Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 807

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 december 2017
We staan er economisch goed voor. Ook mensen die afhankelijk zijn van
publieke ondersteuning om aan het werk te komen of te blijven, moeten
daarvan kunnen meeprofiteren. Uit zichzelf komt deze groep er namelijk
niet altijd tussen. Het gaat om mensen die bijvoorbeeld geen startkwalificatie hebben, een studie of opleiding hebben voltooid waar geen vraag
naar is, onvoldoende werknemersvaardigheden bezitten, te maken
hebben met negatieve beeldvorming, een eenzijdig arbeidsverleden
hebben of te maken hebben met een arbeidsbeperking. De arbeidsmarktregio is het niveau waarop deze werkzoekenden – jongeren, ouderen,
nuggers, mensen met een beperking, mensen met een migratieachtergrond, waaronder statushouders etcetera – met de juiste ondersteuning
gematcht kunnen worden. Het is de ambitie van dit kabinet dat meer
mensen aan het werk gaan. UWV en gemeenten beschikken over
middelen en instrumenten voor het matchen op werk. Maar het zijn
uiteindelijk de werkgevers die de werkzoekenden een kans kunnen geven
op een mooie toekomst. Werkgevers dringen in toenemende mate aan op
eenduidige en herkenbare dienstverlening in de arbeidsmarktregio’s. Zij
willen bediend worden vanuit één regionaal werkgeversloket. In het
Regeerakkoord is opgenomen dat werkgevers zoveel mogelijk «ontzorgd»
worden. Ontzorgd bij hun zoektocht naar personeel en bij vragen over de
arbeidsmarkt. Om uitwerking te geven aan deze afspraak in het Regeerakkoord, wil ik mij de komende jaren inzetten op het versterken van de
gecoördineerde werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio’s. Het
is van belang om dit samen met de arbeidsmarktregio’s te doen. De
primaire verantwoordelijkheid voor het functioneren van de arbeidsmarktregio’s ligt immers daar. In deze brief zet ik uiteen op welke wijze ik,
samen met de arbeidsmarktregio’s en in afstemming met de landelijke

kst-29544-807
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

1

partijen1, via het Programma Matchen op Werk, vraag en aanbod in de
arbeidsmarktregio’s beter bij elkaar wil brengen.
A. Matchen op Werk in de Arbeidsmarktregio’s
Gemeenten en hun SW-bedrijven, UWV, het onderwijs, werknemers en
werkgevers in de arbeidsmarktregio’s zijn primair aan zet om matchen op
werk te versterken. Zij zorgen er samen voor dat vraag naar en het aanbod
van werkzoekenden bij elkaar komt. Gemeenten en UWV hebben hierin
een wettelijke taak2. Zij geven vorm en inhoud aan de regionale samenwerking binnen gezamenlijke regionale werkgeversservicepunten. Ook
maken zij op regionaal niveau in het Regionaal Werkbedrijf afspraken over
de samenwerkingsagenda met sociale partners (en soms onderwijspartners). Net als publieke dienstverleners hebben re-integratiebedrijven,
uitzend- en detacheringbureaus een grote rol bij het samenbrengen van
vraag en aanbod. Het is belangrijk de praktijkervaring, werkgeversnetwerken en expertise van deze partijen te benutten. Publieke en private
partijen zouden hierbij als gelijkwaardige partners samen moeten werken.
Want hoe meer samenwerking in de regio, hoe groter de bereidheid bij de
werkgevers om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een
werkplek te bieden3. Ook de samenwerking met onderwijspartners is van
groot belang, om de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zal in de reactie op het
SER-advies over toekomstgericht beroepsonderwijs nader ingaan op de
regionale samenwerking tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt.
Het programma Matchen op Werk in de Arbeidsmarktregio’s is begin dit
jaar opgezet, in navolging van de rapportage van de Inspectie SZW «Werk
aan de ...uitvoering»4en de steeds sterkere roep van werkgevers om
eenduidige en herkenbare werkgeversdienstverlening. Met het
programma wordt ingezet op het versterken van de gecoördineerde
regionale werkgeversdienstverlening in- en met de arbeidsmarktregio’s.
Afgelopen periode heeft het Ministerie van SZW focus aangebracht in
ervaren knelpunten en in de gewenste koers om de werkgeversdienstverlening te versterken. De belangrijkste opbrengst is een gemeenschappelijk
beeld van de uitgangspunten voor optimale werkgeversdienstverlening5;
de stip aan de horizon.
Stip aan de horizon
Optimale werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio vraagt
om:
•
•
•
•

Een regionaal werkgeversservicepunt van UWV en alle gemeenten gezamenlijk voor de matching van alle doelgroepen.
Eén gezamenlijke manager om het werkgeversservicepunt aan te
sturen.
Eén gezamenlijk budget voor het werkgeversservicepunt.
Eén gezamenlijk target voor het werkgeversservicepunt.

