Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2954
Vragen van het lid Siderius (SP) aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat mensen verstoken blijven van
huishoudelijke verzorging en thuiszorgorganisaties collectief
thuiszorgmedewerkers ontslaan (ingezonden 3 juli 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 9 september 2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2013–2014, nr. 2634.
Vraag 1
Vindt u het acceptabel dat de gemeenten Noordoostpolder, Steenwijkerland
en Urk hun handen aftrekken van de huishoudelijke verzorging en daarvoor
een bemiddelingsbureau inschakelen?1
Antwoord 1
Navraag bij deze gemeenten leert dat zij overwegen om voor inwoners die
hulp willen bij het dweilen, stofzuigen of wassen en strijken, vanaf volgend
jaar de mogelijkheid te bieden om gebruik te maken van een algemene
voorziening. Gemeenten zouden hiertoe een bureau willen inzetten die in
opdracht en onder de verantwoordelijkheid van gemeenten de bemiddeling
verzorgt. De uitwerking van dit beleidsvoornemen en de besluitvorming
daarover dient nog plaats te vinden.
De gemeenten laten weten dat zij de wettelijke kaders daarbij in acht zullen
nemen. Dit impliceert dat na de melding van een ondersteuningvraag de
gemeente op grond van de Wmo 2015 zal onderzoeken of een ingezetene in
zijn zelfredzaamheid en participatie dient te worden ondersteund. Indien dit
het geval is en het blijkt dat de ingezetene deze ondersteuning niet zelf of
met zijn omgeving kan organiseren en een algemene voorziening onvoldoende bijdraagt, dan is de gemeente gehouden om een maatwerkvoorziening te verstrekken. Een dergelijke zorgvuldige, individuele afweging is ook
aan de orde voor bestaande cliënten. Het inschakelen door gemeenten van
een algemene voorziening in de vorm een bemiddelingsbureau is dus
mogelijk onder de voorwaarde dat gemeenten een uitvoering waarborgen die
conform de wet is.

1

ah-tk-20132014-2954
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Noordoostpolder krijgt bemiddelingsbureau voor schoonmaakondersteuning, Evernote, 17 juni
2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 2, 3 en 4
Wat vindt u ervan dat mensen die geen huishoudelijke verzorging kunnen
betalen, en niet kunnen terugvallen op familie, vrienden en bekenden,
«mogelijk» aanspraak kunnen maken op bijzondere bijstand van deze drie
gemeenten? Is dit in lijn met uw visie op de huishoudelijke verzorging en
naar uw oordeel een juiste uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015? Kunt u uw antwoord toelichten?2
Vindt u het wenselijk dat mensen moeten terugvallen op de bijzondere
bijstand om de huishoudelijke verzorging te kunnen financieren? Is deze
constructie niet juist een broekzak-vestzak-constructie van gemeenten? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Welke regels stellen deze drie gemeenten om via de bijzondere bijstand de
huishoudelijke verzorging vergoed te krijgen? Bent u bereid de Kamer
hierover te informeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2, 3 en 4
Daar waar – conform de bepalingen van de wet – maatschappelijke ondersteuning in de vorm van een maatwerkvoorziening wordt geboden, borgen
de bepalingen van het (nog te publiceren) Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 dat
in de uiteindelijk verschuldigde eigen bijdrage rekening wordt gehouden met
de inkomens- en vermogenspositie van mensen. In die situaties waarin –
conform de bepalingen van de wet – maatschappelijke ondersteuning op
grond van het wettelijke kader als noodzakelijk wordt beoordeeld en een
algemene voorziening als passend kan worden aangemerkt, is het aan de
gemeente om in het kader van die passendheid ook oog te hebben voor de
persoonskenmerken en de situatie van betrokkene. Een mogelijk relevant
persoonskenmerk is ook de inkomenspositie van betrokkene in relatie tot de
eventueel door hem verschuldigde eigen bijdrage voor de algemene
voorziening.
Ingezetenen die als gevolg van hun specifieke omstandigheden niet in hun
bestaanskosten kunnen voorzien, kunnen mogelijk een beroep doen op de
bijstand. Een ander instrument voor maatwerk dat gemeenten met de Wmo
2015 kunnen inzetten betreft de tegemoetkoming als bedoeld in artikel 2.17.
van die wet; gemeenten kunnen personen met een beperking of chronische
psychische of psychosociale problemen en daarmee verband houdende
aannemelijke meerkosten, een tegemoetkoming verstrekken.
De uitwerking van het beleidsvoornemen van de gemeenten heeft nog niet
plaatsgevonden. Ik ben bereid deze uitwerking te volgen en waar relevant u
te informeren.
Vraag 5
Acht u het wenselijk dat deze gemeenten de alfahulp-constructie in de
thuiszorg bevorderen? Kunt u toelichten welke effecten dit precies heeft op
het loon en de arbeidsvoorwaarden in de thuiszorgsector?
Antwoord 5
In zijn algemeenheid acht ik dit niet wenselijk. De inzet van een alfahulp kan
een bewuste keuze zijn van de cliënt als deze gekozen heeft voor een
persoonsgebonden budget als leveringsvorm van de ondersteuning.
Gemeenten dienen deze cliënt goed voor te lichten over de gevolgen van het
in dienst nemen door de cliënt van een alfahulp. Ik zal gemeenten er op
blijven wijzen dat zij deze voorwaarden in acht nemen.
Ook als de burger gebruik maakt van een bemiddelingsbureau dient de
gemeente haar burgers te wijzen op de consequenties en verplichtingen. De
burger moet dan een afweging maken. Deze afweging heeft dus als zodanig
geen gevolgen op het loon en de arbeidsvoorwaarden in de thuiszorgsector,
maar de mogelijkheid om iemand in te huren op grond van de regeling
dienstverlening aan huis heeft wel tot gevolg dat de betreffende werknemer
een andere arbeidsrechtspositie heeft dan werknemers in loondienst of
ZZP-ers. Het actief bevorderen daarvan door de gemeente vind ik ongewenst.
Via de zogenaamde huishoudelijke hulp toeslag stimuleer ik gemeenten om
reguliere banen te behouden. De Minister van SZW heeft op 27 maart jl. het
rapport van de commissie Kalsbeek aan de Tweede Kamer aangeboden. Het
2

