Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2890
Vragen van het lid Groothuizen (D66) aan de Minister voor
Rechtsbescherming over wrakingscijfers (ingezonden 23 april 2020).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 25 mei
2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2773.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «NOvA wil opheldering wrakingscijfers»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich de discussie tijdens het algemeen overleg strafrechtelijke
onderwerpen op 4 maart 2020 over de wrakingscijfers en de noodzaak tot
regelgeving, waarin aanpassingen aan het instrument van wraking in
strafzaken zouden worden gedaan, namelijk een versnelde afhandeling van
kennelijk niet-ontvankelijke en kennelijk ongegronde wrakingsverzoeken,
vanwege het mogelijke oneigenlijk aanwenden van de op zich legitieme
procedurele mogelijkheid van wraking?
Antwoord 2
Ja. In het algemeen overleg strafrechtelijke onderwerpen van 4 maart jl. is
gesproken over een aantal redenen voor de voorgestelde aanpassing. De
aanpassing is onder meer ingegeven door de door het College van
procureurs-generaal en de Raad voor de rechtspraak gewenste flexibiliteit bij
de afdoening van wrakingsverzoeken, zoals ook is uiteengezet in de brief over
vertragende factoren in het (straf)procesrecht d.d. 29 januari 2020 (29 279, nr.
573).
Vraag 3
Deelt u de mening dat de wrakingsprocdure, waarbij de verdediging of de
officier van justitie twijfels over de partijdigheid van de rechter aan de orde
kan stellen, een zeer belangrijke waarborg is binnen het strafproces?

1

ah-tk-20192020-2890
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Nederlandse orde van advocaten; 21 april 20202 https://www.advocatenorde.nl/nieuws/novawil-opheldering-wrakingscijfers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja. Het wrakingsinstrument is overigens niet alleen een zeer belangrijke
waarborg binnen het strafproces. Het instrument is in het algemeen van
groot belang voor het waarborgen van de integriteit van de rechtspraak.
Vraag 4
Deelt u voorts de mening dat de noodzaak van vermeend misbruik van het
strafprocesrecht goed onderbouwd moet zijn voordat aanpassingen aan het
instrument van wraking worden gedaan?
Zie het antwoord op vraag 2
De voorgestelde aanpassing is ingegeven door meerdere redenen en
adresseert verschillende aspecten van de inzet van het wrakingsinstrument. In
het kader van de modernisering van het Wetboek van Strafvordering werd al
voorgesteld te voorzien in een versnelde afhandeling van kennelijk nietontvankelijke wrakingsverzoeken. Uitbreiding van dit voorstel naar kennelijk
ongegronde verzoeken wordt voorbereid. Daarnaast wordt het van belang
geacht te voorzien in een wettelijke waarborg dat de rechter na een ter zitting
ingediend wrakingsverzoek nog beslissingen kan nemen die geen uitstel
dulden. Op dit moment wordt dit slechts in wrakingsprotocollen geadresseerd. Tot slot wordt met de aanpassing beoogd de beoordeling van de
ontvankelijkheid van een wrakingsverzoek door een enkelvoudige kamer te
bevorderen.
Vraag 5
Hoe duidt u de wrakingscijfers over 2019 uit het jaarverslag van de Rechtspraak waaruit blijkt dat het aantal ingediende wrakingsverzoeken is gedaald
van 750 in 2018 naar 692 in 2019?2
Antwoord 5
Mogelijk hebben de arresten van de Hoge Raad van 25 september 2018,
waarin de Hoge Raad vooropstellingen en algemene beschouwingen
weergeeft inzake het toetsingskader van wrakingsverzoeken, hierbij een rol
gespeeld. Of de afname structureel is moet nog blijken. Overigens werden in
2017 606 wrakingsverzoeken ingediend, in 2016 620, en in 2015 713.
Vraag 6
Kunt u voorzien in een uitsplitsing per rechtsgebied van deze cijfers? Hoeveel
wrakingsverzoeken houden verband met strafzaken?
Antwoord 6
Jaarlijks geeft de Rechtspraak in haar jaarverslag inzicht in het totaal aantal
wrakingsverzoeken en het aantal gehonoreerde wrakingsverzoeken. Uit het
jaarverslag 2019 volgt dat er in dat jaar 692 wrakingsverzoeken zijn ingediend, waarvan 17 zijn gehonoreerd.
Uit navraag bij de Raad voor de Rechtspraak blijkt het volgende. Door de
wrakingskamers is over 2019 uniform verslag gelegd met uitsplitsing van
cijfers naar rechtsgebied en soort afdoening (meer dan alleen gegrond). De
cijfers zijn inmiddels landelijk beschikbaar en de Rechtspraak heeft deze
uitgesplitste cijfers ook recent in het themadossier Wrakingen op haar
website gepubliceerd.3 De nadere uitvraag heeft tot een beperkte correctie
van de reeds gepubliceerde cijfers geleid (een toename van 1 op de totaal
ingediende verzoeken). De toename in gegronde verzoeken (van 17 naar4
wordt verklaard door de omstandigheid dat deze uitvraag van latere datum is
waardoor een aantal openstaande verzoeken tussentijds alsnog is afgedaan.
Hierbij de uitgesplitste cijfers over 2019:

