Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1703
Vragen van de leden Minhas en Michon-Derkzen(beiden VVD) aan de
Ministers van Infrastructuur en Waterstaat en van Justitie en Veiligheid over de
berichten «Verkeerde waterstanden en gebrek aan regie: veel ging mis bij
aanpak watersnood Limburg» en «Waterschap was niet voorbereid op
watersnood Limburg, maar handelde snel» (ingezonden 20 januari 2022).
Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens
de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 15 februari 2022). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1637.
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Verkeerde waterstanden en gebrek aan
regie: veel ging mis bij aanpak watersnood Limburg»1 en «Waterschap was
niet voorbereid op watersnood Limburg, maar handelde snel»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de conclusies van het rapport van het Instituut voor
Veiligheid- en Crisismanagement (COT) over de rol van het waterschap met
betrekking tot de watersnood in Limburg?
Antwoord 2
In juli 2021 is Limburg en het nabije buitenland getroffen door neerslag van
een niet eerder gekende omvang. In de Ardennen, de Eifel en het Limburgs
Heuvelland viel extreem veel regen. Dit leidde tot drie grote watercrises die
nagenoeg tegelijk optraden: het overstromen van de regenwaterbuffers door
de overvloedige regenval, het vollopen van het regionaal watersysteem (de
beken) met name vanuit het buitenland en een snelle en zeker voor de
zomerperiode extreme stijging van de Maas. Het waterschap Limburg stond,
samen met haar partners, (waaronder de beide veiligheidsregio’s, Rijkswater1

Tubantie, 18 januari 2022, Verkeerde waterstanden en gebrek aan regie: veel ging mis bij
aanpak watersnood Limburg (https://www.tubantia.nl/binnenland/verkeerde-waterstanden-engebrek-aan-regie-veel-ging-mis-bij-aanpak-watersnood-limburg~a4748edb/).
2
Trouw, 18 januari 2022, Waterschap was niet voorbereid op watersnood Limburg, maar
handelde snel (https://www.trouw.nl/binnenland/waterschap-was-niet-voorbereid-opwatersnood-limburg-maar-handelde-snel~b8483ee9/).