WMO2015: Kamerstuknr. 33 841

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

streven is om de kabinetsreactie op dit rapport in september af te ronden en
de Kamer hierover te informeren.
Vraag 6
Is u bekend hoeveel andere gemeenten ook bemiddelingsbureaus inzetten
om de huishoudelijke verzorging te organiseren? Zo ja, hoeveel en welke
gemeenten betreft dit? Zo nee, bent u bereid dit uit te zoeken en de Kamer
hierover te informeren?
Antwoord 6
Deze informatie is niet beschikbaar. Zoals ik in het antwoord op vraag 5 heb
aangegeven kan de inzet van een alfahulp als de cliënt gekozen heeft voor
een persoonsgebonden budget als leveringsvorm van de ondersteuning. In
zijn algemeenheid acht ik dit niet wenselijk. Gemeenten dienen deze cliënt
goed voor te lichten over de gevolgen van het in dienst nemen door de cliënt
van een alfahulp. Ik zal gemeenten er op blijven wijzen dat zij deze voorwaarden in acht nemen. Ik zie nu geen aanleiding om landelijk onderzoek te doen
naar de inschakeling van bemiddelingsbureaus door gemeenten.
Vraag 7
Hoeveel krijgt het betreffende bemiddelingsbureau betaald door de gemeenten Noordoostpolder, Steenwijkerland en Urk om de huishoudelijke zorg te
organiseren? Welke uurtarieven worden gehanteerd, en welk percentage van
dit tarief wordt daadwerkelijk besteed aan zorg, personeel en bemiddelingskosten?
Antwoord 7
Gemeenten hebben nu een beleidsvoornemen dat onvoldoende is uitgewerkt
om deze vraag te kunnen beantwoorden.
Vraag 8
Bent u bereid maatregelen te treffen om te zorgen dat de gemeenten
Noordoostpolder, Steenwijkerland en Urk weer de verantwoordelijkheid voor
de huishoudelijke verzorging nemen en de samenwerking met dit bemiddelingsbureau per direct opzeggen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De betreffende gemeenten hebben mij verzekerd dat zij de wet in acht zullen
nemen. Ik volg de uitwerking van de beleidsvoornemens.
Vraag 9
Hoe oordeelt u over het bericht dat de gemeente Son en Breugel stopt met
het aanbieden van huishoudelijke verzorging? Kunt u uw antwoord toelichten?3
Antwoord 9
Navraag bij de gemeente leert dat de uitwerking van dit beleidsvoornemen
en besluitvorming daarover in de gemeenten nog plaats dient te vinden. Het
is niet zo dat de gemeente stopt met het aanbieden van huishoudelijke
verzorging. Wel geldt dat de gemeente met alle 380 huishoudens die nu
huishoudelijke hulp ontvangen in gesprek gaat over een passende oplossing.
De gemeente laat weten dat zij daarbij de wettelijke kaders daarbij in acht
zullen nemen. Dat impliceert dat na de melding van een ondersteuningvraag
de gemeente op grond van de Wmo 2015 zal onderzoeken of een ingezetene
in zijn zelfredzaamheid en participatie dient te worden ondersteund. Indien dit
het geval is en het blijkt dat de ingezetene deze ondersteuning niet zelf of
met zijn omgeving kan organiseren en een algemene voorziening onvoldoende bijdraagt, dan is de gemeente gehouden om een maatwerkvoorziening te verstrekken. Een dergelijke zorgvuldige, individuele afweging is ook
aan de orde voor bestaande cliënten.

