Doc. nr.
1
2
3
4

Datum
Titel doc.
28-6-2023 Aanbiedingsnota brief fiscale aandachtspunten beëindigingsregelingen agrarische sector
26-1-2023 Nota-stas-fb-Terugkoppeling gesprek sector belastingadviseurs agrarische sector en beantwoording
fiscale vragen saneringsregelingen visserij
14-3-2023 Nota-stas-fb- Taskforce landbouw en fiscaliteit- plan van aanpak
31-3-2023 Nota-stas-fb-BWO Fiscale aandachtspunten stoppersregelingen

5
6
7
8

31-3-2023 Bijlage 2 - bijlage bij tweede beslisnota stoppersregelingen X
12-4-2023 Nota-stas-fb- Dekking verruiming HIR inzake stoppersregelingen
17-4-2023 Nota-stas-fb- Bestuurlijk overleg LTO stopperstregelingen
5-6-2023 Nota-stas-fb-Concept Kamerbrief fiscale aandachtspunten beëindigingsregelingen agrarische sector

Toelichting
Mondeling akkoord door Stas-fb
Brief aan de Tweede Kamer waarin instelling Taskforce ''Fiscaliteit en Landbouw'' wordt toegevoegd.
Plan van aanpak Taskforce
Beslisnota in kader Voorjaarsnota met keuzes inzake beleidsmatige behandeling aangedragen fiscale
aandachtspunten.
Bevindingen van de Taskforce ''Landbouw en Fiscaliteit''
Voorleggen besluit om in kader VJN voor te stellen de HIR te verruimen met dekkingsvoorstel.
Voorbereiding gesprek bewindslieden met de heer van der Tak LTO.

Ministerie van Financien

Directle Algeniene
TER BESIJSSING

Fiscale Politiek

Aan

de staatssecretaris van Financien

nota

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

Kamerbrief fiscale aandachtspunten

beeindigingsregelingen agrarische sector

Aanleiding
Bijgaand wordt u de tekenversie van de Kamerbrief fiscale aandachtspunten
beeindigingsregelingen agrarische sector voorgelegd
Na ondertekening zal de brief zo spoedig mogelijk naarde Kamerworden
gestuurd zodat deze nog voor het zomerreces bij de Kamer is

Datum

Beslispunten

Bijiagen

Gaat u akkoord met de Kamerbrief

en

2B juni 2023
Notanummer

de stukken die in kader actieve

1

Tekenversie Brief

2

Set actieve

openbaarmaking zullen wforden meegestuurd

openbaarmaking

Wilt u het tekenexemplaar fbiilaae 1^ ondertekenen indien u akkoord bent met

verzendinq van de brief

Kernpunten
•

•

U bent eerder akkoord gegaan met de conceptversie van de brief
Op uw verzoek is de passage over de stakingslijfrente nog aangepast
verruimen wordt in de augustusbesluitvorming overwogen

•

De brief is parallel voorgelegd

de minister van Landbouw
•

aan

de minister voor N

Minister N

S en

ter info

aan

S is akkoord

De aan de besluitvorming ten grondslag

liggende stukken zullen in het

kader van de actieve openbaarmaking openbaar worden gemaakt Voor
een

overzichtzie bijiage 2

Communicatie
Dit onderwerp heeft de aandacht van de media en daarmee kan de brief media

aandacht opieveren

Uw woordvoerders attenderen gei nteresseerde journalisten

op de brief

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina

1971161

1 van 1

00001

ii
Ministerie van Financien

6L00C

Fiscale Zaken
TFR BESLISSING

Directie Algemene

Aan

Fiscale Politiek

de staatssecretaris van Financien

Fiscaiiteit en Beiastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Terugkoppeling gesprek sector belastingadviseurs
agrarische sector en beantwoording fiscale vragen
saneringsregeling visserij
Datum
26 januari 2023
Notanummer

Aanleiding
•

2023 0000025556

Tijdens de plenaire behandeling van het Belastingplan 2023 heeft u toegezegd
om

gezameniijk met de minister voor Natuur en Stikstof

MNenS

Bijiagen
1
Samenvatting gespre

de Tweede

Kamer een brief te sturen over de fiscaiiteit bij de beeindiging van

sector over

stoppersregelfngen

landbouwbedrijven Begin december heeft u een eerste conceptversie van de
brief ontvangen zie bijiage 4
Deze versie is ook gedeeld met ambtelijk

voor agrariers

2

MNenS
•

fiscale knelpunten en

aangenomen waarin het kabinet wordt
verzocht om in gesprek met de sector te onderzoeken of er fiscale
Ook is de motie Inge van Dijk c s

opiossingsrichtingen

aangedragen door de

belemmeringen bij stoppersregelingen voor agrariers zijn en indien nodig
beleidsoptfes te onderzoeken die het gebruik en dod van de regeling

sector
3

ondersteunen
•

•

Appreciatie van de

Beantwoording vrage
over

In het kader van de motie Inge van Dijk c s

en

de toegezegde brief hebben

van

ambtelijk FIN en LNV een gesprek gevoerd met belastingexperts van de
agrarische sector De concept Kamerbrief behoeft onder andere nog verdere
invuliing door het opnemen van een terugkoppeling van dit gesprek Wij
informeren u over dit gesprek en geven een eerste appreciatie van de
aangedragen aandachtspunten en opiossingsrichtingen Voor meerdere
genoemde knelpunten geldt dat het nog een nadere appreciatie vergt over de
wenselijkheid om fiankerende regelgeving te onderzoeken op aspecten als
doeimatigheid doeltreffendheid afbakening^ sfaatssteun
Daarnaast heeft de visserijsector in november 2021 aan het ministerie van
LNV vragen gesteldjver de fiscale aspecten_vA£ de saneringsregeling voor
visserijbedrijven Ook zijn er soortgelijke vragen door bestuurders van de
visserijsector op tafei gelegd in Bestuurlijke Overleggen met de minister van
LNV Wij hebben samen met ambtelijk LNV een conceptbeantwoording van die
vragen opgesteid

de fiscale aspect

de saneringsrege

visserij gesteld door
fiscale

vrsserijspeclalisten

oS

Z J

Beslispunten
Beslispunt 1 Deelt u de eerste appreciatie van de door de sector
aangedragen knelpunten wensen en opiossingsrichtingen en bent u het eens
met het geschetste proces voor de Kamerbrief
Beslispunt 2 Wilt u bepaalde opiossingsrichtingen zie tabel 1 verder aten^4—
uitwerken ter besluitvorming in het voorjaar en zo ja welke
Beslispunt 3 Bent u akko_ordjnet de conceptbeantwoording van de vragi
gesteld door de visserijsector over enkeie fiscale aspecFen van de

t

saneringsregeling visserij

r

{J

j ^

PU ceJ

Laju

Pagina 1 van 6

V

■ss h
1951313

00002

Kernpunten
•

In opvolging van de motie Inge van Dijk c s heeft medio december een
overleg plaatsgevonden tussen belastingexperts van de agrarische sector
ambtelijk FIN en ambtelijk LNV DoeFvan het gesprek was om bij de sector te
inventariseren welke fiscale aandachtspunten zij ziet bij de stoppersregelingen
in de landbouwntTbijlage 1 vindt u een verslag van het gesprek met de
sector en een

•

inventarisatieliist met aandachtspunten

In het gesprek stelde de sector onder meer de bijzondere context waarin de

agrariers stoppen_aan de orde Volgens de sector is er bij het aangaan van
een stoppersregeling geen sprake van een normale bedrijfsbeeindiging
Daarnaast gaf de sector aandacht aan de verschillende uitgangsposities van
agrariers financieel leeftijd en soort bedrijf die willen stoppen De generieke
aard van de fiscaliteit sluit daarbij_ni et aan
•

We begrijpen dat er zorgen zijn bij de sector

Een van de bepalende factoren
bij de keuze van agrariers om met gebruikmaking van deze regeling hun
veehouderijbedrijf of locatie te beeindigen is de hoogte van de subsidie
Echter de aankomende stoppersregelingen zoeken de maximale

staatssteunkaders van 120

•

•

al op

Hierdoor is een additionele

fiscale

tegemoetkoming aan deze spedfieke groep rinogelijk niet een optie Dit geldt
niet voor aanpassingen in generieke regelingen
Het is wel zo dat de vormgeving van de subsidieregeling aan de voorkant van
wezenlijk belang is bij de berekening van de stakingswinst van de
ondernemer en daarmee hoeveel hij onder aan de streep overhoudt Ook is
het mogelijk dat de hoogte van de stakingswinst hoqer is door de hoogte van
de subsidie Daarnaast het is regel dat elke ondernemer belasting
verschuldigd is over de stakingswinst Hooguit is het zo dat door
overheidsingrijpen het gekozen moment om te stoppen anders is
In speci^Ieke zin benoemde de sector tijdens het gesprek meerdere fiscale
onderwerpen op verschillende fiscale dorneinen in de inkomsten en

vennootschapsEeiasting de omzetbelasting en overdrachtsbelasting
•

De aandachtspunten hebben we op hoofdtijnen onderzocht
u een

•

In bijiage 2 vindt

appreciatie hiervan

Een groot deel

van^aangedragen punten zijn lastig op te lossen omdat het

vaak niet mogelijk noch wenselijk is om een onderscheid aan te brengen
tussen agrarische ondernemers en andere ondernemers
•

Voor sommige punten zien wij wel mogelijke opiossingsrichtingen

punten zijn

meer te

zien ais een fiscale _wens

maar zouden

wel

Andere

positief

kunnen bijdragen in de overwegingen om al dan niet gebruik te maken van
een

stoppersregeling

Er bestaan naar verwachting mogelijkheden om

flankerende regelgeving te treffen

o a

in de omzetbelasting en

nog nad^r worden onderzocht Daarbij
moet ook worden beoordeeld of een additionele fiscale tegemoetkoming aan

overdracKtsbelasting

maar dit moet

deze spedfieke groep past binnen de staatssteunkaders
•

•

Ook zijn er optles die nader onderzoek vergen en mogelijk niet meer tijdig

zijn om mee te kunnen lopen in de voorjaarsbes|uitvorming Zie tabel 1 voor
een overzicht De budgettaire en uitvoeringstechnische aspecten van de
aangedragen opiossingsrichtingen moeten nog verder in kaart worden
gebracht
Het streven is om medio maart een Kamerbrief te sturen Begin december
heeft u een eerste conceptversie van de Brief ontvangen zie bijiage 4
Eind
februari ontvangt u een nieuwe conceptversie van de brief die wij in overleg
met ambtelijk LNV MN S opsteilen

inui

Q

Pagina 2 van 6

I

ay

1951313

00002

i

De belastingadviseurs van de visserijsector hebben een zevental vragen
gesteld over de ftscale aspecten van de saneringsregeling visserij Het betreft
vragen over de verbreking van de voortzettingsperiode van de BOR de
herinvesteringsreserve ruziesplitsing een versoepeling van het beleid ten
behoeve van de kwijtschelding van belastingschulden en winstneming in
2022 In bijlage 3 vindt u de vragen en onze conceptbeantwoording daarvan

•

label 1

Overzicht van de aangedragen aandachtspunten in agrarische sector

Appreciatie

JFiscaal aandachtspun^
Algemeen
1

Aandachtspunt 1 Belastingschade

Nader te

2

Oplossing 1

Niet noodzakelijk

onderzoeken

over

betalingsregeling ter tegemoetkoming afrekenen

stakingswinst

j

IB

Inkomstenbelasting

en

vennootschapsbelasting

3

Aandachtspunt 2 Beperkte mogelijkheden voor toepassing
herinvesteringsreserve bij gedeeltelijk stoppen

onderzoeken

4

Aandachtspunt 3

Nader te

bv

en

deelname aan de

onderzoeken

stoppersregeling in verband met de voorwaarde van
voortzetting van de qnderneming
5

