Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 XIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie (XIII) voor het jaar 2011

Nr. 198

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juni 2011
Graag bied ik u hierbij het verslag aan van de Ministeriële conferentie van
de OESO die op 25 en 26 mei 2011 te Parijs plaatsvond.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

kst-32500-XIII-198
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIII, nr. 198

1

Verslag Ministeriële raadsvergadering OESO 2011
De in 1961 opgerichte Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) hield op 25 en 26 mei voor de vijftigste keer haar
Ministerial Council Meeting (MCM). De MCM stond onder voorzitterschap
van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, en
kende als thema «Better policies for better lifes». Ondergetekende nam
namens Nederland deel aan de MCM. Bilaterale ontmoetingen vonden
plaats met de Poolse Vicepremier Pawlak en de Canadese minister van
Financiën Menzies.
Economische vooruitzichten
Voorafgaande aan de MCM presenteerde de OESO de Economic Outlook.
De OESO gaf aan dat het economische herstel doorzet en steeds meer
gedragen wordt door de particuliere sectoren. De wereldhandel blijft de
komende jaren fors toenemen. De groei in de Eurozone zal in 2011 en
2012 volgens de OESO uitkomen op 2%. Voor Nederland staat een groei
van 2,3% respectievelijk 1,9% in de boeken. Ook in de VS en Japan is er
duidelijk sprake van herstel. Voor beide landen geldt echter dat het tekort
op de begroting veel te groot is en dat daardoor er een veel te snelle
toename is van de nationale schuldenlast. De werkloosheid blijft, ondanks
het herstel in de OESO-landen, op een hardnekkig hoog niveau liggen.
Overheden zullen via een actief arbeidsmarktbeleid deze trend moeten
omkeren.
De deelnemers spraken vervolgens over de gewenste maatregelen voor
verder herstel van de economische groei, het bestrijden van werkloosheid
(vooral onder jongeren), en het bestrijden van armoede en inkomensongelijkheid. Ondanks het economisch herstel bestond grote bezorgdheid
over de hoge werkloosheid, de omvangrijke overheidsschulden, de
stijgende olie- en grondstoffenprijzen, alsmede over opkomende inflatie.
Herstel van de overheidsfinanciën dient gepaard te gaan met structurele
hervormingen, met nadruk op hoogwaardig onderwijs en vakkennis, een
flexibele arbeidsmarkt en innovatie. Bij groeimaatregelen moet extra
aandacht worden besteed aan banen voor jongeren en het wegnemen van
belemmeringen voor de participatie van vrouwen aan het arbeidsproces.
Bringing people back to work
Herstel van de werkgelegenheid is cruciaal voor het economische herstel.
Eurocommissaris Olli Rehn wees daarbij op de grote verschillen binnen
de eurozone. Het werkloosheidsniveau in Spanje (20%) wijkt sterk af van
dat in Nederland en Oostenrijk (4–5%). Hetzelfde geldt voor de structuur
van de nationale economieën. Duitsland is een goed voorbeeld van een
land dat de afgelopen tien jaren voortdurend structurele hervormingen
heeft doorgevoerd, zelfs gedurende een periode van recessie, daarbij
gesteund door een sterke groei van de export. Twee jaar na dato betalen
we nog altijd de prijs voor het feit dat de financiële sector zwak de crisis in
ging. De belangrijkste les is daarom dat we beter op onze tellen moeten
passen als het goed gaat. Voorkomen is beter dan genezen.
Groei, Werkgelegenheid, Innovatie en Kwaliteit van de Arbeidsmarkt
De deelnemers bespraken de vraag welke beleidsmaatregelen leiden tot
economisch herstel en tot de gewenste structurele hervormingen, en hoe
de omvangrijke (jeugd)werkloosheid aangepakt dient te worden. Er was
een breed gedragen oordeel dat landen echt eerst de openbare financiën
en de macro-economische structuur op orde dienen te hebben, voordat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIII, nr. 198

