Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 793

Preventief gezondheidsbeleid

29 338

Wetenschapsbudget

Nr. 301

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2018
Mijn ambtsvoorganger vroeg in september 2014 om advies van de
Gezondheidsraad (GR) hoe het onderzoek van de universitaire medische
centra (umc’s) meer dan nu kan bijdragen aan de kwaliteit en betaalbaarheid van preventie en gezondheidszorg. Daarop publiceerde de GR op
12 oktober 2016 het advies «Onderzoek waarvan je beter wordt» (zie
bijlage1). Mijn ambtsvoorganger heeft ten tijde van het demissionaire
kabinet de reactie op het rapport aan het huidige kabinet over gelaten.
Door drukte zijn we niet eerder toegekomen aan een reactie. Met deze
brief informeer ik u over dit advies en reageer ik mede namens de
Minister van OCW en de Minister en Staatssecretaris van VWS op de
aanbevelingen.
Dit advies valt onder een breder vraagstuk over de maatschappelijke
impact van wetenschappelijk onderzoek, en sluit aan bij de beweging die
al gaande is in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De
sector heeft op dit gebied niet stil gezeten, want 22 maart jongstleden
overhandigde de voorzitter van de Nederlandse Federatie van umc’s
(NFU) de kennisagenda’s Preventie, Personalised Medicine en Regeneratieve Geneeskunde aan de Minister van OCW en de Staatssecretaris van
VWS. Ik bied deze mede namens hen aan uw Kamer aan2. Deze kennisagenda’s bouwen voort op drie routes uit de NWA: «personalised
medicine», «regeneratieve geneeskunde» en «gezondheidszorgonderzoek,
preventie en behandeling». VWS stimuleert haar kennispartners,
waaronder ZonMw, om actief de verbinding met de NWA te zoeken.
Ik dank de NFU, ZonMw en de maatschappelijke en wetenschappelijke
partners met wie deze kennisagenda’s zijn opgesteld voor hun inbreng. De
agenda’s richten zich op verschillende wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken door fundamenteel onderzoek te verbinden met
toepassingsgericht en praktijkgericht onderzoek. Dat is precies wat de
1
2

