3
Vragenuur: Vragen Dikkers
Vragen van het lid Dikkers aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de veiligheid van paardenvlees
in de Nederlandse supermarkten.

Mevrouw Dikkers (PvdA):
Voorzitter. De Partij van de Arbeid is geschrokken van het
rapport van de dierenrechtenorganisatie over de misstanden
in de paardenvleesindustrie. Het gaat hier niet om paardenvlees dat vermomd als rundvlees op de Nederlandse markt
komt, maar gewoon om paardenvlees met de sticker
"paardenvlees". Gisteren hebben we bij Radar de beelden
gezien van de mishandelingen die paarden te verduren
krijgen tijdens het transport en het slachtproces. Het was
echt gruwelijk om te zien.
Ik heb drie vragen over deze zaak. We hebben begrepen
dat een groot deel van de dieren afkomstig is uit de sport.
Het gaat dan om racepaarden en polopaarden. Van deze
dieren is bekend dat ze veelvuldig het verboden middel
fenylbutazon krijgen toegediend. Dat middel komt in het
vlees terecht, en dat willen wij terecht niet in onze voedselketen. Uit de rapportage blijkt dat bijvoorbeeld de Argentijnse voedsel- en warenautoriteit slechts 1 op de 1.700
dieren hoeft te testen op dit middel, terwijl vrij gemakkelijk
kan worden aangetoond dat veel meer dieren dit middel
krijgen toegediend. Wij willen graag weten hoe het in
Europa gaat en hoe het in Nederland gaat. Bij de import
van paardenvlees in Europa gaat het eigenlijk om twee
grote importeurs. Het zijn Nederlandse bedrijven, dus neem
ik aan dat de meeste testen op Nederlands grondgebied
plaatsvinden. Wij willen graag weten hoe er wordt getest
en hoeveel. Wat zijn daarvan de resultaten?
De slachthuizen zijn EU-gecertificeerd. Dat is een voorwaarde, maar de beelden laten zien dat er niet conform EUstandaarden wordt gewerkt. Ik heb begrepen dat wij controleren of men EU-gecertificeerd werkt aan de hand van de
monsters die wij binnenkrijgen, maar die EU-certificering
heeft niet alleen betrekking op de kwaliteit van het vlees.
De certificering betreft ook de manier waarop er met de
dieren wordt omgegaan. Wij willen graag weten hoe het
kan dat er wel sprake is van een EU-certificering, maar dat
er niet conform deze certificering wordt gewerkt. Welke
stappen moeten worden gezet om de certificering in te
trekken? Is de minister bereid om deze stappen te zetten?
Het laatste punt is de etikettering. Wij begrijpen dat daarvan
binnenkort sprake is in de supermarkten, maar wij vragen
de minister om een oordeel over de manier waarop de
supermarkten er nu mee omgaan, dus voordat er sprake is
van een etiketteringsplicht. De supermarkten zeggen dat er
niets aan de hand is met het vlees, dat de beesten prima
worden behandeld en dat het allemaal conform EU-regelgeving is, maar wij maken uit de beelden op dat dit beslist
niet het geval is.

Minister Schippers:
Voorzitter. Naar aanleiding van deze vragen heb ik gekeken
naar de Radar-uitzending. Ik vond het vreselijke beelden,

