Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1021
Vragen van de leden Gesthuizen en Kooiman (beiden SP) aan de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over alleenstaande minderjarige
vreemdelingen die slachtoffer worden van mensenhandel en uitbuiting
(ingezonden 6 december 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
25 januari 2017) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017,
nr. 940
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport van Save the Children getiteld «Young
invisible enslaved, the child victims at the heart of trafficking and exploitation
in Italy»?1 Wat is hierop uw reactie?
Antwoord 1
Ja. De cijfers met betrekking tot de aantallen minderjarige migranten die
aankomen in Italië zijn zorgwekkend en de verhalen van individuele slachtoffers van mensenhandel in dit rapport zijn hartverscheurend. Ieder kind dat
slachtoffer wordt van mensenhandel is er één teveel.
Vraag 2
Hoe kan het dat met name het aantal minderjarige Nigeriaanse vrouwen dat
Europa via Italië binnenkomt met 300% gestegen is tussen 2014 en 2015?
Antwoord 2
Allereerst wil ik benadrukken dat de stijging van 300% gaat over Nigeriaanse
vrouwen in het algemeen. Minderjarige Nigeriaanse vrouwen vallen onder
deze categorie.
In het rapport van Save the Children wordt ingegaan op mogelijke oorzaken
voor de grote aantallen minderjarige Nigeriaanse vrouwen die via Italië
Europa binnenkomen. Veelal komen de vrouwen uit de buitenwijken van
grote steden of van het platteland, zijn ze opgegroeid in grote families terwijl
één ouder of beide ouders afwezig zijn. Onder andere hun slechte jeugd,
waar mishandeling relatief vaak voorkomt, en de kansloze vooruitzichten in

1

ah-tk-20162017-1021
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

«Young invisble enslaved, the child victims at the heart of trafficking and exploitation in Italy»
Save the Children https://i.stci.uk/sites/default/files/libraries/
young%20invisible%20enslaved%204%20low.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

eigen omgeving maken dat zij de stap naar Europa wagen. Ook komt het
voor dat ze door hun families weggestuurd worden, of verkocht worden aan
mensenhandelaren om op die manier aan geld te komen. Italië is het
eindpunt van de hoofdroute die mensenhandelaren gebruiken.
Vraag 3
Klopt het dat Nederland, Duitsland en België de hoofdeindbestemmingen
binnen Europa voor mensenhandelaren zijn? Deelt u de mening dat deze
landen dan een extra verantwoordelijkheid hebben voor dit probleem? Zo ja,
bent u bereid het voortouw te nemen met deze landen samen te werken
teneinde dit probleem aan te pakken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De meest recente cijfers van de Europese Commissie geven aan dat in 2014
Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Roemenië in absolute aantallen de
meeste (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel hebben geregistreerd.2 Dit
hoeft echter niet te betekenen dat in deze landen het probleem het grootst is.
Het zou ook zo kunnen zijn dat deze landen de meeste mogelijke slachtoffers
van mensenhandel aantreffen, omdat ze de meeste aandacht aan de aanpak
ervan besteden. De Europese Commissie geeft bovendien aan dat de
statistieken van de verschillende lidstaten niet te vergelijken zijn, vanwege de
verschillen in gehanteerde definities en criteria voor registratie (zoals
registratie van formeel erkende slachtoffers ten opzichte van registratie van
alle mogelijke slachtoffers). Het is daarom niet mogelijk om te bepalen wat de
hoofdeindbestemmingen voor mensenhandelaren zijn binnen Europa.
De Nederlandse politie heeft reeds een aantal jaar geleden een leidende rol
genomen in de Europese Unie (EU) als het gaat om de aanpak van mensenhandel. Nederland is namelijk de zogenaamde «co-driver» van het EU-project
om de operationele samenwerking tegen mensenhandel te versterken,
EMPACT THB.3 Het Verenigd Koninkrijk is de «driver». Aan EMPACT THB
doen 25 lidstaten mee, twee niet-EU landen en daarnaast organisaties als
Eurojust, Frontex, Cepol en Interpol. Het geheel wordt ondersteund door
Europol. Mensenhandel van minderjarigen is één van de sub-projecten van
EMPACT THB, waar Nederland ook aan deelneemt. De actieleider van dit
sub-project, Spanje, heeft recent een tweedaagse conferentie over dit
onderwerp georganiseerd. Binnen EMPACT wordt ook aandacht besteed aan
mogelijke slachtoffers van mensenhandel binnen migratiestromen. Er is
specifieke aandacht voor de kwetsbare positie van migrantenkinderen voor
uitbuiting. Naast het uitwisselen van informatie en kennis via Europol en het
initiëren van operationele acties en opsporingsonderzoeken, wordt in 2017
binnen EMPACT ook aandacht besteed aan opleidingen voor de opsporing
om de uitbuiting van kinderen beter te kunnen onderkennen en multidisciplinair aan te kunnen pakken. Hieraan gaat het Europees opleidingsagentschap
voor opsporing (CEPOL) bijdragen.
Vraag 4
Wat is uw reactie op het feit dat de op twee na grootste groep alleenstaande
minderjarige vreemdelingen die in Italië aankomt, afkomstig is uit Albanië?
Op welke manier werkt de Europese Unie (EU) samen met Albanië om dit
probleem aan te pakken en hoe speelt dit mee bij het mogelijke
EU-lidmaatschap van Albanië?
Antwoord 4
De Europese Commissie geeft in het meest recente uitbreidingspakket over
de voortgang van (potentiële) kandidaat-lidstaten met betrekking tot de
lidmaatschapsverplichtingen aan dat de Albanese autoriteiten meer inspanningen moeten leveren om onder andere het toenemend aantal ongegronde
2

