Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

26 488

Behoeftestelling vervanging F-16

Nr. 450

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 mei 2019
Mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat
bied ik u, conform de brief van de Vaste Commissie Defensie
«Overbrengen commissiebesluiten inzake informatievoorziening F-35» en
de (gewijzigde) uitgangspuntennotitie groot project Verwerving F-35
uiterlijk gelijktijdig met het Jaarverslag van het Ministerie van Defensie
(Kamerstuk 35 200 X, nr. 1), de Financiële verantwoording over het jaar
2018 van het project Verwerving F-35 aan. Tot op heden was deze
financiële verantwoording in de voortgangsrapportage opgenomen.
De financiële verantwoording over het voorgaande kalenderjaar wordt
vergezeld van een controleverklaring van de Auditdienst Rijk1.
Zoals met de negentiende jaarrapportage project Verwerving F-35
(Kamerstuk 26 488, nr. 443) gecommuniceerd is het project Verwerving
F-35, met het vervallen van het in 2013 vastgestelde aparte financiële
kader, een regulier project binnen Defensie geworden. De ramingen
worden thans herzien op basis van nieuwe inzichten in onder meer de
transitiekosten, modificaties en de actuele dollarkoers. In september 2019
wordt uw Kamer op Prinsjesdag met de jaarlijkse voortgangsrapportage
geïnformeerd over de actuele ramingen.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

1

kst-26488-450
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 488, nr. 450

1

Financiële verantwoording 2018 project verwerving F-35
Tabel 1: Gerealiseerde ontvangsten (in miljoen €)
ontvangen
t/m 2017

ontvangen
in 2018

ontvangen
t/m 2018

Eenmalige bijdrage industrie
Afdrachten uit hoofde van omzet
Royalty’s
Verrekening PRL Voorschot

4,5
9,2
0,0
0,0

0,0
2,3
2,5
15,1

4,5
11,5
2,5
15,1

Totaal

13,7

19,9

33,6

betaald
t/m 2017

betaald
in 2018

betaald
t/m 2018

10,5
82,8
792,2
38,3
778,1
48,1

0,0
0,0
0,0
0,0
442,3
11,4

10,5
82,8
792,2
38,3
1.220,4
59,5

1.750,0

453,7

2.203,7

openstaand
per 311217

aangegaan
in 2018

betaald
in 2018

openstaand
per 311218

System Development and Demonstration
Nederlandse projecten
Voortgezette verwervingsvoorbereiding
Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase

0,0
0,0
746,6
15,3

0,0
0,0
1.030,6
0,7

0,0
0,0
442,3
11,4

0,0
0,0
1.334,9
4,6

Totaal

761,9

1.031,3

453,7

1.339,5

openstaand
per 311217

nieuw
in 2018

verrekend
in 2018

openstaand
per 311218

System Development and Demonstration
Nederlandse projecten
Voortgezette verwervingsvoorbereiding
Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase

0,0
28,7
185,8
48,3

0,0
0,0
58,1
11,4

0,0
0,0
100,5
34,4

0,0
28,7
143,4
25,3

Totaal

262,8

69,5

134,9

197,4

Openstaand
per 311217

Ingesteld
in 2018

Ontvangen
in 2018

Openstaand
per 311218

3,0

3,7

2,5

4,2

Tabel 2: Gerealiseerde betalingen (in miljoen €)

Concept Demonstration Phase (Defensie)
Concept Demonstration Phase (EZ)
System Development and Demonstration
Nederlandse projecten
Voortgezette verwervingsvoorbereiding
Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase
Totaal

Tabel 3: Aangegane en openstaande verplichtingen (in miljoen €)
Deelfasen

Tabel 4: Openstaande voorschotten (in miljoen €)
Deelfasen

Tabel 5: Openstaande vorderingen (in miljoen €)
Openstaande vorderingen (in miljoen €)

Royalty’s geleverde FMS toestellen

Toelichting bij tabellen 1 t/m 5
Algemeen
Bovenstaande tabellen geven voor de verschillende fasen van het project
inzicht in de gerealiseerde ontvangsten, de gerealiseerde betalingen, de
aangegane en openstaande verplichtingen, de verstrekte, verrekende en
de openstaande voorschotten, de ingestelde, ontvangen en openstaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 488, nr. 450