3

«Son en Breugel stopt hulp in huishouden», ED.nl, 1 juli 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Vraag 10
Wat is uw reactie op de volgende uitspraak van wethouder Frenken: «Het
vertrekpunt is dat we met maatwerk kijken wat er nodig is om te participeren
in de maatschappij. Huishoudelijke hulp hoort daar niet voor iedereen bij. En
dat kan er best inhakken voor veel mensen»? Is naar uw oordeel het leveren
van maatwerk in contrast met het schrappen van de huishoudelijke hulp voor
mensen?
Antwoord 10
De door het Eindhovens Dagblad geciteerde uitspraak van de wethouder is in
bovenstaande vraag onvolledig weergegeven. Het volledige citaat is: «Het
vertrekpunt is dat we met maatwerk kijken wat er nodig is om te participeren
in de maatschappij. Huishoudelijke hulp hoort daar niet voor iedereen bij. En
dat kan er best inhakken voor veel mensen. Daarom willen we zorgen voor
een goede voorlichting.» De wethouder gebruikt een metafoor om het belang
van goede voorlichting te benadrukken. De geciteerde wethouder wil inzetten
op een goede voorlichting over wat er mogelijk gaat veranderen voor
mensen.
Vraag 11
Acht u het wenselijk dat de gemeente Berkelland (in de Achterhoek) alle
contracten heeft ontbonden met thuiszorgorganisaties om «de handen vrij te
hebben voor toekomstige ontwikkelingen»? Op welke wijze zijn de 1450
mensen die nu huishoudelijke verzorging ontvangen gegarandeerd van
huishoudelijke verzorging per 1 januari 2015?4
Antwoord 11
Navraag bij de gemeente Berkelland leert dat zij van mening zijn dat -mede
vanwege financiële kaders in 2015- de huidige contracten onvoldoende
ruimte geven om een goede invulling te geven aan de opdracht om op grond
van de Wmo 2015 passende ondersteuning te bieden. Het college dient hier
verantwoording over af te leggen in de gemeenteraad. Het aantal van 1450
personen heeft betrekking op de gemeente Berkelland. Het gaat om 1125
personen die nu eenvoudige hulp ontvangen en 325 personen die meer
complexe ondersteuning ontvangen. Er zal voor de personen die eenvoudige
hulp ontvangen per individuele situatie opnieuw beoordeeld worden of de
verstrekking van deze ondersteuning als maatwerkvoorziening nog passend
is.
Daar waar verandering optreedt in de geboden ondersteuning, heeft de
gemeente toegezegd te zorgen voor een «zachte landing». De wijziging zal
naar huidig inzicht tussen 1 januari en 1 juli 2015 zijn beslag krijgen.
Berkelland laat weten dat zij de wettelijke kaders daarbij in acht zullen nemen.
Met de huidige aanbieders van de hulp bij het huishouden loopt nog overleg
om hen gelegenheid te bieden nieuwe, meer integrale arrangementen voor
ondersteuning te ontwikkelen. Ook hier geldt dat ik de ontwikkelingen
nauwgezet volg en niet zal aarzelen om in te grijpen als de voorbereidingen
vastlopen.
Vraag 12
Hoe verhoudt het opzeggen van de huishoudelijke verzorging van 1.450
mensen in de Achterhoek zich tot de «lessen uit de Achterhoek» die door de
commissie Borstlap zijn opgesteld na alle problemen bij zorgaanbieder
Sensire vorig jaar?5
Antwoord 12
Zoals ik in het antwoord op vraag 11 heb weergegeven, is er geen sprake van
«opzeggen» van de huishoudelijke verzorging voor 1450 mensen. De Minister
van SZW en ik hebben op 10 februari de eindrapportage van de onafhankelijk
waarnemer, de heer Borstlap, aangeboden aan de Tweede Kamer (TK
2013–2014, 23 235, nr. 111). Daarin hebben wij een reactie gegeven op de
aanbevelingen die van landelijke betekenis zouden kunnen zijn voor het
kabinet, gemeenten, werkgevers- en werknemersorganisaties en zorgverzeke-