ah-tk-20212022-1703
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

staat, gemeenten, Defensie en andere waterschappen) voor de enorme
opgave om deze crisis het hoofd te bieden en moest in 29 van de 31
Limburgse gemeenten acuut handelen.
Het COT concludeert dat met veel inzet behoorlijk adequaat is gehandeld,
maar er zijn ook verschillende verbeterpunten onder andere ten aanzien van
de interne communicatie. Waterschap Limburg geeft aan dat het Dagelijks
Bestuur op 18 januari een actieplan heeft vastgesteld waarin de belangrijkste
acties met betrekking tot de aanbevelingen van het COT staan benoemd.
Deze zullen in een meerjaren-verbeterprogramma worden opgepakt. Verder
geeft het waterschap aan dat de aanbevelingen die zich richten op de
samenwerking tussen de ketenpartners in veiligheidsregio-verband aan de
hand van een gezamenlijke rode-draadanalyse van de beide veiligheidsregio’s, Rijkswaterstaat en het waterschap worden opgepakt. Ik vind het van
belang dat deze verbeterpunten worden opgepakt. Overigens heb ik grote
waardering voor de inzet van medewerkers van het waterschap, hun
flexibiliteit, betrokkenheid en doorzettingsvermogen. In samenwerking met
partners hebben zij door veelal tijdig genomen noodmaatregelen erger
voorkomen.
Vraag 3
Is het rapport van het COT aangeboden aan de voorzitter van de veiligheidsregio, degene die bestuurlijk verantwoordelijk is voor de rampenbestrijding
en crisisbeheersing in Limburg?
Antwoord 3
Ja. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het waterschap Limburg en
heeft betrekking op taken en verantwoordelijkheden van het waterschap. Het
waterschap geeft aan dat dit rapport op 26 januari jl. is aangeboden aan de
voorzitters van beide veiligheidsregio’s in Limburg.
Vraag 4
Is bij de ramp het Rampbestrijdingsplan Hoogwater Maas van de veiligheidsregio Limburg gevolgd en is er conform dit plan gehandeld? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 4
Ja. Waterschap Limburg geeft aan dat het rampbestrijdingsplan (RBP)
hoogwater Maas van de Veiligheidsregio’s Zuid-Limburg en Limburg-Noord
door betrokken partijen is gevolgd voor het doel waarvoor het is opgesteld:
hoogwater in de Maas. De crisis is echter groter geweest dan hoogwater in
de Maas; het betrof ook hoogwater in het regionale watersysteem, inclusief
de zijrivieren van de Maas. Ik heb begrepen dat de beide Limburgse
veiligheidsregio’s daarom inmiddels samen met het waterschap een
werkgroep hebben ingesteld om een RBP voor waterveiligheid in het
Heuvelland op te stellen. Hierbij zal worden aangesloten bij de draaiboeken
die het waterschap voor de stroomgebieden van o.a. de Geul en Geleenbeek
hanteert.
Vraag 5
Worden de aanbevelingen uit het rapport onverkort uitgevoerd? Zo ja, wat is
het tijdpad?
Antwoord 5
Ja. Het Waterschap Limburg is verantwoordelijk voor de uitvoering van de
aanbevelingen van het COT. Het Waterschap geeft aan dat het Dagelijks
Bestuur in haar vergadering van 18 januari 2022 de aanbevelingen uit de
Leerevaluatie van het COT onverkort heeft overgenomen en een Actieplan en
tijdpad heeft vastgesteld. In dit plan zijn bij alle aanbevelingen acties
uitgewerkt en een deel van deze acties is reeds in gang gezet of gerealiseerd.
Een ander deel moet – vaak in overleg met ketenpartners – nog uitgewerkt en
opgepakt worden.
Vraag 6
Hoe verhouden de aanbevelingen zich tot de aanbevelingen uit de evaluatie
van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De aanbevelingen in het rapport van het COT zijn in lijn met bevindingen en
aanbevelingen in het rapport van de Commissie evaluatie Wet veiligheidsregio’s. Dit betreft met name de adviezen over noodzakelijke versterking van de
(netwerk)samenwerking tussen de verschillende crisispartners bij de
voorbereiding op en aanpak van crises, waaronder overstromingen. In beide
rapporten wordt ook onderstreept dat het van belang is dat alle betrokken
crisispartners over een samenhangend en eenduidig informatiebeeld
beschikken. Informatiemanagement is als basisproces één van de belangrijke
steunpilaren voor de crisisbeheersing. In algemene zin dient het gezamenlijk
informatiemanagement van het Rijk, veiligheidsregio’s en crisispartners
verder ontwikkeld te worden. De Minister van Justitie en Veiligheid informeert uw Kamer binnenkort over de opvolging van de evaluatie Wet
veiligheidsregio’s en de noodzakelijke versterking van het stelsel van
crisisbeheersing.
Vraag 7
Bent u het eens dat het waterschap, aangezien deze niet op deze crisis was
voorbereid, de stand van de Maas beter had moeten inschatten en de stand
van het water met meer aandacht zal moeten monitoren om soortgelijke
crisissituaties in de toekomst te voorkomen?
Antwoord 7
De taak voor het voorspellen en meten van waterstanden van de Maas is
voorbehouden aan Rijkswaterstaat, die daartoe met KNMI, Defensie,
provincies en waterschappen samenwerkt in het Watermanagementcentrum
Nederland (WMCN). Het waterschap ontvangt de verwachte waterstanden
van de Maas van Rijkswaterstaat/WMCN. Het waterschap is zelf verantwoordelijk voor de inschatting van de waterstanden van de zijrivieren en beken.
Het monitoren en inschatten van waterstanden door het waterschap is
onderdeel geweest van de evaluatie door het COT. De aanbevelingen uit de
evaluatie worden door het waterschap onverkort overgenomen, zie ook het
antwoord op vraag 5. Ook Rijkswaterstaat is momenteel bezig met een eigen
evaluatie, die dit voorjaar verschijnt. Ook daarin zal aandacht zijn voor het
monitoren en voorspellen van de waterstanden.
Vraag 8
Bent u ook van mening dat de veiligheidsregio’s op dit moment onvoldoende
voorbereid zijn op extreme wateroverlast in de toekomst? Welke rol hebben
deze veiligheidsregio’s hier volgens u?
Antwoord 8
Er gaat op het terrein van crisisbeheersing veel goed in Nederland. Uit de
recente rapporten3 (w.o. COT en Muller) blijkt echter in algemene zin dat het
huidige stelsel van crisisbeheersing door veiligheidsregio’s en het Rijk niet
goed is toegerust op een crisis van bovenregionaal of landelijk karakter, of
een crisis die ongekend is in soort, omvang of duur. Dat maakt Nederland
onnodig kwetsbaar. Dit vraagt aandacht, tijd en middelen van zowel de
veiligheidsregio’s als het Rijk. Dat geldt daarmee ook voor crises op het vlak
van wateroverlast. Met de opvolging van de evaluatie Wet veiligheidsregio’s
wordt een eerste invulling gegeven aan de noodzakelijke versterking van het
stelsel. De Minister van Justitie en Veiligheid informeert uw Kamer binnenkort over de inrichting daarvan.
Vraag 9
Wat vindt u ervan dat Rijkswaterstaat, de veiligheidsregio, en de provincie op
verschillende manieren hebben gewerkt in de aanpak van de watersnoodcrisis? Hoe reflecteert u op deze manier van de aanpak van de watersnoodcrisis?

