EBN Jaarverslag 2009 - Ongekende mogelijkheden

Jaarverslag 2009
Ongekende mogelijkheden

Contactinformatie
Hoofdzaken in cijfers
2009

2008

Aantal samenwerkingsverbanden

181

171

waarvan m.b.t. exploratie

45

41

Bezoekadres

Bezoekadres

EBN Utrecht		

EBN Heerlen

Moreelsepark 48		

Het Overloon 1
6411 TE Heerlen

Afzet EBN-aandeel (mrd. m )

29

30

3511 EP Utrecht		

EBN’s (in)directe aandeel in reserves (mrd. m3 GE)

491

507

Postadres

6.387

8.698

3 1

Omzet (uit doorlopende activiteiten)

Postbus 19063
3501 DB Utrecht

Netto resultaat uit doorlopende activiteiten

2.211

3.269

Staatsbaten via EBN

5.188

7.516

Investeringen

713

576

Afschrijvingen

462

501

Aantal medewerkers

79

61

T +31 (0)30-2339001				

1

F +31 (0)30-2339051
E ebn.mail@ebn.nl

	Dit is inclusief het proportionele gedeelte van de afzet in de concessies waarin EBN niet
zelf het gas ontvangt, doch gerechtigd is tot een evenredig deel van de opbrengst. Alle
hoeveelheden in dit verslag zijn, tenzij anders vermeld, uitgedrukt in mrd. m3 aardgas
(35,17 Mj bij 0 graden Celcius) op basis van het deelnemingspercentage van EBN.

Tekst
Tekst & Speech, Haren

Ontwerp en opmaak
Bovil DDB, Eindhoven

Fotografie
Roy Beusker, Den Haag

Druk
Drukkerij van Meurs, Ridderkerk

© 2010 EBN
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt
door druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van EBN.

Inleiding

1
2

People

Planet

Profit

3
4

2

Voorwoord

6

Over EBN

10

Toekomstverwachting

12

Verslag van de raad van commissarissen

18

Organisatie

21

De mensen van EBN

25

Externe belanghebbenden

34

Strategie

36

Kleine velden, grote betekenis

37

Opsporing en winning

42

Gasgebouw

48

Financiële resultaten

49

Risicobeheersing en intern toezicht

53

Corporate Governance

54

Jaarrekening
54

Algemeen

56

Grondslagen voor de waardering
en winstbepaling

62

Overzicht van gerealiseerd en
niet gerealiseerd resultaat

63

Balans

64

Overzicht wijzigingen van het eigen vermogen

65

Overzicht van Kasstromen

66

Toelichting op de jaarrekening

67

Toelichting op de winst- en verliesrekening

71

Toelichting op de balans

84

Overige Toelichtingen

87

Winstbestemming

88

Accountantsverklaring

90

Verklarende woordenlijst

92

Kerncijfers
Contactinformatie

Voorwoord

‘Ongekende mogelijkheden’: dat is het thema van

Voor haar zakelijke partners heeft EBN bijeenkomsten

dit EBN-jaarverslag over 2009. In ons werk zijn wij

georganiseerd om van gedachten te wisselen. We

voortdurend op zoek naar ongekende mogelijkheden

hebben studies en onderzoeken uitgevoerd. EBN wil

en op tal van terreinen vinden we die ook.

haar kennis zo veel mogelijk met haar partners delen
en de informatie waarover wij beschikken toegankelijk

Op het gebied van ‘people’ heeft EBN in 2009 weer

maken. We proberen zo duidelijk mogelijk te maken waar

een forse ontwikkeling doorgemaakt. Allereerst intern.

EBN voor staat, waar we waarde kunnen toevoegen. In

De transitie van ons bedrijf als onderdeel van DSM

een aantal gevallen zijn wij er in geslaagd om in de pers

naar een zelfstandige onderneming is bijna voltooid.

aandacht te krijgen voor onderwerpen die wij belangrijk

Eind 2010 zal ons kantoor in Heerlen definitief

vinden, zoals bijvoorbeeld onconventioneel gas.

sluiten. Dat blijft voor de mensen die daar werken
heel ingrijpend. Met hen werken we zorgvuldig aan

Inhoudelijk beweegt het werk van EBN zich voor­

een nieuwe stap, ofwel naar EBN in Utrecht, ofwel

namelijk op het gebied van gas, de meest schone

naar ander werk of (pre)pensioen. In de tussentijd

fossiele brandstof en belangrijk in de transitie naar

bouwen we enthousiast verder aan de organisatie in

duurzame energie. Centraal in de werkzaamheden

Utrecht. Die is in 2009 fors uitgebreid. We investeren

van EBN staat immers het benutten van de onder­

in het ontwikkelen van een organisatie die de taken

grond zodanig, dat de Nederlandse samenleving

en ambities van EBN nu en in de toekomst met elan

daar optimaal van profiteert. In 2009 kon, onder

kan uitvoeren. Met goed opgeleide en initiatiefrijke

andere dankzij goede exploratieresultaten, weer een

medewerkers en doordachte werkprocessen.

groot aantal nieuwe gasvelden in productie worden

EBN Jaarverslag 2009 | 2

genomen. Deze nieuwe velden zijn hard nodig om de

Positief in 2009 was het hoge investeringniveau;

kleineveldenproductie zo lang mogelijk op niveau te

de meeste oliemaatschappijen hebben ondanks de

houden. EBN heeft in 2009 de ambitie geformuleerd

crisis hun budgetten niet of slechts mondjesmaat

in het jaar 2030 30 miljard kubieke meter gas uit kleine

naar beneden bijgesteld. Resultaat daarvan was het

velden te produceren. Daarmee leggen we de lat

afronden van meer exploratie- en evaluatieboringen

hoog. Maar hij is haalbaar.

dan in 2008. De meeste putten waren ook nog
eens succesvol. Dat is van groot belang voor het

In navolging op de ontwikkeling in Noord-Amerika

zekerstellen van de productie op de middellange

heeft EBN het potentieel van onconventioneel gas

termijn. Het toont ook aan dat de Nederlandse

laten onderzoeken. Er bestaat een gerede kans dat de

ondergrond nog veel kansen biedt en dat het nog

Nederlandse ondergrond nog vele honderden miljarden

veel te vroeg is om te stoppen met exploreren.

kubieke meters te produceren gas bevat, die op dit

Ook hier nog volop ongekende mogelijkheden!

moment nog niet in kaart zijn gebracht. Voordat deze
volumes geproduceerd kunnen worden, zal nog heel wat

In 2009 hebben wij ons verdiept in wat MVO voor

onderzoek gedaan moeten worden om te bepalen hoe

onze organisatie kan betekenen. Daarbij ontdekten

dit gas technisch maar ook planologisch gewonnen kan

we enerzijds dat veel van wat wij doen al geschaard

worden. Ook deze volumes zullen een bijdrage moeten

kan worden onder de term ‘MVO’. Anderzijds kunnen

leveren aan het behalen van de EBN-doelstelling.

we nog heel veel meer doen om ervoor te zorgen dat
MVO een integraal onderdeel is van het denken en

EBN heeft daarnaast de mogelijkheden onderzocht

doen in ons bedrijf. Stap voor stap werken we eraan

voor het opslaan van CO2 in de diepe ondergrond.

MVO structureel in te bedden in onze organisatie

Dit gebeurde in opdracht van het ministerie van
Economische Zaken (EZ) en in nauwe samenwerking

Al met al maakt EBN een transitie door. Niet alleen van

met Gasunie voor het transportgedeelte. In april 2010

Heerlen naar Utrecht. Maar ook van een betrekkelijk

bieden we het ministerie hierover advies aan.

‘geruisloze’ partner voor overheid, vergunninghouders
en anderen naar een bedrijf dat met de aanwezige

Op het gebied van ‘profit’ was 2009 een roerig jaar.

kennis en ervaring toegevoegde waarde wil leveren.

Voor veel bedrijven was het een moeilijk jaar omdat

Samen met u zetten we onze zoektocht naar

de gevolgen van de economische crisis ook in onze

ongekende mogelijkheden ook de komende

sector zichtbaar werden. EBN heeft door een lagere

jaren graag voort!

afzet en door een daling van de olie- en gasprijzen een
beduidend lager resultaat geboekt dan in het recordjaar

Jan Dirk Bokhoven

2008. Maar: 2008 was een uitzonderlijk jaar. Met 2009

Directievoorzitter

zijn we terug op het niveau van 2006 en 2007.

3 | Voorwoord

Met de toenemende kracht van de organisatie en dankzij
een sterke financiële positie, zal EBN voor haar belanghebbenden, publiek én privaat, in de komende decennia
toegevoegde waarde leveren.

EBN Jaarverslag 2009 | 4

Inleiding

Over EBN

Algemeen
De ontdekking van het Groningen-gasveld bleek van

De oplossing werd gevonden in een betrokkenheid van

enorme betekenis voor de nationale en Europese

de Nederlandse Staat bij de winning en verkoop van

energie­voorziening en voor de Nederlandse economie.

het aardgas. Naast Shell en ExxonMobil participeert de

De Nederlandse overheid heeft gezocht naar een manier

Staat rechtstreeks en indirect via EBN in GasTerra, het

waarop het gas op een commerciële manier kon worden

bedrijf dat het meeste Nederlandse gas verkoopt, en

gewonnen en tegelijkertijd de Nederlandse samenleving

indirect via EBN in de Maatschap Groningen, die het

er optimaal van zou profiteren.

gas uit Groningen beheert.

EBN Jaarverslag 2009 | 6

EBN speelt een centrale rol in de opsporing, winning

gas­velden en bestaande infrastructuur voor gas- of

en verkoop van het Nederlandse aardgas. Daarnaast

CO2-opslag.

is EBN ook actief in het zoeken naar en winnen van
aardolie. Nederland, inclusief het Nederlandse deel

De publieke taken van EBN zijn in 2008 vastgelegd

van het continentaal plat, is rijk aan gasreserves en,

in de Mijnbouwwet. Onder deze taken vallen (verkort

in mindere mate, aan oliereserves. Door deel te nemen

weergegeven):

in een groot aantal samenwerkingsverbanden met

• het deelnemen in opsporing en winning van olie

olie- en gasmaatschappijen, draagt EBN eraan bij dat

en gas;

de gas- en olievoorraden zo veel mogelijk worden

• het deelnemen in aan winning gerelateerde activiteiten

opgespoord en op een economisch verantwoorde

waaronder de verkoop, het vervoer en de opslag van

manier worden gewonnen.

aardgas en aardolie;
• het uitvoeren van taken die te maken hebben

Via een belang in gashandelsonderneming GasTerra is

met het Gasgebouw (de overeenkomst over de

EBN ook betrokken bij de verkoop van het Nederlandse

exploitatie van de aardgasvoorkomens gelegen

aardgas. Daarnaast adviseert EBN de minister van

in de winningvergunning Groningen en deelname

Economische Zaken over het Nederlandse energie­

in GasTerra B.V.);

beleid, in het bijzonder over een goed beheer van de

• het uitvoeren van andere taken in opdracht van

Nederlandse delfstoffen.

de minister van Economische Zaken;
• het adviseren van de minister.

Missie
“EBN realiseert een voor de Nederlandse samenleving

Naast de publieke taken kan EBN ook andere

profijtelijke ontwikkeling van energiebronnen en

activiteiten uitvoeren na instemming van de minister.

benutting van de ondergrond.”

De instemming wordt slechts verleend als die
activiteiten en de uitvoering daarvan:

Dat betekent dat EBN wil bijdragen aan maximale

• nauw verwant zijn aan de activiteiten ter uitvoering

productie van olie en gas in Nederland met

van de publieke taken;

optimale opbrengsten voor haar aandeelhouder, de

• een goede uitvoering van die publieke taken

Nederlandse Staat. EBN zet zich daartoe actief in voor
een aantrek­kelijk investeringsklimaat voor mijnbouw­

niet belemmeren;
• mede het algemeen belang van het energiebeleid

onder­nemingen, zodat zoveel mogelijk olie en gas uit

dienen (zoals gasbergingen).

Nederlandse velden wordt opgespoord en gewonnen.
Daarbij moet tijdig en verantwoord gebruik gemaakt
worden van bestaande infrastructuur. EBN onderzoekt
ook de mogelijkheden van (her)gebruik van lege

7 | Hoofdstuk 1    -     Inleiding

EBN en MVO
EBN is in 2009 meer gestructureerd op zoek gegaan

die ambitie en de beleidsverklaring MVO in de praktijk

naar de ‘ongekende mogelijkheden’ van MVO voor

vormgeven? We gaan daartoe de komende drie jaar

de werkzaamheden van de organisatie. Het resultaat

werken langs de volgende vier lijnen:

is dat EBN onder andere een ‘beleidsverklaring MVO’
heeft geformuleerd. Waar het om gaat is een balans

• we maken EBN’s E&P-kennis en -informatie

te vinden tussen people, planet én profit.

structureel toegankelijk voor onze belanghebbenden,
zonder daarbij afbreuk te doen aan de vertrouwelijk­
heid van bepaalde informatie.

Vanuit haar missie is EBN per definitie een
organisatie met een maatschappelijke taak. Goed

• we leveren een structurele bijdrage aan de optimale

beheer en verantwoorde productie en benutting

benutting van de Nederlandse ondergrond.

van de Nederlandse bodemschatten zijn van grote

• we stemmen de eigen werkprocessen af op de
balans tussen people, planet en profit.

maatschappelijke waarde. ‘Profijtelijke ontwikkeling’
betekent voor EBN dan ook veel meer dan dat het geld

• we vergroten het MVO-bewustzijn van de
medewerkers.

moet opleveren. EBN houdt, naast het streven naar
optimalisatie van het economische belang (profit), ook
rekening met het effect van haar activiteiten op het milieu

Om dat voor elkaar te krijgen hebben we een MVO-

(planet) en het effect op het menselijk handelen binnen

agenda opgesteld. Daarin is onderscheid gemaakt

en buiten het bedrijf (people). EBN zorgt niet alleen voor

tussen wat moet, wat hoort en wat loont.

aanzienlijke gasbaten voor de staat, maar draagt ook bij

• wat moet: dat zijn zaken die extern opgelegd

aan een betrouwbare en duurzame energievoorziening

worden. Wetgeving valt daar bijvoorbeeld onder,

en daarmee wil EBN een bijdrage leveren aan de

maar ook gemaakte afspraken en overeenkomsten.

maatschappelijke welvaart op de lange termijn. Het

• wat hoort: dat zijn zaken die EBN collectief bepaalt,

handelen van EBN is onder andere gebaseerd op haar

omdat we die samen belangrijk vinden en omdat we

gedragscode, waarin respect voor elk individu, integriteit

vinden dat we op die terreinen meer behoren te doen

en professionaliteit voorop staan. In het overleg met

dan de wet voorschrijft. Bijvoorbeeld respectvolle

belanghebbenden stelt EBN zich non-discriminatoir,

interne omgangsvormen of het sponsoren van een

marktconform en transparant op.

goed doel.

EBN wil met haar verschillende belanghebbenden

• w
 at loont: ook dit zijn zaken die de organisatie zelf

een relatie onderhouden op basis van transparantie

bepaalt, maar waarbij we uitgaan van de verwach­

en dialoog.

tingen van onze belanghebbenden. Wanneer we
als organisatie rekening houden met de wensen

De ambitie om die balans structureel in alle activiteiten

van bijvoorbeeld medewerkers, vergunninghouders,

vorm te geven, is geen uitbreiding van de missie van

klanten of leveranciers, wordt het gemakkelijker om

EBN. EBN wil daarmee vooral het maatschappelijke

met hen een goede relatie aan te gaan en zo voor

accent van de missie benadrukken. Hoe gaat EBN nu

hen en voor EBN waarde te creëren.

EBN Jaarverslag 2009 | 8

Wat moet, wat hoort en wat loont…
Aan ‘wat moet’ geeft EBN al invulling door het

‘Wat hoort’ en ‘wat loont’ vormt het gezicht van

vastleggen van afspraken en via werkprocessen

de MVO-agenda. We hebben per ontwikkellijn

en reglementen. Voorbeelden daarvan zijn het

doelstellingen geformuleerd. Daarbij hebben we

directiereglement, het reglement raad van commis­

ook aangegeven wat nodig is om de doelstellingen

sarissen en de gedragscode. Deze documenten zijn

waar te maken. Ook de MVO-agenda staat op

te vinden op de website van EBN (www.ebn.nl).

www.ebn.nl.

9 | Hoofdstuk 1    -     Inleiding

Toekomstverwachting
Eind 2010 is EBN een organisatie die ‘staat’ en die

Onze ambitie is in 2030 een productie uit Nederlandse

volledig is toegerust om de forse ambities waar te

kleine velden van 30 miljard kubieke meter per jaar. Het

maken. De afgelopen 50 jaar hebben het belang van

draagt bij aan een betrouwbare energievoorziening, is

gaswinning voor de Nederlandse samenleving duidelijk

een belangrijke impuls voor de Nederlandse economie

gemaakt. EBN wil zekerstellen dat we daar ook de

en levert de staat ook aanzienlijke inkomsten op.

komende 50 jaar van blijven profiteren. Niet alleen
omdat de productie uit Groningen nog zeker zo lang

Gas speelt daarnaast ook een belangrijke rol bij de

duurt, maar ook omdat er in de kleine velden nog

transitie naar een duurzame energievoorziening. Fossiele

veel gas aanwezig is. EBN wil in de rol van partner in

brandstoffen blijven deze eeuw nodig om aan de vraag

opsporing en winning én van adviseur van de minister

te kunnen voldoen en gas is niet alleen de schoonste

alle mogelijke randvoorwaarden scheppen om dat gas

fossiele brandstof, maar ook de meest flexibele. Bij de

zo veel mogelijk uit de grond te halen.

inpassing van duurzame energiebronnen als wind en

EBN Jaarverslag 2009 | 10

zon, die afhankelijk zijn van de weersomstandigheden,

ambities, de maatschappelijke relevantie van de

kan gas goede diensten bewijzen. EBN wil ook op

activiteiten en de flexibele arbeidsvoorwaarden en

andere manieren bijdragen aan de transitie naar een

ontwikkelingsmogelijkheden waren het afgelopen jaar

duurzame energievoorziening, bijvoorbeeld door mee

voor zo’n vijfentwintig mensen reden om voor een baan

te werken aan de opzet van de infrastructuur voor CO2-

bij EBN te kiezen. Dat perspectief zal in het licht van de

opslag of de mogelijkheden te onderzoeken van het op

geschetste toekomstverwachting niet veranderen.

grote schaal inzetten van aardwarmte als energiebron.
EBN wil ook los van het eigen werving- en selectiebeleid
EBN verwacht het huidige, hoge investeringsniveau de

jonge mensen interesseren voor het werk in de olie- en

komende jaren te zullen handhaven. Investeringen in

gasindustrie en bijdragen aan hun opleiding en ont­

opsporing en ontwikkeling van olie en gas of in opslag

wikkeling. Daarom zijn we bijvoorbeeld partner in het

zijn nodig maar ook investeringen in de ontwikkeling

Energy Delta Institute in Groningen. Zo snijdt het mes

van de kennis en technologie die nodig is om op

aan twee kanten. We investeren in mensen én in de

langere termijn de reserves in Nederland op peil te

kennis die nodig is om de olie- en gasindustrie levendig

kunnen houden.

en innovatief te houden en de vooraanstaande positie
van Nederland op dit gebied verder te versterken.

