Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

424
Vragen van de leden Van Gerven,
Leijten en Irrgang (allen SP) aan de
ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en voor
Ontwikkelingssamenwerking over het
inzetten van Indiase
IC-verpleegkundigen. (Ingezonden
14 augustus 2009)
1
Wat is uw reactie op het bericht dat
het UMC in Groningen (UMCG)
OK-personeel uit India in Groningen
in gaat zetten?1
2
Wat vindt u ervan dat een delegatie
van drie personen van het UMCG
naar India is vertrokken om daar
OK-personeel te vinden? Erkent u dat
hier sprake is van actief werven? Zo
ja, wat is uw oordeel hierover?1
3
Hoe strookt dit volgens u met de
afspraak dat Nederland niet werft in
landen, zoals India, die zelf een tekort
aan zorgpersoneel hebben?2, 3, 4
4
Houdt u nog steeds vast aan uw
uitspraak dat u vindt dat
zorginstellingen niet mee moeten
werken aan een medische braindrain
uit ontwikkelingslanden?4 Zo ja,
welke maatregelen gaat u nemen?

zogenaamde Nederlandse Code of
Conduct, onder andere omdat er
reeds de Governance Code is, en een
keurmerk voor bemiddelingsbureaus?
Zo ja, waarom? Zo nee, bent u bereid
samen met de zorgsector te komen
tot een ethische gedragscode wat
betreft het werven van personeel uit
ontwikkelingslanden?5
6
Erkent u dat dit moreel niet kan,
gezien het tekort aan verpleegkundig
personeel in India?2 en 3 Zo ja, welke
maatregelen gaat u nemen?
7
Is het waar dat het UMCG
OK-personeel moet werven omdat er
in Nederland en Europa te weinig
voldoende opgeleid OK-personeel is?
Zo ja, staat u niet het schaamrood op
de kaken dat een rijk land als
Nederland blijkbaar afhankelijk is van
de opleidingscapaciteit van
verpleegkundigen van een land als
India?1
8
Bent u van mening dat het UMCG en
andere ziekenhuizen en de regering
op dit moment voldoende doen om
het tekort aan OK-personeel op te
lossen? Zo ja, waarom? Zo nee, bent
u bereid een opleidingsfonds in het
leven te roepen voor gespecialiseerde
verpleegkundigen?

buitenland voor de zorgsector al
beschikbaar?4 Zo nee, op welke
termijn kan de Kamer deze
verwachten?
1

Zorgvisie, 6 augustus 2009: «UMCG zet
OK-personeel uit India in»
http://www.zorgvisie.nl/nieuws/
nieuwsoverzicht/nieuwsartikel/UMCG-zetOK-personeel-uit-India-in.htm
2
World Health Organization, 2007: «Not
Enough Here... Too Many There... Health
Workforce in India»
http://www.whoindia.org/LinkFiles/Human_
Resources_Health_Workforce_in_India_-_
Apr07.pdf
3
The World Health Report 2006, blz. 12 en 13
http://www.who.int/whr/2006/06_chap1_
en.pdf
4
Kamerstuk 21501-31, nr. 170.
5
Kamerstuk 30573, nr. 34.

Antwoord
Antwoord van minister Klink
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
en minister Koenders
(Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 22 oktober 2009) Zie ook
Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2008–2009, nr. 3813
1
Wij betreuren het dat het UMCG zich
inderdaad genoodzaakt zag om op
actieve wijze 14 Indiase
OK-assistenten te werven. De
Minister van VWS heeft een brief
richting het UMCG verstuurd waarin
de voorzitter van de Raad van
Bestuur werd verzocht het
voornemen toe te lichten.

5
Deelt u de mening van de zorgsector
dat er geen behoefte is aan een

9
Is de rapportage van het
Zorginnovatieplatform betreffende
het aantrekken van personeel uit het

KVR38088
2009Z14735
0910tkkvr424
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

