Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 1066

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2021
De inzet van het kabinet is om zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking naar hun mogelijkheden aan (duurzaam) werk te helpen. Werk
is belangrijk voor mensen. Het geeft bestaanszekerheid en een inkomen.
Het zorgt voor contacten en uitdagingen. Dit geldt zeker ook voor mensen
met een arbeidsbeperking. De no-riskpolis is één van de instrumenten die
werkgevers stimuleren om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te
nemen en te houden. De no-riskpolis beoogt financiële drempels weg te
nemen bij werkgevers, door de kosten van loondoorbetaling bij ziekte van
een werknemer met een arbeidsbeperking te compenseren vanuit de
Ziektewet.
In mijn brief van 1 juli 2020 heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken
van drie onderzoeken naar de no-riskpolis die in opdracht van mijn
ministerie werden uitgevoerd.1 Het onderzoeksrapport «De no-riskpolis in
breder perspectief» van 24 juni 2020 heb ik toen met uw Kamer gedeeld.2
De andere twee onderzoeken werden eind 2020 en begin 2021 verwacht.
Deze zijn inmiddels afgerond en daarom kom ik nu een inhoudelijk reactie
op deze drie onderzoeken.
De belangrijkste opbrengsten uit de onderzoeken zijn de volgende:
• Het onderzoek naar hoe de bekendheid van de no-riskpolis kan worden
vergroot geeft aandachtspunten waarmee ik samen met UWV en
gemeenten rekening houdt bij de communicatie over de no-riskpolis.
• Het onderzoek naar de effecten van de no-riskpolis geeft inzicht in de
mogelijke (positieve en negatieve) effecten die uitgaan van de
no-riskpolis. Het onderzoek biedt aanknopingspunten die ik mee kan
nemen in beleid en uitvoering.
• Het onderzoek naar een mogelijke uitbreiding van de no-riskpolis laat
zien dat een afbakening naar chronische aandoeningen geen haalbare
1
2

kst-29544-1066
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 29 544, nr. 1015.
Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 1015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

1

optie is. Daarom kies ik ervoor om de mogelijkheden voor deze
uitbreiding niet verder te verkennen.
In deze brief ga ik hier in een aantal stappen nader op in:
• Context van de no-riskpolis;
• Uitkomsten van eerdere en recente onderzoeken;
• Implicaties en acties.
Context van de no-riskpolis
Ambitie: een inclusieve arbeidsmarkt
Zoals gezegd is en blijft de ambitie om zo veel mogelijk mensen met een
arbeidsbeperking naar hun mogelijkheden aan (duurzaam) werk te helpen.
De noodzaak om een inclusieve arbeidsmarkt te bevorderen is onverminderd aanwezig. Circa 50% van de mensen met een arbeidsbeperking
staat nog aan de kant. Het aantal werkgevers met mensen met een
arbeidsbeperking in dienst neemt toe, maar is nog steeds beperkt (circa
12%).3 Ik vind het wenselijk dat meer werkgevers mensen met een
arbeidsbeperking in dienst nemen en houden. Hiervoor heeft het
inmiddels demissionaire kabinet ook voorstellen gedaan.4
Doelgroepen van de no-riskpolis
De no-riskpolis is, in de basis, bedoeld voor mensen met een arbeidsbeperking of ziekte(verleden). We onderscheiden daarbij op hoofdlijnen twee
doelgroepen die vallen onder de no-riskpolis: de UWV-doelgroep en de
gemeentelijke doelgroep.
De UWV-doelgroep bestaat uit mensen met recht op een Wajong/WAO/
WAZ-uitkering en werknemers en Ziektewet-gerechtigden die 104 weken
ziek zijn geweest en een WIA-uitkering hebben aangevraagd. Zowel
mensen die een WIA-uitkering toegekend krijgen als de mensen wiens
aanvraag wordt afgewezen omdat zij minder dan 35% arbeidsongeschikt
zijn, hebben recht op een no-riskpolis. Daarnaast bestaat deze groep uit
personen die als gevolg van ziekte of beperkingen problemen hebben
(gehad) bij het volgen van onderwijs (scholingsbelemmerden). De
gemeentelijke doelgroep bestaat uit personen die in het doelgroepregister
banenafspraak zijn opgenomen en uit mensen die aangewezen zijn op een
beschutte werkplek op grond van de Participatiewet.
Doelstelling van de no-riskpolis
De no-riskpolis draagt bij aan de ambitie om een inclusieve arbeidsmarkt
te bevorderen, omdat het instrument een financiële drempel bij
werkgevers wegneemt om mensen met een arbeidsbeperking of
ziekte(verleden) in dienst te nemen en te houden. De veronderstelling
achter de no-riskpolis is dat werkgevers terughoudend zijn om mensen
met een ziekte of arbeidsbeperking aan te nemen, omdat zij vrezen voor
de kosten in geval van (langdurig) verzuim. Als een werknemer valt onder
de no-riskpolis, ontvangt de werkgever in geval van ziekte van die
werknemer een compensatie voor de loondoorbetaling bij ziekte.
Bovendien zorgt de no-riskpolis ervoor dat de werkgever geen hogere