Aan de opbrengstenkant zijn de vooruitzichten voor
de komende jaren vergelijkbaar met de resultaten in

Met een sterke financiële positie, brede kennis

2009. Met name voor gas geldt dat het overaanbod

van en participatie in de Nederlandse gas en olie

in de Europese markt nog enige tijd zal bestaan en

opsporing- en winningactiviteiten gecombineerd met

dat de prijzen dus onder druk blijven staan. Al is dat

de toenemende kracht van de organisatie, zal EBN

nog altijd op een niveau waarop de huidige en nieuwe

voor haar belanghebbenden, publiek én privaat, in de

activiteiten van EBN goed renderen. Halverwege het

komende decennia toegevoegde waarde leveren.

nieuwe decennium wordt een omslag verwacht naar
een krappere markt, met de daarbij behorende betere
rendementen (hogere volumes én hogere prijzen),
zoals we die in de periode vóór 2009 hebben gezien.
Nú investeringen uitstellen zou de voorziene krapte
alleen maar vergroten en mogelijk tot knelpunten in
de voorziening kunnen leiden.

EBN verwacht voor (potentiële) werknemers
een aantrekkelijke werkgever te zijn. De hoge

11 | Hoofdstuk 1    -     Inleiding

Verslag van de
raad van commissarissen

Jaarrekening
De raad van commissarissen heeft kennis genomen

besluiten van de directie, waaronder investeringen in

van het jaarverslag, de jaarrekening en de verklaring

de ontwikkeling van het K5-CU veld, het Q13a-Amstel

van de accountant Ernst & Young. De raad kan zich

veld, het B13-A veld en het Bergermeer-opslagproject.

met deze stukken verenigen en beveelt de algemene

Daarnaast zijn onder meer de volgende onderwerpen

vergadering van aandeelhouders aan de jaarrekening

besproken: actualisatie van het Strategisch

overeenkomstig vast te stellen.

Meerjaren Plan, de door EBN te hanteren financiële
rendementscriteria voor investeringen, de inbedding

Activiteiten raad van commissarissen

van niet-publieke taken en de opzet van de (jaarlijkse)

De raad voldoet aan de onafhankelijkheidscriteria en

financiële prestatiemeting in de EBN-organisatie. Ook

aan de profielschets zoals op grond van artikel 12 lid 2

is tijdens twee bijeenkomsten aandacht besteed aan

van de statuten door de aandeelhouder goedgekeurd.

actuele ontwikkelingen in het Gasgebouw.

De voorzitter van de raad is het eerste aanspreekpunt

Samen met de directie heeft de raad een werk­

voor de directie van EBN. De volledige raad heeft een

bezoek gebracht aan de herontwikkeling van het

collegiale verantwoordelijkheid. Alle leden van de raad

Schoonebeek-olieveld.

zijn ook lid van de remuneratie- en de auditcommissie.
Er is voor gekozen om de remuneratiecommissie

De raad heeft buiten aanwezigheid van de directie

en de benoemingscommissie samen te voegen en

het functioneren van de raad en dat van de directie

beide gemakshalve met remuneratiecommissie aan te

besproken. De commissarissen Van der Meer

duiden. De heer Kramer treedt op als voorzitter van de

en Gratama van Andel zijn conform het rooster

remuneratiecommissie, de heer Gratama van Andel als

van aftreden op de algemene vergadering van

voorzitter van de auditcommissie.

aandeelhouders afgetreden en zijn voor een nieuwe
periode van vier jaar benoemd. In 2010 zullen de

In 2009 is de raad viermaal bijeengekomen. De leden

heren Kramer en Van Oorschot aftreden. Beide

van de raad waren bij alle bijeenkomsten aanwezig.

commissarissen zijn herkiesbaar.

De raad heeft goedkeuring gegeven aan een aantal

EBN Jaarverslag 2009 | 12

Rooster van aftreden
Datum van eerste Benoeming

Datum van herbenoeming

Einde van 4-jaars termijn

ir. R.M.J. van der Meer

1 januari 2006

2009

2013

drs. A.H.P. Gratama van Andel

1 januari 2006

2009

2013

ir. G-J. Kramer

1 januari 2006

-

2010

mr. H.M.C.M. van Oorschot

1 januari 2006

-

2010

Hoewel de Corporate Governance Code niet van

Remuneratiecommissie

toepassing is – EBN is immers geen beursgenoteerde

De remuneratiecommissie is in 2009 eenmaal

onderneming – richt EBN zich naar de principes van

bijeengekomen. Per 1 januari 2009 hadden

de Code. Elders in het jaarverslag wordt uitgelegd naar

twee directieleden een dienstverband met EBN.

welke principes EBN zich richt.

Het derde lid van de directie had een formele
arbeidsovereenkomst met DSM. EBN heeft dit

Auditcommissie

directielid ter beschikking gesteld gekregen van DSM.

De auditcommissie kwam in 2009 tweemaal bijeen in
aanwezigheid van de directie. De externe accountant

Raad van commissarissen, Utrecht 31 maart 2010

Ernst & Young was daar eenmaal bij aanwezig. Tijdens
de bijeenkomsten heeft de auditcommissie onder
andere aandacht besteed aan het jaarverslag, de
jaarrekening en de accountantscontrole over het jaar

ir. R.M.J. van der Meer (voorzitter)

2008, het financieringsplan en de kredietfaciliteiten,

drs. A.H.P. Gratama van Andel

de prognose van de liquiditeiten, de verzelfstandiging

ir. G-J. Kramer

van de treasury-activiteiten, risicomanagement en de

mr. H.M.C.M. van Oorschot

evaluatie van het financiële rendement van een aantal
door de raad goedgekeurde investeringsprojecten.

13 | Hoofdstuk 1    -     Inleiding

Juist omdat er zulke grote belangen zijn gemoeid met ons
werk, is een actieve dialoog met onze belanghebbenden voor
ons van grote waarde.

EBN Jaarverslag 2009 | 14

People

“EBN’ers zijn ondernemende professionals.
Enthousiaste en initiatiefrijke mensen, die kansen
zien en gericht zijn op ontwikkeling. Die inhoudelijk
sterk en contactueel vaardig zijn.”

EBN Jaarverslag 2009 | 16

“Een schot in de roos”. Zo typeert Josje Zwolsman de functie die zij sinds maart 2009 bij EBN bekleedt. Zij heeft het erg
naar haar zin als adviseur op de HR-afdeling, terwijl ze niet de gemakkelijkste klussen op haar bordje kreeg. Zij is nauw
betrokken bij de transitie van de EBN-organisatie van Heerlen naar Utrecht. Die heeft veel invloed op de medewerkers in
Heerlen die de deuren van hun kantoor eind 2010 definitief zien sluiten. Daarnaast helpt Josje mee aan de opbouw van
de nieuwe organisatie in Utrecht. Die groeide van 61 medewerkers in maart naar 79 in december 2009. Zo werkte de
HR-afdeling in 2009 aan het zorgvuldig afronden van het werk in Heerlen en het opbouwen van een toekomstgerichte
organisatie in Utrecht.

Interview Josje Zwolsman

Pendelen tussen
Heerlen en Utrecht
Goed werkgeverschap

Duurzaam ontwikkelen

De HR-afdeling opereert bij uitstek op het gebied van

MVO is ook: investeren in het duurzaam ontwikkelen

‘people’. Hoe bracht Josje het afgelopen jaar MVO in

van medewerkers. Dat speelt een belangrijke rol bij de

de praktijk? “MVO is bijvoorbeeld goed werkgever­

opbouw van de organisatie in Utrecht. Josje Zwolsman:

schap”, zegt zij. “Dat betekent bij het begeleiden van

“We hebben goed nagedacht over wat voor mensen

de mensen in Heerlen onder andere betrokken blijven,

wij graag in dienst willen nemen. EBN-medewerkers

duidelijk communiceren en werken met een goed

zijn ondernemende professionals. Enthousiaste en

sociaal plan. Ik heb heel veel gesprekken gevoerd

initiatiefrijke mensen, die kansen zien en gericht zijn

met de Heerlense medewerkers. Steeds in overleg

op ontwikkeling, die inhoudelijk sterk en contactueel

met leidinggevenden en HR-mensen van DSM. Voor

vaardig zijn. Gelukkig hebben we veel van die mensen

sommigen in Heerlen komt het (pre)pensioen in zicht.

kunnen aannemen. Nu investeren we in hun verdere

Anderen komen mee naar Utrecht. Met hen maken we

ontwikkeling - bijvoorbeeld via oprichting van de EBN

afspraken, bijvoorbeeld over de verplaatsings­kosten­

Academy, het interne opleidingprogramma en in de

regeling als zij verhuizen, of over de privé-werkbalans

opbouw van een organisatie die als eenheid opereert

als zij in het Zuiden willen blijven wonen. Met een

en samenwerkt. Daar hebben we in 2009 een goede

derde groep zoeken we naar ander werk in Limburg,

start mee gemaakt. In 2010 bouwen we daarop voort.

bij DSM of daarbuiten. We doen ons best om voor

We gaan nog intensiever werken aan de transitie, want

iedereen een plek te vinden, al maakt de teruggelopen

de sluiting van ons kantoor in Heerlen komt nu wel

werkgelegenheid dat niet gemakkelijk.”

heel dichtbij!”

17 | Hoofdstuk 2    -     People

Organisatie
EBN is een besloten vennootschap naar Nederlands

praktijk gebeurt dat in bijna alle gevallen. EBN heeft

recht. EBN is een zelfstandige onderneming met de

op deze manier 170 samenwerkingsverbanden met

Nederlandse Staat als enige aandeelhouder. Het doel

diverse internationaal opererende oliemaatschappijen.

van EBN is activiteiten te ontplooien die zijn gericht
op de uitvoering van het energiebeleid van de minister

De afspraken tussen partijen zijn vastgelegd in

van Economische Zaken, in het bijzonder waar het

afzonderlijke overeenkomsten van samenwerking. EBN

gaat om het verantwoord omgaan met de Nederlandse

is in deze samenwerkingsverbanden mede-investeerder,

bodemschatten en de ondergrond. De directie van EBN

waarbij een van de deelnemende oliemaatschappijen (de

rapporteert aan een onafhankelijke raad van commis­

operator) het uitvoerende werk voor zijn rekening neemt.

sarissen. EBN houdt geen financiële reserves aan; het

EBN heeft in de meeste gevallen een belang van 40%.

hele nettoresultaat wordt uitgekeerd aan de Staat.
Naast deze samenverwerkingsverbanden heeft EBN
EBN is actief in de opsporing en winning van olie

belangen in vier gasbergingen, waarvan er één in

en gas in Nederland. EBN heeft geen activiteiten

ontwikkeling is, in vijf offshore gasverzamelleidingen,

buiten Nederland. Conform de Mijnbouwwet heeft

in de Gaszuiveringsinstallatie Emmen en in GasTerra.

de Nederlandse Staat het recht om bij verlening

De belangen in GasTerra en in drie leidingen zijn

van een winningvergunning staatsparticipatie door

ondergebracht in aparte besloten vennootschappen,

EBN voor te schrijven. Bij het verlenen van een

alle andere belangen zijn ondergebracht in contractuele

opsporingvergunning heeft de vergunninghouder de

samenwerkingsverbanden met andere maatschappijen.

mogelijkheid om EBN te vragen deel te nemen. In de

De ondernemingstructuur van EBN is als volgt:

Energie Beheer Nederland B.V.

177 samenwerkingsverbanden

GasTerra B.V.
(40%)

Nogat B.V.
(45%)

K13 Extensie
Beheer B.V. (100%)

EBN Jaarverslag 2009 | 18

F3/A6 Extensie B.V.
(100%)

Aandeelhouder
In de statuten is opgenomen dat de aandelen

mr. H.M.C.M. van Oorschot. Voor meer informatie

van EBN enkel gehouden kunnen worden door

over de commissarissen verwijzen wij naar onze

de Staat der Nederlanden (direct of indirect). Het

website (www.ebn.nl).

beheer is ondergebracht bij EZ. Er vindt regelmatig
informeel overleg plaats tussen EZ en EBN. Er heeft

De auditcommissie en de remuneratiecommissie

in 2009 éénmaal een Algemene Vergadering van

voeren hun taken uit volgens het reglement zoals

Aandeelhouders plaatsgevonden.

de raad dat heeft vastgesteld.

De aandeelhouder benoemt de externe accountant.

Alle leden van de raad vormen de auditcommissie,

In 2009 is Ernst & Young benoemd om de controle

die wordt voorgezeten door de heer Gratama van

van de jaarrekening van EBN over de jaren 2009,

Andel. De auditcommissie adviseert de raad van

2010 en 2011 te verrichten. Het functioneren van

commissarissen over de jaarrekening, het toezicht

de accountant wordt periodiek geëvalueerd.

op de interne risicobeheersingssytemen, toezicht op
de financiële informatieverschaffing, financiering en

Raad van commissarissen

toepassing van ICT- en informatiesystemen.

Sinds 1 januari 2006 heeft EBN een raad van
commis­sarissen. De aandeelhouder benoemt de

De remuneratiecommissie wordt gevormd door alle

raad en de voorzitter. De raad houdt toezicht op het

leden van de raad en voorgezeten door de heer Kramer.

beleid van de directie en op de algemene gang van

De remuneratiecommissie stelt een rapport op voor het

zaken in de vennootschap en de onderneming. De

bezoldigingsbeleid voor de leden van de directie. De

verantwoordelijk­heid rust bij de raad in zijn geheel.

commissie doet een voorstel voor de bezoldiging van

Alle leden van de raad oefenen hun taak uit zonder

de directie op basis van het door de aandeelhouder

mandaat of afhankelijkheid van een bedrijf, instantie

goedgekeurde bezoldigingsbeleid. Uit overwegingen

of organisatie. De raad heeft een reglement en een

van efficiency functioneert de remuneratiecommissie

profielschets opgesteld waarmee de aandeelhouder

ook als selectie- en benoemingcommissie.

heeft ingestemd. De raad is verantwoor­delijk voor de
kwaliteit van zijn eigen functioneren en de periodieke

Directie

evaluatie daarvan. De raad heeft een reglement.

In 2009 is de directie van EBN ongewijzigd gebleven.
De directie bestaat uit drie statutair directeuren, de

In 2009 is de raad ongewijzigd gebleven. De raad

heren ir. J.D. Bokhoven (voorzitter), drs. J.W.P.M.

bestaat uit de heren ir. R.M.J. van der Meer (voorzitter),

Haenen (commercieel directeur) en drs. D.G. Roest

drs. A.H.P. Gratama van Andel, ir. G-J. Kramer en

(financieel directeur). De directie bestuurt de

19 | Hoofdstuk 2    -     People

onderneming en bepaalt het beleid. De directie heeft

van Koophandel en behoeven de goedkeuring van de

een directiereglement opgesteld. Voor meer informatie

commissarissen. Specifieke machtigingen, bijvoorbeeld

over de directieleden verwijzen wij naar onze website

voor het goedkeuren van projecten, worden met de

(www.ebn.nl).

desbetreffende managers van tevoren besproken.

De directie vergadert in beginsel wekelijks om

Organogram

beleids­­matige en operationele kwesties te bespreken

EBN kent een matrixorganisatie. De kennis en ervaring

en besluiten te nemen. In voorkomende gevallen

op verschillende terreinen is ondergebracht in functionele

worden besluiten conform de statuten ter goedkeuring

afdelingen. De deelnemingen van EBN zijn onderge­

voor­gelegd aan de raad van commissarissen en/of de

bracht in businesslijnen. De businesslijnen beheren

aandeel­­houder. De directie is gezamenlijk verantwoor­

de samenwerkingsverbanden en rapporteren aan de

delijk voor het gevoerde beleid. Elk directielid heeft zijn

directie. Zij formeren een team van medewerkers uit

eigen verantwoordelijkheidsgebieden.

de functionele afdelingen met diverse achtergronden
en kennis. Deze teams bereiden voorstellen ter goed­

De vennootschap kan conform de statuten slechts

keuring van de directie voor op velerlei gebied: van

worden vertegenwoordigd door twee directieleden.

het beoordelen van investeringprojecten tot en met de

De directie kan hiertoe ook managers of andere werk­

verkoop van koolwaterstoffen. Zij brengen de nood­

nemers machtigen die het bedrijf vertegenwoordigen.

zakelijke adviezen uit aan de directie voor goedkeuring

Doorlopende machtigingen zijn vastgelegd bij de Kamer

van deze activiteiten.

Organogram
aandeelhouder

raad van commissarissen

algemeen directeur
commercieel directeur

financieel directeur

commerciële afdeling

technische afdeling

finance & economics

support

juridische afdeling

treasury

personeel & organisatie

communicatie

ict

businesslijnen exploratie en productie

EBN Jaarverslag 2009 | 20

businesslijn gasgebouw

De mensen van EBN

Verdere professionalisering
De medewerkers van EBN zijn onze meest nabije

ontvangen van feedback’. De trainingsdagen boden

belanghebbenden. Zij brengen de – vaak specialistische

tegelijkertijd een goede gelegenheid om de grote

– kennis in waarmee EBN toegevoegde waarde kan

groep nieuwe medewerkers te betrekken bij het

leveren in al onze deelnemingen. Zij doen dat met passie

vormgeven van de EBN-cultuur.

voor de inhoud van het werk, met enthousiasme voor de
samenwerking met anderen binnen en buiten EBN en

Voor EBN dragen de MVO-ambities bij aan de tevreden­

gedreven door het algemene belang dat EBN dient.

heid en trots van de medewerkers. Ze zorgen er mede
voor dat EBN met recht de geambieerde positie kan

Onze medewerkers kunnen hun werk alleen goed

innemen. Concrete acties op personeelgebied zijn

doen in een professionele omgeving, waarin de

bijvoorbeeld:

basisvoorzieningen op orde zijn. In 2009 is verder

• EBN borgt MVO in de organisatie door een formele

vormgegeven aan die voorzieningen en aan het profes­

programmastructuur. Deze wordt ondersteund door

sionaliseren van EBN. Zo hebben we bijvoorbeeld een

de MVO-commissie, die de directie van adviezen

eigen competentiesystematiek opgezet. Dat leidt ertoe

voorziet en medewerkers worden uitgenodigd zelf

dat EBN nu werkt met de volgende kerncompetenties:

initiatieven te ontwikkelen om het MVO-bewustzijn

• samenwerken;

binnen de organisatie te vergroten.

• resultaatgerichtheid;

• EBN zal de gedragscode aanpassen op de

• verantwoordelijkheid.

3P-balans en zal dit actief uitdragen. Dilemma’s
worden met elkaar gedeeld en getoetst.

We hebben daar aandacht aan besteed, onder andere

• we betrekken onze werknemers structureel in de

door het organiseren van twee gezamenlijke trainings­

discussie over optimaal gebruik van de Nederlandse

dagen voor alle medewerkers van EBN. Thema’s van

ondergrond.

deze dagen waren ‘samenwerking’ en ‘het geven en

• EBN biedt verschillende stageplaatsen aan.

21 | Hoofdstuk 2    -     People

Aantal medewerkers
100

80
27
60

18

19

39

43

42

2006

2007

2008

18
40
20

15

30

2005

52

2009
Vrouw
Man

Opleiding
100

80

15

60
17
40

14

10

11

17

15

10

10
20
21
2005

19

30

34

35

2006

2007

2008
MBO
HBO

45

2009
WO

Veel vacatures vervuld…
In 2009 is de personele bezetting van EBN flink

treasury-activiteiten die nu zijn uitbesteed zelf te

uitgebreid. Begin 2009 werkten er 61 mensen voor

kunnen uitvoeren. In 2009 zijn 7 medewerkers uit

EBN, aan het einde van het jaar waren dat er 79.

dienst getreden. Dit waren voor een deel medewerkers

In totaal zijn er 25 nieuwe medewerkers gestart.

in Heerlen, die een andere baan vonden of met

Zo is gedurende het jaar in Utrecht een nieuw team

prepensioen gingen.

