
teveel verantwoordingslast met zich mee brengt (verplichte
projectadministratie, met urenregistraties en bewaren van alle bonnetjes
en facturen), zeker omdat er gewerkt wordt in coalities en de scholen dus
afhankelijk zijn van andere partijen voor een goede verantwoording. Op
verzoek van het ECS passen we dit aan en willen we ook voor de
voorlopers G1 toepassen (zoals ook bij bijv. de subsidieregeling
Basisvaardigheden). We zullen ook dit nog nader toelichten in de nota
bij de subsidieregeling.

Pagina 3 van 3

C

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

-14 ”Nek

a,l

oto

Lt,

TER BESLUITVORMING

Aan: MPVO

Primair Onderwijs

1

ti,6/,,Q,-

veihitic, 61-0' IP- /Ivo— •

Van

Vii-'414-e. . tki (i, i,0 6th

y._ L. ?i, 1144 t w\ ,01MAI
6.1t AA./ siett _ ,.. cow i

nota

I\

-

Datum
13 Jun 2022

iv/

Referentie

,„..• y 6,14., I

133080215

Bijiagen

111

ilenvvf,

Aanpassingen Tijd voor Talent

Aanleidiny
Naar aanleiding van uw opmerkingen bij het traject Tijd voor Talent en uw
telefoongesprek daarover op 13 juni met de directeur KO is een aantal
aanpassingen gedaan in de concept subsidieregeling, welke wij graag aan u
voorleggen. Om het besproken tijdpad voor publicatie van deze regeling (11 juli)
te halen, hebben wij op zeer korte terrnijn uw reac ie nadig. Over uiterlijk twee
weken bieden wij u de regeling
iv,s okit pit' 0 ,4
) A

Kern
•

•

•

•

Z:

(1.) (l6( cr ti•
De oorspronkelijke conceptregeling was gericht op twee groepen:
voorlopers en starters. De voorlopers zijn inmiddels geselecteerd. U heeft
aangegeven de afvallers dit kalenderjaar ook lets te willen bieden om zo
de energie bij die gebieden vast te !louden.
Vanuit de groep afvallers kunnen we een groep destilleren die goed op
weg is, maar nog bijvoorbeeld te klein om nu als voorloper te
classificeren. Wij stellen voor om deze categorie ('doorgroeiers') toe te
voegen aan de regeling en in aanmerking te laten komen voor een vast
bedrag (zie tabel). De overige afvallers informeren we spoedig over het
vervolgproces waarna zij een aanvraag kunnen indienen als starter voor
eveneens een (lager) vast bedrag.
Dit kan financieet op grofweg twee manieren:
1. We herverdelen de middelen beschikbaar voor dit jaar op een wijze
ten gunste van de doorgroeiers, waardoor de aangewezen voorlopers
minder geld krijgen dan eerder voorzien. Hierbinnen zijn twee subvarianten, waarbij bij optie lb sprake is van een budgetoverschrijding.
2. We zetten (een deel van) de middelen in die voor 2023 zijn
gereserveerd (eveneens 34 miljoen). Subsidie kan deze zomer worden
aangevraagd en over worden beschikt, maar op twee momenten
worden uitgekeerd (nov 2022 ca. C 34 min. en jan 2023 C 34 min.).
U bent parallel geinformeerd over de lopende discussies met het
ministerie van Financien over de oploop van de CA-middelen (vanaf
2023), waaronder die voor Tijd voor Talent. Het scenario voor verdere
budgetintensivering waarbij we eventueet dekking zoeken binnen MDT is
onder andere ingewikkeid omdat er reeds subsidieplafonds zijn
gepubticeerd en de uitputting op dit budget nog niet vast staat. Daarom
zou er actief een verlaging van het subsidieplafond MDT moeten worden
gecommuniceerd. De hierboven geschetste opties zijn in budgettair
opzicht minder ingrijpend.
Pagna 1 van 6

Datum
13 juni 2022

•

•

Het uiteindelijke doel is samengevat om, naast een goed voorloperstraject
waarin we de voorlopers goed in positie brengen om samen met ons te
werken aan de lerende aanpak, ook de energie die er bij de starters en
doorgroeiers is, vast te houden en te stimuleren.
Alle gebieden die zich hebben aangemeld zullen volgende week samen
met hun (positieve of negatieve) beschikking een brief van u krijgen
waarin de vervolgtrajecten wordt geschetst. Hierover zullen we contact
opnemen met uw speechschrijvers. Ook zullen we via de bestaande GKA
contacten de gemeenten benaderen.

So
trv,
14
A Ririe 01e

?IA./

tqa— coliV

Beslispunt
1. Op welke manier wilt u dat de we doorgroeiers bedienen?
sJ
verdeling van de middelen heeft uw voorkeur?
-D":"
b. Moet de subsidie voor doorgroeiers enkel toegankelijk zijn voor
kA/41))4-:<---1.7 4 t4i,j 2
,
, aangemelde gebieden? (zie blz 6).Gtvtico,
r 040
?
v

olq
3 4 i'vWt\ \

Toelichting
A. Verdeling van de middelen
Onder de afvallers van het traject voor het aanwijzen van de voorlopers kan er
onderscheid gemaakt worden In gebieden die goed op weg zijn maar bijvoorbeeid
te klein zijn om als voorloper te dassificeren. Deze noemen we 'doorgroeiers'. Dit
is een andere groep dan de starters die in de beginfase staan. Hieronder worden
de opties verder toegelicht. Voor alle opties geldt dat we het Iandelijke alsook de
lokale program ma's willen door ontwikkelen, wat betekent dat er ieder jaar een
andere financidle behoefte kan zijn. Het eerste jaar krijgt elk gebied daarom een
uniform bedrag. Voor de regeling voor het tweede (school)jaar wordt het bedrag
herijkt op basis van de eerste praktijkervaringen uit het eerste (school)jaar.
Optie la.
Voor dit kalenderjaar (en de komende) is er (jaarlijks) C 34 min. beschikbaar.
Deze middelen kunnen we herverdelen om conform uw wens aisnog doorgroeiers
een geldbedrag toe te kennen. Dit gaat wel ten koste van het eerder
gereserveerde budget voor de voorlopers. Een verdeling als volgt is dan mogelijk:
Categorie

