2021D16280

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Europese Zaken bestond bij een aantal
fracties de behoefte om aan het kabinet enkele vragen en opmerkingen
voor te leggen met betrekking tot de geannoteerde agenda voor de
Informele Europese Raad d.d. 8 mei 2021 en Raad Algemene Zaken d.d.
11 mei 2021, het Verslag informele videoconferentie van de leden van de
Raad Algemene Zaken van 20 april 2021 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2324),
de Reactie op de motie van het lid Groothuizen c.s. over onderzoek om
Polen voor het Europese Hof van Justitie te dagen (Kamerstuk 35 570 VI,
nr. 58) Kamerstuk 21 501-02 nr. 2264, de Kabinetsreactie op verslag
Europese Commissie inzake visumvrijstelling, Kamerstuk 32 317, nr. 683,
de Ervaringen eerste periode na aflopen overgangsperiode Brexit
Kamerstuk 35 393, nr. 36, de Reactie op verzoek commissie over de stand
van zaken implementatie EU-richtlijnen Kamerstuk 21 109, nr. 249, en de
Schriftelijke procedure Raadsbesluit tot sluiting Handels- en Samenwerkingsovereenkomst (HSO) en Informatiebeveiligingsovereenkomst (SIA)
tussen de EU het VK.
De fungerend voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Belhaj
De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Witzke

nds-tk-2021D16280

1

I. Algemeen
De leden van de VVD-fractie bedanken het kabinet voor de toegezonden
stukken en hebben naar aanleiding hiervan op onderdelen aanvullende
vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
documenten en hebben hierbij nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
documenten en hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
documenten en hebben hierbij nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben de agenda van de aankomende
Europese Raad van 7 en 8 mei als wel de agenda van de aankomende
Raad Algemene Zaken met interesse gelezen. Deze leden hebben hier nog
een aantal vragen over.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de geannoteerde agenda Raad Buitenlandse Zaken en hebben
hierover de volgende vragen en opmerkingen.
De leden van de FVD-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda voor de informele Europese Raad van 7 en 8 mei 2021 en de Raad
Algemene Zaken van 11 mei 2021.
II. Informele Europese Top d.d. 8 mei 2021
De leden van de VVD-fractie danken de Minister voor de geannoteerde
agenda en hebben naar aanleiding daarvan en de achterliggende stukken
de volgende aanvullende vragen. In de annotatie valt te lezen dat volgens
het kabinet de sociale pijler een niet bindend document betreft waar geen
rechten aan kunnen worden ontleend. Kan het kabinet nader toelichten
hoe het borgt dat dit bij de nadere uitwerking ook zo blijft en dat er bij
nieuwe initiatieven of instrumenten voldoende recht wordt gedaan aan de
bevoegdheidsverdeling op dit gebied? Hoe wordt het, in het non-paper
geschetste, belang van de verschillende uitgangsposities, nationale
uitdagingen en verschillen in institutionele inbedding in de lidstaten
betrokken? Door de huidige crisis is immers nog beter zichtbaar geworden
dat goed functionerende arbeidsmarkten en sociale zekerheidsstelsels
kunnen bijdragen aan het opvangen van schokken en bijdragen aan
duurzame groei en werkgelegenheid, zo menen deze leden.
De leden van de VVD-fractie delen de inzet van het kabinet, zoals tevens
benadrukt in het non-paper, dat EU-beleid op dit terrein ondersteunend
kan zijn, maar het de lidstaten zelf zijn die uiteindelijk verantwoordelijk zijn
en blijven voor sociaal beleid en vragen zodoende of het kabinet meer
inzicht kan geven over de wijze waarop de nieuwe EU-streefdoelen
nationaal zullen doorwerken en wat het effect zal zijn op de eigenstandige
nationale afwegingen en keuzes op deze onderwerpen.
De leden van de VVD-fractie hebben in het verlengde van bovenstaande
een aantal meer specifieke vragen over de onderliggende stukken over de
sociale pijler. Deze leden vragen wat nu precies de status is van de
voorgestelde doelstellingen binnen het Europees semester en welke
gevolgen verbonden zijn aan het niet halen van deze doelstellingen. Ook
vragen zij het kabinet waarom de doelstelling van 60% scholingsdeelname
van werkenden wordt ondersteund. Uit de meest recente CBS-cijfers blijkt

