Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

25 834

Problematiek rondom asbest

Nr. 188

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2022
Op 1 december 2021 is uw Kamer geïnformeerd over de afgenomen
snelheid van saneren van de asbestdaken in Nederland, de resterende
opgave en de voortgang in de uitvoering van de activiteiten1 die zijn
opgenomen in de samenwerkingsverklaring versnellingsaanpak die op
2 maart 2020 is getekend door het Ministerie van IenW, een aantal
provincies en gemeenten en andere partijen (Kamerstuk 25 834, nr. 187).
Tijdens het Commissiedebat Externe Veiligheid op 26 januari 2022
(Kamerstuk 28 089, nr. 215) heb ik uw Kamer toegezegd voor de zomer
aan te geven of er een alternatief komt voor het zakelijke fonds. Met deze
brief geef ik een bredere invulling aan deze toezegging door de aanpak
van de asbestdaken te schetsen in relatie tot de geconstateerde
afgenomen snelheid van saneren. Met deze brief informeer ik u tevens
over de uitvoering van de gewijzigde motie van de leden Stoffer en Geurts
(Kamerstuk 28 089, nr. 189) waarmee wordt verzocht een vervolg te geven
aan het uitgevoerde blootstellingsonderzoek. Ten slotte informeer ik u
over de motie Beckerman c.s. (Kamerstuk 35 925 XII, nr. 27) die is
ingediend tijdens de behandeling van de begroting van IenW en verzoekt
om in gesprek te gaan met het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) over de
verjaringstermijn.
Asbestdakenaanpak
Mijn ambtsvoorganger heeft in de genoemde brief van 1 december 2021
zijn zorg uitgesproken over de daling van het saneringstempo sinds
medio 2019. Die daling is waarschijnlijk veroorzaakt door het eindigen van
de subsidie op het saneren van asbestdaken (december 2018) en het
verwerpen van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer om asbestdaken te
verbieden (juni 2019).
1

kst-25834-188
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

In de samenwerkingsverklaring zijn meer dan 40 acties afgesproken gericht op bewustwording
en communicatie, oprichting van een (leningen)fonds, het ontzorgen van gemeenten, het
gebruik maken van koppelkansen, het vereenvoudigen van saneringen en monitoring.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 834, nr. 188

1

In de brief is vermeld dat het nog ruim 10 jaar gaat duren voor alle daken
in Nederland zijn gesaneerd, uitgaande van een saneringstempo van
7 miljoen m2 per jaar. Uit de op dit moment beschikbare cijfers blijkt dat
het saneringstempo is gedaald tot circa 4 miljoen m2 per jaar. Met dit
tempo zal het naar verwachting fors langer dan de eerder geraamde
10 jaar duren voordat alle asbestdaken zijn gesaneerd.
Na ruim twee jaar uitvoering van de samenwerkingsverklaring moet
helaas worden geconcludeerd dat de huidige aanpak van het stimuleren
en faciliteren van de vrijwillige sanering van asbestdaken naar
verwachting niet zal leiden tot het behalen van de ambitie om voor 2030
de asbestdaken te verwijderen. De aanpak leidt niet tot een versnelling
van de saneringsopgave. Dit heeft niets te maken met het goede werk en
de intenties van de partijen die de samenwerkingsverklaring hebben
ondertekend. Debet hieraan zijn het ontbreken van dwingende maatregelen na het verwerpen van het verbod en in combinatie met het niet
beschikbaar zijn van substantiële middelen om eigenaren zodanig
financieel te ondersteunen dat zij massaal overgaan tot saneren. Voor een
subsidieregeling onder dezelfde voorwaarden als de eerdere subsidieregeling (4,50 euro per m2) is bij een resterende omvang van ca. 74 miljoen
m2 2. inclusief uitvoeringskosten een budget nodig van naar schatting
400 miljoen euro. Een dergelijk bedrag kan ik niet vrijmaken op de
begroting van IenW. Bovendien is het de vraag of een subsidie van
4,50 euro per m2 (waarbij nog geen rekening is gehouden met inflatie) een
voldoende financiële ondersteuning is, ondanks het succes van de eerdere
subsidieregeling (destijds in combinatie met het toen nog op handen
zijnde asbestdakenverbod). Eigenaren moeten dan nog steeds het
grootste deel zelf betalen, saneringskosten lopen uiteen van 30 euro per
m2 voor reguliere daken tot zelfs 250 euro per m2 voor bijzondere gevallen
(asbestleien).
In de voortgangsbrief asbest van 1 december jl. is uw Kamer reeds
geïnformeerd over het negatieve advies van RVO en de Nederlandse
Vereniging van Banken om over te gaan tot het oprichten van een
leningenfonds voor zakelijke asbest dakeigenaren. Van het in 2021
opgerichte leningenfonds voor particulieren wordt nauwelijks gebruik
gemaakt, er zijn tot nu toe slechts vijf leningen verstrekt. Alles overziend is
door mijn ambtsvoorganger daarom besloten om het zakelijke fonds niet
op te richten en in overleg met de ambassadeurs te zoeken naar een
alternatieve besteding van de hiervoor beschikbare middelen.
De ambassadeurs en het Programmabureau hebben enkele suggesties
voor het vervolg aangedragen en met enkelen van hen heeft nadien ook
nader overleg plaatsgevonden. Deze suggesties komen in essentie neer
op het verder uitbreiden van de gekozen aanpak van vrijwillig stimuleren
zoals vastgelegd in de samenwerkingsverklaring. Een aanpak die niet
geleid heeft tot de gewenste versnelling van de saneringen. Ik wil daarom
scherper kijken waar ik in het kader van het saneren van asbestdaken de
Rijksmiddelen op wil inzetten. Alles overwegende ben ik tot de conclusie
gekomen dat de grootste toegevoegde waarde van de toekomstige
Rijksinzet naast de financiering van het Programmabureau zal liggen in
het stimuleren van vrijwillige saneringen door gerichte communicatie en
bewustwordingscampagnes. Ik zal hiervoor in de periode 2023–2025
jaarlijks 3 miljoen euro beschikbaar stellen. En ben voornemens de
asbestambassadeurs actief te betrekken bij de precieze besteding van die
middelen. Na 2025 volgt dan een evaluatie. Vanzelfsprekend zal het
saneringstempo blijvend worden gemonitord en ik zal uw Kamer van de
voortgang op de hoogte houden.
2