3
4

Bijlage bij Kamerstuk 34.352, nr. 212.
Met het wetsvoorstel tot wijziging van de Participatiewet Uitvoeren Breed Offensief (hierna:
Breed Offensief, Kamerstuk 35 394, nr. 2.) zijn bijvoorbeeld voorstellen gedaan om te bevorderen dat meer mensen uit de Participatiewet met een arbeidsbeperking aan het werk gaan en
blijven. Eén van de voorstellen is het wegnemen van administratieve belemmeringen voor
werkgevers bij de huidige no-riskpolis voor de gemeentelijke doelgroep. De Tweede Kamer
heeft het wetsvoorstel inmiddels controversieel verklaard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

2

premie hoeft te betalen voor de Ziektewet of voor de WIA. Het instrument
kan ook bij werkzoekenden een drempel wegnemen. Sommige mensen
met een no-riskpolis voelen zich namelijk minder bezwaard als ze ziek
worden en uitvallen als ze weten dat de no-riskpolis die kosten vergoedt.
Deze geruststellende werking kan ervoor zorgen dat deze mensen eerder
of naar beter passend werk zoeken.
De loondoorbetalingsverplichting en een inclusieve arbeidsmarkt
Een aandachtspunt is de verhouding met de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte. Als gevolg van de loondoorbetalingsverplichting bij
ziekte verwachten we dat werkgevers zich inspannen om verzuim te
voorkomen of te reduceren. De no-riskpolis vormt een uitzondering op die
verplichting om zo de kansen op werk en werkbehoud van mensen met
een verhoogd risico op uitval te vergroten. De no-riskpolis brengt
evenwicht in een stelsel dat prikkels bevat om verzuim tegen te gaan aan
de ene kant en de weg naar een inclusieve(re) arbeidsmarkt aan de andere
kant.
Voordat ik de belangrijkste bevindingen uit de drie hierboven aangekondigde onderzoeken presenteer, sta ik eerst stil bij eerder onderzoek naar
de no-riskpolis.
Uitkomsten eerder onderzoek en experiment
In 2018 hebben De Beleidsonderzoekers samen met SEO Economisch
Onderzoek onderzoek gedaan naar de bekendheid en effectiviteit van de
no-riskpolis.5 Over de bevindingen van dit onderzoek heb ik uw Kamer
reeds geïnformeerd.6 Uit het onderzoek blijkt dat de no-riskpolis in een
kwart van de gevallen effectief is in het over de streep trekken van de
werkgever om een sollicitant met arbeidsbeperking aan te nemen of in
dienst te houden. Het merendeel van de sollicitanten (75%) zou ook
zonder no-riskpolis zijn aangenomen of in dienst zijn gehouden.7 Verder
blijkt dat ongeveer een op de zes mensen die recht hebben op een
no-riskpolis dat ook weet (16%) en dat iets meer dan de helft van de
werkgevers (52%) bekend is met het instrument.8
Naast dit onderzoek is in 2018 geëxperimenteerd met het vervroegd
inzetten van de no-riskpolis in de Ziektewet, na één in plaats van na twee
jaar ziekte.9 Dit experiment heeft niet tot aantoonbaar positief resultaat
geleid. Mensen met een vervroegde no-riskpolis kwamen niet vaker en
ook niet duurzamer aan het werk dan mensen zonder deze no-riskpolis.
Het experiment concludeert ook dat een no-riskpolis alleen effectief kan
zijn als zowel werkzoekende en de potentiële werkgever bekend zijn met
de no-riskpolis én als de werkzoekende ervoor kiest om tijdens de
sollicitatieprocedure ook daadwerkelijk met de werkgever te delen hier
recht op te hebben. Zowel het onderzoek als het experiment wijzen erop
dat de effectiviteit van de no-riskpolis verweven is met de bekendheid
ervan. Ik kom hier later op terug.