2

dit aandeel in Nederland op 20,8% te blijven steken1. Hoewel deze leden
warm voorstander zijn van effectieve scholing en het verbeteren van de
toegang tot scholing, hechten zij ook aan doelstellingen die enig realiteitsgehalte kennen. Hoe zien deze cijfers er binnen de EU als geheel uit?
Waarom acht het kabinet het realistisch dat Nederland aan deze
doelstelling kan voldoen? Ook vragen deze leden het kabinet nader toe te
lichten wat het standpunt is op het commissievoornemen om leerrekeningen te stimuleren. Vindt het kabinet het logisch om dit op Europees
niveau te organiseren? Zo ja, waarom? Deelt het kabinet de analyse dat
leerrekeningen fiscale gevolgen kunnen hebben? Deelt het kabinet de
mening dat een dergelijk voorstel niet mag leiden tot inmenging in het
Nederlandse fiscale stelsel? Heeft het kabinet al dergelijke bezwaren geuit
bij de commissie en/of is het kabinet hiertoe bereid?
De leden van de VVD-fractie vragen het kabinet nader toe te lichten of het
voorstel om 25% van het Europees Sociaal Fonds (ESF+)-budget te
labelen voor armoedebestrijding voor alle lidstaten geldt of alleen voor
lidstaten die onder het EU-gemiddelde presteren op dit terrein. Deelt het
kabinet de opvatting dat dit alleen voor lidstaten moet gelden die
onvoldoende presteren en hoe draagt het kabinet dit uit in Europees
verband? Is het kabinet van plan de genoemde fondsen in te zetten voor
sociaal beleid? Welke ruimte houdt Nederland om deze fondsen te
gebruiken voor innovatie en het versterken van het verdienvermogen op
de lange termijn en daarmee «hoogwaardige banen», in plaats van voor
de definitie van «sociaal beleid»?
De leden van de VVD-fractie zien dat het kabinet positief oordeelt over de
subsidiariteit, proportionaliteit en regeldruk. Tegelijkertijd constateren
deze leden dat in de commissiemededeling veel nieuw beleid wordt
aangekondigd waarvan de uitwerking nog niet beschikbaar is. Kan het
kabinet nader toelichten waar dit positieve oordeel op gebaseerd is? Is het
kabinet bereid het oordeel over subsidiariteit, proportionaliteit en
regeldruk uit te stellen tot meer bekend is over de uitwerkingen?
De leden van de VVD-fractie vragen het kabinet wat de stand van zaken is
omtrent de handhaving van Nederlandse uitkeringsvoorwaarden bij
export van uitkeringen naar andere landen, met name Polen. Welke
voortgang is de afgelopen zes maanden geboekt in de samenwerking met
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), het Poolse UWV? Is het kabinet
bereid om in de komende discussies over de Europese Arbeidsautoriteit
(ELA) de handhaving van nationale uitkeringsvoorwaarden te agenderen?
De leden van de VVD-fractie vragen ten aanzien van het commissievoorstel over minimumlonen wat de stand van zaken is op dit dossier en
of de juridische analyse waar in de Raad om is gevraagd inmiddels is
afgerond. Deze leden vragen het kabinet om in het licht van de aangekondigde voorstellen inzake het minimuminkomen toe te lichten hoe de
bevoegdheidsverdeling tussen de Europese Commissie en de lidstaten
precies is. Is hier sprake van een gedeelde competentie en op welke
verdragsartikelen is de competentieverdeling gebaseerd?
De leden van de VVD-fractie onderschrijven aangaande de stukken
rondom de beloningstransparantie (3086) het beginsel van gelijke
beloning van mannen en vrouwen voor gelijke of gelijkwaardige arbeid.
De gecorrigeerde loonkloof in Nederland moet het uitgangspunt zijn bij de
beoordeling van dit beginsel en deze is de afgelopen jaren afgenomen.
Deze leden zijn benieuwd hoe de cijfers van de gecorrigeerde loonkloof in
1

Centraal Bureau voor de Statistiek, 2020 «De arbeidsmarkt in cijfers 2020»
(https://longreads.cbs.nl/dearbeidsmarktincijfers-2020/)

3

Nederland zich verhouden tot die in andere Europese landen. Deze leden
vragen het kabinet om aandacht te hebben voor een aantal kanttekeningen bij dit voorstel. Zo maken deze leden zich zorgen over de administratieve lasten voor werkgevers, de wijze waarop loonvorming in
Nederland tot stand komt en de privacyaspecten. Deze leden ondersteunen het kabinet in de kritische noten als het gaat om de omkering van
de bewijslast en de passages over sancties en boetes. Deze leden vinden
dat het kabinet terughoudender mag zijn in het oordeel over de subsidiariteit, zeker in het licht van de kritische vragen die in het fiche worden
aangehaald. Deze leden ondersteunen de kanttekeningen die het kabinet
plaatst bij de proportionaliteit.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat de Europese Commissie in haar
mededeling aankondigt om in 2022 nieuwe wetgeving te presenteren naar
aanleiding van een gezamenlijk verslag over de toepassing van de richtlijn
voor gelijke behandeling in arbeid en beroep en de richtlijn inzake gelijke
behandeling ongeacht ras of etnische afstamming. Deelt het kabinet de
mening dat het voorbarig is om wetgeving aan te kondigen voor dit
verslag is afgerond en dat dit verslag niet noodzakelijk tot nieuwe
wetgeving leidt? Heeft het kabinet dit standpunt bij de Europese
Commissie onder de aandacht gebracht en/of is het kabinet bereid dit te
doen? Daarnaast stelt het kabinet dat de pijler dient als een kompas voor
effectief sociaal- en arbeidsmarktbeleid en het de uitwisseling van «goede
praktijken» tussen lidstaten op dit terrein bevordert. Hetgeen bijdraagt aan
het proces van opwaartse sociaaleconomische convergentie. Deze leden
ondersteunen het uitgangspunt dat samenwerking op dit terrein moet
bijdragen aan een opwaartse convergentie met de nadruk op opwaarts en
zouden hier graag een nadere toelichting op willen vragen. Op welke wijze
vindt dat op dit moment plaats en welke concrete resultaten zijn reeds
geboekt?
De leden van de VVD-fractie willen benadrukken dat in de relatie met India
strategische autonomie belangrijk is. Wordt er bij de aankomende
EU-India Top bijvoorbeeld ook gesproken over medicijnvoorraden,
aangezien Europa daarvoor in grote mate afhankelijk is van India? Is de
Minister van mening dat de EU een actiever partnerschap moet zoeken
met The Quad, het samenwerkingsverband van de Verenigde Staten,
Australië, Japan en India, wat een democratisch front vormt tegen China?
Zo ja, hoe wil de Minister dit vormgeven?
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda voor de informele Europese Raad van 7 en
8 mei en van de Nederlandse inzet zoals ook geformuleerd in het
non-paper. Deze leden vragen of het kabinet bereid is om bij deze
informele top ook goede voorbeelden op te halen bij de andere lidstaten
over op welke wijze zij de herstelpakketten al gebruiken en willen gaan
gebruiken om de digitale en groene transitie soepel te laten verlopen.
Deze leden vragen of het kabinet – eventueel op een later moment – een
overzicht zou willen maken van de verschillende nood- en herstelpakketten van andere lidstaten en op welke wijze daar aandacht wordt
besteed aan deze noodzakelijke transities.
De leden van de D66-fractie lezen met interesse dat de EU-India top zal
plaatsvinden. Op deze top zal ongetwijfeld ook de huidige schrijnende
situatie in India met betrekking tot het coronavirus worden besproken. Zal
er ook gesproken worden over structurele samenwerking op gebied van
medische zorg? Deze leden lezen dat de ambities op gebied van handel en
klimaat uit elkaar lopen. Wat voor ambities streeft India na op het gebied
van handel? Wat is de inzet van de EU in relatie tot de klimaat- en
handelsafspraken met India? Waar zou volgens het kabinet de nadruk op