Aantal

Subsidiebedrag

45

ca. C 600.000

Looptijd
subsidie
1 jaar

42
35

ca. C 100.000
ca, C 75.000

1 jaar
3 jaar'

per aanvrager

1: Voorlopers
goedgekeurd
2: Doorgroeiers
3: Starters

Verantwoording
over subsidie
Model G2
Model GI
Model GI
Totaal

Totaal
bedrag

ca. C 27 min
ca. C 4.2 min.
ca. C 2.6 min,
Ca. C 33.8
min.

Eenmalig bedrag, maximaal drie jaar om tot een convenant te komen.
Pagina 2 van 6

Datum
13 junl 2022

De voorlopers ontvangen een vast bedrag van C600.000 per gebied voor een jaw.
De GKA heeft aangegeven dat dit weinig is en niet passend bij de ambitie die we
eerder hebben aangegeven en gecommuniceerd richting voorlopers. Daar kan
tegenin gebracht worden dat deze bedragen aan het einde van het kalenderjaar
worden beschikt, een deel van het jaar is dan al voorbij, dus de kosten zullen ook
lager zijn dan voor een heel jaar. In eerste instantie waren we uitgegaan van ruirn
zeven ton per voorloper. De hoogte van het bedrag is nog niet over
gecommuniceerd naar de gebieden. Om tegemoet te komen aan uw wensen
niemand te laten afvallen, is in deze optie het bedrag van de voorlopers naar
beneden bij gesteld om financieel ruimte te creeren. Na het eerste jaar krijgt deze
groep wet voorrang2 op de volgende subsidieronde en zullen we zo snel mogelijk
duidelijkheid moeten geven over de structurele middelen. Voorlopers vallen,
vanwege de hoogte van het subsidiebedrag, onder het zwaardere
verantwoordingsregime (model G2). Bij dit verantwoordingsregime dienen de
voorlopers een urenregistratie, begroting en uitputting te verantwoorden
ordt
het niet gebruikte subsidiebedrag na afloop van de subsidieperiode
teruggevorderd. De GKA heeft hiervan aangegeven dat er begrip zal Zijf1 bij,kle
gebieden dat er een dergelijke verantwoording terug wordt verwacht door OCW.
De doorgroeiers krijgen nog dit jaar een vast bedrag van C100,000 die ze kunnen
inzetten voor het door ontwikkelen van hun programma. De GKA heeft
aangegeven dat dit bedrag nog relatief laag is in verhouding tot de behoefte van
deze gebieden. Dit geld is voor 1 jaar en valt onder het G1 regime voor
doorgroeiers. Deze gebieden kunnen door ontwikkelen, maar ontvangen niet
dezelfde ondersteuning die de voorlopers wel krijgen (vanwege
capaciteitsproblemen bij de GKA). Voor de volgende tranche in januari komen
deze gebieden (al dan niet met voorrang) in aanmerking voor aanvullende
middelen. Eerder is binnen deze regeling niet te realiseren.

v

Daarnaast wordt een deel van de middelen beschikbaar gesteld voor een aantal
startende coalities, waarvan een deel zich (onterecht) had aangemetd voor het
voorloperstraject. Er zal worden geloot onder de aanmeldingen. Het principe 'wie
het eerst komt, wie het eerst maair verhoudt zich slecht tot het felt dat de
regeling in de zomer opengesteld wordt en niet alle gebieden (met name scholen)
tegelijk weer starten na de zomervakantie. De eenmalige middelen zijn bedoeld
om met de lokale partijen te komen tot een projectplan (convenant) voor de
uitvoering van een naschoolsprogramma in een latere fase. De starters krijgen
maximaal drie jaar om tot een convenant te komen. Zodra er een convenant is
gesloten komen deze gebieden in aanmerking voor een volgende subsidieronde
(met het dan vastgestelde subsidieplafond). Er is gekozen voor het "iichtere"
verantwoordingsregime 61 voor starters, wat past bij de hoogte van het
subsidiebedrag: eenmalig € 75.000 per gebied.
2 Voorrang houdt in dat de aanvragen van deze groep vrijwel aitijd worden gehonoreercl,
mits de aanvraag aan de minimaie criteria voldoet zoals volledigheid van de aanvraag.

Pagina 3 van 6

Datum
13 juni 2022

Optie lb

Ook kan er worden gekozen om het bedrag voor de voorlopers te houden op de
ruim 7 ton die we voor ogen hadden. Dit zorgt wet voor een overschrijding op het
beschikbare budget voor 2022. Dit zou tot een onderstaande budgetverdeling
kunnen leiden:
Categorie

1: Voorlopers
goedgekeurd
2: Doorgroeiers
3: Starters

Aantal

Subsidiebedrag

Looptijd

Verantwoording

Totaal

per aanvrager

subsidie

over subsidie

bedrag

45

ca. € 722.000

1 jaar

Model G2

ca. € 32.5 min

42

ca. € 100.000
ca. € 75.000

1 jaar
3 jaar

Model GI
Model GI

ca. € 4.2 min.
ca. € 2.6 min.