Accounting & Reporting begonnen om begin 2010
het team in Heerlen te kunnen vervangen. Ook is de

Net als voorgaande jaren heeft meer dan de helft

afdeling Treasury ingericht om medio 2010 de

van de medewerkers een academische opleiding.

EBN Jaarverslag 2009 | 22

Ziekteverzuim
5%

4%
3%

2%
1%

2,1%

1,5%

2,3%

3,4%

2,4%

2005

2006

2007

2008

2009

Leeftijdsopbouw
100

80
17
60

40

17
14
12
2005

23
19

11

18

9

8

9

2006

2007

2008
35 - 44
45 - 54

< 24
25 - 34

19

16

14

14
20

15

18

19

19
2009
55 - 64

De overige medewerkers hebben een opleiding op

Met het aannemen van nieuw personeel kon de

MBO- of HBO-niveau gevolgd. Het aantal vrouwen in

gemiddelde leeftijd van de medewerkers verder

dienst bij EBN nam toe van 19 (31%) in 2008 naar 27

verlaagd worden ten opzichte van de voorgaande

(34%) in 2009. Hiervan hebben er 11 een academische

jaren tot 43,5. Het ziekteverzuim daalde van 3,4%

of HBO opleiding gevolgd. Ongeveer 40% van alle

in 2008 naar 2,4% in 2009.

medewerkers werkt parttime.

23 | Hoofdstuk 2    -     People

Investeren in opleiding
Voor de ontwikkeling van onze medewerkers zijn begin

G.M.H.P. Beusen, ir. M. Boubin, J.F. van Engelen en

van het jaar individuele ontwikkelplannen opgesteld. In

E.L.M. Ramakers. Het jaar 2009 stond in het teken

totaal zijn er 400 mandagen aan opleidingen besteed.

van een verdere verdieping van de samenwerking

Alle nieuwe medewerkers krijgen binnen 6 maanden

tussen de OR en de bestuurder. In 2009 waren

training of introductie onder andere op het gebied van

er 6 overlegvergaderingen, waarbij de raad van

de Mijnbouwwet, het mededingingsrecht, de gas- en

commissarissen één keer was vertegenwoordigd. Er

olie-industrie, gebruik van specifieke software en

is gesproken over een groot aantal zeer gevarieerde

interne veiligheid en gezondheid aspecten.

onderwerpen. Daarbij kwam de transitie van Heerlen
naar Utrecht vrijwel elke vergadering aan de orde,

Naar één locatie

zodat de OR de voortgang goed kon volgen.

Op 31 december 2010 sluit het EBN-kantoor in
Heerlen definitief de deuren. In 2009 zijn daarover

Ook heeft de HR-afdeling in samenwerking met de

veel gesprekken gevoerd met de medewerkers die

OR de jaarcyclus personeelsbeleid geëvalueerd. Dat

daar direct bij betrokken zijn. Leidinggevenden, de

leidde tot aanpassing en verduidelijking van de cyclus,

HR-afdeling en de HR-collega’s van DSM werken –

bijvoorbeeld voor de timing van de vaststelling van

uiteraard in nauw overleg met de medewerkers zelf

het ontwikkelplan van medewerkers. De OR heeft

– samen aan plannen voor deze mensen. Een aantal

bijvoorbeeld ook (positief) geadviseerd over de nieuwe

medewerkers gaat met pensioen. Voor een andere

competentieprofielen en over aanpassingen van de

groep medewerkers zoeken we naar mogelijkheden

EBN-organisatie waar het ging om de positie van

tot herplaatsing. Medewerkers die gekozen hebben

exploratie, de commerciële afdeling en de businesslijn

voor een EBN-dienstverband is een specifieke

voor het Gasgebouw.

verplaatsingskostenregeling aangeboden.
De OR heeft zich niet alleen over organisatorische

Ondernemingsraad

vragen gebogen, maar ook over het beleid van het

In 2009 is de ondernemingsraad van EBN

bedrijf, zoals bij de voorgenomen investerings­beslissing

ongewijzigd gebleven De ondernemingsraad bestaat

voor de Bergermeer-gasopslag. De OR heeft ingestemd

uit mevr. dr. C.A. Hartkamp (voorzitter) en de heren

met EBN-participatie in dit majeure project.

EBN Jaarverslag 2009 | 24

Externe belanghebbenden

Actieve dialoog
In zekere zin is EBN in een groot deel van de gasketen

EBN neemt een unieke plek in binnen de Nederlandse

vertegenwoordigd: van het opsporen van gas tot en

E&P industrie. Wij vormen een centraal punt waar

met de verkoop van gas aan de groothandel en grote

informatie over de ontwikkeling van de Nederlandse

afnemers. Alhoewel EBN bij geen van deze activiteiten

E&P industrie van veel partijen - bijvoorbeeld

zelf de uitvoerende partij is, voelt het bedrijf zich

operators, vennoten, Staatstoezicht op de Mijnen,

wel verantwoordelijk voor de activiteiten die plaats

TNO, het ministerie van EZ - samenkomt. Daardoor

vinden. EBN overlegt regelmatig met de uitvoerende

heeft EBN een goed overzicht over de ontwikkelingen

maatschappijen over onderwerpen als veiligheid, milieu

en actualiteiten.

en energie-efficiëntie. Er vindt nog geen gestructureerd
overleg plaats over hoe deze maatschappijen omgaan

Wij willen deze E&P-kennis en -informatie op een

met MVO en hoe invulling gegeven kan worden aan de

zorgvuldige manier ontsluiten en bijvoorbeeld ‘best

verschillende verantwoordelijkheden in de keten.

practices’ delen met relevante partijen. Op die manier
kunnen we bijdragen aan een aantrekkelijk mijnbouw­

EBN opereert op het snijvlak van commerciële

klimaat en aan maximale en duurzame exploratie en

activiteiten en publieke belangen. Met onze partners

winning. Concrete voorbeelden op dit terrein zijn:

investeren we enorme bedragen in het opsporen en

• we organiseren diverse dialogen met

winnen van olie en gas en in andere projecten. In 2009

belanghebbenden binnen de sector. Zo kunnen we

was dit meer dan 1,5 miljard euro. We doen dat vanuit

ondermeer nagaan aan welke kennis behoefte is en

de publieke taak die voortvloeit uit de Mijnbouwwet.

hoe we aan die behoefte kunnen beantwoorden.

Daarmee dragen we bij aan een betrouwbare en

• we richten in 2010 een ‘helpdesk‘ in waar onze

schone energievoorziening. Bovendien leveren onze

partners en met name ook nieuwe bedrijven

investeringen veel geld op voor de Nederlandse

terecht kunnen met vragen over bijvoorbeeld het

Staat. In 2009 heeft EBN in totaal 5,2 miljard euro

kleineveldenbeleid of vergunningprocedures.

afgedragen. Juist omdat er zulke grote belangen zijn

• medewerkers van EBN spreken regelmatig op

gemoeid met ons werk, is een actieve dialoog met

relevante podia. In 2009 zijn 10 voordrachten gegeven.

onze belanghebbenden voor ons van grote waarde.

25 | Hoofdstuk 2    -     People

Eind 2008 hebben wij een aantal van onze belang­

• EBN moet slagvaardiger zijn en sneller reageren.

hebbenden gevraagd wat zij van EBN vinden. In totaal

• partners maken zich zorgen over de in hun

heeft het onafhankelijke bureau Integron 38 interviews

ogen onvol­doende ervaring van de vele nieuwe

afgenomen met 23 verschillende oliemaatschappijen.

medewerkers bij EBN.

Begin 2009 heeft het bureau de resultaten van de
interviews samengevat en geanalyseerd.

EBN is met een aantal van deze bevindingen direct
aan de slag gegaan. Zo heeft EBN voor de sector een

De resultaten zijn tijdens de door EBN georganiseerde

operationele kostenvergelijking van platforms uitgevoerd

jaarlijkse bijeenkomst teruggekoppeld aan alle partners

over het jaar 2008 en deze kosten vergeleken met

die actief zijn in de gaswinning in Nederland. De

resultaten uit eerdere onderzoeken. Uit deze vergelijking

persoonlijk geïnterviewden hebben bovendien een brief

kwam naar voren dat de operationele kosten sinds

ontvangen met de belangrijkste aandachtspunten uit

2003 fors zijn toegenomen, in sommige gevallen zijn

het onderzoek. Deze zijn:

de kosten bijna verdubbeld. Dit is een zorgwekkende

• zakenpartners willen graag dat EBN meer inhoudelijk

ontwikkeling in het licht van de teruglopende productie

aan de samenwerking bijdraagt en niet alleen

en de veroudering van de infrastructuur. EBN is van plan

informatie ophaalt.

dit onderzoek jaarlijks te herhalen.

• EBN moet duidelijker en meer communiceren over
de eigen rol en activiteiten.

EBN Jaarverslag 2009 | 26

EBN heeft ook een discussiesessie met belang­

In vrijwel alle gevallen hebben zij een overeenkomst

hebbenden georganiseerd. De discussieonderwerpen

van samenwerking met EBN voor de desbetreffende

waren geformuleerd in dilemma’s:

vergunning. EBN en de vergunninghouder komen

• publiek belang versus economisch belang.

minstens drie maal per jaar bij elkaar om het

• noodzaak ‘kleine’ maatschappijen versus

gezamenlijke beleid rond operationele en technische

versnippering van de aandacht.

zaken te bespreken en om, voor elk samenwerkings­

• vertrouwelijkheid versus delen van ervaring

verband afzonderlijk, het werkplan met bijbehorend

en informatie.

budget vast te stellen.

• wanneer is een veld leeg geproduceerd?
De Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie
Deelnemers aan deze gesprekken waren vertegen­

Associatie (NOGEPA) behartigt de belangen van

woor­digers van Cirrus Energy, Ernst & Young, Gasunie,

bedrijven die in Nederland vergunningen hebben voor

ministerie van Financiën, ministerie van Economische

het opsporen of winnen van olie en gas. EBN is geen

Zaken, NAM, Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en

lid van NOGEPA, maar werkt wel nauw met deze

EBN zelf. De deelnemers waren enthousiast over wat

organisatie samen op basis van de in veel gevallen

is besproken en de gekozen vorm. EBN zal deze en

gemeenschappelijke belangen. Meer informatie:

andere dialogen de komende jaren voortzetten en

www.nogepa.nl.

verder uitbreiden.

Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste
externe belanghebbenden van EBN.

Vergunninghouders
De vergunninghouders zijn bedrijven die van de
Nederlandse overheid de toestemming hebben
gekregen om olie of gas te zoeken en te produceren.

27 | Hoofdstuk 2    -     People

Overheid
Het ministerie van Economische Zaken is als

ondernemen voor staatsdeelnemingen en organiseert

aandeelhouder en beleidsmaker een belangrijke

de jaarlijkse transparantiebenchmark. Meer informatie:

belanghebbende voor EBN. Het ministerie is

www.minfin.nl.

verantwoordelijk voor het beleid, de wetgeving en de
vergunningverlening op het gebied van energie. De

EBN werkt regelmatig samen met TNO Bouw en

belangrijkste doelstellingen van het beleid zijn:

Ondergrond (TNO B&O), en dan vooral met de

• optimale ordening van energiemarkten;

adviesgroep olie en gas waarmee wij gezamenlijk de

• voorzieningszekerheid op korte en lange termijn;

minister van Economische Zaken adviseren over o.a.

• verduurzaming van de energiehuishouding.

winningvergunningen. Meer informatie: www.tno.nl.

Specifiek op gasgebied zet het ministerie zich ervoor

Daarnaast werkt EBN samen met SodM. SodM houdt

in dat op lange termijn een maximale hoeveelheid gas

als rijksinspectiedienst toezicht op alle activiteiten rond

wordt geproduceerd, met optimale opbrengsten voor

het opsporen en winnen van delfstoffen. Centraal daarbij

de samenleving. EBN draagt – in lijn met haar missie

staan veiligheid, gezondheid, milieu, doelmatige winning

– bij aan de uitvoering van dit beleid. EZ publiceert

en bodembeweging. Meer informatie: www.sodm.nl.

jaarlijks een overzicht van de maatschappijen en de
activiteiten van die maatschappijen op het gebied van

Afnemers

opsporing en winning van olie en gas in Nederland.

Met de afnemers van haar gas, olie en condensaat

Deze verslagen staan op www.nlog.nl. EZ en EBN

wil EBN een duurzame, voor beide partijen profijtelijke

overleggen veelvuldig informeel. Daarnaast is er

relatie onderhouden. Dat geldt in het bijzonder voor

viermaal per jaar een directieoverleg voor beleidsmatige

GasTerra, niet alleen omdat dat de grootste klant van

afstemming. Daarnaast voeren de directie en de

EBN is, maar ook omdat EBN 40% van de aandelen

voorzitter van de RvC een maal per jaar overleg met

van GasTerra houdt. Een klein deel van het gas is in

de Directeur Generaal van EZ over beleidsmatige en

2009 verkocht aan onder andere GDF Suez Global

strategische zaken. Meer informatie: www.ez.nl.

Gas and LNG Branche en StatoilHydro ASA. Het bij
gasproductie meekomende condensaat, zogenoemde

Het ministerie van Financiën is als ontvanger van

gasputolie, werd in 2009 verkocht aan Sabic en

belastinggelden en andere afdrachten een belangrijke

PetrochemCarless. De olie uit het De Ruyterveld is

belanghebbende van EBN. Het ministerie geeft ook

verkocht aan diverse maatschappijen met raffinaderijen

richtlijnen uit over maatschappelijk verantwoord

zoals Shell, Conoco, Petroplus en Total.

EBN Jaarverslag 2009 | 28

Toeleveranciers

diensten van Ernst & Young, Deloitte en KPMG. Voor

Grote Gas & Olie spel:
leerzaam en voor goed
doel…

juridische ondersteuning heeft EBN gebruik gemaakt

EBN ontwikkelde in 2009 het ‘Grote Gas & Olie

van onder andere Allen & Overy en Loyens & Loeff.

spel’. Daarmee kunnen jong en oud op een

De belangrijkste toeleveranciers van diensten zijn
advocaten- en accountancykantoren. In het afgelopen
jaar heeft EBN gebruik gemaakt van de financiële

speelse manier kennismaken met de activiteiten
Bij het inkopen van facilitaire diensten en kantoor­

die een rol spelen in de Nederlandse gas- en olie-

artikelen voor ons kantoor in Utrecht wordt al steeds

industrie. Het spel is onder andere verspreid onder

meer rekening gehouden met de vraag of deze

ziekenhuizen met een kinderafdeling in Nederland.

producten voldoen aan MVO-criteria.

Daarnaast kan het worden besteld bij EBN. Met de
opbrengst ervan sponsort EBN een goed doel.

Beroepsorganisaties
EBN ondersteunt actief diverse beroepsorganisaties.
Zo is EBN sponsor van het Clingendael International
Energy Programme, een denktank voor geopolitieke
vraagstukken, en het Energy Delta Institute, een
training- en kennisinstituut voor de gasindustrie.  

Daarnaast sponsort EBN kleine en grote organisaties
die de interesse in de olie- en gassector stimuleren en
onderzoek op dit gebied bevorderen of de beschikbare
kennis van de E&P-industrie verspreiden en vergroten.
Zo heeft EBN toegezegd om de inrichting van een
themakamer gericht op de diepe ondergrond in het
Museon, een populair-wetenschappelijk museum in
Den Haag, financieel te ondersteunen.

29 | Hoofdstuk 2    -     People

In de activiteiten op het gebied van opsporing en winning
streeft EBN altijd naar een maximaal maatschappelijk
verantwoord rendement.

EBN Jaarverslag 2009 | 30

Planet

“MVO is meer dan het gebruik van groene stroom,
verplicht treinreizen of minder stukken printen.”

EBN Jaarverslag 2009 | 32

De EBN-activiteiten zijn erop gericht waarde te creëren op de gebieden van people, planet en profit en bij te dragen aan
de maatschappelijke welvaart op de lange termijn. De relaties van EBN met belanghebbenden zijn gebaseerd op
transparantie en wederzijds belang. EBN probeert de juiste balans te vinden tussen people, planet en profit. Dat is de
kern van de ‘beleidsverklaring MVO’ die de EBN-directie heeft geformuleerd naar aanleiding van het advies van het in 2009
samengestelde MVO-projectteam. Dat team ging aan de slag om MVO structureel in te bedden in alle activiteiten van EBN.
Nú moet die beleidsverklaring in de praktijk handen en voeten krijgen. Floor Jansen, facility engineer bij EBN, is daar nauw
bij betrokken. Eerst als lid en nu als voorzitter van de MVO-commissie.

Interview Floor Jansen

In 2009 veel in gang gezet
op MVO gebied
Meerwaarde

MVO-bewustzijn

Hoe kan EBN nu zelf bijdragen aan MVO op het

Merkt Floor dat het MVO-bewustzijn onder de

gebied van ‘planet’? “EBN neemt deel in tal van

mede­werkers van EBN toeneemt? “Iedereen was

samenwerkings­­verbanden. Door die unieke positie

het afgelopen jaar betrokken bij het MVO-project,

beschikken we over veel kennis en informatie”, zegt

bijvoorbeeld via een enquête en een presentatie”, zegt

Floor. “Door die te delen en toegankelijk te maken,

zij. “Daardoor groeit het bewustzijn. Het is onderwerp

bieden we meerwaarde. We voeren ook studies en

van gesprek aan de lunchtafel. Doel is inderdaad

onderzoeken uit. In 2009 verscheen bijvoorbeeld een

bewust­wording te vergroten, ook in de samenwerking

studie die de operationele kosten offshore van specifieke

met onze partners. MVO is meer dan het gebruik

operators vergelijkt met het gemiddelde van de industrie.

van groene stroom, verplicht treinreizen of minder

Inzicht in die vergelijking kan kostenreductie stimuleren.

stukken printen. Dat doen we bij EBN overigens ook.

Daardoor wordt gaswinning economisch rendabeler en

Maar daarnaast moet je inzichtelijk maken wat de

kunnen we langer van het relatief schone gas profiteren.

consequenties voor people, planet en profit zijn van

Ons rapport ‘Focus on Dutch Gas’ leidde tot discussie

je bedrijfsactiviteiten. Er is in 2009 veel in gang gezet

over onconventionele gasvoorkomens. We werken

op MVO-gebied. Daar gaan we de komende jaren

mee aan studies naar afvang en opslag van CO2, naar

intensief op voortbouwen!”

het gebruik van aardwarmte en we zijn partner in het
gasopslag­project in Bergermeer. Allemaal voorbeelden
van hoe wij invulling geven aan het optimaal benutten
van de Nederlandse ondergrond.”

33 | Hoofdstuk 3    -     Planet

Strategie
Ambitieus en zorgvuldig

in kleisteen en kolenlagen bevindt, en naar de

EBN’s missie is het realiseren van een voor de

technische ontwikkeling die nodig is om dat gas in

Nederlandse samenleving profijtelijke ontwikkeling

de toekomst in productie te brengen.

van energiebronnen en benutting van de ondergrond.

3. D
 e derde strategische doelstelling is om andere

Maximale productie van olie en gas in Nederland en op

mogelijkheden voor benutting van de ondergrond te

de lange termijn optimale inkomsten voor de staat uit

verkennen. Denk bijvoorbeeld aan de opslag van gas

deze activiteiten staat daarbij voorop.

of CO2 of aan de kansen die aardwarmte wellicht biedt
met het oog op een duurzame energievoorziening.

