Business case nierdialyse Sint Eustatius

In opdracht van het Zorgverzekeringskantoor BES uitgevoerd door

23 oktober 2017

2

Inhoudsopgave
1. Inleiding
1.1 Achtergrond
1.2 Doelstelling en context
1.3 Leeswijzer
2. Alternatieven
2.1 Probleemanalyse
2.2 Projectalternatieven
3. Methode
4. Kostenanalyse
4.1 Nulalternatief: gelijkblijvend beleid
4.2 Alternatief: investeren in hemodialyseplekken bij SEHCF
5. Effecten
5.1 Financiele effecten
5.2 Niet gemonitariseerde effecten
6. Uitkomsten kosten-batenanalyse
6.1 Eindtabel kosten-batenanalyse
6.2 Gevoeligheidsanalyses
6.3 Conclusie en aanbevelingen
7. Geraadpleegde literatuur

4
4
4
5
5
5
7
9
9
9
10
10
11
13
13
14
14
15

3

1 Inleiding
1.1 Achtergrond
Chronische nierziekten worden een steeds groter volksgezondheidsprobleem, zowel wereldwijd als
op de Caribbean. De bevolking van Sint Eustatius is voor medische specialistische zorg, waaronder
hemodialyse, in eerste instantie aangewezen op het Sint Maarten Medical Center (SMMC). De
hemodialysepatiënten reizen daartoe drie keer per week per vliegtuig tussen Sint Eustatius en Sint
Maarten waarbij zij met de eerste ochtendvlucht om 7 uur heen reizen om met de laatste
middagvlucht om 6 uur weer terug te keren. De vliegtijd bedraagt 20 minuten. De mogelijkheid van
dialyseren op het eigen eiland zou de patiënten veel reistijd besparen. Bovendien levert het mogelijk
een kostenbesparing op door het wegvallen van de uitgaven in verband met de medische
uitzendingen.
Naar aanleiding van een brief aan de tweede kamer van een inwoner van Sint Eustatius heeft de
voormalig Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Edith Schippers besloten een
onafhankelijk onderzoek uit te laten voeren naar de mogelijkheden voor de opzet van dialysezorg op
het eiland zelf. Een van de fundamentele vragen daarbij was in hoeverre de water- en
elektriciteitsvoorziening op Sint Eustatius de mogelijkheden voor het faciliteren/opzetten van
hemodialyse (klinisch en/of niet klinisch) al dan niet limiteren. Het Zorgverzekeringskantoor BES
(ZVK) heeft daartoe opdracht gegeven aan PRO consulting om een onderzoek uit te voeren. Naast
helderheid over de mogelijke invulling van de (technische) randvoorwaarden moest het onderzoek
antwoord geven op de vraag welke alternatieve samenwerkingsvormen met het SMMC haalbaar zijn
voor het uitvoeren van veilige nierdialyse op Sint Eustatius.
Uit het onderzoek is gebleken dat de water- en elektriciteitsvoorziening op Sint Eustatius geen
beperking vormen en de organisatorische randvoorwaarden in principe ingevuld kunnen worden. De
samenwerkingsvorm die de voorkeur heeft is die waarbij er in eerste instantie geïnvesteerd wordt in
een drietal nieuwe hemodialyseplaatsen bij het SMMC. Vervolgens worden alle randvoorwaarden
voor een veilige hemodialyse bij de Sint Eustatius Health Care Foundation (SEHCF) ingevuld
waaronder het inrichten van een geschikte ruimte om te dialyseren, opslagruimte voor de
spoelvloeistof en de waterbehandelingsinstallatie, trainen huisartsen, opleiden/aantrekken
dialyseverpleegkundigen, ontwikkelen onderhoudsplan, technisch ondersteuningsplan,
calamiteitenplan, protocollen en werkinstructies etc. Op het moment dat alle randvoorwaarden zijn
ingevuld worden de hemodialyseplaatsen over geplaatst naar de SEHCF waarna de zorg aldaar wordt
voortgezet. De uitvoering van de hemodialyse blijft echter volledig onder de (medische)
verantwoordelijkheid van het SMMC plaatsvinden. Hoewel uit het onderzoek geconcludeerd mag
worden dat de water- en elektriciteitsvoorziening geen beperking vormen en de organisatorische
randvoorwaarden ingevuld kunnen worden doet het onderzoek geen uitspraak over de financiële
rechtvaardiging van eventuele investering in hemodialyse op Sint Eustatius. Het ZVK heeft PRO
consulting gevraagd daartoe aanvullend een business case uit te voeren waarin de kosten en baten
van de investering tegen elkaar worden afgewogen.
1.2 Doelstelling en context
In deze rapportage worden de opzet, de uitvoering en de uitkomsten van de business case
beschreven. De business case brengt de kosten en baten volgens een vaste structuur in beeld.
1.3 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 schetst de probleemanalyse voor de uitvoering van de business case en beschrijft de
alternatieven die bekeken worden. In hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4 staan respectievelijk de
kostenanalyse en de (financiele) effecten centraal. Hoofdstuk 5 biedt een totaaloverzicht van alle
uitkomsten van de kosten-batenanalyse en de belangrijkste conclusies.
4

