2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3230
Vragen van het lid Yesilgöz-Zegerius (VVD) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Politie luidt noodklok over toename
crystalmethlabs» (ingezonden 19 mei 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
19 juni 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr.
3084.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Politie luidt noodklok over toename crystalmethlabs»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoeveel crystalmethlabs er dit jaar zijn opgerold? Zo ja, kunt
u een overzicht geven van het aantal opgerolde crystalmethlabs, opgesplitst
per jaar, vanaf 2017? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Over de periode 1 januari tot en met 8 juni 2020 zijn op dit moment acht
opgerolde productielocaties geregistreerd waarin vermoedelijk productie van
methamfetamine (crystal meth) plaatsvond. Het aantal productielocaties voor
methamfetamine dat sinds 2017 is opgerold is in onderstaande tabel
weergegeven.
Jaar
Opgerold

ah-tk-20192020-3230
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

2017

2018

2019

2020

5

7

9

81

1

Stand per 8 juni 2020.

1

NOS.nl, 18 mei 2020, https://nos.nl/artikel/2334234-politie-luidt-noodklok-over-toenamecrystalmethlabs.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aangeven waar de tot nu toe opgerolde crystalmethlabs zich in
Nederland bevinden? Zo ja, in hoeverre is er sprake van geografische
concentratie van dergelijke labs? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De politie geeft aan dat het inzichtelijk maken van de locaties waar productieplaatsen zijn opgerold het opsporingsbelang kan schaden. Ik kan daarom over
de vindplaatsen geen uitspraak doen.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoe het aandeel inbeslaggenomen crystal meth zich
verhoudt tot het totaal aantal in beslag genomen drugs? Zo ja, kunt u hiervan
een overzicht geven, opgesplitst per jaar, vanaf 2017? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Een volledige registratie van de totale hoeveelheid in Nederland in beslag
genomen drugs, onderverdeeld naar type drugs, is over de periode 2017 tot
en met 2019 niet beschikbaar. In de van de politie ontvangen informatie zijn
niet alle inbeslagnames van alle eenheden opgenomen. Over 2018 zijn alleen
gegevens bekend van het Hit and Run Cargo Team (HARC) in de Rotterdamse
haven en de Douane. Omdat deze gegevens op onderdelen een aanzienlijke
onderschatting vormen van de totale hoeveelheid drugs die dat jaar in beslag
zijn genomen, kan ten aanzien van de inbeslagnames in dat jaar geen
voldoende representatief beeld worden geschetst. In onderstaande tabel zijn
de drugssoorten vermeld die in de van de politie ontvangen gegevens over
zowel 2017 als 2019 voorkomen en voldoende eenduidig zijn gedefinieerd om
te kunnen worden vergeleken. De gegevens over deze jaren zijn inclusief de
inbeslagnames door de Douane en de Koninklijke Marechaussee.
Uit deze cijfers blijkt dat het aandeel methamfetamine binnen de totale
hoeveelheid inbeslagnemingen sinds 2017 is toegenomen. Cocaïne blijft
verreweg het grootste deel vormen. Hierbij moet worden aangetekend dat
voorzichtigheid geboden is bij het duiden van trends op grond van deze
beperkte beschikbare data.

Tabel 2: in beslag genomen drugs in 2017 en 2019

In beslag genomen
Amfetamine (speed)
Heroïne
Cocaïne
Methamfetamine / crystal meth
Ecstasy
Ketamine
Designerdrugs/NPS

2017

2019

kg
122
1.110
14.628
23
1.249
1

kg
475
1.326
43.836
837
599
19
5

Bronnen: «Drugs inbeslagnemingen uit het jaar 2017«, politie, Landelijke Eenheid, en «Informatierapport inbeslagname drugs 2019», politie, DLIO, mei 2020

Vraag 5
Deelt u de mening dat het zeer onwenselijk is dat Nederland vanwege de
goede infrastructuur, productiefaciliteiten en het milde strafklimaat als
aantrekkelijke productiebasis voor crystal meth wordt gezien? Zo ja, welke
concrete maatregelen neemt u en bent u bereid nog meer te nemen om
Nederland minder aantrekkelijk te maken voor drugscriminelen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 5
De toename van het aantal aangetroffen productielocaties voor methamfetamine baart ook mij zorgen, en toont eens te meer de noodzaak om de
georganiseerde ondermijnende criminaliteit krachtig te bestrijden. In mijn
brief aan uw Kamer van 18 juni 2020 heb ik uw Kamer geïnformeerd op
welke wijze het kabinet in de aanpak van de georganiseerde ondermijnende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