We hebben onze missie vertaald in drie strategische
doelstellingen:

EBN wil die doelstellingen bereiken door zorgvuldig de

1. E
 BN wil de bestaande samenwerkingsverbanden

taken uit te voeren en de positie te benutten die het

actief beheren. Dat wil zeggen dat we niet alleen goed

bedrijf via de Mijnbouwwet zijn toegekend. We doen

willen weten wat er in die snel in aantal toenemende

dat in goed overleg met het ministerie van EZ dat

samenwerkingsverbanden speelt, maar vooral dat we

verantwoordelijk is voor het beleid.

op basis daarvan de juiste keuzes willen maken bij het
inzetten van de beperkte menskracht. De focus moet

EBN werkt daartoe vanuit de volgende uitgangspunten.

liggen op die samenwerkingsverbanden en projecten,

• opsporing en winning van olie en gas is een zaak

waar EBN toegevoegde waarde kan leveren en/of

van marktpartijen. EBN wil daarbij een professionele

waar het overheidsbeleid het meest mee gediend

en financieel sterke bondgenoot zijn, of dat nu is als

is. EBN wil waar nodig helpen projecten over de

staatsparticipant of als commerciële partner. EBN

streep te trekken, met eigen inzichten, ons bekende

neemt wel het initiatief voor nieuwe ontwikkelingen

goedkopere oplossingen, het bereiken van synergie

als kansrijke projecten niet van de grond dreigen te

tussen projecten of het langer in stand houden van

komen. EBN heeft niet de ambitie om zélf operator

de bestaande infrastructuur.

te worden en wil zich niet als concurrent van

2. De tweede strategische doelstelling is te zorgen voor
continuïteit in opsporing en winning van olie en gas

oliemaatschappijen positioneren.
• EBN zal alleen participeren in activiteiten die een

in Nederland. Voor EBN vertaalt dat zich in het op

bijdrage leveren aan het bereiken van de missie en

peil houden van onze reserves. Dat begint natuurlijk

die synergie opleveren met bestaande activiteiten of

met opsporing in de bestaande vergunningen, maar

daarmee in ieder geval niet strijdig zijn. EBN bouwt

vraagt ook om het in kaart brengen en evalueren van

voort op de binnen de organisatie aanwezige kennis

nieuwe mogelijkheden en vermoedelijke vindplaatsen

van de Nederlandse ondergrond en ervaring met

van gas of olie. In dat verband kijkt EBN ook

samenwerking in joint ventures. Het beleid van de

naar onconventioneel gas, dat zich bijvoorbeeld

minister is altijd een toetssteen.

EBN Jaarverslag 2009 | 34

Wij kunnen alleen goed functioneren wanneer de

anderzijds in het ontwikkelen van alternatieve benut­ting

verschillende belanghebbenden vertrouwen hebben in

van de ondergrond. Zo draagt EBN al bij in onder­zoek

EBN. Om dat vertrouwen te behouden is het van groot

naar CO2-opslag in lege velden. Maar ook in onder­

belang dat we enerzijds transparant zijn en anderzijds

werpen als aardwarmte en het optimaliseren van de

zorgvuldig omgaan met de vertrouwelijke informatie

CO2-opslag in relatie tot de laatste gasproductie uit een

waarover EBN door het uitvoeren van de verschillende

veld kan EBN een belangrijke rol spelen. Daarbij staat

taken, beschikt. Onder meer om die reden gaat EBN

voor EBN steeds voorop hoe we zo zorgvuldig mogelijk

kijken hoe de scheiding van publieke taken en commer­

met onze ‘planet’ omgaan. Om die ambitie in de praktijk

ciële activiteiten zo goed mogelijk vorm kan krijgen.

handen en voeten te geven verrichten we onder andere
de volgende activiteiten:

Kennis van de ondergrond is de kerncompetentie van

• we ontwikkelen duurzaamheidcriteria voor het

EBN. Bij EBN werken specialisten die over die kennis

beoordelen van E&P-aanvragen.

beschikken. Dat maakt dat EBN de gehele breedte

• we ontwikkelen in samenwerking met belang­

van het spectrum van de Nederlandse ondergrond kan

hebbenden een instrument dat de besluitvorming

overzien. De toegevoegde waarde van deze kennis zit

ondersteunt over hoe we omgaan met zaken als (lege)

enerzijds in de optimalisatie van olie- en gaswinning,

gasvelden en  bestaande infrastructuur.

35 | Hoofdstuk 3    -     Planet

Kleine velden,
grote betekenis

Nog altijd spelen de kleine gasvelden in Nederland en

velden kleiner worden of technisch moeilijker te

op het Nederlandse deel van het continentaal plat een

produceren zijn, wordt dat wel lastiger. Dat betekent

grote rol in het aardgasbeleid. Al sinds het begin van

dat ook de rol van EBN verandert.

de jaren ’70 stimuleert de overheid de ontwikkeling
van andere gasvelden, naast het Groningen-gasveld.

Het overzicht van EBN, participant in vrijwel alle

Die andere velden zijn natuurlijk veel kleiner dan het

vergunningen, biedt de mogelijkheid om onze partners

Groningenveld, maar samen zorgen zij voor een

te helpen bij het uitvoeren van nieuwe projecten.

substantiële aanvulling van de gasreserves.

Daarom heeft EBN bijvoorbeeld de mogelijkheden van
de productie van het zogenaamde onconventionele

De constructie die voor de productie van het

gas (zoals gas uit kolen- en kleisteenlagen) in kaart

Groningenveld in het leven was geroepen, werd ook

gebracht. Maximale productie van gas uit eigen bodem

gebruikt voor de gecoördineerde winning van de

is ook voor de langere termijn een belangrijke bijdrage

‘kleine’ velden. De overheid heeft met het oog daarop

aan een zekere, schone en betaalbare energie­

het ‘kleineveldenbeleid’ ontwikkeld. Op basis daarvan

voorziening en aan de Nederlandse economie.

krijgen de kleine velden voorrang boven het gas uit
Groningen. GasTerra is verplicht gas uit kleine velden af
te nemen tegen marktconforme prijzen, als producenten

30 miljard m3 in 2030…

daarom vragen. Dit maakt het voor maatschappijen

Als schoonste fossiele bron is aardgas dé

aantrekkelijk het gas uit kleine velden te ontwikkelen.

transitiebrandstof op weg naar een duurzame

Het kleineveldenbeleid draagt zo bij aan onze energie­

energievoorziening. Daarom heeft EBN als

voorziening en aan de aanzienlijke gasbaten.

doelstelling dat in 2030 jaarlijks nog 30 miljard m3
gas uit kleine velden in Nederland wordt

Door deel te nemen in een groot aantal (inmiddels 181)

geproduceerd. Dat zei Jan Dirk Bokhoven bij de

samenwerkingsverbanden met oliemaatschappijen,

viering van het 35-jarig bestaan van NOGEPA op

heeft EBN kunnen bijdragen aan het succes van het

24 september 2009. Het behalen van deze zeer

kleineveldenbeleid. EBN wil zich ervoor inzetten dat

ambitieuze doelstelling is van grote betekenis voor

we ook de komende decennia zo veel mogelijk gas

de voorzieningszekerheid, voor de Nederlandse

uit kleine velden winnen. Omdat de nog beschikbare

economie en onze samenleving als geheel.

EBN Jaarverslag 2009 | 36

Opsporing en winning

Maatschappelijk rendement

Boringen

In de activiteiten op het gebied van opsporing en

In 2009 zijn in totaal 31 boringen waarin EBN deelnam

winning streeft EBN altijd naar een maximaal

afgerond: 12 exploratieboringen, 4 evaluatieboringen

maatschap­pelijk rendement. Bij elk project worden

en 15 productieboringen. De opsporing was succesvol

economische belangen zorgvuldig afgewogen tegen

waarbij 12 nieuwe velden zijn aangetoond met een

criteria op het gebied van bijvoorbeeld veiligheid,

totale geschatte reserve van 16 miljard m3 die in de

gezondheid en milieu.

komende jaren ontwikkeld kan worden. Met een
succes voor 75% van de exploratieboringen is dat

In de praktijk betekent dat bijvoorbeeld dat EBN in een

beter dan statistisch verwacht.

keuzetraject bij de ontwikkeling van een bepaald gasof olievoorkomen probeert het alternatief te bepalen

Reserves

dat het grootste volume oplevert en niet noodzakelijk

EBN volgt in de vaststelling van haar reserves de

het meest economische alternatief. EBN gaat daarbij

definities zoals in 2007 door SPE, WPC, APG en SPEE

altijd al uit van ontwerpcriteria waarbij veiligheid,

vastgelegd in het Petroleum Resources Management

gezondheid en milieu centraal staan. Nog meer dan

System. De gasreserves van velden waarin EBN

in het verleden wil EBN nu ook de vrijheidsgraden

participeert bedragen per 31 december 2009 (op

in een ontwerp op het gebied van apparaatkeuze,

100% veldbasis) 1.212 miljard m3 Groningen equivalent

schaalfactoren en energiegebruik laten meewegen.

(GE). EBN’s (in)directe aandeel is 491 miljard m3 GE.
Dit is een afname met 38 miljard m3 GE ten opzichte

Ook de werking van (oudere) installaties op velden

van 1 januari 2009 als gevolg van 70 miljard m3 GE

die in de laatste fase van winning zijn, zal worden

productie uit velden waarin EBN deelneemt, terwijl

geëvalueerd in het licht van deze nieuwe criteria. Waar

32 miljard m3 GE reserves zijn bijgeboekt. Ruim 80%

mogelijk zal EBN samen met de betrokken operator

van de gas­reserves bevinden zich in het Groningenveld,

investeren in aanpassingen die MVO-doelstellingen

de rest in kleine velden op land en offshore.

beter dienen.
De oliereserves van velden waarin EBN participeert
bedragen 21 miljoen m3. Deze zijn in 2009 met circa
4 miljoen m3 afgenomen.

37 | Hoofdstuk 3    -     Planet

EBN’s (in)directe aandeel in reserves
600

Miljard m3 GE

500

124

110

116

114

100

400
300

200

396

427

397

393

391

2005

2006

2007

2008

2009

100

per 31
december

Kleine velden
Groningen

Productie
In 2009 zijn 19 velden in productie gegaan, 14 offshore

Groningen­productie was lager dan in vorige jaren.

en 5 op land, waarbij ruim 21 miljard m3 aan nieuwe

Deze afname is niet structureel, maar is veroorzaakt

reserves op het Nederlandse gasnet is aangesloten.

door de relatief warme winter en lente in 2009 en de

Het meest bijzondere veld is het Gasselternijveen-

economische crisis waardoor de algemene vraag

gasveld, dat een hoog H2S-gehalte heeft. Dit veld is

naar gas in binnen- en buitenland sterk afnam.

aangesloten op de gaszuiveringsinstallatie in Drenthe,

Omdat de kleine velden ongeveer op hetzelfde niveau

waar het zwavel uit het gas wordt gehaald. Door het

produceerden als in eerdere jaren moest de productie

aan­sluiten van dit nieuwe veld kan de gaszuiverings­

uit Groningen als ‘’balansveld’’ verminderd worden.

instal­latie langer rendabel blijven draaien, waarmee
ook andere velden in de omgeving door kunnen

Projecten

blijven produceren.

Omdat de Groningenproductie niet zonder aanpas­­singen
het huidige niveau kon halen, is in 1997 besloten om het

De cumulatieve productie waarin EBN een aandeel heeft,

Groningen Long Term renovatie- en compressie­project

bedroeg in 2009 ongeveer 70 miljard m3. Daarvan was

uit te voeren. In 2009 is dit project, na een werkperiode

het aandeel voor EBN uit de kleine velden 14 miljard m

van 11 jaar, afgerond met de feestelijke oplevering van

en uit het Groningenveld 15 miljard m3. Vooral de

het laatste productiecluster. Daarbij waren veel gasten

3

EBN Jaarverslag 2009 | 38

50 jaar gas uit Groningen

gesloten tussen Gazprom en de eigenaren van het

Al 50 jaar profiteert de Nederlandse samenleving

Bergermeerveld voor de levering van het kussengas.

van het gas uit het Groningenveld. In 2009 werd,

Er werd goedkeuring gegeven aan de bouw van de

met een symposium, verschillende festiviteiten en

gas­berging onder voorbehoud van het verkrijgen van de

de onthulling van een kunstwerk door Hare Majesteit

benodigde vergunningen. Momenteel lopen de discus­

Koningin Beatrix, gevierd dat het Groningenveld in

sies met de gemeenten en lokaal belanghebbenden.

1959 is gevonden. Het Groningenveld is in 1963 in
productie genomen en heeft sindsdien onafgebroken

Samenwerkingsverbanden

gas geleverd. Dat heeft de Nederlandse Staat tot

Opnieuw is het aantal winningvergunningen uitgebreid

nu toe vele miljarden euro’s opgeleverd en natuurlijk

met 2 op land en 2 offshore. Aan het eind van het jaar

een enorme bijdrage aan de voorzieningszekerheid

kwam het totaal op 125. Het aantal samen­werkings­

binnen en buiten ons land.

verbanden in opsporingvergunningen is toegenomen van
41 tot 45. Er werden 4 offshore opsporingvergunningen
teruggegeven aan het ministerie van EZ.

aanwezig, ook de lokale bevolking was uitgenodigd.
Met deze investering van 2 miljard euro kan het

Daarnaast participeert EBN in 5 grote gasverzamel­

Groningenveld weer voor vele jaren zonder problemen

leidingen offshore en in 3 operationele gasbergingen.

gas blijven leveren. Tijdens de uitvoering van het project

Een belangrijke nieuwe ontwikkeling is de Bergermeer-

is veel aandacht geschonken aan veiligheid. Dat leidde

gasberging, waarmee dit totaal op 4 komt.

tot een zeer lage ongevalscore.
Samengevat beheerde EBN eind 2009 181 samen­
De herontwikkeling van het Schoonebeek-olieveld

werkings­verbanden. De verwachting is dat dit aantal

is in 2009 voortvarend aangepakt. De bouw van de

deelnemingen in 2010 de 200 zal benaderen.

verschillende eenheden op de verwerkingslocatie
vordert gestaag. Daarnaast is gestart met het boren
van de productie- en stoominjectieputten en is de
exportleiding naar de raffinaderij in het Duitse Lingen

Eerste gas…

gereed gekomen. Naar verwachting zal in 2010 de

In 2009 produceerden de nieuwe ondernemingen

eerste olie geproduceerd kunnen worden.

Cirrus en Northern Petroleum hun eerste gas.
Dat is een mooie mijlpaal. Het verstevigt hun

Bij het Bergermeer-gasopslagproject werd een

financiële positie en maakt het mogelijk om verdere

nieuwe mijlpaal bereikt: er werd een overeenkomst

opsporingen en ontwikkelingen in gang te zetten.

39 | Hoofdstuk 3    -     Planet

Technologische ontwikkelingen
Er waren in 2009 verschillende interessante

een reservoir gepompt wordt) om zo de productie

ontwikkelingen op technologisch gebied. Zo is er voor

te kunnen ver­ho­gen. De NAM is gestart met een

het eerst in Europa een nieuwe boortechniek toegepast,

meervoudig gefracte boring in L13, die, mits succes­

het zoge­naamde casing while drilling, waarbij tijdens het

vol, de winning van gas uit reservoirs met een slechte

boren de beschermende verbuizing wordt geplaatst.

doorlatendheid mogelijk maakt.

Deze techniek kan leiden tot forse kostenbesparingen,
waardoor het winnen van kleinere voorkomens

Verder hebben zich in 2009 nieuwe operators gemeld

rendabeler wordt.

die zich willen richten op de opsporing en winning
van gas uit onconventionele voorkomens als ‘shale

Met de nieuwe seismische processing techniek, BEAM

gas’ (gas uit kleisteen) en ‘coalbed methane’ (gas uit

migratie, kan veel beter onder complexe zoutlagen

steenkolenlagen) in Nederland. Deze operators hebben

worden gekeken. Dat maakt de exploratie onder dit soort

meestal ruime ervaring opgedaan in de winning van

zoutlagen minder risicovol en de kans op het vinden van

onconventioneel gas elders in de wereld en zien

nieuwe gasvoorkomens succesvoller.

mogelijkheden om hun technieken in Nederland
toe te passen. EBN is hier voor­stander van en zal

Ook zijn er speciale technieken waarmee de problema­

desgevraagd participeren in de opsporing.

tiek van het ophopen van vloeistoffen onderin een put
opgelost kunnen worden. Dat betekent dat de soms
grote hoeveelheden vloeistoffen die de gasproductie
beperken, slim kunnen worden afgevoerd. Deze
technieken werken levensduurverlengend. EBN is

EBN in de pers…

van mening dat er nog minimaal 30 miljard m gas

EBN heeft in 2009 ook veel meer aandacht

door het gebruik van deze technieken extra

geschonken aan externe communicatie. Resultaat

geproduceerd zou kunnen worden.

daarvan was onder andere dat er regelmatig artikelen

3

in kranten zijn verschenen over onderwerpen als
Er wordt ook meer en meer gebruik gemaakt van

gas­opslag en onconventioneel gas. Over dat laatste

‘fraccen’ van de gasvoerende formatie (in goed

onderwerp heeft EBN een studie laten uitbrengen. Die

Nederlands: het splijten van gesteente doormiddel

is gratis verkrijgbaar via www.ebn.nl. Daarnaast heeft

van een speciale vloeistof die met hoge druk in

EBN diverse lezingen gegeven over dit onderwerp.

EBN Jaarverslag 2009 | 40

Mijnbouwklimaat
Op 1 januari 2010 is de Mijnbouwwet aangepast.
EBN kan nu met een vereenvoudigd goedkeurings­
traject op dezelfde wijze als op zee deelnemen
in exploratie op land. Vooruitlopend op deze aan­
passing van de wet was EBN al door verschillende
operators uitgenodigd.

41 | Hoofdstuk 3    -     Planet

Gasgebouw

Belangrijke pijlers

Gasgebouw in 2009

EBN heeft een belang van 40% in de Maatschap

De Noordwest-Europese gasmarkt had in 2009 te

Groningen, die met de NAM als operator verant­

maken met de effecten van de crisis en kampt met

woorde­lijk is voor de productie van aardgas uit het

een onverwacht en fors overschot aan gas. Dit kwam

Groningenveld en twee ondergrondse opslagen.

enerzijds door vraaguitval vanwege de recessie,

Daarnaast neemt EBN ook voor 40% deel in GasTerra,

anderzijds door groeiende LNG-stromen richting

het bedrijf dat het meeste Nederlandse gas verkoopt.

Europa in plaats van naar de VS.

De publiekprivate samenwerking in de Maatschap
Groningen en in GasTerra wordt ook wel het

Het Gasgebouw bleef in dit economisch woelige

Gasgebouw genoemd.

jaar goed overeind en bewees in het begin van 2009

EBN Jaarverslag 2009 | 42

wederom zijn waarde voor voorzieningszekerheid

Marktontwikkeling

tijdens de “Oekraïense” gascrises. Gedurende enige

Het jaar 2009 werd sterk bepaald door de

weken produceerden het Groningenveld en de

economische en financiële crises. Ook in de gassector

bergingen op volle capaciteit om aan de plotselinge

hebben die hun sporen achtergelaten. De vraag naar

vraag van afnemers in binnen- en buitenland te kunnen

gas nam fors af, vooral als gevolg van een veel lager

voldoen (voor meer informatie verwijzen wij naar het

verbruik door industriële bedrijven. Dat leidde ook

jaarverslag van GasTerra: zie www.gasterra.nl). Dit

tot flink lagere prijzen. Waar de olieprijs zich in de

alles onder­streepte nog weer eens de bijzondere

loop van het jaar herstelde, bleef de prijs van gas op

kwaliteiten van het Groningenveld; een mooie opmaat

handelsplaatsen laag.

naar de grootse viering van 50 jaar Groningen-gasveld
halverwege 2009, samen met onze partners.

