Rapport

20 januari 2012

Datum behandeling OVW: 15 december 2011
Kenmerk: OIM-2012/7636

Aanleiding:
Op 28 september 2011 hebben de Raden voor de Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) het
advies “Een zee van mogelijkheden” aangeboden aan de staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu tijdens de conferentie van het Interdepartementaal Directeuren Overleg Noordzee
(IDON). De RLI doen een aantal aanbevelingen, waaronder de aanbeveling de
stakeholders en decentrale overheden te betrekken bij de formulering van integrale
doelstellingen en de uitvoering van het ontwikkelprogramma en hen op deze manier
medeverantwoordelijk te maken.
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) wilde het oordeel van de maatschappelijke
organisaties over het advies vernemen. Daartoe heeft het twee acties ondernomen. In de
eerste plaats is bij brief van 25 november 2011, kenmerk IenM/ BSK-2011/158605, de
maatschappelijke organisaties verzocht over het advies een aantal vragen te beantwoorden.
In de tweede plaats is het advies op 15 december 2011 tijdens een bijeenkomst besproken.
Over het geheel genomen hebben aan de schriftelijke en de mondelinge consultaties de
volgende organisaties deelgenomen: Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Product
Associatie, N.V. NUON, TenneT TSO B.V., DELTA N.V., de Nederlandse vereniging van
zandwinners, de Stichting de Noordzee, Natuurmonumenten, het Havenbedrijf Rotterdam,
Haven Amsterdam, Damen Shipyards Gorinchem, Sportvisserij Nederland, Koninklijk
Nederlands Watersportverbond.

Advies
Algemeen
Het advies van de RLI om de implementatie van de Kaderrichtlijn mariene strategie (KRM)
aan te grijpen om actief in te zetten op duurzame ontwikkeling van de Noordzee, ruimte te
creëren voor nieuwe initiatieven en de focus te verleggen van sectoraal belang naar de
maatschappelijke betekenis van de Noordzee voor Nederland als geheel, wordt vrijwel
unaniem positief beoordeeld. Er zijn een paar punten van kritiek. Met name een relatie met
bestaande initiatieven zoals het integraal beheerplan Noordzee (IBN) en de concretisering
van milieudoelen worden gemist.
Er is geen beeld dat activiteiten nu bij gebrek aan ruimte of beleid geen doorgang kunnen
vinden. Wel is het zo dat er knelpunten zijn, maar dat die in overleg tussen direct
betrokkenen prima (kunnen) worden opgelost. Partijen op zee lijken steeds meer en meer
samen te gaan werken en zien dat ook als een taak. De overheid dient haar visie op de
Noordzee vast te stellen in coördinatie en afstemming met alle stakeholders, de
verantwoordelijkheid te nemen voor ruimtelijke ordening, de milieubelangen/ecologische

Koningskade 4 2596 AA Den Haag Telefoon 070 – 456 89 99 info@overlegvenw.nl www.overlegvenw.nl

Rapport volgblad 1
toestand van de zee en de sociaal-economische belangen. Daarbij verwachten
maatschappelijke organisaties dat de rijksoverheid niet alleen als procesregisseur optreedt,
maar stelling neemt en tevens zorg draagt voor het juiste raamwerk aan wet- en regelgeving
en een gunstig investeringsklimaat.