2 Alternatieven
2.1 Probleemanalyse
Patiënten met eindstadium nierfalen zijn aangewezen op nierfunctievervangende behandeling
(hemodialyse, peritoneaal dialyse of niertransplantatie). Sint Eustatius heeft (peildatum 1 maart
2017) 5 hemodialysepatiënten. Uitgaande van een populatie van 3200 inwoners betekent dit een
prevalentie (aantal patiënten per 1000 inwoners) van 1,6. In vergelijking met Nederland waar het
aantal nierdialysepatiënten per 1000 inwoners 0,4 bedraagt is dit relatief hoog. Bovendien heeft Sint
Eustatius 5 patiënten die zich in de predialysefase (de periode voorafgaand aan de start van
niervervangende behandeling) bevinden.
Volgens gegevens van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) was in 2013 meer dan de helft (57%)
van de bevolking van Sint Eustatius te zwaar waarvan 29,5% met obesitas. De 2013 prevalentie van
hypertensie bedroeg in Sint Eustatius 20,6%.1 Obesitas en hypertensie worden geassocieerd met een
verhoogd risico op nierschade. Het aantal personen dat aangewezen is op nierfunctievervangende
behandeling zal daarom naar verwachting in de toekomst stijgen.
Het dialysecentrum in het SMMC heeft de maximale capaciteit voor hemodialyse van patiënten
bereikt. Het SMMC heeft de wens om het aantal dialyseplaatsen uit te breiden maar wordt daarbij
geconfronteerd met financiele belemmeringen.
De jaarlijkse medische uitgaven van het Zorgverzekeringskantoor BES voor hemodialysebehandeling
van verzekerden van Sint Eustatius bedragen naar schatting gemiddeld $ 91.000 per patient. De
gemiddelde uitgaven van het Zorgverzekeringskantoor BES voor vervoer en daggeldvergoeding van
de hemodialysepatienten van Sint Eustatius bedragen $ 76.000 per patient per jaar. Een en ander
leidt tot een grote last op het gezondheidszorgsysteem van de BES en Sint Eustatius in het bijzonder.
Als gevolg van de verwachte groei van het aantal nierdialysepatienten zal de geschetste
problematiek, indien geen maatregelen worden genomen, de komende jaren verder toenemen.
Om de continuiteit van hemodialysezorg voor de verzekerden op Sint Eustatius in de toekomst te
kunnen blijven garanderen zijn de volgende alternatieven gedefinieerd:
- Het mede-investeren van het ZVK in een drietal hemodialyseplaatsen bij het SMMC die
gereserveerd worden voor patiënten uit Sint Eustatius (en Saba);
- Het faciliteren/opzetten van hemodialysezorg bij de SEHCF in samenwerking met en onder
verantwoordelijkheid van het SMMC als ‘preferred supplier’.
2.2 Project alternatieven
In de kosten-batenanalyse wordt het alternatief van het faciliteren/opzetten van hemodialysezorg bij
de SEHCF vergeleken met de situatie bij gelijkblijvend beleid (nulalternatief). Het alternatief van het
mede-investeren van het ZVK in een drietal stoelen bij het SMMC wordt in de kosten-batenanalyse
buiten beschouwing gelaten aangezien dit alternatief in principe gelijk is aan het nulalternatief, met
uitzondering van nader te concretiseren inkoopafspraken tussen het ZVK en het SMMC. Vooralsnog
wordt daarbij aangenomen dat de gemiddelde medische uitgaven voor hemodialysebehandeling per
patient vanuit het perspectief van het ZVK niet substantieel zullen stijgen. Bovendien wordt met het
mede-investeren van het ZVK in de hemodialyseplaatsen bij het SMMC de problematiek rondom de
toegankelijkheid voor de hemodialysepatienten voor een deel gereduceerd, maar niet opgelost
aangezien de hemodialysepatienten nog steeds drie keer per week naar Sint Maarten zullen moeten
afreizen. Hoewel het alternatief van mede-investeren niet in de kosten-batenanalyse wordt
meegenomen wordt deze wel beschouwd als een geschikte overgangsmaatregel bij het opzetten van
een hemodialysezorg bij de SEHCF.