Die situatie zal de komende jaren niet wezenlijk
veranderen. De vraag zal weliswaar  aantrekken, maar

De minister van Economische Zaken heeft het

tegelijkertijd zal ook het aanbod toenemen. Dat is het

afgelopen jaar aangegeven dat het kabinet zich in goed

gevolg van de (boven iedere verwachting) enorme

overleg met betrokken partijen wil bezinnen op de

productie van onconventioneel gas in de Verenigde

toekomst van het Gasgebouw en op de toekomstige

Staten, terwijl ook grote hoeveelheden extra LNG

positie van GasTerra in de internationale gasmarkt. EBN

(vloeibaar gas) op de markt komen.

onder­schrijft het belang hiervan. Enerzijds vanwege
de toekomstvastheid van het kleineveldenbeleid, dat

Het is in deze context opmerkelijk dat de activiteiten en

in EBN’s visie nog vele decennia van groot belang zal

investeringen in de Nederlandse olie- en gaswinning

blijven voor de Nederlandse samenleving. Anderzijds

op een vergelijkbaar niveau zijn gebleven als de

omdat Nederland met GasTerra over een belangrijke

afgelopen jaren. Zowel het aantal exploratie- en

speler op de Noordwest-Europese gasmarkt beschikt

productieboringen als de totale investeringen van EBN

en tijdig bezien moet worden of en hoe deze positie

wijken niet veel af van die in 2008.

kan worden behouden, ook als de hoeveelheid ‘eigen’
Nederlands gas afneemt. Daarnaast kan GasTerra
de rol van gas als transitiebrandstof naar duurzame
energie stimuleren.

43 | Hoofdstuk 3    -     Planet

EBN Jaarverslag 2009 | 44

Profit

“MVO is voor ons geen doel op zich. We willen het
steeds meer inbedden in onze dagelijkse praktijk.”

EBN Jaarverslag 2009 | 46

Wie krijgt er nu de kans om op zijn werk een heel nieuw team om zich heen te formeren? En dat terwijl je zelf net begonnen
bent bij je huidige werkgever? Het overkwam Danny Westendorp, sinds maart 2009 manager accounting & reporting
bij EBN. In 2009 zette hij in Utrecht een geheel nieuwe afdeling Accounting & Reporting op. Dat was nodig omdat de
mensen van de Financiële Administratie in Heerlen er allemaal voor kiezen in Limburg te blijven. Het overhevelen van de
totale financiële administratie is een megaoperatie. “We hebben veel gevraagd van de mensen in Heerlen en in Utrecht”,
zegt Danny. “Maar iedereen was erg gemotiveerd om de transitie vlekkeloos te laten verlopen. Ik ben er trots op hoe goed
iedereen zich daarvoor heeft ingezet. We zijn klaar om vanaf het boekjaar 2010 het stokje van Heerlen over te nemen.”

Interview Danny Westendorp

Nieuw in Utrecht:
Accounting & Reporting
Intensief
De nieuwe afdeling Accounting & Reporting in Utrecht

wij de samenwerking binnen EBN verbeteren. We willen

bestaat uit drie poten: Joint Venture Accounting,

helder maken wat wij andere afdelingen kunnen bieden

Financial Reporting & Control en Treasury Control.

en dat optimaal laten aansluiten bij hun behoeften.”

“Inmiddels hebben we alle drie de ‘poten’ bemand”,
zegt Danny. “Alle nieuwe mensen hebben een intensief

Duurzaam ondernemen

opleiding- en trainingsprogramma gevolgd. We zaten

EBN wil MVO structureel een plek geven in het

daarvoor gemiddeld twee tot drie dagen per week

dagelijkse werk. Hoe kijkt Danny Westendorp daar

in Heerlen, want daar zat de bestaande afdeling. De

vanuit de ‘p’ van profit tegenaan? “MVO staat bij

mensen in Heerlen beschikken over zoveel routine,

ons steeds nadrukkelijker op de agenda”, zegt hij.

daar kunnen wij in Utrecht enorm veel van leren.

“Heel concreet betekent dat bijvoorbeeld dat onze

We hebben dus tijdelijk gewerkt met een dubbele

medewerkers bij voorkeur met het openbaar vervoer

financiële administratie. Dat was nodig voor een goede

reizen en dat onze leaseauto’s moeten een A-, B-, of

overdracht. Bovendien werken wij met heel strakke

C-label hebben. Ook in onze inkoopprocedures willen

deadlines. Wij kunnen ons daarbij geen vertragingen

we meer gaan werken met duurzaamheidcriteria. We

veroorloven.” Vanaf begin 2010 gaat de afdeling in

proberen operators bewust te maken van het belang

Utrecht steeds meer taken zelfstandig uitvoeren. Wat

van duurzaam onder­nemen. MVO is voor ons geen

zijn daarbij de prioriteiten? “Voor onze externe partners

doel op zich, we willen het steeds meer inbedden in

zal het betalingsverkeer zoals zij dat gewend zijn,

onze dagelijkse praktijk.”

gewoon doorlopen”, legt Danny uit. “Daarnaast willen

47 | Hoofdstuk 4    -     Profit

Financiële resultaten

Bedrijfsresultaten
10

Miljarden euro’s

8
6

4
2

2005

2007

2006

2008

omzet
bedrijfslasten

2009
netto resultaat
staatsbaten

Omzet

Bedrijfslasten

De omzet bedroeg 6.387 miljoen euro ten opzichte

De totale bedrijfslasten zijn met 21% gedaald van

van 8.698 miljoen in 2008. Deze daling van 27% is

4.306 miljoen euro in 2008 naar 3.422 miljoen euro in

hoofdzakelijk het gevolg van de daling (-23%) van de

2009. Het verschil bestaat voor het overgrote deel uit

gemiddelde verkoop van gas prijs. Daarnaast daalde

afdrachten aan de Staat.

het volume met 4%.

Resultaat
De omzet van olie (1% van de totale omzet) daalde met

Het bedrijfsresultaat in 2009 bedroeg 2.965 miljoen euro.

65%. Deze daling werd veroorzaakt door enerzijds een

Dit betekent een daling van 32% (1.427 miljoen euro) ten

lagere prijs per barrel en een gedaalde dollarkoers en

opzichte van 2008. Het nettoresultaat in 2009 bedroeg

anderzijds halvering van de productie.

2.211 miljoen euro, dat is 1.058 miljoen euro minder dan
in 2008. Het nettoresultaat wordt voor 100% aan de
aandeelhouder uitgekeerd.

EBN Jaarverslag 2009 | 48

Risicobeheersing
en intern toezicht

Risicomanagement
Conform het geformuleerde beleid wordt het

businesslijnen en functionele afdelingen. De scorecard

internationale COSO-model als leidraad voor het

geeft de belangrijkste ontwikkelingen weer via

risicomanagement gehanteerd. Uitgangspunt daarbij is

prestatie-indicatoren. Een selectie van deze indicatoren

een structurele verankering van het risicobeheer in de

wordt elke maand opgenomen in een scorecard voor

bedrijfsprocessen van EBN. In 2009 is veel aandacht

de directie, het ‘directie dashboard’.

besteed aan het concreet maken van de operationele
doelstellingen en aan het ontwikkelen van een goede

Door het gebruik van het dashboard en de scorecards

prestatiemeting ten opzichte van deze doelstellingen.

kunnen we directer sturen op prestaties. Inmiddels

Ook werken we aan het verder vergroten van het

is het een belangrijk sturingsinstrument geworden

bewustzijn en de aandacht voor prestatiemeting

voor EBN. Belangrijke afwijkingen van normen

en risicomanagement in de organisatie. Daarnaast

worden nu eerder gesignaleerd. Ook het inzicht in

bereikten we verdere voortgang in de aanscherping

de financiële ontwikkelingen is er door versterkt.

van het beheer van de deelnemingen en in de

Daardoor hebben we meer zicht op de risico’s in de

identificatie van risico’s bij grote nieuwe projecten.

samenwerkingsverbanden. We gaan de inhoud van de
scorecards het komende jaar optimaliseren. De directie

De interne organisatie van de businesslijnen, gericht

stimuleert krachtig het gebruik van de scorecards door

op het beheer van de samenwerkingsverbanden, heeft

de hele organisatie heen.

verder vorm gekregen. Belangrijk aspect hierin was
het verbeteren van de prestatiemeting. Het resultaat
is dat er inmiddels voor elke upstream businesslijn
en functionele afdeling een scorecard is ontworpen
en ingevoerd. Deze scorecard wordt maandelijks
opgemaakt en vervolgens besproken in de

49 | Hoofdstuk 4    -     Profit

Strategische bedrijfsrisico’s

Beheer van de samenwerkingsverbanden

Voorafgaand aan de verzelfstandiging heeft

In 2009 zijn we gestart met de ontwikkeling van

EBN een analyse uitgevoerd naar de voornaamste

een investeringenadministratie. Hierin zullen alle

bedrijfsrisico’s van de onderneming. Conclusie hiervan

investeringsprojecten in financieel opzicht gedetailleerd

was ondermeer dat onder andere in het licht van de

kunnen worden gevolgd vanaf het moment van

verzelfstandiging extra aandacht zou moeten worden

goedkeuring tot het moment dat het project wordt

besteed aan:

afgerond. Het doel is hiermee een verbetering van

• het beheer van de samenwerkingsverbanden;

de financiële beheersing van investeringsprojecten te

• kwetsbaarheid rond behoud van kennis en ervaring

kunnen realiseren. Het streven is om de investeringen­

in een relatief kleine organisatie;

administratie in 2010 operationeel te hebben.

• organisatie en beheer van informatiesystemen.
In de interne matrixorganisatie wordt, aangestuurd
In 2010 zal een hernieuwd strategisch meerjarenplan

door de businesslijnmanager, alle benodigde expertise

worden opgesteld. Onderdeel hiervan zal zijn

gebundeld met als doel een adequate risicobeheersing.

een geactualiseerde analyse van de belangrijkste

Hierdoor kunnen we een proactieve rol spelen in

strategische bedrijfsrisico’s.

de samenwerkingsverbanden. In dit verband is het

EBN Jaarverslag 2009 | 50

afgelopen jaar de Business Control groep op de

oog hierop is in 2009 een toekomstige gewenste

gewenste sterkte gebracht. Daardoor kunnen ook

ICT-architectuur ontworpen. Het gekozen ontwerp

de effectiviteit en de efficiency van de businesslijn-

is gericht op een integrale benadering, waarbij

activiteiten verder worden uitgebouwd.

toegankelijkheid en ontsluiting van data onafhankelijk
worden gemaakt van de gebruikte applicaties. Zo zal

De aansturing van de jaarlijkse financiële controle van

er voor analysedoeleinden gebruik worden gemaakt

de samenwerkingsverbanden door EBN’s externe

van een analysetool, waarbij data afkomstig uit diverse

accountant werd verder aangescherpt en is steeds

applicaties benaderd kunnen worden. Voor 2010 staat

meer gebaseerd op de gepercipieerde risico’s.

een groot aantal ICT-gerelateerde projecten gepland.
Een aanzienlijk deel hiervan is gericht op verbetering

Kennisbehoud en –overdracht

van de toegankelijkheid van gegevens en verhoging van

Ook in 2009 zijn weer veel nieuwe medewerkers in

de efficiency van verwerking hiervan.

dienst getreden. Een uitstekende kennisoverdracht
is daarom onontbeerlijk voor onze organisatie.

Operationele risico’s en interne audits

Essentieel daarvoor is goede vastlegging van de

Risicobeheersing bij de uitvoering van operationele

werkprocessen. In 2009 zijn deze verder uitgewerkt.

activiteiten van EBN vindt vooral plaats door het

Werkprocessen zijn opgenomen in het Integraal

volgen en handhaven van gestandaardiseerde

Management Systeem (IMS). Het IMS is toegankelijk

bedrijfsprocessen. Door interne audits worden jaarlijks

voor alle medewerkers via het intranet. In het IMS zijn

opzet, bestaan en werking van de bedrijfsprocessen

naast de werkprocessen ook alle beleidsdocumenten

getoetst. In 2009 zijn twee interne audits succesvol

opgenomen. Het streven is alle werkprocessen in

uitgevoerd. Deze interne audits zijn uitgevoerd door

2010 geheel geactualiseerd te hebben.

medewerkers van EBN zelf. Het voordeel hiervan is
dat de medewerkers inzicht krijgen in processen van

Informatievoorziening

andere afdelingen. Ook leidt dat tot meer affiniteit onder

Een verbeterd beheer van data en betere

de medewerkers met auditing en risicobeheersing

toegankelijkheid en ontsluiting van gegevens is voor

in het algemeen. De uitkomsten van de audits zijn

EBN van essentieel belang om de proactieve rol in

besproken met de directie en met degenen die de

de deelnemingen te kunnen versterken, effectiever

processen uitvoeren. Zij zullen de aanbevelingen uit de

en efficiënter te kunnen werken en de beheersing

audits opvolgen, terwijl de directie daarbij de vinger aan

van risico’s verder te kunnen verbeteren. Met het

de pols houdt middels een rapportage systeem.

51 | Hoofdstuk 4    -     Profit

Getrouw beeld
De directie stelt vast dat het interne systeem voor

op de balansdatum en de gang van zaken gedurende

controle van de financiële rapportage een redelijke

het boekjaar van EBN, waarvan de gegevens zijn

mate van zekerheid geeft dat de financiële rapportage

opgenomen in de jaarrekening. Hierbij moet worden

geen onjuistheden van materieel belang bevat. Zij stelt

opgemerkt dat het bovenstaande niet impliceert

vast dat het interne controlesysteem in 2009 naar

dat deze systemen en procedures een absolute

behoren heeft gefunctioneerd.

waarborg zijn voor het behalen van de strategische
en operationele doelstellingen, of dat zij alle onjuiste

De jaarrekening geeft een getrouw beeld van de activa,

weergaven, onnauwkeurigheden, fouten, gevallen van

passiva, financiële positie en de winst van EBN. Het

fraude of handelingen in strijd met wet- en regelgeving

jaarverslag geeft een getrouw beeld van de toestand

geheel kunnen voorkomen.

EBN Jaarverslag 2009 | 52

Corporate Governance

EBN is geen beursgenoteerde onderneming en de

• III.5 (de raad van commissarissen: samenstelling en

Corporate Governance Code  is derhalve op haar niet

rol van de drie kerncommissies van de raad van

van toepassing. EBN volgt het beleid van de overheid

commissarissen);

voor staatsdeelnemingen, onderschrijft het uitgangspunt
van de Code dat transparantie naar belanghebbenden

• III.6 (de raad van commissarissen: tegenstrijdige
belangen);

cruciaal is en richt zich naar de principes van de Code.

• III.7 (de raad van commissarissen: bezoldiging);

Dit geldt niet voor alle ‘best practice bepalingen’

• V.1 (financiële verslaggeving);

behorende bij deze principes, omdat deze grotendeels

• V.2 (rol, benoeming, beloning en beoordeling van het

niet relevant en dus niet toepasbaar zijn voor EBN.

functioneren van de externe accountant);
• V.3 en V.4 (relatie en communicatie van de externe

EBN richt zich naar de volgende principes uit de

accountant met de organen van de vennootschap).

Corporate Governance Code:
• II.1 (het bestuur: taak en werkwijze);
• II.3 (het bestuur: tegenstrijdige belangen);
• III.1 (de raad van commissarissen: taak en werkwijze);
• III.2 (de raad van commissarissen: onafhankelijkheid);
• III.3 (de raad van commissarissen: deskundigheid en
samenstelling);
• III.4 (de raad van commissarissen: de voorzitter van
de raad van commissarissen en de secretaris
van de vennootschap);

53 | Hoofdstuk 4    -     Profit

Jaarrekening

Algemeen
De directie heeft de jaarrekening van EBN (Energie

Financial Reporting Standards (IFRS) en uitspraken

Beheer Nederland B.V.) over het boekjaar 2009

van het International Financial Reporting Interpretation

opgemaakt en geaccordeerd volgens haar besluit van

Committee (IFRIC) zoals van kracht per 31 december

16 maart 2010. Daarna is de jaarrekening voorgelegd

2009 en zoals aanvaard voor gebruik binnen de

aan de raad van commissarissen om goedgekeurd

Europese Unie.

en ondertekend te worden. Krachtens artikel 20.2 van
de statuten geeft de raad ook een pre-advies aan de

De jaarrekening van EBN richt zich voornamelijk op

aandeelhouders. De jaarrekening wordt voorgelegd

het aandeel van EBN in contractuele samenwerkings­

aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op

verbanden op het gebied van gas- en oliewinning in

27 april 2010. Daar wordt de jaarrekening vastgesteld

Nederland en het Nederlands Continentaal Plat. Het

en vervolgens gepubliceerd. Alle aandelen van EBN

gaat dan om EBN’s aandeel in de activa en passiva,

worden gehouden door de Nederlandse Staat.

alsook in de opbrengsten en kosten van zulke
samenwerkingsverbanden. Daarnaast neemt EBN

De jaarrekening van EBN voor het boekjaar 2009 is

deel in enkele vennootschappen.

opgesteld in overeenstemming met de International

EBN Jaarverslag 2009 | 54

Samenwerkingsverbanden
Onder samenwerkingsverbanden verstaan we zowel

een weerspiegeling van zowel de geconsolideerde als

contractuele als vennootschappelijke samenwerkings­

de enkelvoudige situatie.

verbanden met partners waarmee EBN activiteiten
uitvoert. Bij het uitvoeren van die activiteiten wordt

Geassocieerde deelnemingen

gebruik gemaakt van activa waarover EBN samen met

EBN neemt voor 40% deel in GasTerra B.V. en voor

die andere partijen zeggenschap heeft. EBN verwerkt

45% in NOGAT B.V. Daarnaast heeft EBN een belang

deze gezamenlijke activa en de bijbehorende

van 12% in de NGT-Extensie.

verplichtingen, kosten en opbrengsten proportioneel
in de jaarrekening.

Het belangrijkste samenwerkingsverband is de
Maatschap Groningen. In totaal werkt EBN samen
met partners in 22 winningvergunningen op land,
103 winningvergunningen offshore, 45 opsporing­
vergunningen, de gaszuiveringsinstallatie Emmen en
4 faciliteiten voor ondergrondse opslag van aardgas.
Ook neemt EBN deel in de gasbehandelingsinstallatie
en de pijpleiding K13-Den Helder, de pijpleiding
K13-Extensie (via een dochteronderneming) en de
pijpleiding F3/A6 Extensie (via een dochteronderneming).
Het deelnemingspercentage in deze samenwerkings­
verbanden varieert van 40% tot 50%.

EBN houdt 100% van de aandelen in K13 Extensie
Beheer B.V. en F3/A6 Extensie B.V. in verband met de
hierboven vermelde deelnemingen in de pijpleidingen
K13-Extensie en F3/A6 Extensie. De financiële

betekenis van deze twee deelnemingen voor EBN is
niet materieel. Deze deelnemingen worden daarom niet
geconsolideerd. De jaarrekening van EBN is feitelijk

55 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Grondslagen voor de waardering en winstbepaling

Algemeen

Materiële vaste activa

Tenzij anders vermeld, is de algemene grondslag

Exploratieboringen

voor de jaarrekening de historische kosten.