4
5

Thuiszorgcontracten opgezegd – de Stentor – 30 juni 2014
Lessen uit de Achterhoek – 10 februari 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4

raars. Zo hebben wij onder meer de verantwoordelijkheid van gemeenten
benadrukt om invulling te geven aan de continuïteit van maatschappelijke
ondersteuning. Gemeenten zullen, binnen de kaders van deze wet- en
regelgeving, een eigen afweging moeten maken op welke wijze zij continuïteit
blijven bieden voor cliënt en op welke wijze ze perspectief bieden voor
hulpverleners die hun baan kwijtraken. Er zijn in de Wmo 2015 en het (nog te
publiceren) Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 expliciet verplichtingen opgenomen
voor gemeenten en aanbieders die beogen om deze afweging zo goed
mogelijk te laten plaatsvinden. De gemeente Berkelland heeft deze afweging
nog niet afgerond, zodat het prematuur is om hierover een oordeel te geven.
Vraag 13 en 14
Wat vindt u ervan dat zorgaanbieder Thebe stopt met het aanbieden van
huishoudelijke verzorging? 6
Hoe oordeelt u over de handelwijze van Thebe die collectief ontslag
aanvraagt voor 633 thuiszorgmedewerkers, maar hen ondertussen weer in
dienst wil nemen als «huishulp» in een lagere salarisschaal? Is dit in lijn met
uw visie op de Wmo 2015? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 13 en 14
Ik heb van dit bericht kennis genomen. Voor alle thuishulpen binnen Thebe
Huishoudelijke Zorg BV (hierna: Thebe) heeft de raad van bestuur besloten
om collectief ontslag aan te vragen. Thebe heeft dit besluit genomen, omdat
er in de gemeenten waar zij actief is minder vraag is naar thuishulpen. Thebe
verstaat onder «huishulp» activiteiten zoals schoonmaken, strijken en
wassen.«Thuishulp» ondersteunt daarnaast bij de organisatie van de
huishouding en signaleert problemen bij de cliënt in een vroegtijdig stadium.
Thebe geeft zelf aan dat ze, waar mogelijk, medewerkers een vaste baan wil
te laten behouden. Thebe heeft daarom een voorstel gedaan aan de
medewerkers waarin zij per 1 januari 2015 kunnen instromen als huishulp.
Hierbij behouden zij het aantal arbeidsuren, zoals deze nu ook contractueel
zijn vastgelegd. Voor alle medewerkers van Thebe geldt een sociaal statuut.
Hierin zijn afspraken opgenomen, zoals een regeling voor het afbouwen van
het oude salaris en een toeslag voor medewerkers die werkzaamheden
uitvoeren die behoren tot de functie thuishulp. Ik ga er van uit dat over de
reorganisatie zoals gebruikelijk afspraken worden gemaakt tussen werkgever
en werknemersorganisaties.
Vraag 15
Bent u bereid deze vragen voor de behandeling van de Wmo 2015 in de
Eerste Kamer op 6 juli a.s. te beantwoorden?
Antwoord 15
Voor een zorgvuldige beantwoording was uitvraag bij de verschillende
gemeenten noodzakelijk. Daardoor is niet mogelijk gebleken aan deze korte
termijn te voldoen.

6

«Thebe heft functie thuishulp op», dichtbij.nl, 01 juli 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

5