Totaal

Ca. C 39.3

35

Tabel 2: rulmte voor doorgroelers en stable! houden bedrag voorlopers zonder dekking

Voor deze optie is geen dekking en geldt een negatief advies vanuit FEZ.
Budgetoverschrijdingen zijn onrechtmatig. De enige manier am het budget dit
jaar nog te verhogen is door de overschrijding in te brengen als
intensiveringswens bij najaarsnota. Daarvoor is een extensivering op onze
begroting nodig als dekking. Deze optie vergt accordering vanuit het ministerie
van Financien. Het subsidieplafond kan na accordering niet eerder dan in
december verhoogd worden tot het gewenste bedrag. In december kan DUS-I
echter geen middelen meer uitkeren. Deze zien we dan ook als niet haalbaar.
Optie 2a.

In deze optie is er ruimte voor doorgroeiers en worden de middeten voor de
voorlopers verhoogd naar ca. € 1,3 min.. Deze optossing komt tegemoet aan het
signaal van de GKA dat het vaste bedrag (€ 722.000) wat in de huidige
constructie beschikbaar is, laag is in verhouding met het minimum van 800
leerlingen. De dekking komt uit de middelen voor 2023. Deze middelen kunnen
worden toegevoegd aan de subsidieregeling en zullen worden uitgekeerd in een
tweede betaalmoment (bijvoorbeeld in jan-23, na een eerste uitbetaling in novdec 2022). Dit geeft eveneens de mogelijkheid om niet alleen de doorgroelers,
maar ook de nu gesetecteerde voorlopers iets meer geld toe te kennen. Dit blijft
echter voor de doorgroeiers een laag bedrag omdat ze anders in een zwaarder
verantwoordingsregime komen. Wanneer het gehele huidige budget voor 2023
wordt ingezet stellen we onderstaande verdeling voor:
Categorie

1: Voorlopers
goedgekeurd

Aantal
45

Subsidiebedrag

Looptijd

Verantwoording

per aanvrager

subsidie

over subsidie

ca. € 1.300.000

Model G2
schooljaar

flytl(

Totaal
bedrag

ca. C 58,5
[ min
Pagina 4 van 4

Datum
13 Juni 2022

2: Doorgroeiers

42

ca. C 125.000

3: Starters

35

ca. C 75.000

1
schooljaar
3
schooljaren

Model Gi
Model G1
Totaal

ca. C 5,25
min.
ca. C 2,6mln.
Ca. C 66,35
min.

Tabel 3: inclusief alternatieve toewijzing middelen voor 2023

Het nadeel hiervan is dat wanneer we alle middelen uitkeren voor 2023 er geen
(of een kleinere) nieuwe tranche mogelijk is in 2023. Dit hoeft echter geen
probleem te zijn wanneer er aanvullende middelen worden vastgesteld met de
oplopende reeksen die met Prinsjesdag warden gepresenteerd. Er is een leans dat
er geen of minder aanvullende middelen dan gewenst zullen komen; hierover
bent u geinformeerd in het kader van de besluitvorming over de
bestedingsplannen. De doorgroeiers kunnen komende maanden zorgen dat ze
toegroeien naar alle criteria die gelden voor de voorlopers. Daarmee komen ze in
aanmerking voor de volgende tranche in januari met het dan geldende
subsidieplafond.
Het is tevens mogelijk om de voorlopers met deze rniddelen een hoger budget toe
te kennen. Dit kent voordelen en nadelen. Voordeel is dat de bedragen dichter in
de buurt komen van de behoeften die bij de grote gebieden bestaat. Nadeel is dat
wanneer de gebieden dit geld niet kunnen besteden in het komende schooljaar
dat er (meer dan bij optie 1) teruggevorderd moet worden (obv model G2). Bij
terugvordering gaan de gelden in principe terug naar algemene middelen van het
ministerie van Financien en kunnen niet meer warden ingezet voor het
programma.
Optie 2b
In deze optie blijft het bedrag voor de voorlopers op de ruim zeven ton die we
voor ogen hadden en wordt deze niet verder verhoogd (zoals bij optie 2a).
Dekking in deze optie komt net als bij optie 2a uit 2023, maar voor ca. 6 min.. Dit
zou tot een onderstaande budgetverdeling kunnen leiden, die verder gelijk is aan
de optie lb:
Categorie

dental

Subsidiebedrag

45

ca. C 722.000

Looptijd
subsidie
1 jaar

42
35

ca, C 100.000
ca. C 75.000

1 jaar
3 jaar

per aanvrager

1: Voorlopers
goedgekeurd
2: Doorgroeiers
3: Starters

Verantwoording
over subsidie
Model G2

Totaal
ca. C 32.5 min

Model GI
Model Gi

ca. C 4.2 min.
ca. C 2.6 min.

Totaal

Ca, C 39.3
min.

bedrag

Tabel 4: ruImte voor doorgroeiers en stable, houden bedrag voorlopers met dekklng utt 2023
Pagina 5 van 6

Datum
13 Juni 2022

We hebben onderzocht of het mogelijk is om de middelen uit bijvoorbeeld ult de
onderbesteding MDT in te zetten. De subsidieregeling voor het MDT staat nu nog
open. Een vroege herprioritering op deze MDT-middelen Iigt niet in de lijn der
verwachtingen, mede gezien de politieke ambities vanuit het coalitieakkoord op
dit theme. Er zou actief een verlaging van het subsidieplafond MDT moeten
worden gecommuniceerd. We zien dit dan ook niet als kansrijk en raden dit af.
B: Aanvraag doorgroeiers
De doorgroeiers zijn gebieden die niet voldeden aan de criteria om een voorloper
te worden: of vanwege te weinig leerlingen, of vanwege de doelgroep.
Wanneer we enkel de aangemelde gebieden de mogelijkheid geven om een
doorgroeisubsidie aan te vragen creeren we een ongelijk speelveld: er zijn ook
gebieden die zich niet hebben aangemeld die hier wel voor in aanmerking zouden
willen komen. Let wet: dit betekent dat de huidige doorgroeiers zich opnieuw
moeten aanmelden.
Ons voorstel is om een open aanvraag te creeren voor de doorgroeiers waarin we
het aantal leerlingen verlagen, maar vasthouden aan de doelgroep o
gehoor te geven aan het coalitieakkoord waarin wordt gesproken over de
"
gebieden wear de nood het hoogst is. Het aantal doorgroeiers kunnen we dyi-opg
in varieren. De afvallers die niet binnen de doelgroep vallen zullen we bli. en
informeren over het vervolgproces en zoveel mogelijk de energie vas ouden. 7'
Wanneer er in september duidelijkheid kan worden gegeven over
volgencie"
tranches verwachten we dat hier zeker beg rip voor zal zijn.

