9
Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet 2008 in
verband met aanvullingen bij het toekomstbestendig
maken van de landelijke publieke mediadienst ( 34459 ).
De voorzitter:
Ik heet de staatssecretaris welkom.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Verhoeven (D66):
Voorzitter. Ruim anderhalf jaar geleden schudde de staatssecretaris Hilversum luidruchtig wakker met plannen voor
een publieke omroep van zijn dromen. Het werd echter een
nachtmerrie, niet voor de NPO en de omroepen, maar wel
voor Dekker en zijn VVD, die nu geen oog meer dichtdoen.
Op het Veronicaschip klonken ronkende oneliners: doorbreken van het monopolie van de omroepen, omroeporganisaties uit hun ivoren toren, weg met Bananasplit en Ranking
the stars en partijen in Hilversum houden elkaar in een
wurggreep. Deze stoere taal doet natuurlijk denken aan de
VVD-verkiezingsposters: grote woorden, maar grootse
daden blijven helaas uit. Zoals niemand meer gelooft dat
de VVD boeven gaat vangen of dat de hypotheekaftrek staat
als een huis, zo weet iedereen dat de hervorming van de
publieke omroep mislukt is.
Het Veronicaschip bleef in de haven, kapitein Dekker was
stuurloos, want de beste stuurlui stonden aan wal, in Hilversum. De staatssecretaris staat in zijn hemd en met lege
handen, want de parlementaire steun in de Eerste Kamer
was zo onzeker dat hij flink heeft moeten wheelen en dealen,
moeten draaien en paaien, moeten afvlakken en afzwakken
in de Senaat. Het resultaat — daarom staan wij hier vandaag
— is dat de kern van de wet voor een appel en een ei verkocht is.
Amusement mag onverminderd ruim, zelfs een causaal
verband met meer kijkcijfers voor de kerntaak is niet meer
nodig en het bestel dat zou worden opengebroken, is met
een harde klap weer dicht gesmeten. Want de macht ligt
na allerlei brieven, bezweringsformules en bemoeienissen
gewoon weer bij de omroepverenigingen, dankzij politieke
zuilen als het CDA en de PvdA. Ook deze staatssecretaris
heeft zich dus niet kunnen ontworstelen aan de Hilversumse
wurggreep, want steeds als men in Hilversum een brief
schrijft, maakt deze stoere staatssecretaris dat direct tot
wet, oftewel Hilversum dicteert en de staatssecretaris staat
erbij en kijkt ernaar.
D66 was een aantal jaar geleden nog best enthousiast. D66
dacht: eindelijk gaan we de publieke omroep hervormen:
kerntaken boven kijkcijfers, nieuws, achtergronden, educatie
en cultuur als centrale taak, als centrale focus in plaats van
plat amusement. Toch moeten we helaas constateren dat
het kabinet hier niet in geslaagd is.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

Verder dacht D66 dat het verzuilde, oude bestel eindelijk
op de schop zou worden genomen, dat we eindelijk de deur
open gingen zetten voor externe producenten, externe
organisaties die ook een programmavoorstel zouden kunnen indienen. Als optimist, want je moet wel heel optimistisch zijn om positief over deze wet te zijn, zie ik dat de deur
wel is opengezet voor externe producenten — de deur staat
op een kier — maar dat er hooguit een heel klein streepje
licht gloort. Dat was voor D66 genoeg om de wet te steunen,
maar daar is dan ook echt alles mee gezegd.
We hebben hier in de Tweede Kamer, ik meen een half jaar
geleden, tot diep in de nacht, tot een uur of vier, gedebatteerd over deze wet. Het werd ook wel de Nacht van Dekker
genoemd. Dat steekspel is natuurlijk niks vergeleken met
wat er daarna nog allemaal in de Eerste Kamer is gebeurd.
Daar werd maar liefst drie dagen gedebatteerd. De senatoren hebben het onderste uit de kan gehaald en de staatssecretaris moest vele toezeggingen doen: over benoemingen,
over de positie van de omroepen, over programmakosten,
over publieksbetrokkenheid en zelfs over Second Lovereclames. Al die toezeggingen heeft hij uiteengezet in een aantal
brieven aan de senaat. Je zou zelfs kunnen zeggen: de
senaat speelde Tweede Kamertje en de staatssecretaris
speelde het spelletje noodgedwongen mee. Hij zal zich
achteraf wel bekocht gevoeld hebben dat hij zijn wet zo
heeft moeten uitkleden.
Na een bizarre U-bocht ligt de wet, in feite de reparatiewet,
weer in onze Kamer. De Raad van State sprak dan ook van
een opmerkelijke procedure. Ik zal nu ingaan op een aantal
aspecten van deze nieuwe wet en de discussie in de Eerste
Kamer, te beginnen bij het punt van de governance. Daarin
is immers het meeste veranderd, met name ten aanzien
van de rol van de minister of eigenlijk de staatssecretaris
— in de brief staat echter telkens: de rol van de minister —
bij de benoemingen. Daarna ga ik in op de verhouding
tussen de omroepen en de NPO en tot slot ga ik in op de
Ster-reclames en de Kijkwijzer.
Op het punt van de governance is uitstekend werk verricht
door de Eerste Kamer. Wij hebben onze senatoren niet aan
een touwtje, maar zij hielden de staatssecretaris wel aan
het lijntje. Die heeft zich nu volledig buitenspel moeten
laten zetten bij de benoemingen. Bij toekomstige benoemingen kan de staatssecretaris of de minister geen rol meer
spelen. Dat geldt voor zowel de raad van bestuur als de
raad van toezicht van de publieke omroep. Dat vergroot de
onafhankelijkheid van de publieke omroep, en zo hoort het
ook. Vandaar dat wij in de Tweede Kamer eerder de motie
van de Partij van de Arbeid en de ChristenUnie hebben
gesteund. Mijn complimenten aan de staatssecretaris dat
hij water bij de wijn heeft gedaan. Het was natuurlijk niet
netjes om allerlei baantjes bij de publieke omroep te gunnen
aan partijgenoten. Dat riekt — riekt, zeg ik — naar vriendjespolitiek. Goed dat dit dus niet langer mogelijk is.
Op dit moment loopt nog wel een uitgebreide verkenning
naar benoemingen in de publieke mediasector en de rol
van de staatssecretaris daarin. In februari heeft de staatssecretaris gezegd dat die verkenning in het voorjaar gereed
zou zijn. Er zou zelfs een wetsvoorstel volgen. Wat is nu de
stand van zaken op dat vlak?
Het tweede punt is de verhouding tussen de omroepen en
de NPO. Deze wet probeert te verduidelijken wat precies
de machtsverdeling is tussen de omroepen, de omroepver-

15 juni 2016
TK 96

96-9-1

enigingen en de NPO. Zonder dat echt helder te omschrijven, schrijft de staatssecretaris het volgende: er moet worden gekeken naar het concessiebeleidsplan, de prestatieovereenkomst, profielen van de aanbodkanalen, het coördinatiereglement, afspraken met de omroeporganisatie, de
jaarplannen van de NPO en de begroting van de NPO. U
begrijpt mijn punt, hier wordt het niet makkelijker van en
ook niet duidelijker. Van deze bedompte polderbureaucratie
wordt echt niemand beter, zou ik zelfs willen zeggen. Hieruit
spreekt namelijk geen enkel wederzijds vertrouwen tussen
de NPO en de omroepverenigingen. Dit is het zoveelste
voorbeeld van geneuzel op de vierkante millimeter in Hilversum. De staatssecretaris heeft altijd gezegd dat hij dat
zo ontzettend storend vond, maar nu schrijft hij letterlijk in
zijn brief dat met maar liefst zeven verschillende documenten en reglementen moet worden gewerkt als het gaat om
de verhouding tussen de NPO en de omroepen. Waarom
in hemelsnaam op deze manier? Zo slaat de balans weer
uit in het voordeel van de verzuilde omroepen, omdat de
staatssecretaris de steun van de verzuilde politieke partijen
moest binnenhengelen.

computer, via een app, via je tablet of via je smartphone,
zowel live als bij Uitzending Gemist. Laat er geen misverstand over bestaan: een publieke omroep hoort zich ook
op internet te laten zien. De publieke omroep moet een
open blik naar de toekomst hebben in een wereld die verandert. Maar als je iets terug wilt kijken, is het heel vervelend dat je je eerst door een aantal reclames heen moet
worstelen. Het NOS-Journaal moet toch gewoon direct
beschikbaar zijn als je dat wilt terugkijken? Waarom wordt
zo'n onafhankelijke informatievoorziening omlijst met
commerciële boodschappen? Waarom is die niet gratis
beschikbaar?

Kan de staatssecretaris aangeven hoe het precies zit met
de verantwoordelijkheidsverdeling? Tot hoever reikt de
sturende taak van de NPO? Wie trekt er aan het langste eind
als er onenigheid ontstaat over een programmaformat, al
dan niet van een van de omroepverenigingen of een buitenproducent, waarbij de omroepverenigingen als coproducent
optreden? Is dat de NPO, of bepaalt de omroep wat er uiteindelijk gebeurt?

De voorzitter:
Maakt u eerst uw verhaal maar af, want u bent al over uw
tijd heen.

Onder druk wordt alles vloeibaar, maar de liberale principes
van deze staatssecretaris het eerst. Dat baart mij zorgen,
want hij wilde de steun van de SGP in de Eerste Kamer
binnenhalen. Hij ging akkoord met een soort zedenpolitie,
een kijkwijzer voor reclames, zodat reclames als die van
Second Love verboden kunnen worden. D66 vindt dat
onnodig, onzinnig en onnozel. Er is al een Reclame Code
Commissie. Er is een klachtenlijn. Adverteerders zijn zelf
verantwoordelijk en daar hoeft de overheid niet op in te
grijpen.
Ik wil nog wel een stap verder gaan: het is zelfs gevaarlijk.
Want dan kunnen we op een gegeven moment ook wel
reclames over vlees gaan verbieden omdat Marianne
Thieme dat wil of reclames voor jongeren omdat de heer
Krol van 50PLUS dat niet wil. Kortom, we krijgen politieke
beïnvloeding van reclames. Dat moeten we gewoon niet
hebben. Dat willen we bij programma's ook niet. U denkt
misschien dat ik een grapje maak, maar het is niet voor
niets dat de minister van Veiligheid en Justitie, ook van
VVD-huize, dit voorstel al eerder van de hand heeft gewezen, net als zijn collega-Kamerlid Van Wijngaarden, die ook
van de VVD is. Ik snap dan ook niet waarom de staatssecretaris akkoord gaat met een soort zedenpolitie voor reclames.
Ik ben heel benieuwd of hij een toelichting wil geven op
datgene wat hij nu precies heeft toegezegd. Dat staat wel
beschreven in de brief aan de Eerste Kamer, maar ik ben
benieuwd wat de staatssecretaris precies heeft toegezegd
en hoe ver deze toezegging kan reiken. Kunnen we inderdaad in de situatie terechtkomen dat er onder politieke druk
reclames worden verboden in dit land? Ik krijg daar graag
een reactie op.

Onlinereclames zijn vooral vervelend. Ze leveren de NPO
nauwelijks iets op, terwijl private partijen als Telegraaf.nl,
NU.nl en BNR deze inkomsten hard nodig hebben. Dus als
het aan D66 ligt, stoppen we daarmee. Ik krijg daar graag
een reactie op van de staatssecretaris.
Ik kom tot een afronding, maar misschien wilt u eerst het
woord aan de heer Van Dijk geven, voorzitter?

De heer Verhoeven (D66):
Maar het is ook een goed verhaal, voorzitter.
Tot slot. De staatssecretaris kondigde een revolutie aan in
omroepland. Er zou geen plat amusement meer zijn, het
zou een smalle omroep worden die uit de ivoren toren
kwam en er zou een einde komen aan het verzuilde bestel,
zo werd ons twee jaar geleden luidkeels beloofd. D66
steunde weliswaar niet de grote woorden en de hoge toon
waarop die werden uitgesproken, maar wel de inhoudelijke
lijn, want het was een stap in de goede richting. Ik heb dat
steeds gezegd. Maar de grote beloftes bleken al snel
vluchtige luchtkastelen. In de plaats van een open bestel
met een focus op de kerntaken hebben de omroepverenigingen hun beschermde positie helaas behouden en vaart
de NPO steeds meer op kijkcijfers en commercie. We krijgen
dus een gesloten publieke omroep die steeds meer commercieel gaat, zowel op tv als online. Dat is niet onderscheidend en heeft weinig publieke meerwaarde. De staatssecretaris had een paar jaar geleden de mogelijkheid om een
echte verandering in gang te zetten. Het is heel spijtig dat
hij die kans heeft laten liggen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat was een vlijmscherpe analyse van de heer Verhoeven.
Echt complimenten voor de tekstschrijvers. Ik weet niet
precies wie dat zijn.
De heer Verhoeven (D66):
Daar hebben wij onze mensen voor.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Kijk eens aan. Freelancers, neem ik aan.

Nu we het toch over reclames hebben: D66 wil graag dat
de NPO stopt met onlinereclames. Het is goed en absoluut
heel positief dat de NPO ook online te bekijken is, op je

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

15 juni 2016
TK 96

96-9-2

De heer Verhoeven (D66):
Nee, ze zijn allemaal in vaste dienst.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Kijk eens aan. Maar goed, we laten ons niet afleiden. Het
zat een beetje in de laatste zin van het betoog van de heer
Verhoeven. Na die vlijmscherpe analyse is mijn vraag: wat
gaat D66 doen? Mag ik uit de laatste zin van de heer Verhoeven opmaken dat D66 deze wet nu niet gaat steunen, in
tegenstelling tot de eerste keer? D66 heeft versie 1 van deze
wet wel gesteund.
De heer Verhoeven (D66):
D66 is een van de weinige partijen, een van de weinige
oppositiepartijen die zowel in de Tweede Kamer als in de
Eerste Kamer hetzelfde oordeel over deze wet hebben
gehad. Zij was in beide Kamers namelijk voor deze wet. Ik
geef dadelijk graag antwoord op de vraag van de heer Van
Dijk. Ons oordeel over de wet is dat het eigenlijk een zo
goed als lege wet is. Het is bijna een overbodige wet. Daar
heb ik ook veel woorden aan besteed. De staatssecretaris
blies twee jaar geleden heel hoog van de toren, riep heel
hard dat hij allerlei dingen ging veranderen en vertelde aan
iedereen dat hij de grote hervormer in omroepland zou zijn.
Ik vind dat daar wel heel weinig van overgebleven is.
Daarop heb ik kritiek. Begin wat minder hoog, dan eindig
je misschien wat minder laag. De heer Van Dijk vraagt naar
mijn eindoordeel. Het is nog steeds een soort mini-, mini-,
ministap naar voren waarbij nog een heel klein beetje licht
gloort in het openbreken van het bestel. Dat is een eerste
stap die heel voorzichtig, veel minder dan ik had gewild, in
gang is gezet. Daarom zal D66, afhankelijk van de beantwoording door de staatssecretaris, nog steeds zeer waarschijnlijk deze wet steunen. Dat is consistent, rechtlijnig en
helder.

De heer Jasper van Dijk (SP):
U hebt altijd een rechte rug, maar vandaag even niet. Hoe
zit dat? U hebt gezegd dat u deze wet niet kon steunen. Uw
hele betoog leidt die kant op, zodat het Veronicaschip van
de heer Dekker nog net in het zicht van de haven zou
stranden. Immers, als D66 in de Tweede en de Eerste Kamer
deze lijn zou trekken, dan zou het bouwwerk, het kampDekker, uit elkaar vallen. Dat weet u ook.
De heer Verhoeven (D66):
Zeker.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Maar u zegt nu dat u gewoon de staatssecretaris steunt. Er
is dus helemaal niets aan de hand.
De heer Verhoeven (D66):
Ik zei: waarschijnlijk. Dat zei ik om een heel belangrijke
reden. De heer Van Dijk heeft gelijk. Ja, kom maar even
terug, mijnheer Van Dijk! Ik heb op 7 maart inderdaad
gezegd dat er één element in deze wet is dat een heel goede
reden kan zijn om tegen te stemmen. Daar heb ik net ook
allerlei vragen over gesteld. Dat punt is de zedenpolitie voor
reclames. De heer Van Dijk zegt het er niet bij, maar dat
was het onderwerp van het gesprek. D66 heeft over deze
algemene wet gezegd wat ik altijd heb gezegd: we vinden
het jammer dat er zo weinig overgebleven is, maar we
hebben geen reden om tegen te stemmen. Op 7 maart heb
ik inderdaad gezegd dat als er in dit land een manier wordt
bedacht om onder politieke druk reclames te verbieden en
de staatssecretaris dat zou laten gebeuren, dat voor ons
een goede reden zou kunnen zijn om tegen te stemmen. Ik
luister dadelijk heel goed naar de staatssecretaris. Daar
heeft de heer Van Dijk gelijk in. Daarom zei ik net "waarschijnlijk". Geen zorgen, mijnheer Van Dijk. Het is gewoon
een consistente lijn van D66.

De voorzitter:
Toch heeft de heer Van Dijk nog een vraag.
De voorzitter:
Een interruptie van de heer Bosma.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Nou, op consistentie valt nu wel wat af te dingen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Geen afronding, voorzitter?
De heer Verhoeven (D66):
Het is drie keer "ja".
De voorzitter:
We doen een interruptie in tweeën deze keer.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik heb vandaag nog eens een prachtige radio-uitzending
van 7 maart jl. teruggeluisterd. Daarin zegt de heer Verhoeven luid en duidelijk: beste mensen, deze wet kan D66 niet
steunen. Nu hoor ik dat D66 hem hoogstwaarschijnlijk toch
wel gaat steunen. Dat is jammer, want dan wordt er dus
ook door u gedraaid, mijnheer Verhoeven. Dat zijn we niet
van u gewend.
De heer Verhoeven (D66):
Mooi.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Martin Bosma (PVV):
Ik snap het allemaal niet zo goed meer. Ik heb ook moeten
lezen wat er in de Eerste Kamer allemaal gezegd is, bijvoorbeeld door de heer Schnabel. Die is er behoorlijk ingegaan
en heeft allemaal van die dingen geëist. Dat waren allemaal
veranderingen van de Mediawet waar wij eerst over spraken. D66 wil allerlei veranderingen en heeft die wet helemaal uitgekleed, maar nu zegt de heer Verhoeven dat het
een leeg ei is geworden. Ik snap het allemaal niet zo goed
meer. Waar zijn de consistentie en de rechtlijnigheid waar
de heer Verhoeven zelf zo uitbundig over spreekt als het
over zijn eigen bijdrage gaat?

15 juni 2016
TK 96

96-9-3

Voorzitter: Arib
De heer Verhoeven (D66):
Dit is niet zo'n heel sterke interruptie, mijnheer Bosma. De
heer Schnabel heeft zich in de Eerste Kamer heel actief
bemoeid met het hele stuk over de governance: de benoemingsprocedure. Wat hebben we in de Tweede Kamer
gedaan? We hebben een motie gesteund van de Partij van
de Arbeid en de ChristenUnie. De lijn in die motie heeft de
heer Schnabel in de Eerste Kamer op goede wijze veel
verder doorgetrokken, namelijk: onafhankelijke benoemingen zonder politieke inmenging. Dat punt is in de Eerste
Kamer toegevoegd aan deze wet. Dat is goed; dat heb ik
net gezegd. Wat eruit gehaald is, of wat nog verder afgezwakt is, is het stuk over de verhouding tussen de publieke
omroepen en de NPO, ofwel het openbreken van het bestel.
Dat is minder goed geworden, terwijl dat al niet zo goed
was. De bijdrage van de Eerste Kamer heeft ervoor gezorgd
dat er politiek onafhankelijke benoemingen komen, wat
heel goed is. Verder hebben andere partijen zitten trekken
en duwen en allerlei andere dingen in en uit de wet gehaald,
waardoor het geheel niet beter is geworden. Maar dat kon
ook niet anders, want de staatssecretaris zat klem tussen
verschillende partijen in de Eerste Kamer. Maar dat was
natuurlijk niet de schuld van D66; dat begrijpt u wel.
De heer Martin Bosma (PVV):
Wat zou überhaupt ooit de schuld van D66 kunnen zijn? We
hebben tot 04.00 uur 's nachts geluisterd naar de heer Verhoeven. Hij hakte er met de botte bijl op in, zo ongeveer
totdat het licht werd. Nou ja, het was oktober; dat viel dus
wel mee.
De heer Verhoeven (D66):
Nee, het was een subtiele bijdrage.
De heer Martin Bosma (PVV):
Met Scud-missiles heeft hij op vak-K gevuurd. Het was een
schande dat die wet überhaupt op papier werd gedrukt; de
wet was te schandalig voor woorden. Vervolgens ging de
wet naar de overkant, naar de Eerste Kamer. Daar kreeg
D66 een klein keuteltje, iets over governance. Niemand
snapt waar dat over gaat. Vervolgens staat de heer Verhoeven hier te juichen en is hij lid geworden van de Sander
Dekker-fanclub. Ik snap er niets meer van.
De heer Verhoeven (D66):
Nee, maar de heer Bosma snapt ook helemaal niets van
governance. De heer Bosma heeft het altijd over "de
staatsomroep". De heer Bosma maakt van zijn eigen inbreng
in dit soort debatten altijd een karikatuur. Hij gaat alleen in
op een aantal VARA-programma's die hij herhaaldelijk
afzeikt. Vervolgens vindt hij het niet belangrijk dat er iets
aan de governance gebeurt, maar de governance gaat over
de onafhankelijkheid van de publieke omroep, die onafhankelijk moet zijn van politieke partijen. Ik vind het mooi dat
de heren Van Dijk en Bosma mij bevragen over het onderdeel van deze wet over de onafhankelijkheid van reclames.
Ik wil niet dat reclames worden verboden door politieke
inmenging; dat wil ik gewoon niet. Ik wil ook geen politieke
benoemingen bij de publieke omroep; de heer Bosma
noemt dat "governance" op een manier alsof dat niet

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

belangrijk is. Voor die twee zaken heeft D66 zich hard
gemaakt en die zaken bepalen of wij deze wet steunen of
niet. Zo simpel is het.

De heer Elias (VVD):
Mevrouw de voorzitter. Het is een hinkstapsprong met deze
wet, maar we komen er wel. Deze staatssecretaris heeft in
de Eerste Kamer een aantal toezeggingen gedaan en verduidelijkingen gegeven om daar toch een meerderheid
achter het wetsvoorstel te krijgen. Dat is hem gelukt. Ik sluit
mij gemakshalve aan bij het understatement van de Raad
van State, want het is ook ons niet ontgaan dat er sprake
was van "een opmerkelijke procedure". De wettelijke toezeggingen zijn vervat in het aanvullende wetsvoorstel dat wij
hier vandaag behandelen. Het wetsvoorstel bevat vier
aanpassingen. Daar heb ik enkele vragen over.
Het wetsvoorstel regelt dat de Nederlandse publieke
omroep een maatschappelijke adviesraad instelt. Is die
maatschappelijke betrokkenheid niet de reden van het
bestaan van omroepen, die nog altijd mee adviseren?
Waarom dan ook nog die raad? Kunnen de leden daarvan
ook leden van omroepen zijn? Wordt daar bij de evenwichtige samenstelling, waarover in de memorie van toelichting
wordt gerept, rekening mee gehouden? Dat hoor ik graag.
Verder zijn vraagtekens te zetten bij de manier waarop de
omroepbestuurders voortaan worden genoemd; dat is het
hoofdstuk van de governance, een raar woord. Het is te
verdedigen dat bestuurders van de NPO niet meer door de
minister worden benoemd, nu zij een grotere sturende taak
krijgen. Zelfs de schijn van overheidsbemoeienis op de vrije
media moet uitgesloten worden, hoewel ik het met het oog
op de brede politieke spreiding van de omroepbestuurders
van de afgelopen twintig jaar en op hun instelling best te
verdedigen acht dat een beetje meer vertrouwen in de
benoemende instanties op zijn plaats zou zijn. Maar goed,
voor bestuurders valt een redenering ten behoeve van
afzijdigheid op te zetten.
Dit geldt naar mijn smaak minder voor de toezichthouders.
Ook bij de BBC, vaak aangehaald als het toonbeeld van een
onafhankelijke publieke omroep, wordt het toezichthoudende college, de BBC Trust, gewoon door de minister van
Cultuur benoemd. Klemt het niet dat, straks onder de vigeur
van de nieuwe wet, jaarlijks honderden miljoenen belastinggeld worden uitgegeven door bestuurders die via een
onafhankelijke benoemingscommissie door toezichthouders
zijn benoemd? Wij zijn enigszins gerustgesteld door het feit
dat de staatssecretaris bij disfunctioneren van bestuurders
tot ontslag of schorsing kan overgaan; pagina 6 van de nota
naar aanleiding van het verslag is daar glashelder over.
Hoe je het wendt of keert, de zwaarte van de rol van de
toezichthouders neemt onmiskenbaar toe.
Zonder in details te treden over het vrij ingewikkelde puntensysteem bij toezichthouders, vraag ik de staatssecretaris
om een reactie op het volgende idee. Toezichthouders bij
grote bedrijven met een bepaald minimum balanstotaal
en/of aantal werknemers kennen een maximum aan toezichthoudende functies met een verdeelsleutel waarbij bijvoorbeeld een voorzitterschap dubbel telt. Daarop zijn uitzonderingen gemaakt voor culturele, kerkelijke of charitatieve doelstellingen. Waar de geest van de wet en deze

15 juni 2016
TK 96

96-9-4

afspraken dus is dat je niet te veel zware toezichthoudende
functies mag hebben om, huiselijk gezegd, ervoor te zorgen
dat de toezichthouder zijn werk serieus neemt, zou je kunnen zeggen dat wanneer de rol van de toezichthouder bij
de NPO zwaarder wordt opgetuigd, en dat is in het voorliggende voorstel het geval, dat consequenties moet hebben
binnen het puntensysteem. Ik verneem hierop graag de
visie van de staatssecretaris.
Bij de beoordeling of mijn fractie voor het wetsvoorstel van
vandaag kan stemmen, moet uiteraard ook het oorspronkelijke wetsvoorstel worden meegewogen. Zonder het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, zal immers ook het
oorspronkelijke wetsvoorstel niet in werking treden. De
hamvraag daarbij is … Het is misschien wel aardig om te
vermelden dat de hamvraag een begrip is uit een omroepquiz in de jaren vijftig. Het was de laatste en belangrijkste
vraag en als je het antwoord daarop wist, kon je een ham
winnen. Dat terzijde. De hamvraag is of het hele pakket
straks een verbetering van de huidige situatie oplevert.
Wordt de publieke omroep transparanter, eigentijdser en
meer van de Nederlander dan van de omroepbestuurder?
Dat is de eigenlijke afweging die ik vandaag namens de
VVD-fractie maak.
Voor die afweging grijp ik terug op de drie hoofdpunten
die collega Arno Rutte namens de VVD-fractie in oktober
vorig jaar benoemde bij de behandeling van wat ik nu maar
even het "moedervoorstel" noem. 1. Er komt een betere
afbakening tussen de kerntaken. Amusement is niet langer
een kerntaak maar een middel om die kerntaken uit te
voeren. Die kerntaken zijn: informatie, educatie en cultuur.
2. 50% van het programmabudget wordt opengesteld voor
andere dan de bestaande omroepen en de uitzendgarantie
wordt geschrapt. 3. De overkoepelende NPO krijgt een meer
sturende rol met als gevolg meer transparantie waarbij
hoofdredacteuren een evenwichtige en creatieve competentie gaan overzien om tot de beste programmavoorstellen
te komen.
Deze drie verbeteringen blijven ook volledig overeind met
de aanvullingen van het wetsvoorstel dat wij vandaag
bespreken, zo concludeer ik met de staatssecretaris in diens
nota naar aanleiding van het verslag. (Op pagina 12 en nog
veel preciezer op pagina 15, voor degenen die dit willen
nalezen.) De luiken van de publieke omroep worden wel
degelijk opengezet met toegang voor buitenproducenten,
grotere transparantie en meer aanvulling in plaats van
concurrentie met commerciële partijen. Het had allemaal
veel verdergaand gekund en wat de VVD betreft ook
gemoeten, maar Nederland is een compromisland en op
de laatste ijsschots van de verzuiling, want dat is het
omroepbestel, blijken de schuttersputjes het diepst.
Ja, het derde net had beter een regionet kunnen worden.
Ja, de transparantie van de kosten van programma's had
gedetailleerder gekund. Ja, de toegang voor buitenstaanders om programma's te kunnen maken, had veel gemakkelijker kunnen zijn. Zo kan ik nog wel even doorgaan, maar
het stevige begin is er, met 50 jaar vertraging, 50 jaar! In
1965 viel het kabinet-Marijnen over de omroepkwestie en
bij een eerdere gelegenheid citeerde ik uit de inmiddels
vrijgegeven notulen van de ministerraad over deze zaak.
Fascinerende lectuur voor de liefhebber en iedereen kan
die raadplegen. Toen al, in 1965, ijverde de VVD voor het
openbreken van het bestel. Vandaag hebben wij de kans
om de deur in elk geval voor de helft open te zetten.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

Dus ja, het pakketje van die twee wetten tezamen levert een
liberalere publieke omroep op. En ja, daar is de VVD-fractie
dus voor.

