Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2909
Vragen van de leden Dikkers en Timmermans (beiden PvdA) aan de minister
en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken over het gegeven dat seksueel
geweld tegen vrouwen in Congo veel vaker voorkomt dan tot dusver werd
aangenomen (ingezonden 16 mei 2011).
Antwoord van minister Rosenthal en staatssecretaris Knapen (Buitenlandse
Zaken) (ontvangen 22 juni 2011).
Vraag 1
Bent u bekend met het onderzoek van het American Journal of Public Health
waaruit blijkt dat in Congo meer verkrachtingen voorkomen dan waar ook ter
wereld?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het gegeven dat deze cijfers 26 keer zo hoog zijn als de
statistieken van de VN over seksueel geweld tegen vrouwen in Congo?
Antwoord 2
Het onderzoek bevestigt opnieuw dat seksueel geweld in de Democratische
Republiek van de Congo (DRC) helaas zeer veel voorkomt. Het is in de DRC
moeilijk om aan betrouwbare gegevens te komen maar het algemene beeld
dat uit het onderzoek naar voren komt, is zorgwekkend.
Vraag 3
Kunt u aangeven welke door Nederland gefinancierde activiteiten/projecten
bijdragen aan het tegengaan van seksueel geweld tegen vrouwen in Congo?
Zijn er specifieke NGO’s, die Nederland financiert, die bijdragen aan het
tegengaan van seksueel geweld in Congo?
Antwoord 3
Nederland draagt op verschillende manieren bij aan de strijd tegen seksueel
geweld in de DRC. Zo financiert de Nederlandse ambassade onder andere de
volgende projecten op dit gebied:

1

ah-tk-20102011-2909
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

NRC, 11 mei 2011: «48 verkrachtingen per uur».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

–

Een project van de NGO’s Heal Africa en de American Bar Association in
de provincie Maniema, waarmee de toegang tot rechtspraak voor
slachtoffers van onder andere seksueel geweld wordt vergroot (9 miljoen
USD 2008–2011).
– Het project Tomorrow is a new day van de NGO Search for Common
Ground, dat training aan militairen op het gebied van mensenrechten en
Sexual and Gender Based Violenceverzorgt. Daarbij wordt onder meer
gebruik gemaakt van de documentaires over seksueel geweld van de
Nederlandse zusters Van Velzen om de bewustwording onder militairen
op dit onderwerp te vergroten (4 miljoen USD 2007–2011).
Daarnaast ondersteunt Nederland het zogenaamde Pooled Fund, het
gezamenlijke humanitaire noodhulpfonds voor de DRC (2010: euro 3,5 mln.;
2011: 4 mln.). Een belangrijk deel van dit noodhulpfonds wordt besteed aan
activiteiten ter bescherming van burgers, waaronder projecten gericht op de
opvang van verkrachte vrouwen, hun medische behandeling en sociale en
economische re-integratie.
Tenslotte draagt Nederland bij aan de VN-strategie voor de bestrijding van
seksueel geweld in de DRC (2,7 mln. USD 2009–2011). Deze strategie beoogt
onder andere het bieden van bescherming aan burgers, en in het bijzonder
aan vrouwen, en het vervolgen van daders van seksueel geweld. Ook worden
het Congolese leger en vredestroepen getraind met als doel seksueel geweld
te voorkomen.
Vraag 4
Kunt u aangeven of deze projecten in gevaar komen, gezien uw voornemen
om Congo van de landenlijst te halen? Zo ja, wat zijn de precieze gevolgen
van uw wijziging in beleid?
Antwoord 4
De DRC gaat van de landenlijst. Dit betekent dat een aantal aan de ambassade te Kinshasa gedelegeerde fondsen niet langer beschikbaar zal zijn voor
de DRC. Zoals aangekondigd in de Focusbrief Ontwikkelingssamenwerking
van 18 maart jl. blijven centrale middelen beschikbaar, ook als de DRC niet
meer op de landenlijst staat. Daarmee zal Nederland humanitaire hulp blijven
verlenen en activiteiten blijven ondersteunen gericht op mensenrechten en
bestrijding van seksueel geweld, maar ook op wederopbouw en regionale
stabiliteit.
Vraag 5
Deelt u de mening dat er maatregelen getroffen moeten worden om deze
vorm van terreur en geweld een halt toe te roepen? Zo ja, op welke wijze
gaat u, bilateraal dan wel in EU verband, hier gehoor aan geven?
Antwoord 5
Zoals het onderzoek van het American Journal of Public Health bevestigt,
gaat het hierbij om een problematiek die wijdverspreid is en niet eenvoudig
is op te lossen. Een duurzame oplossing zal onder meer gevonden moeten
worden in het stabiliseren van het oosten van de DRC. Dat betekent het
herstellen van de rechtsstaat en het gezag van de centrale overheid; het
trainen van leger en politie en het vervolgen van daders. De Congolese
overheid, de VN, de EU en individuele lidstaten hebben hierbij elk een rol te
spelen.
De bredere inzet van Nederland in de DRC is dan ook gericht op het
bevorderen van vrede en stabiliteit. Nederland en de EU voeren hierover een
intensieve dialoog met de Congolese autoriteiten. Ook heeft Nederland
bijgedragen aan het versterken van de Congolese militaire rechtspraak in de
strijd tegen straffeloosheid. Zo heeft Nederland eind vorig jaar door het
faciliteren van getuigenverhoren de vervolging mogelijk gemaakt van drie
hoge officieren uit het Congolese leger voor het begaan van mensenrechtenschendingen, waaronder verkrachtingen. In februari van dit jaar veroordeelde
een militaire rechtbank in een vergelijkbare zaak een officier van het
Congolese leger tot twintig jaar gevangenisstraf voor het aanzetten tot een
massaverkrachting. Met deze eerste veroordeling van een hoge officier voor
een dergelijk vergrijp werd de trend van straffeloosheid doorbroken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Vraag 6
Kunt u aangeven of u bereid bent middelen beschikbaar te stellen om
vrouwen in Congo te helpen indien zij slachtoffer worden van seksueel
geweld? Indien niet, waarom niet?
Antwoord 6
Uit bovenstaande mag blijken dat Nederland inderdaad middelen beschikbaar
stelt om slachtoffers van seksueel geweld te helpen en dat ook in de
toekomst zal blijven doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3