5

In deze paragraaf worden het nulalternatief en het alternatief waarbij hemodialysezorg wordt
opgezet/gefaciliteerd bij de SEHCF (alternatief hemodialyse SEHCF) nader beschreven.
Nulalternatief: gelijkblijvend beleid
Het nulalternatief betreft een situatie bij gelijkblijvend beleid. De patienten vliegen voor
hemodialysebehandeling in het SMMC drie keer per week met een chartervlucht naar Sint Maarten
en terug. Op zowel Sint Maarten als Sint Eustatius worden de patienten van en naar het vliegveld
vervoerd door een gecontracteerd vervoersbedrijf. Dit bedrijf assisteert de patienten tevens bij het
in- en uitstappen van het vliegtuig en declareert de kosten bij het ZVK op basis van ‘fee for service’.
Ook het SMMC declareert de zorgkosten maandelijks bij het ZVK op basis van ‘fee for service’. De
patienten ontvangen een vaste daggeldvergoeding waaruit maaltijden e.d. moeten worden
bekostigd.
Alternatief hemodialyse SEHCF: investeren in hemodialysezorg bij de SEHCF
In het alternatief ‘hemodialyse SEHCF’ wordt geinvesteerd in het opzetten van een hemodialyse unit
bestaande uit 3 plekken bij de SEHCF. Een en ander wordt uitgevoerd onder de volledige
verantwoordelijkheid van het SMMC waarbij de nefroloog en dialyseverpleegkundige van het SMMC
drie keer per week de SEHCF visiteren. Tijdens deze visites worden naast de dialysebehandelingen
routine check-ups uitgevoerd. Voor de meer uitgebreide testen en monitoring zullen de hemodialyse
patienten nog wel een keer per maand naar het SMMC moeten afreizen.