De heer Bisschop (SGP):
Mevrouw de voorzitter. Enige verwarring heeft de SGP
bevangen (en dat gebeurt niet zo snel). Hoe moeten wij dit
voorstel van vandaag nu in staatsrechtelijke termen duiden?
Zou je dit wetenschappelijk gesproken een pseudonovelle
kunnen noemen of, om meer aan te sluiten bij het jargon
van de PVV, een nepnovelle? Voor zover ik weet, is er nog
geen definitie van het fenomeen dat nu voorligt. Wij hebben
in ieder geval te maken met de uitzonderlijke situatie dat
wij een wet aanpassen die normaliter door de Eerste Kamer
verworpen zou zijn. Het gaat hier niet om een echte novelle,
want daarvoor waren de wijzigingen toch echt wat te fundamenteel van aard.
Een tweede bron van verwarring was de vraag met welk
mediagenre wij de behandeling van deze wetsvoorstellen
moeten vergelijken. Lijkt het een beetje op een soapserie?
Ik zeg er onmiddellijk bij dat ik daar niet veel van af weet.
Of is het meer een Hollands drama? Ik weet het allemaal
niet. Het is lastig om te kiezen. De behandeling heeft in
ieder geval tot meer amusement geleid, ook bij de publieke
omroep, en dat was nou net niet de bedoeling van dit
voorstel.
Het hoofdbezwaar van de SGP tegen het oorspronkelijke
voorstel was dat de maatschappelijke verworteling van de
publieke omroep wordt aangetast ten gunste van een
ongekozen elite. Dat is taal die zelfs de SP moet aanspreken.
De SGP hoopte dat dit voorstel zou worden aangegrepen
om dit maatschappelijke probleem aan te pakken. De SGP
begrijpt dat de regering de rol van de NPO wil versterken.
Dat gebeurt in deze voorstellen bijvoorbeeld concreet door
het bestuur de bevoegdheid te geven, externe partijen erbij
te betrekken, maar waarom moet daarbij ook nog eens de
coördinerende rol van de NPO vervangen worden door een
sturende rol? Gelet op de bezwaren in de Eerste Kamer zou
het voorstel een stuk evenwichtiger worden als dit plan
vervalt.
Het punt van de adviesraden komt op ons een beetje over
als een negentiende-eeuws element in het voorstel. Dat is
weliswaar een anachronisme in relatie tot de Mediawet,
maar goed. Nog los van de vraag of je zo'n adviesraad in
deze tijd werkelijk representatief kunt maken — ik zou
daarop graag een iets uitgebreidere reflectie van de
staatssecretaris vernemen — is het de vraag waarom deze
bureaucratie verplicht moet worden opgetuigd als er ook
effectievere instrumenten zijn. Dan denk ik aan instrumenten
die de media zelf ruimschoots ter beschikking staan. Als
wij een slanke omroep willen, is het niet toereikend om te
antwoorden dat de NPO naast de verplichte adviesraad
andere middelen mag inzetten. Waarom beperkt het voorstel zich niet tot de kwaliteit van de publieksbetrokkenheid
in plaats van middelen voor te schrijven?
De status van de maatschappelijke adviesraad blijft voor
de SGP schimmig. Het is mooi dat de regering nadrukkelijk
benoemt dat de adviesraad aanvullend op de omroepen
functioneert, maar daarmee is het risico op vermenging
van verantwoordelijkheden nog niet helemaal vermeden.
Kan de staatssecretaris klip-en-klaar zeggen dat deze raad

15 juni 2016
TK 96

96-9-5

zich geen oordelen over programma's van de omroepen
moet gaan aanmeten? Het is niet de bedoeling dat een
gezellig fenomeen zoals een adviesraad nog meer scheve
gezichten binnen de publieke omroep oplevert.
Tot slot vraagt de SGP graag om een toelichting op de
mogelijkheid van de minister om af te wijken van het
zwaarwegende advies van de benoemingsadviescommissie.
In het voorstel wordt gesproken over strijdigheid met de
Mediawet. Uit de reactie van de regering begrijp ik dat het
daarbij gaat om de benoemingsregels uit deze wet, maar
wat valt allemaal onder die benoemingsregels? Is dat alleen
de onverenigbaarheidslijst of zijn dat ook de gronden van
schorsing en ontslag? In dat laatste geval kan de minister
ervoor kiezen om af te wijken wegens ongeschiktheid en
dat zal wel erg veel beoordelingsvrijheid opleveren. Graag
hoor ik een verduidelijking op dit punt.
Voorzitter, ik dank u zeer voor de gelegenheid om het woord
te voeren.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik ken de SGP als een gerespecteerde partij …
De heer Bisschop (SGP):
Dank.
De heer Jasper van Dijk (SP):
… die met grote waardering voor het staatsrecht in het
parlement opereert. Dat heeft de heer Bisschop zelf net ook
gezegd. Hij heeft ook zijn mening gegeven over de manier
waarop deze wet hier terecht is gekomen. Ik heb echter ook
gelezen — maar misschien kan de heer Bisschop mij bijpraten — dat de SGP in de Eerste Kamer bereid was om voor
deze wet te stemmen indien er — laat ik het wat ruim formuleren — wat gedaan zou worden aan de advertenties
van Second Love. Toen dacht ik: dat past toch niet bij de
SGP, zoiets als hoofdargument aanvoeren om zo'n grote,
veelomvattende wet te steunen? Heb ik dat juist?
De heer Bisschop (SGP):
Uit de stukken van de Eerste Kamer blijkt dat de SGP daar
een bepaalde positie in gekozen heeft. Een heel heet
hangijzer, als ik dat even zo mag noemen, diende enigszins
onder controle gebracht te worden. Dat is voor de fractie
in de Eerste Kamer een punt van overwegend belang
geweest om mee te denken over hoe deze wet dan wel
ingericht zou kunnen worden. De Eerste Kamerfractie heeft
daar haar afweging in gemaakt en die respecteren wij
uiteraard. Ik vind het ook een uiterst waardevolle toevoeging.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De SGP mag het een waardevolle toevoeging vinden als
de reclames van Second Love worden aangepakt. Het verbaast mij wel dat het doorslaggevend kan zijn in uw oordeel
over deze wet die zo veelomvattender is. Blijft wel staan
dat ik de heer Verhoeven zo-even hoorde zeggen dat precies
dit punt van Second Love naar de wensen van D66, die
spiegelbeeldig zijn aan de uwe, is opgelost. Hoe kan dat
nou? Wat is er nou geregeld rond Second Love?

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Bisschop (SGP):
Laten we vooropstellen dat het niet alleen over de reclame
voor die praktijken gaat. Het gaat in feite om een aanpak
die veel breder is. Zoals reclame voor tabaksartikelen verboden is, zo moet je ook tegen bepaalde andere uitwassen
waar je anders in het publieke domein hetzij in de fysieke
omgeving hetzij via de media ongewild mee wordt geconfronteerd, adequate maatregelen nemen, al was het alleen
maar om kinderen te beschermen die plotseling en onverhoeds daarmee geconfronteerd kunnen worden terwijl
Kijkwijzer nadrukkelijk aangeeft hoe daarmee om te gaan.
Dan komt er ineens zo'n reclame tussendoor. Dat moeten
we met z'n allen dan toch niet willen? Als je via een systeem
zoals dat werkt bij Kijkwijzer regulerend kunt werken, moet
je je die kans vooral niet laten ontglippen. Ik vind het
waardevol dat de staatssecretaris gezegd heeft dat daar
serieus naar gekeken zal worden.
De heer Verhoeven (D66):
De heer Bisschop zegt: dat moeten we met z'n allen toch
niet willen? Dat is bijna altijd een politieke uitspraak. De
ene partij vindt dat we het ene met z'n allen niet zouden
moeten willen en de andere partij vindt dat we het andere
met z'n allen niet zouden moeten willen. Het gaat hier
inderdaad niet over de reclames van Second Love. Het gaat
hier natuurlijk over de invloed van de politiek op datgene
wat wordt uitgezonden op televisie. De SGP heeft juist bij
de benoemingen heel erg gepleit voor onafhankelijkheid
en het ervoor zorgen dat de publieke omroep niet
gedwongen kan worden onder druk van politieke benoemingen. Tegelijkertijd zegt de SGP, die altijd zo recht in de leer
is: we moeten wel bepaalde reclames die wij als partij met
onze politieke opvattingen niet prettig vinden, zien te mijden. Dat rijmt toch niet met elkaar?
De heer Bisschop (SGP):
Ik begrijp dat de heer Verhoeven bevreesd is dat de politiek
invloed zal hebben op uitzendingen. De staatssecretaris is
volgens mij op voorhand al aan zijn bezwaar tegemoetgekomen door die keuze, door het toelaten van een en ander
niet te beleggen bij de politiek of bij de Kamer of wat dan
ook, maar bij een systeem als de Kijkwijzer. Daar heeft de
politiek geen invloed op. Dat is een zelfregulerend fenomeen
dat voor films en andere uitzendingen heel goed functioneert. Welnu, wij stellen niet voor om het te verbieden naar
analogie van de tabaksreclames of andere schadelijke zaken,
ook al hadden wij dat wel kunnen doen en ook al zouden
wij daar persoonlijk best over door willen praten. Wij vinden
het prima als er een mechanisme komt dat de commerciële
krachten die van dit soort kwalijke reclames uitgaan aan
banden legt. Ik denk dat een model als de Kijkwijzer daar
prima geschikt voor zou zijn.
De heer Verhoeven (D66):
De heer Bisschop gaat nu voorbij aan het feit dat zijn partij,
en met name zijn partijleider de heer Van der Staaij, hier
echt een groot politiek issue van heeft gemaakt. Dit is een
politiek punt van de SGP. De SGP heeft het volste recht om
dat belangrijk te vinden; dat is prima. Maar zij heeft dit punt
vervolgens in de Eerste Kamer, vanwege de politieke druk
en de kleine meerderheidsverhoudingen, door de strot
geduwd bij deze liberale staatssecretaris en tegen hem
gezegd dat hij er iets mee moet doen. Er is dus wel degelijk

15 juni 2016
TK 96

96-9-6

sprake van politieke beïnvloeding van datgene wat we op
televisie te zien krijgen en in welke hoedanigheid. We kunnen hier wel allemaal elke keer lichtzinnig zeggen dat we
geen Second Love willen, maar wat we in dit land echt niet
moeten willen is dat de politiek dicteert wat er wel of niet
op televisie mag komen. Dat is waar het in deze debatten
voortdurend over gaat en de SGP gaat daar volledig aan
voorbij. Nogmaals: vindt de SGP dat het mogelijk moet zijn
om bepaalde reclames niet of op een andere manier uit te
zenden, omdat zij dat toevallig wil? Ik wil echt een duidelijk
antwoord op die vraag.
De heer Bisschop (SGP):
Nogmaals, maar dan nog iets scherper geformuleerd: de
heer Verhoeven maakt hier gewoon een denkfout. De SGP
bepaalt niet welke reclames wel of niet worden uitgezonden,
want dit wordt belegd bij een onafhankelijk instituut, een
zelfregulerend orgaan dat analoog is aan de Kijkwijzer. De
heer Verhoeven roept hier dat de politiek bepaalt wat we
wel of niet te zien krijgen, maar dat is volledig bezijden de
waarheid.
De heer Martin Bosma (PVV):
We kennen de SGP als het staatsrechtelijke geweten van
de Tweede Kamer en de heer Bisschop geniet ook een
zekere statuur op dat gebied. De SGP is de partij die al het
langst in de Tweede Kamer verblijft en die altijd wijst op
de staatsrechtelijke zuiverheid. Maar als we bekijken hoe
deze wet hier tot vier uur 's nachts in stukken en brokken
is behandeld, hoe er aan de overkant in de Eerste Kamer
drie dagen lang over is vergaderd, hoe zij vervolgens weer
hier is teruggekomen …
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Martin Bosma (PVV):
Dat is toch niet zoals het hoort? Het staatsrechtelijke
geweten van de Tweede Kamer, en met name de heer Bisschop, zou daar toch verontwaardigd over moeten zijn? De
SGP zou zich toch niet moeten laten omkopen door een of
ander dingetje inzake Second Love?
De heer Bisschop (SGP):
Allereerst dank ik de heer Bosma voor zijn welgemeende
compliment. Ik geef dat graag door aan de fractie, die dat
ook zal waarderen. Ik wil mij echter graag distantiëren van
een woord als "omkopen". Dat is immers niet aan de orde.
Ik ben het volledig eens met de heer Bosma dat de behandeling van dit wetsvoorstel geen schoonheidsprijs verdient,
maar het alternatief is dat je weer helemaal op nul begint.
De heer Elias schetste zojuist hoelang dit traject al loopt en
hoeveel hobbels enzovoorts we al hebben moeten nemen.
Als er dan uiteindelijk een wetsvoorstel voorligt dat leidt
tot een zekere vernieuwing, kan ik mij voorstellen dat de
staatssecretaris zegt: laten we deze weg maar nemen. Ik
ben het echter helemaal eens met de heer Bosma dat het
geen schoonheidsprijs verdient.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Martin Bosma (PVV):
Het verdient niet alleen geen schoonheidsprijs, het is ook
gewoon heel raar gegaan, omdat het in strijd is met het
staatsrecht. Er is aan de overkant in de Eerste Kamer drie
dagen lang gewheeld en gedeald, terwijl ze daar eigenlijk
maar twee smaken hebben: ja of nee. Daarnaast is de Eerste
Kamer niet de echte volksvertegenwoordiger, want dat zijn
wij hier in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer is er over
deze wet onderhandeld tot in alle stukken en gaten en tot
ver achter de komma. Dat is strijdig met de essentie van
het Nederlandse staatsrecht. Daar moet de heer Bisschop
toch iets van vinden? Zelfs de Raad van State, waar de heer
Donner deel van uitmaakt, sprak van een opmerkelijke
procedure, en ook de voorzitter van de Eerste Kamer vond
het heel raar. Vervolgens zegt het staatsrechtelijke geweten
van de Tweede Kamer: het zal allemaal wel; het verdient
misschien geen schoonheidsprijs, maar we gaan over tot
de orde van de dag. Dat kan toch niet?
De heer Bisschop (SGP):
Ook de heer Bosma heeft gehoord hoe ik ben begonnen
met de erkenning dat de SGP in enige verwarring verkeert
omdat er geen precedent is, althans die is bij ons niet
bekend, van een wetsbehandeling die op deze wijze is
ingericht dan wel heeft uitgepakt. Daarom hebben we
gezocht naar een typering van deze "pseudonovelles" of
wat dan ook. We zijn er niet geheel uitgekomen, maar dit
type novelles doet zich wel voor. Je hebt daar dus naar te
handelen.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Wat ziet de SGP voor zich als het gaat om de Kijkwijzer voor
reclames? Bij het NICAM gaat het inderdaad om zelfregulering. De norm die daarbij wordt toegepast, is dat programma's niet schadelijk mogen zijn voor kinderen. Vindt
de SGP dat de norm dat wetenschappelijk dient te zijn
aangetoond dat het schadelijk is voor kinderen, ook van
toepassing zou moeten zijn op reclames via zelfcodering?
Hoe verhoudt dit idee van de SGP zich tot de in deze Kamer
aangenomen motie waarin staat dat het zelfreguleringssysteem van het NICAM ook breder zou moeten gelden, niet
alleen voor televisie maar bijvoorbeeld ook voor internet?
De heer Bisschop (SGP):
De heer Heerma refereert aan de motie die hij in november
2015 heeft ingediend (34300-VIII, nr. 86). Wat ons betreft is
datgene wat in de motie staat, een punt dat kan worden
uitgewerkt. Ik wacht het antwoord van de staatssecretaris
op de vraag die de heer Verhoeven hierover stelde, graag
af. Dit zou heel goed een begaanbare weg kunnen zijn. Als
het alleen van toepassing is op de reclames op radio en tv,
dan gaat het maar om een heel klein deel van de moderne
media. De moderne media zijn immers veel breder. Ik kan
mij voorstellen dat de staatssecretaris in dezen zegt: die
motie gaan we gelijk uitvoeren en dit zal een aspect ervan
worden. Maar ik hoor graag hoe de staatssecretaris daar
zelf in staat.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik begrijp dat de SGP-fractie vraagt om het onderzoek dat
is toegezegd in de Eerste Kamer, te betrekken bij de uitwerking van de motie en bij de modernisering van de wetgeving

15 juni 2016
TK 96

96-9-7

rondom de Kijkwijzer. Dat doet mij deugt. Ik wil zelf ook
een vraag daarover stellen. Maar het eerste deel van mijn
vraag was bedoeld om het heel scherp te krijgen. De SGP
geeft aan dat wat betreft reclames gekeken moeten worden
naar een zelfreguleringssysteem langs de lijnen waarmee
het NICAM werkt met betrekking tot programma's. De norm
daarbij zou betrekking moeten hebben op het schadelijk
zijn voor kinderen.
De heer Bisschop (SGP):
Ja. Of dat de enige norm is, is aan degenen die het uitwerken, maar het is wel een heel cruciale norm, absoluut. Ik
neem aan dat, op het moment dat de motie-Heerma nader
wordt uitgewerkt, breder wordt bezien hoe wij een en ander
inrichten en welke criteria van toepassing zijn.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Wat een broddelwerk. Dat is de onvermijdelijke
conclusie over deze mediawet. Aanvankelijk werd hij met
grote spoed door de Tweede Kamer geloodst. Dat ging nog
gemakkelijk, want daar heeft de coalitie een meerderheid.
Maar toen kwam de Eerste Kamer. Daar werden maar liefst
drie plenaire debatten gevoerd. Tussendoor zagen wij
urenlang dealen en wheelen in de achterkamertjes. Partijen
werden gepaaid met cadeautjes. De SGP werd zelf een
verbod op Second Love beloofd. Het is even onduidelijk
wat daar nu van terechtkomt, want het kan toch niet zo zijn
dat zowel de heer Verhoeven als de heer Bisschop blij is
met deze wet. Zij zijn het namelijk faliekant oneens met
elkaar. Ik ben heel benieuwd hoe dit gaat lopen en hoe de
staatssecretaris dit aan elkaar gaat praten. Wordt vervolgd.
Hoe opportunistisch is dit. Tegelijk bleven talloze vragen
staan: over de macht van de NPO, over de benoeming van
bestuurders en over de onafhankelijkheid van de omroepen.
Gevolg: er moest een nieuwe wet komen. Niettemin moest
en zou er gestemd worden over de uitgeklede mediawet,
die inmiddels een spookwet was geworden. Dit is toch
vreemd. Ik heb altijd begrepen dat een novelle nodig is als
in de Eerste Kamer blijkt dat een wet gewijzigd moet worden. Nu is dat niet gebeurd. Daarom behandelen wij vandaag een veegwet met de brokstukken die de staatssecretaris niet door de Eerste Kamer kreeg. Hoe oordeelt de
staatssecretaris zelf over deze gang van zaken? Vindt hij
het niet hoogst onzorgvuldig? De Raad van State spreekt
eufemistisch van een opmerkelijke werkwijze. Staatsrechtgeleerden De Vries en Elzinga maken gehakt van de gelegenheidsoplossing. Men spreekt van "jongleren met
staatsrecht". Ook de Voorzitter van de Eerste Kamer had
kritiek. Graag een eerlijke reflectie op uw werkwijze,
staatssecretaris.
Een grote zorg voor mijn fractie bij deze wet is dat de NPO
almachtig wordt ten koste van de omroepen. Omroepen
zijn niet louter productiehuizen die programma's maken
namens de NPO. Deelt de staatssecretaris die mening? het
lijkt er nu wel op. De staatssecretaris zal dat overigens zien
als een succes: een stap richting de afschaffing van de
omroepen. Dat is de achterliggende agenda: een sterfhuisconstructie. Rugdekking komt van de PvdA. Die verkoopt
al drie jaar lang haar ziel. Asscher en Aboutaleb moeten
het straks maar recht praten in hun verkiezingsstrijd.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

Op de website Spreekbuis.nl zien wij dat de staatssecretaris
inmiddels alweer praatjes heeft. Hij laat daar opnieuw zien
dat hij weinig opheeft met het publieke bestel. Leuk voor
zijn achterban. Hij zegt: "in de jaren zestig was iedereen
heel hard bezig om Veronica buiten het bestel te houden.
Nu is er precies dezelfde discussie. Over vijf of tien jaar
zeggen wij terugkijkend tegen elkaar dat deze mediawet de
meest logische stap was die wij konden nemen." Het is een
wonderlijke combinatie van een nieuwe provocatie van
Hilversum en jezelf net even iets te serieus nemen.
Intussen blijft de vraag: wat wordt nu de verhouding tussen
omroep en NPO? Wat heeft de staatssecretaris gedaan met
zijn toezegging in de Eerste Kamer om de verhoudingen
tussen omroep en NPO vast te leggen? In de nota naar
aanleiding van het verslag staat op pagina 17 dat de NPO
die regelingen mag opstellen, waaronder het Coördinatiereglement. Excuus voor al het jargon, maar het gaat er dus
om dat de regering het overlaat aan de NPO om die taakverdeling vast te leggen, terwijl hier de vraag beantwoord
moet worden: wie gaat er nu over de inhoud van programma's? De heer Verhoeven stelde die vraag ook al.
Graag krijg ik een helder antwoord.
Ook de Raad van State adviseert dat de wet in ieder geval
een regeling moet bevatten om te voorkomen dat genrecoördinatoren, die namens de NPO werken, invloed kunnen
uitoefenen op de inhoud van programma's. Waarom heeft
de staatssecretaris daar niets mee gedaan? De staatssecretaris verwijst naar het coördinatiereglement, maar de
omroepen hoeven daar niet bij te worden betrokken. Erkent
de staatssecretaris dat? De NPO kan als hij dat wil, doen
wat hij wil. De beperkte invloed van de omroepen geldt bij
alle regels en wetten die de staatssecretaris opnoemt als
waarborgen voor journalistieke onafhankelijkheid: het
concessiebeleidsplan, de prestatieovereenkomst, de profielen van de aanbodkanalen, de begroting. De omroepen
mogen weliswaar hun mening geven over die documenten,
maar als het bestuur van de NPO daar niets mee wil doen,
gebeurt er niets mee. De staatssecretaris had ook kunnen
zeggen: ik heb de zorg over de journalistieke onafhankelijkheid gehoord, hier is uw slot op de deur. Waarom heeft hij
dat niet gedaan? Verwijzen naar een bezwaarprocedure is
wat makkelijk. Die procedures nemen soms jaren in beslag,
waardoor de actualiteit van de programma's achterhaald
raakt.
De NPO heeft de bevoegdheid om elk programmavoorstel
bij intekening en achteraf te toetsen aan de inhoudelijke
kaders, die zijn beschreven in overeenkomsten. Deelt de
staatssecretaris de mening dat keuzes voor presentatoren,
gasten, onderwerpen of specifieke onderdelen van programma's geen onderdeel moeten zijn van dat inhoudelijke
kader? Alleen dan waarborg je onafhankelijkheid en verschaf je duidelijkheid. De heer Klein heeft daarvoor een
geweldig amendement ingediend en ik heb zojuist vernomen dat mijn naam daar ook onder mag. In het amendement op stuk nr. 9 staat ook helder verwoord wat onze wens
is. Nu is deze taakverdeling in elk geval onduidelijk.
Dan kom ik op de benoeming van bestuurders. Hier is veel
consternatie over geweest. De staatssecretaris benoemde
partijgenoot Bruno Bruins als voorzitter van de raad van
toezicht. Dat was niet handig. Het had de schijn van
vriendjespolitiek. Daarnaast was de heer Bruins ook al
voorzitter van een ander overheidsorgaan, het UWV. Vindt
de staatssecretaris dat terugkijkend een verstandige aanpak?