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Dikkers

afgrijselijk om naar te kijken. Iedereen met een beetje hart
voor dieren wordt daar kotsmisselijk van, dat delen wij
direct.
Mijn bevoegdheden berusten op de Warenwet. Ik heb in
dezen geen bevoegdheden, maar we maken deel uit van
de Europese Unie en in dat kader hebben wij afspraken
gemaakt. Wij hebben met elkaar afgesproken dat alleen
vlees van door de Europese Unie erkende bedrijven mag
worden ingevoerd. Het Food and Veterinary Office (FVO)
van de Europese Commissie controleert of exportbedrijven
aan de eisen van de Europese Unie voldoen. Die eisen
betreffen inderdaad ook dierenwelzijn, niet alleen voedselveiligheid. De lijst van gecertificeerde bedrijven wijzigt
regelmatig. Ik heb niet zo snel kunnen achterhalen of ofwel
de nationale autoriteiten ofwel het FVO ingrijpt of maatregelen neemt. Als u dat echt wilt weten, moet ik dat even
uitzoeken. De controle daarop is niet heel intensief. Die
loopt via de Europese Commissie. Eens in de zoveel jaar
gaat men daadwerkelijk die bedrijven langs. Het is een
nationale bevoegdheid van die landen om ervoor te zorgen
dat het dierenwelzijn daar goed op orde is. Daarom vind ik
die herkomstetikettering belangrijk, want dan weet de
consument waar het vlees vandaan komt. Ik vind dat wij
dit met lage administratieve lasten en met een gelijk
speelveld moeten doen, maar ik ben daar wel een voorstander van.
Mevrouw Dikkers vroeg ook hoeveel er wordt getest. De
NVWA heeft in 2013 als onderdeel van het Europese
onderzoek naar fraude met paardenvlees 150 monsters uit
geïmporteerde partijen genomen en getest op de aanwezigheid van vijf verschillende geneesmiddelen. In geen enkel
monster is een rest van een geneesmiddel aangetroffen.
Een onderdeel van het Europese onderzoek uit 2013 betrof
paardenvlees dat al op de Nederlandse markt was. Ook
daarin is geen fenylbutazon — dat middel wordt vaak bij
sportpaarden gebruikt — aangetroffen.
Mevrouw Dikkers (PvdA):
Ik ben blij dat er geen rotzooi in dat vlees zat. Ik moet eerlijk
zeggen dat ik 150 monsters wel heel weinig vind bij zo'n
enorme partij. Daar komen we echter vast op een ander
moment op terug, wanneer we weer over de NVWA spreken. De minister wil voor mij uitzoeken hoe het zit met de
certificering en de controle daarop. We krijgen daar heel
graag meer inzicht in. Ik krijg ook heel graag een reactie
van de minister op mijn standpunt dat de supermarkten
wel degelijk de verantwoordelijkheid hebben om de consumenten correct te informeren over het vlees.
Minister Schippers:
Die laatste vraag heb ik blijkbaar verkeerd beantwoord. Ik
dacht dat u het over de herkomstetikettering had. Waarop
doelt u met uw laatste vraag?
Mevrouw Dikkers (PvdA):
In de uitzending van Radar werd de afdeling consumentenzaken gebeld door een redacteur. Toen werd er gezegd dat
het allemaal deugt. De Jumbo wist zelfs voor 110% dat het
in orde was. Dat blijkt echter niet te kloppen; dat geldt zowel
voor de wijze waarop met die dieren wordt omgegaan als
voor de controle daarop. Hoe weegt de minister de uitspraken van de Jumbo in het licht van de herkomstetikettering?

25 maart 2014
TK 66

66-3-1

Wij steunen de herkomstetikettering natuurlijk van harte,
maar wij willen eigenlijk een stapje verder: wij willen dat
die bedrijven ook hun eigen verantwoordelijkheid nemen.
Het kan niet zo zijn dat zij de consument gewoon staan voor
te liegen.
Minister Schippers:
Eerlijke informatie is een onderdeel van de Warenwet.
Misleiding, ook op de verpakking, mag niet. Alles wat
daarop staat, moet dus kloppen. Ik ben het ermee eens dat
150 monsters niet veel monsters zijn, maar daarnaast wordt
25% van de partijen steekproefsgewijs materieel gecontroleerd. Dan worden dozen geopend en wordt de versheid
van het vlees gecontroleerd. Ook dat kunt u nog onvoldoende vinden, maar dat is allemaal een kwestie van
capaciteit. We hebben met elkaar besproken dat we de
capaciteit zeker willen uitbreiden. Dat vind ik ook nodig,
want wij moeten vertrouwen hebben in ons voedsel. Daarbij
is eerlijke communicatie met de consument een pijler.
Mevrouw Dikkers (PvdA):
Het zou mooi zijn als de minister de industrie en de supermarkten daarop aanspreekt, want zij communiceren op
basis van onjuiste gegevens. Zij zeggen dat zij voor 110%
zeker weten dat het klopt, maar dat blijkt verdorie niet te
kloppen. Naast het punt van de herkomstetikettering zou
ik het dus fijn vinden als de minister de supermarkten hierop
aanspreekt, want dit kan natuurlijk niet.
Minister Schippers:
We hebben nu niets geregeld op dat punt. Je hoeft er dus
eigenlijk niets over te vertellen. Als je zegt dat het niemand
iets aangaat, hoef je er niets over te vertellen. Straks gaan
we een stapje verder. Dan is het belangrijk dat men kan
vertellen waar het vlees vandaan komt. Als men dat niet
weet, moet er "onbekend" op staan. Dan weet de consument
ook wat hij koopt.
De voorzitter:
Nee, mevrouw Dikkers. Mevrouw Thieme mag nu haar
vraag stellen.
Mevrouw Thieme (PvdD):
Dan weten we dus allemaal dat het vlees bijvoorbeeld uit
Argentinië komt, maar natuurlijk weten de consumenten
helemaal niet hoe het daar gaat. De supermarkten zeggen
dan gewoon doodleuk dat alles daar prima is geregeld en
dat de dieren het daar goed hebben, terwijl we allemaal
weten dat dat niet zo is. Is de minister het met mij eens dat
wij die verantwoordelijkheid dus niet aan supermarkten
kunnen overlaten en dat wij, zolang dit niet goed is geregeld, in Nederland niet toestaan dat paardenvlees wordt
geïmporteerd uit landen waar het dierenwelzijn niet op orde
is?