2

sociale knelpunten effectief kunnen worden aangepakt. De vertegenwoordiger van de vakbonden (TUAC) hekelde daarentegen de zijns inziens
premature overschakeling naar sobere maatregelen, die tot oplopende
werkloosheid had geleid. Japan gaf het belang aan van een flexibele
arbeidsmarkt en een actief arbeidsmarktbeleid, waarbij de vraag naar en
het aanbod van arbeid door middel van onderwijs moeten worden
«gematcht», werklozen waar nodig moeten worden omgeschoold en een
actief overheidsbeleid moet worden gevoerd dat vrouwen in staat stelt
om deel te nemen aan het arbeidsmarktproces. Toenemende concurrentie
door goed geschoolde arbeidskrachten uit lagelonenlanden noodzaakt tot
het stellen van veel hogere eisen aan basisscholing, deskundigheid en
hoger-onderwijsprestaties. Israel presenteerde daarbij een beleid waarbij
overheid, private sector en onderzoeksinstellingen de krachten bundelen,
het faciliteren van toegepast onderzoek en het beschikbaar stellen van
gemakkelijk toegankelijk risicodragend kapitaal, in het bijzonder ook voor
het mkb. Daarbij is een primaire rol weggelegd voor het bedrijfsleven; de
overheid fungeert als katalysator.
Green Growth – Green and Growth go together
Tijdens de MCM werd de strategie voor groene groei gelanceerd. Dit is
twee jaar geleden door Zuid-Korea op de agenda gezet bij de OESO. De
OESO definieert groene groei als de bevordering van economische groei
en ontwikkeling, terwijl zorg gedragen wordt dat natuurlijke rijkdommen
ons in de middelen en diensten kunnen blijven voorzien waarop ons
welzijn berust. Ik heb deelgenomen aan de paneldiscussie die onder
leiding stond van de OESO milieudirecteur Simon Upton, oud-minister
van Nieuw-Zeeland. In het panel namen ook de premiers van Noorwegen,
Slowakije en Zuid-Korea, alsmede de ministers van Buitenlandse Zaken
van Denemarken en Mexico zitting. De Zuid-Koreaanse premier opende
het panel.
Ik stelde tijdens de discussie dat groene groei noodzakelijk is omdat het
huidige economische groeipad op de lange termijn onhoudbaar is.
Schaarste van natuurlijke hulpbronnen, klimaatverandering en verlies aan
biodiversiteit tasten de welvaart van landen aan. Een transitie naar groene
groei is daarom noodzakelijk. Om de transitie in gang te zetten, is het van
belang dat prijzen niet alleen de private, maar ook de maatschappelijke
kosten en opbrengsten weergeven. Het is echter duidelijk dat de transitie
gepaard gaat met hoge aanpassingskosten. Voor een betaalbare transitie
is daarom innovatie noodzakelijk. Tegelijkertijd brengt de transitie grote
kansen voor het bedrijfsleven met zich mee. Ondernemers moeten
daarom gefaciliteerd worden om deze kansen te kunnen grijpen. Het
nieuwe bedrijfslevenbeleid, met ondermeer de negen topsectoren waarin
bedrijven, kennisinstellingen en overheid nauw samenwerken, moet voor
een klimaat zorgen waarin ondernemers en bedrijven kunnen floreren.
De OESO heeft naast de strategie een indicatorenrapport uitgebracht,
waarin landen met een 20-tal indicatoren de stand van hun groene groei
kunnen meten. Het CBS heeft op basis van deze voorlopige OESOindicatoren de stand van groene groei in Nederland onderzocht. De OESO
was verheugd met dit initiatief. Overigens gaat de discussie over de juiste
set van indicatoren door, maar een pragmatische benadering is de weg
vooruit. Ik heb tijdens de discussie andere landen opgeroepen om dit
initiatief te volgen en bovendien gezamenlijk tot een uniforme set van
indicatoren te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIII, nr. 198