criminaliteit investeert.2 Van de daarin genoemde investeringen zal in het
bijzonder de introductie van het Multidisciplinair Interventieteam (MIT) de
risico’s voor drugscriminelen vergroten, en het daarmee voor hen Nederland
onaantrekkelijker maken in Nederland actief te zijn. Ook zijn momenteel
enkele wetswijzigingen in voorbereiding waarmee de handel in nietgeregistreerde precursoren (grondstoffen voor drugs) en de handel in nieuwe
psychoactieve stoffen kan worden aangepakt.
Over de aantrekkingskracht van Nederland op drugscriminelen kan in het
algemeen het volgende worden opgemerkt. Aannemelijk is dat de factoren
die Nederland aantrekkelijk maken voor bona fide ondernemers, zoals
infrastructuur en financiële dienstverlening, ook door criminelen worden
gewaardeerd. Ten aanzien van het strafklimaat heb ik uw Kamer in mijn brief
van 3 februari jl. bericht dat Nederland in vergelijking tot andere landen in
Noordwest-Europa geen bijzonder lage maximumstraffen kent.3 Over de
overwegingen die voor drugscriminelen bepalend zijn voor de keuze hun
waar in Nederland te produceren is vooralsnog weinig bekend. Om maatregelen te kunnen voorstellen die de aantrekkingskracht van Nederland op
drugscriminelen verminderen is meer inzicht in deze overwegingen gewenst.
In het kader van de kennisagenda van het brede offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit, waarover ik uw Kamer in de hiervoor
genoemde brief heb geïnformeerd, ga ik na op welke wijze hier onderzoek
naar kan worden gedaan. Ik zal uw Kamer daarover in het najaar nader
informeren.
Vraag 6
Is bij u meer bekend over de achtergrond van de opdrachtgevers van de
crystalmethlabs? Zo ja, bestaat er enig verband tussen crystal meth opdrachtgevers en xtc opdrachtgevers? Zo nee, waarom is niet meer bekend over de
achtergrond en lopen er überhaupt onderzoeken naar deze crystal meth
opdrachtgevers?
Antwoord 6
Ik kan geen uitspraken doen over lopende onderzoeken. Wel kan worden
gezegd dat bij enkele zaken is geconstateerd dat er naast de vermoedelijke
productie van methamfetamine sprake was van handel in andere soorten
illegale drugs. Daarnaast zijn er signalen op basis waarvan wordt vermoed
dat bestaande synthetische drugsproducenten en handelaren (deels)
overstappen naar de productie van methamfetamine.
Vraag 7
De politie geeft aan aanwijzingen te hebben dat Nederlandse drugshandelaren met behulp van Mexicaanse drugskartels xtc-labs ombouwen tot labs
waar crystal meth wordt gemaakt, herkent u dit beeld? Zo ja, welke concrete
acties, zowel nationaal als internationaal, heeft u genomen en bent u van
plan om te nemen om te voorkomen dat dat Mexicaanse drugskartels hun
werkgebied in Nederland kunnen uitbreiden?
Antwoord 7
Zoals gemeld in antwoord op eerdere vragen van uw Kamer over methamfetamine werkt de politie nauw samen met buitenlandse opsporingsdiensten,
zowel in Europees verband als daarbuiten.4 Buiten Europa onderhoudt de
politie intensief contact met de Amerikaanse Drug Enforcement Agency
(DEA), de Australian Federal Police (AFP) en Mexicaanse opsporingsdiensten.
De politie geeft aan op dit moment geen concrete reden te hebben om aan te
nemen dat Mexicaanse drugskartels hun werkterrein uitbreiden naar
Nederland. Evenals ten tijde van de beantwoording van de eerdergenoemde
Kamervragen is het beeld dat Mexicaanse criminelen op verzoek en onder
regie van Nederlandse criminele samenwerkingsverbanden (CSV’s) in
uitvoerende rollen de productie ondersteunen. In het contact met de
Mexicaanse opsporingsdiensten worden de ontwikkelingen op dat vlak
gevolgd en signalen uitgewisseld.