6

3 Methode
Uitgangspunten
De kosten-batenanlyse is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:
- Demografische en epidemiologische veranderingen: voor vergelijking van de alternatieven is
het belangrijk om de demografische en epidemiologishe veranderingen mee te nemen. Deze
ontwikkelingen zijn echter moeilijk te voorspellen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek
heeft vooralsnog geen bevolkingsprognoses gemaakt voor Sint Eustatius voor de komende
jaren. Bovendien zijn de bovenwindse eilanden recentelijk getroffen door een van de
zwaarste oorkanen ooit gemeten en is het nog onduidelijk wat de demografische effecten
hiervan zullen zijn. In de kosten-batenanalyse wordt er vooralsnog vanuit gegaan dat het
gemiddelde aantal hemodialysepatienten gelijk zal blijven.
- Tijdshorizon: de investering in het opzetten van hemodialyse bij de SEHCF wordt over een
periode van 10 jaar bekeken, gelijk aan de afschrijfingsperiode van de
hemodialyseapparatuur.
Dataverzameling en analyse
Op basis van informatie ontvangen van het ZVK met betrekking tot de uitgaven voor de medische
uitzendingen van de hemodialysepatienten naar Sint Maarten en de tarieven voor
hemodialysebehandeling in het SMMC is een schatting gemaakt van de gemiddelde kosten voor
hemodialysebehandeling van een patient uit Sint Eustatius in de huidige situatie.
Voor de berekening van de kosten van het alternatief ‘hemodialyse SEHCF’ is een kostenfunctie
ontwikkeld die onderscheid maakt tussen variabele, vaste en gemengde kosten en die de analyse van
de impact van veranderende parameters mogelijk maakt. Alvorens over te gaan tot dataverzameling
en analyse zijn de kostensoorten betrokken bij hemodialyse geidentificeerd en ingedeeld in
kostencategorieën (directe/indirecte kosten en vaste/variable/gemengde kosten) In onderstaande
tabel zijn de kostensoorten weergegeven.
Kostensoort
Administratie
Schoonmaak
Materialen en medicatie
Electriciteit
Laboratorium
Wasserij en sterilisatie
Onderhoud (gebouw en apparatuur)
Veiligheid
Personeelskosten
Afvalverwijdering
Water

Indirect/direct
Indirect
Indirect
Direct
Direct
Direct
Direct
Direct
Indirect
Direct
Indirect
Direct

Vast/variabel/gemengd
Variabel
Gemengd
Variabel
Variabel
Variabel
Variabel
Vast
Variabel
Gemengd
Variabel
Variabel

De kosten voor materialen en medicatie kosten stijgen proportioneel met het aantal dialyses. Als
variabele kosten zijn alle materialen en medicatie gedefinieerd die direct aan één
hemodialysebehandeling kunnen worden toegeschreven. De kosten voor materialen en medicatie
die niet direct aan de dialysebehandeling kunnen worden toegeschreven zijn niet in de analyse mee
genomen. De belangrijkste variabele kosten zijn die voor de dialyzer, de bicarbonaatbibag, de
bloedlijn, het zuurconcentraat, de normale zoutoplossing, de spuiten, de steriele gaasjes, de naalden,
de wondpleisters, de jodium, de steriele handschoenen, het wegwerpmasker, de schort, de lakens en
de anticoagulatieharsine. De kosten voor materialen en medicatie zijn zo nauwkeurig mogelijk
bepaald op basis van prijsopgaven door de leverancier van nierdialyseapparatuur voor het SMMC.

7

Andere kosten die stijgen met het aantal dialyses zijn kosten voor water, elektriciteit en
afvalverwijdering. De kosten voor water zijn verkregen door het berekenen van het gemiddelde
waterverbruik van een enkele dialysebehandeling, vermenigvuldigd met de prijs per liter volgens de
tarieven van de Sint Eustatius Utility Company (STUCO). De kosten voor elektriciteit zijn berekend op
basis van het gemiddelde energieverbruik van een hemodialysebehandeling vermenigvuldigd met de
prijs per kWH overeenkomstig de tarieven van de STUCO. Van de kosten voor het gebruik van water
en elektriciteit bij de dialyseafdeling voor andere doeleinden is een schatting gemaakt op basis van
de jaarrekening van de SEHCF van 2016. De kosten voor afvalverwijdering zijn geschat door het totale
aantal afvalverwijderingsbakken te berekenen en het totale aantal te gebruiken plastic zakken per
dag vermenigvuldigd met de eenheidsprijs om de totale afvalkosten per maand te verkrijgen.
De personeelskosten zijn berekend aan de hand van het gemiddelde jaarsalaris van een parttime
(0,6 FTE) nefroloog en een parttime (0,6 FTE) dialyseverpleegkundige bij het SMMC inclusief de
werkgeverslasten waaronder toelagen, pensioen fonds, verzekeringen etc. Bovendien is uitgegaan
van 50% overtime en 50% risicodekking.
Voor de overige schattingen is gebruik gemaakt van de jaarrekening 2016 van de SEHCF.