kst-32793-301
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 793, nr. 301

1

NWA beoogt. De Minister van OCW heeft de afgelopen maanden overlegd
met de Kenniscoalitie en andere departementen over de opdracht aan
NWO (Kamerstuk 29 338, nr. 158). Binnen dit nieuwe NWA-programma,
dat op 24 mei 2018 start bij NWO, wordt voortgebouwd op de ervaringen
met een bestaand instrument: de NWA-startimpuls. Er liggen natuurlijk
kansen om de kennisagenda’s binnen dit programma verder uit te werken.
De sector heeft zelf een belangrijke rol bij de uitvoering van deze
kennisagenda’s. Umc’s spelen daarbij een belangrijke rol. In het GR advies
wordt geconcludeerd dat de Nederlandse umc’s op wetenschappelijk
gebied tot de wereldtop behoren, maar dat de bijdrage daarvan aan de
kwaliteit en betaalbaarheid van preventie en gezondheidszorg voor
verbetering vatbaar is. De GR stelt dat het umc zich moet blijven richten
op de hele keten van fundamenteel tot en met toegepast medischspecialistisch onderzoek, maar zich daarnaast veel sterker ontwikkelt tot
regionale academische motor voor zorg en preventie in de volle breedte.
De GR stelt ook dat de huidige inrichting van geldstromen het onderzoek
naar de kwaliteit en doelmatigheid van zorg onvoldoende stimuleert.
ZonMw speelt een belangrijke rol in het verdelen van VWS middelen voor
zulk onderzoek, maar de GR stelt dat het budget van ZonMw tussen 2010
en 2016 is gehalveerd. Deze bewering moet echter genuanceerd worden.
Uit de gerealiseerde jaarcijfers en goedgekeurde programma’s blijkt
namelijk een stijgend budget vanaf 2014, met in 2018 een vergelijkbaar
uitgavenniveau als in 2010.
Een plan van aanpak voor meer regionale kennissamenwerking
Ik ondersteun het advies van de GR dat meer duurzame, regionale
samenwerkingsverbanden nodig zijn van umc’s met zorg- en hulpverleners binnen de cure, care en preventie, zodat de bijdrage van umc
onderzoek aan de kwaliteit en betaalbaarheid van preventie en gezondheidszorg verbetert. De betrokkenheid van de umc’s bij de NWA en de
daaruit voortkomende kennisagenda’s laat zien dat de umc’s hier al mee
aan de slag zijn gegaan. Om deze trend door te zetten en onderzoek
steeds beter aan te sluiten op vraagstukken uit de praktijk, is het van
belang een aanpak te kiezen waar umc’s en andere relevante partijen zelf
achter staan. Daarom verzoek ik de NFU om in het eerste kwartaal van
2019 samen met relevante andere partijen een plan op te leveren hoe
umc’s hun rol als regionale academische motor nog beter kunnen
invullen, zodat meer en sterkere verbindingen worden gelegd in de hele
kennisketen. Dit is ook een voorwaarde voor een goede uitvoering van de
drie kennisagenda’s.
Daarbij vind ik het belangrijk dat een breed palet aan partijen betrokken
wordt, waaronder patiënten, verzekeraars, gemeenten, huisartsen en
kennisinstellingen zoals ZonMw. Dit geldt evenzeer voor bestaande
samenwerkingsverbanden, zoals de Academische Werkplaatsen Publieke
Gezondheid, en de Academische Werkplaatsen Ouderenzorg. Zijn dit soort
samenwerkingsverbanden ook mogelijk op andere terreinen? Ook
onderzoek naar de kwaliteit en doelmatigheid van zorg moet worden
meegenomen, omdat de GR constateert dat daar relatief weinig fondsen
voor beschikbaar zijn, buiten het Fonds Alledaagse Ziekten. Dit plan van
aanpak dient tevens de synergie te bevorderen tussen onderzoek door
umc’s en onderzoek naar topklinische zorg door topklinische ziekenhuizen.
In het plan verwacht ik dat de volgende oplossingsrichtingen die door de
GR zijn aangedragen terugkomen:
– Hoe kan de aanstelling van hoogleraren en promovendi «die met één
been in de praktijk staan» gestimuleerd worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 793, nr. 301

2

–

–

–

Hoe kan de spreiding van promovendi bevorderd worden over
curatieve gezondheidszorg en minder goed bedeelde gebieden, zoals
langdurige zorg, preventie en eerstelijnszorg, en hoe kan worden
bevorderd dat promovendi een gedegen en brede opleiding krijgen?
Hoe denken partijen over:
• Methodologische helpdesks op umc’s om onderzoekers in een
vroegtijdig stadium bij te staan.
• Stimuleren van innovatieve onderzoeksdesigns die beter aansluiten
bij de complexe realiteit.
• Toegevoegde waarde van disciplines als economie, gedragswetenschappen en andere sociale wetenschappen in umc-onderzoek.
Hoe kan vrije toegang tot onderzoeksgegevens, onderzoeksprotocollen, en publicaties die tot stand zijn gekomen met publieke financiering
(conform adviezen in Kamerstuk 32 793, nr. 276) worden bevorderd?

Daarnaast vind ik het belangrijk dat de praktijkimpact van onderzoek beter
inzichtelijk wordt gemaakt, en dat het plan aangeeft hoe bepaald kan
worden of uitvoering ervan de verwachte resultaten levert. Op welke wijze
kan dit de komende jaren onafhankelijk worden gemonitord en hoe
worden de ervaringen van andere partijen dan de umc’s daarbij
betrokken?
Tot slot
Er zijn veel mogelijkheden om de maatschappelijke impact van
umc-onderzoek verder te vergroten. Ik kijk daarom uit naar het plan dat de
NFU in het eerste kwartaal van 2019 samen met relevante andere partijen
zal opleveren en waarvoor het GR-advies concrete aangrijpingspunten
biedt.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 793, nr. 301

3