5

Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 843.
Kamerstuk 29 544, nr. 843.
7
Er bestaan wel verschillen naar kenmerken van zowel kandidaten als werkgevers. Zo lijkt de
no-riskpolis minder effectief voor relatief jonge en oude kandidaten – omdat de aannamekansen van jongeren überhaupt vrij hoog zijn, terwijl werkgevers ook met een no-riskpolis
terughoudend lijken in het aannemen van vijftigplussers – en worden kleine bedrijven minder
snel over de streep getrokken dan grotere werkgevers.
8
Hierbij is het goed op te merken dat grotere werkgevers beter bekend zijn met de no-riskpolis
dan kleinere werkgevers.
9
Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 956.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

3

De uitkomsten van het onderzoek en het experiment zijn samen met een
petitie door onder andere Emma@Work en het Jongerenpanel Zorg én
perspectief10 aanleiding voor mij geweest om uw Kamer drie externe
vervolgonderzoeken toe te zeggen:
1. Een onderzoek naar hoe de bekendheid van de no-riskpolis kan
worden vergroot;
2. Een onderzoek naar de effecten van de no-riskpolis;
3. Een onderzoek naar de mogelijke uitbreiding van de no-riskpolis voor
mensen met een chronische aandoening.
Hieronder informeer ik uw Kamer eerst over de belangrijkste bevindingen
van die drie inmiddels afgeronde onderzoeken, om vervolgens in te gaan
op de conclusies die ik daaruit trek en de acties die ik daaraan verbind.
Onderzoek naar hoe de bekendheid van de no-riskpolis kan
worden vergroot
In het AO arbeidsongeschiktheid van 7 november 2019 heb ik toegezegd
te laten onderzoeken hoe de bekendheid van de no-riskpolis kan worden
vergroot.11 Ik heb dit onderzoek laten uitvoeren door onderzoeksbureau
Kantar. In de nota naar aanleiding van het verslag van het wetsvoorstel
Breed Offensief heeft de voormalige Staatssecretaris van SZW, in reactie
op vragen vanuit uw Kamer om de bekendheid van instrumenten zoals de
no-riskpolis bij werkgevers te verbeteren, ook al op dit onderzoek
gewezen.12
Kantar heeft onder vier doelgroepen middels interviews en groepsgesprekken onderzocht hoe zij denken dat de bekendheid van de no-riskpolis
kan worden vergroot. Het gaat om werkgevers, klantmanagers van
gemeenten en adviseurs, de UWV-doelgroep en jongeren met scholingsbelemmeringen. Het onderzoek geeft een overzicht van de ervaringen die
de deelnemers hebben met de no-riskpolis. De bevindingen zijn per
doelgroep gerapporteerd en daarom treft u vier deelrapporten als bijlagen
bij deze brief aan13.
Het onderzoek van Kantar geeft aandachtspunten waarmee rekening kan
worden gehouden bij de communicatie over de no-riskpolis. Het is van
belang die communicatie toe te spitsen op de verschillende doelgroepen;
voor jongeren met scholingsbelemmeringen betekent de no-riskpolis iets
anders dan voor werkgevers. Wat betekent en vraagt de no-riskpolis van
hen? Dat zou helder moeten zijn wanneer er gecommuniceerd wordt over
de no-riskpolis. Verder is het van belang om de no-riskpolis op het juiste
moment en bij herhaling onder de aandacht te brengen; het zou de
verschillende doelgroepen voor wie de no-riskpolis relevant is in staat
moeten stellen geïnformeerde afwegingen te maken.
Onderzoek naar de effecten van de no-riskpolis
De Kamer heeft mij via de motie van het lid Van Weyenberg c.s. van
21 november 2019 verzocht om te onderzoeken hoe de effectiviteit van de
no-riskpolis beter in beeld kan worden gebracht.14 Naar aanleiding van
deze motie heb ik De Beleidsonderzoekers gevraagd te onderzoeken welke
mogelijke effecten uitgaan van het recht op de no-riskpolis en hoe
10