8

4 Kostenanalyse
4.1 Nulalternatief: gelijkblijvend beleid
Tabel 4-1 laat de huidige kosten voor hemodialysebehandeling van patienten van Sint Eustatius zien
vanuit het perspectief van het Zorgverzekeringskantoor BES. De totale kosten op jaarbasis voor
hemodialyse van vijf patienten worden geschat op $ 855.080. Dit komt overeen met
$ 171.016 per patient per jaar. 45% van de totale jaarlijkse kosten bestaat uit de kosten voor vervoer
en daggeldvergoeding van patienten.
Tabel 4-1: Huidige kosten hemodialyse per jaar
Kostensoort
Behandelingskosten
patienten
Vervoerskosten
patienten
Daggeldvergoeding
patienten
Vervoerskosten nefroloog &
verpleegkundige
Daggeldvergoeding nefroloog
& verpleegkundige
Totaal

Totale kosten
($)
475.000

Kosten per patient
($)
95.000

360.580

72.116

19.500

3.900

N.V.T

N.V.T

N.V.T

N.V.T

855.080

171.016

4.2 Alternatief: investeren in hemodialyseplekken bij SEHCF
Tabel 4-2 laat de gemiddelde jaarlijkse kosten voor hemodialysebehandeling van patienten van Sint
Eustatius zien wanneer geinvesteerd wordt in 3 hemodialyseplekken bij de SEHCF. Hierbij wordt er
vanuit gegaan dat het aantal patienten gelijk blijft, echter hoe hoger het aantal patienten hoe
rendabeler de investering is. De totale kosten voor vijf nierdialysepatienten worden geschat op
$ 639.550 per jaar. Dit komt overeen met $ 127.910 per patient per jaar. 9% van de totale jaarlijkse
kosten bestaat uit de kosten voor vervoer en daggeldvergoeding van patienten. 20% bestaat uit de
kosten voor vervoer en daggeldvergoeding van de nefroloog en dialyseverpleegkundige samen.
Tabel 4-2: Kosten hemodialyse SEHCF per jaar
Kostensoort
Behandelingskosten
patienten
Vervoerskosten
patienten
Daggeldvergoeding
patienten
Vervoerskosten nefroloog &
verpleegkundige
Daggeldvergoeding nefroloog
& verpleegkundige
Totaal

Totale kosten
($)
457.300

Kosten per patient
($)
91.460

55.040

11.008

1500

300

88.270

17.654

37.440

7.488

639.550

127.910

9

5 Effecten
In dit hoofdstuk worden de kosten en opbrengsten beschreven die samenhangen met het opzetten
van een hemodialyse unit bij de SEHCF. Gestart wordt met een beschouwing van de financiele
effecten waarna zal worden ingegaan op de niet gemonitariseerde effecten.
5.1 Financiele effecten
De financiële effecten bestaan uit de kosten en de opbrengsten van het opzetten van een
hemodialyse unit bij de SEHCF. Het opzetten van een hemodialyse unit brengt kosten met zich mee
voor investeringen in hemodialyseapparatuur, waterzuiveringsinstallaties, meubilair en
bouwkundige aanpassingen. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kostenraming van de
investeringen. Rekening houdend met de noodzakelijke inrichting van geschikte ruimtes voor dialyse,
opslag van spoelvloeistof en de waterbehandelingsinstallatie is reeds besloten het project te
koppelen aan de realisatie van de nieuwbouwplannen van de SEHCF. Aangenomen wordt dat de
noodzakelijke bouwkundige randvoorwaarden in deze plannen worden meegenomen. De kosten
voor bouwkundige aanpassingen zijn om deze reden hier buiten beschouwing gelaten.
Tabel 5-1 Investeringskosten hemodialyse SEHCF
Investering
Hemodialyse apparatuur *
en meubilair
Waterzuiverings
installatie
Bouwkundige aanpassingen
Totaal