4

moeten liggen in de klimaatafspraken met India? Deze leden lezen met
interesse dat er een mensenrechtendialoog heeft plaatsgevonden op
12 april. Kan het kabinet toelichten wat daar is besproken? Wat zijn de
vervolgstappen die nu gezet gaan worden? Zijn er verdere dialogen
ingepland? Wordt de mensenrechtensituatie ook in de onderhandelingen
over handel betrokken?
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat sociaal beleid een
nationale bevoegdheid moet blijven en dat de EU zich er niet mee moet
bemoeien. Nederland is prima in staat zelf te beslissen welk beleid wordt
gevoerd op bijvoorbeeld het gebied van inkomensbeleid, arbeidsmarktbeleid of pensioenbeleid. Helaas staat dit kabinet daar tot op heden
anders in. Is het kabinet bereid om op de Informele Europese Top uit te
spreken dat sociaal beleid een nationale bevoegdheid is en moet blijven?
Kan de Minister verzekeren dat er op deze top niet ingestemd zal worden
met enig voorstel, enige maatregel of verklaring die daar afbreuk aan
doet? Wat is de stand van zaken ten aanzien van de implementatie van de
Europese Sociale Pijler? Wat heeft dit kabinet al geïmplementeerd en wat
is het kabinet nog voornemens te implementeren?
De leden van de PVV-fractie lezen in het BNC-fiche «Mededeling Actieplan
Sociale Pijler» de volgende zinsnede: «De mogelijkheid bestaat dat
lidstaten die relatief goed presteren, hogere nationale doelen zullen
moeten formuleren.» Wat zijn de exacte gevolgen van deze zin voor
Nederland? Wat bedoelt het kabinet met de zin «Voor thema’s waar
Europees optreden wenselijk is zal regelgeving niet in alle gevallen de
eerste keuze moeten zijn.»?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister welke maatschappelijk
organisaties en sociale partners zijn uitgenodigd voor de conferentie
rondom de Sociale Top en of daar ook Nederlandse organisaties voor zijn
uitgenodigd. Deze leden vragen de Minister in hoeverre de conclusies van
de commissie Borstlap inzet zijn van de inbreng van Nederland tijdens
deze Sociale Top. Tijdens de Sociale Top wordt een Actieplan gepresenteerd waarin drie nieuwe streefdoelen voor 2030 worden voorgesteld: ten
minste 78% van de bevolking tussen de 20 en 64 jaar zou een baan
moeten hebben in 2030, ten minste 60% van alle volwassenen zou elk jaar
aan een opleiding moeten deelnemen in 2030 en het aantal mensen met
risico op armoede of sociale uitsluiting moet met ten minste 15 miljoen
gereduceerd zijn in 2030. Het gaat hierbij niet om nationale doelen, maar
om streefdoelen die gelden voor de Europese Unie als geheel. Deze leden
vragen de Minister wat deze indicatoren op het moment zijn en aan welke
doelstellingen Nederland zich committeert voor het eigen sociale stelsel
door hiermee in te stemmen. Ook hier vragen deze leden in hoeverre deze
doelstellingen aansluiten op de conclusies van de Commissie Borstlap.
De leden van de CDA-fractie lezen dat het kabinet in de geannoteerde
agenda nadrukkelijk stelt dat banen in «grijze» sectoren verdwijnen en
werkgelegenheid in «groene» sectoren zal toenemen, zij vragen de
Minister wat dit specifiek voor Nederland betekent.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of het voornemen van de
Europese Commissie om een Europees minimumloon te realiseren ook
ter sprake komt tijdens de Sociale Top. Deze leden vragen of het kabinet
deelt dat juridisch gezien de lidstaten gaan over het minimumloon en dat
ook zo moet blijven. Deelt de Minister met deze leden dat de juridische
opinie van de Raad hier duidelijk over is? Op de meest cruciale punten
geeft de Raad aan dat het voorstel van de Europese Commissie anders
geformuleerd zou moeten worden en flexibiliteit bij de lidstaten te laten.
Deze leden vragen de Minister wat de Nederlandse inbreng zal zijn op de