Het Jongerenpanel Zorg en perspectief is per 1 juli 2020 samen met All of Me en ECJP
zelfstandig verder gegaan in stichting JongPIT.
11
Kamerstuk 29 544, nr. 964.
12
Kamerstuk 35 394, nr. 8, antwoord op vraag 127.
13
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
14
Kamerstuk 29 544, nr. 958.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

4

hiermee rekening is te houden in onderzoek en beleid omtrent de
no-riskpolis. In mijn brief van 1 juli 2020 heb ik u op hoofdlijnen geïnformeerd over de belangrijkste conclusies uit dit rapport.15 Ik ga hieronder
dieper op die conclusies in.
De onderzoekers geven aan dat er positieve effecten zijn die direct kunnen
voortvloeien uit het recht op de no-riskpolis:
• De no-riskpolis compenseert werkgevers voor loondoorbetaling bij
ziekte en neemt daarmee een financiële drempel voor werkgevers weg
om een kandidaat met een arbeidsbeperking of ziekte(verleden) in
dienst te nemen. Dit gewenste effect treedt naar de verwachting van
onderzoekers echter maar beperkt op, omdat andere factoren (zoals
die hieronder benoemd) hiermee interfereren.
• Voor zowel werkzoekenden als werkgevers kan de no-riskpolis
geruststellend werken. Kandidaten met een no-riskpolis voelen zich
minder bezwaard als ze uitvallen, omdat ze weten dat hun werkgever
voor de kosten daarvan gecompenseerd worden. Het kan werkgevers
om die reden eveneens geruststellen.
Effecten die de effectiviteit van de no-riskpolis mogelijk negatief
beïnvloeden:
• Hoewel de no-riskpolis werkgevers financieel compenseert in geval
van verzuim, maken werkgevers zich vooral zorgen over de continuïteit
van de bedrijfsvoering op het moment dat een medewerker uitvalt. Dat
risico dekt de no-riskpolis niet af. Daarnaast compenseert de
no-riskpolis werkgevers niet voor eventuele kosten voorvloeiend uit de
re-integratieverplichting die werkgevers hebben op het moment dat
een werknemer ziek wordt.
• De no-riskpolis vestigt de aandacht op de mogelijke beperkingen en
het ziekteverleden van een kandidaat. Werkgevers associëren het recht
op een no-riskpolis met een hogere dan gemiddelde kans op ziekteverzuim en/of een minder productieve kandidaat. Het recht op een
no-riskpolis roept vragen op en kan jegens werkzoekenden stigmatiserend werken. Dit zijn redenen voor werkzoekenden die recht hebben op
een no-riskpolis en dit weten, om dit niet met een potentiële werkgever
te delen.
Daarnaast wijzen de onderzoekers erop dat de specifieke omstandigheden
van specifieke doelgroepen bepalen in hoeverre we mogen verwachten
dat de bovengenoemde positieve of negatieve effecten optreden. De
onderzoekers wijzen onder andere op de mate van begeleiding die
werkzoekenden met het recht op een no-riskpolis ontvangen. Het is
daarbij belangrijk om de doelgroepen van UWV en gemeenten te
onderscheiden. Bij de doelgroep die onder de Participatiewet valt, dus
onder verantwoordelijkheid van gemeenten, wordt de no-riskpolis actief
ingezet door klantmanagers als hulpmiddel om mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt te plaatsen bij werkgevers. De werkzoekenden die
onder de UWV-doelgroep vallen, gaan in de regel juist zelf op zoek naar
(ander) werk. UWV besteedt in de contacten met de doelgroep regelmatig
aandacht aan de no-riskpolis. Desalniettemin is het aan de werkzoekenden
om zelf op zoek te gaan naar potentiële werkgevers, te beseffen dat ze
recht hebben op een no-riskpolis, te begrijpen hoe de no-riskpolis werkt
en de keuze te maken of ze het instrument benoemen tijdens het
sollicitatieproces. Dit doet een beroep op het kennisniveau en het
doenvermogen van de UWV-doelgroep. Het is denkbaar, zo stellen de
onderzoekers, dat dit voor sommige mensen veel gevraagd is.