Pagina 6 van 6

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

Digitale minuet
Onderwerp
NtB Regeling Tijd voor Talent (rijke schooldag)

Datum minuet

17-06.2022

2aaknumener

1283370

2aakttouder

5.1.2.e

Directie

KENO

Akkoord
15-06-2022 09:42;01

33080215-v10

Para feren

Akkoord
15-06-2022 15:27:13

33080215-v12

Para La

Akkoord
16-06-2022 08:47:19

13080215-v14

Adviseren

Akkoord
16-06.2022 08:48:03

33080215-v14

Akkoord
16-06-2022 21:53:40

33080215-v15

Titel
NtB Conceptsubsidieregeling Tijd voor
Talent 06/15/2022

Opsteller

:5.1.2.e
51.2.e
Para feren

Toelichting

Documenten
Referentle
;330E10215

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

;4,
Primary Onderwijs

TER BESWITVORMING
t fi

Aan: MPVO

Van

T
Datum
31 mei 2022
Referentie
32904816

nota

Bijlageti

Subsidieregeling Tijd voor Talent

Aanleiding
•

•

In deze nota wordt u meegenomen in de laatste stand van zaken van het
programme Tijd voor Talent gericht op het verrijken van school en orngeving.
De voorlopers worden deze week geselecteerd en de subsidieregeling wordt
voor de zorner gepubliceerd. Er is wel enlge vertraging in de okenstelling„m
het subsidieloket,maar gebieden kunnen vanaf (de start van) komend
Sdi615115-ar alvast aan de slag.
Daarnaast blijkt uit een eerste analyse van de aanvragen voor voorlopers dat
er minder aanvragen voldoen aan de minimumeisen dan eerder gedacht. In
deze nota informeren we u hierover en vragen we akkoord op de aangepaste
planning en de voorgestelde aanpak van de afvallers.

Geadviseerd besluit
•
•

Akkoord met het voorgestelde tijdpad.
Akkoord met het voorstel your de arvallers.

Kern punten
Tiidpad subsidie eerste gebieden
Vrijdag 10 juni selecteren we de eerste groep van maximaal 45 voorlopers.
Deze voorlopers kunnen vervolgens subsidie aanvragen voor uitbreiding of
doorontwikkelfng van hun aanbod in de schooljaren 2022-2023 tot en met
2024-2025. Bij de subsidieaanvraag moeten de voorlopers een convenant
indienen (incl. plan van aanpak). Na 10 juni starten de voorlopers met
ondersteuning van de Gelijke Kansen Alliantie (GKA) met het opstellen van de
convenanten. Daarnaast kunnen starters subsidie aanvragen voor het vormen
van een coalitie en het maken van een plan voor de start van een rijke
schooldag.
De subsidieregeling wordt naar verwachting eind juni gepubliceerd. De
•
gebieden kunnen vanaf begin van het schooljaar aan de slag.
De planning was am het subsidieloket voor voorlopers en starters nog voor de
•
zomervakantie open te stellen. Vanwege vertraging in de uitwerken en
uitvoering van de regeling, vragen we uw akkoord om de openstelling van het
subsidieloket te verschuiven naar 1 september. Zo is voldoende tijd voor het
publiceren van een uitvoerbare en controleerbare subsidieregeling. Ook

0714ki,

oe.4
Pagtna 1 van S

•

hebben de gebieden op deze manier meer tijd om een convenant te maken,
voor zover ze dat nodig hebben.
We kennen de subsidie met terugwerkende kracht toe, waardoor activiteiten
van de voorlopers al subsidiabel zijn vanaf het moment van toekenning van
de voorloperstatus (de facto volgende week) en van de starters vanaf het
moment van indiening van de aanvraag. In de praktijk kunnen de gebieden
dus aan de slag met een rijke schooldaq vanaf begin van het schooljaar.

Datum
31 met 2022

V•

Selectie voorlopers
Huidige stand selectie voorlopers: eerder was de inschatting dat circa 80 van
•
de 133 aanvragen voldeden aan de door ons gestelde minimumeisen (t.a.v.
leerlingaantallen, omgevingsfactoren en omvang huidige aanbod). Nu er meer
informatie bekend is over de aanvragers denken wij dat er 40-60 coalities
voldoen aan deze eisen.
•
Er is een kans dat niet alle 4S beschikbare plekken voor voorlopers worden
ingevuld. De juristen hebben aangegeven dat het alsnog toekennen van
aanvragen die niet voldoen (Wk./. doordat zij telpinimum aantal_
niet halen) leidt tot onrechtmatige verleningen "n tot onvrede in het veld bij
de-4-6-rie-fidie niet hebben aangevraagd omdat ze ear verwachting
,_._niet
voldeden.
- ..
1711'
Uit de preselectieregeling komen dus een aanzienlijk aantal afvallers die niet ---- til 0'
•
i /,
binnen de door ons gestelde minimumeisen van de regeling vallen en
—d--'t,"L0:11 c76 i4'1!i '1 t j 44
I:
daarmee niet kunnen worden aangewezen als voorloper. De aanvragers 'die
i
worden afgewezen willen we verschillende opties bieden: deelnemen aan het ,7,,-- .,.1.i I - 1 , 0 ,,)' - .
i " iLki` k,14/e11,1'
"lf
kennisprogramma, in aanmerking komen voor de starterssubsidie, of /
i
.':
bijvoorbeeld een GKA-agenda opstellen.
/lie,
:14,(-74 (- CLUZ(1
V
./
LI

171irigin
.