1

UWV, VNG, Cedris, Divosa, werkgevers- en werknemersorganisaties, onderwijspartijen en
private bemiddelaars.
2
Artikel 10 wet SUWI: UWV en gemeenten werken samen ten aanzien van de registratie van
werkzoekenden en vacatures met behulp van elektronische voorzieningen en werken samen in
de regio’s bij dienstverlening aan werkgevers en het verrichten van taken met betrekking tot de
regionale arbeidsmarkt.
3
Dit volgt uit het ervaringsonderzoek onder werkgevers, dat ik in december aan uw Kamer zal
toezenden.
4
Matchen op Werk in de Arbeidsmarktregio’s, 25 okt 2016, Kamerstuk 29 544, nr. 745.
5
Voortgang Matchen op Werk in de Arbeidsmarktregio’s, 24 april 2017, Kamerstuk 29 544,
nr. 779.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

2

•
•

Een geharmoniseerd regionaal pakket van instrumenten en
voorzieningen.
Een inzichtelijk bestand van alle werkzoekenden

Belangrijk is dat deze stip aan de horizon houvast geeft aan regio’s bij het
versterken van de werkgeversdienstverlening, maar niet als blauwdruk
gezien moet worden. Bij hun inspanningen om de werkgeversdienstverlening te versterken, lopen partijen tegen knelpunten aan. Een deel van de
knelpunten betreft stelselvraagstukken of zijn regio-overstijgend van aard.
Deze knelpunten vragen om een beleidsmatige visie van het Ministerie
van SZW of om een landelijke aanpak. Een ander deel vraagt echter om
inzet door de partijen in de regio’s om een stap verder te zetten richting de
stip aan de horizon. Ik wil het programma Matchen op Werk graag
voortzetten aan de hand van twee trajecten, gericht op het versterken van
de werkgeversdienstverlening. Het eerste traject is het op maat ondersteunen van de regio’s bij hun inspanningen om regiospecifieke
knelpunten aan te pakken. Het tweede traject is het verkennen van een
aantal stelselvraagstukken en regio-overstijgende knelpunten die een rol
spelen bij werkgeversdienstverlening. Elke traject kent een aantal
subprojecten. In het vervolg van deze brief ga ik daar verder op in.
B. Pijler 1: Regionaal ondersteuningstraject
Ik heb geconstateerd dat het verbeteren van de werkgeversdienstverlening in elke arbeidsmarktregio op de agenda staat en dat partijen graag
stappen willen zetten. In de praktijk blijkt dit echter niet altijd even
makkelijk. Partijen lopen tegen knelpunten aan, hebben (ook) te maken
met andere prioriteiten of slagen er niet in voldoende beweging te
generen. Met het oog daarop is ondersteuning vanuit de rijksoverheid
gewenst. Ondersteuning om vanuit de regio’s de kwaliteit van de
uitvoering te versterken. Aan alle arbeidsmarktregio’s is gevraagd om dit
najaar te laten weten of ze een stap verder willen zetten richting de stip
aan de horizon, wat deze stap zou zijn (ambitie en plan van aanpak) en
welke ondersteuning benodigd is om die stap ook daadwerkelijk te
kunnen zetten (concrete ondersteuningsvraag).
33 van de 35 arbeidsmarktregio’s hebben bij het Ministerie van SZW
aangeven zich in te willen zetten om de gecoördineerde werkgeversdienstverlening in de regio te versterken. De G4 heeft aanvullend een
gezamenlijk plan ingediend.
In de ingediende plannen valt allereerst op dat regio’s zich in willen zetten
om een stap verder te komen richting de stip aan de horizon (zie kader op
pagina 2). Om deze stap te kunnen zetten, hebben de regio’s activiteiten
geformuleerd, waarbij ze ondersteuning kunnen gebruiken. Als redenen
voor deze ondersteuning wordt bijvoorbeeld genoemd dat er geen
middelen voor beschikbaar zijn, dat er aanpassingen in wet- of regelgeving benodigd zijn, dat het ministerie kennis heeft over een bepaald
onderwerp (bijvoorbeeld privacywetgeving) of dat het de regio zelfstandig
niet lukt om tot afspraken of een doorbraak te komen. Als ondersteuning
van het ministerie wordt veelal financiële hulp gevraagd. Bijvoorbeeld in
de vorm van een budget voor de scholing van werkzoekenden of voor het
verstevigen van het organisatorisch vermogen in de arbeidsmarktregio.
Naast budget wordt er ook ondersteuning gevraagd in de vorm van
capaciteit en expertise. Tot slot wordt er gevraagd om pilots en experimenteerruimte, bijvoorbeeld regelruimte voor het harmoniseren van
instrumenten en voorzieningen tussen UWV en gemeenten. Opvallend is
dat veel van de activiteiten die regio’s zelf willen ondernemen, raken aan
het landelijke huiswerk (zie onder C). Dat maakt dat er dwarsverbanden
zullen bestaan tussen regiospecifieke activiteiten en een landelijke aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