Uitgaven voor exploratieputten worden geactiveerd
(boringen in aanleg). Als blijkt dat de exploratieput

Omrekening buitenlandse valuta

droog is, wordt deze vervolgens ten laste van

De functionele valuta en presentatievaluta van EBN

het resultaat gebracht. Zolang er bij een gas- of

is de euro. Dat geldt ook voor de samenwerkings­

olievoerende exploratieput geen productie is, wordt

verbanden. Commerciële transacties en opgenomen

op de betreffende activa niet afgeschreven.

leningen in vreemde valuta worden in de administratie
verwerkt tegen de contante wisselkoersen die gelden

Uitgaven van exploratieputten die meer dan 12

op de dag van de transacties. Monetaire balansposten

maanden |oud zijn worden ten laste van het resultaat

in vreemde valuta worden omgerekend tegen de

gebracht, tenzij:

contante koers per balansdatum. Koersverschillen die

(i) zij zich in een gebied bevinden waar omvangrijke

voortvloeien uit de afwikkeling van deze transacties en

investeringen zijn vereist voordat de productie kan

uit de omrekening van monetaire balansposten worden

beginnen, en

in het resultaat verwerkt.

(ii) commercieel winbare hoeveelheden zijn
aangetroffen, en

Onderscheid tussen activa en passiva

(iii) verdere exploratie- of evaluatieactiviteiten

naar termijnen

plaatsvinden, dat wil zeggen additionele exploratie­

Een actief wordt als vlottend aangemerkt als het naar

putten worden geboord of daartoe vastomlijnde

verwachting binnen 12 maanden na balansdatum

plannen bestaan voor de nabije toekomst.

wordt gerealiseerd. Een verplichting of schuld wordt
als kortlopend aangemerkt als deze binnen 12

Het management beoordeelt regelmatig of activering van

maanden na balansdatum wordt afgewikkeld.

de uitgaven voor exploratieboringen nog voldoet aan de
hierboven genoemde criteria en kan worden voortgezet.
Exploratieputten die ouder dan 12 maanden zijn, worden
nog aanvullend beoordeeld om vast te stellen of de feiten
en omstandigheden zijn gewijzigd en of bovengenoemde
voorwaarden nog van toepassing zijn.

EBN Jaarverslag 2009 | 56

Inbrengvergoedingen

In eerste instantie wordt daarbij uitgegaan van 20 jaar

De kosten van betaalde inbrengvergoedingen –

voor hoofdtransportleidingen en faciliteiten voor

voornamelijk exploratiekosten en rentevergoedingen met

ondergrondse opslag van aardgas (UGS’en). Voor

betrekking tot bewezen reserves – worden geactiveerd

bedrijfsgebouwen geldt een gebruiksduur van 10 jaar.

en afgeschreven op basis van de unit-of-production

Op bedrijfsterreinen wordt niet afgeschreven.

methode (toelichting zie volgende paragraaf).

De geschatte resterende gebruiksduur van deze
materiële vaste activa wordt elk jaar getoetst. Daarbij

Materiële vaste activa ten behoeve van de productie

wordt rekening gehouden met economische en

De materiële vaste activa voor de gas- en oliewinning en

technologische veroudering en met normale slijtage.

de overige bedrijfsmiddelen worden gewaardeerd tegen
de aanschaffingswaarde onder aftrek van afschrijvingen

Een materieel vast actief wordt niet langer in de balans

en eventuele bijzondere waardeverminderingen.

opgenomen wanneer het wordt afgestoten of wanneer

Vervangingsinvesteringen die een verbetering vormen,

er geen toekomstige economische voordelen meer

worden geactiveerd en identieke vervangingsinveste­

worden verwacht uit het verdere gebruik of in geval

ringen komen ten laste van de winst- en verliesrekening.

van terug­gave van de vergunning of verkoop van het

De geschatte kosten van buitengebruikstelling, ont­man­

actief. Een even­tuele bate of verlies voortvloeiend uit

teling en verwijdering van platforms en andere installaties

het niet langer in de balans opnemen van het actief,

worden geactiveerd, als onderdeel van de aanschaffings­

wordt in het resultaat verwerkt.

waarde van het betreffende materieel actief.
Materiële vaste activa voor de gas- en oliewinning

Financieringskosten grote projecten

worden afgeschreven op basis van de unit-of-production

Vanaf 1 januari 2009 zijn de financieringskosten van

(UoP) methode: de verhouding tussen de productie

majeure projecten geactiveerd.

in het boekjaar en de reserves per 1 januari van dat

Het gehanteerde rentepercentage gedurende het

boekjaar. Deze reserves zijn bepaald volgens de definities

boekjaar wordt gebaseerd op het gemiddelde rente­

zoals door SPE, WPC, AAPG en SPEE zijn vastgelegd in

percentage voor de langlopende leningen van het

het Petroleum Resources Management Systeem.

afgelopen boekjaar.

De overige materiële vaste activa worden op lineaire
basis afgeschreven over de verwachte gebruiksduur.

57 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Na ingebruikname van het actief worden de

en directe opbrengstwaarde) ligt. In dat geval wordt

financierings­kosten niet langer geactiveerd en wordt op

overgegaan tot een bijzondere waardevermindering

de gecumuleerde rente afgeschreven op basis van het

(impairment). Wanneer een actief niet in ruime mate

UoP-percentage van het betreffende actief.

zelfstandig voor een instroom van kasmiddelen zorgt,
wordt de realiseerbare waarde bepaald voor de

Financiële vaste activa

kasgenererende eenheid waartoe het actief behoort.

Een geassocieerde deelneming is een belang in een

Voor EBN komt bij de materiële vaste activa een

geheel waarin EBN invloed van betekenis heeft, maar

kasgenererende eenheid overeen met een veld. Bij de

geen beslissende zeggenschap kan uitoefenen.

bepaling van de indirecte opbrengstwaarde worden

De geassocieerde deelnemingen worden verwerkt op

de geschatte toekomstige kasstromen contant

basis van de equity-methode. Dat houdt in dat het

gemaakt tegen een disconteringsvoet vóór belastingen,

aandeel van EBN in een geassocieerde deelneming

gebaseerd op de marktrente plus een opslag voor de

wordt bepaald op het EBN-aandeel in de netto activa

specifieke risico’s van het actief.

van deze deelnemingen, verminderd met een eventuele

Wanneer de realiseerbare waarde van een actief

bijzondere waardevermindering. Het belang van

lager is dan de boekwaarde, wordt de boekwaarde

EBN bij de winst of het verlies van de geassocieerde

afgeboekt tot de realiseerbare waarde. Een bijzondere

deelneming wordt opgenomen in het resultaat.

waardevermindering wordt, eventueel ten dele,

Wanneer het aandeel van EBN in het verlies van

teruggedraaid bij een wijziging in de schatting die van

een geassocieerde deelneming de boekwaarde

belang is voor de bepaling van de realiseerbare waarde.

van deze deelneming – inclusief eventuele andere

Bijzondere waardeverminderingen worden op een

vorderingen – overtreft, wordt de boekwaarde tot

afzonderlijke regel in de winst- en verliesrekening

nihil teruggebracht. Er worden geen verdere verliezen

opgenomen.

verantwoord, tenzij EBN verplichtingen van de
geassocieerde deelneming op zich heeft genomen

Voorraden

via een garantie of andere verplichting.

De voorraden materialen worden gewaardeerd

Ongerealiseerde winsten en verliezen uit transacties met

tegen de gemiddelde inkoopprijzen of lagere netto

geassocieerde deelnemingen worden geëlimineerd naar

opbrengstwaarde. De voorraad bovengrondse

verhouding van het EBN-aandeel in deze deelnemingen.

condensaat en olie wordt gewaardeerd tegen de
netto-opbrengstwaarde per het einde van het jaar.

Bijzondere waardeverminderingen
Elke balansdatum wordt beoordeeld of er

Vorderingen

aanwijzingen zijn dat de boekwaarde van een vast

De vorderingen worden opgenomen tegen

actief (een materieel of financieel vast actief) boven

geamortiseerde kostprijs met een eventuele

de realiseerbare waarde (de hoogste van indirecte

waardecorrectie in verband met oninbaarheid.

EBN Jaarverslag 2009 | 58

Liquide middelen
Onder liquide middelen verstaan we kasmiddelen,

Als een contante waarde is berekend, wordt de

banktegoeden en deposito’s bij banken met een

toename van de voorziening door het verloop van de tijd

resterende looptijd van minder dan 3 maanden.

beschouwd als rentelast. De voorziening voor uitgestelde

Bankschulden worden opgenomen onder de

belastingverplichtingen wordt opgenomen tegen

kortlopende schulden. De liquide middelen worden

nominale waarde.

gewaardeerd tegen nominale waarde.
De voorziening voor opruimkosten is bedoeld voor

Eigen vermogen

de bij de start van de productie voorziene geschatte

De Staat der Nederlanden is de enige aandeelhouder van

kosten van buitengebruikstelling, ontmanteling en

EBN. Het dividend dat aan deze aandeelhouder moet

terreinherstel gebaseerd op de huidige eisen, technologie

worden uitgekeerd, wordt als verplichting opgenomen

en prijsniveau. Wijzigingen in de schatting van deze

in de periode waarover deze verschuldigd is, conform

voorziening, zoals deze door de operators aan EBN

de beheersovereenkomst met de Staat. Uitzondering

worden opgegeven, leiden tot een overeenkomstige

daarop vormt het voorgestelde slotdividend. Dat wordt

aanpassing van de aanschaffingswaarde van de

pas opgenomen als een verplichting na vaststelling door

betreffende materiële vaste activa.

de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
De voorziening voor bodemdaling richt zich op

Voorzieningen

bepaalde bijkomende verplichtingen die ontstaan

Voorzieningen worden in de balans opgenomen

tijdens de winningfase.

wanneer aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

Schulden

1) er is een juridische of feitelijke verplichting als
gevolg van een gebeurtenis uit het verleden, en

Opgenomen leningen worden tegen geamortiseerde

2) het is waarschijnlijk dat middelen aan de

kostprijs verantwoord. De leningen in vreemde valuta

onderneming zullen worden onttrokken om aan de

worden op balansdatum tegen de dan geldende

verplichting te voldoen, en

koers geherwaardeerd. Agio of disagio op leningen

3) er kan een betrouwbare schatting worden gemaakt
van het bedrag van de verplichting.

wordt gedurende de looptijd van de betreffende
leningen af­ge­schreven. De interestlasten worden
toegerekend aan het resultaat van de periode

Als het effect van de tijdswaarde van geld materieel

waarop zij betrekking hebben.

is, worden voorzieningen bepaald door de verwachte
kasstromen contant te maken tegen een rentevoet

Voorwaardelijke activa en passiva

vóór belastingen.

Voorwaardelijke activa en passiva worden niet in de
balans opgenomen.

59 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Emissierechten

Financiële baten en lasten

EBN moet door haar belang in de samenwerkings­

Rentebaten en rentelasten worden opgenomen op

verbanden voldoen aan wetgeving met als doel

tijdse­venredige basis. Daarnaast worden onder deze

vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.

post opgenomen de interestkosten in verband met

De operator verhandelt de emissierechten namens

oprenting van voorzieningen.

de partners in de samenwerkingsverbanden.

Aandeel in resultaat financiële vaste activa
De operator reserveert emissierechten om te kunnen

Het aandeel in het resultaat financiële vaste activa

voldoen aan leveringsverplichtingen. De rechten

wordt bepaald op een deel van de resultaten over het

worden niet opgenomen in de balans. Er wordt een

verslagjaar dat overeenkomt met het belang van EBN,

bate opgenomen wanneer de operator het EBN-

na aftrek van de belastingen daarop.

aandeel in de overtollige emissierechten verkoopt. Als
de operator emissierechten moet bijkopen, neemt EBN

Belastingen

voor haar aandeel daarin een last op.

De winstbelasting wordt bepaald volgens de
‘balansmethode’. Belastinglasten worden opgenomen

Netto-omzet

in de winst- en verliesrekening behalve voor zover zij

De netto-omzet uit de verkoop van gas, olie en

betrekking hebben op een post die rechtstreeks is

condensaat wordt verantwoord op moment van

opgenomen in de overige ongerealiseerde resultaten.

levering. Dat is het moment waarop het eigendom en
de risico’s van de geleverde goederen overgaan op de

Actuele belastingen zijn de belastingen die naar

afnemer. De opbrengsten uit de gas- en oliewinning

verwachting betaald moeten worden over de fiscale

door middel van activa waarin EBN samen met andere

winst over het jaar, op basis van de belastingtarieven

producenten deelneemt, worden opgenomen op basis

per balansdatum, en eventuele aanpassingen in de te

van het relatieve belang van EBN hierin.

betalen belastingen over voorgaande jaren.

Bedrijfslasten

Latente belastingvorderingen en -verplichtingen

De kosten worden bepaald op basis van historische

worden opgenomen op basis van de verwachte fiscale

kosten. De kosten omvatten het met het belang

consequenties van tijdelijke verschillen tussen de fiscale

overeenkomend aandeel in de kosten van de

en de commerciële boekwaarde van activa en passiva.

samenwerkingsverbanden, evenals de beheerskosten.

De latente belastingvorderingen en -verplichtingen

Bij operationele kosten zijn ook de aan de Staat

worden berekend tegen de per balansdatum geldende

verschuldigde uitkeringen inbegrepen.

of materieel vastgestelde belastingtarieven en -wetten
die naar verwachting van toepassing zijn wanneer
de betreffende latente belastingvorderingen en
verplichtingen worden afgewikkeld.

EBN Jaarverslag 2009 | 60

Financiële derivaten
Financiële derivaten worden initieel in de balans

(ix) IFRIC 16 Hedges of a Net Investment in a Foreign

opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens op

Operation

iedere balansdatum gewaardeerd tegen de actuele

(x) IFRIC 17, Distributions of Non-cash Assets

reële waarde. De daaruit voortvloeiende baten of

to Owners

lasten worden in het resultaat verwerkt. EBN past geen

(xi) IFRIC 18, Transfers of Assets from Customers

hedge accounting toe.
EBN heeft niet gekozen voor de invoering van

International Financial Reporting Standards

de volgende nieuwe standaarden, aanpassingen

(IFRS)

van standaarden en nieuwe IFRIC-interpretaties

In de jaarrekening van 2009 zijn de consequenties van

waarvan de toepassing verplicht is vanaf boekjaar

de volgende standaarden, waarvan de toepassing van

2010 of latere jaren:

kracht is vanaf boekjaar 2009, verwerkt:

(i) IFRS 3, Business Combinations; vanaf 2010

(i) IFRS 7, Financial Instruments: disclosures
(ii) IFRS 8, Operating Segments

EBN verwacht dat de toepassing van deze nieuwe

(iii) IAS 1, Presentation of Financial Statements

standaard, aanpassingen van standaarden en nieuwe

(iv) IAS 23, Borrowing Costs

IFRIC-interpretaties in toekomstige boekjaren geen
materiële gevolgen zullen hebben voor de jaarrekening

In de jaarrekening van 2009 zijn de consequenties

van de onderneming.

van de volgende standaarden en interpretaties,
waarvan de toepassing van kracht is vanaf boekjaar
2009, niet van toepassing voor EBN en hebben
derhalve ook geen effect:
(i) IFRS 2, Share-based Payment
(ii) IAS 27R, Consolidated and Seperate Financial
Statements
(iii) IAS 32 Amendment,  Financial Instruments:
Presentation
(iv) IAS 39 Amendment, Financial Instruments:
Recognition and Measurement
(v) IFRIC 9, Reassessment of Embedded Derivatives
(vi) IFRIC 12 Service Concession Arrangements
(vii) IFRIC 13 Customer Loyalty Programs
(viii) IFRIC 15 Agreements for the Construction of
Real Estate

61 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Overzicht van gerealiseerd en niet gerealiseerd resultaat

in miljoen euro

noot

2009

mutatie
t.o.v.
2008

netto omzet

2

6.387

-27%

heffingen

3

2.238

3.136

operationele kosten

4

722

669

afschrijvingen

5

462

501

2008
8.698

bedrijfslasten

3.422

-21%

4.306

bedrijfsresultaat

2.965

-32%

4.392

financiële baten

6

22

26

financiële lasten

6

-89

-89

resultaat geassocieerde deelnemingen

7

52

51

resultaat vóór belastingen

2.950

-33%

4.380

belastingen

8

-739

-33%

-1.111

gerealiseerd resultaat

9

2.211

-32%

3.269

niet gerealiseerd resultaat
Totaal gerealiseerd en niet
gerealiseerd resultaat ná belastingen

EBN Jaarverslag 2009 | 62

-

-

2.211

3.269

Balans

in miljoen euro

Activa

noot

ultimo
2009

ultimo
2008

Vaste activa
materiële vaste activa

10

financiële vaste activa

11

3.448

Passiva

noot

Eigen vermogen

14

3.404

aandelenkapitaal

113

113

ingehouden winst

3.561

3.517

ultimo
2009

ultimo
2008

128

128

30

32

158

160

15

1.255

1.391

latente belastingverplichtingen

8

40

78

opgenomen leningen

16

1.004

1.304

overige

17

18

18

2.317

2.791

Langlopende schulden
voorzieningen

Vlottende activa

Kortlopende schulden

voorraden

12

12

9

vorderingen

13

1.007

1.856

derivaten

19

98

96

belastingschulden

0

68

overige

1.117

2.029

4.678

5.546

liquide middelen

Totaal

opgenomen leningen

16

1.064

427

derivaten

19

0

22

Totaal

63 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

18

246

417

893

1.729

2.203

2.595

4.678

5.546

Overzicht wijzigingen van het eigen vermogen

in miljoen euro

aandelenkapitaal

ingehouden winst

totaal eigen
vermogen

128

34

162

Stand per 1 januari 2008
totaal resultaat

3.269

3.269

slotdividend 2007

-34

-34

interim-dividend

-3.237

-3.237

32

160

2.211

2.211

128

Stand per 31 december 2008
totaal resultaat
slotdividend 2008

-32

-32

interim-dividend

-2.181

-2.181

30

158

128

Stand per 31 december 2009

De ingehouden winst van € 30 mln is het voorgestelde slotdividend. Het totaal resultaat over 2009
bedroeg € 7.765 per aandeel. Dat was een daling van 32% ten opzichte van 2008.
Zie in dit verband ook noot 14.

EBN Jaarverslag 2009 | 64

Overzicht van Kasstromen

in miljoen euro

2009

2008

2.211

3.269

Bedrijfsactiviteiten
netto resultaat uit doorlopende activiteiten
herleiding naar middelen uit bedrijfsactiviteiten
- resultaat deelnemingen

-52

-51

- ontvangen dividend

52

51

- afschrijvingen

462

501

- mutatie bedrijfskapitaal *

142

342

- mutatie voorzieningen

-11

28

- rente

67

63

- belastingen

- ten laste van resultaat gebracht
- ontvangen

20

26

- betaald

-56

-69

- ten laste van resultaat gebracht

739

1.111

-

-

-774

-1.055

45

30

- ontvangen
- betaald
- afwaarderingen
Middelen uit bedrijfsactiviteiten

634

977

2.845

4.246

Investeringsactiviteiten
materiële vaste activa

-713

-651
-713

Middelen aangewend voor investeringsactiviteiten

-651

Financieringsactiviteiten
winstuitkeringen

-2.481

-3.069

opname leningen

-

-

aflossing leningen
mutatie schulden aan kredietinstellingen

-

-

281

-476
-2.200

-3.545

Mutatie liquide middelen

-68

50

Stand liquide middelen per 1 januari

68

18

Stand liquide middelen per 31december

0

68

Middelen uit financieringsactiviteiten

* mutatie bedrijfskapitaal:
- voorraden

-3

6

- vorderingen

849

-442

- kortlopende schulden (exclusief leningen, schulden aan
kredietinstellingen en winstuitkeringen)

-704

778

142

342

65 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Toelichting op de jaarrekening van Energie Beheer Nederland B.V.

(1) Algemene informatie
Alle bedragen in deze toelichting zijn vermeld in miljoenen euro’s, tenzij anders vermeld.