Toelichting

i
I) jil)
.i„1,41..-4;"1'
./

Tiidoad subsidieloket
,,.-- Om de subsidieregeling voor de zomer al te kunnen openstellen is er een zeer (---.)
, y CilA l'%/ii 0;1
verkort tijdpad gevolgd. De planning hierbij was als volgt:
-----, ,./` ..
10 juni bekendmaking 45 voorlopers
-) (.1-1 1.11 I ( -t,',;),1 ,
/
30 mei publiceren regeling
20 juni openstellen regeling
11 juli uiterlijk aanvragen indienen
( ''
V
Augustus/september aanvragen beoordelen en beschikken
In dit verkorte tijdpad was er geen ruimte voor vertraging/onverwachte zaken. Nu
blijkt dat we tegen 2 zaken aanlopen die om meer tijd vragen. Daardoor is het
niet haalbaar om voor de zomervakantie het subsidieloket open te stellen die
kwalitatief in orde is en door alle partijen uitvoerbaar en controleerbaar wordt
bevonden. Het gaat om:
1. Conceptregeling bleek onuitvoerbaar
DUS-I heeft de subsidieregeling in de uitvoeringstoets als onuitvoerbaar
bestempeld. Voornaamste redenen hiervoor waren dat het tijdpad te kort
was voor de beoordeling van de aanvragen, er nog onduidelijkheid was
over de procedure van beoordeling, en de verdeling van het geld over de
gebieden niet controleerbaar en transparent was. Daarnaast was de ADR
erg kritisch over het voorgestelde verantwoordingsregime. We zijn in goed
Pagina 2 van 5

overleg met DUS-I en ADR om tot oplossingen te komen waarmee de
batum
regeling wet uitvoerbaar en controleer wordt. Hier gaan we zeker
31. mei 2022
uitkomen, maar dit kost meer tijd. Hierdoor kan de regeling waarschijnlijk 1
pas eind juni gepubticeerd worden. Er is vervolgens tijd nodig voor DUS-I
om de portal veer aanvragen in te regeten (dit kost minimaal 6 weken),
en tijd voor gebieden om een aanvraag in te dienen. Oat is dan niet meer
haalbaar voor de zomervakantie.
2. Meer tijd nodig voor convenanten
De voorlopers die op 10 juni bekend worden gemaakt, moeten daarna een
convenant maken die als basis dient voor de subsidieaanvraag. Dit
convenant moet onder andere een plan bevatten van de uitbreiding of
doorontwikkeling van het aanbod in de reglo. Uit de aanvragen voor
voorlopers btijkt dat niet elk gebied dat in aanmerking komt als voorloper
hier al een uitgewerkt plan voor heeft klaarliggen. Het is dan ook niet
voor alle gebieden haalbaar om nog voor de zomervakantie een
convenant te maken en een subsidieaanvraag in te dienen. Zeker niet
omdat dit al een erg drukke periode Is voor schoten.
We stellen daarom voor om het subsidieloket net na de zomervakantie open te
stellen. Daarbij zullen we in de subsidieregeting wet opnemen dat activiteiten voor
de voorlopers subsidiabel zijn vanaf het moment van toekenning van de
voorloperstatus. baarmee kunnen voorlopers wel al vanaf het begin van het
schooljaar aan de slag. Voor starters zijn de activiteiten subsidiabel vanaf
indiening van de subsidieaanvraag.
Het tijdpad wordt dan als volgt:
1 t/m 30 september indiening aanvragen;
Oktober beoordeling aanvragen door DUS-i;
November en december volgen de beschikkingen en eerste uitbetalingen.
Januari opening tweede tranche

Afvallers
In de preselectieregeting voorlopers hebben we drie minimumeisen gesteld:
1. Bereik van minimaal 800 leerlingen en na doorontwikkeling of uitbreiding
een bereik van minimaal 1000 leerlingen.
2. Scholen moeten een positieve achterstandsscore hebben (dus relatief veel
leerlingen met een risico op achterstand), en de retatieve welvaart op
wijkniveau moet lager zijn dan gemiddeld.
3. Er al een bestaand aanbod is van minimaal 2 uur per week extra
activiteiten gericht op de brede ontwikketing van kinderen.
Op basis van deze harde criteria lijken dus een heel aantal gebieden of te vallen.
I.
Op basis van een eerste grove scan komt de GKA tot onderstaande indeting. Op
c „ ..ye
/=
dit moment voert de GKA Interviews met alle gebieden. De informatie daaruit is
(704V%)
nodig om zeker te weten of gebieden wel of niet voldoen aan de criteria.
Categorie Beschrijving categorie

De locaties* in deze categorie voldoen

Aantal aanmeldingen

ireze categorie
locaties

waarschijnlijk aan alle voorwaarden.
Deze zijn het meest kansrijk als een van

de 45 voorlopers.
Paging 3 van 5

Datum
31 mei 2022

2.

3.

4.

Deze locaties hebben inhoudelijk een ( 42 locaties
goed programma voor een Rijke
schooldag opgezet, maar voldoen
waarschijnlijk niet aan alle
bovengenoemde criteria.
Deze locaties hebben een goede opzet
30 locaties
voor een programma, maar zitten in een
be innende fase.
Deze locaties voldoen niet aan de
iocatitts--be geen duidelijke coalitie*
criteria, hebn
en zijn geen starters. Dit zijn ook
locaties die mogelijk deel uit kunnen
maken van een andere coalitie.