3

Ik ben zeer verheugd met het grote aantal inzendingen dat vanuit de
arbeidsmarktregio’s is toegezonden. Bij het opstellen van deze plannen is
succesvol de samenwerking gezocht tussen de partijen in deze regio’s. Dit
heeft geresulteerd in mooie gezamenlijke regionale ambities en voorgenomen activiteiten. Ook vind ik het een krachtig signaal dat de G4 een
gezamenlijk plan heeft ingediend en landelijk het voorbeeld wil stellen als
het gaat om regionale samenwerking, goede werkgeversdienstverlening
en het effectief bijeen brengen van vraag en aanbod.
De eerste vervolgstap voor de regio’s na het indienen van de regionale
plannen, was deelname aan een Peer Review-dag op maandag
27 november. Elke regio heeft haar ambities en ondersteuningsvragen
gepresenteerd en is in gesprek met andere regio’s gegaan over het
aanscherpen van de plannen. Ook werkgevers en inhoudelijk deskundigen
vanuit de landelijke partijen waren aanwezig om de ondersteuningsbehoefte scherper in beeld te krijgen.
In navolging van de Peer Review zal ik verkennen welke ondersteuning in
2018 daadwerkelijk geboden kan worden zodat we samen stappen kunnen
zetten richting de stip aan de horizon van gecoördineerde werkgeversdienstverlening (zie kader op pagina 2). Ik hoop hier in het voorjaar een
besluit over te kunnen nemen.
C. Pijler 2: Landelijke Agenda
Een deel van de knelpunten, waar regio’s tegenaan lopen bij het
versterken van de werkgeversdienstverlening, betreft stelselvraagstukken
of regio-overstijgende knelpunten. Deze vraagstukken vragen om een
visie en/of een landelijke aanpak. Komende maanden wil ik voor elk van
deze vraagstukken, met input van regionale vertegenwoordigers en
ambtelijke vertegenwoordigers van de landelijke partners, technische
verkenningen opstellen. Dat wil zeggen dat er voor elk thema een
probleemanalyse gemaakt wordt en mogelijke oplossingsrichtingen en
consequenties geïdentificeerd worden. Ik streef er naar om de verkenningen voor de zomer van 2018 af te ronden. Na afronding zal ik een
standpunt innemen over vervolgstappen. Ook de landelijke partners zullen
hier een visie en een mening over hebben. Besluitvorming over vervolgstappen vraagt dan ook om afstemming met de landelijke ketenpartners
en om bestuurlijk draagvlak. Hierbij zal ik onderzoeken hoe de visie op
werkgeversdienstverlening verankerd kan worden in de (bestaande)
bestuurlijke gremia op zowel regionaal als landelijk niveau, bijvoorbeeld
in de Werkkamer. Ik zal uw Kamer na afronding van de verkenningen
informeren over de opbrengst en het vervolg.
1. Regierol in de arbeidsmarktregio’s
Bij de totstandkoming van het arbeidsmarktbeleid in de regio en het bij
elkaar brengen van publieke en private partijen hebben de centrumgemeenten een voortrekkersrol. Er is echter geen partij in de arbeidsmarktregio die formeel de regie heeft of doorzettingsmacht. De verkenning richt
zich op de vraag op welke manier de regie in de arbeidsmarktregio’s
versterkt kan worden en welke partij (of partijen) deze regierol idealiter op
zich zou moeten nemen.
2. Regionale budgetten en targets
Vanuit de arbeidsmarktregio’s wordt met enige regelmaat de wens
uitgesproken voor regionale (werk)budgetten voor UWV en gemeenten en
het invoeren van regionale targets. Komende periode wordt verkend
welke varianten van regionale financiering en regionale targets mogelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