Voor het opstellen van de jaarrekening moeten schattingen en beoordelingen worden
gemaakt. Deze hebben consequenties voor de gerapporteerde bedragen voor activa
en passiva, inkomsten en uitgaven en de daaraan gerelateerde rapportage van
voorwaardelijke activa en passiva op de datum van de jaarrekening. De resultaten kunnen
door dergelijke inschattingen en beoordelingen worden beïnvloed. In die gevallen worden
in de toelichtingen de grondslagen besproken die het management het meest belangrijk
vindt en die vanwege intrinsieke onzekerheid veelal het meest lastig te voorspellen zijn.
De voorziening opruimkosten is grotendeels gebaseerd op informatie van operators.
EBN volgt de opgave van de operators over productiegegevens en bepaalt de gas- en
oliereserves volgens de definities zoals door SPE, WPC, AAPG en SPEE zijn vastgelegd
in het Petroleum Resources Management Systeem. Voor een nadere toelichting op de
totstandkoming van deze voorziening wordt verwezen naar de “Grondslagen voor de
waardering en winstbepaling” paragraaf “Voorzieningen” op bladzijde 59.
Het management wijst erop dat toekomstige gebeurtenissen kunnen afwijken van de
voorspellingen en dat schattingen regelmatig moeten worden bijgesteld.

EBN Jaarverslag 2009 | 66

Toelichting op de winst- en verliesrekening

(2) Netto omzet
EBN oefent één hoofdactiviteit uit, namelijk de exploratie en de winning van aardgas en aardolie. Daarom
heeft EBN besloten in de toelichting bij de jaarcijfers geen gesegmenteerde informatie te verstrekken.
De totale omzet is in Nederland gerealiseerd. Ook de activa waar EBN in participeert, bevinden zich in
Nederland. Informatie met betrekking tot de belangrijkste debiteuren is opgenomen bij noot 23.

De netto omzet 2009 uit bedrijfsvoering bedroeg € 6.387 mln. Ten opzichte van 2008 was dit een
daling van € 2.311 mln (-27%).
De aanmerkelijke vermindering van de omzet hield voornamelijk verband met de gerealiseerde lagere
opbrengstprijzen (-23%). Daarnaast bleef het volume achter met 4%. De relatief geringe omzet van
olie (1% van het totaal) vertoonde een teruggang met 65%.
Dit werd vooral veroorzaakt door een sterk teruglopende productie, alsook door lagere opbrengstprijzen.

(3 en 4) Heffingen en operationele kosten

heffingen
operationele kosten

2009

2008

2.238

3.136

722

669

De heffingen kwamen € 898 mln (-29%) lager uit dan in 2008. Dit betrof voornamelijk de bijzondere
afdrachten aan de Staat met betrekking tot de productie uit het Groningen veld in 2009, t.w. MORafdrachten van € 2.127 mln en een staatsaandeel van € 96 mln. De afname in de afdrachten in 2009
was voornamelijk het gevolg van de lagere gasprijs in 2009.
De operationele kosten hebben vooral betrekking op productie- en transportkosten.

In het kader van de verzelfstandiging heeft de vennootschap met ingang van 2008 met haar
medewerkers arbeidscontracten gesloten. Verder is er ultimo 2009 nog een aantal personeelsleden
door DSM bij EBN gedetacheerd. De totale loonkosten zijn onder de operationele kosten opgenomen
en deze bedroegen in 2009 € 7,2 mln (2008: € 6,7 mln), waarvan € 5,3 mln bruto lonen, € 0,3 mln
sociale lasten, € 1,0 pensioenkosten en € 0,6 mln overige.

67 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

EBN heeft een toegezegde pensioenregeling welke sinds 1 januari 2008 ondergebracht is bij
het pensioen­fonds ABP. EBN verwerkt deze pensioenregeling als toegezegde bijdrage regeling,
aangezien de vereiste informatie ten behoeve van actuariële berekeningen ontbreken. Per
balansdatum had de onderneming geen contractuele verplichting tot het storten van aanvullende
bedragen in het geval van een tekort bij het pensioenfonds anders dan de mogelijkheid van het
betalen van hogere toekomstige premies.

(5) Afschrijvingen
2009

2008

afschrijving materiële vaste activa

433

409

afschrijving materiële vaste activa i.v.m. opruimen

29

92

Totaal

462

501

De afschrijvingen van de geactiveerde opruimkosten zijn sterk gedaald als gevolg van de verlaagde
inschatting van de benodigde opruimkosten. Voor een verdere toelichting zie noot 15.

(6) Financiële baten en lasten
2009

2008

rentebaten

22

26

overige financiële baten

0

0

totaal financiële baten

22

26

rentelasten

-52

-60

rentelast op contant gemaakte voorzieningen

-27

-24

overige financiële lasten

-10

-5

totaal financiële lasten

-89

-89

Netto financieringslasten

-67

-63

EBN Jaarverslag 2009 | 68

Ondanks de aanzienlijk hoger beschikbare liquiditeiten in het verslagjaar lagen de rentebaten op een
lager niveau dan in 2008. Dit was vooral het gevolg van de sterk gedaalde (korte) marktrente. Evenzo
waren de rentelasten lager tengevolge van de lagere rente voor de opname van commercial paper.
De overige financiële lasten waren ultimo 2009 € 5 mln hoger, verband houdend met het waarderen
van leningen tegen geamortiseerde kostprijs en derivaten tegen reële waarde.

(7) Resultaat geassocieerde deelnemingen
2009

2008

- GasTerra B.V.

14

14

- NOGAT B.V.

31

29

- NGT-Extensie

7

8

52

51

2009

2008

777

1.103

0

8

- afkomstig van tijdelijke verschillen

-38

-   

Totaal

739

1.111

(8) Belastingen

Actuele belastingen
- lopend jaar
- correctie voorgaand jaar
Latente belastingen

De effectieve belastingdruk over 2009 was met 25,5% nagenoeg gelijk aan 2008 (25,6%).
In 2009 bedroeg het nominale tarief van de vennootschapsbelasting in Nederland 25,5% (2008: 25,5%).

69 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Het saldo van latente belastingvorderingen en belastingverplichtingen nam met € 38 mln af als gevolg
van de volgende wijzigingen:
2009

2008

Stand per 1 januari
- latente belastingvorderingen

36

34

- latente belastingverplichtingen

-114

-113

Totaal per 1 januari

-78

-79

Wijzigingen boekjaar:
- materiële activa

49

2

- voorzieningen

-11

-1

Stand per 31 december

-40

-78

- latente belastingvorderingen

25

36

- latente belastingverplichtingen

-65

-114

waarvan:

Onder de latente belastingvorderingen en -verplichtingen worden de toekomstige belasting­
vorderingen en -verplichtingen verstaan die onder meer voortvloeien uit tijdelijke verschillen tussen
het vermogen berekend op basis van bedrijfseconomische grondslagen en het vermogen bepaald
volgens fiscale grondslagen.

(9) Totaal resultaat
In 2009 resulteert een totaal resultaat uit doorlopende activiteiten van € 2.211 mln. Dat was
€ 1.058 mln (-32%) lager dan over 2008.

EBN Jaarverslag 2009 | 70

Toelichting op de balans

(10) Materiële vaste activa
De samenstelling en het verloop van deze post blijkt uit het onderstaande overzicht:

in miljoen euro

totaal

productie,
transport
en opslag
faciliteiten

aanschaffingswaarde

10.244

afschrijvingen

6.840

Boekwaarde

boringen

inbreng­
vergoedingen

activering
opruimkosten

investeringen
en boringen
in aanleg

5.421

2.280

1.412

734

397

3.946

1.470

1.136

288

0

3.404

1.475

810

276

446

397

713

171

73

16

-

453

- inbedrijfstellingen

-

171

148

-

-

-319

- activering financieringskosten

0

-

-

-

-

0

Stand 1 janauri 2009

Mutaties in 2009
aanschaffingswaarde
- investeringen

- activering opruimkosten

-163

-

-

-

-163

-

- buitenbedrijfstellingen

-36

-33

-6

-

3

-

- afwaarderingen

-45

-

0

-

-

-45

-462

-240

-172

-21

-29

-

afschrijvingen
- afschrijvingen
- buitenbedrijfstellingen

37

34

6

-

-3

-

44

103

49

-5

-192

89

aanschaffingswaarde

10.713

5.730

2.495

1.428

574

486

afschrijvingen

7.265

4.152

1.636

1.157

320

0

Boekwaarde

3.448

1.578

859

271

254

486

Stand ultimo 2009

71 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

De investeringen in 2009 ad € 713 mln waren 24% hoger dan in 2008 (€ 576 mln). De splitsing van
deze investeringen tussen op land en offshore was € 238 mln (2008: 129 mln) respectievelijk € 475 mln
(2008: 447 mln).
De afname in de activering van de geschatte opruimkosten van installaties bedroeg in 2009 negatief
€ 163 mln (2008: positief € 93 mln). Voor een verdere toelichting zie noot 15.
Naar aanleiding van de toepassing van IAS 23 “Borrowing Costs” is voor het project Bergermeer
gasopslag het geactiveerde bedrag met 3,8% opgerent en daarmee een bedrag van € 0,3 mln aan
financieringskosten geactiveerd.

(11) Financiële vaste activa
Onder financiële vaste activa verstaat EBN de deelneming van 40% in GasTerra B.V., de 45% deelneming
in NOGAT B.V. en een aantal kleinere participaties, waaronder de 12% deelneming in de NGT-Extensie.
Deze laatste deelneming is opgenomen onder ‘overige’.
De geassocieerde deelnemingen worden verwerkt op basis van de equity-methode. Het resultaat wordt jaarlijks
uitgekeerd, als gevolg daarvan zijn er geen wijzigingen in de balansposities van de betreffende deelnemingen.

GasTerra NOGAT overige
86

Stand per 1 januari

13

14

2009

2008

totaal

GasTerra NOGAT overige totaal

113

86

13

14

113

aandeel in resultaat

14

30

8

52

14

29

8

51

ontvangen dividend

-14

-30

-8

-52

-14

-29

-8

-51

Stand per 31 december

86

13

14

113

86

13

14

113

De volgende tabel geeft samenvattende financiële informatie over de geassocieerde deelnemingen GasTerra
B.V., NOGAT B.V. en de NGT-Extensie op 100%-basis.

NGTGasTerrra NOGAT Extensie

2009
totaal

NGTGasTerrra NOGAT Extensie

2008
totaal

balanstotaal activa

3.295

129

11

3.435

5.257

122

15

5.394

schulden

3.079

6

8

3.093

5.039

3

8

5.050

netto omzet

18.310

113

76

18.499

23.953

101

86 24.140

36

71

57

164

36

65

64

netto resultaat

EBN Jaarverslag 2009 | 72

165

(12) Voorraden
2009

2008

materiaal

7

7

condensaat en olie

5

2

Totaal

12

9

2009

2008

vordering op geassocieerde deelneming

883

1.751

overige handelsdebiteuren

120

88

totaal handelsdebiteuren

1.003

1.839

4

17

1.007

1.856

(13) Vorderingen
Deze zijn als volgt te specificeren:

overige vorderingen en transitoria
Totaal

De vorderingen waren met € 849 mln (-46%) gedaald, voornamelijk als gevolg van lagere prijzen in het
vierde kwartaal 2009 ten opzichte van het vierde kwartaal in 2008.
De geassocieerde deelneming betreft GasTerra B.V. waarin EBN voor 40% deelneemt. De met GasTerra B.V.
overeengekomen betalingstermijn varieert van 30 tot 60 dagen; deze wordt stipt nagekomen.
Voor wat betreft het betalingsrisico wordt verwezen naar noot 19.

73 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

(14) Eigen vermogen

Stand per 1 januari
totaal resultaat
slotdividend voorgaand jaar
interim-dividend
Stand per 31 december

2009

2008

160

162

2.211

3.269

-32

-34

-2.181

-3.237

158

160

EBN draagt maandelijks het (voorlopige) resultaat af aan de aandeelhouder. Deze periodieke
winstafdracht is sterk bepalend voor de balansstructuur van EBN en resulteert in een relatief beperkt
eigen vermogen voor de onderneming. Daar staat echter een zeer omvangrijke cashflow gedurende
het hele jaar tegenover. Het financieringsbeleid van EBN is gebaseerd op het handhaven van een vrije
toegang tot de voornaamste kapitaalmarkten. Moody’s en Standard & Poors onderhouden daarvoor
een rating met betrekking tot EBN. De rating van EBN is sinds jaren een stabiele triple-A.
Het geplaatste en volgestorte aandelenkapitaal beloopt € 128 mln in 2009 (2008: € 128 mln) en
bestaat uit 284.750 aandelen met elk een nominale waarde van € 450,00.

Het voorgestelde slotdividend van € 30 mln wordt uitgekeerd, nadat de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders de jaarrekening heeft vastgesteld. Dit bedrag is het saldo van de netto winst à
€ 2.211 mln en het al uitgekeerde interim-dividend à € 2.181 mln. Het voorgestelde slotdividend is
niet in mindering gebracht op het eigen vermogen.

EBN Jaarverslag 2009 | 74

(15) Voorzieningen
De voorziening opruimkosten omvat verplichtingen met een looptijd van 1 tot 30 jaar.
De voorziening bodemdaling omvat eveneens verplichtingen met een looptijd van 1 tot 30 jaar.

Het totaal van de voorzieningen werd verlaagd met € 136 mln. Dit is het saldo van de volgende
wijzigingen:

Stand per 1 januari 2008
dotatie

opruimkosten

bodemdaling

totaal

1.214

56

1.270

-

3

3

onttrekking

-14

-

-14

herziening

107

-

107

oprenten

24

-

24

1.331

59

1.391

-

1

1

Stand per 31 december 2008
dotatie
onttrekking

-10

-

-10

herziening

-153

-

-153

oprenten

27

-

27

1.195

60

1.255

Stand per 31 december 2009

De neerwaartse aanpassing van de voorziening opruimkosten ad € 136 mln werd vooral
veroorzaakt door een actualisering van de geschatte kosten van het ontmantelen en opruimen
van installaties. Voornaamste achtergrond hiervan ligt in een daling van rig rates en aangepaste
inzichten met betrekking tot de tijdstippen van beëindiging van de productie.
Voor de bepaling van de contante waarde werd evenals in 2008 een disconteringsvoet van 2%
gehanteerd (reële rentemethode).

75 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

(16) Opgenomen kortlopende en langlopende leningen

totaal

2009
waarvan
kortlopend

totaal

2008
waarvan
kortlopend

1.193

302

1.189

-

onderhandse leningen

113

-

115

-

commercial paper

762

762

427

427

2.068

1.064

1.731

427

obligatieleningen

Totaal

Het totaal van de opgenomen leningen is toegenomen met € 337 mln (19%), hoofdzakelijk als
gevolg van het financieren van het ultimo jaar tekort met commercial paper. In 2010 zullen twee
obligatieleningen van in totaal CHF 450 mln afgelost worden. Deze zijn in 2009 verantwoord als
kortlopende leningen.
Er zijn geen zekerheden verstrekt over de opgenomen leningen met een totale schuldrest ultimo 2009
van € 2.068 mln. In de overeenkomsten van deze leningen zijn clausules opgenomen die het stellen
van zekerheden beperken.

Opgenomen langlopende leningen
De balanspost langlopende leningen is als volgt samengesteld:

2,315%

openbare lening

2009

2008

2004/2010

-

67

CHF

100 mln

JPY

5.000 mln

1,59%

onderhandse lening

2004/2014

38

37

CHF

350 mln

1,625%

openbare lening

2005/2010

-

236

CHF

350 mln

1,75%

openbare lening

2005/2012

235

234

CHF

450 mln

2,75%

openbare lening

2006/2013

302

301

CHF

400 mln

3,00%

openbare lening

2007/2014

269

267

CHF

125 mln

3,00%

openbare lening

2007/2014

84

84

JPY

10.000 mln

1,775%

onderhandse lening

2007/2017

76

78

1.004

1.304

EBN Jaarverslag 2009 | 76

De leningen in vreemde valuta zijn via swaps omgezet naar euro’s. Alle langlopende leningen zijn
vastrentend, met uitzondering van de JPY 2004/2014 lening welke per oktober 2009 variabel rentend
is geworden. Het gemiddelde intrestpercentage van alle langlopende leningen is 3,7% (2008: 3,8%).

De volgende tabel geeft een overzicht van de opgenomen leningen, dat wil zeggen inclusief de
leningen welke binnen een jaar worden afgelost, gerangschikt op basis van het einde van de looptijd.
Opgenomen leningen, exclusief schulden aan kredietinstellingen, worden hierin getoond.

binnen 1 jaar

302

binnen 1 tot 2 jaar

-

binnen 2 tot 3 jaar

235

binnen 3 tot 4 jaar

302

binnen 4 tot 5 jaar

391

na 5 jaar

76

  
Totaal

1.306

Van het totaal van de opgenomen leningen heeft meer dan 50% een resterende looptijd van langer
dan 3 jaar.

(17) Overige langlopende schulden
Dit is hoofdzakelijk een schuld van € 17 mln aan de Staat uit hoofde van stockdividend van
GasTerra B.V.

77 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

(18) Overige kortlopende schulden
Deze post is als volgt samengesteld:
2009

2008

handelscrediteuren

254

154

schulden inzake rente

12

12

heffingen

375

1.028

overige schulden

252

535

893

1.729

De afname bij de heffingen is voornamelijk het gevolg van een lagere uitstaande verplichting met
betrekking tot de MOR.

(19) Financiële derivaten
Beleid om financiële risico’s te beheersen

Algemeen
De belangrijkste financiële risico’s voor EBN zijn het liquiditeitsrisico, kredietrisico en het marktrisico
(bestaande uit een renterisico en een valutarisico). Het financiële beleid van EBN is erop gericht om
op de korte termijn de effecten van koers- en renteschommelingen op het resultaat te beperken
en om op lange termijn de marktwisselkoersen en marktrentes te volgen. EBN maakt gebruik van
financiële derivaten om de rente en valuta risico’s te beheersen die verbonden zijn aan met name
de financiering van bedrijfsactiviteiten. De onderneming neemt geen speculatieve posities in met
financiële derivaten.

Liquiditeitsrisico
EBN beschikt over een commercial paper programma van € 2.000 mln. Dat is gelijk aan 2008.
Hiervan is per ultimo 2009 € 1.238 mln niet opgenomen.
Het beleid van EBN is om de leningen en de daaraan gekoppelde derivaten, niet vervroegd echter
conform de contractuele looptijd af te wikkelen.

EBN Jaarverslag 2009 | 78

De volgende tabel geeft inzicht in de timing van de te verwachten uitgaven met betrekking tot aflossing en
rente van de leningen en de afwikkeling van de daaraan gekoppelde derivaten:

opgenomen
leningen
binnen 1 jaar
binnen 1 tot 2 jaar

2009

2009

2008
totale
cash out

rentebetalingen

betaling bij
aflossing

ontvangst
swap

totale
cash out

302

-44

-302

12

-334

-45

-

-36

-

-

-36

-335

binnen 2 tot 3 jaar

235

-36

-235

9

-262

-35

binnen 3 tot 4 jaar

302

-26

-302

14

-314

-262

binnen 4 tot 5 jaar

391

-15

-391

39

-367

-315

na 5 jaar

76

-1

-76

15

-62

-428

1.306

-158

-1.306

89

-1.375

-1.420

  
Totaal

De kasmutaties van de kortlopende schulden en kortlopende vorderingen zullen binnen één jaar én tegen
boekwaarde plaatsvinden.