15 juni 2016
TK 96

96-9-8

Is hij bereid om de procedure rond de benoeming van de
voorzitter van de raad van toezicht openbaar te maken?
Graag een reactie.
De vraag is of we nu wat zijn opgeschoten. Er is nu een
onafhankelijke benoemingscommissie, maar we hebben
allemaal kunnen lezen dat de huidige voorzitter van de
publieke omroep, de heer Hagoort, per 1 september vertrekt.
Dan is de nieuwe wet nog niet in werking. De staatssecretaris heeft toegezegd dat hij in de geest van de nieuwe wet
zal werken bij de benoeming, ook als de wet dan nog niet
van kracht zou zijn. Kan hij dat inderdaad bevestigen? Een
vraag komt daar nog bij. Kan de ondernemingsraad van de
publieke omroep een bindende voordracht doen voor een
lid van het bestuur? Ik doel op zowel het college van bestuur
als de raad van toezicht. Graag een reactie.
Is de staatssecretaris na de behandeling in de Eerste Kamer
eigenlijk al in gesprek gegaan met de omroepverenigingen?
Op welke wijze heeft hij contact gehad met de leden?
Waarom was er bijvoorbeeld geen internetconsultatie over
het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen? Graag een
reactie.
Ik ben bang dat we over vijf jaar terugkijken en zien dat we
hier iets stukmaken wat we niet eenvoudig meer terugkrijgen. Deze staatssecretaris moet en zal zijn stempel drukken
op het publieke bestel, in zijn laatste jaar, op weg naar een
leuke functie elders. Ik hoop dat het parlement wijzer is,
hier en in de senaat.

De heer Mohandis (PvdA):
Voorzitter. Wij hebben niet zo lang geleden, ik meen dat
het in oktober vorig jaar was, tot diep in de nacht met elkaar
gedebatteerd over het moederwetsvoorstel. Vandaag
bespreken wij hier aanpassingen die gedaan zijn mede op
basis van het debat in de Eerste Kamer. De heer Elias heeft
dat goed weergegeven, evenals de Raad van State: er is
sprake van een opmerkelijke procedure. Maar ik zeg er ook
bij dat het geen unicum is. Ik kan het wetsvoorstel waarmee
het eerder is gebeurd, niet voor me halen, maar ik weet
zeker dat dit op deze wijze eerder heeft plaatsgevonden.
Maar het gaat om de inhoud. Zoals gezegd is deze wet een
belangrijke stap op weg naar het toekomstbestendig maken
van de publieke omroep, zodat deze de komende concessieperiode in gezamenlijkheid kan gaan werken aan versterking
en aan het maken van programma's voor iedereen: programma's die door kijkers worden ervaren als inspirerend,
gericht op de taken informatie, cultuur en educatie, maar
waarbij er zeker ruimte is voor ontspanning en voor iedereen die de publieke omroep een warm hart toedraagt. Het
moet een omroep zijn die midden in de samenleving staat
en die belangrijke bijdragen levert aan de algemene ontwikkeling van kinderen als het gaat om educatieprogramma's.
Voor ons is belangrijk dat de publieke omroep een van de
motoren in de samenleving is om aandacht te besteden
aan de emancipatie van nieuwe Nederlanders.
Aanvullende maatregelen in het wetsvoorstel hebben
betrekking op een viertal punten, waarvan één punt, de
benoemingsprocedures, voor de raad van toezicht en de
raad van bestuur, al eerder door ondergetekende is ingebracht. Als het aan de Partij van de Arbeid had gelegen,
hadden we toen al de stap gezet om bestuurders van de

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

NPO niet meer rechtstreeks te laten benoemen door de
minister. Daarover is een debat gevoerd. Dat moest iets
zorgvuldiger dan in één keer. Ik ben blij dat die stap nu
gewoon wordt gezet. Die afstand is noodzakelijk, als we de
NPO een meer sturende taak willen geven als het gaat om
zaken die in de wet zijn vastgelegd. Dan past gepaste
afstand en niet de rol die de minister nog heeft bij benoeming van toezichthouders en bestuurders van de NPO. Wat
mij betreft zijn deze aanpassingen goed. Als ze vandaag
niet waren gemaakt, hadden we zeker overwogen om bij
het volgende wetsvoorstel deze stap te zetten. Hiermee
wordt recht gedaan aan de motie van mijzelf en de heer
Segers op dit punt. De brief van 28 februari 2016, waarin
de meeste omroepen samen met de NPO hebben gezegd
hoe we omgaan met het open bestel, laat zien dat je veel
kunt regelen in de wet. Maar nog belangrijker is hoe ze
gezamenlijk invulling gaan geven aan deze grote opdracht
en deze belangrijke taak. Het is een belangrijke verandering
voor de publieke omroep.
Over de procedures rondom transparantie, kosten en programmering is een motie van mij en collega Verhoeven
aangenomen, waarin wordt aangegeven op welk niveau
dat het beste zou moeten gebeuren. In de wet is geregeld
dat de Kamer daarover wordt geïnformeerd. Dat lijkt mij
een goede zaak, omdat over dit onderwerp verschillende
opvattingen zijn. We delen dat we ervoor moeten waken
dat wij hier bepalen wat te veel of te weinig kost. Dat is
altijd ingewikkeld, tegenover het principe dat de publieke
omroep onafhankelijk is. Daartoe behoort ook zuinig
omgaan met belastinggeld en, nog belangrijker, mooie
programma's maken voor alle Nederlanders. Ik zie de heer
Van Dijk wat heen en weer lopen.
De voorzitter:
Ik zou gewoon doorgaan.
De heer Mohandis (PvdA):
Met het voorstel wordt alles op alles gezet om de volgende
stap te zetten. De volgende concessieperiode is ingegaan,
maar de wet is nog niet van kracht. Dat moet snel gebeuren,
zodat we de volgende slag kunnen maken. De komende
concessieperiode is het ook belangrijk om met deze wet in
de hand de publieke omroep en de NPO in gezamenlijkheid
de ruimte te gunnen om te doen wat ze hebben beloofd.
Wij hebben de taak om daarop toe te zien. Alle politieke
partijen hier hebben de verantwoordelijkheid om volgend
jaar niet al te veel te gaan pingpongen, ook niet als dat even
goed uitkomt. Het is belangrijk om te weten dat mijn fractie
zal instemmen als deze stap met een breed draagvlak wordt
gezet. Het laatste is mijn inschatting na het horen van alle
inbrengen, vooral de inbreng van de heer Verhoeven.
Voorzitter: Van Veldhoven
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik heb een vraag aan de heer Mohandis. Er is onduidelijkheid over de taakverdeling van de omroepen en de NPO.
De heer Mohandis heeft dat misschien ook meegekregen.
Op dit moment is niet helder wie de eindverantwoordelijkheid heeft voor de inhoud van programma's of de keuze
voor een presentator. Vindt de heer Mohandis dat de keuze
voor bijvoorbeeld een presentator uiteindelijk aan de
omroep is?

15 juni 2016
TK 96

96-9-9

De heer Mohandis (PvdA):
Jasper van Dijk bijvoorbeeld.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het staat u vrij om suggesties te doen. Of vindt de heer
Mohandis dat de NPO dat kan overrulen als het hem niet
bevalt?
De heer Mohandis (PvdA):
Volgens mij is deze discussie alleen maar goed te voeren
als de heer Van Dijk in ogenschouw neemt wat in Hilversum
de bestaande praktijk is. De taak van de NPO is dat deze
kijkt naar het plaatsen van programma's. De heer Van Dijk
vraagt naar de verantwoordelijkheid van de inhoud van
programma's. Dit staat helder in artikel 2.88 van de Mediawet — dat staat overeind — inhoudende dat omroepen de
eindverantwoordelijkheid hebben voor vorm en inhoud. Ik
heb verwezen naar de brief van, uit het hoofd gezegd, 28
februari 2016, waarin exact staat wat die werkwijze is.
Daarin staat ook dat het een taak is van de omroepen om
presentatoren te kiezen. Dat is dus niet een taak van de
NPO. Wat mij betreft is die afbakening dus helder. Partijen
moeten het over die afbakening echter wel met elkaar eens
worden. Anders gaan ze altijd steggelen en dan wordt het
alleen maar bureaucratisch.
In de brief van een ruime meerderheid van omroepen en
de NPO over de vraag hoe moet worden omgegaan met
plaatsen enerzijds en productie en coproductie anderzijds,
zie ik een vrij heldere scheiding. Er is nooit een volledige
scheiding te maken, want je hebt altijd te maken met een
creatieve omgeving waarin je gezamenlijk tot een mooi
eindproduct komt.
De voorzitter:
Mijnheer Van Dijk, hebt u uw tweede vraag al gesteld?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Nee voorzitter, absoluut niet. Dit is mijn allereerste interruptie vandaag.
De voorzitter:
Nou, dan krijgt u alle ruimte om een korte vraag te stellen.
Dit is de laatste korte vraag die u gaat stellen aan de heer
Mohandis.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De griffier praat u bij, voorzitter.
Het is het mooist als dingen in gezamenlijkheid worden
besloten. Die opvatting deel ik volledig. De vraag is
natuurlijk wat te doen als er geen gezamenlijke opvatting
is. Wat kiest de heer Mohandis dan? Hij heeft gelijk als hij
zegt dat er staat dat omroepen over de inhoud van de programma's gaan. De staatssecretaris schrijft echter ook dat
de NPO de bevoegdheid heeft om elk programmavoorstel
bij intekening en achteraf te toetsen aan de inhoudelijke
kaders, doelstellingen et cetera. Dat zit omroepen niet lekker, want dat kan ertoe leiden dat bij een meningsverschil
de NPO zegt: wij willen toch dat u een andere presentator

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

kiest. Ik ken zelfs een voorbeeld daarvan. De NPO overrulet
dan de omroep. Nu is het wel aan ons om daar een richting
in te kiezen. Ik geef u een geweldige kans, namelijk om het
amendement op stuk nr. 9 van de heren Klein en Van Dijk
te steunen, waarin hierover duidelijkheid wordt verschaft.
De heer Mohandis (PvdA):
Volgens mij is die duidelijkheid echt verschaft. Ik heb ook
gekeken naar het debat in de Eerste Kamer en hoe dat daar
ging op dit punt. Ik heb ook gelezen hoe de meerderheid
van de omroepen samen met de NPO heel zorgvuldig
hebben gekeken naar de verdeling. Hoe ga je om met de
presentator en met inhoud versus coördinatie of plaatsing
versus inhoud? Daar moet je goede afspraken over maken.
Veel van wat nu geformaliseerd is in de wet was in feite al
een bevoegdheid die de NPO had in Hilversum. Zo ging het
al. Dat moet je goed regelen, maar je moet ook goed regelen
dat de NPO zich niet heel erg gaat mengen in artikel 2.88
van de Mediawet. Nadat ik de staatssecretaris heb gehoord,
maar ook na wat ik allemaal heb gelezen en na het debat
aan de overkant te hebben gevolgd, daar heb ik alle vertrouwen in. Het komt echter ook aan op een goede uitvoering.
Dat is iets wat je niet allemaal wettelijk kunt regelen.
Dit is wat mij betreft een vrij uitgebreid antwoord op de
vraag van de heer Van Dijk. In andere debatten antwoord
ik soms korter, maar ik probeer hem recht te doen, ook gelet
op alle debatten die we hierover met elkaar hebben
gevoerd.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Mohandis (PvdA):
Ik was al tot een einde gekomen. De heer Van Dijk heeft mij
nog meer tot een einde gebracht. Dank daarvoor.
Samenvattend: het was best een proces, met debatten en
gesprekken, maar ik ben blij dat er een breed draagvlak is.
De volgende stap is echt relevant voor een brede publieke
omroep die midden in de samenleving staat. Er valt zeker
nog veel aan te verbeteren, want de publieke omroep moet
echt midden in die samenleving staan. De opdracht is continu ervoor te zorgen dat in een sterk veranderd medialandschap, met steeds meer kanalen — ik heb het dan niet eens
over al die kanalen die je kunt ontvangen via allerlei internetabonnementjes — iets herkenbaars overeind wordt
gehouden in Nederland, iets moois, iets creatiefs, iets van
ons allemaal, iets wat van waarde is. Wat van waarde is, is
van ons. Dat is wat mij betreft een publieke omroep die
kritisch is op zichzelf en die openstaat voor alle veranderingen die op hem afkomen en die ziet als een kans en niet als
een bedreiging.

De heer Bruins (ChristenUnie):
Mevrouw de voorzitter. Dit wetsvoorstel heeft een merkwaardige route achter de rug. Daar is al veel over gezegd.
Na de behandeling in dit huis leidde de interpretatie van
de staatssecretaris van de afspraken die hier gemaakt
waren, tot zo veel discussie en aanscherpingen van de
wettekst dat we hier vandaag opnieuw staan. De wet is

15 juni 2016
TK 96

96-9-10

goedgekeurd en delen zijn in werking getreden, maar toch
staan we weer hier. Er kan van alles over gezegd worden,
maar laten we het debat voeren over waar we nu staan en
dat is de vraag of de voorgestelde wettekst nu alles bevat
wat in de Eerste Kamer is afgesproken. Daar zal ik mijn bijdrage op toespitsen.
Ik wil beginnen met hier mijn waardering uit te spreken
voor de omroepen. Naar de mening van de ChristenUnie
zijn omroepen niet de laatste ijsschots van de verzuiling,
zoals de heer Elias zei, maar de eenentwintigste eeuwse
uiting van de culturele diversiteit aan waardengemeenschappen die Nederland rijk is. Een democratisch bestel kent
omroepen.
Belangrijk in dit wetsvoorstel is dat de verhouding tussen
de NPO en de omroepen nu duidelijker wordt. De NPO moet
rekening houden met de vrijheid en de verantwoordelijkheid
van de omroeporganisaties en de omroepen hebben de
vrijheid en verantwoordelijkheid voor het media-aanbod.
Dat wordt nu ook duidelijk gemaakt in artikel 2.2 en artikel
2.88 van de Mediawet. De positie van de NPO ten opzichte
van de omroepen wordt hierdoor beter geborgd, omdat de
sturende rol wettelijk wordt ingekaderd. Omroeporganisaties worden volgens de memorie van toelichting ook
betrokken bij de positiebepaling. Zij kunnen bijvoorbeeld
meepraten over het coördinatiereglement, bindende regelingen en jaarplannen. Maar hoe is de betrokkenheid formeel geregeld?
Het coördinatiereglement wordt na aanname van dit wetsvoorstel aangepast. Dit coördinatiereglement is heel bepalend voor de formele verhouding tussen de NPO en de
omroepen. Op welke manier en op welke momenten kunnen
de omroepen straks meepraten en zo mogelijk adviseren?
Hoe kan de Kamer straks goed beoordelen wat die formele
verhouding tussen de NPO en de omroepen is? Heeft de
staatssecretaris inmiddels gesproken met de omroepen en,
zo ja, wat is de uitkomst daarvan?
De staatssecretaris meldt dat de mogelijkheid van bezwaar
en beroep openstaat voor omroepen, bijvoorbeeld als zij
het niet eens zijn met de ordening en plaatsing van programma's. Dat zou op basis van het zogenaamde urenindelingsbesluit moeten gebeuren. Maar is er wel voldoende
tijd voor omroepen om in bezwaar en beroep te gaan tegen
een besluit van de NPO? Een bezwaarprocedure zou zomaar
enkele jaren in beslag kunnen nemen en dan is het veel te
laat om nog te kunnen handelen.
In de schriftelijke beantwoording staat dat de NPO over de
programmering gaat en de omroepen over de invulling,
maar er staat ook dat de programmering van de NPO
inhoudelijke kaders en afspraken bevat. Er staat dat de NPO
de bevoegdheid heeft om elk programmavoorstel bij intekening en achteraf te toetsen aan de inhoudelijke kaders
en doelstellingen die zijn beschreven in het concessiebeleidsplan, de prestatieovereenkomst, de profielen van aanbodkanalen, de afspraken met omroeporganisaties, het
coördinatiereglement en de begroting van de NPO. Zoals
ik het proces interpreteer — daarbij betrek ik ook de brief
van 28 februari, die is ondertekend door de NPO en een
groot deel van de omroepen — gaan de omroepen straks
over de invulling en de inhoudelijke keuzes in hun programma's. Ik vraag de staatssecretaris om ook in deze
Kamer deze constatering nog eenmaal onomwonden te
bevestigen.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

In de Eerste Kamer is de motie-Bikker aangenomen over
een betere borging van de positie van levensbeschouwing
binnen de publieke omroep. De motie bekrachtigt het budget en de ruimte in de programmering. Juist de publieke
omroep helpt ons om kennis te nemen van elkaars overtuigingen en levensbeschouwing en zorgt zo voor samenbinding in de Nederlandse maatschappij. De ChristenUnie
vindt levensbeschouwelijke programma's onmisbaar binnen
de programmering. Hoe gaat de staatssecretaris de motieBikker uitvoeren?
Het is goed dat de rol van de minister van OCW bij de
benoeming van leden van de raad van bestuur en de raad
van toezicht van de NPO en RPO wordt geschrapt in dit
voorstel. Dat is ook in lijn met de motie-Mohandis/Segers,
waarin de regering wordt verzocht om de besturen van de
NPO niet meer te laten benoemen door de minister, maar
alleen indirect door de raad van toezicht van de NPO. Er
loopt een verkenning naar de rol van de minister bij de
benoemingen in de publieke mediasector, naar aanleiding
van een toezegging in de Eerste Kamer. De verkenning gaat
over de benoemingsprocedure bij de NOS, de NTR, de Ster,
het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en het Commissariaat voor de Media. Is de uitkomst van de verkenning
inmiddels bekend? Wanneer gaat de staatssecretaris de
benoemingsprocedure breder aanpakken?
De NPO moet op basis van de wet een representatieve
maatschappelijke adviesraad organiseren. De heer Elias
had het er ook al over. Hoe staat dit in verhouding tot de
ledenomroepen, die ook de samenleving betrekken bij de
publieke omroep? Zeker waar het de programmering betreft,
zouden toch juist de omroepen deze taak moeten vervullen?
Bovendien hebben de omroepen al een wettelijke taak om
publieksbetrokkenheid invulling te geven.
Ik eindig met de regionale omroepen. Met goedkeuring van
de Eerste Kamer zijn onderdelen van de wet van 16 maart
over de regionale publieke mediadienst al in werking
getreden. Ik heb nog wel een paar vragen over de regionale
omroepen. Zo ligt er een aangenomen motieHeerma/Segers die waarborgt dat de regionale publieke
omroepen redacties op provinciaal niveau behouden. Begin
deze maand hebben de Provinciale Staten van Zeeland een
motie aangenomen voor een eigen, zelfstandige omroep
met een volwaardige redactie voor de regio Zeeland. De
Staten benadrukken het belang van een onafhankelijke
positie van Omroep Zeeland en het behoud van de regionale
nieuwsvoorziening. Hoe gaat de staatssecretaris de motieHeerma/Segers uitvoeren in deze omstandigheid?
Ook aangenomen is de motie-Heerma/Segers waarin de
regering wordt verzocht om inhoudelijk en financieel recht
te doen aan de bijzondere positie van de Omrop Fryslân en
hierover met de provincie Friesland afspraken te maken.
De staatssecretaris heeft naar aanleiding van de motie in
de Eerste Kamer gezegd dat hij in overleg met de provincie,
de omroep en de RPO met een regeling zal komen. Ik vraag
de staatssecretaris hoe het daarmee staat.

De heer Klein (Klein):
Voorzitter. Haastige spoed is zelden goed. Eind november
2015 leverde een nachtje doorhalen uiteindelijk slechte
wetgeving op. De Eerste Kamer heeft hier uiteindelijk ook
een stokje voor gestoken. Met dit wetsvoorstel wordt

15 juni 2016
TK 96

96-9-11

geprobeerd om de problemen met het eerdere voorstel tot
wijziging van de Mediawet op te lossen. De vraag is of dat
gelukt is. Ik zie nog drie onvolkomenheden.

dat gewoon aan de raad van toezicht over. Ik heb niks tegen
een werving- en selectiebureau, maar om in een wet vast
te leggen dat dat moet, lijkt mij heel slecht.

Ten eerste is dat de rol van de politiek bij benoemingen.
Het kernprobleem is dat in de Mediawet zoals die in
november hier en op 16 maart in de Eerste Kamer is aangenomen, de NPO een stevige sturing op de programma's
uitoefent. Dat was ook de bedoeling. Daardoor ontstaat er
een conflict met het grondwetsartikel 7, lid 2. Dat heb ik
ook in november vorig jaar betoogd. De overheid moet zich
niet bemoeien met uitzendingen. De staatssecretaris geeft
aan dat in dit wetsvoorstel de rol van de minister wordt
verkleind. De benoeming van de leden van de raad van
bestuur wordt immers geheel aan de raad van toezicht
gelaten. De minister kan voortaan alleen nog maar met de
uitvoering van een marginale toets invloed uitoefenen op
de uiteindelijke benoemingen van de leden van de raad van
toezicht. Hierdoor wordt volgens de staatssecretaris de
"positie van de publieke omroep gemarkeerd en wordt de
schijn van ongeoorloofde politieke bemoeienis voorkomen".
Probleem verkleind? Ja, maar de benoeming van de leden
van de raad van bestuur was in feite een uitvoering van de
motie-Segers/Mohandis, die zojuist genoemd is. Daar is
dus niks nieuws aan de hand, want er is op zichzelf, ook in
dit wetsvoorstel, nog steeds sprake van invloed en sturing,
ondanks het feit dat de minister niet zelf actief op zoek gaat
naar kandidaten voor de raad van toezicht. De minister mag
de voordracht van een kandidaat namelijk nog wel toetsen
op zorgvuldigheid, wettelijke regels of zwaarwegende
belangen. Dat is wel erg vaag. De vraag is dan dus: wat zijn
bijvoorbeeld "zwaarwegende belangen"?

De publieke omroep wordt, zo is het uitgangspunt van
vrijzinnige politiek, gekenmerkt door externe pluriformiteit,
door vrije meningsvorming en door vrije media voor alle
stromingen. Dus kiezen we voor democratische omroeporganisaties. Daarover gaat mijn tweede punt: hoe moet de
verhouding zijn tussen de NPO en de omroeporganisaties?
Wie bepaalt de inhoud? Het is een discussie die we vaker
gevoerd hebben en die natuurlijk heel expliciet veranderd
is door de wet. Er is immers veel meer macht naar de NPO
gegaan. De NPO stuurt; daarom discussiëren we hier vandaag überhaupt over. De NPO mag de programma's van
de omroepverenigingen ook langs inhoudelijke kaders
toetsen. Er is dus onvoldoende duidelijk over de exacte rol
en de exacte bevoegdheden van de NPO in de programmainhoud. Is hier sprake van censuur? Zijn omroepen binnen
deze wetswijziging nog vrij genoeg om hun eigen presentatoren aan te stellen, gasten uit te nodigen, onderwerpen
aan te snijden en de vormgeving voor hun programma's
te kiezen? Dat moet klip-en-klaar zijn. In het debat in de
Eerste Kamer heeft de staatssecretaris zelf ook aangegeven
dat dit in principe mogelijk moet zijn en dat hij er een
voorstander van is. Waarom leggen we dat dan niet wettelijk
vast? Dan is er gewoon duidelijkheid voor alle partijen.
Vandaar dat ik samen met de heer Van Dijk een amendement heb ingediend op het artikel dat hierover gaat.