2

De rechtspraak: Jaarverslag 2019 https://www.jaarverslagrechtspraak.nl/wp-content/uploads/
2020/04/Jaarverslag-Rechtspraak-2019.pdf#page=71
3
Zie rechtspraak.nl/Themas/Wraking/Paginas/default.aspx
4
De rechtspraak: Jaarverslag 2019 https://www.jaarverslagrechtspraak.nl/wpcontent/uploads/
2020/04/Jaarverslag-Rechtspraak-2019.pdf#page=71

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

De categorie «Overige» bestaat uit wrakingsverzoeken gericht tegen de
rechtbank of (gehele) wrakingskamer.
Vraag 7
Klopt het dat de wrakingsverzoeken waarin is berust en waar dus geen
wrakingskamer over heeft geoordeeld, wel mee zijn geteld bij het aantal
ingediende verzoeken maar niet bij het aantal gehonoreerde verzoeken? Kunt
u deze cijfers alsnog verstrekken?5
Antwoord 7
Ja. In de uitgesplitste cijfers over 2019 zoals onder vraag 6 weergegeven is
zichtbaar dat er in 2019 in 14 wrakingsverzoeken is berust. Overigens
betekent berusting niet per se dat het wrakingsverzoek ook gegrond zou zijn
verklaard.
Vraag 8
Deelt u de mening dat dit belangrijke ontbrekende informatie is om een
volledig beeld te krijgen van de wrakingscijfers en deze cijfers de noodzaak
tot wetgeving kunnen beïnvloeden?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 2. De aanpassing is onder meer ingegeven door
de door het College van procureurs-generaal en de Raad voor de rechtspraak
gewenste flexibiliteit bij de afdoening van wrakingsverzoeken. De betreffende
informatie onderstreept daarnaast dat een zeer beperkt aantal wrakingsverzoeken wordt gehonoreerd. Dat draagt bij aan de onderbouwing van de
noodzaak om meer flexibiliteit in de afdoening van wrakingsverzoeken te
bewerkstelligen.
Vraag 9
Bent u bereid eerst opheldering van deze cijfers te verschaffen, zoals verzocht
in vraag 6 en 7, en zo de omvang van het veronderstelde probleem te
onderbouwen, voordat u een eventueel wetsvoorstel aan de Kamer zendt?
Zie het antwoord op vraag 6 en 7
Ja

5

Twitter Jeroen Soeteman: 21 april 2020 https://twitter.com/JeroenSoeteman/status/
1250700727690899456

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3