5

Sociale Top wat betreft het minimumloonvoorstel en of het standpunt nog
gewijzigd is naar aanleiding van de juridische opinie van de Raad. Deze
leden vragen tenslotte wat de Minister bedoelt met de tijdigheid van de
Sociale Top.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister aan te geven wat de EU
en de individuele EU-lidstaten tot dit moment aan India hebben verstrekt
in de steun in de strijd tegen de Covidcrisis. Tevens vragen deze leden de
Minister om aan te geven, voor zover berekend, welke steun China heeft
gegeven aan India in de strijd tegen de Covidcrisis. Deze leden vragen de
Minister in hoeverre geopolitieke noties over stabiliteit in de regio en de
relatie met Westelijke bondgenoten ter sprake zal komen. Deze leden
vragen de Minister aan te geven welke rol India kan spelen in de digitaliseringsagenda en connectiviteitsagenda van de EU.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister nader in te gaan op het
agendapunt aangaande mensenrechten. Wat wordt hierover ingebracht
door de EU en welk streven zal worden uitgesproken? Deze leden
ondersteunen het kabinet in het streven dat mensenrechten expliciet
genoemd worden in de slotverklaring en vragen de Minister wat voor hem
essentieel is in wat zou moeten worden opgenomen.
De leden van de CDA-fractie vragen voorts aan de Minister of het klopt het
dat Rusland grote hoeveelheden vaccins levert aan India. Wanneer dat het
geval is, kan de Minister zich uitspreken tegen het gebruik van vaccins of
andere medische hulpmiddelen gerelateerd aan Covid als geopolitieke
drukmiddelen?
De leden van de SP-fractie constateren dat deze Europese Top in het teken
zal staan van de discussie omtrent de Sociale Pijler en de relatie met India.
Deze leden zien dat het actieplan over de Sociale Pijler, gelanceerd in
maart, het sturende document is voor de discussie over de Sociale Pijler.
Deze leden zien ook dat er een non-paper is gestuurd door een aantal
landen, waaronder Nederland. Hoewel deze leden de hoofdlijn hierin
kunnen steunen, namelijk het in principe bewaken van het belang van
subsidiariteit op deze onderwerpen die de sociale zekerheid kunnen raken,
zijn deze leden niet te spreken over het feit dat dit niet is gecommuniceerd
met de Kamer. Deze leden vragen de Minister of zij nog invloed hebben
op de lijn van het kabinet bij deze Top. Of was de inzet al maandenlang
duidelijk gezien het mee tekenen van het non-paper? Wat is het ambitieniveau dat het kabinet zou willen zien van deze Porto Declaration? Waar
zou het kabinet de grens trekken en niet mee tekenen? Wat is er volgens
dit kabinet concreter geworden aan de doelstellingen sinds de vier jaar
dat dit onderwerp al besproken wordt?
De leden van de GroenLinks-fractie nemen met grote zorgen kennis van
de alarmerende Covid-19 situatie in India. Op welke wijze zijn Nederland
én de EU voornemens hulp te verlenen aan India, en hoe ziet die hulp er
concreet uit? Deze leden erkennen het grote belang van verdieping van
samenwerking met de democratische partner India, zeker op het gebied
van multilateralisme, klimaatverandering en veiligheid. Wel maken deze
leden zich zorgen over ontwikkelingen op mensenrechtengebied, als het
gaat om (financiële) restricties voor NGO’s en rechten van minderheden.
Deze leden zijn nieuwsgierig of het is gelukt om hierover expliciet een
passage op te nemen?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de mensenrechtensituatie in Rusland nog verder is verslechtert door steun aan Navalny als
«extremistisch» te bestempelen. Deze leden vragen de Minister hierop te
reflecteren en vragen tevens welke gevolgen dit heeft voor EU-Rusland

6

relaties, en in het bijzonder voor de gaspijpleiding Nord Stream 2. Deelt
de Minister de mening dat deze gaspijpleiding geen doorgang kan vinden
als de mensenrechtensituatie in Rusland nog verder verslechtert? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de FVD-fractie zijn erg bezorgd over het Europese
«Actieplan» dat wordt beschreven. Deze leden lezen: «In het Actieplan
worden drie nieuwe streefdoelen voor 2030 voorgesteld: ten minste 78%
van de bevolking tussen de 20 en 64 jaar zou een baan moeten hebben in
2030, ten minste 60% van alle volwassenen zou elk jaar aan een opleiding
moeten deelnemen in 2030 en het aantal mensen met risico op armoede
of sociale uitsluiting moet met ten minste 15 miljoen gereduceerd zijn in
2030. Het gaat hierbij niet om nationale doelen, maar om streefdoelen die
gelden voor de Unie als geheel.» Zijn deze «streefdoelen» vrijblijvend of,
voor Nederland, bindend van aard? Of zijn ze slechts vrijblijvend «in
eerste instantie» zoals in de genoemde «non-paper» wordt gesteld?
Wanneer is er dan sprake van een «tweede instantie» waarbij de EU
blijkbaar verantwoordelijk wordt voor de «groene en digitale transitie» en
welke bevoegdheden heeft de EU «in tweede instantie»? Waarom worden
dit soort sociale streefdoelen, al dan niet vrijblijvend, niet aan de lidstaten
zelf overgelaten? Betekent het streefdoel van «ten minste 78% van de
bevolking tussen de 20 en 54 jaar zou een baan moeten hebben in 2030»
dat binnen de EU in 2030 niet langer plaats zal zijn voor een traditioneel
kostwinnersgezin? Sinds wanneer bepaalt de EU (indirect) de gezinsstructuur in Nederland? Sinds wanneer beslist de EU hoeveel procent van
de volwassen bevolking in Nederland jaarlijks een opleiding moet volgen?
Deze leden nemen aan dat het kabinet zich hier fel tegen zal verzetten.
Maar waarom lezen deze leden dan verderop: «Het is positief dat de
doelen op EU-niveau worden vastgesteld en lidstaten de ruimte hebben
om met nationaal of lokaal beleid invulling te geven aan deze doelstellingen.»? Waarom is het goed dat er op deze terreinen doelen op
EU-niveau worden vastgesteld? Trouwens, wat wordt bedoeld met
«sociale uitsluiting» en sinds wanneer is dit een EU-beleidsterrein in
plaats van een onderwerp dat, het subsidiariteitsprincipe toepassend
waarop de EU zegt te zijn gebaseerd, de lidstaten toekomt?
III. Raad Algemene Zaken d.d. 11 mei 2021
De leden van de VVD-fractie danken de Minister voor de geannoteerde
agenda. Deze leden willen graag weten wat de uitkomsten zijn van de
besluitvorming in het Europees Parlement over het digital green certificate (DGC), wat het krachtenveld is en wat is de inzet voor de triloogfase.
Deze leden vinden het belangrijk dat de verordening tijdelijk is. Het
kabinet zet zich ervoor in om een verordening aan te nemen met een
beperkte geldigheidsduur, zoals twaalf maanden, waarbij in de tussentijd
de effectiviteit van de verordening geëvalueerd wordt. Wat is daarover
concreet afgesproken?
De leden van de VVD-fractie willen verder weten wat de plannen zijn voor
ingebruikname van het DGC. Worden daar ook afspraken over gemaakt?
In hoeverre is het straks mogelijk dat EU-landen alleen een vaccinatiebewijs als voorwaarde (mogen) stellen of moet ook altijd een testbewijs of
quarantaine als alternatief worden geaccepteerd? Hoe zorgen het kabinet
en de Europese Commissie ervoor dat Nederlanders en burgers van
EU-lidstaten die zich (nog) niet hebben kunnen of willen laten vaccineren
zo min mogelijk beperkt worden in hun bewegingsvrijheid?
De leden van de VVD-fractie willen op dit punt tenslotte graag dat het
kabinet ingaat op de uitspraken van de voorzitter van de Europese
Commissie, Von der Leyen, dat Amerikaanse burgers deze zomer met een