Bovendien is het een probleem dat de minister leden van
de raad van toezicht mag schorsen of ontslaan bij gebleken
ongeschiktheid, disfunctioneren en onverenigbaarheid van
functies. Kortom: er is nog heel veel invloed en er is sprake
van ongeoorloofde politieke bemoeienis. Indien de minister
een advies van de adviescommissie voor een kandidaat
voor de raad van toezicht niet overneemt, moet hij dit
besluit schriftelijk motiveren en daarover de Tweede Kamer
informeren, maar — nu komt er iets aparts — die informatie
aan de Tweede Kamer bevat geen gegevens die tot een
persoon herleidbaar zijn. Dat is ergens begrijpelijk, maar
hoe kan de Tweede Kamer dan haar controlerende taak
feitelijk gaan uitvoeren? Ik krijg daarover graag een uitleg
van de staatssecretaris.
Er zit nog iets heel raars in dit wetsvoorstel, namelijk dat
de raad van toezicht van de NPO wettelijk verplicht wordt
om een extern, commercieel adviesbureau in te schakelen
ten behoeve van het selecteren van kandidaten voor deze
raad. Waarom zou dit wettelijk verplicht moeten worden?
Zou het niet beter zijn als aan de raad van toezicht de keuze
wordt gelaten om eventueel een extern, commercieel
bureau in te schakelen, dan wel het op een andere manier
uit te voeren? De staatssecretaris suggereert dat door de
maatregel de selectieprocedure transparanter en objectiever
zal verlopen. Maar is dat niet enkel schijn? Ten eerste is het
de vraag in hoeverre een extern, commercieel bureau
daadwerkelijk transparanter en objectiever opereert. Wiens
brood men eet, wiens woord men spreekt. Ten tweede is
het nog maar de vraag of er nog steeds sprake is van een
marginale toets door de minister vanwege deze zogenaamd
objectief en transparant verkregen kandidaat. Kortom:
waarom zouden we in een wet willen regelen dat er verplicht een commercieel, extern adviesbureau nodig is? Laat

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

Het toezicht op en de toetsing van programma's vindt ook
plaats op de programma's die worden gemaakt met het
garantiebudget van de omroepverenigingen. Omroepverenigingen krijgen een vast bedrag om programma's te
maken. Dat is het garantiebudget. Maar aan de hand van
het oordeel van de NPO over die programma's kan worden
besloten dat deze programma's niet uitgezonden worden,
bijvoorbeeld omdat ze niet te plaatsen zijn, omdat het kader
niet goed is of omdat men vindt dat ze niet passen binnen
een zenderprofiel of binnen de totale opdracht van de NPO.
De NPO doet daarin dus niet alleen de coördinatie, maar
zorgt ook daadwerkelijk voor een inhoudelijke toetsing. Wat
betekent het nou als de NPO er wettelijk voor moet zorgen
dat er ruimte is voor media-aanbod voor omroeporganisaties met dat garantiebudget? Zou het niet veel beter zijn als
de omroeporganisaties naast het garantiebudget ook een
garantie-uitzendtijd krijgen? Nu is het probleem dat je wel
programma's kunt maken, maar dat je er niks aan hebt als
ze niet uitgezonden kunnen worden. Dan is het zonde van
het belastinggeld. Dat zou betekenen dat er een actie moet
komen om die uitzendtijd wel te garanderen en daarmee
te voorkomen dat er alsnog censuur is en de programma's
vervolgens in een la verdwijnen.
Publieksbetrokkenheid is het derde en laatste onderwerp
waar ik graag even aandacht aan wil geven. Dit wordt nu
verder uitgewerkt, want dat was wat onduidelijk. En wat
krijgen we nu? De NPO krijgt de taak om een representatieve
maatschappelijke adviesraad in te stellen. Waarom is het
instellen van een dergelijke adviesraad überhaupt nodig
als er al democratische omroepverenigingen zijn met de
wettelijke taak en grondslag om publieksbetrokkenheid te
hebben? Van een omroepvereniging word je lid. Dat betekent dus daadwerkelijk een stuk publieke betrokkenheid
met een heel scala van stromingen in onze Nederlandse
samenleving. Bovendien is het middels deze verenigingen
mogelijk om juist de vertegenwoordiging van de Neder-

15 juni 2016
TK 96

96-9-12

landse bevolking te bereiken en de bevolking erbij te
betrekken. Dus waarom zouden we dan nog een stelsel in
het leven roepen van onnodige dubbelingen?
Maar goed, als er zoiets komt, wat is dan representatief?
De memorie van toelichting is erg vaag hierover. Er wordt
iets gezegd over sekse, mannen en vrouwen dus, en over
achtergrond. Er worden demografische verschillen
benoemd. Maar is dat representatief? Op welke wijze zal
de NPO hier inhoud aan gaan geven? Op welke manier gaat
de NPO de oprichting en inrichting van deze adviesraad
organiseren? Bestaat daar een plan voor? Het is alleen maar
vaagheid. Bovendien wordt er in de wetswijziging geen
geld toegewezen voor het uitvoeren van die taak. Kortom,
ze krijgen een taak erbij en dat moeten ze maar binnen het
huidige budget gaan doen. Ze moeten daar dus extra geld
voor vrijmaken, maar ze kunnen hun euro maar één keer
uitgeven. Dit wordt verplicht door de wetgever — door ons
in feite — en dus is het logisch dat het budget daarop aangepast wordt, zodat het op een gegeven ogenblik helder
wordt dat een extra taak ook extra middelen oplevert voor
de NPO.
Het is duidelijk. De opdracht van de Eerste Kamer aan de
staatssecretaris was kraakhelder: los de problemen die wij
signaleren op en geef antwoorden op de onduidelijkheden
in de oude wet. Die wet is aangenomen, maar tijdelijk buiten
werking gesteld. De conclusie van mijn fractie is duidelijk.
De staatssecretaris is daar niet in geslaagd. De losse eindjes
zijn absoluut niet aan elkaar geknoopt en er is nog veel
huiswerk te doen om ervoor te zorgen dat wij daadwerkelijk
een onafhankelijke, vrijzinnige publieke omroep houden in
Nederland.

De heer Martin Bosma (PVV):
Voorzitter. De gemiddelde Russische hooligan die huishoudt
in Marseille is een wonder van verfijndheid en nuance in
vergelijking met de manier waarop deze staatssecretaris in
dit dossier omgaat met ons staatsrecht. De staatssecretaris
is een recidivist, omdat hij weigert om het meest elementaire verkeer met de Kamer te hebben. Hij weigert in te gaan
op de meest basale vraag die een Kamerlid kan stellen,
namelijk: wordt de wet wel uitgevoerd?
Ik ben inmiddels tien jaar Kamerlid en tien jaar mediawoordvoerder, maar wat wij hier vandaag doen, heb ik nog nooit
meegemaakt. Het vormt een fundament van ons staatsrecht:
de Eerste Kamer is de chambre de réflexion. Nadat wij hier
ons oordeel hebben geveld over een wet, gaat hij naar de
overkant, naar de senaat. Die kijkt er nog een keer naar. De
Eerste Kamer ontbeert het recht om daar iets aan te veranderen. Het is ja of nee, stikken of slikken. Naar de mening
van mijn partij is de senaat overbodig, maar als we hem
dan toch hebben, moeten we de regels en de wetten eerbiedigen. Dat is de rechtsstaat. Dat is het staatsrecht.
Op 8 oktober vorig jaar spraken wij over deze wet. Het
moest snel, snel, snel, want anders zou Hilversum op zwart
gaan. Het kon geen dag langer wachten, geen seconde. De
nood was zo hoog dat ons debat pas rondom middernacht
begon en tot in de kleinste uurtjes duurde. De coalitiepartijen wilden van geen uitstel weten. Met rode oogjes zaten
we hier, volslagen idioot. Ik citeer de freule: "gekkenwerk".
Zij deed die uitspraak in 1970 toen we hier ook tot in de
kleinste uurtjes zaten te delibereren. Inderdaad, gekkenwerk,

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

mijnheer Elias. Ik geloof dat het debat rondom 04.00 uur
eindigde. Dat betekende voor het Kamerpersoneel nog uren
daarna doorwerken, bijvoorbeeld op de Dienst Verslag en
Redactie. Die zijn daarna gauw anderhalf tot twee uur zoet
om al onze intelligente woorden te noteren voor de eeuwigheid. Sommigen wonen ver weg. Wellicht waren ze nog
net op tijd om hun kinderen naar school te brengen.
Zo moet de Tweede Kamer niet met haar gewaardeerde
medewerkers omgaan, zeker niet nu blijkt dat het allemaal
voor niks was, dat we nog een keer over deze wet moeten
vergaderen. De Tweede Kamer heeft zich laten opjagen
door de staatssecretaris en dat moeten we niet accepteren.
Ons personeel is hier de dupe van geworden. Ik neem aan
dat de staatssecretaris in zijn termijn hier nog wel even
sorry over zegt. In ieder geval weten we wat de reactie van
de Griffie moet zijn de volgende keer als de staatssecretaris
om spoed vraagt. Tot zover de huishoudelijke mededelingen, voorzitter.
Ik vraag me ondertussen af wat de concrete voortgang is
bij de omroepen zoals die wellicht zou hebben plaatsgevonden tussen de aanvaarding van de Mediawet in de Eerste
Kamer en de indiening van het aanvullende wetsvoorstel
bij de Tweede Kamer, waardoor de Mediawet in de Eerste
Kamer volgens de staatssecretaris echt niet aangehouden
kon worden. Wat is er nu eigenlijk precies verbeterd sinds
de wet aan de andere kant werd aangenomen? Hoe gaat
het met de eerste besprekingen?
Er is nog een groep mensen die mijnheer Dekker uit de
slaap houdt. Dat zijn de mensen voor wie het staatsrecht
dierbaar is, die snappen dat onze Kamer een andere rol
vervult dan de senaat. Nadat wij hier de wet goedkeurden,
ging hij naar de Eerste Kamer. Aan de overkant was men
matig te spreken over deze wet. Er bestond veel onenigheid.
Men eiste aanpassingen en beloften. Dat is leuk, maar totaal
niet de rol van de Eerste Kamer. Die moet simpelweg ja of
nee zeggen; meer smaken zijn er niet. De staatssecretaris
incasseerde de verlangens van de senaat na drie dagen
vergaderen en na heel veel wheelen en dealen en wisselgeld
vatte hij dit in deze aangepaste wet en daarom staan we
hier nogmaals. De Tweede Kamer is nu blijkbaar de chambre de réflexion van de Eerste Kamer geworden. Ik ben
benieuwd wat er gebeurt als de Eerste Kamer weer aanpassingen eist. Zo houden we elkaar gezellig bezig.
Nog schokkender: de Eerste Kamer heeft nu de facto het
recht van amendement verworven. Zij kan wetten wijzigen
door aanpassingen te eisen. Het kabinet slikt dat dan blijkbaar en vervolgens wordt de wet aangepast. De senaatsvoorzitter, die nota bene een thuiswedstrijd speelde bij dit
hele feest, zei "dat een bijzondere weg gevolgd wordt". De
Raad van State sprak over een opmerkelijke procedure en
staatsrechtsgeleerden noemden het jongleren met staatsrecht. En tot overmaat van ramp bestaat er zelfs in de fractie
van de SGP, zo is ons vandaag gewaar geworden, "enige
verwarring over de gang van zaken". Gekker moet het niet
worden. Deze fractie deelde zelfs hedenmiddag mee — dat
was voor uw komst, voorzitter — er nog niet helemaal uit
te zijn. We gaan toch geen schisma krijgen over deze
staatsrechtelijke kwestie binnen de fractie van de SGP?
De staatssecretaris loopt als een dronken zeeman die vergeten is waar zijn hotel is, op en neer tussen de senaat en
de Tweede Kamer. De senaat is blijkbaar zijn second love.
Het bizarre is dus dat de Tweede Kamer nu ineens moet

15 juni 2016
TK 96

96-9-13

kennisnemen van de debatten in de Eerste Kamer om te
weten wat er allemaal is uitgeruild en aangepast, hoe die
megacoalitie tussen SGP, D66 en nog wat partijen precies
vorm heeft gekregen. Leuk om mij te verdiepen in de zielenroerselen van mijnheer Nagel en mevrouw Gerkens, onze
collega's uit de senaat, maar sinds wanneer behoort dat
tot het werk van de Tweede Kamer? Hoe kijkt de staatssecretaris terug op dit hele feest? De vraag is, als de staatssecretaris dan zo graag ingaat op de bezwaren die leven over
deze wet in de Eerste Kamer, waarom hij dat dan ook niet
doet met de bezwaren en vragen die hier bestaan in de
echte, enige gekozen volksvertegenwoordiging? Toen wij
hier op 8 oktober, of was het inmiddels 9 oktober, daarover
spraken, kwamen er vragen te over. Mijn vragen en
bezwaren van oktober vorig jaar staan als een huis. Het is
terug te zien via YouTube. 130.000 mensen gingen u al voor.
Ook vandaag keken nog vijf mensen naar die bijdrage.
Dumpert.nl, meer zeg ik niet. Het geeft de kracht van de
nieuwe media nog eens weer. Ik zei toen hetzelfde als nu:
dit is een overbodig debat, omdat de staatssecretaris niet
wil ingaan op de vraag waarom de overheid zich in
hemelsnaam moet bezighouden met het in stand houden
van media. Iedereen kan websites, apps, YouTube-kanalen,
digitale zenders, radio on demand en what have you
beginnen vanuit de eigen zolderkamer. Waarom moet de
overheid daartussen kruipen? Waarom moet de overheid
ook bewegend beeld verzorgen in de wereld van Enzo Knol?
Dat was een leuke vraag geweest voor een staatssecretaris
van liberale huize om te beantwoorden in zijn derde, vierde,
vijfde, zesde, zevende termijn. Maar hij wil die vraag niet
beantwoorden, waarschijnlijk omdat hij er geen echt antwoord op heeft, waarschijnlijk omdat er geen echt antwoord
op is. Heel veel mensen kijken naar YouTube en stellen hun
eigen televisiekanalen samen. Waarom moeten wij dan nog
een NPO1 tot en met 3 hebben? Waarom hebben wij Radio2
nog? Waarom financieren wij als belastingbetalers Joop.nl?
Eveneens wacht ik nog steeds op het antwoord op de
principiële vraag of de staatssecretaris vindt dat de Mediawet wordt uitgevoerd. Die vraag beantwoordt de staatssecretaris altijd met de mededeling dat hij niet over de inhoud
gaat. Dat is natuurlijk onzin. De Mediawet gaat in op de
inhoud en schrijft van alles voor. Daarmee moet de staatssecretaris dus een mening hebben over de vraag of de
Mediawet wel wordt uitgevoerd. De weigering van de
staatssecretaris om antwoord te geven op die simpele,
basale vraag betekent ook een klap van het kabinet in het
gezicht van het parlement.
Leuk al dat gepraat over governance, maar als Nederland1
is weggegeven aan de omroep van de socialistische Partij
van de Arbeid, dan vind ik dat een totale non-discussie.
Nederland1 is het vlaggenschip van de Nederlandse
omroep. Als je er het testbeeld uitzendt, zullen nog steeds
honderdduizenden mensen ernaar kijken. Het is de zender
die velen onder de eerste voorkeursknop hebben. Die zender
is weggeven aan de VARA, de snelst krimpende omroep
van Nederland, de omroep van de Partij van de Arbeid, een
splinterpartijtje dat sinds jaar en dag in de peilingen op acht
zetels staat. En die club heeft Nederland1 gekregen.
Governance? Waarom zou het relevant zijn? Kijk naar al die
radiozenders die commerciële zenders imiteren. 538 imiteert
3FM, Radio10 imiteert Radio2. Als wij een BNR hebben,
waarom hebben wij dan nog een Radio1? Wat is de relevantie van governance als Paradise by the dashboard light van
staatswege wordt gedraaid? Wat nou governance als wij

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

elke avond Peter R. de Vries voor €2.000 op de treurbuis
hebben om mijn partij aan te vallen?
Ik ben blij dat de meeste collega's na hun aanvankelijke
koudwaterbevreesdheid zich nu volop uitlaten op programmatitelniveau. Natuurlijk had collega Segers het over Dokter
Corrie. Collega Verhoeven had het over Pino. Collega Elias
sprak over de afwezigheid van bepaalde programma's tijdens de zomermaanden. Hulde dat zij hun aanvankelijke
angsten overwonnen hebben. Het is fijn dat de mediacommissie in de afgelopen jaren zo gegroeid is, zo stel ik vast
nu wij richting het eind van deze periode gaan.
De omroep houdt zich niet aan de Mediawet, in het bijzonder artikel 2.1, lid 2 waarin het gaat over een "evenwichtig
beeld van de samenleving, alsmede hoge journalistieke en
professionele kwaliteitseisen". De publieke omroep is niet
voor ons en van ons allemaal, maar het is een links feestje,
verzorgd door het reservaat. Niemand nog die in de multikulellende gelooft, maar als een dorpje van Asterix en
Obelix houdt een groep gelovigen dapper stand, ongeacht
de realiteit die heel Nederland voor zich ziet. De staatsomroep is er dan ook niet voor om ons te informeren, maar
om ons op te voeden. De islam is de mooiste uitvinding
sinds het gesneden brood en iedereen die islamkritisch is,
deugt niet. Zo wordt het al 40 jaar onze huiskamers ingepompt. We moeten leren de invasie te zien als vluchtelingen. De mevrouw uit de raad van bestuur van de NPO
spreekt over barmhartigheid. Dat er ook fraudeurs, jihadisten, testosteronbommen en overlastgevers tussen zitten,
wordt het liefst stilgehouden. Dat past niet in het plaatje.
De presentator van Nieuwsuur leert dat je in Duitsland twee
soorten mensen hebt: mensen die de vluchtelingen met
open armen verwelkomen en die dat met een gestrekte
rechterarm doen. Wie zich tegen de islamitische invasie
keert is dus een nazi. Je dochter zal maar lastig zijn gevallen
in Keulen! En de baas van omroep MAX haalt de gaskamers
erbij om de grenzen open te houden en om mijn partij aan
te vallen.
Programma na programma leert ons dezer dagen hoe
geweldig de ramadan is. Dat het misschien niet zo gezond
is, zal Hilversum ons nooit vertellen en dat de stand na
negen dagen al op 72 aanslagen en 614 doden staat al
helemaal niet. Dat past niet in het plaatje, net zoals de
autobranden en de rellen het liefst ongenoemd blijven.
Klokhuis, een programma nota bene voor kinderen dat
getoond wordt in Nederlandse klaslokalen, vertelt dat de
ramadan heel goed is, omdat je er zo fijn van afvalt. Een
meisje in boerkini legt uit dat de islam haar blij maakt. De
NPO zendt nu dagelijks uit vanuit Molenbeek, omdat de
islamitische inwoners daar worden nagewezen na al die
aanslagen. Heel zielig allemaal!
De NTR heeft twee weken geleden aangekondigd dat het
zwarte piet gaat aanpassen. Waar halen ze in Hilversum de
gore moed vandaan om onze cultuur te willen aanpassen
aan de wensen van een handjevol etnodwepers en hun
linkse hulpjes? Zwarte piet is niet van de Nederlandse
staatsomroep, zwarte piet is van het Nederlandse volk en
dat blijft zo. Zwarte piet is zwart.
De staatsomroep heeft ons proberen te leren dat er een
Arabische lente was. Inmiddels heeft die 400.000 doden
opgeleverd, alleen al in Syrië. De staatsomroep probeerde
ons te vertellen dat Barack Hussein Obama een geweldige
president werd en dat Donald John Trump niet deugt.

15 juni 2016
TK 96

96-9-14

Het linkse idealisme van de omroep kent geen grenzen,
maar soms betekent het ook dat belastinggeld, belastinggeld uit deze begroting, bijdraagt aan massamoord. Radio
Freedom van het ANC was het nieuwe Radio Oranje. We
hadden een stichting Omroep voor Radio Freedom, die alle
faciliteiten kreeg van Hilversum. Het ontving miljoenen en
mocht de hele dag gebruikmaken van Hilversum 3. De
voorzitter van de NOS, tevens senator van de Partij van de
Arbeid, Erik Jurgens, zag dat het goed was en zette NOStechnici en heel veel belastinggeld in voor deze moord-endoodslagzender. Radio Freedom vormde een cruciaal
instrument in de moord op 20.000 zoeloes, onder wie kinderen, en de slachtpartijen op de grootste anti-apartheidsbeweging van Zuid-Afrika, de Inkatha Vrijheidspartij.
De voorzitter:
Mijnheer Bosma, het is een goed gebruik om mensen die
zichzelf niet kunnen verdedigen in deze zaal, niet bij naam
te noemen. Dat wilde ik u nog even meegeven.
De heer Martin Bosma (PVV):
Maar het is iemand met een politieke functie, iemand die
gewoon lid is van de senaat voor een partij die hier vertegenwoordigd is.
De voorzitter:
U hebt ons net uitgebreid het verschil tussen de Eerste en
de Tweede Kamer uitgelegd. Laten we ons daar dan ook
aan houden.
De heer Martin Bosma (PVV):
Dank u wel, voorzitter.
Radio Freedom en dus ook de NOS, de VARA, de VPRO en
de KRO — en dus de Nederlandse belastingbetaler —
droegen zo bij aan mensenrechtenschendingen en massamoord. De omroep geloofde in de goedheid van de zender,
zoals het ook gelooft in de goedheid van de islam, de
goedheid van de multikul, de Arabische lente en de ramadan. De NPO is niet van ons allemaal, maar is wel tegen
velen. Het is de programmazender van de linkse elites.
De heer Elias (VVD):
Ik geef toe dat het een lastige exercitie is, maar ik probeer
gewoon de bijdrage van de heer Bosma serieus te nemen
en te luisteren naar de inhoud van zijn betoog. Ik kom tot
de conclusie dat hij het niet helemaal eens is met de manier
waarop er bij de NPO wordt geprogrammeerd en hoe het
er daar aan toegaat. Maar waarom heeft hij de vorige keer
dan tegen de wet gestemd en waarom gaat hij dat vermoedelijk — uit zijn bijdrage blijkt dat niet — nu weer doen?
Hoe je het ook wendt of keert, wat hij zo verfoeilijk vindt,
wordt in die zin opengebroken dat in ieder geval tot 50%
de mogelijkheid gaat bestaan voor anderen dan de door
hem verfoeide mensen om te programmeren. Het is niet
zo consequent en niet zo logisch, maar misschien is het de
zoveelste kronkel van de heer Bosma die ik niet zo goed
begrijp. Dat zou kunnen.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Martin Bosma (PVV):
De kronkels bevinden zich hooguit in het hoofd van de heer
Elias als hij mij een gebrek aan consistentie verwijt. Het is
zeer consistent, want de NPO blijft nog steeds oppermachtig, in welke constructie ook, ook in de constructie van deze
wet 2.0. Ik heb dus geen enkele reden om optimistisch te
zijn, geen enkele reden om te verwachten dat er ook maar
iets zal verbeteren in Hilversum. Dat zal ook blijken. Over
een paar jaar staan wij hier weer en dan zal ik mijn gelijk
halen. Er zal niets veranderen, omdat de instituties daar te
sterk voor zijn en omdat de meningen te zeer in die instituties zijn ingebed.
De heer Elias (VVD):
Is het wel of niet een feit dat als deze wet wordt aangenomen, de mogelijkheid ontstaat dat mensen van buiten de
omroep met programmavoorstellen kunnen komen die op
de publieke omroep zullen worden uitgevoerd? Is dat een
feit of niet?
De heer Martin Bosma (PVV):
Dat feit is al heel lang een feit, want Joop van den Ende is
groot geworden door met programmavoorstellen te komen,
zoals heel veel producenten. Er zijn zelfs regels dat er een
bepaald percentage programma's dient te worden afgenomen van buitenproducenten. Zo is het altijd geregeld
geweest, en at the end of the day blijft de NPO oppermachtig. Al is dit nu in een wet vervat, ik zie geen enkele reden
dat daarin iets ten positieve gaat veranderen.
De voorzitter:
Dan gaan wij nu luisteren naar de heer Heerma namens
het CDA als laatste spreker van de zijde van de Kamer.

De heer Pieter Heerma (CDA):
Voorzitter. Vorig jaar oktober behandelden wij in dit huis
de nieuwe Mediawet. Sindsdien heeft dit wetsvoorstel een
bijzondere reis afgelegd. Zoals diverse sprekers voor mij
al hebben gezegd, geeft de Raad van State in zijn advies
aan dat het een opmerkelijke procedure betrof.
Laten wij teruggaan naar het begin van deze discussie. Dat
was het rapport van de Raad voor Cultuur De tijd staat open,
een rapport dat duidelijk omschrijft dat het in een snel veranderend medialandschap de vraag is hoe een publieke
omroep in de toekomst overeind kan blijven, in een snel
veranderende digitale wereld, met grote internationale
concurrentie. Dat rapport stelde twee veranderingen voor:
meer sturing vanuit de NPO en een grotere toegang van
buitenproducenten tot het bestel. Maar de kracht van het
advies lag ergens anders, niet in de veranderingen die
werden voorgesteld maar in het feit dat er rekenschap werd
gegeven van de kracht van ons brede, pluriforme omroepbestel. Het bracht daarin dan ook geen revolutie aan maar
een modernisering, gericht op toekomstbestendigheid.
Vervolgens kwam er wel heel veel discussie over de manier
waarop de staatssecretaris omging met dat advies, beginnend bij een wat te stoere presentatie op het oude Veronicaschip.

