Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3109
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het sluiten van landgoederen met een
openstellingssubsidie (ingezonden 8 mei 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 10 juni 2020).
Vraag 1
Kent u de artikelen «Prinses Irene trekt aan langste eind in rel om afgesloten
wandelpad in Doorn» en «Wrevel over afgesloten fietspad in Pijnenburg,
maar geen middel om in te grijpen»?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Deelt u de observatie dat steeds meer landgoederen gesloten worden voor
het publiek, waarbij onder meer de coronacrisis als reden wordt aangevoerd?
Kunt u aangeven hoeveel landgoederen met een openstellingssubsidie
momenteel gesloten zijn voor het publiek?
Antwoord 2, 3
Eigenaren van opengestelde landgoederen zullen de door de Coronacrisis
uitgevaardigde voorschriften moeten eerbiedigen. Dit kan betekenen dat zij
genoodzaakt zijn om maatregelen te nemen die de toegankelijkheid van
landgoederen beperken, indien de lokale omstandigheden daarvoor aanleiding geven. Bijvoorbeeld wanneer de 1,5 meterafstandregel onvoldoende
gewaarborgd kan worden of op aanwijzing van de Veiligheidsregio. Er zijn
geen meldingen ontvangen bij RvO.nl dat er daadwerkelijk landgoederen zijn
gesloten vanwege coronamaatregelen.

1

AD, 9 januari 2020, «Prinses Irene trekt aan langste eind in rel om afgesloten wandelpad in
Doorn» (https://www.ad.nl/utrecht/prinses-irene-trekt-aan-langste-eind-in-rel-om-afgeslotenwandelpad-in-doorn~a1bc98b6/)
2
AD, 14 juni 2019, «Wrevel over afgesloten fietspad in Pijnenburg, maar geen middel om in te
grijpen» (https://www.ad.nl/amersfoort/wrevel-over-afgesloten-fietspad-in-pijnenburg-maargeen-middel-om-in-te-grijpen~a83b5a55/)

ah-tk-20192020-3109
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 4
Deelt u de mening dat er gehandhaafd dient te worden voor wat betreft de
openstelling bij landgoederen die wel gebruik maken van die subsidie maar
de facto niet voldoen aan de voorwaarden voor openstellingssubsidie?
Antwoord 4
Eigenaren van landgoederen die de status van opengesteld landgoed hebben,
ontvangen extra faciliteiten op het gebied van de erf- en schenkbelasting. Om
in aanmerking te komen voor deze status moet een landgoed voldoen aan de
voorwaarden die zijn opgenomen in het Openstellingsbesluit3. De Belastingdienst controleert regelmatig of landgoederen aan de voorwaarden blijven
voldoen.
Vraag 5
Kunt u aangeven hoe vaak landgoederen gemiddeld gecontroleerd worden
op het voldoen aan de openstellingsvoorwaarden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
In 2019 hebben er ongeveer 100 controles plaatsgevonden die specifiek
gericht waren op het aspect van openstelling. Daarnaast is de inschatting dat
de openstelling bij enkele honderden andere controles is meegenomen als
deelaspect.
Vraag 6
Kunt u aangeven hoeveel (en welke) landgoederen in de afgelopen vijf jaar
hun openstellingssubsidie zijn kwijtgeraakt omdat ze niet voldeden aan de
eisen die de wet stelt voor het verkrijgen van openstellingssubsidie?
Antwoord 6
Eigenaren van landgoederen die op grond van de NSW zijn aangemerkt als
opengesteld landgoed komen in aanmerking voor belastingvoordelen. Naast
belastingvoordelen (bijvoorbeeld voor de inkomsten- en overdrachtsbelasting) die gelden voor eigenaren van alle landgoederen, ongeacht of zij
opengesteld zijn voor publiek, kent de NSW voor opengestelde landgoederen
een extra belastingvoordeel voor de schenk- en erfbelasting. Bij vererving of
schenking van een dergelijk landgoed geldt voor die belastingen een
verdergaande invorderingsvrijstelling. Er is geen sprake van een openstellingssubsidie. Het aantal landgoederen dat in de afgelopen vijf jaar de status
van opengesteld landgoed heeft moeten inleveren omdat ze niet voldeden
aan de voorwaarden voor openstelling wordt niet apart geregistreerd en is
daarmee niet exact aan te geven. Het gaat echter om een zeer gering aantal
gevallen per jaar. Veelal wordt de landgoedeigenaar eerst een mogelijkheid
geboden om de situatie van openstelling te herstellen als geconstateerd
wordt dat niet voldaan wordt aan de voorwaarden voor openstelling. Indien
vervolgens nog niet aan de voorwaarden wordt voldaan, wordt de status van
opengesteld landgoed ingetrokken. Indien die status wordt ingetrokken, kan
dit leiden tot (gedeeltelijke) invordering van eventuele claims voor de erf- en
schenkbelasting die op grond van invorderingsvrijstelling van de NSW nog
niet waren ingevorderd.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de regels voor openstellingssubsidie zonder aanziens
des persoons gehandhaafd dienen te worden, ook in tijden als die van de
coronacrisis? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze en termijn wilt u
daarop toezien?
Antwoord 7
Ik deel de mening dat de regels die het Openstellingsbesluit stelt zonder
aanziens des persoons gehandhaafd dienen te worden. De bijzondere
omstandigheden van de Coronacrisis vereisen tegelijkertijd dat landgoedeigenaren voldoen aan de landelijke richtlijnen. Indien de omstandigheden dit
vereisen, bijvoorbeeld bij extreme drukte waardoor de landelijke richtlijnen