2

18 juni 2020, 2020Z11556.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1596.
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3737.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 8
Kan worden toegelicht welk deel van de productie van crystal meth is
bestemd voor de Nederlandse afzetmarkt en welk deel is bestemd voor de
buitenlandse markt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Uit het in maart jl. door het Trimbos-Instituut gepubliceerde Jaarbericht
Nationale Drug Monitor 2019 (NDM 2019) blijkt dat het gebruik van methamfetamine in Nederland sporadisch is, en zich beperkt tot enkele groepen zoals
mannen die seks hebben met mannen.5 Op basis daarvan kan worden
aangenomen dat de in Nederland geproduceerde methamfetamine vrijwel
volledig wordt geproduceerd voor de buitenlandse markt.
Vraag 9
Zijn er signalen vanuit het buitenland over uit Nederland afkomstige crystal
meth? Zo nee, bent u bereid om contact op te nemen met uw Europese
collega’s om de Europese productielijnen en afzet van crystal meth meer in
kaart te brengen en de Kamer hier op korte termijn nader over te informeren?
Antwoord 9
In enkele gevallen zijn vanuit het buitenland, zowel binnen Europa als
overzees, signalen ontvangen over aangetroffen methamfetamine die uit
Nederland afkomstig zou zijn. Omdat het lopende onderzoeken betreft kan de
politie hierover geen specifieke informatie verstrekken. Vanwege het
onderzoeksbelang kan ook geen gedetailleerde informatie over de productieen afzetlijnen worden gegeven. Zoals ik uw Kamer heb medegedeeld in mijn
brief over crystal meth van 10 september 2019 bevinden de gebruikers van
methamfetamine zich vooral in Noord-Amerika, en in toenemende mate in
Zuid- en Oost-Azië en Australië.6 De landen in deze regio’s vormen daarom
een belangrijke eindbestemming voor in Nederland geproduceerde methamfetamine.
Indien uit het buitenland het signaal wordt ontvangen dat vermoedelijk in
Nederland geproduceerde methamfetamine is aangetroffen, zet de politie
waar mogelijk met het desbetreffende land in op joint targeting. Hieronder
wordt verstaan: het maken van afspraken met de internationale partners over
de (structurele) opbouw van een informatiepositie, die leidt tot een aanpak
van de sleutelfiguren, vanuit een gedeeld belang en kijkend naar gezamenlijke (interventie-) mogelijkheden. Joint targeting leidt tot focus, samen met
andere landen, op High Priority targets, met het doel hen in hun criminele
handelen te frustreren en uit te schakelen en verkregen vermogen af te
nemen.
Vraag 10
Welke maatregelen zijn er reeds genomen tegen eigenaren die, in ruil voor
geld, hun leegstaande schuren beschikbaar stellen voor crystalmethlabs?
Bent u bereid maatregelen te nemen om deze eigenaren weerbaarder te
maken tegen deze drugscriminelen?
Antwoord 10
Eigenaren die worden verdacht van een strafbaar feit met betrekking tot de
productie of opslag van illegale drugs in hun schuur worden strafrechtelijk
vervolgd. Daarnaast is de burgemeester op grond van artikel 13b Opiumwet
bevoegd een pand te sluiten als dit wordt gebruikt voor de productie of
opslag van illegale drugs. Deze bevoegdheid ziet ook op schuren en loodsen,
en wordt in de praktijk ook toegepast. Behalve het aanpakken van eigenaren
die zich inlaten met drugscriminelen wordt ook in preventie geïnvesteerd. Om
te voorkomen dat drugscriminelen ongestoord hun gang kunnen gaan in
leegstaande schuren en loodsen zijn meerdere initiatieven ontwikkeld. In
Brabant heeft de Taskforce – RIEC Brabant-Zeeland het Project Agrarisch
Buitengebied geïnitieerd, dat als doel heeft de maatschappelijke weerbaarheid in het agrarisch buitengebied te vergroten en barrières op te werpen
tegen ondermijning. Naast controles van stallen en loodsen, wordt door het

5
6

NDM 2019, p. 224.
Kamerstuk 24 077, nr. 429.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

geven van voorlichting en het bieden van handelingsperspectief bijgedragen
aan het vergroten van de weerbaarheid van agrariërs. Verder is in het kader
van de Regiodeal Achterhoek het programma Vitaal Buitengebied ontwikkeld.
Naast het vergroten van de weerbaarheid van eigenaren van leegstaande
panden wordt in dit programma ook ingezet op de transformatie en sloop
van leegstaande gebouwen en het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen
voor boeren om hun erf vitaal te kunnen houden en goed te kunnen blijven
leven in het buitengebied. Tot slot heeft de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties uw Kamer in zijn brief over de wijkaanpak van 31 maart
jl. geïnformeerd over het onderzoek dat door de ministeries van JenV en BZK
is uitgevoerd naar de huur van panden voor criminele doeleinden («Panden
met een luchtje»).7 In de voortgangsbrief ondermijning van komend najaar
wordt uw Kamer nader over dit onderzoek geïnformeerd.
Vraag 11
Hoe staat het met het wetsvoorstel dat het mogelijk maakt om een groep van
nieuwe psychoactieve stoffen (NPS), ook wel designerdrugs genoemd, te
verbieden? Hoe verhouden de actieve stoffen van crystal meth zich tot de
groep NPS behorende tot dit wetsvoorstel?
Antwoord 11
Het wetsvoorstel waarmee groepen nieuwe psychoactieve stoffen kunnen
worden verboden is dit voorjaar door Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport via internet geconsulteerd. Partijen die belast zullen zijn met
de uitvoering en handhaving van de voorgenomen wetswijziging zijn verzocht
een uitvoeringstoets uit te brengen. De verwachting is dat alle reacties de
komende weken ontvangen zullen zijn en verwerkt kunnen worden. Het
streven is het wetsvoorstel dit najaar in procedure te brengen.
De verhouding van methamfetamine tot het wetsvoorstel kan als volgt
worden toegelicht. De stofgroepen die voor een verbod worden beoogd zijn
afgeleid van de chemische structuur van middelen die op lijst I van de
Opiumwet staan. Een van die stofgroepen (fenethylamines) omvat ook de
chemische structuur van amfetamine. Dat betekent dat alle nieuwe aan
amfetamine verwante stoffen verboden zullen zijn. Methamfetamine is een
stof die tot de amfetamines behoort, wat betekent dat ook alle mogelijke
varianten van methamfetamine automatisch verboden zullen zijn.

7

Kamerstuk 30 995, nr. 98.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5