15 juni 2016
TK 96

96-9-15

Het debat dat wij vervolgens hier in de Tweede Kamer
hadden naar aanleiding van het rapport van de Raad voor
Cultuur, de presentatie van de staatssecretaris en het
wetsvoorstel dat daarop volgde, ging in hoofdlijnen over
drie onderwerpen: de verhouding tussen de NPO en de
omroepen; de vraag of de politiek voldoende op afstand
staat, de governancediscussie; en de transparantie over de
kosten van programma's. Een meerderheid in dit huis
dwong de staatssecretaris om op alle drie de punten te
gaan bewegen ten opzichte van zijn oorspronkelijke positie.
Dat ging in dit debat, dat inderdaad tot in de vroege ochtenduren duurde, niet altijd van harte. De discussie over
deze drie onderwerpen ging in de Eerste Kamer in alle
hevigheid verder. Dit leidde uiteindelijk wel tot een wet die
werd aangenomen, vooral met betrekking tot de onderdelen
die met de regionale omroepen te maken hadden, maar
ook tot het feit dat een groot deel van die wet pas in werking
zou treden als hier over dit aanvullende wetsvoorstel zou
worden gesproken.
Wat ligt hier nu voor? Een eerste punt is de discussie over
de governance, het voldoende op afstand staan van de
politiek. In dit huis lag een motie-Mohandis/Segers voor,
die gesteund is door een meerderheid. In de Eerste Kamer
ging men eigenlijk nog verder. Uiteindelijk ligt hier een
voorstel dat verder gaat dan de inhoud van die motie, maar
wel in lijn is met wat diverse fracties bepleit hebben in
eerste termijn, namelijk dat ook de toezichthouders op
afstand geplaatst moeten worden. De toelichting is dat dat
belangrijk is voor de onafhankelijkheid van de publieke
omroep, maar ook om de schijn van ongeoorloofde politieke
inmenging te voorkomen. Dat is een goede zaak. Ik denk
ook dat het goed is dat er een roulatieschema komt voor
de raad van toezicht. Dit is hier al door diverse fracties
bepleit. Het zou voor de continuïteit een goede zaak zijn.
Dat is hier ook in meegenomen, conform de wens van in
ieder geval mijn fractie in dit debat, maar volgens mij ook
van die van meerdere fracties.
Ik kom op het tweede punt, de samenwerking tussen de
NPO en de omroepen. Er wordt duidelijker vastgelegd hoe
de verhoudingen zijn. Dit is in lijn met wat hier is besproken.
Dit is uitgewerkt in het concessiebeleidsplan, in een brief
die wij kregen bij de behandeling in deze Kamer op 30
september en daarna nogmaals, en specifieker, in een brief
van 28 februari van de omroepen en de NPO aan de Eerste
Kamer. Dit wetsvoorstel vult dus de kaders in, in lijn met
de motie-Segers/Heerma, maar gaat eigenlijk nog een stap
verder, doordat het nu ook in de wet wordt vastgelegd. Ook
hier geldt: bepleit in de Tweede Kamer, maar nu ook in de
wet vastgelegd, in lijn met de motie-Segers/Heerma.
Het derde punt heeft betrekking op de mate waarin de
kostentransparantie op welk niveau wordt ingevuld, de
motie-Mohandis/Verhoeven (34264, nr. 26). De staatssecretaris was het niet eens met de inhoud van deze motie. Maar
ook op dit punt is in de wet vastgelegd dat de Kamers erbij
betrokken worden en dat dit op genreniveau gebeurt. Dit
is duidelijk door de staatssecretaris aangegeven. Prima.
Het gaat eigenlijk verder dan wat in de Tweede Kamer al
was bereikt, maar is wel in lijn met wat de Tweede Kamer
bepleitte.
Ik heb nog wel een vraag op het vierde punt, de publieksbetrokkenheid. Diverse collega's vroegen hier ook al naar.
Kan de staatssecretaris uiteenzetten wat precies de meerwaarde is van de representatieve maatschappelijke

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

adviesraad en hoe deze zich verhoudt tot de ledenvereniging van de omroep? Ik geloof dat de heer Elias hier ook al
naar vroeg. Wat mij opviel in een brief van de ledenraad
van AVROTROS is dat deze aangeeft nog nooit met de
staatssecretaris te hebben gesproken. Er heeft nog nooit
een gesprek plaatsgehad. Dat vind ik apart voor een
staatssecretaris van mediazaken, want het gaat over
ledenverenigingen die 3,5 miljoen leden van omroepen
vertegenwoordigen. Klopt het dat de staatssecretaris nog
nooit gesproken heeft met de ledenraden? Is hij dan voornemens om dit alsnog te gaan doen? Ik zou hem dat van
harte aanraden. Ik lees in de brief een uitgestoken hand; zij
zouden het graag zien.
Dan wil ik door naar een punt dat ook in de Eerste Kamer
nadrukkelijk is besproken, namelijk de positie van de Kijkwijzer van het Nederlands Instituut voor de Classificatie
van Audiovisuele Media (NICAM). Ik heb zojuist mijn collega
van de SGP er ook op geïnterrumpeerd. Dit onderwerp volgt
de discussies die wij hier eerder voerden over de toekomst
van de Kijkwijzer. In diverse debatten met de staatssecretaris heb ik aangegeven dat die Kijkwijzer een mooi instrument is voor de bescherming van jonge kinderen en dat
het draagvlak onder ouders voor het systeem enorm groot
is. Tijdens het laatste wetgevingsoverleg over de media, in
november 2015, is er ook een motie aangenomen waarin
gevraagd wordt om modernisering van de wetgeving op
dit punt, in navolging van Noorwegen. Niet alleen voor de
lineaire televisie zou een systeem zoals de Kijkwijzer
gebruikt moeten worden, maar ook voor andere platformen.
De staatssecretaris heeft aangegeven deze modernisering
te gaan bekijken. Ook de vraag uit de Eerste Kamer of het
systeem ook voor reclames zou kúnnen gelden, zou hij gaan
onderzoeken. Gaat de staatssecretaris die twee zaken dan
in samenhang bekijken? In de nota naar aanleiding van het
verslag geeft de staatssecretaris aan, voor de zomer terug
te komen op de toezeggingen aan de SGP-fractie. Betekent
dit ook dat we voor de zomer de uitwerking van de motieHeerma krijgen over de modernisering van de Kijkwijzer?
Of worden die twee zaken losgekoppeld? De verschillende
brieven en de nota naar aanleiding van het verslag verschilden daarover. Ik ben benieuwd of de staatssecretaris kan
aangeven hoe het zit. Ik ga afronden.
De voorzitter:
De heer Verhoeven heeft nog een vraag, voordat u gaat
afronden.
De heer Verhoeven (D66):
Ik wil het nog even hebben over de Kijkwijzer en over de
vraag hoe breed die moet zijn. Moet de Kijkwijzer ook gaan
over onlinezaken en over reclames of moet die zich alleen
maar beperken tot de televisie? De heer Heerma heeft daar
op zich een logische gedachtegang over. Ik bedenk mij net
dat wij zijn motie volgens mij zelfs gesteund hebben. Je
kunt best kanaalneutraal bekijken welke instrumenten
mogelijk zijn. Maar wat vindt de heer Heerma van het sausje
dat de SGP eroverheen heeft gegoten? Dat is immers heel
duidelijk een politiek sausje. De SGP wil geen Second Love
en heeft daarom een politieke weg bedacht om dat voor
elkaar te kunnen krijgen. Ik vind dat veel gevaarlijker. Haalt
de heer Heerma die zaken wel uit elkaar? Vindt hij dat het
kanaalneutraal maken van een instrument hoort bij een
inhoudelijke discussie over modernisering? En vindt hij dat
die volledig los zou moeten staan van de politieke wens

15 juni 2016
TK 96

96-9-16

van de SGP — die op allerlei momenten naar voren is
gekomen — om Second Love te verbieden?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik denk dat de heer Verhoeven met deze samenvatting geen
recht doet aan het betoog van de heer Bisschop van zojuist.
Ik heb de heer Bisschop net ook nadrukkelijk gevraagd hoe
hij dit voor zich ziet. Volgens mij — zo heb ik het in ieder
geval geïnterpreteerd — vindt de SGP dat we moeten
bekijken of het zelfreguleringssysteem, inclusief coderen,
dat gericht is op het voorkomen van schade bij kinderen —
want dat is wat het NICAM doet — ook van toepassing zou
kunnen zijn op reclames. Volgens mij heeft de staatssecretaris toegezegd dat hij dit gaat onderzoeken. Wat mij betreft
is dat geen politiek sausje, maar een verbreding van een
systeem dat op afstand staat van de politiek voor een ander
medium. Ik weet niet of dat makkelijk te doen zal zijn voor
reclames. Sterker nog, ik denk dat dat best ingewikkeld zal
zijn. We moeten er echter niet iets van maken wat het niet
is.
De heer Verhoeven (D66):
Ik vind dat wat naïef.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Bedankt.
De heer Verhoeven (D66):
Graag gedaan. Ik vind het naïef voor iemand die over het
algemeen de politieke punten uit de debatten weet te halen
en altijd heel erg bezig is met de verhoudingen tussen de
politieke partijen. Dat is tenminste hoe we de heer Heerma
kennen. Hij doet nu ineens alsof het hier om een heel
gewoon en inhoudelijk voorstelletje gaat van de SGP en
alsof de SGP niet met haar voorman — ik zal de naam van
de heer Van der Staaij hier verder niet inhoudelijk noemen
— op televisie is geweest om dat allemaal te verkondigen.
Het is gewoon een politiek punt van de SGP. Dat is het goed
recht van de SGP, maar de vraag is of het CDA zich daarvoor
zou moeten lenen. Ik kan mij inhoudelijk voorstellen dat we
het uitbreiden voor onlinezaken, zoals in de motie-Heerma
wordt voorgesteld, omdat er op dat gebied nog niets geregeld is. We hebben echter met de Reclame Code Commissie
al een vorm van toezicht op reclames. Waarom zouden we
het daarom uitbreiden met nog een ander instrument?
Kortom, ik heb toch nog wel wat praktische vragen over dit
punt.

secretaris dat ook niet, maar het wordt op dit moment
onderzocht. Ik heb slechts één simpele vraag op dit punt:
wordt de motie-Heerma, die breed ondersteund is, ook door
de D66-fractie, betrokken bij de uitvoering? Het is niet meer
dan dat.
De heer Bisschop (SGP):
Het is roerend om te horen hoe bezorgd de heer Verhoeven
is over de mogelijke verdwijning van Second Love uit de
ether. Hij heeft gelijk als hij zegt dat de SGP dit niet zou
betreuren. Volgens mij vindt de heer Heerma dat de heer
Verhoeven zich nodeloos ongerust maakt, dat hij zijn oogkleppen af moet zetten en dat hij wat breder moet kijken,
omdat we ervoor moeten zorgen dat er een goed en modern
zelfregulerend systeem komt, waar mogelijk ook de reclames onder kunnen vallen. Dat is overigens ook wat de
staatssecretaris heeft toegezegd. Mag ik het betoog van de
heer Heerma op die manier samenvatten? Is dat een goede
duiding van zijn betoog?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Volgens mij heeft de staatssecretaris in de Eerste Kamer
nooit gezegd dat hij gaat bekijken of reclames voor Second
Love verboden kunnen worden. Er is een andere vraag aan
de orde. Er is al een mooi zelfregulerend systeem, namelijk
de Kijkwijzer van het NICAM. Ik kan alle collega's die daaraan nog nooit een bezoek hebben gebracht, aanraden om
dat wel te doen. Dat systeem is namelijk echt iets heel
moois en heeft heel veel draagvlak onder ouders, omdat
het helpt om hun kinderen te beschermen. De vraag is of
dat systeem ook van toepassing zou kunnen zijn op reclames. Dat is een lastige vraag, maar wel een legitieme vraag.
De staatssecretaris is dat aan het onderzoeken. Dat is prima.
Mijn vraag aan de staatssecretaris luidt: wordt dit meegenomen in de modernisering van het NICAM, ook voor
andere platforms, zoals wij de staatssecretaris gevraagd
hebben, of staat dat onderzoek daar geheel los van? Volgens
mij is het niet ingewikkelder dan dit.
De heer Bisschop (SGP):
Ik deel de benadering van de heer Heerma dat het D66 zou
sieren om te stoppen met dit zo te framen alsof de SGP dit
vraagt omdat Second Love uit de ether moet. Natuurlijk
willen we die site graag weg hebben, maar niet via de
politieke weg. Ik dank de heer Heerma voor zijn uiteenzetting.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Helder.

De heer Pieter Heerma (CDA):
Het is interessant dat de heer Verhoeven hier iets als héél
politiek neerzet, maar vervolgens zelf een politieke poging
onderneemt om van dit voorstel iets anders te maken dan
het is. De heer Bisschop heeft zojuist in zijn antwoord op
mijn vraag heel duidelijk aangegeven dat er al een NICAMsysteem is. Er is dus al sprake van zelfcodering en dat systeem wordt niet gestuurd door de politiek. De wetenschappelijke basis daarvoor is het voorkomen van schade bij
kinderen. De heer Verhoeven heeft inderdaad mijn motie
op dit punt al eerder gesteund. Er is niets mis met dat systeem en er is ook geen sprake van politieke sturing. Ik weet
niet of uitbreiding mogelijk is. Volgens mij weet de staats-

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

Ik rond af. De drie hoofdpunten van dit wetsvoorstel zijn
wat mij betreft verdere verbeteringen in een richting die
wij bij de behandeling van het eerste wetsvoorstel in oktober ook hebben bepleit. Het zijn verdere verbeteringen en
verduidelijkingen van een wet waar mijn fractie in dit huis
al voor heeft gestemd. Ik zal mijn fractie dan ook adviseren
om voor dit wetsvoorstel te stemmen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De vraag is even wat de heer Heerma bedoelt met het
woord "fractie". Is dat met of zonder Eerste Kamerfractie?

15 juni 2016
TK 96

96-9-17

We weten namelijk allemaal dat de collega's van de heer
Heerma in de Eerste Kamer tegen hebben gestemd, met
name woordvoerder Joop Atsma, mijn oud-collega, die een
aantal jaar geleden mediawoordvoerder in de Tweede
Kamer was. De heer Atsma had vooral problemen met het
feit dat de NPO meer macht kreeg ten opzichte van de
omroepen. Ik vond dat een heel legitiem standpunt. Wat is
precies het standpunt van het CDA, bijvoorbeeld als de
partij de verkiezingen ingaat? Is de heer Heerma het met
mij eens dat de omroep, bij een geschil tussen de NPO en
de omroep over de inhoud van een programma, uiteindelijk
de doorslag mag geven?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Het interessante is dat wij in dit huis meerdere moties
aangenomen hebben in het kader van deze discussie: de
motie-Van Dijk, nota bene, en de motie-Segers/Heerma, die
de SP-fractie ook gesteund heeft. Die discussie is in de
Eerste Kamer verder gebracht, mede door de senator van
mijn partij. De motie die ook de heer Van Dijk gesteund
heeft, stelt dat de afspraken tussen NPO en omroepen leidend zouden moeten zijn. Dat is niet alleen leidend in het
wetsvoorstel dat hier ligt. Het is ook in de wet opgenomen.
Mij moet nog iets van het hart. De heer Van Dijk is hier
iedereen de maat aan het nemen over consistentie, maar
ik heb zijn bijdrage in eerste termijn bij dit wetsvoorstel
eens bekeken en moet zeggen dat hij nu een stuk kritischer
is dan in oktober. In oktober was de wijziging "niet drastisch". Het viel in de praktijk allemaal wel mee. De staatssecretaris was heel stoer geweest, maar eigenlijk stelde het
allemaal niet zo veel voor. In lijn met het betoog dat diverse
fracties hier hebben gehouden, is het nu verder gekomen,
zoals wij allemaal bepleit hebben. Maar nu is de heer Van
Dijk ineens kritischer geworden! Als hij anderen een spiegel
voorhoudt, moet hij er zelf misschien ook even in kijken.

Ik heb het voorgelezen: het was niet de heer Verhoeven,
het was echt de heer Van Dijk zelf die de staatssecretaris in
zijn eerste termijn in oktober nog aanviel en daarbij zei dat
die te stoer was geweest, dat het weinig meer om het lijf
had, dat het in de praktijk allemaal wel meeviel. En nu, na
behandeling in de Eerste Kamer en na een aantal aanpassingen in lijn met wat de SP hier in oktober al bepleitte, is
de heer Van Dijk ineens kritischer geworden. Nogmaals,
elkaar aanspreken op consistentie is prima, zeg ik tegen de
heer Van Dijk, maar lees dan uw eigen inbreng uit oktober
ook nog even terug.
De voorzitter:
Ik geef de heer Van Dijk het woord voor een korte afrondende vraag. Mag ik u beiden vragen om via de voorzitter
te spreken?
De heer Jasper van Dijk (SP):
De heer Heerma geeft een heel creatieve interpretatie van
mijn inbreng bij de eerste ronde van deze wet in oktober
— dat laat ik verder aan hem — maar hij geeft geen antwoord. Wie geeft de doorslag bij een geschil, de NPO of de
omroepen? Daar is nu een conflict over. Wees duidelijk!
Steunt u het amendement Klein-Van Dijk dat de omroepen
de doorslag laat geven, ja of nee? Maak uw positie bekend!
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik zal het bekijken, maar ik zal het niet steunen, omdat het
amendement een stuk verder gaat dan datgene wat ik hier
bepleit heb bij de eerste wetsbehandeling. En het gaat ook
veel verder dan wat u, mijnheer Van Dijk, zelf hebt bepleit
in de eerste termijn door steun te geven aan die motieSegers/Heerma.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik zag dat de heer Heerma aan het voorlezen was toen hij
mij citeerde, maar weet hij zeker dat dat papiertje niet
afkomstig was van de heer Verhoeven? Het is heel leuk om
mijn spreektekst te behandelen in het antwoord op mijn
interruptie, maar de heer Heerma had mij gewoon kunnen
interrumperen. Dat heeft hij niet gedaan, dus ik wil nu graag
antwoord op mijn vraag. Waar staat het CDA bij een geschil
tussen omroep en NPO? Dat is nu juist niet vastgelegd in
de wet. Daarover hebben de omroepen terecht zorgen. Dat
blijft vaag in deze wet. In het amendement-Klein/Van Dijk
wordt dat verhelderd. De omroepen geven dan de doorslag
bij inhoudelijke punten, zoals bijvoorbeeld de keuze voor
een presentator.

De heer Klein (Klein):
Natuurlijk ben ik al bijzonder verheugd met de opening die
de heer Heerma geeft, dat hij überhaupt het amendement
gaat beoordelen. Dat geeft vertrouwen. Maar eigenlijk sluit
het inhoudelijk wel aan bij datgene wat in de memorie van
toelichting en het verslag staat en ook bij de inbreng van
het CDA in het verslag, waarbij het CDA ook heel nadrukkelijk heeft aangegeven dat zij niet wil dat de NPO invloed
heeft op de inhoud van die programma's. Dat staat expliciet
in de nota naar aanleiding van het verslag. De staatssecretaris heeft aangegeven dat dat ook helemaal niet de
bedoeling is. Dan is het toch verstandig om dat gewoon
maar even klip-en-klaar vast te leggen, zodat er geen
beroepsprocedures, bezwaarschriftenprocedures en dergelijke aan de orde zullen zijn?

De heer Pieter Heerma (CDA):
De insteek van de CDA-fractie in de Tweede Kamer is vastgelegd in de motie-Segers/Heerma. Deze motie gaat over
het Concessiebeleidsplan en de brief die daarover gestuurd
is. De heer Verhoeven was overigens in de tweede termijn
van de wetsbehandeling heel boos over de rol die die brief
daar kreeg. Onze insteek is dus vastgelegd in die motie. De
Eerste Kamer — en ja, dat geldt ook voor de heer Atsma —
is daar nog verder in gegaan. Het resultaat is dat het wel
degelijk in de hier voorliggende wet staat, maar in lijn met
die motie.

De heer Pieter Heerma (CDA):
In de nota naar aanleiding van het verslag zijn de vragen
van diverse fracties behandeld en daar heeft de staatssecretaris ook antwoord op gegeven. Relevant is dat voor mijn
fractie bij de vorige wetsbehandeling drie punten belangrijk
waren. Het eerste punt was de verhouding tussen de NPO
en de omroepen, en dat hebben we vastgelegd in de motieSegers/Heerma. De stand van zaken is op dit moment dat
men in dit wetsvoorstel verder gaat dan dat wat er hiervoor
lag.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

15 juni 2016
TK 96

96-9-18

Het tweede punt was de transparantie op genreniveau,
zoals vastgelegd in de motie Mohandis-Verhoeven. Het
voorliggende wetsvoorstel gaat verder dan datgene waar
we toen met z'n allen steun voor hebben uitgesproken.
Het derde punt ten slotte was de motie-Mohandis/Segers,
die gaat over de governance, de afstand van de politiek.
Net roemde de heer Verhoeven de rol die de Eerste Kamer
gespeeld heeft om dat ook verder te brengen. Mijn fractie
heeft in oktober al voor een wet gestemd die wat mij betreft
nu op drie punten verbeteringen bevat ten opzichte van
toen. Ik ga mijn fractie dus voorstellen om dit wetsvoorstel
te steunen.
De heer Klein (Klein):
Wat weerhoudt de heer Heerma en het CDA om ook te doen
wat het CDA in de Eerste Kamer heeft gedaan om het
wetsvoorstel nóg beter te krijgen? Het gaat niet om de vraag
of dit voorstel slecht is — dat is een andere afweging —
maar om de vraag hoe je het nog beter kunt krijgen. Hoe
kun je recht doen aan de uitgangspunten van het CDA over
de vrijheid van de omroepverenigingen om programma's
daadwerkelijk te kunnen maken zoals zij dat willen doen,
en hoe kunnen we dat nu borgen? Of is de heer Heerma
van mening dat dat eigenlijk niet zo nodig is, en vindt hij
het wel goed dat als de omroepen iets verkeerds doen, de
NPO ze dan op de vingers tikt?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dit wetsvoorstel kadert het juist meer in. Dat was de discussie over de motie-Segers/Heerma. Een aantal dingen die
uit de Eerste Kamer zijn teruggekomen, zijn een verdere
inkadering. Overigens wordt ook benoemd dat de NPO zich
rekenschap moet geven van die rol van de omroepen. Dat
is een verdere verbetering en ik steun die.
De heer Verhoeven (D66):
Laten we even terugblikken op de rol die het CDA bij deze
wet heeft gespeeld. De heer Heerma heeft allemaal prachtige inhoudelijke verhalen en zegt eigenlijk: de wet is in de
Eerste Kamer nog verder verbeterd, vergeleken met datgene
wat we in de Tweede Kamer hadden bedacht. Hij geeft daar
vervolgens allemaal voorbeelden van. Dan is het toch heel
raar dat het CDA in de Eerste Kamer ondanks al die verbeteringen tegen het wetsvoorstel heeft gestemd? Als je hier
staat te verkondigen dat het allemaal beter is geworden in
de Eerste Kamer terwijl je zelf in de Eerste Kamer tegen
hebt gestemd, dan ben je toch niets anders dan een totaal
onbetrouwbare partner bij deze wet? Vindt het CDA niet
dat het bij deze wet een heel kolderieke, karikaturale en
onbetrouwbare rol heeft gespeeld?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Nee, maar dat zal de heer Verhoeven niet verrassen. Als hij
toch een weerslag geeft van het stemgedrag van de Eerste
Kamerfractie, dan is het ook goed dat hij de stemverklaring
leest. Joop Atsma geeft in de Eerste Kamer aan datgene
wat er uiteindelijk ligt niet te kunnen steunen vanwege de
opmerkelijke procedure. Ik kan niet vooruitlopen op wat
mijn Eerste Kamerfractie gaat doen met dit wetsvoorstel.
Die discussie wordt in de Eerste Kamer gevoerd. Ook voor
de heer Verhoeven geldt dat het goed is om naar zijn eigen

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

rol te kijken, als hij het over consistentie heeft. We hebben
het over consistentie in één termijn. Hij startte net zijn
betoog met een vlammende uiteenzetting dat de staatssecretaris alles had weggeven in de Eerste Kamer: hij was
aan het lijntje gehouden en had alles weg moeten geven.
De heer Verhoeven heeft zijn eigen fractie geroemd om de
rol die ze daarin had. Vervolgens zei hij aan het einde van
diezelfde termijn: eigenlijk ligt hier helemaal niks. Het kan
niet allebei waar zijn. Je kunt niet je fractie in de Eerste
Kamer roemen omdat de staatssecretaris daar alles weg
heeft moeten geven en vervolgens zeggen dat hier een leeg
wetsvoorstel ligt. Ook voor de heer Verhoeven geldt dat de
eigen consistentie in één termijn een interessant spiegelpunt is.
De heer Verhoeven (D66):
Het is heel leuk dat de heer Heerma blijkbaar met bibberende knieën naar dit debat is gekomen en een aantal uren
heeft besteed om deze terechte aanvallen van zijn collega's
een beetje te kunnen counteren. Hij was natuurlijk doodsbang dat hem voor de voeten geworpen zou worden dat
het CDA hier een stoplicht is, namelijk groen in de Tweede
Kamer en rood in de Eerste Kamer: onnavolgbare politiek
van een partij die altijd zo tegen de achterkamertjes is. Dit
is waardeloos. Inderdaad, ik heb gezegd dat de staatssecretaris heel hoog van de toren heeft geblazen en dat er bijzonder weinig is overgebleven van zijn grote woorden.
Ik heb een vraag aan de heer Heerma. Als je als politieke
partij eerst eindeloos lang in achterkamertjes bezig bent
om alles naar je hand te zetten, vervolgens in de Tweede
Kamer een wetsvoorstel steunt, dat in de Eerste Kamer niet
meer steunt puur vanwege omroeppolitieke belangen uit
het verleden en vervolgens in de Tweede Kamer loopt te
verkondigen dat datgene wat in de Eerste Kamer gebeurd
is zo ontzettend goed is, dan houd je toch een verhaal dat
op geen enkele manier houdbaar is? Dan ben je toch alleen
maar bezig om je eigen hachje te redden en te proberen
ermee weg te komen? Laten we eerlijk zijn: het is toch heel
vreemd hoe het CDA bij deze wet gehandeld heeft? Dat is
toch niet voor herhaling vatbaar? Dat zou mijn vraag moeten zijn. Is dit voor het CDA voor herhaling vatbaar?
De heer Pieter Heerma (CDA):
De heer Verhoeven ontpopt zich in dit debat weer als de
Maradona van de retoriek: aan de bal is hij onnavolgbaar.
Ik wil een wijs man in dit debat citeren. Een wijs man gaf
in zijn eerste termijn aan dat de staatssecretaris in de Eerste
Kamer meer moest bewegen omdat hij daar geen meerderheid had. Een wijs man zei ook in zijn eerste termijn: wij
hebben onze Eerste Kamerfracties niet aan een touwtje.
Vervolgens sprak een wijs man complimenten uit voor het
werk dat de Eerste Kamer gedaan heeft om een aantal dingen bij te sturen. Ik kan mij alleen maar aansluiten bij deze
drie stellingnames van de heer Verhoeven in zijn eerste
termijn. Daarbij geldt dat hij bovendien hier al boos was
over de rol van het CDA om de zuilen in omroepland in
stand te houden. Hij is kennelijk net zo boos over diezelfde
rol die het CDA in de Eerste Kamer bij die wetsbehandeling
heeft gespeeld. Toch blijft er een wet over die hij kan steunen, omdat hij eigenlijk niets voorstelt. Dat is de consistentie
van de heer Verhoeven.

15 juni 2016
TK 96

96-9-19

De voorzitter:
De staatssecretaris heeft gevraagd om een aantal minuten
schorsing. Ik schors de vergadering tot 18.30 uur en dan
gaan we verder met de beantwoording door het kabinet.
De vergadering wordt van 17.22 uur tot 18.34 uur geschorst.