905

2
In zijn brief laat de voorzitter van het
UMCG weten dat het UMCG is gestart
met interne en lokale
arbeidsmarktmaatregelen om het
dreigende tekort aan OK-assistenten
aan te vullen zodra het dreigende
tekort in de OK-capaciteit zich
voordeed. Vervolgens is er binnen
Europa naar tijdelijke oplossingen
gezocht en is er een onvoldoende
aantal OK-assistenten geworven.
Daarna is het besluit genomen om
14 OK-assistenten in India te gaan
werven die al op zoek waren naar
werkervaring in Europa.
Een dergelijke handelswijze is in
overeenstemming met het
uitgangspunt van het kabinet dat
werving van buitenlands
zorgpersoneel van buiten de EU
hooguit een sluitpost van het
arbeidsmarktbeleid dient te zijn. Pas
als zorginstellingen al het andere
uitvoerig hebben geprobeerd en dit
niet toereikend blijkt te zijn, zou men
over kunnen gaan tot het werven van
zorgpersoneel buiten de EU.
Uit gegevens van de
Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO) blijkt dat er een tekort aan
medisch personeel is in India. Het feit
dat het UMCG er voor heeft gekozen
in India te werven achten wij daarom
ongewenst. Wel moet worden
opgemerkt dat deze Indiase
verpleegkundigen vallen onder de
kennismigrantenregeling en na 3 jaar
in het UMCG zullen terugkeren naar
India en een certificaat krijgen van het
UMCG. Dit kan dus worden
beschouwd als een vorm van
circulaire migratie, waarbij de
expertise die zij hebben opgedaan in
Nederland weer ten goede kan
komen aan de Indiase maatschappij.
3 t/m 6
Wij maken onderscheid tussen
arbeidsmigratie binnen de EU en uit
derde landen. Ten aanzien van
arbeidsmigratie van
gezondheidszorgpersoneel uit derde
landen die zelf met een tekort
kampen zijn wij zeer terughoudend
(TK 29 282, nr. 46). Er kleven ethische
en praktische bezwaren aan een
dergelijke arbeidsmigratie. Zo is er
het gevaar van brain drain in het land
van herkomst en zijn taal- en
cultuurverschillen vaak lastige
barrières.
Op verzoek van VWS hebben
werkgevers een zorgbreed Keurmerk
van intermediairs en
wervingsbureaus ontwikkeld.

Daarnaast bestaat er een Governance
Code inzake verantwoord
maatschappelijk ondernemen. Uit
cijfers van de IND blijkt dat Nederland
nauwelijks brain drain veroorzaakt op
het vlak van de gezondheidszorg
(TK 30 573, nr. 34).
Hoewel deze cijfers uitwijzen dat het
Keurmerk en de Governance Code
effectief functioneren, zijn beide
instrumenten niet expliciet over het
werven in ontwikkelingslanden die
zelf met een tekort aan zorgpersoneel
kampen. De kwestie van het UMCG
laat zien dat dit incidenteel tot
ongewenste situaties kan leiden. Wij
zullen daarom de behoefte aan een
gedragscode voor het niet proactief
werven van zorgpersoneel uit
ontwikkelingslanden waar een tekort
is aan zorgpersoneel nogmaals onder
de aandacht van de zorgwerkgevers
brengen.
Vanuit de overtuiging dat het
arbeidsmarktbeleid voor
gezondheidspersoneel op ethische
wijze dient te worden vormgegeven
zet Nederland zich ook in voor een
intensivering van de lopende
discussies in EU-verband gericht op
het bereiken van heldere afspraken
over de voorwaarden waaronder
wordt geworven in
ontwikkelingslanden. Daarnaast is
Nederland actief betrokken bij
pogingen om op het niveau van de
World Health Organisation (WHO) tot
een gedragscode te komen.

administratieve lasten, die maximale
flexibiliteit biedt en waarbij de
ziekenhuizen na afloop van een jaar
een bijdrage uit het fonds krijgen
voor de door hen geleverde
opleidingsprestaties. Qua procedure
is het daarmee vergelijkbaar met het
stagefonds.
9
Het arbeidsmarktadvies van het
Zorginnovatieplatform, welke onder
andere ingaat op het werven van
buitenlands zorgpersoneel, zal naar
verwachting eind november aan de
bewindslieden van VWS worden
aangeboden en beschikbaar zijn voor
de Kamer.

7 en 8
Wij betreuren het dat een Nederlands
ziekenhuis zich genoodzaakt zag tot
werving van Indiase OK-assistenten.
In het licht van (dreigende)
personeelstekorten in Nederland en
ongewenste maatschappelijke
gevolgen is de Minister van VWS
momenteel in gesprek met de NFU,
de NVZ en V&VN over een
opleidingsfonds voor
gespecialiseerde verpleegkundigen
en ondersteunend personeel,
waaronder OK-assistenten. De
Minister van VWS heeft een concreet
voorstel gedaan richting deze partijen
om een dergelijk fonds in 2010 van
start te laten gaan. Doel van dit fonds
is instellingen te belonen die
daadwerkelijk opleiden. Deze
financiële stimulans dient er toe te
leiden dat ziekenhuizen voldoende
geprikkeld worden om voldoende
beroepsbeoefenaren adequaat op te
leiden.
Het is de bedoeling dat er een
simpele regeling komt, met weinig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

906