Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1155
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Zorg over de reserves die zorginstellingen opbouwen (ingezonden
7 december 2011).
Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 18 januari 2012) Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 1055.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het artikel «Zorginstellingen bouwen reserves op»?1
Antwoord 1
Dat zorginstellingen reserves opbouwen is conform mijn verwachtingen.
In de AWBZ worden met ingang van 1 januari 2012 integrale tarieven
ingevoerd. Al in 2005 is de invoering van dit type tarieven voor de langdurige
zorg aangekondigd. Doel van integrale tarieven is dat op termijn – er wordt
een overgangstraject van zes jaar doorlopen – alleen nog vanuit de AWBZ zal
worden betaald voor werkelijk geleverde zorg en huisvesting. Van veel zijden,
van zorginstellingen zelf, van cliënten, het Waarborgfonds voor de Zorg en
financiers, hoor ik dat de aankondiging van de introductie van integrale
tarieven in de afgelopen jaren tot beter overwogen beslissingen voor bouw
heeft geleid. Instellingen vragen zich beter af of cliënten die zorg en verblijf
nodig hebben bij hen willen verblijven. Ik vind dat een goede zaak met het
oog op de keuzemogelijkheden van cliënten. De integrale tarieven zijn
zorgvuldig overdacht en gewogen en kunnen rekenen op een breed draagvlak.
In het kader van de introductie van integrale tarieven mogen zorginstellingen
zelf beslissen over nieuwbouw of verbouw, als zij daarvoor de financiering
rond krijgen. Ik denk niet dat de centrale overheid betere investeringsbeslissingen neemt, dan instellingen die dag in dag uit met de zorgverlening voor
cliënten en hun woonomgeving te maken hebben. Daarom ook is de
bureaucratie van het centralistische bouwregiem afgeschaft om ruimte te
geven aan diversiteit en innovatie bij instellingen, om aan te kunnen sluiten
bij de vraag en behoefte van cliënten.
Uiteraard gaat het bovenstaande gepaard met grotere financiële risico’s voor
de zorginstellingen. De opbouw van grotere reserves past daarbij. Daar komt

1

ah-tk-20112012-1155
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.skipr.nl/actueel/id9412-zorginstellingen-bouwen-reserves-op.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