■

Aandachtspunt 4 Beperkte mogelijkheden stakingslijfrente voor
bepaalde leeftijds groepen en aangedragen oplossing 2

r
‘

Nadere afweging “I

6

Aandachtspunt 5

bijvoorbeeld bij vastgoed
7

—

De toepassing van de herinvesteringsreserve

wordt soms beperkt door de boekwaarde eis

J

i

noodzakelijk

verruimen maxirnumbedragen stakingslijfrente
■

c^

\ Nader te

De combinatie van geruisloze inbreng in een

artikel 3 65 Wet IB 2001

I

vpb

i

Niet noodzakelijk

Dit speelt

met een hoge boekwaarde

Aangedragen oplossing 3 Stakingswinsten lager belasten
bijvoorbeeld door een verruiming van de MKB winstvrijstelling

Niet noodzakelijk

of eeji verminiing van de stakingsaftrek
8

Aangedragen oplossing 4 Opheffing FOR bij staking van de
onderneming en start nieuwe onderneming

Niet noodzakelijk

9

Aandachtspunt 6 Erfpachtgronden Fagoed c q

Nader te

ASR

\

onderzoeken

I 10

Aandachtspunt 7

MIA c q

EIA en afbraak van gebouwen binnen

i Mogelljk

desinvesteringsbijtelling bij overeenkomst MGA 1 en terugkoop
met kwalitatieve yerplichting tot sloop

’X

belastingschade

Omzetbe asting
11

Aandachtspunt 8

In sommige gevallen moeten agrariers btw
terugbetaten aan de fiscus naar aanleiding van de verkoop van
hun grond en gebouwen aan de provincie herziening

Nader te
onderzoeken

Overdrachtsbelasting
12

f

Aandachtspunt 9 Vrijstelling voor overdracht aan familie

niet

Nadere afweging

voldoen aan voortzettingsvereiste
13

voldoen aan voortzettingsvereiste
14

15

noodzakelijk

Aandachtspunt 10 Vrijstelling voor Inbreng in NV BV
^

Aandachtspunt 11 Vrijstelling voor verkrijging van
cuituurgrond niet voldoen aan voortzettingsvereiste

niet

Nadere afweging
j noodzakelijk

Nadere afweging
■

Aandachtspunt 12 Verkoop aan de provincie van ondergrond en |
bedrijfsgebouwen en terugkoop van de ondergrond met
verplichting tot sloop van de bedrijfsgebouwen

noodzakelijk
Geen knelpunt

Paging 3 van 6

1951313

00002

Toelichting
StoppersregeUngen landbouw en fiscale spelregels
Op dit moment zijn er geen lopende stoppersregelingen Op 30 november
2022 is de Maatregel Gerichte Aankoop MGA 1 gesloten
Van 2019 tot
medio 2020 liep de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen Srv
De
Srv wordt op dit moment geevalueerd Hierbij wordt expliciet de vraag gesteid
of er fiscale knelpunten zijn ervaren bij de Srv zie ook hierna onder Srv
Het streven van het kabinet is om in april 2023 een nieuwe stoppersregeling
voor piekbelasters de financieei ruimhartige beeindigingsregeling Landelijke
beeindigingsregeling veehouderijiocaties plus LBV
open te stellen Parallel
zal na goedkeurinq van de Eurooese Commissie de Landelijke
beeindigingsregeling veehouderijiocaties LBV in april worden opengesteld
zonder plus ^ Ook wordt er nog gewerkt aan de Maatregel Gerichte Aankoop
•

•

MGA 2
•

•

3

Een van de bepalende factoren bij de keuze van agrariers om met
gebruikmaking van deze regeling hun veehouderijbedrijf of locatie te
beeindigen is de hoogte van de subsidie De vormgeving van de
stoppersregeling aan de voorkant heeft invioed op de fiscale gevolgen bij
beeindiging van het agrarische bedrijf De vormgeving heeft daarmee invioed
op hoeveel een agrarier onder aan de streep overhoudt
De ontvangen subsidie op grond van de regeling behoort tot de winst

inkomsten
•

•

en

vennootschapsbeiastingy

Het subsldiebeorag van de aankomende stoppersreqelinq

de Landelijke
beeindigingsregeling veehouderijiocaties zonder plus bestaat uit twee
componenten gezamenlijk subsidiepercentage van 100
1
Een bijdrage in verband met het geheel of gedeeltelijk laten vervallen van
het productierecht
2
Een bijdrage in verband met het verlies van de waarde van de op de
veehouderijiocatie gebruikte productie~capaciteit voor het houden van
diersoorten met productierecht
Het subsidiebedrag van de Landelijke beeindigingsregeling veehouderijiocaties
bestaat uit drie componenten gezamenlijk subsidiepercentage
plus Lbv
van

120

C ly Een bijdrage in verband met het geheel of gedeeltelijk laten vervallen van
het productierecht
Een bijdrage in verband met het verlies van de waarde van de op de
veehouderijiocatie gebruikte productiecapaciteit voor het houden van
diersoorten met productierecht
Een bijdrage in de kosten voor sloop en afvoer van de productiecapaciteit
Regel is dat elke stoppende ondernemer in Nederland betasting verschuidigd
is over de stakingswinst Ondernemers die kiezen voor een stoppersregeling

65

—

•

——

~

~

——

zijn dat dus ook
•

Het is onduidelijk hoeveel en welk type agrarier

leeftljd

wel geen opvolger
die een

wel geen andere activiteiten naast de te stoppen
^iviteiten

stoppersregeling overweegt onderneemt in de IB en Vpb De sector stelde In
het gesprek de verdeling IB ondernemer en Vnh nlichtin lic hg am op
90

^

ip

Begrotingsbehandeling ministerie van Landbouw

Natuur en Voedselkwaliteit LNV 2023
Kamerbrief LNV 25 11 2022 Voortgang integrals
aanpak landelijk gebied en opvolging uitspraak Raad van State over Porthos
^
Begrotingsbehandeling ministerie van Landbouw Natuur en Voedseikwaliteit LNV 2023
^

Kamerstukken II 2022 23 PM nummer

Pagina 4 van 6

1951313

00002

‘1

Werkgroep stikstof
De werkgroep stikstof is opgericht vanuit het Platform Landbouw De leden
zijn medewerkers van de Belastingdienst LNV LTO en de VLB De werkgroep
heeft als doel duidelijkheid te bieden over de fiscale uitwerking van de
stikstofregelingen De Belastingdienst werkt samen met de sector aan een
Q A set die op de site van de Belastingdienst gepubliceerd zal worden De
werkgroep is in de afrondende fase van de Q A set Naar verwachting wordt
de set in Q1 2023 gepubliceerd

•

Vorm en proces Kamerbrief stoppersregeling landbouw
•

De Kamerbrief zal

iordeViinistervoor NenS aan de Tweede Kamer

worden gestuuMd^M^io
nieuwe concept

februariy^ullen u en de minister voor NenS ieder een
lef ontvangen

van

Uw opmerkingen op de eerste

versie van de brief zullen hierin zijn verwerkt
•

De Kamerbrief kan worden uitgesplitst in de volgende drie delen
1

Schets van de mogelijkheden en grenzen van de fiscaliteit bij het aangaan
van

stoppersregelingen

2

Een terugkoppeling over het gesprek met de sector

3

Benoemen van fiscale knelpunten en opiossingsrichtingen

benoemd in

het gesprek
•

In deel

3

zal de appreciatie van de knelpunten en opiossingsrichtingen

zijn in de appreciatie nog geen budgettaire en
uitvoeringstechnische overwegingen verwerkt Waar nodig zullen deze
overwegingen in de Kamerbrief worden toegelicht

staan

Zoals aangegeven

Tijdelijke subsidieregeling vermindering gevolgen Brexit voor de vissertp
De saneringsregeling visserij is van 1 September tot en met 30 november

•

2022 opengesteld voor ondernemers die geen toekomst meer zien in de
visserij en voldoen aan de gestelde voorwaarden® Zo moet onder andere het
gesaneerde vaartuig worden gesloopt en vervallen de contingenten
vangstmogelijkheden g^koppeld aan het gesaneerde vaartuig
Politiek bestuurlijke context
•

•

I
•

®

De motie Inge van Dijk c s
Belastingplan 2023 verzoekt de regering in
gesprek met de sector te onderzoeken of er fiscale belemmeringen bij
stoppersregelingen voor agrariers zijn en indien nodig beleidsopties te
onderzoeken die het gebruik en doel van de regeling ondersteunen
De motie Stoffer^ Belastingplan 2022 verzoekt de regering in overteg met^^
betrokken partijen in kaart te brengen wat de fiscale knelpunten zijn voor
goede bedrijfsbeeindiging in de veehouderij en wat de mogelijkheden zijn om
deze knelpunten aan te pakken en hiertoe zo nodig een werkgroep in te
stellen en de Kamer hierover voor 1 april 2022 te informeren
In de appreciatie van deze laatste motie heeft uw voorganger aangegeven dat
het ministerie van LNV navraag heeft gedaan bij varkenshouders die hun
bedrijf ondanks een positieve subsidiebeschikking op basis van de
Subsidieregeling sanering varkenshouderijen Srv uiteindelijk niet

Regeling van de Minister van Landbouw Natuur en VoedseikwaiUeit van 22 juli 2022 nr WJZ 21159356 lot
vaststelling van subsidie instrumenten voor de visserij ter vermindering van de gevolgen van Brexit betaald utt
de Brexit Adjustment Reserve Tijdelijke subsidieregeling verminderlng gevolgen Brexit voor de visserij
^
Kamerstukken II 2022 23 21501 nr 1455
®
Kamerstukken II 2022 23 36202 nr 108
^
Kamerstukken II 2021 22 35927 nr 78

Paging 5 van 6

1951313

00002

beeindigen Varkenshouders noemden in deze gesprekken de fiscaliteit niet
als reden voor het afzien van beeindiging Wei noemden zij redenen zoals de
hoogte van het subsidiebedrag om schuldenvrij te stoppen het felt dat het

bedrijf inmiddels verkocht is aan een andere ondernemer of dat er met de
betrokken gemeente geen overeenkomst is gevonden over de bestemming
van

de veehouderijiocatie

De Srv wordt op dit moment in opdracht van het ministerie van LNV

geevalueerd In deze evaluatie komt ook de vraag aan de orde of er fiscale
knelpunten zijn ervaren bij het niet gebruik van deze regeling De
uitkomsten van deze evaluatie worden medio 2023 verwacht
MGA 2
Aandachtspunt is dat het openstelien van de regelingen LBV LBV
en de Kamerbrief over fiscale aandachtspunten bij de stoppersregelingen voor
agrariers goed op eikaar aansluiten
Communicatie

Deze nota zal gepubliceerd worden als beslisnota bij publicatie van de Kamerbrief
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagrns 6 van 6

1951313

00002

Ministerie van Financien

Fiscale Zaken
TERBE5LISSING

Algemene Fiscale Politick y

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Taskforce landbouw en fiscaliteit

plan van aanpak

Datum
14 maart 2023

Aanleiding
In uw recente Kamerbrief over mogelijke fiscale knelpunten

bij de aankomende

regelingen voor stoppende boeren heeft u een gezamenlijke taskforce landbouw
en fiscaliteit
toegezegd bestaande uit vertegenwoordigers van het ministerie van
Financien en LNV bijiage 1
In deze nota wordt u
conform uw verzoek nader
gemformeerd over de aanpak van het onderzoek de planning stand van zaken
en voortgang