Publieke Omroep werkt aan de uitwerking van het concessiebeleidsplan en bereidt een aantal maatregelen voor die
in deze wet staan. Hij heeft de wet natuurlijk wel nodig om
die te kunnen effectueren. Dat geldt ook voor het vaststellen
van het concessiebeleidsplan en de prestatieafspraken, die
nog verder moeten worden ingevuld. Dat zijn een aantal
dingen waar we snel mee aan de slag kunnen als dit wetsvoorstel door beide Kamers heen is geloodst.

Voorzitter: Arib
De voorzitter:
Voordat ik de staatssecretaris het woord geef, merk ik op
dat het aantal interrupties maximaal drie is — ik zie de heer
Verhoeven heel blij kijken — en dat een interruptie bestaat
uit een vraag en een vervolgvraag. Er staat vanavond nog
een debat op de agenda. Het woord is aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. In oktober vorig jaar stond ik in deze Kamer voor
de behandeling van de wijziging van de Mediawet. Het was
een lang, maar in mijn ogen goed debat. Een brede meerderheid van de Kamer stemde in met het wetsvoorstel dat
de publieke omroep toekomstbestendig moet maken. Er is
daarna nog veel discussie geweest over het wetsvoorstel,
voornamelijk aan de overkant, in de Eerste Kamer. Er is
gevraagd wat dat nu heeft betekend voor dat wetsvoorstel.
Ik constateer dat de kern van de wet volledig overeind staat.
De taakopdracht is aangescherpt. In plaats van om alles,
gaat het nu om informatie, cultuur en educatie. Het bestel
wordt geopend voor externe partijen. De NPO krijgt een
grotere, sterkere en meer sturende rol. Het regionale
publieke mediabestel wordt slagvaardiger georganiseerd.
Daar zijn een paar vragen over gesteld. Dat was een van
de redenen dat er tempo zat achter dit wetsvoorstel. Deze
wijzigingen zorgen ervoor dat de landelijke publieke omroep
meer onderscheidend en meer platformonafhankelijk is.
De wet leidt tot meer creatieve competitie en meer
gemeenschappelijkheid in de uitvoering van de publieke
taak. Het is ook een eerste stap naar een slagvaardiger
regionaal bestel.
Gelukkig zag ook de Eerste Kamer dit belang en heeft zij na
een aantal instemmingen en toezeggingen van mijn kant
uiteindelijk ingestemd met het voorstel. Het voorstel is op
16 maart in de Staatscourant gepubliceerd. De maatregelen
ten aanzien van de Regionale Publieke Omroep zijn op dat
moment in werking getreden. Dat was belangrijk. Het heeft
weliswaar een aantal maanden vertraging opgelopen —
daarover heb ik afspraken gemaakt met de regionale
omroepen — maar inmiddels is de stichting RPO aangewezen en is de raad van toezicht van de RPO benoemd. De
onderdelen uit de wet van 16 maart over de landelijke
publieke omroep zijn nog niet in werking getreden. Dat
gebeurt pas nadat het wetsvoorstel dat vandaag ter
behandeling voorligt, door de Eerste Kamer is aanvaard. Ik
heb haar toegezegd mijn best te zullen doen om dat wetsvoorstel nog voor de zomer aan haar voor te leggen, dus
ik ben heel blij dat deze Kamer zo voortvarend is met de
behandeling ervan. Ik hoop daarna uiteraard op een spoedige en vooral positieve stemming.
Concreet was de vraag wat er aan vooruitgang is geboekt
sinds de aanvaarding van het wetsvoorstel. De Nederlandse

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

Het aanvullende wetsvoorstel, dat wij vandaag behandelen,
bevat eigenlijk alleen maar voorstellen die al eerder aan
beide Kamers zijn aangekondigd. In de brief van 4 maart
2016 gaat het specifiek om thema's als de benoemingsprocedures, de verheldering van de verhouding tussen de NPO
en de omroeporganisaties, de versterking van de publieksbetrokkenheid en de procedure rondom transparantie over
kosten van de programmering.
Ik wil de vragen in een aantal blokken beantwoorden. In de
eerste plaats wil ik iets zeggen over het verloop van het
hele proces van dit wetsvoorstel tot nu toe, ook in relatie
tot een eerdere wetswijziging. In de tweede plaats ga ik in
op de wijziging in de benoemingsprocedure. In de derde
plaats kom ik op de verhouding tussen de NPO en de
omroepen. In de vierde plaats beantwoord ik de vragen
over de publieksbetrokkenheid. In de vijfde plaats behandel
ik een aantal dingen die dan nog blijven liggen, bijvoorbeeld
over de Kijkwijzer, de regionale omroepen en onlinereclame.
Laat ik met het eerste beginnen. De procedure die is gevolgd
met de wet van 16 maart en dit wetsvoorstel, is een uitzonderlijke route. Een aantal Kamerleden heeft dat benadrukt.
Ook in het advies van de Raad van State wordt daar wat
over gezegd. Tegelijkertijd is het geen unicum. Ook bij
behandeling van de wijziging van de Telecommunicatiewet,
de Wet op het notarisambt en de Kieswet is een vergelijkbare procedure gevolgd. De reden dat deze procedure aan
de Eerste Kamer is voorgesteld, is om zo snel mogelijk een
aantal noodzakelijke stappen te kunnen zetten voor de
oprichting van regionale omroepen. Die zien een bezuiniging aankomen. Die is inmiddels ingeboekt. Dat gebeurde
al in eerdere wetgeving. Die gaat in per 1 januari en
bedraagt maar liefst 17 miljoen per jaar. Daar hebben ze
een plan voor bedacht. Volgens mij is er steun voor dat
plan. De regionale omroepen hebben wel een belangrijk
element uit dit wetsvoorstel nodig om daar vervolgens mee
aan de slag te kunnen gaan.
Dat is inmiddels gebeurd. Tegelijkertijd respecteerde ik met
deze procedure de wens van de Eerste Kamer om het
gedeelte van de wet dat betrekking heeft op de landelijke
omroep, pas in werking te laten treden zodra er een aantal
aanvullingen en verduidelijkingen was opgenomen. De
Eerste Kamer heeft ingestemd met dat voorstel — ook
belangrijk — en nu ligt het hier voor.
Is er in de tussentijd ook nog contact geweest met omroepen en ledenraden? In hoeverre zijn die erbij betrokken?
Tijdens het opstellen van het wetsvoorstel van 16 maart en
het behandelen daarvan door de Tweede Kamer zijn de
omroeporganisaties er regelmatig bij betrokken geweest.
Er zijn bijvoorbeeld meerdere gesprekken gevoerd met het
College van Omroepen (CvO). De brieven van de omroeporganisaties en de NPO zijn nadrukkelijk betrokken bij het
opstellen en behandelen van het wetsvoorstel. Ook zijn de
verduidelijkingen van de verhoudingen tussen de omroeporganisaties en de NPO in dit wetsvoorstel gebaseerd op

15 juni 2016
TK 96

96-9-20

de brief van 28 februari 2016. Op die manier zijn de leden
van verenigingen ook indirect betrokken geweest.
Er werd gevraagd of er een gesprek is geweest met de
omroepen die de brief niet hebben ondertekend. Mijn
ambtenaren hebben dat zeker gehad. Ik ben dat zelf ook
voornemens, maar de inhoud van de brief van 28 februari
staat wat mij betreft, de inhoud van de wet ook. Binnen de
context van de gewijzigde wet en de brief die er al ligt, ga
ik graag het gesprek aan met de drie omroeporganisaties
over hun zorgen en wensen voor de toekomst.
De heer Bisschop vroeg waarom er geen internetconsultatie
is uitgezet. Het wetsvoorstel bevat een aantal aanvullingen
en verduidelijkingen die direct verband houden met de
eerdere, grotere wet van 16 maart. Net als de Eerste Kamer
hecht ik zeer aan een spoedige behandeling, zodat er snel
duidelijkheid bestaat en snel voortgang kan worden
gemaakt. Dat is de reden waarom er niet voor gekozen is.
Dat is overigens ook niet verplicht.
De heer Heerma vroeg of er contact kan zijn met de ledenraden. Ik weet dat dat belangrijke organen zijn voor de
omroepverenigingen. Mijn ambtenaren hebben uiteraard
namens mij verschillende gesprekken gevoerd met het
College van Omroepen, en over het ontwerp van de reeds
aangenomen wet van 16 maart ook met ledenraden, maar
ik ga ook graag persoonlijke gesprekken aan met de
ledenraden als daar behoefte aan bestaat.
Ik ga door naar de benoemingen. In de huidige benoemingsprocedures, die in feite al jaren vastliggen, is in mijn ogen
ruimte voor verbetering. Dat is de aanleiding voor de verkenning die ik laat uitvoeren. Ik heb haar ook al eerder toegezegd en zij wordt nu wat uitgebreid. Die verkenning
betreft de huidige procedures voor benoemingen in de
mediasector waarbij de minister is betrokken. Er zijn echter
nu al een aantal aanleidingen om de procedure te wijzigen.
De sturende rol van de NPO maakt een grotere afstand van
de overheid wenselijk. Het debat in de Eerste Kamer van
16 maart over de wet heeft daar ook een aantal concrete
aanknopingspunten voor gegeven. Dat is belangrijk, omdat
we daarmee de schijn van politieke beïnvloeding kunnen
voorkomen.
De heer Van Dijk heeft mij gevraagd hoe ik terugkijk op de
discussie rond de benoeming van Bruno Bruins. Ik baal
daar natuurlijk ongelooflijk van. Ik vind het beeld dat is
ontstaan niet terecht. Ik vind ook dat het geen recht doet
aan hoe het werkelijk is gelopen; ik had het natuurlijk graag
anders gezien. Ik denk dat wij dat in de toekomst kunnen
voorkomen met de voorstellen die wij hier doen.
De heer Van Dijk vroeg ook of ik, als ik zeg dat het niet zo
is verlopen, bereid ben om de stukken rond die benoemingsprocedure openbaar te maken. Er loopt een WOB-verzoek
om dat te openbaren. Daarvoor moeten verschillende
mensen geraadpleegd worden, maar we gaan dat uiteraard
netjes afronden en ik zal ervoor zorgen dat ook de Kamer
daarvan een afschrift krijgt.
De precieze wijzigingen in dit wetsvoorstel hebben allereerst
betrekking op de raad van bestuur van de RPO en van de
NPO. Dat betekent dat de instemming van de minister bij
benoeming, schorsing en ontslag van de raad van bestuur
verdwijnt. Deze taken komen in de toekomst direct bij de
raad van toezicht te liggen. De heren Mohandis en Segers

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

hadden gevraagd om dat te verkennen en te onderzoeken.
Dat gaan we nu direct doen. Het kan zo zijn dat er zich
vooruitlopend op de inwerkingtreding van de wet al een
concreet geval voordoet. Bekend is dat Henk Hagoort vertrekt. Ik kan mij voorstellen dat de raad van toezicht die
vacature graag snel wil invullen. Ik heb aangegeven de lijn
van het voorliggende wetsvoorstel daarbij in acht te nemen.
Met andere woorden: de raad van toezicht zal de benoeming
zonder mijn interventie doen.
De tweede in dit wetsvoorstel voorgestelde aanpassing
gaat niet over de raad van bestuur maar over de raad van
toezicht. Voor de benoemingsprocedure voor de raden van
toezicht van zowel de NPO als de RPO betekenen de wijzigingen dat het wervings- en selectieproces buiten de
minister, verder van de minister wordt gelegd — in dit geval
is dat de staatssecretaris — met een hele trits aan garanties.
Ik ga de Kamer die niet nog eens voorlezen, maar ze staan
in het wetsvoorstel en in de toelichting daarop. Deze
garanties moeten ervoor zorgen dat het proces meer op
afstand wordt gezet en dat elke schijn van inmenging wordt
voorkomen.
De heer Mohandis (PvdA):
Ik ben er tevreden mee, ook namens andere fracties, dat
de eerstvolgende benoeming bij de NPO al volgens de geest
van de wet wordt gedaan. Ik heb daarover een heel eenvoudige vraag. Dat is een goede zaak, maar kan dat wel zolang
de wet nog niet van kracht is? Het mag niet zo zijn dat dit
straks weer als onrechtmatig wordt beschouwd, omdat het
is gedaan zonder instemming van de minister, zoals dat
feitelijk in de wet is geregeld.
Staatssecretaris Dekker:
De heer Mohandis heeft een punt. De minister zal formeel
moeten instemmen. In dit geval is dat de staatssecretaris,
maar in de wet wordt alleen naar ministers verwezen. Ik zal
dat dus automatisch doen, ongeacht het voorstel dat mij
wordt voorgelegd.
De heer Klein vraagt of de minister nog steeds een rol heeft
in die hele trits aan waarborgen die worden gesteld. Ja.
Vanuit het oogpunt van de ministeriële verantwoordelijkheid
vind ik het belangrijk dat je bij disfunctioneren gewoon kunt
ingrijpen. Er kunnen soms zwaarwegende belangen zijn
om toch af te wijken van de voordracht van kandidaten voor
de raad van toezicht. Die zwaarwegende belangen zijn
echter gelimiteerd in de wet. Dat zijn zaken van dusdanige
aard dat ze het vertrouwen in het goed functioneren van
de kandidaat ernstig bemoeilijken, het vertrouwen in de
functie in gevaar brengen of de positie van de raad van
toezicht op een andere wijze ernstig schaden. Waar moet
je dan aan denken? Dat zijn zaken in de sfeer van strafbare
feiten of ondercuratelestelling. Die kunnen zwaar wegen.
Als dat gebeurt, zal dat altijd open en transparant aan de
Kamer worden voorgelegd, maar wel op zo'n manier dat
de desbetreffende personen niet beschadigd worden, dus
geanonimiseerd of vertrouwelijk. Je mag hopen dat het
zich niet voordoet. Als alles keurig doorlopen wordt, moet
dit soort gevallen voorkomen kunnen worden. Als het echter
toch gebeurt, zullen we ervoor zorgen dat we personen
geen schade berokkenen.

15 juni 2016
TK 96

96-9-21

De heer Klein vroeg ook waarom in de hele trits van waarborgen de verplichting van het inschakelen van een wervingsbureau is opgenomen. Ik wil dat de selectie zo open,
transparant en objectief mogelijk gebeurt. Een vorm van
coöptatie waarbij de raad van toezicht zelf kandidaten werft,
vind ik in die zin minder transparant. Daarom hecht ik er
zeer aan dat dit zo blijft.
De heer Elias merkte op dat de raad van bestuur en de raad
van toezicht meer op afstand worden geplaatst. Het is een
organisatie die omgaat met publiek geld. Kunnen we daar
straks nog controle op houden? Kunnen we dat nog
beheersen? Hoe zit het met de democratische controle? Het
feit dat de minister niet zelf benoemt, doet in mijn ogen
niks af aan de democratische controle. De bewindspersoon
legt binnen de staatsrechtelijke kaders altijd verantwoordelijkheid af aan het parlement, en de NPO moet natuurlijk
aan een aantal verantwoordelijkheden blijven voldoen. De
NPO legt verantwoording af aan de minister over de uitvoering van de publieke taak en daarmee, getrapt via mij, aan
het parlement. Daarvoor is het niet per se nodig dat toezichthouders en bestuurders rechtstreeks worden benoemd.
Daar bestaan ook andere vormen voor, zoals de wet, de
onafhankelijke toezichthouder en het commissariaat. Ook
als er echt sprake zou zijn van ernstige taakverwaarlozing,
is er de mogelijkheid om in te grijpen.
De heer Klein (Klein):
Ik heb nog een opmerking over het externe adviesbureau.
Ik ben het met de staatssecretaris eens dat coöptatie niet
de meest uitgelezen weg is om nieuwe leden voor de raad
van toezicht te verkrijgen. Het gaat er in feite om dat we
moeten zorgen voor een transparante, goede verantwoording van de wijze waarop een benoeming van een lid van
de raad van toezicht tot stand is gekomen. In de wet opnemen dat een commercieel adviesbureau moet worden
ingeschakeld, is in mijn ogen een brug te ver. Zou het niet
veel beter zijn om de raad van toezicht het dringende advies
te geven om bijvoorbeeld een bureau in te schakelen, maar
de raad wel de ruimte te geven om te kiezen? Dat garandeert de staatssecretaris toch niet door een commercieel
adviesbureau in de wet op te nemen?
Staatssecretaris Dekker:
De wet schrijft ook niet voor dat het een commercieel
bureau moet zijn. Het gaat om een wervings- en selectiebureau. De heer Klein heeft een punt als hij zegt dat je het ook
op een hoger aggregatieniveau zou kunnen beschrijven in
de wet, namelijk dat er sprake moet zijn van een open en
transparante procedure. Dan hadden we echter de discussie
in de Kamer gehad wat dan een open en transparante procedure is. Biedt dat naar de toekomst toe voldoende
garantie dat die procedure daadwerkelijk open en transparant is? Daarom hebben we ervoor gekozen om de stapjes
die moeten worden doorlopen iets concreter vast te leggen:
de totstandkoming van de profielen, een open advertentie,
dus een open werving, en de betrokkenheid van een wervings- en selectiebureau.
De voorzitter:
Tot slot, kort graag.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Klein (Klein):
Maar in het wetsvoorstel staat nu dat het verplicht is om
een extern bureau in te schakelen. Ik ken geen extern wervings- en selectiebureau dat niet commercieel is. Dat betekent dat het gewoon een verplichting is. Als het nou een
kan-bepaling zou zijn, dan zou dat ruimte geven. Maar het
is een verplichting. Waarom zet de staatssecretaris het er
dus niet op een hoger aggregatieniveau in, om ervoor te
zorgen dat die openheid en die transparantie verzekerd zijn
en niet het bureau?
Staatssecretaris Dekker:
Dat is een kwestie van een politieke keuze. Het lijkt mij zinnig om dat op dit moment wat gedetailleerder voor te
schrijven, net zoals we ook voorschrijven dat er een open
advertentie moet zijn en dat er profielen moeten worden
gemaakt. We hadden er ook voor kunnen kiezen om dat
niet te beschrijven. Het staat in de huidige wet ook niet zo
gedetailleerd. Als wij deze stap zetten en zeggen dat het
wat meer op afstand van de politiek, objectiever en transparanter moet, vind ik het echter belangrijk dat wij operationaliseren hoe je dat zou moeten doen.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u verdergaat en dat u ook een beetje tempo
maakt.
Staatssecretaris Dekker:
De heer Elias vroeg hoe het zit met het puntensysteem. Ik
denk dat het goed is om te benadrukken dat de NPO al valt
onder het puntensysteem voor toezichthouders. Als ik de
vraag van de heer Elias zo interpreteer dat er gekeken moet
worden naar de zwaarte van de toezichtfunctie — die wordt
hier natuurlijk wel wat zwaarder — kan ik zeggen dat het
zo is dat in veel sectoren het maatschappelijke belang en
de zwaarte van het toezicht zijn meegenomen. Als je zoiets
wilt bekijken, zou dat niet alleen voor de media moeten
gelden, dus voor deze benoeming, maar ook breder voor
toezichthouders. Dan ga je een beetje wegen: de ene toezichthoudende functie is wat zwaarder dan de andere, dus
dat zou zich moeten vertalen naar punten. Ik denk dat het
systeem daarmee wel ingewikkeld en moeilijk uitvoerbaar
wordt, maar ik ben best bereid om het idee onder de aandacht te brengen van mijn collega van V en J.
De heer Van Dijk vroeg naar de mogelijkheid om de
ondernemingsraad een bindende voordracht te laten doen.
Nu kan de ondernemingsraad een aanbeveling doen, maar
geen bindende voordracht. Ik ben er erg voor om dat zo te
houden. Het gaat bij een raad van toezicht en een raad van
bestuur niet alleen maar om individuele benoemingen. Er
moet ook een goed team staan. Daarbij is er aandacht nodig
voor diversiteit. Bindende voordrachten verhinderen dat
proces.
De heer Mohandis refereerde in zijn betoog aan de nadere
verkenning. Hij vroeg hoe het daarmee stond. Ik heb aan
de Eerste Kamer toegezegd, te zullen kijken naar de rol van
de minister bij benoemingen die wat breder zijn dan de
benoemingen die hier worden aangepast. Dan gaat het om
de benoemingen bij de NOS, de NTR, het Commissariaat
voor de Media, de Ster en het Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek. Net als de Eerste Kamer vind ik het belangrijk

15 juni 2016
TK 96

96-9-22

dat wij dat zorgvuldig doen en dat wij daar ook domeinexpertise bij betrekken. Met name mevrouw Sent heeft daarnaar gevraagd in de Eerste Kamer. De verkenning wordt
daarom uitgevoerd door een aantal onafhankelijke experts.
Het is belangrijk om daarbij een mix te vinden. De experts
moeten expertise en kennis hebben op het gebied van het
publieke mediabestel, op het gebied van ministeriële verantwoordelijkheid en op het terrein van good governance
en de laatste ontwikkelingen daarvan. Ik heb inmiddels twee
experts bereid gevonden om daaraan mee te werken. Dat
zijn Inge Brakman, u allen bekend, en Sjoerd Zijlstra,
hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de VU in Amsterdam. De verkenning start op korte termijn. Ik vermoed dat
ik na de zomer, in het najaar, de resultaten daarvan aan de
Kamer kan doen toekomen.
Nu ga ik over naar de verhouding tussen de NPO en de
omroeporganisaties. De sterkere rol van de NPO zie ik als
een voorwaarde voor het krijgen van meer slagvaardigheid,
meer gemeenschappelijkheid en ook meer samenwerking
binnen de landelijke publieke omroep. Het is de taak van
de NPO om te sturen op de strategie van de publieke
omroep als geheel. Dat doet de NPO door bij het programmeren te letten op de uitvoering van de taakopdracht —
straks is dat een aangescherpte taakopdracht — en op het
bereiken van een breed en divers publiek en door te regelen
dat vanuit algemeen publiek belang voor alle programma's
de juiste rechten worden verworven, bijvoorbeeld voor
NPO Gemist. De NPO kan doelmatigheid realiseren door te
sturen op efficiency, bijvoorbeeld in het gebruik van studio's
en techniek. Heel belangrijk en nieuw in het wetsvoorstel
van 16 maart is de bevoegdheid van de NPO om programmavoorstellen van buiten binnen te halen door onafhankelijke en externe partijen, bijvoorbeeld voor thema's of
doelgroepen waarbij de publieke omroep nu nog niet goed
is vertegenwoordigd. Dan draait het natuurlijk niet alleen
maar om de NPO. We moeten ook de unieke kracht van de
omroeporganisaties zien te behouden. Zij zijn en blijven
verantwoordelijk voor het maken van programma's en zij
moeten deze verantwoordelijkheid ook kunnen waarmaken
bij voorstellen van een externe partij waarmee zij optreden
als coproducent. De NPO moet bij het uitvoeren van zijn
taken altijd rekening houden met de vrijheid en verantwoordelijkheid van de omroeporganisaties voor de vorm en
inhoud van het media-aanbod. Dat laatste is ook expliciet
opgenomen in dit wetsvoorstel. Want wat doet dit wetsvoorstel? Dit wetsvoorstel geeft meer duiding, meer duidelijkheid over de kaders waarbinnen de NPO moet werken. De
NPO heeft een sturende rol op basis van gezamenlijke
afspraken. De strategie is beschreven in een aantal
belangrijke beleidsbepalende documenten: het concessiebeleidsplan, de prestatieovereenkomst, de profielen van
de aanbodkanalen en het coördinatiereglement, waaronder
ook de jaarplannen vallen. Overigens zijn dit stuk voor stuk
documenten waar bij de totstandkoming ervan ook de
omroeporganisaties zijn betrokken.
De heer Bruins vroeg hoe de omroeporganisaties daar
precies bij betrokken zijn. Daar valt een onderverdeling in
te maken. In de Mediawet is vastgelegd wat de rol van het
College van Omroepen is bij het concessiebeleidsplan, de
prestatieovereenkomst, de profielen en de begroting. Dan
hebben we het over de beleidsvormende documenten.
Vervolgens gaan we naar afspraken over de uitvoering. Dus
bij de afspraken over de kwantitatieve en kwalitatieve
doelstellingen voor het media-aanbod en het publieksbereik
zijn de omroepen zelf partij. Er is bij wijze van spreken

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

sprake van een soort contract tussen de raad van bestuur
en de omroeporganisaties. Dan moet je denken aan
afspraken over het budget voor programma's waarmee een
omroeporganisatie ook in staat is om meerjarige contracten
af te sluiten. Incidenteel worden ook dat soort afspraken
gemaakt bijvoorbeeld over het onlinebeleid. Een mooi
voorbeeld vind ik ook de afspraken in de brief van 28 maart,
waar zowel de handtekening van de NPO als de handtekeningen van in ieder geval een groot deel van de omroepen
onder staan.
Een derde slag is de vaststelling van de werkwijze van de
NPO. Als de raad van bestuur een bindende regeling, zoals
het coördinatiereglement, opstelt of wil wijzigen, dan consulteert hij daarbij altijd de omroeporganisaties. Uiteraard
doet hij dat niet voor niets. Dat maakt ook vaak de afspraken
beter.
De voorzitter:
Voordat u naar het volgende blokje overgaat, zijn er interrupties.
Staatssecretaris Dekker:
Ik was nog niet van plan om naar het volgende blokje te
gaan.
De voorzitter:
Dan stel ik voor dat u dit blokje eerst afmaakt. Dan krijgen
de Kamerleden daarna de gelegenheid om te interrumperen.
Staatssecretaris Dekker:
De vraag die op tafel ligt en die door verschillende woordvoerders is gesteld, is: biedt dit voldoende zekerheid en
duidelijkheid over wat aan de NPO is en wat aan de
omroepen is? In mijn ogen is dat het geval. In de programmeerpraktijk betekent het dat de NPO de verantwoordelijkheid heeft om een genreschema op te stellen, met doelstellingen waaraan de programmavoorstellen moeten voldoen.
Denk bijvoorbeeld aan het genre of de doelstelling als het
gaat om de specifieke doelgroep of het bereik dat een programma moet hebben.
De NPO maakt in overleg met de omroepen een schema.
Het genreschema wordt opgesteld op basis van de inhoudelijke kaders, de documenten die ik heb genoemd: het
concessiebeleidsplan, de profielen et cetera. Maar dat
betekent ook dat de keuzes voor presentatoren, gasten en
onderwerpen die in een consumentenprogramma of journalistiek in een actualiteitenprogramma worden gekozen,
geen deel uitmaken van die inhoudelijke kaders. In mijn
ogen hebben de NPO en de omroepen daar ook heel heldere
afspraken over gemaakt in de brief van 28 februari. Ik doe
aan die afspraken helemaal niets af. Dus dat zal straks
worden doorvertaald in het coördinatie-element en dus de
basis zijn voor het werken in de praktijk.
Nadat een genreschema is opgesteld, is het tijd voor de
omroeporganisaties om hun programmavoorstellen in te
tekenen op het schema. Er zijn altijd meerdere intekeningen
op dezelfde plek, dus de NPO moet wel toetsen welk voorstel het beste bij een bepaald timeslot en in het genreschema past. De uitkomsten daarvan legt de NPO vast. Op