7

vaccinatiebewijs welkom zijn in de EU. In hoeverre worden er dan ook
vergelijkbare afspraken gemaakt voor de omgekeerde situatie, zijn
EU-burgers welkom in de Verenigde Staten? Wordt er daarbij ook gekeken
naar alternatieven voor het vaccinatiebewijs? Hoe wordt er gewerkt aan
mondiale interoperabiliteit van bijvoorbeeld vaccinatiebewijzen en
testbewijzen?
De leden van de VVD-fractie beperken zich voor wat betreft de Conferentie
over de Toekomst van Europa gelet op het aanstaande commissiedebat
over dit thema voor nu tot het verzoek aan het kabinet om zich in te
blijven spannen voor voldoende representativiteit in het burgerpanel.
De leden van de VVD-fractie willen ten aanzien van de uitbreiding en
stabilisatie- en associatieproces de inzet van het kabinet, dat pas nadat
lidstaten overtuigend aan de voorwaarden hebben voldaan, een eerste
Intergouvernementele Conferentie (IGC) kan plaatsvinden, ondersteunen.
Deze leden willen nogmaals benadrukken dat de toetredingscriteria
belangrijke waarborgen zijn die er niet voor niets zijn en vragen het
kabinet dit standpunt actief uit te blijven dragen.
De leden van de VVD-fractie willen voor wat betreft de relatie met Rusland
het kabinet vragen naar een reflectie op de huidige situatie en de weg
voorwaarts in de onderlinge relatie. Welke rol is hierin volgens het kabinet
weggelegd voor de Europese Unie en wat zijn de prioriteiten?
De leden van de D66-fractie zijn blij te lezen dat de onderhandelingen over
het DGC spoedig verlopen. Deze leden hopen van harte dat de onderhandelingen daadwerkelijk halverwege mei afgerond kunnen worden. Deze
leden hebben echter nog wel een aantal vragen. Het Europees Parlement
stelt dat gratis testen gegarandeerd moeten worden om zo een discriminerende werking van het certificaat tegen te gaan. Hoe kijkt het kabinet
hier tegenaan? Hoe kijkt het kabinet aan tegen de wens van het Europees
Parlement dat additionele reisbeperkingen zouden moeten komen te
vervallen voor personen die een DGC hebben? Verder zijn deze leden blij
te lezen dat het kabinet een substantiële EU-bijdrage aan COVID-19
Vaccines Global Access (COVAX) voorstaat.
De leden van de D66-fractie lezen dat de ontwikkelingen rondom de
Conferentie over de Toekomst van Europa snel gaan op dit moment. Het
kabinet heeft in het verleden toegezegd waarde te hechten aan de rol van
nationale parlementen in de Conferentie over de Toekomst van Europa.
Nu lijken echter in de besluitvorming nationale parlementen toch
buitengesloten te worden, doordat de plenaire vergadering van de
Conferentie geen besluiten zou mogen nemen. Besluiten zouden alleen
genomen worden door de executive board, waarin geen burgers zitten
maar slechts vertegenwoordigers van de instituties. Hoe kijkt het kabinet
hier tegenaan? Op welke andere manieren worden burgers gerepresenteerd in de besluitvorming van de conferentie?
De leden van de D66-fractie lezen dat de Raad Algemene Zaken de extra
Europese Raad van 25 mei zal voorbereiden en onder andere klimaat,
COVID-19-coördinatie en de EU-Rusland relatie zal bespreken. Deze leden
onderstrepen de noodzaak om over de EU-Rusland relatie te spreken. Het
is goed te lezen dat de Europese Raad klimaat als prioriteit ziet en er vaker
over wil spreken. Wat voor klimaatwetgeving verwacht het kabinet?
De leden van de PVV-fractie geven aan dat het bekend moge zijn dat deze
leden niets zien in de Conferentie over de Toekomst van Europa. Het is de
zoveelste wassen neus om zogenaamd inspraak van burgers te bevorderen, terwijl er bijvoorbeeld naar uitkomsten van referenda over