Notanummer
2023 0000074448

Bijiagen
4

In de bijiagen bij deze nota treft u
A

per knelpunt waar u om nader onderzoek heeft gevraagd

beschrijving van de vraagstelling en de aanpak
Cbijlage 2
de integrale planning van het traject bijiage 3

een

B

Beslispunten
1

Gaat u akkoord met de voorgestelde aanpak en de

voorgestelde planning

Zijn er elementen die u mist in de

aanpak
2

Gaat u akkoord met het inplannen van een BWO in de week

van

3 april met minister Van der Wal

Kernpunten
•

Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat de taskforce de door de agrarische

zaf^Berzoeken en waar nodig
mogelijk beleidsopties zal uitwerken met inachtneming van fiscaal juridische
budgettaire en uitvoeringstechnische aspecten

sector aangedragen fiscale punten nader

•

In de Kamerbrief is tevens aangegeven dat het onderzoek van de taskforce

publicatie van de aankomende~beeindigingsregelingen gereed zal zijn
afhankelijk van de staatssteunnotificatieprocedure bij de
Europese Commissie de regelingen in april van dit ja^te publiceren

voor

Het streven is om

Pagina 1 van 3

1951311

00003

•

Conform uw eerdere aanwijzingen wordt een aantal mogelijk reele knelpunten

nader uitgewerkt met het opstellen van opiossingsvarianten en een raming
de budgettaire effecten bijiage 4
Bij de andere door de sector opgebrachte aandachtspunten wordt nader

van
•

onderbouwd waarom ofwel geen sprake is van een knelpunt dan wel de

opiossing niet haaibaar is

niet proportioneel

ongeoorloofde staatssteun

of te

duur
•

U heeft toegezegd de Kamer medio april te informeren over uw bevindingen

•

Een complicatie is dat de integrale besluitvorming over de Voorjaarsnota
VJN pas op 21 april a s wordt afgerond Indian de besluitvorming over de
mogelijke fiscaje knelpunten daarin moet meelopen is verzendinq van de

Kamerbrief op of omstreeks 1 mei de vroeost moqeliike termiin
•

Om een snelle start te kunnen maken is ervoor gekozen het werk te beleggen
in de lijnorganisatie en is voor de afstemming tussen de departementen en de

regievoering

een

stuurqroep op het niveau van de betreffende

afdelinashoofden inoericht
•

De Belastingdienst is daarbij ook aangehaakt

U heeft een brede aanpak op terrain van de landbouw toegezegd
sector zijn in dit verband ook zaken als box 3
en

de natuurschoonwett oenoemd

nu

te concentreren op ^e

elementen na 1 mei a s

de BOR

Door de

de landbouwvrijstelling

Met bNV hebben wij afgesproken ons voor

stoDDersreaelina^ fkorte termijn

en

de andere

separaat te bezien Dit kan mogelijk worden

betrokken bij afwegingen rond het landbouwakkoord waarbij mogelijk de
fiscaliteit ook een rol zal spelen

Toelichting
Nader uit te zoeken

mogelijke knelpuntenj
Op uw verzoek zijn en worden de volgende mogelijke knelpunten nader
geanalyseerd en uitgewerkt waarbij indien zinvol en mogelijk varianten en
budgettaire effecten in kaart worden gebracht
A
B

C
D
E

Toepassing herinvesteringsreserve generiek
Stakingslijfrente leeftijdsgroep generiek
Verhoging stakingsaftrek generiek
Terugbetalen BTW^
Voortzettingsvereisten overdrachtsbeiasting
a
Vrijstelling voor bedrijfsopvoiging binnen
famiiiale kring
b

c

Vrijstelling voor inbreng omzetting van een
onderneming
Vrijstelling voor cultuurgrond

Te hanteren uitgangspunten bij keuze eventuele aanvullende

maatregelen
Wij stellen voor dat bij de keuze voor een eventueei maatregelenpakket de
volgende uitgangspunten leidend zijn

1

Dat blijkt geen knelpunt te zijn

zie bijiage 2

Pagina 2 van 3

1951311

00003

Net als iedere andere ondernemer dienen boeren als zij hun onderneming
gedeeltelijk stoppen belasting te betalen over hun stakingswinst
2 Specifiek gerichte fiscale maatregelen die worden gestapeld op de regelingen
voor stoppers worden begrensd door de maximum steunverlening die mogelijk is
op grond van de EU staatssteunregels Met de aankomende subsidieregelingen
de Landelijke beeindigingsregeiing veehouderijiocaties plus Lbv plus en de
Landelijke beeindigingsregeiing veehouderijiocaties Lbv wordt al maximaal de
1

ruimte binnen de celdende staatssteunkaders aezocht Daardoor is het risico op

ongeoorloofde staatssteun een belangrijk aspect dat moet worden meegewogen
3 Generieke maatregelen die de fiscale druk voor stoppers verminderen zijn
alleen denkbaar indien dit uitvoering^echnisch mogelijk en budgettair inpasbaar
is Ook moet worden gewogen of generieke maatregelen proportioneel zijn
dragen deze naar verwachting voldoende bij aan hogere deelname aan de
stoppersregelingen om maatregelen die doorwerking hebben naar niet
stopperscasussen en d aardoor budgSttalf mogelijk significante impact hebben te
rechtvaardigen

Verder proces

n

Er vindt ambtelijk verder overleg plaats met LTO om meer duiding

de omvang van de ingebrachte wensen

n over

knelpunten In de week v^ 27
zullen u en Mjnister Van der Wal een gezamenlijke beslisnota^pxvtvi iaerL€rericht
3 a^il Mocht er
op besluitvorming tussen u beiden in het BWO van de
gecondudeerd worden dat er specifieke fiscale opties wenselijic zijn dan zullen
deze maatregelen voorgelegd moeten worden aan Brussel omdat dit zal worden
gezien als staatssteun Gezamenlijk met LNV zal gewogen moeten worden of dit
opportuun is gezien het gesprek dat loopt over de stoppersreqelinq Eventueel

m^rt

weaken

zult u ook worden voorbereid op een overleg met minister Kaaq over de inpassing
van

mogelijke budgettaire meerkosten

Dit is afhankelijk van de omvang van deze

meerkosten en de vraag of u deze zelf makkelijk kunt inpassen onder het
lastenkader of dat dit expliciet moet

meelop^ in de voorjaarsbesluitvorming en

instemming van de minister van Financien behoeft
In de laatste week van april

na de VJN besluitvorming
zal de concept Kamerbrief
Wij stellen ondertekening mede namens de minister
voor Natuur en Stikstof voor net als bij de eerste brief
aan u

worden voorgelegd

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Fagina 3 van 3

1951311

00003

r

I

a

Ministerie van Financien

Ot

0

c\o 6 t

TERSTOND

IVM VOORBESPREKING 5 4 14 00

2^ VU ^O

Directle Atgemene

TERADVISERING

Fiscale Politiek

Aan

De staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

TER INFORMATIE
Aan

De minister

nota

Persoonsgegevens

BWO Fiscale aandachtspunten stoppersregelingen

Aanleiding
Op 6 april a 5 heeft u met uw collega Van der Wal een BWO over de
mogelijke fiscale aandachtspunten bij de nieuwe regelingen voor stoppers
In overleg met ambtelijk LNV is een besluitvormingsnota opgesteld om
knopen door te hakken over de beleidsmatige inzet
•

Datum
31 maart 2023

•

Notanummer
2023 0000090137

Bijiagen
2

Adviezen

Agendapunt 1 beslisnota
•

herinvesterinasreserve fHIR

Wij adviseren u politiek te wegen welke van deeivarianten HIR uw voorkeur
heeft de ruime optie of de smalle optie gekoppe d aan het criterium

•overheidsoptreden

—

Agendapunt 2 beslisnota

Stakinasliifrente

•

I

Wij adviseren u politiek te wegen welke van deeivarianten bij de
stakingslijfrente uw voorkeur heeft de ruime optie of de smalle optie
gekoppeld aan het criterium overheidsoptreden

^\^^

7

De bij de HIR en de stakingslijfrente voorgelegde varianten zijn generiek en lijken

vanuiteen optiek van staatsteun houdbaar

waarbij dit het meest evident is voor

de ruime opties

Bij de stakingslijfrente wordt ook nog een nuloptie voorgelegd
die om budgettaire redenen de voorkeur van LNV lijkt te hebben
Agendapunt 3 beslisnota

•

Overdrachtsbelastino

Lfy

Hi

U kunt akkoord gaan om noch een specifieke noch een generieke opiossing te

bieden

Een specifieke opiossing kwalificeert naar verwachtiTig als
ongeoorloofde staatsteun en een generieke opiossing is niet proportioneel

Agendapunt 4 beslisnota

onderwerpen die geen fiscaal aandachtspunt

ziin

•

U kunt akkoord gaan om de thema s belastingschade omzetbelastmg
geruisloze inbreng in BV stakingslijfrente en MKB winstvrijstelIjnfg in het
kader van dit dossier ter zijde te leggen omdat hier bij nadere^nalyse geen
sprake blijkt van een fiscaal knelpunt

Pagina 1 van 4

1951312

00004

Ten aanzten van budaettaire verwerkino
•

Wij adviseren u afspraken te maken over het verdere budgettaire traject
Minister Van der Wal dient de maatregelen formeei in te dienen bij de
minister van FInancien zodat zij onderdeel worden van de

voorjaarsbesluitvorming de maatregelen dienen te zijn voorzien van
adequate budgettaire dekking
Minister Kaag heeft aangegeven dat maatregelen rond stikstof integraal
moeten worden gewogen op dezelfde tafel

en

dus niet separaat een

maatregel in de vierhoek
Als een maatregel positief wordt bevonden

gedekt waar dat

dient deze te worden te

het meest logisch is Omdat het hier gaat om

lastenmaatregelen ligt dekking aan de lastenkant voor de hand Er is op
dit moment geen ruimte binnen het lastenkader om deze maatregelen te
dekken
Moaeliik aesprek met de sector
•

Wij adviseren verder kort stil te staan bij de vraag of
een

en zo ja

hoe

u

l^

nog

gesprek wil voeren met de heer Van derTak van LTO om de

besluitvorming toe te lichten

1

Set aside zaak
•

Mogelijk zat Minister Van der Wal aan het eind van dit gesprek uw
aandacht vragen voor een andere kwestie

Het betreft een set aside zaak

waarln een agrarier een geschil heeft met de

Belastingdienst over de

X

1
1

toepassing van de landbouwvrijstelling We adviseren u zeer
terughoudend te reageren en aan te geven dat deze specifieke casus nog
onder de rechter is

Kernpunten
•

Om een ruime politieke afweging

mogelijk te maken wordt in de beslisnota
HIR als de stakingslijfrente een aantal

zowel bij de herinvesteringsreserve
varianten uitgewerkt
•

•

•

_

Bij de HIR gaat de voorkeur van LNV mede om budgettaire redenen uit
naar de variant waarbij enkel wordt verruimd voor ondernemers die staken
a s gevolg van overheidsoptreden
LNV wil de verruiming bovendien in de tijd begrenzen t m 2027 de periode
dat de stoppersregelingen openstaan
FIN ontraadTeen begrenzing in de tijd Het is wetstechnisch lelijk om een
wijziging die redelijk fundamenteel is in de regeling tijdelijk te doen
Budgettair lijkt 31Took niet nodig omdat de structurele doorwerking van de
regeling op 0 euro is begroot Daarnaast is het gebruikelijk conform
begrotingsregels om bij het opnemen van een horizonbepaling het structurele
bedrag in te boeken en middelen te laten vrijvallen wanneer de regeling wordt
afgeschaft Derhalve worden de kosten van de regeling ten behoeve van
dekking niet verminderd hierdoor
Bij de stakingslijfrente heeft ambtelijk LNV een voorkeur om uberhaupt niet te
verruimen omdat wordt getwijfeld aan nut en noodzaak en men aanhikt tegen
de kosten