3

Evaluatie wet veiligheidsregio’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Bij een crisis werkt iedere organisatie vanuit haar eigen taken en verantwoordelijkheden en conform de draaiboeken voor de eigen processen. Coördinatie
op, en afstemming van alle verschillende processen en acties vindt plaats
binnen de gecoördineerde regionale incidentbestrijdingsprocedure (GRIP). Bij
situaties waarin er sprake is van een incident van meer dan plaatselijke
betekenis wordt er een regionaal beleidsteam ingericht (GRIP 4).
Hierin zitten alle betrokken partijen zoals veiligheidsregio, gemeentes,
Rijkswaterstaat, waterschappen en provincie. Alle betrokken partijen laten
vanuit hun eigen verantwoordelijkheid evaluaties uitvoeren4. De verschillende, deels nog lopende, evaluaties zullen uitwijzen waar verbeterpunten in
deze samenwerking en coördinatie zitten. Deze punten worden in gezamenlijkheid opgepakt.
Vraag 10
Heeft u in beeld hoeveel personeel en materieel er nodig is om snel stijgend
water op een correcte en adequate manier op te vangen en af te voeren? Hoe
groot is het tekort van personeel en materieel op dit moment en in hoeverre
beschikt het personeel over de juiste kennis?
Antwoord 10
Tijdens de crisis zijn duizenden mensen in touw geweest om de gevolgen van
de crisis te beperken. Waterschap, veiligheidsregio’s, Rijkswaterstaat,
Defensie, gemeenten en niet te vergeten vele burgers, ondernemers en
aannemers, hebben samen erger voorkomen. Iedere crisis is qua aard,
omvang en uitgangssituatie uniek en vraagt maatwerk; daarom is er ook geen
algemeen antwoord te geven op deze vraag. Uit de crisisevaluaties komen
aanbevelingen die zullen worden benut voor aanpassing van de draaiboeken
en aanpak.
Vraag 11
Hoe gaat u ervoor zorgen dat het rampenbestrijdingsplan voor de Maas
compleet wordt en toekomstige watercrises wél op kan vangen?
Antwoord 11
Het opstellen van rampbestrijdingsplannen gebeurt onder regie van de
veiligheidsregio. Uit het rapport van het COT blijkt dat het rampbestrijdingsplan Hoogwater Maas compleet was. Wel is geconstateerd dat er ook een
rampbestrijdingsplan gewenst is voor het regionaal watersysteem in het
Heuvelland. Ik heb begrepen dat de beide Limburgse veiligheidsregio’s
inmiddels samen met het waterschap een werkgroep hebben ingesteld om
een RBP voor waterveiligheid in het Heuvelland op te stellen. Zie ook het
antwoord op vraag 4.
Vraag 12
Kunt u de Kamer informeren of u specifiek naar aanleiding van de watersnoodcrisis in Limburg en in overleg met de Unie van Waterschappen
inzichtelijk heeft gemaakt of er andere gebieden in Nederland risico lopen op
extreme wateroverlast? Zo ja, wat wordt er gedaan in deze gebieden om
overlast te voorkomen en schade te beperken?
Antwoord 12
Eén van de opdrachten van de ingestelde Beleidstafel wateroverlast en
hoogwater is om inzichtelijk te maken wat de risico’s op wateroverlast zijn in
andere gebieden in Nederland en wat dat betekent voor beleid rondom het
Deltaprogramma, ruimtelijke ordening en landgebruik. Hiertoe worden
verkenningen uitgevoerd naar de risico’s die kunnen optreden door zeer
extreme neerslag zoals in Limburg in juli 2021 en de impact daarvan. Het
eerste advies van de beleidstafel zal dit voorjaar aan uw Kamer worden
verzonden. In de eindrapportage van de beleidstafel (najaar 2022) zal hierop
4

Binnen het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt de departementale crisisbeheersing geëvalueerd. Daarnaast is Rijkswaterstaat als beheerder voor het hoofdwatersysteem
bezig haar crisisorganisatie en -beheersing te evalueren. Ook de taken rond de hoogwaterberichtgeving en de samenwerking in het kader van het Watermanagement Centrum Nederland
(WMCN) worden hierin meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

uitgebreider worden ingegaan en adviezen worden gegeven over acties en
maatregelen om deze overlast en schade aan te pakken en te beperken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5