8

Europese onderwerpen niet werd geluisterd. Wat is er concreet gekomen
uit de vorige ronde debatten over de Toekomst van Europa in 2017? Is dit
omgezet in beleid? Zo ja, welk beleid? Wat is het totale prijskaartje voor de
Conferentie over de Toekomst van Europa? Zal dit bedrag volledig uit de
EU-begroting worden gefinancierd? Komen er daarnaast nog aparte
kosten op rekening van Nederland? Zo ja, hoeveel? Hoe werkt het
onderschrijven van het zogenaamde «Handvest van de conferentie»
precies voorafgaande aan (digitale) deelname door een burger? Wie
controleert of een participerende burger al dan niet voldoet? Zal er geen
sprake zijn van censuur van onwelgevallige EU-kritiek? Wat zal er
gebeuren als iemand afwijkt van dit Handvest tijdens debatten?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister een toelichting te geven
op de actuele ontwikkelingen in Polen en Hongarije omtrent de rechtsstatelijkheidsontwikkelingen en verzoeken de Minister daarbij specifiek in te
gaan op een door het Hongaarse parlement aangenomen wet waarmee
de staatsuniversiteiten worden ondergebracht in stichtingen met voor het
leven benoemde bestuurders. Middels deze genoemde constructie van de
Hongaren zou bovendien een riant bedrag van het Europese herstelfonds
richting deze bestuurders gaan. Deze leden vragen of dat klopt en of dit
onder de rechtsstatelijkheidsmechanisme van het Meerjarig Financieel
Kader (MFK) valt? Indien dat het geval is, is de Minister bereid om een
onderzoek te laten starten? Deze leden begrijpen dat het art. 7 agendapunt
wordt doorgeschoven naar een volgende Raad Algemene Zaken, deze
leden vragen de Minister echter in hoeverre de ontwikkeling van de
rechtsstaat wel wordt besproken. Deze leden vragen de Minister of het
wenselijk is dat het art. 7 proces wordt gefrustreerd door het niet fysiek
kunnen vergaderen. Deze leden vragen de Minister of dit ook geldt voor
het rechtsstatelijkheidsmechanisme zoals is afgesproken onder het MFK.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister nogmaals te bevestigen
dat Nederland alleen in zal stemmen met het starten van een Intergouvernementele Conferentie (IGC) met Albanië wanneer daarover ook
goedkeuring door de Kamer is gegeven.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister een toelichting te geven
op de rechtszaak die de Europese Commissie is gestart tegen AstraZeneca. Tevens vragen deze leden de Minister of het klopt het dat er een
deal wordt gesloten met Pfizer-BioNTech voor de aankoop van 1,8 miljard
vaccins tot en met 2023. Zo ja, welke voorwaarden worden afgesproken
bij deze aankoop? Deze leden vragen voorts wat de motivatie hierachter is
en hoe wordt ingezet op risicospreiding door op meerdere leveranciers in
te zetten. Deze leden vragen de Minister naar de voortgang van COVAX,
hoeveel vaccins er reeds verstrekt zijn via dit systeem en aan welke
landen, in hoeverre er al afspraken zijn over de donatie van overtollige
vaccins en welke inzet de EU pleegt via COVAX. Deze leden vragen voorts
of de voortgang van COVAX is te achterhalen via een dashboard. Kan de
Kamer periodiek worden geïnformeerd over de voortgang van het
mechanisme? Deze leden vragen daarop aansluitend hoe het staat met de
voortgang van levering van vaccins aan Afrika. Wordt dit voldoende door
COVAX gedekt of dienen daar op andere manieren vormen van steun te
worden ontwikkeld?
De leden van de CDA-fractie vragen voorts of de EU de genoemde
Pfizer-BioNTech vaccins zonder voorwaarden mag doorleveren of
doorverkopen aan andere landen en/of COVAX. Deze leden vragen de
Minister of het klopt dat de Europese Commissie bezig is met het maken
van scenario’s waarmee geschat wordt hoeveel vaccins de EU de
komende twee jaar nodig zal hebben. Wanneer dat het geval is, verzoeken
deze leden de Minister deze te delen met de Kamer zodra dit beschikbaar

9

is. Deze leden vragen wanneer deze scenario’s openbaar gemaakt
worden. Voorts vragen deze leden of het klopt het dat er nu rekening
gehouden wordt met een behoefte van 510 miljoen booster doses in 2022
en 2023 voor de gehele EU. Zo ja, op welke aannames is dit gebaseerd?
Zo niet, met welke aantallen wordt voor de komende twee jaar dan wel
rekening gehouden? Deze leden vragen voorts op welke vaccins zet de
Europese Commissie in voor de komende twee jaar en wordt dan alleen
(of vooral) ingezet wordt op mRNA-vaccins. Deze leden vragen de
Minister wat het standpunt is van het kabinet over deze strategie.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de Minister uitgebreid verslag te
doen over hetgeen besproken wordt over de Conferentie over de
Toekomst van Europa voor aanvang van het commissiedebat op 12 mei
over de Conferentie over de Toekomst van Europa en daarbij de nadruk te
leggen op de participatie van Nederland.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister aan te geven wat de
Nederlandse inbreng wordt aangaande Rusland tijdens de Europese top
en dan in het bijzonder omtrent de ontwikkeling rondom Navalny. Tevens
vragen deze leden hoe het staat met de mensen uit de kring van Navalny.
Klopt het dat een steeds grotere groep oppositie vast wordt gezet? Deze
leden vragen de Minister of er tijdens deze Raad Algemene Zaken extra of
nieuwe sancties in de maak zijn ter voorbereiding op de Europese top
waar de relatie met Rusland op de agenda staat. Deze leden vragen de
Minister tevens de situatie in Russische gevangenissen te adresseren,
daarbij specifiek ingaand op de mensenrechten en de gezondheidssituatie. Deze leden vragen de Minister aan te geven of het klopt dat
Navalny lijdt aan TBC en hoeveel TBC gevallen er bekend zijn in Russische
gevangenissen.
De leden van de SP-fractie zien dat de Raad Algemene Zaken van 11 mei
in het teken zal staan van het DGC, de wereldwijde solidaire verdeling van
de vaccins en de Conferentie over de Toekomst van Europa. Deze leden
zien na de behandeling in het Europees Parlement dat er nog wel een
aantal verschillen bestaan tussen de positie van het Europees Parlement
en de Europese Raad. Het Europees Parlement hecht terecht veel waarde
aan het belang van gratis testen om discriminatie op basis van inkomen te
beperken. Waarom vindt de Minister dit samen met anderen in de
Europese Raad niet van belang? Door het stellen van een prijskaartje op
testen wordt er toch per definitie een onderscheid gemaakt tussen zij die
dit wel en niet kunnen betalen? Kan het kabinet hiernaast aangeven hoe
de Raad aankijkt tegen het amendement van het Europees Parlement
waarin het aangeeft dat mensen die een digitale groene pas hebben niet
geconfronteerd mogen worden met maatregelen als zelf-isolatie of
quarantaine. Het Europees Parlement stelt ook terecht dat er geen centrale
database zou moeten zijn van opgeslagen persoonsgegevens. Wat vindt
de Minister van deze positie? Is de Minister het met deze leden eens dat er
een grote focus moet liggen op het beschermen van privacy? Is de
Minister op de hoogte van het feit dat over precies deze twee punten,
discriminatie en privacy, veel zorg is van mensenrechtenorganisaties die
dit ook middels een brief hebben geuit?
De leden van de SP-fractie zien dat het tempo omtrent de Conferentie van
de Toekomst van Europa er nu behoorlijk in zit. De rol en samenstelling
van de plenaire vergadering is echter een nieuw struikelblok. Nederland
heeft als medeondertekenaar van het non-paper al aangegeven dat de
executive board alleen besluiten kan nemen. De COSAC-trojka staat hier
echter lijnrecht tegenover en vindt het ook logisch dat de plenaire
vergadering besluiten kan nemen omdat deze wel beter vertegenwoordigd zijn door de inwoners van de lidstaten. Kan de Minister zijn licht