DEP

1951312

variant 3

VERTROUWELIJK

Ambtelijk FIN vindt dat het juist wel een goede

Paging 2 van 4

00004

opiossing kan zijn voor de agrarlers die echt in de knel zitten omdat ze juist
geen alternatief hebben niet verder kunnen boeren
De inschatting van de staatsteunjuristen is dat een verruimina gekoppeld aan

overheidsoptreden houdbaar is gezien eerdere uitspraken van de Europese
Commissie

besiuit sluitinq pelsdierfokkerii

Cruciaal is dat het gaat om

uitstel van belasting en niet om afstei van beiasting

De volledige uitvoeringsgevoigenVanjl£

maatfege]^n ten aanzien van de

herinvesteringsreserve^ jgfT^ta1 mgsnjfrente zijn nog\et in kaart gebracht

Dit

dient te gebeuren op fesis yan een uitvoeringstoets MogelMke kan dit leiden
tot verdringing van ander beieid en of moderniseringJV

dat afhankeiiik van de vormaevinq

Eerste indicatie is

de maatregelen per 2024 uitvoerbaar

zouden moeten zijn

Het opdrachtgevende beleidsdepartement is
verantwoordelijk voor het dekken van de uitvoeringskosten
Mogelijk zai Minister Van der Wal aan het eind van dit gesprek uw aandacht
vragen voor een set aside zaak waarin een agrarier een geschil heeft met de
Beiastingdienst over de toepassing van de iandbouwvrijstelling
o
In deze casus heeft de agrarier in het verteden meegedaan met een
regeling van LNV en iangdurig bos aangeplant op iandbouwarond
waardoor de grond bij toepassina van de fiscale reqelqeving nu niet
meer als landbouwgrond wordt beschouwd
o
Minister Van der Wal zai mogelijk opperen om de Iandbouwvrijstelling
met terugwerkende kracht aan te passen of andere opiossingen willen
bespreken
o

We adviseren om voor nu zeer teruqhoudend te reaqeren
deze zaak nog onder de rechter ligt

bij de Hoge Raad

aanaezien

Nadat er

uitspraak van de rechter ligt zijn we uiteraard bereid om hier sam^

^

met LNV ambtelijk nader naar te kijken

Toelichting
•

Kit het onderzoek van de taskforce is naar voren gekomen dat bij de

herinvesteringsreserve sprake is van eenjiscaal aandachtspunt dat opiossing
behoeft
•

Voorgesteld wordt de regeling zo te verruimen dat herinvestering ook in geval
van gedeeitelijk staken mogelijk wordt ~Daarbij wordt een keuze voorgelegd
uit een tweetal varian^nT
o

Variant 1 elke ondernemer kan betaling over de stakingswinst uit

gedeelteiijke staking uitstellen indien deze geherinvesteerd wordt in
andere onderngming

7

een
o

Variant 2

enl^el

ondernemers die gedeeitelijk staken als gevolg van

overheidsingrijpen kunnen betaling over de stakingswinst uit
gedeelteiijke staking uitstellen indien deze geherinvesteerd wordt in
een
•

andereTniet nieuwe

onderneminq

In het geval van de stakingslijfrente wordt een drietal varianten voorgelegd
o

Variant 1

de leeftijdseis bij de stakingslijfrente geheel afschaffen

dus een maxlmaal be Hfag ongeacht de leeftijd
o

Variant 2

i

n^

h 1

alleen in geval van overheidsingrijpen toepassing van

het hoogste maximumbedrag mogelijk maken ongeacht de werkelijke

leeftijd
o

Variant 3

geheel afzien van het treffen van e_en maatregel

vanwege de kosten en de verwachte beperkte effectiviteit

DEP

1951312

VERTROUWELIJK

Pagina 3 van 4

00004

Ten aanzien van het vereiste van voortzetting

blj toepassing van de
vrijstellingen in de overdrachtsbelasting is in de optiek van de taskforce
weliswaar sprake van een fiscaal aandachtspunt maar is de taxatie dat
afschaffen van het vereiste specifiek voor de betreffende boeren op grand van
de staatssteynregels niet is toegestaan in combinatie met de hoogte van de
vergoeding die wordt geboden door de regelingen voor stoppers LBV en LBV
plus Een maatwerkoplossing zou aan Brussel kunnen worden voorgeieqd
maar dit doorkruist de notificatie van de regelingen voor stoppers en heeft als
risico vertracjinq bii de openstellinq van die regelingen Een generieke
opiossing is niet proportioneel want deze is duur en kwetsbaar vanuit een
optiek van constructiebestrijding
Ten aanzien van een aantal andere door de sector aangedragen onderwerpen
constateert de taskforce dat bij nadere
beschouwjr^ geen sprake is van een
fiscaal aandachtspunt Dit betreft ^g belastingschadgj MKB winstvrijstelling en
de stakingsaftrek de BTW en de geruisloze voorzetting in een BV
De sector heeft ook een tweetal aandachtspunten op het gebied van de

af waardering van erfpachtgronden en de desinvestedngsbijtelling

We zien

deze aandachtspunten niet als fiscaal op te lessen knelpunten

7

Over de maatregelen moet integraal besloten worden binnen het bredere

stikstofpakket In die besluitvorming zal ook de dekking vormgegeven
wordgfr waarbij normaliter gewoon de begrotingsregels gelden structureie
derving dekking met structureie opbrengst aan de lastenkant
Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de besluitvormingsnota en

bijbehorende toelichtende bijiage
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

DEP

1951312

VERTROUWELI3K

Pagina 4 van 4

00004

Bijiage Analyse en conclusies taskforce per te onderzoeken fiscaal aandachtspunt

Algemeen
Aandachtspunt Belastingschade
•

In de LBV

en de LBV plus regeling wordt civielrechtelijk geen compensatie geboden voor
eventuele belastingschade die agrariers als gevolg van vrijwillige beeindiging van hun bedrijf

ondervinden
•

Om die reden is de fiscale behandeling van belastingschade
en

is beschreven in het besluit van 31 oktober 2001

LBV plus
•

nr

zoals voIgt uit de jurisprudence

CPP2001 1559M

voor de

LBV

en

de

regeiing niet relevant

Gelet op dat de sector belastingschade wel heeft ingebracht als fiscaal aandachtspunt

zijn we

op dit moment bezig met een update van het hiervoor genoemde besluit zodat het

mocht

dat in de toekomst wel aan de orde zijn
•

duidelijk is welke regeis hieromtrent gelden
Inhoudelijk zullen die regels overigens niet worden gewijzigd Dit houdt in dat de vergoeding
van belastingschade niet tot heffing van inkomsten
of vennootschapsbelasting leidt Er is
echter geen sprake van belastingschade als een redelijk handelende ondernemer die in gelijke
omstandigheden verkeert als de belastingplichtige rekening houdend met de belastingheffing
over de boekwinst ook zonder dreigende onteigening dezelfde transactie zou zijn
aangegaan Het zal dan gaan om een aanbod dat zo goed is dat het redelijkerwijze niet kan
worden afgeslagen

Inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting
Alaemene oomerkinaen herinvesterinasreserve
^

Met de regeling van de herinvesteringsreserve HIR
kan de boekwinst^ die wordt behaald bij de
vervreemding van een bedrijfsmiddel worden gereserveerd indien en zolang het voornemen tot
herinvestering van die winst bestaat De HIR wordt vervolgens afgeboekt op de aanschaffings of

voortbrengingskosten van bedrijfsmiddelen die in het jaar van vervreemding of in de daarop
^
volgende drie jaren worden aangeschaft of voortgebracht Het doel van de HIR is om ter

ondersteuning van de continuiteit van de onderneming de belastingheffing over de gerealiseerde
boekwinsten bij vervreemding van bedrijfsmiddelen uit te stellen door de fiscale claim door te
schuiven naar nieuwe bedrijfsmiddeien ^ De HIR geidt zowei voor ondernemers voor de
inkomstenbelasting als voor vennootschapsbelastingplichtige lichamen
Een HIR wordt uiterlijk in het derde jaar na het jaar waarin de reserve is ontstaan

opgenomen

Deze termijn kan worden verlengd indien voor de herinvestering

aard van de aan te schaffen of voort te brengen bedrijfsmiddelen

in de winst

in verband met de

langer tijdvak is vereist of
mits daaraan een begin
van uitvoering is gegeven
door bijzondere omstandigheden is vertraagd ^
een

indien de aanschaffing of voortbrenging van het nieuwe bedrijfsmiddel

Eenzelfde economische functie

Bij bedrijfsmiddeien waarop niet pieegt te worden afgeschreven of waarop in meer dan tien jaren
pleegt te worden afgeschreven geidt dat afboeking van de HIR slechts plaatsvindt voor zover de
HIR is gevormd ter zake van de vervreemding van bedrijfsmiddelen met eenzelfde economische
functie in de onderneming als de aangeschafte of voortgebrachte bedrijfsmiddelen ® Hiermee
wordt voorkomen dat een verschuiving van stille reserves van bedrijfsmiddelen met een relatief
korte economische levensduur naar bedrijfsmiddelen met een lange levensduur kan plaatsvinden
Die verschuiving zou er toe leiden dat de stille reserves gedurende een veel langere periode of in
^
zijn geheel niet worden gerealiseerd

^

Artikei 3 54 van de Wet inkomstenbelasting 2001 Wet IB 2001
Opbrengst minus boekwaarde van het bedrijfsmiddel
^
Artikei 3 54 eerste lid Wet IB 2001
^
Kamerstukken II 1999 2000 27209 nr 3 p 6
®
Artikei 3 54 vijfde lid Wet IB 2001
^
Artikei 3 54 vierde lid Wet IB 2001
Kamerstukken II 1999 2000 27209 nr 3 p 6
^

1952218

00005

OverheidsiriQri jpen

Indien sprake is van een vervreemding als gevolg van overheidsingrijpen geldt de voornoemde
voorwaarde van eenzelfde economische functie echter niet

Er is onder andere sprake van
overheidsingrijpen in de zin van de HIR als een regeling is aangewezen als nationale regelgeving
die leidt tot herstructurering of beeindiging van een bedrijfstak ® Deze aanwijzing vindt plaats in
het Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting 2001 UBIB 2001
Tot de nationale regelingen die reeds
zijn aangewezen als overheidsingrijpen behoren onder meer de Subsidieregeling sanering
®
varkenshouderijen SRV en onderdeel 2 1 van de Tijdelijke subsidieregeling vermindering
^®
De Landelijke beeindigingsregeling veehouderij LBV en de
gevolgen Brexit voorde visserij
zullen nog worden aangewezen als
Landelijke beeindigingsregeling veehouderij plus LBV
il
Voordeze
dus
overheidsingrijpen
regelingen gelden
soepelere voorwaarden bij toepassing van
de HIR of gaan deze gelden

Boekwaarde eis

Bij de afboeking van een HIR moet tevens rekening worden gehouden met de zogenoemde
boekwaarde eis

