Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 942

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 oktober 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 3 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Mededeling inzake OS-beleidscoherentie;
2. Mededeling inzake geïntegreerd maritiem beleid voor beter bestuur in
het Middellandse Zeegebied; (22 112, nr. 943)
3. Verordening inzake toegang Eurodac voor rechtshandhavingsinstanties (22 112, nr. 944).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST135968
0910tkkst22112-942
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 942

1

Fiche : Mededeling OS-beleidscoherentie
1. Algemene gegevens
Voorstel: Coherentie van het ontwikkelingsbeleid – vaststelling van een
beleidskader dat de hele Unie omvat
Datum Commissiedocument: 15 september 2009
Nr. Commissiedocument: COM(2009) 458
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=198587
Nr. Impact assessment Commissie en Opinie Impact Asssessment Board:
Niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: Behandeling in CODEV in september/oktober.
Raadsconclusies voorzien voor RAZEB in november.
Eerstverantwoordelijke ministerie: Ministerie van Buitenlandse Zaken
2. Essentie voorstel
De Commissie kondigt een vernieuwing aan van het beleid op het terrein
van Policy Coherence for Development (PCD). Sinds 2005 is een uitgebreid raamwerk voor het Europese PCD-beleid neergezet in diverse Raadsconclusies en de Europese Ontwikkelingsconsensus. Uit de tegelijk met
deze mededeling gepresenteerde tweede tweejaarlijkse rapportage komt
naar voren dat de uitvoering van dit beleid nog onvoldoende voortgang
laat zien. Daarnaast heeft de financiële crisis de urgentie van een brede
aanpak van het ontwikkelingsprobleem onderstreept. Via een whole-ofthe-union-approach wil de Commissie komen tot een meer strategische,
effectieve en doelgerichte benadering.
Belangrijke elementen in de nieuwe benadering zijn een scherpere focus
op een beperkt aantal mondiale uitdagingen, een samenhangende inzet
van ODA (Official Development Assistance) en non-ODA middelen1 (het
ODA plus concept) en een intensievere afstemming met ontwikkelingslanden.
De Commissie stelt voor het PCD-beleid te concentreren op vijf prioritaire
onderwerpen in hun relatie tot de ontwikkelingsdoelstellingen:
– Klimaatverandering
– Mondiale voedselzekerheid
– Migratie
– Intellectuele eigendomsrechten
– Vrede en veiligheid
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?

1

Openbare en particuliere financieringsstromen die buiten de ODA vallen, zoals bv
investeringsstromen, overmakingen en
technologieoverdracht.

Het Europese PCD-beleid houdt vooral een aansporing aan lidstaten in om
bij hun opstelling en besluitvorming in EU-kader rekening te houden met
de effecten voor ontwikkelingslanden, met focus op de 5 thema’s. De
Commissie zal dit ondersteunen in het eigen voorbereidingstraject via
interservice consultaties, impact assessments, consultaties met ontwikke-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 942

2

lingslanden en monitoring. Aangezien het om toetsing van EU-maatregelen gaat is het Europese niveau van behandeling inderdaad gerechtvaardigd en is het oordeel over subsidiariteit positief. De mededeling bevat
verder weinig informatie over concrete voorgenomen acties of maatregelen. Voor ieder van de gekozen prioritaire terreinen zal de nieuwe
aanpak een grotere aandacht voor de ontwikkelingsaspecten met zich
meebrengen, maar dit wordt nog niet uitgewerkt. In de toekomst gepresenteerde concrete nieuwe voorstellen zullen, zoals gebruikelijk, via de
reguliere nationale procedures worden beoordeeld op proportionaliteit.
Per terrein zal de bevoegdheidsverdeling kunnen verschillen. Bij concrete
voorstellen zal goed gekeken worden hoe daarmee wordt omgegaan. Er
zijn geen financiële gevolgen verbonden aan deze mededeling. Mocht de
uitwerking van deze mededeling alsnog financiële gevolgen hebben dan
dienen deze te worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland juicht het initiatief van de Commissie om te komen tot een
vernieuwing van het Europese PCD-beleid toe. Hoewel er de afgelopen
jaren veel is bereikt in de opbouw van een stevig raamwerk van screening
en monitoring liet de daadwerkelijke uitvoering van het PCD-beleid te
wensen over. Bij diverse gelegenheden is van Nederlandse zijde gepleit
voor het zetten van stappen in de richting van implementatie en het terugbrengen van het aantal prioritaire beleidsvelden. Door dit initiatief zal het
mogelijk zijn dat Europa vooroploopt in een discussie over een meer
holistische benadering van ontwikkelingssamenwerking die ook in andere
fora zoals OESO/DAC wordt gevoerd.
Het terugbrengen van de bestaande twaalf prioritaire beleidsvelden1 naar
vijf biedt mogelijkheden voor een intensivering van de aanpak. Echter, de
nieuwe beleidsvelden zijn wel sectoroverschrijdend en breder dan de
bestaande, die veelal sectoraal waren gedefinieerd. De criteria die de
Commissie bij de keuze hanteert kunnen in grote lijnen worden onderschreven. Daaraan kan worden toegevoegd dat niet alleen gezocht moet
worden naar gemakkelijke win-win situaties. Ook beleidsvelden waar
moeilijke afwegingen van belangen aan de orde zijn komen in aanmerking. De vijf door de Commissie gekozen beleidsvelden zijn relevant, maar
Nederland wil niet uitsluiten dat daar nog een beleidsveld aan wordt
toegevoegd of dat beleidsvelden anders worden gedefinieerd. In het licht
van de financiële crisis zou b.v. het onderwerp financiële stromen kunnen
worden toegevoegd.
Dit laatste hangt samen met de koppeling die de Commissie legt tussen
vernieuwing van het PCD-beleid en de verruiming van de financiering van
internationale samenwerking. Nederland erkent de waarde van non-ODA
financiële stromen voor ontwikkeling en de noodzaak deze meer in
samenhang te bezien met publieke ODA middelen. Het is zinvol voor deze
bredere aanpak een duidelijk beleidskader te ontwikkelen met ruimte voor
meerdere actoren en partnerschappen. Nederland zou de discussie over
het ODA-begrip willen vermijden en meent dat deze in eerste instantie in
de OESO thuishoort. In elk geval mag de discussie niet leiden tot een
verzwakking van de ODA-commitment van de lidstaten.

1

Handel, milieu, klimaatverandering,
veiligheid, landbouw, visserij, sociale
dimensie van de mondialisering, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk, migratie,
onderzoek, informatiemaatschappij, vervoer,
energie.

Het is teleurstellend dat de mededeling nog weinig informatie bevat over
de vraag hoe de intensivering van de PCD-aanpak gestalte moet krijgen in
specifieke activiteiten rondom de thema’s. Nederland zal bepleiten dat het
formuleren van concrete doelstellingen en resultaten per thema centraal
moet staan bij de verdere uitwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 942

3