4

zijn. Deze verkenning kan gebruikt worden als startpunt voor een nader
gesprek over regionale financiering.
3. Gegevensuitwisseling UWV en gemeentelijke systemen
Op dit moment kan een klantmanager wel vacatures vinden bij een
werkzoekende bijstandsgerechtigde, maar kan een adviseur werkgeversdiensten veelal geen profielen van bijstandsgerechtigden vinden bij een
vacature. Er bestaat namelijk geen mogelijkheid om digitaal matchingsgegevens uit te wisselen tussen de systemen van de partijen die publieke
re-integratietaken hebben. Met deze verkenning wordt onderzocht welke
gegevens idealiter uitgewisseld zouden moeten worden, hoe (op welke
manier) en tussen wie.
4. Wet- en regelgeving sociale zekerheid
Voor gemeenten, UWV en sociale partners die aan zet zijn om mensen
naar werk te begeleiden is het ingewikkeld dat er veel en bovendien
verschillende regelingen zijn die ieder een eigen doelgroep, rechten,
plichten, uitkeringshoogte en instrumenten kennen. Met deze verkenning
worden de mogelijkheden voor vereenvoudiging en harmonisering in de
wet- en regelgeving in kaart gebracht.
5. Positie SW-bedrijven
Als gevolg van het inwerking treden van de Participatiewet op 1 januari
2015 is de gehele sector van sociale werkbedrijven zich aan het
omvormen tot bedrijven, waarvan de infrastructuur ook in de toekomst
kan worden gecontinueerd. In het land zijn er verschillende organisatiemodellen ontstaan. Verkend zal worden welke voor- en nadelen de
verschillende modellen hebben voor de samenwerking in de arbeidsmarktregio.
6. Leer- en ontwikkelinformatie
Er ontbreekt inzicht om te bepalen hoe een arbeidsmarktregio presteert
ten opzichte van de andere arbeidsmarktregio’s. Dit maakt het voor
arbeidsmarktregio’s lastig om zich te vergelijken en om van een andere
regio te kunnen leren. Samen met de arbeidsmarktregio’s zal gespecificeerd worden welke informatie de prestaties van arbeidsmarktregio’s
goed weerspiegelt en of er behoefte bestaat aan een «dashboard» waarin
deze informatie is opgenomen en waarmee regio’s hun prestaties met die
van andere regio’s kunnen vergelijken.
7. Bekendheid werkgeversservicepunten
Uit het onderzoek van de Inspectie SZW naar uitvoering van de werkgeverdienstverlening6 blijkt dat een meerderheid van de werkgevers geen
gebruik maakt van werkgeversdienstverlening van gemeenten en UWV.
Ook blijkt dat werkgevers de dienstverlening niet kennen of denken dat
deze voor hen niet bruikbaar is. Meer communicatie over de dienstverlening van werkgeversservicepunten kan helpen de bekendheid van de
regionale werkgeversservicepunten te vergroten. Verkend zal worden of er
draagvlak is om hier landelijk inzet op te plegen.

6

Werk aan de... uitvoering (programmarapportage), Inspectie SZW, oktober 2016 (bijlage bij
Kamerstuk 29 544, nr. 745).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