Afboeking van de HIR op de aanschaffings of voortbrengingskosten van het
of
de bedrijfsmiddeien waarin wordt geherinvesteerd vindt siechts plaats voor
bedrijfsmiddei
zover het

gezamenlijke bedrag van de boekwaarden van die bedrijfsmiddeien door die afboeking

niet daalt beneden het bedrag van de boekwaarde onmiddellijk voorafgaande aan de vervreemding
van

het bedrijfsmiddei ter zake waarvan de HIR is gevormd i^

Aan de boekwaarde eis ligt de gedachte ten grondslag dat uitstel van belastingheffing over stille
reserves

niet nodig is voor zover die investeringen kunnen worden voldaan uit het niet belaste

deel van de opbrengst

Een herinvestering wordt in zoverre namelijk niet gehinderd door
i^
belastingheffing over vrijvallende stille reserves

Aandachtspunt Beperkte mogelijkheden voor toepassing herinvesteringsreserve bij
gedeeltelijk stoppen
•

Het aangedragen punt houdt in dat artikel 3 64 Wet IB 2001

inkomen naar andere onderneming
•

•
•

doorschuiven via te conserveren

niet kan worden toegepast bij een gedeeltelijke staking

Wij zien dat dit een fiscale belemmering kan zijn in de praktijk ingeval de
herinvesteringsreserve niet kan worden toegepast en achten het sympathiek om deze
belemmering voor zover mogelijk op te lessen
Er zijn inmiddels twee mogelijke wetswijzigingen onderzocht
Eerst een wetswijziging van artikel 3 64 Wet IB 2001
Uit een eerste weging van de gevolgen voor de uitvoering Belastingdienst blijkt dat de
voorkeur bestaat om de opiossing te zoeken in de herinvesteringsreserve artikel 3 54 Wet IB
2001 en niet in artikel 3 64 Wet IB 2001 Het voordeel daarvan is dat geen gebruik hoeft te
worden gemaakt van de systematiek waarbij
via een handmatig proces
een conserverende
aanslag wordt opgelegd Hiermee wordt eventuele invorderingsproblematiek zoveel mogelijk
voorkomen

•

^

Vervolgens is een mogelijke wetswijziging van de herinvesteringsreserve onderzocht
De gedachte is dat het mogelijk wordt om een herinvesteringsreserve te vormen ter zake van
de vervreemding van een bedrijfsmiddei in het kader van het staken van een gedeelte van een
onderneming ten gevolge van overheidsingrijpen indien aannemelijk wordt gemaakt dat het
bedrag van die reserve in het jaar van die vervreemding of in de daarop volgende drie jaren
zal worden geherinvesteerd in een bedrijfsmiddei ten behoeve van een andere onderneming
waaruit de belastingplichtige als ondernemer winst geniet
Als een dergelijke herinvesteringsreserve is gevormd kan bij tijdige herinvestering het bedrag
van die reserve in mindering worden gebracht op de aanschaffings of voortbrengingskosten
van bedrijfsmiddeien die worden aangeschaft of voortgebracht ten behoeve van die andere

twaalfde lid onderdeel c Wet IB 2001
Artikel 12a onderdeel b UBIB 2001
Artikel 12a onderdeel c UBIB 2001
11
Zie onderdeel 11 2 van de toellchting bij de LBV en LBV
Artikel 3 54 tweede lid Wet IB 2001
«
Kamerstukken II 2000 01 27209 nr 6 p ll

1952218

Artikel 3 54

00005

•

onderneming Hierbij moet worden voldaan aan de huidige voorwaarden van de
herinvesteringsreserve zoals de boekwaarde eis In dat geval wordt de herinvesteringsreserve
gelijktijdig en voor hetzelfde bedrag opgenomen in de winst van de onderneming die de
herinvesteringsreserve heeft gevormd
Ten aanzien van de uitbreiding van de HIR is een tweetal deelvarianten voorzien van een
budgettaire raming
1
De wettekst wordt aangepast zodat elke ondernemer betaling over de winst
voortvioeiend uit de vervreemding van bedrijfsmiddelen bij een gedeeltelijke staking
kan uitstellen voor zover deze onder voorwaarden wordt geherinvesteerd in
bedrijfsmiddelen in een andere onderneming variant 1
2
De wettekst wordt aangepast zodat enkel ondernemers die gedeeltelijk staken als
gevolg van overheidsingrijpen zoals bedoeld in artikel 3 54 twaalfde lid Wet IB 2001
Ibv wordt toegevoegd aan de lijst van overheidsingrijpen betaling over de winst
voortvioeiend uit de vervreemding van bedrijfsmiddelen bij een gedeeltelijke staking
kan uitstellen voor zover deze onder voorwaarden wordt geherinvesteerd in een
andere onderneming variant 2
Tabel 1

budgettair effect

min euro

is opbrengst }

2024

2025

2026

2027

Strut

Transactiebasis

30

29

28

27

4

Lasten relevant

8

8

8

8

7

2024

2025

2026

2027

strut

Transactiebasis

9

9

8

8

0

Lasten relevant

1

1

1

1

0

Variant 1

Variant 2

Aandachtspunt
2001

en

De combinatie van geruisloze inbreng in een bv

artikel 3 65 Wet IB

deelname aan de stoppersregeling in verband met de voorwaarde van

voortzetting van de onderneming
Het aangedragen punt betreft het voortzettingsvraagstuk indien gelijktijdig met de deelname

de opkoopregeling de onderneming geruisloos in een besloten vennootschap wordt
ingebracht
Dit punt is nader onderzocht Onze conclusie is dat het niet voor de hand ligt om de
voorwaarden voor een geruisloze inbreng aan te passen
Voor de toepassing van de geruisloze omzetting is het niet noodzakelijk dat de onderneming
gedurende een bepaalde periode wordt voortgezet Indien een onderneming in het verleden
fiscaal geruisloos in een besioten vennootschap is ingebracht dan zal het deelnemen aan een
stoppersregeling dus in beginsel geen belemmering opieveren voor de fadliteit
Slechts indien de inbreng onderdeel uitmaakt van een geheel van rechtshandelingen gericht op
de overdracht of de liquidatie van de onderneming blijft artikel 3 65 Wet IB 2001 buiten
toepassing Dit voIgt uit de jurisprudence en staat opgenomen in onderdeel 4 2 1 van het
Besluit geruisloze omzetting van 30 juni 2010 DGB2010 3599M Staatscourant 2010 nr
10512 Hieruit blijkt dat het niet mogelijk is om een onderneming fiscaal geruisloos in te
brengen in een besloten vennootschap indien het voornemen bestaat om de onderneming te
liquideren zoals bij het gelijktijdig gebruikmaken van een stoppersregeling Met deze
voorwaarde wordt onbedoeld gebruik van de fadliteit voorkomen
Het ligt niet voor de hand ligt om deze generieke voorwaarde aan te passen
aan

Aandachtspunt Beperkte mogelijkheden stakingslijfrente voor bepaalde
leeftljds groepen en verruimen mogelijkheden stakingslijfrente

1952218

00005

•

De ondernemer die

een deel van
zijn onderneming staakt kan zijn stakingswinst omzetten in
lijfrente stakingslijfrente artikel 3 129 Wet IB 2001 Het aangedragen punt houdt in dat
de stakingslijfrente beperkte mogelijkheden biedt voor bepaalde leeftijds groepen De
maximumbedragen in 2023 voor lijfrentepremieaftrek zijn
1
€ 510 970 61 jaar en 10 maanden of ouder
2
€ 255 495 tussen 51 jaar en 10 maanden en 61 jaar en 10 maanden
3
€ 127 755 overige gevallen
Aangedragen opiossingen zijn om
1
de gehele leeftijdseis bij de stakingslijfrente af te schaffen dus een maximaal bedrag
ongeacht leeftijd of
2
om alleen in geval van overheidsingrijpen toepassing van het hoogste maximumbedrag
mogelijk te maken ongeacht de werkelijke leeftijd
een

•

3

Niets doen

•

Het verruimen van de maximumbedragen is een politieke keuze

•

Aan het verruimen van de mogelijkheden van de stakingslijfrente zitten

budgettaire aspecten

Een eerste inschatting van de budgettaire consequenties van variant 1 en variant 2 zijn

hieronder opgenomen

uitgaande van invoering per 2024 Door de maatregel worden
belastingopbrengsten verschoven in de tijd Volgens de begrotingsregels is het lastenreievante
effect wat eventueel gedekt moet worden een vlakke reeks met dezelfde contante waarde
De budgettaire gevolgen zijn relatief beperkt doordat er in principe geen belastinggrondslag
verloren gaat maar het vooral om een schuif in de tijd gaat
Tabet 1

budgettair effect lasten

Variant 1

min euro

is satdoverbeterend

2024

2025

2026

2027

2028

Struc

Transactiebasis

17

17

17

18

18

7

Lasten relevant

10

10

10

10

10

10

Tabet 2

budgettair effect lasten

Variant 2

min euro

is satdoverbeterend

2024

2025

2026

2027

2028

Struc

Transactiebasis

11

11

11

11

12

1

Lasten relevant

3

3

3

3

3

3

Aandachtspunt Stakingswinsten lager belasten bijvoorbeeld door een verruiming van de
MKB winstvrijstelling of een verruiming van de stakingsaftrek De stakingsaftrek
bedraagt sinds 2001 € 3 630
In reactie op de beslisnota van 28 januari 2023 heeft u
van

de stakingsaftrek

artikel 3 79 Wet IB 2001

Stas FB

aangegeven de verhoging

te willen onderzoeken

inclusief de

budgettaire consequenties
Het verruimen van de stakingsaftrek is een politieke keuze
Een dergelijke maatregel geldt niet alleen voor de circa duizend agrariers die van de
stoppersregeling gebruik willen maken maar voor alle IB ondernemers die gaan staken wel
na vermindering met een in het verleden genoten bedrag aan stakingsaftrek
Deze maatregel pakt dus geen specifiek knelpunt aan maar draagt er slechts aan bij dat het
bedrag dat een ondernemer overhoudt na deelname aan een stoppersregeling en het
afrekenen naar aanleiding van het staken van de onderneming hoger wordt
Er lijkt weinig tot geen rechtvaardiging te bestaan om stakingswinst anders of minder zwaar te
belasten dan reguliere winst of ander arbeidsinkomen
Eerder is voorgesteid om de stakingsaftrek af te schaffen zie bouwstenen fiche 114
Fichebundel definitien
De fiscale ondernemersregelingen

1952218

waaronder de stakingsaftrek worden dit jaar geevalueerd

00005

•

Een eerste inschatting van de budgettaire consequenties zijn als voIgt
Een verhoging van de stakingsaftrek met € 100 kost circa € 0 5

miljoen

sleuteltabel

Bij een

forse verhoging van de stakingsaftrek moet rekening gehouden worden met een afsiag van

maximaal 20
•

de sieutei wordt dan € 0 4 miljoen

Een generieke verhoging van de stakingsaftrek voor alie ondernemers met bijvoorbeeld

€ 20 000 van € 3 630 naar € 23 630 gaat derhaive gepaard met een derving van tussen de
€ 80 en € 100 miljoen

Een stakende IB ondernemer met voldoende winst heeft hiermee een

extra voordeel ten opzichte van de huidige situatie van circa € 20 000

circa € 6 350

•

1 0 14

36 93

Voor de gemiddeide stakende ondernemer is dit waarschijnlijk ten opzichte van

zijn stakingswinst een reiatief beperkt bedrag
Opgemerkt zij dat het maximumbedrag van de stakingsaftrek nog wordt verminderd
niet verder dan tot nihii
met de in voorafgaande jaren door de ondernemer genoten

maar

bedragen aan stakingsaftrek
Omzetbetasting
Aandachtspuntpunt In sommige gevallen moeten agrariers btw terugbetalen aan de
fiscus naar aanleiding van de verkoop van hun grond en gebouwen aan de provincie
herziening
Dit knelpunt in de omzetbelasting treedt niet op in het kader van de LBV en de LBV
doordat geen grond en

en

of gebouw en

aan

de provincie verkocht worden

Dit komt

Zodoende treedt er

als direct gevolg van deelname aan die stoppersregelingen geen herziening van btw op