10

schijnen op deze discussie en tevens ingaan op het amendement dat door
de COSAC-trojka hier al reeds over is ingediend? Wat vindt de Minister
van het feit dat het Europees Parlement, Frankrijk, Duitsland en
Denemarken zich min of meer al achter deze lijn van de COSAC-trojka
hebben geschaard? Wat gaat de Minister doen met de oproep van het
Portugees Voorzitterschap om hier op korte termijn een duidelijke positie
over in te nemen? Ten slotte willen deze leden in het licht van deze
discussie graag duidelijk horen van de Minister wat hij eraan gaat doen
om nationale parlementen en de inwoners van de lidstaten echt een
krachtige rol te geven, waarin uiteraard ook dit soort bevoegdheden van
belang zijn.
De leden van de GroenLinks-fractie achten het urgent dat ontwikkelingslanden ook zo snel mogelijk hun bevolking kunnen inenten. Is de Minister
bereid om in navolging van België ook te pleiten voor het opschorten van
patenten om dit proces te versnellen, zo vragen deze leden?2 Zo nee,
waarom niet? Tevens vragen deze leden op welke wijze de
EU-samenwerking met het multilaterale initiatief COVAX verloopt en wat
de precieze opbrengst hiervan is.
De leden van de GroenLinks-fractie achten het belangrijk dat er spoedig
een beslissing wordt gemaakt over het organiseren van een IGC met
Albanië en Noord-Macedonië. Kan de Minister toelichten of er meer
landen zijn, naast Nederland, waarbij meer draagvlak moet worden
gecreëerd voor het organiseren van een IGC met Albanië, aangezien
hierbij wel al is ingestemd met het concept-onderhandelingsraamwerk?
Kan de Minister toelichten welke bezwaren voor Bulgarije weg moeten
worden genomen om in te stemmen met het organiseren voor een IGC
met Noord-Macedonië? Wordt er in EU-verband aan gewerkt dat deze
bezwaren worden weggenomen?3
De leden van de FVD-fractie lezen in de geannoteerde agenda over de
«Digital Green Pass» het volgende: «Het instrument moet niet leiden tot
(indirecte) vaccinatiedwang.». Heel mooi, zo menen deze leden. Helaas
hebben deze leden, zowel bij een eerder schriftelijk overleg hierover, als
een commissiedebat met de Minister van Buitenlandse Zaken, als een
wetsoverleg met Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ondanks
dat daar meerdere keren om is gevraagd en deze leden hierover
bovendien al weken schriftelijke vragen hebben uitstaan, nog geen enkel
(!) voorbeeld van «indirecte vaccinatiedrang» in dit verband mogen
vernemen. Mogen deze leden daaruit inmiddels concluderen dat
«indirecte vaccinatiedwang» simpelweg (op theoretische gronden?) niet
kan voorkomen wat het kabinet betreft en het concept dus leeg is? Hoe
weet het kabinet, zonder dat deze leden hierover een discussie hebben
kunnen voeren, dit zo zeker? Waarom wordt dit concept, dat immers leeg
is, genoemd door het kabinet? Als er wel sprake van indirecte vaccinatiedrang kan zijn (het concept is dus niet leeg), waar ligt dan voor het kabinet
de grens tussen wel en geen indirecte vaccinatiedwang? Dat moeten de
Nederlandse overheid immers toch weten in aanloop naar de Raad
Algemene Zaken van 11 mei? Kan het kabinet op zijn minst één concreet
voorbeeld geven van «indirecte vaccinatiedwang» waartoe een DGC toe
zou kunnen leiden? Hoe gaat het kabinet dit voorkomen?

2

De Afspraak, 26 april 2021 (De Afspraak op Twitter: «Minister van ontwikkelingssamenwerking
@MeryameKitir en de Belgische regering zijn voor het opheffen van de vaccinpatenten. «De
regering gaat dat standpunt verdedigen. De kennis moet vrijgegeven worden voor de armere
landen zodat zij zelf ook kunnen produceren» #deafspraak https://t.co/7cdwWrxltD» / Twitter).
3
https://europeanwesternbalkans.com/2021/04/21/zacarias-portuguese-presidency-aims-for-thedecisions-on-enlargement-to-be-reached-by-june/.