Commission Staff Working Document Accompanying the document Report on the progress
made in the fight against trafficking in human beings (2016) as required under Article 20 of
Directive 2011/36/EU on preventing and combating trafficking in human beings and protecting
its victims, {COM(2016) 267 final}, zie https://ec.europa.eu/anti-trafficking/eu-policy/first-reportprogress-made-fight-against-trafficking-human-beings-2016_en. Eurostat verzamelt op dit
moment cijfers over 2015.
3
EMPACT THB staat voor European Multidisciplinary Platform against Criminal Threats –
Trafficking in Human Beings (mensenhandel).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

asielaanvragen in EU-lidstaten te verminderen. De toetredingsonderhandelingen met Albanië kunnen pas worden geopend wanneer het land geloofwaardige en tastbare vooruitgang in de implementatie van de noodzakelijke
justitiële hervormingen boekt. Voor het kabinet is volstrekt helder dat Albanië
nog niet klaar is voor het openen van de toetredingsonderhandelingen. In dat
kader zal de aandacht van zowel de Europese Commissie als van het kabinet
zeker ook blijven uitgaan naar de wijze waarop Albanië invulling zal geven
aan de verplichtingen van het EU Acquis op het gebied van migratie, met
inbegrip van de situatie van alleenstaande minderjarige vreemdelingen die
slachtoffer (dreigen te) worden van mensenhandel en uitbuiting.
Vraag 5
Kunt u uiteenzetten op welke specifieke wijze mensenhandel wordt tegengegaan in Italië en op de Balkanroute?
Antwoord 5
Ik kan u alleen informeren over de samenwerking op het gebied van
mensenhandel tussen Nederland enerzijds en Italië en de Balkanlanden
anderzijds. Wanneer in een opsporingsonderzoek naar mensenhandel in
Nederland blijkt dat er verbanden zijn met een ander land, wordt doorgaans
samenwerking gezocht. Als het gaat om de Balkanlanden is er bij het
onderzoek 13Oceans naar criminele uitbuiting van kinderen een Gemeenschappelijk Onderzoeksteam4 opgezet met Bosnië-Herzegovina en Oostenrijk.
Bij dit onderzoek is ook samengewerkt met Kroatië. Kroatië en Slovenië
nemen daarnaast deel aan EMPACT THB. Met Italië werkt Nederland ook
samen in het kader van EMPACT THB. Italië heeft veel opsporingsonderzoeken lopen naar mensenhandel en is een actieve deelnemer aan EMPACT THB.
Speciaal met het oog op de gezamenlijke aanpak van mensensmokkel en
-handel is in Italië een verbindingsmagistraat van het Openbaar Ministerie
geplaatst. Er bevindt zich daar ook een Liaison Officer van de politie. In
november 2015 heeft de ministerraad zijn goedkeuring gegeven aan een
pakket maatregelen om mensensmokkel harder aan te pakken waaronder de
versterking van het liaison netwerk van de nationale politie en de Koninklijke
Marechaussee op het thema zwaar georganiseerde migratie(gerelateerde)
criminaliteit. Hiertoe heeft de Koninklijke Marechaussee onder andere een
flexibele Liaison Officer (FILO) migratie criminaliteit aangesteld die zich focust
op Italië, Albanië en Oostenrijk. Daarnaast heeft de Koninklijke Marechaussee
een thematische FILO Balkan aangesteld met een focus op migratiecriminaliteit. Tenslotte heeft de nationale politie een Liaison Officer in Servië geplaatst
die zich met diverse vormen van voorkomende criminaliteit in Servië,
Slovenië, Bosnië en Montenegro bezig houdt.

4

Joint Investigation Team of JIT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3