Overdrachtsbelasting
Aandachtspunten niet voldoen aan voortzettingsvereisten m b t de vrijstelling voor
overdracht aan familie de vrijstelling voor inbreng in nv bv en vrijstelling voor
verkrijging van cultuurgrond
De LBV en de LBV

hebben ten doel dat de agrarische ondernemer zijn veehouderij activiteiten

staakt Dat kan ertoe leiden dat niet aan voortzettingsvereisten wordt voidaan van eerder door de
veehouder toegepaste overdrachtsbelastingvrijstellingen
Ais gevolg kan naheffing optreden voor drie

de vrijsteliing wordt teruggenomen

ondernemings jvrijstellingen

1

bij overdracht aan familie in het kader van bedrijfsopvoiging
bij omzetting in een bv of inbreng in een personenvennootschap
3
bij verkrijging van cultuurgrond die bedrijfsmatig moet worden geexploiteerd
De generieke opiossing die niet als staatssteun kwalificeert
namelijk om de
voortzettingsvereisten te schrappen uit de betrokken ondernemersvrijstellingen die eisen dat de
verkregen onroerende zaken in de onderneming in gebruik blijven wordt sterk ontraden omdat
het niet proportioneel is aangezien
2

het de essentiele voorwaarden uit de ondernemersfadliteit haalt

namelijk dat de

ondernemer zijn onderneming voortzet

dit ook voor andere ondernemers zal gelden
dat mogelijk onbedoelde belastingconstructies in de hand werkt

en

mogelijk erg kostbaar zal zijn
Een specifieke opiossing enkel voor deelnemende veehouders aan deze of gelijksoortige
regeling en kwalificeert als staatssteun Dat is enkel mogelijk als de EC dat goedkeurt en vergt
dat deze steun als aanvullende steunmaatregel moet worden meegenomen in de lopende
notificatieprocedure van de LBV en LBV bij de Europese Commissie Dat vraagt om een goede
onderbouwing van de noodzaak en het effect van de fiscale maatregelen in het licht van de
doelstelling van de stoppersregeling en Zo moet worden onderbouwd dat de fiscale steun ertoe
zal leiden dat een veehouder gestimuleerd wordt deel te nemen aan de regeling stimulerend
effect
hoe groot de verwachte groep ondernemers is die gebruik maakt van de regeling en wat
het financiele voordeel van de maatregel is voor een agrarische ondernemer steunequivalent

1952218

00005

Op basis van gesprekken met LNV en LTO en de conclusies van een evaluatie van een
vergelijkbare stoppersregeling voor varkenshouderijen Srv blijkt dat kennis hierover
grotendeels ontbreekt
Tegelijkertijd geven zowel LNV als de evaluatie van de Srv aan dat niet aannemelijk is dat
een naheffing van overdrachtsbelasting een grote rol speelt bij de afweging van
agrarische ondernemers in den brede om al dan niet deel te nemen aan een
stoppersregeling De naheffing van overdrachtsbelasting zal mogelijk voorkomen en kan
dan bij de betrokken ondernemer wel als knelpunt worden ervaren maar naar verwachting
zal dit zich relatief weinig voordoen
De doorlooptijd van de LVB
en LVB tussen moment van inschrijven en daadwerkelijke
van
activiteiten
is ook substantieel Dat maakt dat sommige
staking
bepaalde
veehouders de voorwaarden voor de vrijstelling niet schenden Ook als cultuurgrond die is
verkregen met toepassing van de cultuurgrondvrijstelling na deelname aan de
stoppersregeling op andere wijze als cultuurgrond wordt gebruikt blijft naheffing
achterwege Dit zal uiteraard afhangen van de specifleke felten en omstandigheden van
de individuele ondernemer

beperkte beschikbare cijfers is een ruwe schatting gemaakt van het totale financiele
belang van de naheffingen Uitgaande van beschikbare gegevens over het gebruik van de
vrijstellingen in de overdrachtsbelasting en 900 uitgekochte veehouders binnen de LBV en
LBV
regeling wordt het budgettaire belang grofweg op circa € 21 miljoen geraamd
Dit

Aantat

Budgettair belang

Gemiddeld

veehouders

Cultuurgronden

121

€ 15 245 800

€ 125 942

Overdracht in de

54

€ 5 026 470

€93 790~

6

€611 268

I

familiesfeer

Omzetting in BV of
inbreng in

I

€95 054

personenvennootschap
Deze bedragen zijn vermoedelijk een overschatting Met name omdat de raming geen
Deze is enkel
rekening houdt met de doorlooptijd van de aanvraag van de LBV en LBV
gebaseerd op het gebruik van de overdrachtsbelastingvrijstellingen in het afgelopen
decennium Daarnaast bestaat er mogelijk voor bepaalde veehouders ook
handelingsperspectief om naheffing te voorkomen Hierdoor zal het vermoedelijke aantal
veehouders dat wordt geconfronteerd met een naheffing waarschljnlijk ook lager liggen
LTO geeft aan dat de generatie die recent een bedrijf heeft overgenomen naar
verwachting niet van plan zal zijn om deel te nemen aan een beeindigingsregeling
Hiermee zou het budgettair effect 5 miljoen lager uitvallen Mocht in individuele gevallen
na recente overname toch

overwogen worden om deel te nemen aan een
beeindigingsregeling speelt een naheffing van de OVB volgens LTO wel een rol in de

besluitvorming
Ten opzichte van het budgettaire beslag van de stoppersregelingen als geheel

€ 1 miljard

is de budgettaire derving van de naheffingen derhalve relatief gering

Dat

neemt niet weg dat deze in individuele gevallen wel aanzienlijk kan zijn

In de raming is geen rekening gehouden met de uitkoop van veehouders na de LBV en
LBV

regeling

Onder het uitgangspunt dat het gebruik van de vrijstellingen zich het

komend decennium in gelijke mate voortzet zou dit betekenen dat de uitkoop van 5000
veehouders leidt tot een 10 maal hogere budgettaire opbrengst

Het is echter niet

waarschljnlijk dat er in de populatie veehouders die zullen worden uitgekocht in de
periode 2024 2033 nog in dezelfde mate eerder gebruik gemaakt wordt van een van de 3
vrijstellingen
Het advies is om ook aeen soecifieke flankerende fiscale maatreaelen te treffen

Het

gesignaleerde is bezien vanuit de stoppersregeling als geheel onvoldoende substantieel
Daarom is het niet opportuun hiervoor de lopende staatssteunprocedure te doorkruisen en
vermoedelijk te vertragen

1952218

00005

1952218

00005

Ministerie van Finanden

Directie Algemene
HEDEN

Fiscale Politlek

TER BESLISSING

Aan

de minister
de staatssecretaris van Finanden

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Dekking verruiming HIR inzake stopperregelingen

Datum
12 april 2023
Notamimmer
2023 0ODD096435

Aanleiding

BIjIagen

In het BWO inzake fiscale aandachtspunten stoppersregelingen hebben minister
N

5 en Stas FIN een keus gemaakt voor een beperkte verruiming van de

herinvesteringsreserve
een

HIR

van

€ 1 min tussen 2024 2027

In deze nota wordt

besluit gevraagd over de dekking van deze maatregel

Beslispunt

}

geen

Gaat u akkoord met de dekking van de verruiming van de HIR aan de lastenkant

d4

ult de overdekking in het belastingpian

U minister heeft aangeven besluitvorming over de fiscale aandachtspunten
stoppersregelingen te willen betrekken bij de integrale besluitvorming over
het iandbouwakkoord en heeft het voorstel gedaan om de kosten te dekken
uit het transitiefonds Deze dekking is echter strijdig met de scheiding tussen
uitgaven en inkomsten en stuit op bezwaren bij LNV Gelet op de beperkte
omvang van het bedrag en de wenselijkheid om te besluiten bij voorjaarsnota
wordt op pragmatische gronden dekking uit de overdekking belastingpian

voorgesteld
Voorwaardelijk aan de voorgestelde dekking is wel dat voor pijier 2 en de
stelpost constructies en fiscale regelingen dekking wordt gevonden^ Anders is
de overdekking uit het belastingpian immers daarvoor nodig en is er geen
ruimte voor aanvullende wensen
«

Een ambtelijke taskforce van LNV en Finanden heeft onderzoek gedaan naar

mogelijk fiscale aandachtspunten bij de openstelling van de nieuwe

stoppersregelingen voor agrariers in het kader van de piekbelasters aanpak
Vanuit de sector en de Kamer is aangedrongen op het opiossen van
knelpunten opdat geen belemmeringen ontstaan vanuit de fiscaliteit voor
bedrijfsbeeindiging
Het meest serieuze knelpunt betreft het feit dat HIR slechts beperkte
mogelijkheden voor toepassing biedt bij gedeeltelijk staken In het BWO is om
dit punt te adresseren besloten tot een smalle verruiming van de HIR waarbij
enkel ondernemers die gedeeltelijk staken als gevolg van overheidsingrijpen
betaling over de winst voortvioeiend uit de vervreemding van
bedrijfsmiddelen bij een gedeeltelijke staking kunnen uitstellen Dit voor
deze onder voorwaarden wordt geherinvesteerd in een andere
onderneming De verruiming is generiek en heeft een structureel karakter De
zover

Pagitia 1 van 2

1951309

00006

structurele kosten van de verrulming zijn laag en worden op nul euro

geraamd

Het betreft de volgende reeks

Verrulming HIR

2024

2025

2026

2027

struc^

1

1

1

1

0

Omdat binnen een termijn van circa twee maanden openstelling van de

stoppersregelingen wordt verwacht is het wenselijk uiterlijk voor de zomer
een

brief naar de Kamer te sturen waarin wordt aangeven hoe het kabinet wil

omgaan met de analyse van de taskforce en weike oplossingsrichting zij wil
schetsen Het is daarom wenselijk de besluitvorming mee te laten lopen in de

besiuitvorming over de voorjaarsnota Besluitvorming op een later moment
te laat zijn om het voornemen van het kabinet parallel aan de opening
van de stoppersregeling te kunnen presenteren
Voorgesteld wordt een dekking van de kosten uit de overdekking van het
belastingplan
zou

Politiek bestuurlljke context
•

Tijdens de behandeling van het belastingplan 2023 is de metre Inge van

Dijk cum suis aan genomen
108

Kamerstukken II 2022 2023

36202

nr

waarin het kabinet wordt onderzocht in de gesprek met de sector te

onderzoeken of er bij de stoppersregelingen voor agrariers fiscale
•

•

•

belemmeringen zijn
Bij brief van 16 februari heeft bet kabinet een taskforce ingesteld die de
door de sector aangedragen knelpunten onderzoekt en waar nodig
mogelijke beleidsopties uitwerkt met inachtneming van de fiscaal
juridische budgettaire en uitvoeringstechnische aspecten
In een BWO van 6 april hebben minister N S en Stas F B de analyse van
de taskforce inhoudelijk en politiek gewogen en een besluit genomen over
de te in te zetten oplossingsrichting
In een nieuwe Kamerbrief die over enkele weken moet worden verstuurd

zal de lijn van het kabinet worden uitgewerkt en toegelicht Voorafgaand
aan de verzending zal op bestuurlijk niveau nog een gesprek met de
sector

