Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

33 529

Gaswinning

Nr. 358

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2017
Tijdens het ordedebat van 27 juni jl. (Handelingen II 2016/17, nr. 92,
Regeling van werkzaamheden) heeft het lid Beckerman (SP) verzocht om
een brief over berichten van het KNMI over de maximale beving in
Groningen en de aardbevingsdreiging rond Ten Boer en HoogezandSappemeer. Ik ga ervan uit dat het lid Beckerman refereert aan het bericht
op 26 juni 2017 van RTVNoord.1 Dit bericht gaat over een nieuwe versie
van de seismische hazardkaart voor Groningen, die het KNMI op 15 juni
2017 openbaar heeft gemaakt.2 In deze brief ga ik eerst in op de maximale
sterkte van aardbevingen in Groningen en vervolgens op de veranderingen in de hazardkaart ten opzichte van vorige versies.
Maximale sterkte van aardbevingen
Een seismische hazardkaart geeft een inschatting weer van de mogelijke
grondversnellingen door aardbevingen in de toekomst. Voor het maken
van zo’n kaart zijn drie parameters van belang:
1. De maximale sterkte die een aardbeving zou kunnen hebben;
2. De verdeling van bevingen over de afgelopen jaren;
3. De invloed van de diepe en ondiepe ondergrond op de trillingen.
Bij het maken van eerdere hazardkaarten gebruikte het KNMI een vaste
waarde voor de maximum sterkte van een aardbeving in Groningen,
namelijk 5 op de schaal van Richter (doorgaans aangeduid als Mmax=5).
Bij de nieuwe berekeningen is men niet langer uitgegaan van een vaste
waarde, maar van een kansverdeling. Daarbij heeft men de kansverdeling
aangehouden die een commissie van internationale experts in maart 2016
heeft geadviseerd. Die kansverdeling heeft een onderwaarde van Mmax=4
en een bovenwaarde van Mmax=7.

1

http://www.rtvnoord.nl/nieuws/179907/Aardbevingsdreiging-bij-Ten-Boer-en-Hoogezandverhoogd
2
http://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/update-hazardkaart-groningen-2017

kst-33529-358
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 529, nr. 358

1

De vraag is, wat het effect is van deze nieuwe benadering. Volgens het
KNMI is het effect zeer beperkt en gaat het om een aanscherping van het
model. Het KNMI verklaart dit als volgt. Bij de bepaling van de grondversnelling wordt rekening gehouden met een bepaalde overschrijdingskans.
Het KNMI gaat uit van een overschrijdingskans van 0,2% per jaar. Dat is
gebaseerd op een internationale afspraak. Die overschrijdingskans houdt
in dat de berekende grondversnelling slechts één keer in de 475 jaar
overschreden zou mogen worden. Uit berekeningen van het KNMI blijkt
dat het bij een dergelijke terugkeertijd, die van toepassing is voor de
versterking van woningen, niet veel uitmaakt of er een vaste waarde voor
Mmax wordt gebruikt of een kansverdeling. In de kansverdeling is de kans
op een M=4 aanzienlijk hoger dan een M=7. Met andere woorden, het
zwaartepunt van de kansverdeling ligt nu lager dan de Mmax van 5 die
eerder werd aangehouden. Alleen voor beduidend langere terugkeertijden
maakt het wel verschil. Dit is nader uiteengezet in het (Engelstalige)
technische rapport dat het KNMI heeft gepubliceerd.3
Ik heb aan het KNMI en TNO gevraagd om over deze complexe materie
een gezamenlijke notitie te schrijven die inzichtelijk maakt wat de
gevolgen zijn van de verschillende keuzes voor de maximale sterkte van
aardbevingen in Groningen. Tevens heb ik aan deze instituten gevraagd
om aan te geven wat een verstandig uitgangspunt is voor hazardberekeningen. De notitie is inmiddels gereed en als bijlage bij deze brief
gevoegd4. Uit het document blijkt dat het KNMI en TNO onder meer
adviseren om hazardberekeningen op een probabilistische manier uit te
voeren. Bovendien adviseren zij om daarbij uit te gaan van de kansverdeling die de commissie van internationale experts in maart 2016 heeft
aangeraden. Zij geven wel aan dat de implementatie van die verdeling
met zorg uitgevoerd moet worden, omdat deze verdeling een combinatie
is van geïnduceerde seismiciteit en getriggerde bevingen (in de notitie
worden deze begrippen nader toegelicht). Ik heb geconstateerd dat het
KNMI de genoemde uitgangspunten zo goed mogelijk heeft verwerkt in de
nieuwe kaart die op 15 juni 2017 is gepubliceerd.
Het KNMI en TNO hebben in hun notitie ook enkele aanwijzingen gegeven
hoe de kennis over de kansverdeling van de maximale aardbevingssterkte
in de toekomst verbeterd zou kunnen worden. Deze aanwijzingen zal ik
inbrengen in het kennisprogramma effecten mijnbouw dat onlangs is
gestart.
Veranderingen in de hazardkaarten
Uit de nieuwe kaart van het KNMI blijkt dat in het noordelijk deel van
Groningen de seismische dreiging met maximaal 0,05g is afgenomen en
in het zuidelijk deel (bij Ten Boer en Hoogezand) met maximaal 0,05g is
toegenomen. Volgens het KNMI is deze lichte af- en toename vooral het
gevolg van het verplaatsen van bevingen naar het zuiden van het
Groningenveld (gerekend over de afgelopen drie jaar). Het maximum van
de te verwachten grondversnelling is licht gestegen van 0,22g in 2016
naar 0,24g in 2017. Het algehele beeld is, volgens het KNMI, dat de
seismische dreiging nauwelijks is gewijzigd ten opzichte van 2016. Het
nieuwe kaartbeeld is wel aanzienlijk gunstiger dan de hazardkaart uit
2015, die onderdeel is van de Nederlandse Praktijk Richtlijn 9998:2015, op
basis waarvan tot op heden bepaald is of woningen in Groningen moeten
worden versterkt. Toen liet de hazardkaart een maximum grondversnelling zien van 0,36g.
3

http://cdn.knmi.nl/system/readmore_links/files/000/000/408/original/
20170615_Technisch_rapport_hazardkaart_Groningen_2017.pdf?1497511525
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 529, nr. 358

2

De nieuwe hazardkaart van het KNMI is verwerkt in een geactualiseerde
versie van de Nederlandse Praktijk Richtlijn (NPR) voor aardbevingsbestendig bouwen, die het Nederlandse Normalisatie Instituut (NEN) op
22 juni 2017 heeft gepubliceerd. Naar verwachting zal de Nationaal
Coördinator Groningen, na overleg met gemeenten, provincie en de
rijksoverheid, adviseren om de nieuwe versie van de NPR per 1 juli 2017
van toepassing te verklaren voor de versterkingsopgave en nieuwbouw.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 529, nr. 358

3