Kosten
($)
120.425
79.575
200.000

*Op basis van prijzen in 2017

Naast de investeringskosten brengt hemodialyse bij SEHCF kosten met zich mee voor administratie,
schoonmaak, materialen en medicatie, elektriciteit en water, laboratorium testen, wasserij en
sterilisatie, onderhoud (gebouw en apparatuur), veiligheid, personeel, vervoer van nefroloog en
dialyseverpleegkundige en afvalverwijdering. In onderstaande tabel worden deze geschatte kosten
gepresenteerd.
Tabel 5-1-2
Kostensoort
Huisvestingskosten
Energiekosten
Onderhoudskosten
Administratieve kosten
Personeelskosten
Materialen en medicatie
Laboratorium
Veiligheid
Wasserij en sterilisatie
Totaal

Kosten
($)
12.000
5.300
3.645
720
350.000
78.000
1.790
2.575
3.270
457.300

10

De opbrengsten komen voornamelijk voort uit de vermeden kosten voor vervoer en
daggeldvergoeding van de hemodialysepatienten. Deze bedragen $64.708 per patient per jaar
($323.540 per jaar voor 5 patienten). Daartegenover bedragen de kosten voor vervoer en
daggeldvergoeding van een nefroloog en een dialyseverpleegkundige tezamen $125.710.
5.2 Niet gemonetariseerde effecten
Onderscheid kan worden gemaakt tussen directe, indirecte en externe effecten. De directe effecten
zijn een rechtsteeks gevolg van een project voor de doelgroep van het project. In het geval van
hemodialyse bij de SEHCF gaat het hier om het effect op de hemodialysepatienten. Indirecte effecten
manifesteren zich als gevolg van een project bij andere personen, groepen of instanties. Voor
hemodialyse bij de SEHCF gaat het hier bijvoorbeeld om de effecten die dit heeft op de inwoners van
Sint Eustatius. Externe effecten manifesteren zich als bijkomend effect dat niet direct voorzien is met
het project. Vaak zijn externe effecten niet uit te drukken in concrete waarden.
Directe effecten
Reistijd
Het uitvoeren van hemodialyse bij de SEHCF heeft gevolgen voor de reistijd voor zowel de
hemodialysepatienten als de nefroloog en dialyseverpleegkundige. De gemiddelde reistijd tussen de
SEHCF en het SMMC en retour bedraagt 6 uur en bestaat uit:
- Vliegtijden tussen Sint Maarten en Sint Eustatius: 40 minuten
- Wachttijden op de vliegvelden van Sint Maarten en Sint Eustatius: 210 minuten
- Reistijden tussen het vliegveld van Sint Maarten en het SMMC: 90 minuten
- Reistijden tussen het vliegveld van Sint Eustatius en SEHCF/huis patient: 20 minuten
Het alternatief ‘hemodialyse SEHCF’ draagt bij aan een reistijdwinst van 4.003 uren per jaar voor vijf
hemodialysepatienten tezamen. Daarentegen brengt dit alternatief voor de nefroloog en
dialyseverpleegkundige in totaal 1.848 uren extra reistijd met zich mee. Onderstaande tabel geeft
inzicht in het totaal aantal uren reistijd per alternatief.
Tabel 5-2 Overzicht totale reistijd (uren) per jaar