LTO

plaatsvinden

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

Niet van toepassing

■

Structurele niveau wordt pas in 2054 bereikt De hele reeks moet worden gedekt
Pagtna 2 van 2

1951309

00006

I
Ministerie van Financien

Ujuui

Fiscale Zaken
TER ADVISERING

Directie Algemene

Aan

Fiscale Politick

de staatssecretarls van Financien

nota

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

Bestuurlijk overleg LTO stoppersregelingen

Aanleiding

Datum

Op donderdag 6 april jl heeft u bestuurlijk overleg gehad met minister van der

17 april 2023

Wal over het onderzoek naar mogelijke fiscale aandachtspunten bij nieuwe

Notanummer
2023 0000103226

stoppersregelingen Op woensdag 26 april hebben de minister voor Natuur en
Stikstof en u een gezamenlijk gesprek over dit onderwerp met de heer Van der
Tak

De heer Van der Tak heeft om een gesprek gevraagd omdat LTO op basis

van

de Kamerbrief nog geen vertrouwen had dat er ook echt een opiossing komt

voor de

Bijiagen
geen

gevraagde knelpunten

Deze nota dient ter voorbereiding van het overleg
door

U wordt ambtelijk ondersteund

Persoonsgegevens

Adviezen
•

Wij adviseren vast te houden aan de lijn die u en de minister voor Natuur en
Stikstof in het BWO hebben bepaald

verruiming

van

Dat wil zeggen een beperkt generieke

de fiscale herinvesteringsreserve

HIR

Deze verruiming

houdt in dat de regeling van de HIR in specifieke situaties kan worden

toegepast als sprake is van een gedeeltelijke staking van de onderneming als

gevolg van overheidsingrijpen En geen maatregelen bij de overige door de
sector aangedragen aandachtspunten een overzicht van door de sector
aangedragen fiscale aandachtspunten treft u onderaan de nota bij de
toelichting
Het ambtelijk vooroverleg met de vertegenwoordigers van LTO geeft geen
aanleiding af te wijken van de door u beiden ingezette lijn Zij gaven aan
aanpassing van de HIR de belangrijkste maatregel te vinden omdat dit ook
een concreet knelpunt opiost Ook herhaalden zij eerdere wensen zoals
generieke verhoging van de stakingsaftrek en MKB winstvrijstelling
Op budgettair vlak geldt dat de minister van Financien heeft ingestemd met
de voorgestelde dekking voor de verruiming van de HIR uit de overdekking
van het belastingplan Voor eventuele andere maatregelen is in de
voorjaarsbesiuitvorming geen geld uitgetrokken

C

4

Ul

L

^
agina 1 van 5

1951310

00007

Kernpunten
Aaendapunt 1 Toelichtina door u beiden van de behandelinq van de fiscale

aandachtspunten die in onderstaand overzicht met knelpunten staan
Met de minister voor Natuur en Stikstof heeft u besloten om een van de

door de sector aangedragen knelpunten inzake de herinvesteringsreserve
op te lossen

Dit betreft het mogelijk maken van het gebruik van de HIR
bij gedeeltelijke staking als ersprake is van overheidsingrijpen indien
wordt geherinvesteerd in een andere
nieuwe of bestaande
onderneming aandachtspunt 1
U beeft met de minister voor Natuur en Stikstof afgesproken om niet voor
de wens van de sector te gaan om de stakingslijfrente te verruimen Het
al dan niet verruimen van de maximumbedragen van de stakingslijfrente
is een politieke keuze aandachtspunt 3
De door de sector voorgestelde verhoging van de stakingsaftrek of de
MKB vrijstelting alsmede de introductie van een bijzonder belastingtarief
bij staking zijn niet proportioneel gezien de brede werkingssfeer van deze
maatregel en het hoge budgettaire beslag Het kostenplaatje van de
verhoging van enkele honderden miljoenen waarvan maar een klein deel
naar de

landbouwsector zou gaan

naar verwachting

zal verbeteren

weegt niet op tegen de mate waarin
de effectiviteit van deelname aan de stoppersregelingen

aandachtspunt 6

Ten aanzien van de overdrachtsbelasting is specifiek maatwerk

naar

inschatting van de onze staatssteunexperts hoogstwaarschijniijk niet
mogelijk op grond van staatssteunregels Tevens zijn generieke
opiossingen niet proportioneel Het schrappen van de
voortzettingsvereisten stuit op bezwaren omdat dit ongewenste
constructievorming in de hand kan werken De lijn is daarom om
vooralsnog niets te doen Wanneer de nieuwe stoppersregeling is
gepubliceerd en er nog ruimte blijkt te zijn kan eventueel opnieuw een
gang naar Brussel worden gemaakt Deze gang het voorleggen van een
eventuele wijziging op het punt van staatsteun wordt niet kansrijk geacht
aandachtspunten 8 tot en met 10
De verwachting is dat de andere door de sector opgebrachte_
aandachtspunten geen onderdeel van het gesprek met de heer Van der
Tak zullen zijn
Indien LTO begint over belastingschade kunt u aangeven dat in kader van
LBV en LBV

geen civielrechtelijke compensatie voor belastingschade

wordt geboden en de fiscale behandeling van belastingschade op grond

regelgeving en jurisprudentie daardoor geen sprake is van een fiscaal
knelpunt
Indien LTO begint over een betalingsregeling kunt u aangeven dat een
nieuwe regeling niet noodzakelijk wordt geacht gelet op de bestaande
mogelijkheden voor uitstel van betaling
van

Aqendaount 2
•

Reactie van LTO

Met de sector heeft op ambtelijk niveau een voorbereidend gesprek

plaatsgevonden Ten aanzien van de besproken punten en onze
appreciate daarvan toonden ze over het algemeen veel begrip maar
vonden deze op een aantal punten ook teleurstellend

Pagina 2 van 5

1951310

00007

LTO gaf aan dat de eerder in een brief aan u geuite zorgen nog niet zijn

•

weggenomen

Volgens LTO is de uiteindelijke beslissing van deelname aan

de beeindigingsregelingen voor een groot deel 66k afhankelijk van de

fiscale consequenties voor elke individuele ondernemer

Volgens LTO

zorgen de huidige voorstellen er nog niet voor dat de aantrekkelijkheid
om deel te nemen aan de beeindigingregelingen is vergroot Hierbij geldt
als kanttekening dat het de bedoeling is dat de stoppersregelingen zelf zo
financieel aantrekkelijk mogelijk zijn en dat daarbij de maximale

staatssteungrenzen worden opgezocht

en

het dus niet mogelijk is om

fiscaal nog iets extra s te doen

Aqendaount 3 Vervolgafsoraken

inhoud en planning aanaekondiade brief aan de

Tweede Kamer

Gelijktijdig met het openstelien van de stoppersregelingen zal een nieuwe
brief naar de Tweede Kamer verzonden waarin wordt ingegaan op de
bevindingen van de taskforce en lijn van het kabinet ter zake zal worden
geschetst

•

Toelichting
Fiscaal aandachtspunt

Appreciatie taskforce

1

Beperkte mogelijkheden
herinvesteringsreserve HIR bij
gedeeltelijk staken

Overwogen wordt om de HIR op
dit punt beperkt te verruimen

I 2

Combinatie geruisloze inbreng in

Het ligt niet voor de hand om

bv

voorwaarden aan te passen

voorwaarde voortzetting

Wei

is het mogelijk aan de BD te

onderneming

vragen de uitvoeringspraktijk te

verduidelijken
3

Stakingslijfrente biedt beperkte
Ii mogeiijkheden voor bepaalde
leeftijdsgroepen

IT

Ohduidelljkheid over toerekening
subsidie waardevermindering

1

gronden zodat eventueel
I
landbouwvrijstelling kan worden

I
i

Het verruimen van de

maximumbedragen is een
politieke keuze
Ge e n^fi scaaPknetpu nf7fnaaT een

aandachtspunt bij de toelichting
op de regelingen

[toegepast Verschil MGA 2 en LBV
|5

i Toepassing herinvesteringsreserve

I

Het ligt niet voor de hand om

wordt soms beperkt door

voorwaarden van de HIR op dit

boekwaarde eis

punt aan te passen^^

bij vastgoed

1

Niet proportioneel fors budgettair beslag

2

Aan de boekwaarde eis ligt de gedachte ten grondslag dat uitstel van belastingheffing over

stille reserves niet nodig is voor zover die investeringen kunnen worden voldaan uit het
niet belaste deel van de opbrengst Een herinvestering wordt in zoverre namelijk niet
gehinderd door belastingheffing over vrijvallende stille reserves Kamerstukken II 2000 01

27209

nr

6 p 11

Pagina 3 van 5

1951310

00007

6

7

Stakingswinst lager belasten door
stakingsaftrek te verhogen of MKB
winstvrijstelling te verruimen

Miet proportioneel

Herziening omzetbelasting

Vermeend knelpunt treedt niet op

aankoop

fors

budgettair beslag

door provincie met kwantitatieve

Aan de belastingdienst kan om

verplichting tot sloop

verduidelijking van de
uitvoeringspraktijk worden
gevraagd

8

Overdrachtsbelasting

Specifieke opiossing enkel voor

t

voortzettingsvereiste artikel 15

m

10

onderdelen b

e en

q

deelnemende veehouders
kwalificeert boogstwaarschijnlijk

WBR

als staatssteun
Generieke opiossing niet

proportioneel haalt essentiele
voorwaarden uit regeling

werkt

constructies In de hand en is

relatlefduur
11

Betalingsregellng tegemoetkomlng

Niet noodzakelijk gezien

bestaande mogelijkheden

i

j

12

Belastingschade

Geen fiscaal knelpunt

13

MIA EIA desinvesteringsbljtelling

FIscale aanpassing ligt niet voor
de hand

14

Erfpachtgronden Fagoed

ASR

FIscale aanpassing ligt niet voor
de hand

Uitbreiding van de Herinvesterinasreserve
Door het vormen van een herinvesteringsreserve kan een ondernemer het betalen

belasting over de winst voortvioeiend uit de vervreemding van
bedrijfsmiddelen uitstellen Het is nu niet mogelijk om bij gedeeltelijke staking
een herinvesteringsreserve te vormen voor een andere nieuwe onderneming
Door de voorgestelde verruiming wordt dit knelpunt opgelost U beiden heeft
gezien de budgettaire gevolgen gekozen voor de variant waarbij enkel wordt
verruimd voor ondernemers die gedeeltelijk staken als gevolg van
overheidsingrijpen
van

Stakinasllifrente verruimen

Bij het staken van een onderneming kan een ondernemer de stakingswinst
gebruiken om een lijfrente te kopen bij een bank of verzekeraar Hierdoor wordt
belasting over de stakingswinst uitgesteld naar uitkering van de lijfrente De
hoogte van lijfrenteaftrek is afhankelijk van de leeftijd Hoe hoger de leeftijd hoe
hoger de aftrek omdat bij hogere leeftijd minder tijd rest om nog een pensioen
op te bouwen
Het is de vraag in hoeverre de maatregel echt een

knelpunt opiost Met name bij
jonge agrariers die hun onderneming staken stoppen is de verwachting dat zij
het geld van de stoppersregelingen hoogstwaarschijnlijk Never in een nieuwe
onderneming stoppen dan in een lijfrente Tevens zijn er voor jonge boeren
genoeg mogelijkheden om pensioen op te bouwen Daarbij komt dat
stakingswinst al is vrijgesteld op grond van de landbouwvrijstelling De signalen
die LNV uit de praktijk heeft ontvangen geven geen reden om deze maatregel te
Pagina 4 van 5