15

Kamerstuk 29 544, nr. 1015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

5

De bekendheid van de no-riskpolis is bovendien een belangrijke randvoorwaarde voor het mogelijke succes ervan, merken de onderzoekers op. Als
werkgevers niet weten dat een kandidaat recht heeft op een no-riskpolis,
kan het instrument geen rol spelen in de afweging die werkgevers maken
om een kandidaat al dan niet aan te nemen. Voor werkzoekenden die niet
weten dat ze recht hebben op een no-riskpolis kan het onmogelijk het
duwtje in de rug naar werk(behoud) zijn zoals beoogd.
De no-riskpolis, zo concluderen de onderzoekers, kan mensen uit de
doelgroep op weg helpen naar werk, maar dit is niet vanzelfsprekend. Dat
werkgevers financieel gecompenseerd worden voor mogelijk toekomstig
verzuim, is niet de enige factor op het moment dat een werkgever iemand
met een arbeidsbeperking of ziekte(verleden) overweegt aan te nemen of
in dienst te houden. Zo bezien is de no-riskpolis volgens de onderzoekers
een kleine schakel in het complexe matchingsproces tussen werkgevers
en werkzoekenden.
Onderzoek naar mogelijke uitbreiding van de no-riskpolis voor
mensen met een chronische aandoening
In mijn brief van 29 oktober 2019 heb ik aangegeven een mogelijke
uitbreiding van de no-riskpolis voor mensen met een chronische
aandoening te laten onderzoeken.16 Ik heb onderzoeksbureau Significant
APE gevraagd of afbakening haalbaar is van de groep mensen die op
basis van een chronische aandoening in aanmerking kan komen voor
eventuele uitbreiding van de no-riskpolis. De resultaten van het onderzoek
treft u aan in het eindrapport «Chronisch ziek, chronisch risico?» dat ik als
bijlage bij deze brief heb gevoegd.17
Significant APE heeft eerst met een groep van medische experts ten
aanzien van alle langdurige en chronische aandoeningen bepaald of deze
op basis van medisch inhoudelijke argumenten bij de afbakening moesten
worden betrokken. Dat was het geval als de aandoening:
• naar verwachting mogelijk een verhoogde kans geeft op verzuim;
• naar verwachting langdurig, chronisch en/of blijvend is en;
• het niet mogelijk is om met een behandeling of hulpmiddel de
aandoening op korte termijn te genezen en/of de belemmeringen weg
te nemen.
Significant APE kwam tot 76 aandoeningen waarvoor dit het geval is.
Vervolgens is het risico op verzuim en de mate van arbeidsparticipatie in
kaart gebracht. Er zijn drie maatstaven gebruikt om het risico op verzuim
te operationaliseren: verzuimfrequentie, verzuimpercentage en
verzuimduur.18 Bij vrijwel alle 76 aandoeningen, zo concludeert het
onderzoek, is er gemiddeld een hoger risico op verzuim. Het is daarmee
niet direct gezegd dat de chronische aandoening dat verzuim veroorzaakt;
de kans op verzuim en de mate waarin iemand participeert op de
arbeidsmarkt worden beïnvloed door een veelvoud aan factoren.
Het onderzoek concludeert dat als we op deze manier kijken naar de groep
mensen met een chronische aandoening die tot een aantoonbaar hoger
dan gemiddeld risico op verzuim van werk leidt, er naar schatting 3 tot
16
17
18