3

OECD’s 50th Anniversary Commemoration
De OESO stond uiteraard stil bij haar vijftigjarig bestaan. De Amerikaanse
minister van Buitenlandse Zaken Clinton, de Franse premier Fillon, de
Japanse premier Naoto Kan en de voorzitter van de Europese Commissie
Barosso hielden korte toespraken. Na de familiefoto en de onthulling van
een kunstwerk vonden er nog signeersessies plaats: toetreding van
Rusland tot de OECD Anti-BriberyConvention en de oprichting van een
OECD Centre for African Public Debt Management en Bond Markets.
Bovendien werd de herziening van de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen aangenomen. De OESO-richtlijnen bevatten
aanbevelingen op het vlak van maatschappelijk verantwoord ondernemen
voor het opereren van bedrijven in het buitenland. De belangrijkste
wijzigingen zijn de toevoeging van een hoofdstuk over mensenrechten,
aanbevelingen ten aanzien van «due diligence» (zorgvuldig boekhouden)
en aanbevelingen ten aanzien van ketenverantwoordelijkheid. Deze
herziening van de richtlijnen is tot stand gekomen onder voorzitterschap
van prof. Nieuwenkamp (directeur Handelspolitiek en Globalisering bij het
.inisterie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie).
Management issues
In een besloten zitting werd de voortgang bij het proces (gestart in 2007)
van de toetreding van Rusland tot de OESO, alsmede de relaties met de
«Enhanced Engagement» landen besproken. Geconstateerd werd dat het
Russische leiderschap gecommitteerd is aan deze toetreding, die bevorderlijk is voor de modernisering van het land. De Russische toetreding tot
de OECD Anti-Bribery Convention (OESO-verdrag om omkoping van
ambtenaren bij internationale transacties tegen te gaan) was een
voorbeeld van dit commitment. Rusland zal echter aan dezelfde
standaarden moeten voldoen als andere, mogelijk toekomstige toetreders
en toetreding tot de OESO dient vooraf te worden gegaan door toetreding
tot de WTO.
A new paradigm for development
De OESO Strategy for Development werd breed gesteund door de
aanwezige ministers. De strategie stelt dat ontwikkelingshulp op zichzelf
niet volstaat voor economische ontwikkeling. De bevordering van
zelfredzaamheid door middel van duurzame groei in dynamische
samenwerkingsrelatie tussen OESO-landen, opkomende economieën en
ontwikkelingslanden staat daarbij centraal. Hulp blijft cruciaal bij
terugdringen van armoede en als hefboom om andere fondsen te
mobiliseren voor ontwikkeling. De verhoging van belastinginkomsten, de
bevordering van transparantie, de bestrijding van corruptie en illegale
kapitaalstromen en meer steun aan vrouwen zijn als cruciale thema’s
aangemerkt. Daarbij zijn ook handel, investeringen, landbouwproductie en
voedselzekerheid genoemd als bepalende factoren. Belang van strategieën waarmee coherentie met de bevordering van wereldwijde ontwikkeling kan worden verzekerd werd onderstreept. OESO werd verzocht bij
te dragen aan beleid ter bestrijding van corruptie en verbetering van het
investeringsklimaat.
Vrijhandel en Werkgelegenheid
De deelnemers deelden de mening dat handelsliberalisering van groot
belang is voor het eerder besproken thema van ontwikkeling, en voor het
scheppen van werkgelegenheid. Veel deelnemers gaven aan dat de
handel in diensten nog teveel barrières kent, en derhalve liberalisering
van de dienstensector een aandachtsgebied met hoge prioriteit is. In alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIII, nr. 198

4

interventies, ook die van China en India, werd de nadruk gelegd op het
economische en politieke belang van het bereiken van een akkoord in
2011 over de Doha Ronde. Een recent verschenen rapport van
WTO/UNCTAD/OESO duidt erop dat sprake is van een toename van
protectionistische maatregelen. Het betreft hier in het bijzonder uitvoerbelemmerende maatregelen in grondstoffenrijke opkomende economieën,
bijvoorbeeld met betrekking tot zeldzame metalen. Er was een breed
gedragen bezorgdheid dat mislukking van de Doha Ronde protectionisme
in ernstige mate zal versterken.
Van verschillende zijden (Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland, werknemersorganisatie TUAC) werd aangegeven dat handelsliberalisering de bestaande
arbeidsmarktverhoudingen kan verstoren, reden waarom het zo belangrijk
is om handelsliberalisering gepaard te doen gaan met flexibilisering van
de arbeidsmarkt en met omscholingsprogramma’s. Voor de Russische
minister van Economische Ontwikkeling (Nabiullina) was dit aanleiding
om een overgangsperiode te bepleiten bij de toetreding van Rusland tot
de WTO, omdat handelsliberalisering zou noodzaken tot structurele
aanpassingen in Rusland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIII, nr. 198

5