U heeft eerder gevraagd of we niet alle terechte aanvragen subsidie kunnen
toekennen of dat we lets enders kunnen organiseren voor de afgewezen
aanvragen. We hebben meerdere opties verkend:
1. Me aanvragen subsidie toekennen, of alle aanvragen die aan de
minimumeisen voldoen subsidie toekennen. Dit 'evert grote risico's op. Ten
eerste omdat het niet rechtszeker is - je benadeelt daarmee de gebieden die
zich niet hebben aangemeld omdat ze niet voldeden aan de eisen. Zij kunnen
bezwaar maken. Ten tweede kennen we in dat geval aanvragen onrechtmatig
toe. Dat kan problemen opleveren met de ADR. Deze risico's zijn nog groter
als het gaat om gebieden die niet voldoen aan de minimumeisen. Bovendien
is het voor de GKA nu niet haalbaar om meer dan 45 gebieden te
ondersteunen. We raden dit dan ook sterk af.
2. In de beoordeling de minimumeisen lets bij te stellen, door bijv, ook
aanvragen met een kleiner bereik mee te nemen. Dit kent dezelfde risico's als
benoemd onder 1.
Npit, of /Nal
3. De afvallers later dit jaar aKnog subsidie toe te kennen of hen voorrang
geven bij de volgende aanvraagronde. Hierbij geldt ook het risico t.a.v.
rechtszekerheid. Door deze afvallers subsidie toe te zeggen voor later dit jaar
of formeel voorrang te geven benadelen we andere gebieden, die zich wellicht
ook hadden aangemeld els ze dit vooraf hadden geweten.
Voor al deze optics geldt bovendien dat er eerst zekerheid moet zijn over het
beschikbare budget in 2023 voordat we formele uitspraken kunnen doen aan
nieuwe gebieden. Hierover lopen nog de onderhandelingen met FIN. Deze opties
raden wij dan ook sterk af. Als alternatief stellen wij het volgende voor:
Op basis van de aanvragen verdelen we de afvallers in verschillende categorieen.
Voor elke categorie hebben we een alternatief aanbod, dat tegelijk met de
afwijzende beschikking toegestuurd wordt. We denken hierbij aan:
1. Categoric 2 (coalities met een goed inhoudelijk programma maar die niet
voldoen aan de minimumeisen voor leerlingaantal, aantal uren of relatieve
welvaart op wijkniveau):
Met deze coalities gaan we in gesprek om te kijken hoe we hen kunnen
ondersteunen richting de volgende tranche, zodat zij dan wel in aanmerking
komen. Ook kijken we met hun input of de minimumeisen aangepast moeten
Pain 4 van 5

worden. Daarnaast bieden we deze coalities aan om al deel te ner n aan een
deel van het programma gericht op kennisoverdracht- en deling./
2. Categorie 3 (coalities die in de beginnende fase zitten of nog geen goede
coalitie hebben):
We wijzen hen op de mogejijkheid vanide subsidieregeling voor 20 startertde
\
kt , tviv,
lokale
(, Gt k,[Nt...
3. Categorie 4 (aanmeldingen van losse initiatieven of incaiduel
n die geen
variant van een Rijke Schooldag zijn maar wet bijdragen aan het vergroten
van kansengelijkheid):(--,
Deze verwijzen we naa .0e relevante regetingen voor hun initiatief enjof de
mogelijkheden om z
a6n te sluiten bij de Gelijke Kansen Alliantie met een
agenda, aansluitarlg bij eel) van de 45 voorioper-coalities, of ondersteuning
zodat zij in een volgende tranche wel in aanmerking komen.

Datum
31 mei 2022

Na selectie van de (maximaal) 45 voortopers starten we met het uitdenken en
uitwerken van de regeling voor de volgende tranche. Hierbij moeten nag veel
keuzes gemaakt worden, die ook afhanketijk zijn van het budget dat beschikbaar
is in 2023, Op het moment dat het budget bekend is zutten we u een voorstel
voorteggen voor de regeling voor de tweede tranche.

Pagina 5 van 5

\SIP

s
trn

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

Primair Onderwijs

TER BESLUITVORMING

Aan: MPVO

Van

5.1.2.e
Datum
28 maart 2022
Referentie
32013033

nota

Periodiek onderhoud indicator onderwijsachterstanden
(basisscholen en gemeenten)

Bijlagen
Rapport evaluatie ind cator CBS
(link)
Extern OCW afgestemd
PO-raad
VNG en G4

Aanleiding
Op 7 april jl heeft u in de beleidsstaf een toelichting gekregen op de indicatoren
die in po, vo en (v)so worden gebruikt of worden ontwikkeld voor extra
bekostiging van specifieke doelgroepen. In de beleidsstaf is besloten om naar
minder indicatoren toe te gaan, namelijk naar een indicator voor kansengelijkheid
en een (nog te ontwikkelen) prestatie-indicator op basis waarvan scholen die laag
presteren extra bekostiging krijgen. Tegelijk met deze nota ontvangt u een nota
over het proces naar deze beide indicatoren ('indicatoren specifieke
doelgroepen').
De indicator voor kansengelijkheid op basis van de CBS-indicator zal per sector
net iets anders uitwerken. De indicator voor po zal grotendeels een voortzetting
zijn van de huidige 'CBS-indicator' voor po. Deze CBS-indicator wordt sinds 2019
gebruikt voor het verdelen van het budget voor onderwijsachterstanden onder
basisscholen en gemeenten. Voor vo wordt momenteel een vergelijkbare indicator
als in po ontwikkeld en voor het (v)so staat ontwikkeling van zo'n indicator
mogelijk in de planning.
Onlangs is de huidige po-indicator voor onderwijsachterstanden herijkt.1 Deze
herijking betreft een periodieke actualisatie die terugkerend plaats vindt. Meer
actuele gegevens over leerlingprestaties en achtergrondkenmerken zijn aan het
achterliggende model toegevoegd. De herijking zorgt ervoor dat de indicator goed
blijft aansluiten op huidige maatschappelijke ontwikkelingen.
Deze nota vraagt van u een besluit over invoering van de herijkte CBS-indicator
voor po. Na invoering fungeert de herijkte po-indicator als basisindicator voor
kansengelijkheid, waar de vo- en vso indicator op aansluiten. Invoering van de
herijkte CBS-indicator voor po heeft geen invloed op het proces richting twee
indicatoren (kansengelijkheid en prestaties).
We vragen uw akkoord op het voorstel om de herijkte po-indicator per 1 januari
2023 in te voeren. We verzoeken u om uiterlijk de eerste week van mei hierover
een besluit te nemen. Wanneer dat later wordt, is invoering per 1 januari 2023
namelijk niet meer mogelijk.