Ontwikkelplan en rol deelnemende organisaties
Het voorstel van de raden een ontwikkelplan op te stellen wordt door vrijwel alle
deelnemende organisaties ondersteund. In elk geval zijn alle, indien zo`n plan wordt
opgesteld, bereid daaraan actief mee te werken door bijvoorbeeld deskundigheid en ideeën
in te brengen. Van belang is wel dat zo’n proces aansluiting heeft met een concreet traject
dat leidt tot politieke besluitvorming. Men wil ook medeverantwoordelijkheid dragen voor het
ontwikkelen van de Noordzee door mee te denken over de formulering en uitwerking van de
opgaven, maar steeds vanuit het door hen te vertegenwoordigen belang.
Er is een gezamenlijk belang, men wil met elkaar samenwerken en vraagt aan de overheid
om een proces te ontwikkelen, waarin de acties voor concrete beleidsbeslissingen
aansluiten op bestaande acties - waarin al veel werk is verricht - met betrekking tot
bijvoorbeeld de ecologische doelstellingen van de KRM, windvergunningen of
windmolenparken.
Een van deelnemers vraagt zich af of andere stakeholders nu moeten bijdragen aan de
oplossing van de problemen met betrekking tot het visserijbeleid. Als het
Gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) echter het grootste probleem is in de Noordzee
moet dat als zodanig worden benoemd en moet deze sector met de directbetrokkenen dit
probleem oplossen. De ervaring leert dat in groter verband zo`n probleem niet wordt
opgelost.
Rol rijksoverheid
De Rijksoverheid dient een aantal duidelijke rollen te vervullen: een rol van initiatiefnemer,
een regierol, een controlerende rol, een rol van borger van verschillende belangen, een rol
van intermediair en tenslotte een rol van snelle beslisser. Voorts dient de rijksoverheid een
goed afwegingskader te ontwikkelen voor de verschillende belangen, duidelijke kaders te
stellen in wet- en regelgeving en te zorgen voor een gunstig investeringsklimaat, maar ook
zich harder te maken voor het ecologisch belang van de Noordzee en meer ambitie te tonen
bij de implementatie van de KRM.
Publiek toegankelijk netwerk
Het voorstel van de raden om een publiek toegankelijk kennisnetwerk op te bouwen
waaraan overheid en stakeholders bijdragen, wordt voor een belangrijk deel ondersteund.
Er wordt echter ook gewezen op het vele werk dat daarmee gemoeid is en op de reeds
bestaande informatie en netwerken. Er kan ook voor worden gekozen deze beter op elkaar
af te stemmen.
Nieuw gebruik /innovatie
Het bedrijfsleven stelt concrete maatregelen voor als (duidelijke randvoorwaarden scheppen
voor) CO2 opslag, het verlagen doorloopsnelheid procedures voor het aansluiten van
windparken, het in het kader van het exploiteren van windenergie op zee verlagen van de
kostprijs door middel van het verlengen van de concessietermijn, het verlenen van flexibele
vergunningen, het versoepelen van natuur- en milieuvoorschriften en het stroomlijnen van
internationale wet- en regelgeving.
Vanuit de milieuhoek wordt windenergie op zee ook als onderwerp voor innovatie door
middel van het inrichten van een internationaal afgestemd hoogspanningsnetwerk. Verder