moet voldoen aan verschillende eisen op het gebied van
het dierenwelzijn. Daar wordt ook op gecontroleerd. Ik heb
het vermoeden dat wij dat allebei geen overdadige controle
vinden, maar ik heb toegezegd dat ik zal uitzoeken hoe vaak
die controle plaatsvindt. We hebben echter wel in Europees
verband een systeem waarmee de eisen worden gecontroleerd waaraan het vlees volgens ons moet voldoen.
Mevrouw Thieme (PvdD):
We hebben inderdaad samen kunnen constateren dat die
controles nergens over gaan en nauwelijks worden toegepast. Nu hebben we ook nog eens van de Europese Commissie begrepen dat ze zelf toegeeft dat er op de lijst van
goedgekeurde slachthuizen slachthuizen staan die helemaal
niet deugen, waar dieren worden mishandeld. Waarom
staan die slachthuizen nog steeds op de lijst van de Europese Commissie als zijnde goedgekeurde slachthuizen?
Minister Schippers:
We hebben voor de import van vlees een Europees systeem
en op grond daarvan voert Europa de controles uit. Het FVO
voert voor ons de controles uit. Het enige wat ik kan doen,
is nagaan of het FVO dat goed genoeg doet en, indien het
dat niet doet, erop aandringen dat het dat beter doet. Ik doe
zelf geen controles; die worden niet onder mijn verantwoordelijkheid uitgevoerd. We doen dat op Europees niveau. Ik
heb toegezegd dat ik eerst naga hoe intensief dat gebeurt.
Als we het onvoldoende intensief vinden, dan zal ik erop
aandringen dat het beter wordt gedaan.
De heer Van Gerven (SP):
De beelden van de paardenmishandeling in Argentinië die
we hebben gezien, waren inderdaad schokkend. Dat is
echter heel ver weg. We kunnen heel moeilijk zien wat daar
gebeurt. We kunnen echter wel invloed hebben op wat hier
wordt verkocht. Daarom vraag ik de minister of de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die ook op de veiligheid
en de kwaliteit van bijvoorbeeld het paardenvlees uit
Argentinië toezicht moet houden, niet intensiever op dat
paardenvlees uit Argentinië zou kunnen controleren. Dan
kan ze nagaan of hetgeen we uit dat land aangeboden krijgen, echt veilig is.
Minister Schippers:
De NVWA doet aan risicogestuurd toezicht. Vorig jaar heeft
ze, expres, intensief toegezien op paardenvlees en dit dus
meer gekeurd. Ze heeft daarin geen enkel residu van het
geneesmiddel aangetroffen. Het is dus niet zo dat we
moeten zeggen: op basis van wat de NVWA heeft aangetroffen, moet het intensiever. Dat is niet de aanleiding.
De voorzitter:
Ik dank de minister voor haar antwoorden en voor haar
komst naar de Kamer.

Minister Schippers:
Er zijn verschillende bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Ik ben hier verantwoordelijk voor de Warenwet en voor
de veiligheid van het voedsel. Wij hebben in de EU wel
degelijk geregeld dat vlees dat hier wordt geïmporteerd,

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Dikkers

25 maart 2014
TK 66

66-3-2