15 juni 2016
TK 96

96-9-23

het moment dat een programmavoorstel van een omroep
is toegekend en geplaatst, kan de NPO zich niet meer
bemoeien met de totstandkoming van het programma. Het
is dan volledig aan de omroeporganisaties om op basis van
het voorstel een programma te maken en daarbij redactionele en journalistieke keuzes te maken. De NPO kan alleen
achteraf, dus na uitzending, beoordelen of het programma
gemaakt is conform de eerder gemaakte afspraken. Dit is
allemaal volledig in lijn met de afspraken die zijn gemaakt
in de brief van 28 februari.
In sommige gevallen is er beroep en bezwaar mogelijk. De
heer Bruins vroeg of dat reëel in de tijd is. Het antwoord
daarop is: ja. Tegen besluiten kan binnen de termijn van
de Awb gewoon beroep en bezwaar worden ingesteld.
Genreschema's en programmeringsbesluiten worden ook
vaak heel ver van tevoren gemaakt, omdat je al ver van
tevoren bepaalt wat de programmering moet gaan zijn.
Daarna moeten immers de programma's nog worden
gemaakt.
De heer Klein vroeg naar de garantie op uitzendtijd. Aan
het garantiebudget voor de omroepen is in de wet niets
veranderd. De wet bevat een bepaling die ervoor zorgt dat
de programma's die met het budget gemaakt worden, ook
door de NPO worden geplaatst. Wat wel belangrijk is, is
dat de bepaling zoals zij nu in de wet staat, is gemoderniseerd en in plaats komt van de oude zendtijd- en plaatsingsgaranties, die enorm inflexibel waren en geen rekening
hielden met media-aanbod op verschillende platforms.
Tot zover dit blokje.
De voorzitter:
De heer Verhoeven wil een interruptie plaatsen. De heer
Van Dijk staat ook al bij de interruptiemicrofoon.
De heer Verhoeven (D66):
Het maakt niet zoveel uit wie het eerst het woord krijgt,
want volgens mij gaan onze vragen over hetzelfde onderwerp.
De staatssecretaris heeft altijd gezegd dat hij vindt dat er
in Hilversum te veel overleg wordt gevoerd. Hij heeft altijd
geroepen dat dat moest ophouden, al die directeurtjes met
hun eigen organisaties, al die eindeloze discussies. Dat is
een heel belangrijk punt van deze staatssecretaris. Vervolgens heeft hij zich bij de wetgeving om dat allemaal te
veranderen, laten leiden door twee brieven uit Hilversum,
die beide onder druk van de polderpartijen in de Kamer
onderdeel zijn gemaakt van de wet. De uitkomst is dat de
NPO haar sturende taken moet verrichten op basis van het
concessiebeleidsplan, de prestatieovereenkomst, de profielen van de aanbodkanalen, de begroting, de afspraken met
omroeporganisaties, het coördinatiereglement, de jaarplannen enz. Daar zijn alle omroeporganisaties dan ook weer
bij betrokken.
De voorzitter:
En de vraag is?

Tweede Kamer

De heer Verhoeven (D66):
De vraag is dat de staatssecretaris toch niet kan ontkennen
dat dit absoluut een recept voor ongenoegen en onduidelijkheid is, maar ook een recept voor nog veel meer eindeloze vergaderingen onder die Hilversumse stolp? Dat is
toch precies wat de staatssecretaris niet wilde?
Staatssecretaris Dekker:
Ik verschil van mening met de heer Verhoeven. Ik denk dat
het goed is dat je aan de voorkant duidelijkheid biedt over
de verantwoordelijkheden van de verschillende partijen.
Dat voorkomt in de toekomst een hoop gesteggel over de
vraag wie waarvan is. Het zal altijd zo blijven dat er in Hilversum overlegd wordt. Dit gaat om een creatief proces
waarbij de NPO programmeert en moet zorgen voor een
mooie televisieavond, en waarbij de omroepen uiteindelijk
produceren. Die twee kunnen niet volledig los van elkaar
worden gezien.
De heer Verhoeven (D66):
Ook ik vind het goed dat er creatieve sessies zijn om
prachtige programma's te maken. Die sessies zijn er en die
prachtige programma's zijn er ook. Maar men moet op
allerlei documenten, reglementen en overleggen bepalen
wie waar precies over gaat. Dan bak je toch een recept voor
ongenoegen in? Dan krijg je toch nog meer overlegstructuren en nog meer tijdrovende besluitvorming en nog meer
briefjes en procesafspraken vanuit al die omroepverenigingen en de NPO? Dat is precies wat de staatssecretaris niet
wilde. Waarom doet de staatssecretaris dit? Ik snap het echt
niet. Je zou ook gewoon kunnen zeggen: de NPO is het
loket waar iedereen zich kan melden en wij gaan er een
goed geoliede machine van maken. De staatssecretaris doet
precies het tegenovergestelde. Waarom toch?
Staatssecretaris Dekker:
Ik heb van de heer Verhoeven tijdens de behandeling van
de vorige wet geen enkele suggestie gehoord, ook niet om
bijvoorbeeld het concessiebeleidsplan af te schaffen. Ik
denk dat het een goed instrument is om bij een nieuwe
concessieperiode te bepalen wat de publieke omroep volgens ons zou moeten uitzenden. Wat zijn de doelen waar
de publieke omroep voor moet gaan voor het bereiken van
jongeren en het bereiken van jongeren op nieuwe platforms? Het lijkt me heel erg zinvol dat er nagedacht wordt
over een plan. Daarover moet gepraat worden; dat ben ik
met de heer Verhoeven eens. Dat geldt overigens ook voor
alle andere plannen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De keuze van een presentator, gasten en onderwerpen is
aan de omroep. Kan dat inderdaad niet overruled worden
door de NPO? Verder hoor ik graag van de staatssecretaris
waarom hij dat niet, zoals beloofd in de Eerste Kamer, in
de wet heeft gezet.
Staatssecretaris Dekker:
Ik heb dat laatste niet beloofd aan de Eerste Kamer. Ik heb
aan de Eerste Kamer beloofd dat ik de gezamenlijke
afspraken tussen de NPO en het overgrote deel van de
omroepen — het staat er letterlijk in — zal omarmen. Ik vind

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

15 juni 2016
TK 96

96-9-24

het een verstandige verduidelijking en het is goed dat de
NPO het doorvertaalt naar zijn coördinatiereglement. Ik
vind het niet het niveau dat we zouden moeten vaststellen
in de wet. We zouden het wel kunnen doen door nog een
tikkeltje concreter te worden dan in het huidige voorstel en
aan te geven waarop de inhoudelijke kaders van de NPO
gebaseerd moeten zijn. We moeten het echter niet op het
niveau van de presentatoren willen vastleggen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Wat mij betreft mag dat wel verduidelijkt worden in de wet.
Er is namelijk veel onduidelijkheid over in Hilversum; zie
het amendement-Klein/Van Dijk. Ik wil graag een helder
antwoord. Kan de keuze van een omroep voor een bepaalde
presentator overruled worden door de NPO? Kan de NPO
zeggen "die presentator moet vervangen worden"?
Staatssecretaris Dekker:
Nee. Dat kan niet, want de NPO gaat daar niet over.
De heer Klein (Klein):
Volgens de staatssecretaris kan de NPO dat dus niet, maar
waarom is er dan zo veel onduidelijkheid? Waarom is het
dan wel nodig om afspraken te maken over de afspraken
waaraan de staatssecretaris refereerde? Die afspraken
zouden natuurlijk overruled kunnen worden, want afspraken
kun je doorbreken. Dan is het toch zeker veel beter om het
wettelijk te garanderen door er een klein bepalinkje aan toe
te voegen?
Staatssecretaris Dekker:
Ik ben daar geen voorstander van, want dan moeten we
het ook op allerlei andere terreinen veel meer in detail
vastleggen. Ik zie dat er goede afspraken over zijn gemaakt
tussen de NPO enerzijds en de omroepen anderzijds. Ze
hebben ook aangegeven het te zullen vertalen in hun eigen
reglementen. Dat is dus geen wet- en regelgeving die van
hier komt, maar hun eigen operationalisering van werkafspraken. Dat lijkt mij afdoende.
De heer Klein (Klein):
De staatssecretaris wil wel gedetailleerde regels in de wet
opnemen over het inschakelen van een adviesbureautje.
Waarom zou hij dan ook niet klip-en-klaar aangeven wat
de positie is van de omroepverenigingen bij het aanstellen
van bijvoorbeeld presentatoren? Als hij dat en de andere
elementen in de wet verankert, is het iedereen duidelijk dat
de NPO daar niet over gaat.
Staatssecretaris Dekker:
Als je dat zou doen, moet je het wel uitputtend beschrijven.
De heer Klein noemt nu één voorbeeld, de vraag aan wie
de keuze van de presentator is. Ik antwoordde dat dat de
keuze van de omroep is. Dat zegt de NPO overigens ook.
Maar er zijn nog veel meer zaken die inhoudelijk ingevuld
moeten worden. Dat is allemaal aan de omroep en als je
dat allemaal wilt beschrijven, wordt het een enorme lijst in
een heel dik wetsvoorstel. Ik zou daar niet voor zijn.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De voorzitter:
Gaat u verder, staatssecretaris.
De heer Klein (Klein):
Een puntje van orde, voorzitter.
Ik adviseer de staatssecretaris om straks naar het amendement te kijken, want daar staan al die punten limitatief
opgesomd.
De voorzitter:
Goed.
Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. Ik ga verder met de publieksbetrokkenheid.
De NPO krijgt door zijn sterkere rol in de wet van 16 maart
ook de taak om te zorgen voor publieksbetrokkenheid. De
vraag is hoe zich dat verhoudt tot het betrekken van leden
en publiek door de afzonderlijke omroeporganisaties. In
mijn ogen is het een aanvulling op de publieksbetrokkenheid die de omroeporganisaties organiseren. Zij betrekken
vanuit hun missie en identiteit hun leden, kijkers en luisteraars. De NPO moet aanvullend toetsen hoe de gehele
programmering en bijvoorbeeld de onlinestrategie tegemoetkomen aan de behoeftes in de gehele samenleving.
Omroeporganisaties doen dat voor hun eigen programma's
en hun eigen leden, maar niet iedere Nederlander is lid van
een omroeporganisatie.
In de wet van 16 maart is de manier waarop de NPO daaraan invulling geeft, opengelaten. Het kan daardoor onduidelijk zijn in hoeverre het publiek ook daadwerkelijk wordt
betrokken. In dit wetsvoorstel is daarom aanvullend opgenomen dat de NPO expliciet tot taak krijgt om publieksbetrokkenheid te organiseren. Dit kan op diverse manieren
gebeuren. Hoe het gebeurt, is afhankelijk van onder andere
de doelgroep, de gevraagde input of het platform waarop
het betrekking heeft. Je kunt denken aan publiekspanels,
publieksenquêtes en social media. In aanvulling daarop
krijgt de NPO volgens dit wetsvoorstel de taak om een
representatieve maatschappelijke adviesraad in te stellen.
Die adviesraad wordt door de raad van toezicht in ieder
geval in de gelegenheid gesteld om zienswijzes te geven
op de profielen voor toekomstige leden van de raad van
toezicht, maar hij kan bijvoorbeeld ook dienen als een
adviesraad, een klankbord, voor het bestuur van de NPO
als het gaat om zijn beleid en strategie.
Omdat de NPO kijkt vanuit de belangen van het gehele
publiek, is het in mijn ogen belangrijk dat die adviesraad
ook representatief is. Wat houdt dat in, zo vroegen verschillende woordvoerders. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat de
adviesraad de diversiteit van alle Nederlanders een-op-een
weerspiegelt, maar ik vind het belangrijk dat de NPO zich
maximaal inzet om ervoor te zorgen dat zo'n adviesraad
een bepaalde diversiteit krijgt, zo representatief mogelijk
is. Dat betekent dat er in ieder geval zou moeten worden
gezorgd voor een evenwichtige verdeling naar leeftijd,
sekse, opleidingsniveau en afkomst. Daarbij kan ik me
voorstellen dat de NPO ervoor zorgt dat de publieksgroepen
die nu bijvoorbeeld moeilijker worden bereikt, of zich

15 juni 2016
TK 96

96-9-25

onvoldoende vertegenwoordigd voelen, zoals jongeren,
ook in de adviesraad worden opgenomen.

De voorzitter:
Laatste interruptie, mijnheer Klein.

Wie toetst dan of dat representatief is? Het lijkt mij een
mooie taak voor de raad van toezicht om erop toe te zien
dat de raad van bestuur dat goed doet. Kunnen de leden
van omroepen ook lid zijn van die adviesraad, zo vroeg de
heer Elias. Het wetsvoorstel vraagt de NPO om te zorgen
voor representativiteit. Dit sluit leden van omroepen niet
uit, maar dat de raad enkel uit leden van omroepen zou
bestaan, lijkt me weer het andere uiterste. Uiteindelijk is
het aan de NPO om daarin een goede balans te vinden.
Bovendien moeten wij kijken naar de rol van de adviesraad.
Ik vind dat de adviesraad niet een soort vooruitgeschoven
post van de omroepverenigingen moet zijn. Hij moet een
zelfstandig en onafhankelijk orgaan zijn, dat de NPO adviseert voor de taak die hij heeft voor de hele publieke
omroep. Die rol moet de raad dan ook wel kunnen vervullen.

De heer Klein (Klein):
Maar als het gaat om jongeren als doelgroep en dat soort
dingen, hebben we natuurlijk al het concessiebeleidsplan,
waarin we eisen stellen, zoals de doelgroepen die bereikt
moeten worden. De betrokkenheid van die 17,5 miljoen
mensen zou alleen maar kunnen met Nederlanders die niet
vertegenwoordigd zijn. Dat zou je dus alleen kunnen doen
door bijvoorbeeld verkiezingen te organiseren. Ik begrijp
heel nadrukkelijk uit de antwoorden op mijn vragen op dit
punt dat het niet de bedoeling is om verkiezingen uit te
schrijven. Er wordt dus een soort coöptatie-adviesraadje
gemaakt dat geen enkele band heeft met die 17 miljoen
mensen, althans de anderen, die geen lid zijn van de
omroepverenigingen.

Mogen er ook oordelen over de programma's van individuele omroepen zijn? De taken en activiteiten zijn uiteraard
in aanvulling op de inzet die de omroeporganisaties hierop
als verenigingen organiseren. Die gaan dan ook niet over
individuele programma's maar over het aanbod en de
activiteiten als geheel van de totale publieke omroep. In die
zin zijn de ledenbetrokkenheid en de publieksbetrokkenheid
wel van iets andere aard.
Tot slot op dit punt vroeg de heer Klein of dat geen extra
geld gaat kosten. Heel veel van deze wijzigingen kosten
extra geld. Er zitten ook heel veel wijzigingen in de Mediawet die zouden moeten zorgen voor meer doelmatigheid.
Die leveren dus geld op. Onder de streep moet de NPO
ervoor zorgen dat het binnen het budget past.
De voorzitter:
Was u klaar met dit onderdeel?
Staatssecretaris Dekker:
Ja.
De voorzitter:
Mijnheer Klein, kort graag.
De heer Klein (Klein):
De staatssecretaris geeft aan dat de omroepverenigingen,
met hun 3,5 miljoen leden, de kern blijven. Daar zitten de
democratische legitimatie en de verankering in de Nederlandse samenleving. Deze adviesraad zou dan aanvullend
moeten zijn. Maar waar zit die aanvulling dan eigenlijk in?
Staatssecretaris Dekker:
Niet iedereen is lid van een omroeporganisatie, maar de
NPO moet er wel zijn voor 17 miljoen Nederlanders. Dus
dat is aanvullend. Bovendien is het nu zo dat niet alle
doelgroepen even goed bereikt worden door de programma's van de publieke omroep en dat willen we graag
anders zien. Ik denk bijvoorbeeld aan een groter bereik
onder jongeren. Jongeren zijn nu niet bij alle omroepverenigingen even goed vertegenwoordigd. Ik kan mij dus heel
goed voorstellen dat de NPO daar zwaar op inzet.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De voorzitter:
Dat was geen vraag.
De heer Klein (Klein):
Nee. Dus mijn vraag is heel nadrukkelijk: waar haalt de
staatssecretaris het dan vandaan om iets extra bureaucratisch te organiseren dat geen enkele aanvulling is en geen
enkele democratische legitimatie kent?
Staatssecretaris Dekker:
Ik ken heel veel organisaties die het heel erg fijn vinden om
een adviesraad of een klankbordorgaan te hebben waar ze
verschillende mensen kunnen vragen om af en toe te
reflecteren op de strategie en de langetermijndoelen en
goede feedback te geven op hoe ze het doen. Ik weet dat
de NPO het ziet zitten om aan de slag te gaan met een dergelijke adviesraad. Ik zie het bezwaar dus niet, eerlijk
gezegd.
De heer Elias (VVD):
Heel kort en wellicht zelfs ter vermijding van een tweede
termijn het volgende. De staatssecretaris zegt dat er in de
adviesraad natuurlijk mensen kunnen zitten die ook in een
omroepvereniging zitten. Dat snap ik. Hij zegt ook dat het
natuurlijk niet de bedoeling is dat die adviesraden louter
gaan bestaan uit dergelijke mensen. Dat snap ik ook. Maar
niets menselijks is omroepen vreemd en soms worden er
rare machinaties uitgehaald in Hilversum. Dus stel nou dat
het toch een ongewenste richting opgaat, dus dat de
adviesraad van de NPO bevolkt wordt door allerlei zetbazen
van de omroepen; ik zeg het maar even huiselijk. Heeft de
staatssecretaris dan een haakje om in te grijpen? Als dat
niet zo is, kan hij dat dan ergens realiseren, bijvoorbeeld in
het concessiebeleidsplan? Hij kan het namelijk hier wel zo
zeggen en ik geloof dat ook wel, maar het moet ook nog
kunnen worden nageleefd en uitgevoerd als dat nodig zou
zijn.
Staatssecretaris Dekker:
Het is goed om te benadrukken dat het niet de omroeporganisaties zijn die de leden uitzoeken. Dat gebeurt door de
raad van bestuur van de NPO. De vraag is dan wat het

15 juni 2016
TK 96

96-9-26

belang zou zijn van deze raad om er allemaal zetbazen van
de omroepen in te zetten. Dat lijkt mij niet zo heel erg handig, want dan praat je via verschillende wegen met de
omroep. Het is echt de bedoeling dat de maatschappelijke
adviesraad een representatieve raad wordt, die een klankbord kan zijn voor vragen als hoe de maatschappelijke
doelen van de publieke omroep als geheel uitpakt. Het is
goed dat daarop wordt toegezien. Ik heb niet een directe
mogelijkheid om daarop in te grijpen, maar de raad van
toezicht ziet natuurlijk wel toe op het functioneren van de
raad van bestuur als geheel. Dus het lijkt mij goed dat die
daarop toeziet.
De voorzitter:
Gaat u verder. En gaat u ook naar een afronding toe, graag.
Staatssecretaris Dekker:
Dat ga ik zeker, voorzitter, want ik ben inmiddels aangekomen bij de overige onderwerpen, hoewel het eerste
onderwerp nog wel enige toelichting vraagt, denk ik. In het
debat in de Eerste Kamer heb ik toegezegd, in reactie op
de vraag van de SGP over reclame voor Second Love via
Ster, bereid te zijn te onderzoeken hoe de Kijkwijzer kan
worden toegepast bij reclame-uitingen op de publieke
omroep. Die formulering kijkt heel erg nauw. Ik heb destijds
in reactie op de heer Schalk in de Eerste Kamer gezegd dat
ik geen individueel politiek oordeel kan en wil geven over
een bepaalde reclame. Ik zeg dit ook tegen de heer Verhoeven, die hier bezorgd over was. Ik heb echter wel gezegd
dat je het principe van de Kijkwijzer, dat volgens mij ook in
deze Kamer op veel draagvlak kan rekenen, behalve op
programma's ook zou kunnen toepassen op andere vormen
van content. Dus ook op datgene wat tussen programma's
zit, zijnde reclame, en ook op content die veel vaker en
steeds meer digitaal wordt geleverd, zo zeg ik tegen de heer
Heerma. Op dat vlak hebben wij een aantal acties ondernomen. Er is overleg geweest met relevante belanghebbenden,
zoals de Ster, NICAM/Kijkwijzer, de Reclame Code Commissie en het Commissariaat voor de Media. Dat heeft ook tot
een aantal concrete resultaten geleid. De interne regels van
de Ster zijn bijvoorbeeld tegen het licht gehouden en de
uitvoering daarvan is aangescherpt. Alle reclame-uitingen
op de publieke omroep worden getoetst op de vraag of zij
mogelijk schadelijk zijn voor jongeren. Dat is het toetsingskader dat centraal staat bij de Kijkwijzer, zoals de heer
Heerma ook al aangaf. Alle spotjes moeten daar in principe
aan voldoen.
Er zijn nog een aantal openstaande punten. Een voorbeeld
daarvan is de vraag of de afspraken straks in één keer kunnen worden meegenomen met de afdoening van de motieHeerma over de programma's die online te zien zijn. Dat
heeft wat verdergaande consequenties en dat lijkt ook iets
ingewikkelder te zijn. Ik probeer dat in één keer mee te
pakken, maar mocht dat te lang duren, dan zal ik misschien
eerst alleen starten met het eerste onderwerp. Ik wil daarnaast natuurlijk ook bekijken hoe we alles goed kunnen
borgen. Zodra dat is afgerond, zal ik ervoor zorgen dat de
Kamer die afspraken op schrift krijgt.
Ik kom op het tweede onderwerp.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De voorzitter:
De heer Van Dijk heeft nog een vraag over het vorige punt,
de Kijkwijzer.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat is een belangrijk punt voor de SGP en daar kan ik mij
best iets bij voorstellen. De hamvraag is echter of het nu
ook daadwerkelijk gaat gebeuren. De staatssecretaris gaat
van alles onderzoeken, maar de hamvraag is: gaat de Kijkwijzer toezien op schadelijke reclames en worden die vervolgens ook beperkt? Uiteindelijk zou dat ook voor Second
Love kunnen gelden, maar dat doet er eigenlijk niet eens
toe. Komt er een Kijkwijzer voor reclames?
Staatssecretaris Dekker:
De inzet is dat de principes van de Kijkwijzer in brede zin
op alle content worden toegepast. Dat staat echter helemaal
los van de individuele reclame voor Second Love, waar de
heer Bisschop en zijn partijgenoten aanstoot aan nemen.
Ik heb al aangegeven dat ik daar niet over ga en dat ik daar
ook niet over wil gaan. Sterker nog, ik heb in de Eerste
Kamer zelfs gezegd dat ik mij ernstig afvraag of de toepassing van de Kijkwijzer in dit individuele geval wel echt
soelaas zal bieden, en of het de zorgen van de heer Bisschop
en de heer Schalk weg kan nemen. Dat laat echter onverlet
dat het principe van de Kijkwijzer, of datgene wat je uitzendt
schadelijk is voor kinderen, breder kan worden toegepast
dan nu het geval is.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik denk dat het voor onze collega's in de Eerste Kamer
belangrijk is om een antwoord te krijgen op de volgende
vraag: kan de staatssecretaris aangeven of hij nog voor de
geplande behandeling in de Eerste Kamer meer kan vertellen over een Kijkwijzer voor reclames?
Staatssecretaris Dekker:
Dat is wel mijn bedoeling. Ik heb ook in de Eerste Kamer
toegezegd dat ik zal zeggen waar we precies staan voordat
de behandeling plaatsvindt. Ik doe mijn best om dat te
regelen, maar ik kan geen ijzer met handen breken. Ik geef
hier aan wat de bedoeling is en ik heb zojuist ook aangegeven hoe ver wij inmiddels zijn. Het ziet er allemaal goed uit.
Ik denk ook dat ik datgene wat ik heb toegezegd, kan
waarmaken, en ik hoop dat dat in goede aarde zal vallen.
De heer Verhoeven (D66):
Alle collega's gaan nu ineens het woord "schadelijk"
gebruiken, maar niemand wil natuurlijk schadelijke reclames. Dat is allemaal heel fijn, maar de vraag wat precies
schadelijk is, wordt natuurlijk voor een deel ook politiek
bepaald. Ik heb grote zorgen op dit punt, want ik wil dat er
op geen enkele manier politieke invloed wordt uitgeoefend
op datgene wat op televisie te zien is, ook niet op reclames.
Ik wil dat de staatssecretaris heel duidelijk maakt en ook
duidelijk blijft maken — en volgens mij probeert hij dat ook
— dat de Kijkwijzer geen politiek vehikel wordt voor partijen
om invloed uit te kunnen oefenen op datgene wat op televisie te zien is. Klopt het dat dit niet gaat gebeuren?