Rapport volgblad 2
wordt voorgesteld multifunctioneel ruimtegebruik voor combinaties van energieopwekking
en voedselproductie te realiseren, zoet-zoutovergangen te benutten voor zilte landbouw,
verandering en verduurzaming van de visserij en de scheepvaart .
De recreatieve sector vindt vernieuwing prima, maar niet ten koste van bestaande functies
en roept de overheid op meer creativiteit te betrachten bij de steeds kleiner wordende
(gebruiks)ruimte. In tegenstelling tot de andere deelnemers wordt hier gepleit voor een
maatschappelijke belevingswaarde zoals het behoud van een vrije horizon vanaf het strand.
Focus op maatschappelijke betekenis van de Noordzee( ipv bestaande activiteiten)
De meningen hierover zijn divers. Enerzijds wordt gewezen op het risico dat de ontwikkeling
van de Noordzee ten koste gaat van bestaande economisch belangrijke activiteiten en
activiteiten die zich vanwege de intrinsieke waarde van de Noordzee hebben kunnen
ontwikkelen en op het gevaar van toename van conflicterende belangen. Anderzijds zijn er
verklaarde voorstanders. Daarbij wordt ook in dit kader meer aandacht gevraagd voor het
ecologisch belang, wordt de Noordzee als bron voor hernieuwbare energie voor Noord-West
Europa en Nederland als toegangspoort daartoe gesuggereerd met een verantwoorde
duurzame exploitatie vanuit een lange termijn perspectief als leidend principe.
Samenhangende doelen formuleren voor alle relevante sectoren
Dit wordt over het algemeen onderschreven. Uitgangspunt is een gezond ecosysteem,
maar daartoe moeten de ecologische doelen concreet worden gemaakt. Verder wordt
gewezen op het nationale belang van de economische doelen. Gewezen wordt op de
offshore windenergie die in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk is aangewezen als sector
ter bestrijding van de economische crisis. Een goed afwegingskader voor de verschillende
belangen is essentieel, zodat activiteiten naast elkaar kunnen worden uitgevoerd en er
mogelijk sprake kan zijn van synergie. Tevens wordt aandacht gevraagd voor het GVB en
voor de sportvisserij. Aan deze laatste sector gaat het advies van de RLI voorbij.
Actieve en verbindende rol voor Nederland in internationaal verband
Dit advies van de RLI wordt zonder uitzondering onderschreven, zowel uit economisch - als
uit milieuoogpunt. Voorbeelden die worden genoemd betreffen o.a. harmonisatie van
(uitvoerings)regels in Natura 2000 gebieden en voor offshore en visserij en afstemmen van
activiteiten als het aansluiten van een windmolenpark op een kabel tussen twee landen. Ook
internationale afspraken met betrekking tot ruimtelijke ordening en de relatie met de
zeevaartsector zijn van belang. Een goed voorbeeld is de Nederlandse regelgeving die het
varen door windturbineparken verbiedt, terwijl het in bijv. Engeland is toegestaan. Het op 2
december 2010 opgestelde MOU van het North Seas Countries’ Grid is een belangrijk
initiatief.
Door de milieusector wordt een actievere opstelling van Nederland voorgesteld. Nederland
zou meer gidsland kunnen zijn en zich ambitieuzer in zijn doelstellingen moeten opstellen.
Men vindt de opstelling van Nederland in bijv. Fimpas (Fisheries Measures in Marine
Protected Areas) en KRM te procesmatig, waardoor tussen alle andere belangen aan het
natuurbelang onvoldoende gewicht wordt gegeven. De Nederlandse conclusie ten aanzien
van KRM dat het huidige beleid afdoende is en er geen verdergaande doelen hoeven te
worden gesteld, maakt dat Nederland grote kansen laat liggen om echte natuurbescherming
en verduurzaming te realiseren.

Rapport volgblad 3
Tot slot:
De stakeholders verzoeken het kabinet voor 2012/2013 ten aanzien van een specifiek
aantal punten tot besluitvorming dan wel actie te komen, alvorens een breed proces op te
starten voor een integrale visie op de Noordzee voor 2020+:
•
Een vlotte, maar zorgvuldige implementatie van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie
waarbij concreet de ecologische doelen en de bijbehorende maatregelen worden
beschreven;
•
Afronding van het proces rond windvergunningen voor de Hollandse kust en aanwijzing
van dit gebied en uitvoering geven aan de Greendeal voor offshore windenergie;
•
Voorsorteren op aansluiting van windmolenparken op zee (ronde 3) in relatie tot de
aanlanding van energie en hierbij optimaliseren in relatie tot andere kabels en
leidingen/netwerken en een uitgiftestelsel ronde 3 voorbereiden;
•
Duidelijkheid geven over medegebruik van windmolenparken op zee en
doorvaarbaarheid van N2000 gebieden;
•
Rekening houden met de ontwikkeling van shortsea shipping en kustvaart;
•
Doorgaan met het ontsluiten van beschikbare informatie over de zee via het in
ontwikkeling zijnde Informatiehuis Marien;
•
Uitvoeren van het topsectorenbeleid en voor de sectoren die een raakvlak hebben met
de Noordzee en voldoende rekening houden met opkomende technieken om energie te
winnen op de Noordzee (naast wind, ook wave, tidal, current en algen).
•
In internationaal verband blijven werken aan de positie van Nederland als voorloper in
het geïntegreerd maritiem beleid voor de Noordzee (people-planet-profit): Nederland als
duurzame toegangspoort van Europa.