11

IV. Reactie op de motie van het lid Groothuizen c.s. over
onderzoek om Polen voor het Europese Hof van Justitie te dagen
(Kamerstuk 35 570 VI, nr. 58)
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van het
kabinet. Deze leden zijn blij te lezen dat het kabinet de zorgen van deze
leden deelt, maar onderschrijven niet de conclusie dat artikel 259 VWEU
een te zwaar middel zou zijn om nu in te zetten. De rechtsstaat in Polen
wordt steeds verder uitgekleed door de Poolse regering, en de Europese
Commissie blijft terughoudend. Deze leden zijn dan ook van mening dat
de mogelijkheid om artikel 259 VWEU in te zetten wel op tafel moet
blijven liggen. Deze leden zijn blij dat de Minister van Buitenlandse Zaken
in het algemeen overleg Raad Algemene Zaken van 15 april 2021 heeft
toegezegd nogmaals over deze mogelijkheid te gaan praten met onder
andere Denemarken. Kan het kabinet deze leden informeren over de stand
van zaken rondom de uitvoering van deze toezegging?
V. Kabinetsreactie op verslag Europese Commissie inzake
visumvrijstelling
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Europese Commissie oordeelt
dat alle acht de landen nog steeds voldoen aan de gestelde voorwaarden
voor afschaffing van de visumplicht. Deze leden vragen het kabinet toe te
lichten hoe specifiek en concreet de Europese toetsingscriteria zijn op die
terreinen waar juist verbeteringen nodig zijn: het aanhoudend aantal
ongegronde asielaanvragen (uit onder andere Georgië, Moldavië, Albanië)
en de zorgelijke situatie ten aanzien van de opvang van migranten en
vluchtelingen in specifiek Bosnië en Herzegovina. Deze leden lezen dat
Nederland op de genoemde punten zorgen heeft en vragen hierop naar de
positie van het kabinet. Deze leden vragen voorts wanneer deze zorgen in
de ogen van zowel de EU als in de ogen van het kabinet, voldoende
worden geadresseerd en wanneer en in welke omvang deze zorgen reden
kunnen zijn om te oordelen dat landen niet meer voldoen aan de gestelde
voorwaarden voor afschaffen van de visumplicht?
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet voorts verder toe te lichten
hoe deze problemen verder geadresseerd worden in de genoemde
besprekingen inzake de voorstellen van de Europese Commissie voor een
nieuw Pact voor Migratie en Asiel. Deze leden vragen het kabinet toe te
lichten hoe het verdere proces rond de verschillende verordeningen uit dit
pact er uitziet. Wat is reeds gestart, in welke fase bevindt zich welk traject
en wat is de verwachte planning van zowel het gehele pact als de
onderliggende specifieke verordeningen?
VI. Ervaringen eerste periode na aflopen overgangsperiode Brexit
De leden van de VVD-fractie vinden de EU-VK-relatie een belangrijk punt
op de agenda. Deze leden achten goede betrekkingen met het Verenigd
Koninkrijk van groot belang, maar delen de zorg van het kabinet en de
Europese Commissie over het eenzijdig verlengen van de coulance
periode door het VK. Deze leden steunen dan ook de inzet van het kabinet
en de Europese Commissie dat volledige implementatie van het Protocol
de manier is om de Goede Vrijdag Akkoorden te respecteren en de
integriteit van de interne markt te beschermen zonder een harde grens op
het Ierse eiland te creëren. Deze leden lezen dat er met het VK gesprekken
worden gevoerd om tot een gezamenlijk werkplan te komen om
uitstaande problemen op te lossen. Kan het kabinet nader toelichten
welke problemen dit dan zijn en in hoeverre die in de weg staan van een
spoedige implementatie? Tevens zouden deze leden het kabinet willen

12

vragen om een nadere toelichting op de gezamenlijk outreach van de
Europese Commissie en het VK waar in dit kader aan wordt gerefereerd.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief «Ervaringen eerste periode na aflopen overgangsperiode Brexit».
Deze leden lezen dat het VK voornemens was om per 1 april verdere
importcontroles te handhaven. Wat is hier nu de stand van zaken van? Zijn
die al ingevoerd en in hoeverre ondervindt het Nederlandse exporterende
bedrijfsleven daar hinder van? Is er een daling in de export naar het VK
zichtbaar ten opzichte van de situatie voor 1 april? Is het kabinet
voornemens om geld uit de Europese Brexitreserve te gebruiken om deze
sector te ondersteunen? Deze leden begrijpen dat er door de coronapandemie weinig personenverkeer is geweest tussen het VK en Nederland.
Deze leden hopen van harte dat de grenscontroles voor personen soepel
blijven verlopen nadat de reisbeperkende maatregelen zijn opgeheven.
Deze leden maken zich nog wel zorgen over de positie van EU-burgers in
het VK. In januari bereikte deze leden berichten dat Britse grenswachten
EU-burgers die terugkeerden naar het VK om «settled status» certificaten
vraagt. De deadline voor het aanvragen van deze certificaten is pas in juni
waardoor veel EU-burgers die nog niet hadden. Is de Minister bekend met
deze problematiek? Hoe staat deze er nu voor? Zijn er bij de Nederlandse
ambassade of bij de EU-delegatie in Londen meer situaties bekend waar
EU-burgers tegen problemen aanliepen vanwege hun burgerschap? Kan
het kabinet een overzicht geven van de problemen die zij zijn tegengekomen of die zij nog voorzien in de toekomst?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister waarom de Brexit niet op
de agenda van de RAZ staat, en of de Minister de mening deelt dat de
Brexit komende periode standaard op de agenda zou moeten staan tot dat
de EU en het VK een nieuw handelsverdrag hebben gesloten en de relatie
in rustig vaarwater is beland. Deze leden vragen de Minister een
toelichting te geven op de voortgang van de ontwikkelingen aan de Ierse
grens. Tevens vragen deze leden hoe het staat met de inbreukprocedure
die de EU is gestart over de grenssituatie. Het Europees Parlement heeft
overeenstemming bereikt over de Brexit deal, deze leden vragen de
Minister wanneer de deal nu volledig in werking treedt en welke kanttekening het Europees Parlement heeft gezet bij de deal. Deze leden vragen
de Minister voorts welke gevolgen de goedkeuring door het Europees
Parlement heeft voor de situatie in Ierland. Deze leden vragen de Minister
hoe te voorkomen dat de relatie tussen EU en het VK escaleert over de
Ierse kwestie.
VII. Overig
De leden van de PVV-fractie vragen of het klopt het dat bondskanselier
Merkel heeft gezegd dat Europa op het gebied van gezondheid meer
bevoegdheden nodig heeft. Zo ja, is de Minister het met deze leden eens
dat dit een heel slecht idee is en dat daar nooit mee ingestemd moet
worden? Is er draagvlak in de Europese Raad om de EU meer bevoegdheden te geven op dit gebied?
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet nog een keer duidelijk
uiteen te zetten waarom er op 30 april geen gebruik is gemaakt van het
voor Nederland gereserveerde geld uit het Herstelfonds middels een
formele aanvraag bij de Europese Commissie. Deze leden verzoeken het
kabinet tevens aan te geven wat de voortgang van de Nederlandse
aanvraag is en wat het volgende moment van aanvragen is. Deze leden
vragen de Minister wanneer het kabinet met voorstellen voor de aanvraag
van Nederland uit het herstelfonds naar de Kamer komt.

13

De leden van de FVD-fractie lezen over de relatie tussen EU en
Zwitserland: «Tot op heden is over dit onderhandelingsresultaat geen
politiek akkoord bereikt, omdat Zwitserland met enkele elementen van de
overeenkomst nog niet kan instemmen.» Moeten deze leden uit het
woordje «nog» in deze zin concluderen dat het kabinet nu al weet dat
Zwitserland uiteindelijk zal gaan instemmen? Hoe weet het kabinet dit?

14