Nulalternatief
Hemodialyse SEHCF

Nefroloog en dialyse
verpleegkundige
0
1.848

Hemodialyse patienten*
4.620
617

*Bij gemiddeld 5 hemodialysepatienten

Kwaliteit van leven
Diverse onderzoeken laten zien dat de kwaliteit van leven van hemodialysepatiënten significant
verminderd is ten opzichte van gezonde personen. Hemodialyse therapie is tijd intensief en vereist
vloeistof- en dieetbeperkingen. Langdurige hemodialyse therapie resulteert vaak in verlies van
vrijheid, afhankelijkheid van verzorgers, verstoring van het huwelijk, familie en sociaal leven en
vermindering of verlies van financieel inkomen. Hierdoor worden de fysieke, psychologische, sociaaleconomische en omgevingsaspecten van het leven negatief beïnvloed, wat leidt tot
gecompromitteerde kwaliteit van leven. Met de realisatie van een hemodialyse unit bij de SEHCF
wordt de reistijd en wachttijd van hemodialysepatienten fors verminderd. Naar verwachting zal dit
resulteren in een overall verbetering van de kwaliteit van leven van de hemodialysepatienten en in
een gunstigere gezondheidstoestand.

11

Welzijn
Directe effecten als verminderde reistijd en wachttijd kunnen door de hemodialysepatienten worden
gebruikt om andere activiteiten te verrichten. Te denken valt aan tijdsbesteding met vrienden en
familie, hobbies, vrijwilligerswerk etc. Hierdoor kan er door de hemodialysepatienten een betere
aansluiting optreden op het ‘normale’ leven, waardoor additionele welzijnseffecten kunnen optreden
voor zowel de patienten als hun omgeving.
Indirecte effecten
Preventie
Met de regelmatige visitatie van een nefroloog en een dialyseverpleegkundige aan de SEHCF wordt
nefrologische zorg niet alleen voor de hemodialysepatienten maar ook voor alle inwoners van Sint
Eustatius beter toegankelijk. Patienten met nier- en elektrolytstoornissen kunnen eerder worden
onderkend en behandeld. Bovendien faciliteert de regelmatige visitatie de mogelijkheid tot het
versterken van preventieve activiteiten.
Externe effecten
Water
Hemodialyse gebruikt ruim 120 liter per sessie. Uit het onderzoek naar de (technische)
randvoorwaarden voor nierdialyse op Sint Eustatius is gebleken dat bij ingebruikname van de
dialyseplekken de STUCO onder normale omstandigheden tegemoet kan komen aan de gewenste
watervoorziening. Bij uitval van de drinkwaterlevering of aanhoudende droogte kan het hoge
waterverbruik van de SEHCF een hoge druk op de drinkwatervoorraden op het eiland leggen. Door
het voor dialyse gebruikte water te recyclen zou deze druk verminderd kunnen worden.
Milieu
Bij hemodialyse wordt relatief veel medisch afval geproduceerd. Sint Eustatius beschikt niet over
een verbrandingsoven. Dit betekent dat medische afval moet worden opgeslagen.

12

6 Uitkomsten kosten-batenanalyse
In dit hoofdstuk worden de uitkomsten van de kosten-batenanalyse gepresenteerd en toegelicht.
6.1 Eindtabel kosten-batenanalyse
In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de kostenbaten analyse opgenomen waarbij over
een periode van 10 jaar wordt gekeken, gelijk aan de afschrijfingsperiode van de
hemodialyseapparatuur. In de tabel wordt onderscheid gemaakt naar de kosten en de opbrengsten.
Daarbij zijn ook de niet-gemonetariseerde effecten opgenomen, die onderscheidend zijn en van
belang kunnen zijn voor de besluitvorming.
Tabel 6-1 Eindtabel kostenbatenanalyse
Effect

Nulalternatief

Hemodialyse SEHCF

Investeringskosten

0

200.000

Behandelingskosten

4.750.000

4.573.000

Kosten vervoer en
daggeldvergoeding
Niet monetaire effecten
Directe effecten
Reistijdwinst
- patienten
- nefroloog en
dialyseverpleegk.