Het rapport is door het CBS inmiddels gepubliceerd: Herijkip9
onderwijsachterstandenindicator primair onderwijs 2021 (cbs.n11
Pagina 1 van 5

Datum
28 maart 2022

Geadviseerd besluit
We adviseren om de herijkte indicator in te voeren op het moment dat ook de
vereenvoudiging bekostiging po ingaat, namelijk op 1 januari 2023, het eerste
moment waarop invoering mogelijk is. Scholen ontvangen vanaf 1 januari 2023
hun bekostiging per kalenderjaar, gebaseerd op een leerlingtelling dd 1 februari
van het voorgaande jaar.
Door de vereenvoudiging bekostiging ontvangen scholen voor schooljaar '22/'23
maar voor vijf maanden (augustus t/m december) bekostiging. Deze bekostiging
is inclusief het budget voor onderwijsachterstanden. Dat budget is nog gebaseerd
op de huidige indicator. In januari 2023 zullen scholen hun bekostiging voor
kalenderjaar 2023 ontvangen, incl. hun budget voor onderwijsachterstanden. Dat
budget zal zijn gebaseerd op de herijkte indicator.
Gemeenten zullen de gevolgen van de herijkte indicator pas in 2024 merken. Hun
bekostiging voor onderwijsachterstanden is namelijk gebaseerd op data van twee
jaren. Concreet betekent dit dat de voorlopige beschikkingen voor 2024 (voor het
onderwijsachterstandenbudget voor gemeenten) zullen zijn gebaseerd op de
herijkte indicator.
Kernpunten
De herijking van de CBS-indicator leidt tot een verbetering en actualisatie van de
CBS-indicator, en daarmee ook tot een betere verdeling van de middelen, die
bovendien ook meer aansluit op de huidige samenleving. Dit pleit voor een snelle
invoering. Het genoemde moment (1 januari 2023) is het eerste moment dat qua
uitvoering mogelijk is. Tegelijk resteert er nu nog voldoende tijd tussen dit besluit
en het moment dat scholen de daadwerkelijke wijziging in hun bekostiging zullen
merken (januari '23). Dat geldt zeker voor gemeenten, die de gevolgen pas in
januari 2024 zullen merken. Die tijd biedt de kans om scholen en gemeenten zo
goed mogelijk te informeren over de verwachte herverdeeleffecten.
De aanpassingen in de herijkte indicator kunnen leiden tot wijzigingen in de
achterstandsscores van scholen en gemeenten, en daarmee ook tot een wijziging
in het budget dat scholen en gemeenten ontvangen voor onderwijsachterstanden.
Het totaalbudget voor scholen en gemeenten blijft wel gelijk.
Het is dan ook belangrijk om bij invoering te kijken naar de herverdeeleffecten.
Mochten die groot zijn, dan zou dat pleiten voor een overgangsregeling. Op basis
van de huidige leerlingdata lijkt de omvang van de herverdeeleffecten relatief
beperkt: ze wijken niet of van de fluctuaties die sowieso jaarlijks optreden,
bijvoorbeeld door een verandering in de leerlingpopulatie van een school.
De herijking van de indicator laat zien dat de achtergrondkenmerken van
kinderen in de G4 iets verbeterd zijn, terwijI die buiten de G4 juist iets zijn
verslechterd. Daardoor wordt het budget voor de G4 wat lager, ten gunste van
het budget voor gemeenten in de regio. In de communicatie hierover zal wat
Pagina 2 van 5