3

Besluit van 20 december 2007, nr. CPP2007/1092M, Stcrt. 2008, 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

niet nageleefd kunnen worden, is tijdelijke sluiting van of beperkte toegang
tot (een gedeelte van) een landgoed dan ook toegestaan.
Vraag 8
Wordt de subsidie met terugwerkende kracht teruggevorderd wanneer wordt
geconstateerd dat een landgoedeigenaar of -gebruiker niet voldoet aan de
openstellingsvoorwaarden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u aangeven hoe
vaak in de afgelopen vijf jaar proces-verbaal is opgemaakt van het niet
voldoen aan de openstellingsvoorwaarden?
Antwoord 8
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 6.
Vraag 9
Waar kan een burger een melding doen wanneer hij/zij constateert dat een
landgoedeigenaar zich niet houdt aan de openstellingsvoorwaarden?
Antwoord 9
De melding kan worden gedaan bij de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO.nl) met specifieke aanduiding van de niet – of beperkt –
opengestelde locatie. RVO.nl zal de melding vervolgens doorgeven aan de
Belastingdienst die de melding zal beoordelen en zo nodig de openstelling zal
controleren.
Vraag 10
Bent u bereid tot instelling van een openbaar register waarin is opgenomen
welke landgoederen gebruikmaken van de openstellingssubsidie of andere
vormen van overheidssubsidie voor zover die raken aan de publieksfunctie en
hoeveel subsidie er is verstrekt? Zo ja, op welke termijn en op welke wijze?
Zo nee, waarom niet en op welke wijze kan sociale controle dan plaatsvinden?
Antwoord 10
Landgoederen die de status van opengesteld landgoed hebben verkregen
worden op een lijst van opengestelde landgoederen geplaatst door RVO.nl.
Deze lijst is te vinden op de website van RVO.nl. RVO.nl actualiseert de lijst
elk half jaar. De gegevens op deze lijst hebben betrekking op de naam van
het landgoed, de provincie en de kadastrale gemeente(n) waarin het
landgoed is gelegen. Landgoederen die de status van opengesteld landgoed
hebben verloren, worden bij de actualisatie van de lijst afgehaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3