Cijfers voortgangsbrief asbest 1 december 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 834, nr. 188

2

Uitvoering motie Stoffer en Geurts
Met de brief van 1 december 2021 is uw Kamer het plan van aanpak
aangeboden voor de uitvoering van de motie van de leden Stoffer en
Geurts (Kamerstuk 28 089, nr. 189) waarmee wordt verzocht een vervolg
te geven aan het uitgevoerde blootstellingsonderzoek. Van het programmabureau Versnellingsaanpak Asbestdaken heb ik het resultaat van de
uitvoering van dit plan van aanpak ontvangen, dat ik u hierbij aanbied.
Onderwerp van de analyse was onder andere de vraag of de toepassing
van schuim bij de sanering van asbestdaken zou kunnen leiden tot een
kostenbesparing. Een dergelijke mogelijkheid is uiteraard zeer welkom om
de hoge maatschappelijke kosten te beperken en de drempel om over te
gaan tot saneren te verlagen. Het is dan in de eerste plaats van belang om
te weten of en in welke mate daadwerkelijk sprake is van een kostenbesparing. Met het plan van aanpak is beoogd om dat met inhoudelijk
deskundigen via een kostenanalyse te kwantificeren. Tijdens de uitvoering
is afgestemd met de VNG, hetgeen heeft geleid tot enige aanpassingen in
de aannamen.
In de kostenanalyse is ervan uitgegaan dat het toepassen van schuim leidt
tot de mogelijkheid om in risicoklasse 1 te saneren. Om dit daadwerkelijk
mogelijk te maken, zou nog wel een beoordeling door het Validatie en
Innovatiepunt (VIP) vereist zijn waaruit blijkt dat dit veilig kan3. Om dit
mogelijk te maken zou de leverancier hiervoor het initiatief moeten
nemen. Door toepassing in risicoklasse 1 zou een asbestsanering
eenvoudiger kunnen worden uitgevoerd waardoor efficiënter kan worden
gewerkt en mogelijk (zoals is aangenomen in de berekening) tegen een
lager uurtarief. Daar tegenover staan meerkosten voor de aanschaf en het
zorgvuldig en op de juiste wijze aanbrengen van het schuim.
Volgens de kostenanalyse verschillen de kosten van beide werkwijzen
slechts marginaal. De totale kosten voor het saneren van het asbestdak
liggen voor beide werkwijzen rond de 8 euro/m2. In deze kosten zijn de
kosten voor een nieuw dak, die veelal het dubbele van de saneringskosten
bedragen, overigens niet meegenomen.
Omdat voor de kostenberekening praktijkgegevens over het toepassen
van schuim ontbreken en daarom een aantal aannames moest worden
gedaan, wordt aanbevolen deze via een praktijkproef nader vast te stellen.
Het gaat dan vooral om verschillen in tijdbesteding, kosten en afwijkende
veiligheidsaspecten zoals gladheid. Ik wil deze aanbeveling graag
opvolgen door het laten uitvoeren van een dergelijke praktijkproef na de
zomer.
Uitvoering motie Beckerman
Zoals in de brief van 1 december jl. is toegelicht, speelt de verjaringstermijn geen rol in de in de Regeling tegemoetkoming
niet-loondienstgerelateerde slachtoffers van mesothelioom en asbestose
(TNS-regeling) die onder mijn verantwoordelijkheid valt. De verjaringstermijn speelt wel een rol voor zover het gaat om loondienstgerelateerde
slachtoffers (Regeling TAS 2014). Sinds december 2021 is er naar
aanleiding van de brief van het IAS overleg tussen het IAS en ambtelijk

3

Hoewel duidelijk is dat schuim tot lagere emissie van vezels leidt, is niet vastgesteld dat dit
leidt tot een blootstelling waarmee de laagste risicoklasse bereikt wordt. Zie ook mijn brief over
het blootstellingsonderzoek (Kamerstuk 25 834, nr. 176) en de brief van de Staatssecretaris van
SZW van november 2021 (Kamerstuk 25 834, nr. 186).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 834, nr. 188

3

JenV en SZW. Eind juni staat een overleg gepland tussen het IAS en de
Ministers van Rechtsbescherming en SZW. Over de uitkomsten zult u door
hen worden geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 834, nr. 188

4