Datum
28 maart 2022

betreft de po-scholen, nauw worden samengewerkt met de PO-raad en wat
betreft de gemeenten met de VNG en het Ondersteuningstraject gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid.
Toelichting verbetering en actualisatie indicator
De evaluatie heeft geleid tot een technische en inhoudelijke verbetering: de
manier waarop ontbrekende data over het opleidingsniveau van ouders worden
geschat, is verbeterd. Daarnaast is tijdens de evaluatie het achterliggende model
geactualiseerd, doordat meer actuele data over de prestaties van leerlingen, hun
intelligentie en hun achtergrondkenmerken zijn gebruikt. Een betere en meer
actuele indicator zorgt ervoor dat de onderwijsachterstandsmiddelen beter
worden verdeeld, en ook op een manier die meer aansluit op de huidige
samenleving.
Toelichting herverdeeleffecten scholen en gemeenten
De herverdeeleffecten die we nu zien, wijken qua niet of van de jaarlijkse
fluctuaties. Wel is het goed om te weten dat ook die jaarlijkse fluctuaties groot
kunnen zijn (+/- €100.000).
Daarnaast past een voorbehoud bij de genoemde bedragen. De berekening is
namelijk gebaseerd op leerlingdata van 1 okt. 2021, terwijl de herijkte indicator
zal zijn gebaseerd op leerlingdata van 1 febr. 2022. Bovendien zijn de
achterstandsscores (de huidige en de herijkte) gestandaardiseerd, om ze te
kunnen vergelijken.
De herverdeeleffecten voor de scholen volgen een normaalverdeling:
61% van de scholen (3.882) zien geen herverdeeleffect;
23% van de scholen (1.500) krijgt een hoger budget;
16% van de scholen (1.068) krijgt een lager budget, over het algemeen
een klein bedrag. Het gemiddelde bedrag bij scholen die er op
achteruitgaan, is wel iets groter dan het bedrag dat scholen er op vooruit
gaan.
Kijkend naar de uitersten:
drie scholen gaan er meer dan €100.000 op achteruit, namelijk tussen
€114.400 en €118.220.
drie scholen gaan die er meer dan €70.000 op vooruit, namelijk tussen
€72.600 en €79.800.
De herverdeeleffecten voor gemeenten zijn schever verdeeld dan bij scholen,
doordat de omvang van drie gemeenten van de G4 fors afwijkt van de overige
gemeenten. Drie van de vier G4 gemeenten (R'dam, A'dam en Den Haag) gaan er
qua bedrag veel op achteruit, maar zij ontvangen naar verhouding ook een groot
bedrag voor onderwijsachterstanden, namelijk tussen de 43 en 53 miljoen.
Percentueel gezien gaan deze drie gemeenten er niet opvallend veel op achteruit:
Rotterdam ontvangt €2.140.050 (-4%) minder
Amsterdam ontvangt €1.678.600 (-4%) minder en
Den Haag ontvangt €1.412.400 (-3%) minder.

Pagina 3 van 5

Datum
28 maart 2022

Andere gemeenten zien een grotere achteruitgang, bijvoorbeeld:
Capelle a/d Ussel ontvangt €322.200 (-11,5%) minder
Barneveld ontvangt €153.000 (-11%) minder
Den Bosch ontvangt €288.600 (-6,7%) minder.
Toelichting
Krachtenveld
De Kamer is destijds uitgebreid meegenomen in de totstandkoming van de CBSindicator en bij besluitvorming over de verdeelsystematiek. Bij invoering in 2019
was te zien dat vooral de G4 er behoorlijk op achteruit gingen qua budget, terwijI
de regio's er op vooruit gingen. Reden is dat het opleidingsniveau van ouders veel
zwaarder meetelt en lage opleidingsniveaus zijn ook buiten de G4 aan de orde.
Voorheen kregen de grote steden extra budget alleen om het felt dat een kind in
een grote stad woont. Het CBS heeft aangetoond dat de thuissituatie van een kind
meer voorspellende waarde heeft voor achterstand dan de leefomgeving
(stad/platteland)
De evaluatie is toegelicht en besproken met de PO-raad, de VNG en de G4.
Inhoudelijk konden de PO-raad en de VNG zich goed vinden in de herijkte
indicator. De PO-raad had vooral zorg over scholen die er ditmaal behoorlijk op
achteruit lijken te gaan. Met de PO-raad en de VNG is afgesproken dat we als
OCW met hen gezamenlijk optrekken wat betreft de communicatie over de
invoering van de herijkte indicator en de financiele gevolgen daarvan.
De G4 reageerden kritisch. Hun beeld is dat de achterstanden door corona alleen
maar groter zijn geworden, waardoor een teruggang in onderwijsachterstandenbekostiging als zeer vreemd wordt ervaren. (lets) minder middelen voor hen zal
er volgens hen toe leiden dat er minder voorschoolse educatie kan worden
geboden. Hierbij zijn twee zaken op te merken. Allereerst krijgen scholen voor
corona-achterstanden extra middelen via het NP Onderwijs. 'Achterstandsscholen'
krijgen bovendien nog wat meer NPO-middelen. Daarnaast is het goed om te
weten dat de indicator wordt gebruikt om het beschikbare budget voor
onderwijsachterstanden zo goed mogelijk te verdelen onder scholen en
gemeenten. Met de indicator komt het geld terecht bij de kinderen met het
grootste risico op achterstand.
Inhoudelijk
Scholen en gemeenten krijgen extra budget voor het voeren van
onderwijsachterstandenbeleid. In totaal ging het in 2021 om ca. € 332 miljoen
voor scholen en ca. € 520 miljoen voor gemeenten, waarvan het grootste deel
wordt besteed aan voorschoolse educatie. Scholen en gemeenten krijgen alleen
geld voor de groep kinderen die behoren tot de groep kinderen die behoort tot de
15% met het grootste risico op achterstand.

Pagina 4 van 5

Datum
28 maart 2022

Door CBS is een indicator ontwikkeld waarmee berekend kan worden in welke
mate een leerling in het regulier basisonderwijs een risico op achterstand loopt.
Daarvoor gebruikt het CBS diverse data over achtergrondkenmerken, zoals het
opleidingsniveau van de ouders, hun land van herkomst, en eventuele deelname
aan schuldsanering.
Elk jaar opnieuw berekent het CBS deze scores, die vervolgens worden opgeteld
per school en per gemeenten. Doordat er wijzigingen optreden in de school/
gemeentepopulatie, fluctueren die scores per jaar. Vooral scholen hebben te
maken met deze jaarlijkse fluctuaties. Voor gemeenten spelen de fluctuaties iets
minder, omdat in de verdeelsystematiek voor gemeenten, wordt uitgegaan van de
data van twee jaren.
De manier waarop ontbrekende data over het opleidingsniveau van de ouders is
verbeterd, en ook is mate waarin welk land van herkomst meetelt, iets gewijzigd.
Landelijk is bijvoorbeeld te zien dat het gemiddelde opleidingsniveau van ouders
iets stijgt. Wanneer een kind een vader heeft die alleen basisonderwijs heeft
afgerond, weegt dit daarom iets zwaarder dan voorheen.

Pagina 5 van 5