Kredietrisico m.b.t. deposito’s
EBN beperkt het kredietrisico door uitsluitend zaken te doen met financiële instellingen met een hoge
kredietwaardigheid en door vaststelling van specifieke kredietlimieten per financiële instelling (minimaal P1
dan wel A2 volgens Moody’s). Gedurende 2009 was er als gevolg van het seizoenspatroon in de maand
april een maximale positieve liquiditeit van € 2.071 mln. Dankzij het gevoerde risicomijdende beleid heeft
EBN ook in 2009, geen schade opgelopen verband houdend met de bankencrisis.
Het maximale kredietrisico voor EBN bestaat hoofdzakelijk uit de op enig moment uitgezette deposito’s bij
kredietinstellingen. Op de verslagdatum was er geen aanleiding om het maximale kredietrisico uit hoofde
van significante overeenkomsten of financiële instrumenten te verminderen.

Debiteurenrisico
EBN verkocht in 2009 93% (2008: 92%) van de omzet aan GasTerra B.V., welke een hoogwaardige debiteur is.

79 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Renterisico
Doel van het renterisicobeleid is het beperken van de renterisico’s die voortkomen uit de financiering
van de onderneming en daarmee tegelijkertijd de netto-rentelasten te optimaliseren. Van het lang
aan te trekken vermogen (inclusief het deel dat binnen een jaar afgelost moet worden), zal maximaal
60% als variabel rentend worden aangehouden. Met uitzondering van één langlopende lening zijn alle
overige leningen vastrentend.

Onderstaande analyse van de gevoeligheid van opgenomen leningen en daaraan gerelateerde
financiële derivaten voor rentebewegingen, gaat uit van een onmiddellijke verandering van 1%-punt
in de rentetarieven voor alle valuta en looptijden ten opzichte van het niveau op 31 december 2009.
Alle andere variabelen worden daarbij constant gehouden. Een verlaging van de rentetarieven met
1% zou resulteren in een geschatte daling van de netto financieringslasten met € 8 mln uitgaande
van de samenstelling van de financiële instrumenten per 31 december 2009. Een toename van
de rentetarieven met 1% zou resulteren in een stijging van de netto financieringslasten van naar
schatting € 8 mln.

In onderstaande tabel is de gevoeligheid weergegeven van de reële waarde van de financiële
instrumenten per 31 december 2009 voor veranderingen in de rentetarieven:

2009

boekwaarde reële waarde

liquide middelen

verandering
reële waarde
+1%

verandering
reële waarde
-1%

0

0

-

-

kortlopende leningen

-1.064

-1.067

5

-5

langlopende leningen

-1.004

-1.020

37

-39

cross currency swaps gebruikt
voor langlopende leningen

78

78

-9

10

valutatermijncontracten gebruikt
voor kortlopende leningen

20

20

0

0

valutatermijncontracten gebruikt
voor economische afdekking

-

-

-

-

EBN Jaarverslag 2009 | 80

Voor 2008 lag de totale gevoeligheid voor renteveranderingen met betrekking tot de reële waarde van
de financiële instrumenten tussen positief € 46 mln (+1% wijziging van rente) en negatief € 49 mln
(-1% wijziging van rente).

Valutarisico
EBN dekt valutarisico’s die voortvloeien uit verkopen en inkopen, volledig af op het moment
waarop de handelsvorderingen of handelsverplichtingen zich manifesteren.
Ultimo 2009 waren er geen posities om af te dekken evenals ultimo 2008.
In de analyse hieronder van de gevoeligheid van de netto schuld (inclusief financiële derivaten) voor
schommelingen in valutakoersen ten opzichte van de euro wordt uitgegaan van een verandering
van 10% in alle valutakoersen tegenover de euro uitgaande van hun niveau per 31 december 2009,
waarbij alle andere variabelen constant worden gehouden. Een verandering van +10% houdt in dat
de euro zwakker wordt ten opzichte van de vreemde valuta’s. Een verandering van -10% betekent
een versterking van de euro ten opzichte van de vreemde valuta’s:

2009
liquide middelen

boekwaarde reële waarde
0

verandering
waarde
+10%

verandering
waarde
-10%

-

-

0

kortlopende leningen

-1.064

-1.067

-64

53

langlopende leningen

-1.004

-1.020

-114

93

cross currency swaps gebruikt
voor langlopende leningen

78

78

117

-96

valutatermijncontracten gebruikt
voor kortlopende leningen

20

20

64

-53

valutatermijncontracten gebruikt
voor economische afdekking

-

-

-

-

Voor 2008 lag de gevoeligheid voor wijzigingen in valutakoersen tussen positief € 4 mln (+10% wijziging
van alle valutakoersen) en negatief € 4 mln (-10% wijziging van alle valutakoersen).

81 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Reële waarde van financiële instrumenten
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de boekwaarde en de geschatte reële waarde van financiële
instrumenten:
31 december 2009

31 december 2008

boekwaarde

reële waarde

boekwaarde

reële waarde

overige deelnemingen

113

113

113

113

kortlopende vorderingen

1.007

1.007

1.856

1.856

financiële derivaten

98

98

96

96

liquide middelen

0

0

68

68

langlopende leningen

1.004

1.020

1.304

1.303

kortlopende leningen

1.064

1.067

427

425

0

0

22

22

1.139

1.139

2.146

2.146

Activa

Passiva

financiële derivaten
overige kortlopende schulden

De reële waarde van financiële instrumenten werd bepaald op basis van de volgende methoden
en uitgangspunten: kortlopende vorderingen, liquide middelen en kortlopende schulden worden
opgenomen tegen hun boekwaarde. Gezien de korte looptijd van deze instrumenten benadert deze
de reële waarde.

De reële waarde van de langlopende leningen en van de financiële derivaten, gekoppeld aan de
langlopende leningen, werden berekend op basis van een contante waarde model, van toepassing
zijnde marktrentecurven en wisselkoersen. De informatie ten behoeve van deze reële waarde
berekeningen, is gebaseerd op waarneembare marktgegevens, welke verkregen zijn van toegankelijke
marktpartijen (o.a. Reuters), die betrouwbaar en onafhankelijk worden geacht.

EBN Jaarverslag 2009 | 82

Onderstaande tabel biedt een overzicht van de boekwaarde van financiële derivaten onderverdeeld naar
type en doel:
activa

passiva

totaal

renteswaps

-

-

-

valutaswaps

96

-22

74

Stand per 31 december 2008

96

-22

74

renteswaps

-

-

-

valutaswaps

98

-

98

Stand per 31 december 2009

98

-

98

83 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Overige toelichtingen

(20) Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen
Zoals aangegeven in de grondslagen voor waardering en winstbepaling neemt EBN
deel in een veelheid van samenwerkingsverbanden. De basis hiervoor is vastgelegd
in overeenkomsten van samenwerking, waaruit meerjarige financiële rechten en
verplichtingen voortvloeien voor de toekomst. Het is praktisch niet uitvoerbaar om
hiervan de omvang te bepalen. Ter indicatie: de resterende verplichtingen ultimo 2009
voor 3 grote investeringsprojecten (Schoonebeek oliewinning, Bergermeer gasopslag
en het gasontwikkelingsproject K5CU) bedragen per balansdatum € 447 mln.
Voorts bedraagt EBN’s (in)directe aandel in de gasreserves van velden waarin EBN
participeert per 31 december 2009 491 miljard m3 GE.

(21) Nettoschuld
2009

2008

langlopende leningen

1.004

1.304

kortlopende leningen

1.064

427

Totaal opgenomen leningen

2.068

1.731

0

-68

-98

-96

0

22

1.970

1.589

Eigen vermogen (B)

158

160

Gearing ratio A/(A+B)*100%

93%

91%

Opgenomen leningen:

liquide middelen
financiële derivaten, activa
(voor zover van toepassing zie ook noot 19)

financiële derivaten, verplichtingen
Nettoschuld (A)

EBN Jaarverslag 2009 | 84

(22) Toelichting bij het overzicht van kasstromen
Bij het opstellen van het overzicht van kasstromen wordt de indirecte methode toegepast
en wordt uitgegaan van een vergelijking van beginbalans en eindbalans. Vervolgens worden
mutaties geëlimineerd die niet tot een kasstroom hebben geleid. Het gaat dan bijvoorbeeld
om koersverschillen, waardecorrecties en overboekingen tussen balansrekeningen.
De mutaties in het overzicht kasstromen kunnen grotendeels worden ontleend aan de
mutatie-overzichten van de betreffende balansposten.

(23) Verbonden partijen
Op basis van de Gaswet zijn GasTerra B.V. en EBN verwante bedrijven. EBN heeft 62
contracten met GasTerra B.V.. Voor EBN bedraagt het belang per contract tenminste € 5 mln.
Van de netto omzet van € 6.387 mln is € 5.930 mln gerealiseerd via GasTerra B.V.
(2008: € 8.698 mln resp. € 8.037 mln).
Onder de vorderingen in 2009 is uit hoofde van leveringen aan GasTerra B.V. een bedrag
opgenomen van € 883 mln (2008: € 1.751 mln).

De Staat als aandeelhouder is als een verbonden partij aan te merken.

85 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

(24) Beloning bestuurders
EBN heeft twee directieleden met een EBN arbeidsovereenkomst en een directielid is vanuit
DSM ter beschikking gesteld. De totale bezoldiging van de directie bedroeg in 2009 € 0,8 mln
(2008: € 0,7 mln).
Gelet op bestaande afspraken met DSM hieromtrent, kan geen uitsplitsing plaatsvinden.

In 2009 bedroeg de vergoeding aan de Commissarissen € 0,1 mln (2008: € 0,1 mln).

(25) Servicekosten vergoed aan externe accountants
De kosten van Ernst & Young, verantwoord onder operationele kosten, bedroegen in 2009
€ 518.000 voor auditservices (statutaire en joint venture audits) (2008: € 517.000), € 5.000
voor belastingadvies (2008: € 8.000) en € 11.000 voor overige diensten (2008: € 11.000).

Utrecht, 24 Maart 2010

directie

raad van commissarissen

J.D. Bokhoven

ir. R.M.J. van der Meer

J.W.P.M. Haenen

drs. A.H.P. Gratama van Andel

D.G. Roest

ir. G-J. Kramer
mr. H.M.C.M. van Oorschot

EBN Jaarverslag 2009 | 86

Winstbestemming
De winstbestemming geschiedt conform het gestelde in Artikel 21 van de statuten van de
Vennootschap. Aan de aandeelhouder:
• wordt jaarlijks een gedeelte van de winst als bijzondere winstuitkering uitgekeerd;
• wordt het resterende deel van de winst als dividend uitgekeerd.

87 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van
Energie Beheer Nederland B.V.

Accountantsverklaring

Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de in dit verslag opgenomen jaarrekening

jaarrekening van vermogen en resultaat, zodanig

2009 van Energie Beheer Nederland B.V. te Utrecht

dat deze geen afwijkingen van materieel belang

bestaande uit de balans per 31 december 2009,  

als gevolg van fraude of fouten bevat, het kiezen

overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde

en toepassen van aanvaardbare grondslagen voor

resultaten, overzicht wijzigingen van het eigen

financiële verslaggeving en het maken van schattingen

vermogen en het overzicht van kasstromen over

die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.

2009 alsmede uit een overzicht van de belangrijkste
grondslagen voor financiële verslaggeving en overige

Verantwoordelijkheid van de accountant

toelichtingen gecontroleerd.

Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel
over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij

Verantwoordelijkheid van de directie

hebben onze controle verricht in overeenstemming met

De directie van de vennootschap is verantwoordelijk

Nederlands recht. Dienovereenkomstig zijn wij verplicht

voor het opmaken van de jaarrekening die het

te voldoen aan de voor ons geldende gedragsnormen

vermogen en het resultaat getrouw dient weer

en zijn wij gehouden onze controle zodanig te plannen

te geven in overeenstemming met International

en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid

Financial Reporting Standards zoals aanvaard

wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen

binnen de Europese Unie en met Titel 9 Boek 2

van materieel belang bevat.

BW, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag
in overeen­stemming met Titel 9 Boek 2 BW. Deze

Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden

verantwoordelijkheid omvat onder meer:

ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen
en de toelichtingen in de jaarrekening. De keuze van

het ontwerpen, invoeren en in stand houden van

de uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van de

een intern beheersingssysteem relevant voor het

professionele oordeelsvorming van de accountant,

opmaken van en getrouw weergeven in de

waaronder begrepen zijn beoordeling van de risico’s

EBN Jaarverslag 2009 | 88

van afwijkingen van materieel belang als gevolg

vermogen van Energie Beheer Nederland B.V.

van fraude of fouten. In die beoordeling neemt de

per 31 december 2009 en van het resultaat en de

accountant in aanmerking het voor het opmaken van en

kasstromen over 2009 in overeenstemming met

getrouw weergeven in de jaarrekening van vermogen

International Financial Reporting Standards zoals

en resultaat relevante interne beheersingssysteem,

aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9

teneinde een verantwoorde keuze te kunnen maken

Boek 2 BW.

van de controlewerkzaamheden die onder de gegeven
omstandigheden adequaat zijn maar die niet tot doel

Verklaring betreffende andere wettelijke voorschriften

hebben een oordeel te geven over de effectiviteit van

en/of voorschriften van regelgevende instanties

het interne beheersingssysteem van de vennootschap.

Op grond van de wettelijke verplichting ingevolge

Tevens omvat een controle onder meer een evaluatie

artikel 2:393 lid 5 onder f BW melden wij dat het

van de aanvaardbaarheid van de toegepaste

jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen,

grondslagen voor financiële verslaggeving en van de

verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in

redelijkheid van schattingen die de directie van de

artikel 2:391 lid 4 BW.

vennootschap heeft gemaakt, alsmede een evaluatie
van het algehele beeld van de jaarrekening.
Maastricht, 24 maart 2010
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen
controle-informatie voldoende en geschikt is als basis
voor ons oordeel.

Ernst & Young Accountants LLP

Oordeel
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw

w.g. drs. P.L.C.M. Janssen RA

beeld van de grootte en de samenstelling van het

89 | Hoofdstuk 4    -     Profit - Jaarrekening

Verklarende woordenlijst

Cluster

 ocatie waarvan meerdere putten geboord
L
kunnen worden

Corporate Governance Code

Gedragscode voor beursgenoteerde
ondernemingen

COSO

The Committee of Sponsoring Organizations
of the Treadway Commision

EBN

Energie Beheer Nederland B.V.

E&P

Exploratie en productie

EZ

Ministerie van Economische Zaken

Dashboard

Overzicht van bedrijfspecifieke prestatie
indicatoren

Gasgebouw

Publiek private samenwerking in de
Maatschap Groningen en in GasTerra

GE

Groningen equivalent

HR

Personeelszaken (Human Resources)

ICT

Informatie communicatie technologie

IFRS

International Financial Reporting Standards

IMS

Integraal Management Systeem

LNG

Liquified Natural Gas

MVO

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

NAM

Nederlandse Aardolie Maatschappij

EBN Jaarverslag 2009 | 90

NOGEPA

Nederlandse Olie en Gas Exploratie en
Productie Associatie

Offshore

Op zee

Scorecard

Overzicht van afdelingspecifieke prestatie
indicatoren

SodM

Staatstoezicht op de Mijnen

TNO

Nederlands onderzoeksinstituut

Treasury

Het beheren van het geld van de
onderneming

VGM

Veiligheid, Gezondheid, Milieu

91 | Hoofdstuk 4    -     Profit

Kerncijfers
10 jaar EBN
bedragen in miljoen euro

IFRS
2009

IFRS
2008

IFRS
2007

IFRS
2006

IFRS
2005

2005

2004

2003

2002

2001

2000

EBN deelname in activiteiten:
- aantal winningsvergunningen landzijde

22

21

20

14

14

14

14

14

14

14

14

- aantal winningsvergunningen zeezijde

103

100

95

85

85

85

77

77

70

66

63

- aantal opsporingsvergunningen

45

41

26

17

19

19

22

26

31

40

3

afzet (mrd m³, 100%)

70

73

64

66

67

67

72

63

64

66

60

mutatie in % t.o.v. voorgaand jaar (100%)

-5

+11

-3

-1

-7

-7

+15

-4

-4

+10

-3

15

16

12

13        13

13

13

11

10

10

8

14

15

15

15        15

15

18

15

17

19

18

29

30

27

28        28

28

30

26

27

28

26

- afzet Groningen
(mrd m³, EBN aandeel)
- afzet kleine velden
(mrd m³, EBN aandeel)
- afzet totaal
(mrd m³, EBN aandeel)
gemiddelde opbrengstprijs gas
(€-centen per m³, 35,17 MJ/m³)

20,72 26,91 20,67 21,52 16,46 16,46 13,17 13,88 12,55 13,93 11,33

omzet uit:
- doorlopende activiteiten

6.387 8.698 6.090 6.264 4.883 4.883 4.230 3.872 3.633 4.146 3.144

- beëindigde activiteiten
omzet totaal
mutatie uit doorlopende activiteiten
% t.o.v. voorgaand jaar

3.384 3.384
6.387 8.698 6.090 6.264 8.267 8.267 4.230 3.872 3.633 4.146 3.144

-27

+43

-3

+28

+15

+15

+9

+7

-12

+32

+48

totaal resultaat uit:
- doorlopende activiteiten

2.211 3.269 2.367 2.378 1.673 1.637 1.534 1.380 1.296 1.590 1.184

- beëindigde activiteiten
totaal resultaat
totaal resultaat uit doorlopende
activiteiten in % van de omzet

2.154 2.154
2.211 3.269 2.367 2.378 3.827 3.791 1.534 1.380 1.296 1.590 1.184

35

38

39

38

34

34

36

36

36

38

38

238

129

277

146

121

121

143

138

125

80

62

- investeringen offshore

475

447

405

478

446

446

207

316

325

225

246

- opruimen

-163

93

137

273

149

totaal investeringen

550

669

819

896

716

567

350

454

450

305

308

afschrijvingen

462

501

494

403

374

376

337

344

334

342

347

eigen vermogen

158

160

162

290

237

437

348

329

280

129

129

gearing ratio (%)

93

91

93

86

materiële vaste activa:
- investeringen onshore

vreemd vermogen

4.520 5.386 4.664 3.902 3.437 2.977 2.730 2.592 2.746 2.728 2.775

EBN Jaarverslag 2009 | 92

Contactinformatie
Hoofdzaken in cijfers
2009

2008

Aantal samenwerkingsverbanden

181

171

waarvan m.b.t. exploratie

45

41

Bezoekadres

Bezoekadres

EBN Utrecht		

EBN Heerlen

Moreelsepark 48		

Het Overloon 1
6411 TE Heerlen

Afzet EBN-aandeel (mrd. m )

29

30

3511 EP Utrecht		

EBN’s (in)directe aandeel in reserves (mrd. m3 GE)

491

507

Postadres

6.387

8.698

3 1

Omzet (uit doorlopende activiteiten)

Postbus 19063
3501 DB Utrecht

Netto resultaat uit doorlopende activiteiten

2.211

3.269

Staatsbaten via EBN

5.188

7.516

Investeringen

713

576

Afschrijvingen

462

501

Aantal medewerkers

79

61

T +31 (0)30-2339001				

1

F +31 (0)30-2339051
E ebn.mail@ebn.nl

	Dit is inclusief het proportionele gedeelte van de afzet in de concessies waarin EBN niet
zelf het gas ontvangt, doch gerechtigd is tot een evenredig deel van de opbrengst. Alle
hoeveelheden in dit verslag zijn, tenzij anders vermeld, uitgedrukt in mrd. m3 aardgas
(35,17 Mj bij 0 graden Celcius) op basis van het deelnemingspercentage van EBN.

Tekst
Tekst & Speech, Haren

Ontwerp en opmaak
Bovil DDB, Eindhoven

Fotografie
Roy Beusker, Den Haag

Druk
Drukkerij van Meurs, Ridderkerk

© 2010 EBN
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt
door druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van EBN.

EBN Jaarverslag 2009 - Ongekende mogelijkheden

Jaarverslag 2009
Ongekende mogelijkheden