1951310

00007

nemen

De sector en LNV kunnen geen gegevens verschaffen om de omvang van

deze groep en het probleem te kwantificeren en ook Financien beschikt niet over
deze data Het is derhalve onduidelijk of het om een substantieel probleem gaat i
Tijdens het voorbereidend gesprek heeft LTO aangegeven dit een belangrijk punt
te vinden maar konden zij dit ook niet hard maken dat hier sprake is van een
knelpunt

Belastinoschade
LNV heeft ervoor gekozen om in de LBV en LBV

a een vergoeding voor
belastingschade punt 12 op te nemen Het argument hierbij is dat agrariers
vrijwillig gebruik maken van de regeling Door deze keuze van LNV is het ook niet
mogeiijk om de fiscaal gunstige behandeling van belastingschade een vergoeding
voor belastingschade wordt niet in de heffing betrokken
van toepassing te
verklaren Op basis van de aanleiding van de regeling denken wij dat er wel grond
is om een vergoeding voor belastingschade te geven er wordt verwezen naar
overheidsingrijpen Het kan zijn dan LTO hier in het gesprek op terugkomt

I

Resterende aandachtsounten
Enkele aandachtpunten zouden niet tot een knelpunt moeten leiden
in de Q A’s van de stoppersregeling worden opgenomen

aandachtspunten 2

4

Deze kunnen

Het gaat om

1 en 13

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 5 van S

1951310

00007

A

Ministerie van Financien

DEPARTEMENTAAL BREED

Directie Ajgemene

TER BESLISSING

Fiscale PoMtieh

Aan

de staatssecretahs van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Concept Kamerbrief fiscale aandachtspunten
beeindigingsregelingen agrarische sector

Datum

5 juni 2023

Aanleiding
In

uw

brief van 16 februari 2023 aan de Tweede Kamer heeft u

minister voor Natuur en Stikstof

met de

samen

NenS

toegezegd om een ambteltjke taskforce
onderzoek te laten doen naar door de agrarische sector aangedragen mogetijke
fiscale aandachtspunten bij beeindigingsregelingen voor agrariers in het kader van
de stikstofproblematiek bijiage 1
Bijgaand wordt u ter akkoord een conceptbrief voorgelegd die de
bevindingen en aanbevelingen van de taskforce schetst en de conclusies
•

die u en de minister voor NenS daaraan verbinden
•

bijlagen 2 en 3
De conceptbrief fiscale aandachtspunten bij beeindigingsregelingen voor

agrariers wordt parallel voorgelegd aan de minister voor NenS

Na

verwerking van commentaar van de minister voor NenS wordt aan u een
definitieve versie van de brief ter ondertekening voorgelegd
BesMspunt 1 Kamerbrief fiscale aandachtspunten beeindigingsregelingen
agrarische sector

Notanummer
2023 0000149346

Bijlagen
1

Kamerbrief 16 februari I

2

Concept Kamerbrief

fiscale aandachtspurrten

beeindigingsregelingen
agrarische sector
3

Onder2oek taskforce

4a

Motie Stoffer en

4b appredatie kabinet
5

Evaluatierapport Srv

6

Concept Kamerbrief

kabjnetsreactie evaluatie

Zl t iJP
AX

Gaat u akkoord met de conceptbrief en de bijiage {bevindingen en aanbevelingen

ambtelijke taskforce

Heeft u nog aanvullende wensen of opmerkingen

De brief zal voor het zomerreces haar de Tweede Kamer worden gestuurd gelet
op het moment

3 juli a s
dat de Landelijke beeindigingsregeling
veehouderijiocaties met piekbelasting Lbv plus en de Landelijke
beeindigingsregeling veehouderijiocaties voor stikstofreductie Lbv worden
opengesteld

L

In november 2021 is bij de behandeling van het Belastingplan 2022 de motie

Stoffer c s aangenomen waarin de regering verzocht is om in het kader van de
bedrijfsbeeindigingsregelingen ten behoeve van de stikstofproblematiek met
betrokken partijen in kaart te brengen welke fiscale knelpunten een snelle en

goede bedrijfsbeeindiging in de veehouderij belemmeren bijlagen 4a en 4b
Destijds is in de appredatie van de motie verwezen naar de evaluatie van de
Subsidieregeling sanering varkenshouderijen Srv
Bijgaand wordt u ter informatie de evaluatie Srv voorgelegd bijiage 5
en ter akkoord de concept aanbiedingsbrief van de evaluatie Srv die mede
namens u aan de Kamer zal worden gestuurd
a
bijiage 6
p
•

iS
K

DEPARTEMENTAAL BREED

1971156

van

5

00008

•

De conceptbrief wordt aan u voorgelegd ter akkoord waarna deze na
verwerking van uw commentaar ter ondertekening zal worden voorgelegd
aan

de minister van LNV

Beslispunt 2

Kamerbrief Kabinetsreactie evaluatie Srv

Gaat u akkoord met de conceptbrief

Heeft u nog aanvullende wensen of

opmerkingen
De brief zal v66r het zomerreces naar de Tweede Kamer worden gestuurd gelet

op het moment

3 juli a s

dat de Lbv

plus en Lbv worden opengesteld

Kernpunten
Kamerbrief fiscale aandachtspunten beeindigingsregelingen agrarische sector
De taskforce

een

ambtelijke werkgroep van het ministerie van Financien

inclusief de Belastingdienst
Voedselkwaiiteit

LNV

en

het ministerie van Landbouw

Natuuren

heeft in de afgelopen periode nader onderzoek gedaan

naar de door de agrarische sector aangedragen potentiele fiscale
aandachtspunten en naar mogelijke beleidsopties met inachtneming van
fiscaal juridische budgettaire en uitvoeringstechnische aspecten
De aanleiding voor dit onderzoek is een tweetal moties en een toezegging
Door middel van deze brief wordt daaraan invulling gegeven In de bijiage bij
de brief zijn een overzicht van de door de sector aangedragen fiscale
aandachtspunten de bevindingen van de taskforce en een toelichting bij het
onderzoek van de taskforce opgenomen Vender wordt in deze brief ingegaan
op de huidige rol van de fiscaliteit bij het beeindigen van het agrarische
bedrijf
In de brief wordt toegeiicht hoe het kabinet de door de sector aangedragen
fiscale aandachtspunten
in het licht van de bevindingen van de taskforce

beoordeelt
De

belangrijkste boodschap van de brief is dat het kabinet erkent dat sprake

kan zijn van een reeel aandachtspunt voor de agrariers als het gaat om de

beperkte mogelijkheden voor toepassing van de herinvesteringsreserve

HIR

bij gedeeltelijk staken van een onderneming De sector heeft dit als
belangrijkste aandachtspunt aangegeven In de brief wordt aangegeven dat
het kabinet in de Voorjaarsnota 2023 heeft aangekondigd om met ingang van
1 januari 2024 de toepassing van de HIR te verruimen indien sprake is van
een staking van een gedeelte van een onderneming
gedeeltelijke staking als
gevolg van overheidsingrijpen
Bij de overige door de agrarische sector aangedragen fiscale aandachtspunten
wordt toegeiicht waarom volgens het kabinet geen sprake is van een fiscale
belemmering of waarom een aanpassing volgens het kabinet niet mogelijk of

ft

wenselijk is
Kamerbrief Kabinetsreactie evaiuatie Srv

m

LNV heeft de aanbiedingsbrief
aan

I

de evaluatie van de Svr regeling

met ons afgestemd

U wordt geadviseerd

akkoord te gaan met deze aanbiedingsbrief

DEPAHTEMENTAAL BREED

1971156

waarmee

de Kamer wordt aangeboden

Paglna 2 van 5

00008

De appreciatie van minister Adema ziet uitsiuitend op niet fiscale
aanbevelingen omdat de evaluator geen fiscale aanbevelingen heeft gedaan
Met betrekking tot de fiscalitelt resumeert de brief enkel de in de evaluatie
opgenomen constateringen van feitelijke aard en bevat geen appreciatie of
nieuw fiscaal beleid

Nadere toelichting
Kamerbrief fiscale aandachtspunten beeindigingsregelingen agrarische sector
In de bijiage bij deze Kamerbrief is per afzonderlijk belastingmiddel een korte

beschrijving opgenomen van eventuele reeds bestaande fiscale faciliteiten
die van belang kunnen zijn bij de bedrijfsbeeindiging van landbouwbedrijven
Op deze wijze is invulling gegeven aan uw toezegging aan het lid Van Dijk om
de bestaande fiscale faciliteiten op een rijtje te zetten
In de brief wordt tot slot aangegeven dat via een vragen
van

de werkgroep stikstofrechten

waar LTO

Nederland

en

antwoordentekst

ingesteld vanuit het Platform Landbouw

hun adviseurs

de Belastingdienst en LNV

snel

duidelijkheid zal worden gegeven over de fiscale aspecten van verschillende
onderdelen van de nieuwe beeindigingsregelingen Lbv en Lbv plus De
bedoeling is om deze vragen en antwoordentekst op korte termijn te

publiceren op de website van LTO en de Belastingdienst
De beeindigingsregelingen zijn op 12 juni gepubliceerd en worden op 3 juli
a s

Het is de bedoeling dat de onderhavige brief v66r het

opengesteld

zomerreces wordt verstuurd naar de Tweede

Kamer

Kamerbrief Kabinetsreactie evaluatie Srv

»

Tussen September 2022 en maart 2023 heeft een externe

evaluator

CE Delft

doeltreffend
•

en

onafhankelijke

de Saneringsregeling varkenshouderijen geevalueerd op

doelmatigheid

In de evaluatie wordt

uitgebreid stilgestaan bij de geuremissie reductie
gevolge heeft gehad hetgeen haar
oorspronkelijke doel was alsmede de klimaat en stikstof impact van de Srv
0 16 Mton C02 reductie en jaarlijks 5 1
van de ammoniakemissies uit
5 4

tot 6 5

die de regeling ten

varkensstallen
•

Daarnaast is gekeken naarfactoren die een belemmerend effect kunnen

hebben gehad op het doelgroepbereik en daarmee de doeltreffendheid van de

regeling

Hiervoor is gesproken met zowel varkenshouders die hun productie

hebben beeindigd als met varkenshouders die hebben afgezien van

beeindiging alsook intermediairs en
•

lagere

overheden

Conform motie Staffer is in kaart gebracht of fiscale knelpunten een rol spelen

bij een snelle en goede beeindiging van de veehouderij Uit de gesprekken
blijkt dat er mogelijk sprake is van fiscale knelpunten Dit is primair
aangegeven door intermediairs Varkenshouders zelf hebben daarentegen niet
of nauwelijks fiscale aandachtspunten benoemd
•

De evaluator concludeert dat het echter onbekend is wat de omvang is van de
groep die te maken heeft gekregen met de benoemde fiscale knelpunten
alsook de mate waarin dit deelname heeft bemvloed

•

De evaluator geeft aan dat het concrete zicht op herbestemming onder
andere door de doorlooptijd van het proces met de gemeente beperkend

DEPARTEMENTAAL BREED

1971156

Pagina 3 van 5

00008

N

S en u hebben daarnaast op bestuurlijk niveau contact gehad met LTO in de

persoon van de beer Van der Tak
De sector was tevreden met het besluit om de HIR te verruimen

Voor de

conclusies ten aanzien van de overige aandachtspunten leek de sector begrip te

hebben

Wei vraagt de sector mogelijk aandacht voor het niet verruimen van de

stakingslijfrente
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

DEPARTEMENTAAL BREED

1971156

Pagina 5 van 5

00008