2

vorderingen naar de stand van begin en ultimo 2018. Dit overzicht is
opgesteld in overeenstemming met de vereisten voor financiële verslaggeving, zoals opgenomen in de Comptabiliteitswet en de Regeling Grote
Projecten.
Ontvangsten
In 2018 heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
€ 2,3 miljoen aan afdrachten ontvangen uit hoofde van € 114,440 miljoen
aan omzet in 2017 door de MFO-bedrijven. Het totaal aan ontvangsten
sinds 2008 bedraagt hiermee € 16,0 miljoen inclusief de eenmalige
bijdrage van de industrie in 2002 van € 4,5 miljoen.
Van de FMS-partnerlanden is er in 2018 € 2,5 miljoen aan royalty’s
ontvangen.
Gedurende 2018 is het Partner Reprogramming Lab (PRL)-voorschot
verrekend. De originele behoefte achter dit voorschot was komen te
vervallen wegens het annuleren van dit project. Daarmee is besloten om
dit (reeds vooruitbetaalde) bedrag aan te wenden voor een andere
behoefte binnen het project verwerving F-35. Om het een en ander
financieel juist te verantwoorden, is zowel op de ontvangsten als de
uitgaven in 2018 een bedrag van € 15,1 miljoen geboekt.
Betalingen
Betalingen in vreemde valuta geschieden tegen dagkoers dan wel
termijnvaluta. De verantwoording in de administratie van Defensie
geschiedt tegen de maandkoers van de betreffende maand van betaling.
Bij deze boekingsgang ontstaan verschillen tussen de werkelijke koers van
betaling en de verantwoorde koers. Deze verschillen kunnen significant
zijn. Deze werkwijze geldt voor Defensie als geheel, en is niet specifiek
voor het project verwerving F-35.
Verplichtingen
De verplichtingen worden sinds 1 januari 2016 niet meer tegen plankoers
gewaardeerd, maar tegen administratieve maandkoers (dat betekent dus
dat maandelijks een herwaardering wordt uitgevoerd door FABK). De
waardering van de openstaande verplichtingen ultimo 2018 is dan ook
administratieve maandkoers december 2018 (€ 1 = $ 1,129) met dien
verstande dat voor het merendeel van de aangegane verplichtingen een
termijnvalutacontract wordt afgesloten.
Voorschotten
Alle voorschotten van voor 2008 zijn tegen de maandkoers van december
2007 gewaardeerd en de voorschotten vanaf 2008 zijn gewaardeerd tegen
de op het moment van verstrekking geldende maandkoers. Uitgezonderd
zijn de posten die met valutatermijncontracten zijn afgedekt, deze zijn
opgenomen tegen de betreffende valutatermijnkoers.
In het begin van het project werden de meeste betalingen met betrekking
tot het verwerven van de F-35 testtoestellen als voorschot verstrekt en als
zodanig geadministreerd. In Tabel 4 is dit gedeelte van de verrichte
betalingen weergegeven. Na voltooiing van de desbetreffende werkzaamheden en/of levering van de desbetreffende goederen of diensten worden
deze voorschotten administratief verrekend. Hierbij ontstaan geen
koersverschillen. Zoals blijkt uit Tabel 4 heeft de stand voorschotten
ultimo 2018 een omvang van € 197,4 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 488, nr. 450

3

Onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding is voor een bedrag van
€ 58,1 miljoen aan nieuwe voorschotten bijgekomen en voor een bedrag
van € 100,5 miljoen aan voorschotten verrekend. De nieuwe voorschotten
hebben vooral betrekking op de PSFD-MOU (het jaarlijkse contributievoorschot waaruit diverse overheadkosten worden betaald) en de Economic
Order Quantity (de voorschotbetaling waarvan grotere hoeveelheden
componenten t.b.v. de productie kunnen worden besteld, waardoor
schaalvoordeel ontstaat). Onder de doorontwikkeling van de PSFD-fase is
gedurende 2018 voor een bedrag van € 11,4 miljoen aan nieuwe
voorschotten betaald en is voor een bedrag van € 34,4 miljoen aan
voorschotten verrekend.
Vorderingen
Alle vorderingen per 31 december 2018 zijn gewaardeerd tegen de
administratieve maandkoers december 2018 (€ 1 = $ 1,129).
Zoals bekend zijn inmiddels FMS-overeenkomsten gesloten voor de
aanschaf van F-35 toestellen door niet-partnerlanden. Nederland ontvangt
als partner bij de ontwikkeling van de F-35 royalty’s voor de toestellen die
aan niet-partnerlanden worden verkocht. Gedurende 2018 zijn 16
toestellen geleverd aan niet-partnerlanden. De ingestelde vorderingen zijn
gebaseerd op een overzicht welke door het F-35 Lightning II Joint
Program Office (JPO) is verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 488, nr. 450

4