3.800.800

1.822.500

0
0

4.003
-1.848

Kwaliteit van leven

-

+

Welzijn
Indirecte effecten
Preventie
Externe effecten
Water

-

+

-

+

+

-

+
8.550.800

6.595.500

Mileu
Totale kosten

Eenheid verandering
effect

Uren reistijd per jaar

Totale baten

1.955.300

Batenkosten saldo

1.755.300

B/K-ratio

4,5

6.2 Gevoeligheidsanalyse
In een kostenbatenanalyse zijn altijd diverse onzekerheden. Om hieraan recht te doen is een aantal
gevoeligheidsanalyses uitgevoerd.
- Extra investeringskosten en exploitatiekosten (+50%): voor het alternatief ‘hemodialyse
SEHCF’ is uitgegaan van een opslag op de investeringskosten en exploitatiekosten van 50%.
- Lagere baten (-50%): voor het alternatief ‘hemodialyse SEHCF’ is uitgegaan van 50% lagere
financiele baten.
13

Tabel 6-2 Overzicht uitkomsten gevoeligheidsanalyse (B/K-ratio)
Basiswaarde

B/K-ratio

Investering
+50%
Baten
-50%

3,0
2,7

Uit de bovenstaande tabel blijkt dat zelfs bij 50% hogere investeringskosten of bij 50% lagere baten
de B/K-ratio boven de 1 blijft en de investering in hemodialyseplaatsen bij SEHCF economisch gezien
positief is ten opzichte van het continueren van het huidige beleid.
6.3 Conclusies
Op basis van de kosten-batenanalyse kan geconcludeerd worden dat de investering in hemodialyse
op Sint Eustatius financieel gezien gerechtvaardigd is daar de baten ruim opwegen tegens de
investeringskosten. Een groot deel van de baten komt voort uit de te vermijden kosten voor vervoer
en daggeldvergoeding van de hemodialysepatienten. Deze kosten bedragen $76.0116 per patient per
jaar en maken 45% van de totale jaarlijkse kosten voor hemodialysebehandeling uit. De netto
besparing van de kosten voor vervoer en daggeldvergoeding van de hemodialysepatienten ten
opzichte van een nefroloog en dialyseverpleegkundige bedraagt $ 197.838 per jaar. De kosten voor
het vervoer en daggeldvergoeding van de patienten is dusdanig hoog dat verwacht wordt dat de
investering zich al na 1 jaar heeft terug verdiend. Bovendien worden de totale kosten voor de
uitvoering van een hemodialysebehandeling bij SEHCF lager ingeschat dan het tarief bij SMMC. Dit
levert naar schatting een besparing op van $177.000 over een periode van 10 jaren.
Ook de niet-gemonetariseerde effecten spreken in het voordeel van het opzetten van hemodialyse
bij SEHCF. De reis en wachttijden voor de patienten zijn beduidend minder wat een positief effect zal
hebben op de kwalteit van het leven en het welzijn van de patient. Bovendien wordt met de
regelmatige visitatie van een nefroloog en een dialyseverpleegkundige aan de SEHCF de
nefrologische zorg niet alleen voor de hemodialysepatienten maar ook voor alle inwoners van Sint
Eustatius beter toegankelijk.
Indien besloten wordt tot investering dan wordt geadviseerd voldoende tijd te nemen voor de
voorbereiding en realisatie van het project. Voorwaarden voor een veilige uitvoering van
hemodialyse bij de SEHCF zijn naast het inrichten van een geschikte ruimte om te dialyseren,
opslagruimte voor de spoelvloeistof en de waterbehandelingsinstallatie het trainen van huisartsen,
opleiden/aantrekken dialyseverpleegkundigen, ontwikkelen onderhoudsplan, technisch
ondersteuningsplan, calamiteitenplan, protocollen en werkinstructies etc. Het invullen van deze
randvoorwaarden vraagt de nodige aandacht. Voor een nadere toelichting op de randvoorwaarden
wordt verwezen naar het rapport ‘Onderzoek (technische) randvoorwaarden nierdialyse Sint
Eustatius’.

14

7 Geraadpleegde literatuur
1. http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=82291NED&D1=0,2,12,14,16,2123&D2=0-2&D3=a&D4=a&D5=l&VW=T

15