bij dat in deze tijden van financiële crisis financiers eerder financiering zullen
verstrekken aan zorginstellingen met reserves.
Vraag 2
Erkent u dat er in 2010 fors is opgepot met als reden dat er meer onzekerheid
is voor zorginstellingen door politieke keuzes? Zo neen, waardoor wordt het
oppotten van het geld dan gestimuleerd? Zo ja, is het een gewenst resultaat
dat er geld wordt opgepot en niet aan zorg wordt besteed?
Antwoord 2
Uit het artikel blijkt dat zorginstellingen in Noodoost- en Midden-Nederland in
2010 dertien procent meer eigen vermogen hadden dan in het jaar daarvoor.
In mijn antwoord op vraag 1 heb ik de achtergronden van de opbouw van
grotere reserves geschetst. Grotere reserves bij zorginstellingen komt de
continuïteit van zorg ten goede; dit is met name voor cliënten in een
verblijfssituatie van belang.
Ik lees in het artikel verder dat de onderzochte zorginstellingen het afgelopen
jaar meer geïnvesteerd hebben in vastgoed. Door de kwaliteit van hun
vastgoed te verhogen, doen instellingen hun best om concurrerend te blijven
en de bezettingsgraad op peil te houden. Ik vind dat positieve ontwikkelingen.
Vraag 3
Hoe reageert u op de uitspraak van Deloitte dat zorginstellingen zich
financieel voorbereiden voor de risico’s die op hen afkomen? Welke risico’s
kunnen deze zorginstellingen verwachten? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
Zie het antwoord op vraag 1. Het gaat om het risico dat de bezettingsgraad
van een gebouw voor verblijf van cliënten zo laag wordt dat de gebouwgebonden kosten niet meer worden terug verdiend.
Vraag 4
Vindt u het aanvaardbaar dat zorginstellingen in vastgoed investeren om te
kunnen blijven concurreren, in plaats van te investeren in extra personeel en
kwalitatief goede zorg? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
Ik heb geen aanleiding om te veronderstellen dat zorginstellingen investeringen in extra personeel en kwalitatief goede zorg achterwege laten vanwege
investeringen in vastgoed of het verhogen van de reserves. Zorginstellingen
die dat wel achterwege zouden laten kunnen op de lange termijn niet
overleven omdat cliënten en zorgverzekeraars niet meer zullen kiezen voor
zorginstellingen waar de kwaliteit niet goed op orde is.
Vraag 5
Kunt u een overzicht geven van de vermogensontwikkeling van de zorginstellingen in de afgelopen jaren? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 5
Ik draag er zorg voor dat zorginstellingen zich verantwoorden door middel
van een jaardocument Maatschappelijke Verantwoording. Deze worden
gepubliceerd via de website www.jaarverslagenzorg.nl. Iedereen kan van deze
gegevens gebruik maken om daar analyses op los te laten. Zo heeft in
onderhavig geval Deloitte van deze openbare gegevens gebruik gemaakt. Het
artikel op grond van de analyses van Deloitte geeft een aardig overzicht van
de vermogensontwikkeling van de zorginstellingen in de VVT en GHZ.
Het CBS heeft de openbare publicatie «Analyse financiële kengetallen
zorginstellingen 2009» uitgebracht. Hierin staan in tabel 2.8 de vermogensratio’s voor de care-sector op grond van de jaarrekeningen 2009. Dit voorjaar
brengt het CBS de openbare publicatie «Analyse financiële kengetallen
zorginstellingen 2010» uit. Hierin zal ook een analyse van de vermogensontwikkeling over de periode 2007–2010 worden opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 6
Erkent u dat het niet te verkroppen is dat er op de werkvloer geklaagd wordt
over te weinig collega’s en dat er tegelijkertijd zorgmiddelen worden
opgepot? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Zie mijn antwoord op vraag 4. Mochten betrokkenen bij een individuele
instelling van mening zijn dat reserves worden opgebouwd terwijl de
kwaliteit van zorg onder de maat is, bijvoorbeeld door te weinig personeel,
dan moeten deze betrokkenen allereerst bij het bestuur en het toezichthoudend orgaan van de desbetreffende zorginstelling aankloppen en eventueel
bij de IGZ als sprake is van misstanden.
Vraag 7
Wat is uw verklaring ervoor dat 2008 voor veel instellingen een lastig jaar
was, terwijl in 2009 en 2010 zorginstellingen goed in staat waren hun
vermogenspositie te versterken? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Ik heb onvoldoende inzicht in de financiële huishouding van individuele
zorginstellingen om dit goed te kunnen beoordelen. Ik zie wel een aantal
ontwikkelingen die hierop van invloed zouden kunnen zijn. Een mogelijke
oorzaak is dat zorginstellingen efficiënter zijn gaan werken in aanloop naar de
bekostiging met integrale tarieven. Andere mogelijke oorzaken zijn: verliesgevende thuiszorgcontracten bij de invoering van de Wmo, budgettaire
verrekeningen in 2009 en 2010 over eerdere jaren, een betere verdeling van
de budgetten over de regio’s.
Vraag 8
Bent u bereid maatregelen te treffen, zodat zorginstellingen zorggeld weer
besteden aan zorgverlening in plaats van reserves te kweken die steeds hoger
worden? Zo ja, op welke termijn gaat u ervoor zorgen dat zorginstellingen
zorggeld weer aan de zorg gaan gebruiken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De veronderstelling uit uw vraag – dat zorginstellingen zorggeld niet aan
zorgverlening besteden – kan ik gezien mijn antwoorden op de vragen
hierboven niet onderschrijven. Ik zie daarom op dit moment geen aanleiding
om maatregelen te treffen.
Vraag 9
Erkent u dat u niet kunt voorkomen dat de extra gelden in het kader van de
«12 000» extra medewerkers worden opgepot? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 9
Over de extra middelen is op 5 september jl. het convenant «Investeringen
Langdurige Zorg 2011–2015» gesloten met veldpartijen. Veldpartijen hebben
zich door middel van de ondertekening van het convenant gecommitteerd
aan de afspraken in het convenant. Concreet betekent dit dat de zorgkantoren
er op zullen toezien dat de extra middelen bij de zorgaanbieders terechtkomen en dat zorgaanbieders zich zullen inspannen om deze middelen aan te
wenden voor de doelen van het convenant. Gezien de krapper wordende
arbeidsmarkt in de zorg en het belang van het extra investeren in personeel
ga ik er ook vanuit dat de zorginstellingen de middelen goed zullen aanwenden. Uit de praktijk krijg ik ook veel signalen dat dit ook gebeurt doordat er
goede plannen worden ingediend bij de zorgkantoren. Ik zal de voortgang
van de uitvoering van het convenant goed monitoren. Mocht blijken dat
zorgaanbieders de extra middelen niet (goed) aanwenden dan kunnen de
zorgkantoren ook ingrijpen. Met de afspraken in het convenant heb ik
geborgd dat de middelen doelmatig worden aangewend en wordt voorkomen
dat de middelen worden opgepot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3