15 juni 2016
TK 96

96-9-27

Staatssecretaris Dekker:
Dat laatste klopt volledig. Ik ben het echter niet eens met
de heer Verhoeven dat de vraag of iets schadelijk is ook
een politieke vraag is. Die vraag hebben we juist neergelegd
bij het NICAM, en dat wil ik ook graag zo houden. Het
NICAM bepaalt samen met experts en psychologen wat de
impact is van bepaalde beelden, bijvoorbeeld van seks, of
van grof taalgebruik op kinderen. Dat leidt ertoe dat sommige programma's niet voor een bepaald tijdstip uitgezonden mogen worden, maar alleen later op de avond. Dat
heeft er bijvoorbeeld ook toe geleid dat er bij films waarschuwingsblokjes onder in beeld staan. Daar gaat de politiek
zich niet mee bemoeien. De vraag of we het principe van
de Kijkwijzer iets breder willen toepassen, is echter wel een
politieke vraag. Ik zie geen enkele reden om dat niet te doen.
De heer Verhoeven (D66):
Ik zie ook geen enkele reden om dat niet te doen, want wij
hebben de motie van de heer Heerma om te bekijken of dit
ook online kan, gesteund. Daarin zit het probleem niet. Het
probleem zit hem in de politieke inmenging, die wel degelijk
deel uitmaakte van de discussie zoals die in de Eerste Kamer
door de SGP is gevoerd. Maar hoe zit het dan met de
Reclame Code Commissie? Online is er nog niks geregeld
en daarom kan ik mij heel goed voorstellen dat de heer
Heerma die motie indiende, maar voor reclame geldt iets
heel anders. Wij hebben al een vehikel om ervoor te zorgen
dat er geen schadelijke reclames op televisie komen. Hoe
verhoudt het plan van de Kijkwijzer voor reclame zich tot
de Reclame Code Commissie?
Staatssecretaris Dekker:
Wij hebben op dit terrein verschillende commissies die op
hetzelfde toezien. Het lijkt mij zinvol om te bekijken of je
hun werkzaamheden kunt stroomlijnen. Kun je ze gelijktrekken of zitten er verschillende criteria aan vast? Ik bekijk nu
met de Ster of zij de uitgezonden reclames kan toetsen op
basis van de criteria van het NICAM, zoals ook de omroepen
hun eigen programma's toetsen. Daarvoor is training nodig
en de mensen van de Ster zullen de classificatieregels goed
moeten toepassen. Wij bekijken serieus of wij dit handen
en voeten kunnen geven.
De heer Bisschop (SGP):
Ik dank de staatssecretaris dat hij erin slaagt om de aarzelingen die bij D66 leven, zo langzamerhand wat weg te
nemen. Hij ontdoet het spreken van D66 ook van het frame
alsof de SGP de positie zou willen hebben om te beoordelen
of reclames wel of niet kunnen. Die ambitie heeft de SGP
niet. Dan moeten we als fractie eerst wat groter zijn, en dan
nog hoort het niet bij de SGP-fractie thuis. Begrijp ik de
staatssecretaris goed dat hij de toezegging op dit punt die
hij in de Eerste Kamer heeft gedaan, wil koppelen aan de
uitvoering van de motie van de heer Heerma die hem vraagt
om het breder te trekken, naar andere media? Is dat de
juiste interpretatie van wat de staatssecretaris nu zegt?
De voorzitter:
Een kort antwoord.

Staatssecretaris Dekker:
Zo heb ik die zaken ook in de Eerste Kamer met elkaar in
verband gebracht. Het onlineverhaal is nog iets ingewikkelder dan de vraag die de collega van de heer Bisschop aan
de overkant stelde, namelijk om dit ook toe te passen op
de Ster. Ik wil bekijken wat ik de Eerste Kamer nog voor het
debat kan laten weten. Dat is dan misschien niet de volledige uitvoering van de motie-Heerma, maar ik hoop dat wij
met de toezegging aan de heer Schalk een eind gekomen
zijn.
De heer Bisschop (SGP):
Dat is duidelijk. Dank.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoord. Ik heb ook
begrip voor het feit dat hij probeert om de motie-Heerma
en de toezegging aan de SGP te combineren, maar dat hij
die twee loskoppelt als dat niet binnen de gewenste termijn
lukt. Kan de staatssecretaris iets meer zeggen over de termijn die hij in zijn hoofd heeft? Wanneer horen wij meer
over beide onderwerpen, al dan niet gecombineerd?
Staatssecretaris Dekker:
Ik heb de Eerste Kamer toegezegd dat ik haar nog voor het
debat daar een brief zal sturen. Ik zal ook een afschrift naar
deze Kamer sturen. Dan kan zij zien wat de laatste stand
van zaken is.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Stel dat daarin niet de uitwerking van de motie-Heerma zit,
wanneer kunnen wij die dan wel verwachten?
Staatssecretaris Dekker:
Ik zal in diezelfde brief ook opnemen dat er een reëel tijdpad
voor komt. De heer Bruins vroeg hoe het staat met de uitvoering van de motie-Bikker. Die uitvoering zal per 2017
plaatsvinden en houdt in dat een bedrag van minimaal 12
miljoen toekomt aan programmering die voorheen werd
verzorgd door de 2.42-omroepen. Dat moet zich vertalen
in de begroting van de NPO en die krijgt de Kamer ook.
Daarnaast zal de NPO ook ruimte en budget vrijmaken voor
zogeheten brede levensbeschouwing. Daarover zullen
afspraken worden gemaakt in de prestatieovereenkomst,
maar die kunnen we natuurlijk pas maken als deze wet is
aangenomen.
De heer Verhoeven stelde de vraag of we niet kunnen
stoppen met onlinereclame. Dat zou echt indruisen tegen
het kabinetsbeleid dat, naar ik meen, al sinds de jaren zestig
uitgaat van duale financiering. De publieke omroep wordt
dus niet alleen maar met subsidies door de Staat gefinancierd, maar ook voor een deel met reclame. Gezien het feit
dat het traditionele kijken en luisteren zich voor een deel
verplaatst naar het internet, is het ook niet gek om daar
hetzelfde regime op toe te passen. De platformneutraliteit
van deze wet geldt wat mij betreft ook voor de reclames.
Tot slot vroeg de heer Bruins hoe het zit met de plannen
rond de regionale omroepen. Rond de zomer ontvangt de
Kamer een wetsvoorstel van mij dat de tweede fase betreft

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

15 juni 2016
TK 96

96-9-28

voor de regionale publieke omroep. De moties die de leden
Heerma en Segers hebben ingediend over de regionale
identiteit en de provinciegrenzen van de regionale omroep
en over de bijzondere positie van Omrop Fryslân zullen
daarin worden verwerkt.
De voorzitter:
Dan zijn wij hiermee aan het einde gekomen van de eerste
termijn van de zijde van de regering. Ik kijk even of er bij
de leden behoefte is aan een tweede termijn. Dat is niet bij
iedereen het geval, maar wel bij de heer Verhoeven, zie ik.

constaterende dat reclames bij Uitzending Gemist relatief
weinig opleveren voor de publieke omroep;
verzoekt de regering, in overleg met de NPO onlinereclames
bij Uitzending Gemist af te schaffen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Verhoeven. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (34459).

De heer Verhoeven (D66):
Voorzitter. Terug bij af zijn, met lege handen staan, veel
geschreeuw maar weinig wol, geen woorden maar daden,
belofte maakt schuld: er zijn heel veel spreekwoorden en
gezegden die het handelen van deze staatssecretaris symboliseren. Eigenlijk is zijn optreden op de Veronicaboot
bijna tot een karikatuur geworden. Bij ons in de partij hebben we het weleens over een "Dekkertje" doen. Dat betekent
dat je heel grote plannen aankondigt waar vervolgens heel
weinig van overblijft. Maar ik heb daar genoeg over gezegd
en ik zal daar nu ook over ophouden. Dat beloof ik de
staatssecretaris bij dezen.
We gaan deze wet op een aantal punten beoordelen. Het
eerste punt is amusement. Dat is mislukt: er blijft amusement, niet als kerntaak, maar wel onverminderd veel op
televisie als middel. Het bestel is een piepklein beetje
opengezet — ik dank de staatssecretaris daarvoor — en de
vervolgstappen zullen volgen bij volgende kabinetten. De
governance is fors verbeterd, dankzij de Eerste Kamer, waar
het CDA wel tegengestemd heeft, maar die governance is
dus wel een stuk verbeterd.
Tot slot de reclame. Ik ben gerustgesteld doordat de SGP
zegt dat ze geen politieke beïnvloeding wil en ik zal me ook
daar niet meer bezorgd over maken. Wat overblijft is een
voorstel om de Kijkwijzer ook digitaal of misschien op
reclamevlak te gaan gebruiken. Daar kan ik als kanaalneutrale, technologieneutrale politicus niet tegen zijn. Het
politieke sausje erover vond ik wel zorgelijk, maar op basis
van wat de staatssecretaris erover gezegd heeft concludeer
ik dat het voorstel weliswaar overbodig is — er zijn al veel
specifieke regels en er is een Reclame Code Commissie —
maar in ieder geval niet schadelijk en daarmee past het ook
weer precies goed bij deze wet. Daarom zal ik hier verder
geen punt van maken.
Ik dien nog wel de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat reclames bij Uitzending Gemist drempelverhogend werken om programma's van de publieke
omroep terug te kijken;

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Verhoeven (D66):
Tegenover de christelijk-conservatieve collega's voeg ik er
nog aan toe dat zij door deze motie te ondersteunen meteen
van dat probleem af zijn, namelijk dat er reclames zijn —
misschien is dat ook online zo — die schadelijk zouden zijn.
Het is dus een andere oplossing dan die zij zelf voorstellen,
namelijk een meer generieke in plaats van een specifieke
oplossing.
De heer Martin Bosma (PVV):
Een heel grote mond hebben, moord en brand schreeuwen,
in de schoorsteen klimmen, met cruise missiles dreigen,
tanks beloven in te zetten, deze staatssecretaris de hele tijd
maar aan zijn broek zeuren over dat Veronicaschip, deze
wet tot in de hel verdoemen en dan uiteindelijk toch voorstemmen. In onze partij noemen wij dat een "Verhoeventje".
De voorzitter:
Dat was een mededeling.
De heer Verhoeven (D66):
Ja, dat was een mededeling. De heer Bosma is nu ineens
de adjudant geworden van staatssecretaris Dekker. Dat
bevreemdt mij zeer na alles wat hij geroepen heeft in de
afgelopen mediadebatten. Het was eigenlijk standaard
onder de maat, maar desondanks is hij nu ineens de adjudant, de kolonel van de heer Dekker en dat valt mij vies,
vies, vies tegen van de heer Bosma. Hij mag zich wel
schamen.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Vanmorgen kwam een tweetje langs van de heer
Verhoeven. Daarin kondigde hij in feite deze motie al aan,
dus we zijn er helemaal op geprepareerd. Ik heb hem ook
al via Twitter van antwoord gediend. Het tweetje luidde:
D66 wil dat de publieke omroep stopt met de irritante en
overbodige reclames op Uitzending Gemist. Ik heb de heer
Verhoeven gecomplimenteerd. Het is een goede insteek
van collega Verhoeven van D66; nu nog andere uitzendingen erbij en ook de reclame wat ruimer definiëren. Het gaat
de goede kant op. Nog even wat verder doordenken en dan
komen we vanzelf op een moment dat de heer Verhoeven
stopt met het framen alsof de SGP politieke invloed wil op
de selectie van reclames. Het is netjes belegd bij de Kijkwijzer. Het is fijn dat dat de heer Verhoeven helemaal duidelijk

15 juni 2016
TK 96

96-9-29

is geworden. Dat is echt de winst van deze gedachtewisseling.
Verder wil ik de staatssecretaris danken voor zijn adequate
beantwoording.
Ik geef een korte stemverklaring. Wij hebben gestemd tegen
de Mediawet zoals die naar de Eerste Kamer is gegaan. Dit
is op een aantal punten een verbetering ten opzichte van
datgene wat de Mediawet bevatte. Ik zal de fractie adviseren
om voor dit wetsvoorstel te stemmen. Dat is nog geen
garantie dat het massaal wordt gesteund binnen onze
fractie, maar het lijkt mij toch correct om dat even aan te
kondigen. Dat geeft ook wat minder verwarring, want stel
u voor dat we anders het verwijt "u draait" krijgen.
De voorzitter:
De heer Jasper van Dijk heeft een vraag; een heel korte,
denk ik.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het is dat de heer Bisschop het zelf zegt. Ik was er nog niet
eens op gekomen.
De heer Bisschop (SGP):
We zijn er toch om als collega's elkaar af en toe een beetje
helpen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Uitstekend, dank. Ik wil even wat zeggen over de Kijkwijzer,
want dat was een belangrijk punt voor de SGP in de Eerste
Kamer. De staatssecretaris gaat dat nu allemaal onderzoeken en we moeten dat rustig afwachten. Misschien bedoelt
hij het allemaal goed, maar de uitslag kan nog altijd zijn:
sorry, dat gaat 'm niet worden met reclames, veel te ingewikkeld. Is de SGP dan nog steeds onverkort voorstander
van de wet?
De heer Bisschop (SGP):
Ik zou niet weten hoe de SGP-fractie in de Eerste Kamer
haar afweging maakt. Daar treden wij bewust niet in. Als
ik hem goed heb begrepen, heeft de staatssecretaris toegezegd dat er voor de behandeling van dit wetsvoorstel in de
Eerste Kamer op zijn minst een brief komt met daarin de
stand van zaken. Dat is een belangrijk moment. Ik waardeer
het dat de staatssecretaris aangeeft: ik probeer dat hele
pakket gelijk te pakken en als het niet lukt, dan moet er in
elk geval op dit punt enige duidelijkheid worden verschaft
aan de Eerste Kamer. Dat is voor de fractie in de Eerste
Kamer wel van belang. Wij hebben er vertrouwen in dat
dat proces goed zal verlopen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
U krijgt allemaal brieven en voortgangsrapportages, maar
het is nog altijd mogelijk dat het niet gaat gebeuren. En dan
bent u eigenlijk een beetje blij gemaakt met een dooie mus:
geen Kijkwijzer voor reclame.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Bisschop (SGP):
Dan zal de Eerste Kamerfractie van de SGP de afweging
moeten maken. Ten opzichte van het eerdere wetsvoorstel
is dit voorstel, deze supernovelle, een verbetering. Om die
reden stemmen wij in elk geval in met deze verbeterpunten.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Ik heb zo'n vermoeden dat deze wet het in de
Tweede Kamer wel gaat halen, al moeten we het nog zien.
De echte wedstrijd moet echter gespeeld worden in de
Eerste Kamer. Dat gaan we allemaal weer vol spanning
volgen. We doen toch niet mee aan het EK, dus daar hebben
we alle tijd voor.
Ik kom op de benoemingen. De staatssecretaris zegt dat de
WOB-procedure rond de benoeming van de voorzitter van
de raad van toezicht eraan komt. Die loopt echter al. De
aanvraag is in februari gedaan. Wanneer krijgen we de
stukken? Ik heb de indruk dat het niet opschiet. Ik heb nog
een vraag over bestuurders. De staatssecretaris doet een
verkenning. Kan hij daarin ingaan op het punt dat twee
bestuurders van de NPO tevens bestuurder zijn van de Ster?
Vindt hij dat verenigbaar? De Ster heeft immers een
wezenlijk ander doel dan de NPO, commercieel versus
publiek. Het zou fijn zijn als de staatssecretaris daar nog op
in zou kunnen gaan.
Het kernpunt van mijn fractie is de verhouding tussen de
NPO en de omroepen. Het blijft vaag wie nu het laatste
woord heeft bij een inhoudelijk meningsverschil. Daarom
is het amendement-Klein/Jasper van Dijk ingediend. Steun
dat, zou ik mijn collega's willen zeggen. Dan heb je immers
die duidelijkheid.
De staatssecretaris zei heel duidelijk dat de NPO een presentator niet mag afwijzen als een omroep die voorstelt. Ik heb
een voorbeeld van een presentator die is afgewezen door
de NPO. De NPO zegt tegen de omroep: die presentator
willen we niet. Ik kan het de staatssecretaris laten zien als
hij dat wil. Dat is dus een beetje gek, als de staatssecretaris
hier zo duidelijk zegt dat dat niet kan. Ik vraag hem om
daarop in te gaan. Gaat de NPO hier buiten zijn boekje?
Ik kom, tot slot, op de Kijkwijzer. Ik zei al tegen de heer
Bisschop dat het heel spannend wordt. We gaan het
afwachten. Laat het geen dode mus zijn. Dat zou in elk geval
heel zonde zijn voor de SGP.

De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter. In mijn eerste termijn heb ik al laten weten dat
ik dit debat slechts zou gebruiken om te toetsen of de
afspraken die de staatssecretaris met de Eerste Kamer heeft
gemaakt, zijn verwerkt in de aanvulling op de wet. Ik heb
tot mijn genoegen moeten constateren — ik verwijs naar
de woorden van de evangelist Mattheüs: laat jullie ja ja zijn,
en jullie nee nee — dat vandaag prima, helder en onomwonden een ja ja en een nee nee was. Daarmee kan ik melden
dat mijn fractie voor dit wetsvoorstel zal stemmen, zoals
zij ook al voor het eerdere wetsvoorstel heeft gestemd.

15 juni 2016
TK 96

96-9-30

De heer Klein (Klein):
Voorzitter. Er is een aantal elementen naar voren gekomen
in de beantwoording van de staatssecretaris waar ik hem
voor dank. Het bevredigt echter niet. Er zou een representatieve adviesraad zijn. Wat blijkt echter? Er vindt gewoon
een soort co-optatie plaats door de raad van bestuur. Het
is een soort klankbord. Mensen worden ergens vandaan
gehaald, die mogen iets gaan zeggen en dat dan teruggeven. Het heeft vervolgens geen enkele meerwaarde en geen
enkele functie, niet meer dan dat er een nieuw bureaucratisch extraatje wordt ingevoerd. Weer een extra overlegje,
een extra vergadercircuitje, dat nodig is, volgens de
staatssecretaris. Het is volstrekt logisch, zoals ook de heer
Elias, de heer Heerma en de andere collega's hebben aangegeven, dat de democratische verenigingen een heleboel
klankborden hebben. Die zullen aangeven hoe de NPO in
zijn totaliteit zal moeten functioneren. Daarom heb ik een
amendement ingediend om die hele adviesraden maar af
te schaffen en dus niet op te nemen in de wet.
In artikel 2.52 staat dat de raad van bestuur voorstellen kan
gaan toetsen. Dan komen er bepaalde afspraken. Als je dat
mag toetsen, is het toch volstrekt helder dat je vervolgens
moet zeggen: dat moet je niet doen op bepaalde onderdelen, zoals presentatoren, gasten, onderwerpen en specifieke
zaken? Ik heb een amendement ingediend om dat ook in
de wet duidelijk te maken, maar de staatssecretaris geeft
aan dat dat veel beter kan via de afspraken zoals die er zijn.
Daarom dien ik de volgende motie in.

De heer Klein (Klein):
Tot slot zal ik nog één motie indienen, ook vanwege de tijd.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het garantiebudget voor de omroepverenigingen zo'n 250 miljoen euro bedraagt;
constaterende dat omroeporganisaties momenteel geen
gegarandeerde zendtijd hebben;
constaterende dat de NPO, onafhankelijk van het gegeven
of programma's zijn geproduceerd met behulp van het
garantiebudget, bepaalt of programma's al dan niet worden
uitgezonden;
overwegende dat het derhalve niet meer gegarandeerd is
dat programma's die met publieke middelen zijn geproduceerd ook daadwerkelijk worden uitgezonden;
verzoekt de regering, een voorstel voor te bereiden waarin
wordt bepaald dat omroeporganisaties naast een garantiebudget ook zendtijdgarantie krijgen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Klein. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie

Zij krijgt nr. 15 (34459).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er momenteel veel onduidelijkheid
bestaat over het exacte inhoudelijke kader waarop de NPO
programma's van de omroepverenigingen wettelijk mag
toetsen;

De heer Klein (Klein):
Tot slot is het logisch dat, waar het gaat over de adviesbureaus, de Kamer veelal aangeeft dat zij geen advies van die
bureaus moet inwinnen.

overwegende dat het gewenst is dat hierover helderheid
bestaat;

De voorzitter:
Dank u wel.

constaterende dat de staatssecretaris op 2 februari jongstleden in debat met de Eerste Kamer heeft aangegeven dat
zijns inziens programmakers vrij horen te zijn in de onderwerpen die ze aansnijden, in de gasten die ze uitnodigen
en in de presentatoren die ze aanstellen;

De heer Klein (Klein):
Vandaar dat ik in mijn amendement voorstel om geen
adviesbureau in de wet op te nemen.

verzoekt de regering, ervoor te zorgen dat de toetsing van
programma's door de NPO geen betrekking heeft op de
keuze voor presentatoren, gasten, onderwerpen of specifieke onderdelen van de vorm en de inhoud van voorgestelde programma's,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Klein. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (34459).

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de staatssecretaris om te zien
of hij direct kan antwoorden. De laatste moties worden zo
rondgedeeld, maar misschien kunt u alvast met de amendementen beginnen, staatssecretaris. Ook daar is nog geen
reactie op gegeven.

Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. Die moties druppelen dan wel binnen. Er liggen
een paar vragen, moties en amendementen.

15 juni 2016
TK 96

96-9-31

De heer Verhoeven liet wederom een hoop misbaar zien.
Wat voor mij echt telt, is uiteraard zijn stem en die van zijn
fractiegenoten. Daarmee zit het volgens mij wel snor.

de heer Klein graag wil, is terug naar de oude zendtijdgaranties, maar die hebben we er niet voor niets uitgehaald.

De heer Van Dijk vroeg waarom het zolang duurt om aan
het WOB-verzoek te voldoen. Dat heeft ook te maken met
zienswijzen. Je moet een en ander aan betrokkenen voorleggen en dan krijg je het terug. Ik verwacht dat deze maand
af te kunnen ronden.

De voorzitter:
Mijnheer Klein, ik sta een interruptie toe, maar alleen om
de moties aan te houden, in te trekken of eventueel te wijzigen. We gaan niet de discussie opnieuw voeren.

Voor de dubbelrollen van de NPO en de Ster is een verklaring te geven, maar het is ook onderdeel van de verkenning,
dus ik neem het daarin mee.

De heer Klein (Klein):
Nee. Van de motie over de toetsing geeft de staatssecretaris
aan dat zij overbodig is. Daarmee geeft de staatssecretaris
aan dat het in feite al geregeld is. Ik geef de staatssecretaris
in overweging om de motie over te nemen.

De motie-Verhoeven op stuk nr. 12 ontraad ik. De argumenten heb ik gegeven in eerste termijn.
Het amendement van de heren Klein en Jasper van Dijk
gaat over het in de wet opnemen dat de keuze voor presentatoren et cetera daar wordt bepaald.
De voorzitter:
Op stuk nr. 10?
De heer Jasper van Dijk (SP):
9.
De voorzitter:
Nee, die is vervangen door 10.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ja.
Staatssecretaris Dekker:
Dan is die vervangen door het amendement op stuk nr. 10,
maar ik denk dat de strekking dezelfde blijft. Ik ontraad dat.
De kaders en de reikwijdte van de rol van de NPO worden
naar mijn oordeel duidelijk vastgelegd. Er wordt ook nog
eens bevestigd dat de NPO altijd artikel 2.88 in acht moet
nemen. Uiteindelijk moet dit naar de werkpraktijk worden
vertaald en niet in een wet worden gecodificeerd.
Ook het amendement op stuk nr. 11 over de maatschappelijke adviesraad ontraad ik. Juist vanwege de sterkere rol
van de NPO is het goed als ook hun relatie tot het publiek
steviger wordt verankerd. Dit amendement zou dat weghalen en dat is in mijn ogen niet wenselijk.

Staatssecretaris Dekker:
Volgens mij is het goed gebruik om overbodige moties te
ontraden. De NPO en de omroeporganisaties kunnen het
heel goed zelf, ook zonder mij. Ik heb er het volste vertrouwen in dat dat ook gaat gebeuren.
De heer Elias (VVD):
Of ik doe iets fout of ik heb het oordeel van de staatssecretaris over het amendement op stuk nr. 8 nog niet gehoord.
De voorzitter:
Dat amendement heeft de staatssecretaris volgens mij
ontraden. Er zijn amendementen ingediend op de stukken
nrs. 8, 10 en 11.
Staatssecretaris Dekker:
Zijn er drie amendementen?
De voorzitter:
Ja.
Staatssecretaris Dekker:
Ik heb over twee geadviseerd.
De voorzitter:
Dan heeft de heer Elias toch nog zitten opletten. Ik geef de
staatssecretaris de gelegenheid om alsnog te reageren.
Mijnheer Klein, het gaat om uw amendement.

Er resteren nog twee moties van de heer Klein. In de motie
op stuk nr. 14 wordt de regering verzocht om ervoor te
zorgen dat de toetsing van programma's door de NPO geen
betrekking heeft op de keuze voor presentatoren et cetera.
Volgens mij is deze motie volstrekt overbodig, want dit
staat letterlijk in de brief van 28 februari met afspraken
tussen de omroepen en de NPO. De NPO heeft al aangegeven daarmee aan de slag te gaan. Ik ontraad deze motie
dus.
De motie op stuk nr. 15 verzoekt de regering een voorstel
voor te bereiden et cetera. Die ontraad ik, want de wet van
16 maart bevat al een kwalitatieve bepaling die de NPO
verplicht ruimte op de aanbodkanalen vrij te maken. Wat

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

De heer Klein (Klein):
Ja, met het amendement op stuk nr. 8 wordt uit de wet
gesloopt dat een extern adviesbureau verplicht is.
Staatssecretaris Dekker:
Ook dat ontraad ik.
De voorzitter:
Dat is heel kort. U kunt het dus wel.

15 juni 2016
TK 96

96-9-32

De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Daarmee zijn we aan het eind gekomen van dit debat. Over
de ingediende amendementen, moties en het wetsvoorstel
zullen we volgende week dinsdag stemmen.
De vergadering wordt van 18.53 uur tot 19.45 uur geschorst.

Tweede Kamer

Toekomstbestendig maken publieke
mediadienst

15 juni 2016
TK 96

96-9-33