5

8. Publiek-Private Samenwerking (PPS)
Het betrekken van private intermediairs bij matchen op werk is van
positieve invloed op de werkgeversbenadering, en daarmee op zowel de
kwantiteit als de kwaliteit van beoogde matches. Dit belang wordt vaak
onderschreven, maar in de praktijk komt de samenwerking tussen de
publieke en private intermediairs niet overal even gemakkelijk van de
grond of wordt deze slechts op tijdelijke basis ingevoerd. Met dit
subproject wordt verkend op welke manier de samenwerking tussen
publieke en private intermediairs in de arbeidsmarktregio’s versterkt kan
worden: wat zijn knelpunten en wat zijn kansen en wat zijn effectieve
modellen voor PPS.
Bij de uitwerking van bovenstaande thema’s kijk ik met grote interesse uit
naar de bevindingen van de vierde VNG Denktank. Zij hebben zich de
vraag gesteld hoe gemeenten samen met alle andere relevante partijen
adequaat kunnen inspelen op de opgaven op de arbeidsmarkt. Samenwerking binnen de arbeidsmarktregio’s is daarbij een belangrijk thema.
D. Schakelpunt Landelijke Werkgevers
De vraag om eenduidige en herkenbare dienstverlening speelt niet alleen
op regionaal niveau. Juist voor werkgevers die bovenregionaal actief zijn
of zelfs landelijk, zijn de verschillen in werkgeversdienstverlening tussen
arbeidsmarktregio’s en zelfs tussen subregio’s of gemeenten extra
ingewikkeld. Op verzoek van werkgevers en naar aanleiding van de motie
van de leden Potters en Dijkgraaf7 is het Schakelpunt Landelijke
Werkgevers (SLW) door de Programmaraad opgericht. Doel van het
Schakelpunt is dat landelijke werkgevers met een vraag naar personeel,
bij één publiek landelijk loket terecht kunnen voor het maken van
afspraken over het in dienst nemen van werkzoekenden. In september van
dit jaar is het Schakelpunt gestart. Het Schakelpunt:
• ondersteunt landelijk opererende werkgevers om hun vacatures te
vervullen in het kader van de Participatiewet,
• biedt een extra kans om werkzoekenden aan een baan te helpen,
• en het versterkt regio’s bij het optimaliseren van hun werkgeversdienstverlening.
Het Schakelpunt verbindt werkgevers, landelijke afspraken en de
regionale uitvoering en draagt zo bij aan het bevorderen van een
inclusieve arbeidsmarkt. Het Schakelpunt Landelijke Werkgevers is van
start met zes werkgevers (Albert Heijn, ISS, Randstad Techniek, Post NL,
Defensie en Kruidvat) die al afspraken hebben met het Landelijk Werkgeversservicepunt van UWV. De komende maanden worden de relatie met
de 35 arbeidsmarktregio’s versterkt en hun behoeften verder geïnventariseerd. Gelijktijdig wordt met de zes werkgevers nader invulling gegeven
aan arrangementen waar regio’s op in kunnen tekenen8. Daarnaast wordt
samenwerking gezocht met initiatieven van werkgevers, zoals de
werkafspraken die De Normaalste Zaak maakt met landelijke werkgevers
en arbeidsmarktregio’s in het kader van de banenafspraak. In het voorjaar
2018 volgt een eerste evaluatie.

7
8

Kamerstuk 33 161, nr. 168.
Conform toezegging Minister van SZW d.d. 28 juni 2017 in Wetgevingsoverleg jaarverslag en
Slotwet 2016 SZW (Kamerstuk 34 725 XV, nr. 19).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

6

E. Tot slot
Zowel in de arbeidsmarktregio’s als bij de landelijke partijen staat het
belang van goede werkgeversdienstverlening op de agenda. Er zijn
ambities geformuleerd en partijen zetten zich regionaal en landelijk
gezamenlijk in om stappen te zetten richting (onderdelen van) de stip aan
de horizon. Ik wil die stappen graag samen zetten met deze partijen. Met
gemeenten (en hun SW-bedrijven), UWV, sociale partners, onderwijspartijen, private intermediairs en werkgevers in de arbeidsmarktregio’s. Met
een juiste balans tussen landelijke regie en bewegingsruimte voor regio’s.
Samen stappen zetten betekent voor mij: ruimte geven aan de arbeidsmarktregio’s en aansluiten bij hun wensen en behoeften, het betekent
ondersteunen en faciliteren waar regio’s er zelf niet uitkomen, het
betekent werken aan draagvlak bij landelijke partners en bestuurlijke
besluitvorming realiseren en het betekent tot slot zorgen dat de landelijke
kaders en randvoorwaarden het voor de regio’s mogelijk maken om de
vraag van de werkgevers centraal te stellen. Want door het ontzorgen van
werkgevers, kunnen meer mensen aan het werk.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 807

7