Kamerstuk 29 544, nr. 956.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Verzuimfrequentie: aantal keer ziekteverzuim in de afgelopen 12 maanden (op basis van de
Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van het TNO). Verzuimpercentage: aantal
verzuimdagen in de afgelopen 12 maanden afgezet tegen het aantal contractdagen in het
tijdvak 1 januari 2018 t/m 31 december (op basis van wederom de Nationale Enquête
Arbeidsomstandigheden van het TNO en data van het UWV). Verzuimduur: van in het tijdvak
1 januari 2017 t/m 31 december 2017 nieuwe ziektemeldingen het aantal bijbehorende dagen
(op basis van data van het UWV).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

6

4 miljoen mensen19 recht zouden krijgen op een no-riskpolis die daar op
grond van huidige wetgeving geen aanspraak op kunnen maken. Dat zou
naar schatting een verdrie- tot verviervoudiging van de doelgroep
betekenen. Ik ga hieronder onder andere in op de implicaties bij de
omvang van deze doelgroep.
Implicaties en acties
Hieronder zal ik aangeven welke implicaties de bevindingen uit de
hierboven gepresenteerde onderzoeken wat mij betreft hebben en welke
acties ik daaraan verbind.
Over de bekendheid van de no-riskpolis
UWV zet sinds 2018 in op het vergroten van de bekendheid van de
no-riskpolis onder de UWV-doelgroep en onder werkgevers. Hiervoor is
UWV gekomen met een pakket aan verbetermaatregelen. Deze maatregelen sluiten goed aan bij de aandachtspunten die naar voren komen uit
het onderzoek uitgevoerd door Kantar.
Het UWV verstuurt sinds 1 juli 2020 nieuwe brieven die mensen na de
uitslag van hun WIA-claimbeoordeling attenderen op hun recht op de
no-riskpolis en toelichten wat die no-riskpolis inhoudt. Dit ziet er voor
mensen wiens WIA-aanvraag is toegekend anders uit dan voor mensen
wiens aanvraag is afgewezen:
• In de beschikking waarin mensen worden geïnformeerd over de
toekenning van de WIA-aanvraag, is nog geen informatie opgenomen
over het recht op de no-riskpolis. Om de informatie die mensen per
keer ontvangen overzichtelijk te houden is er voor gekozen mensen
binnen 2 tot 4 weken na toekenning van de WIA een introductiebrief
no-riskpolis te sturen.
• In de beschikking waarin mensen worden geïnformeerd over de
afwijzing van de WIA-aanvraag, wordt reeds gewezen op het recht op
een no-riskpolis. Ook deze mensen ontvangen 2 tot 4 weken daarna
een brief waarin zij aan dit recht worden herinnerd.
Het UWV geeft hiermee vorm aan de aanbeveling van Kantar om mensen
op het juiste moment en bij herhaling te informeren. Om aan te sluiten bij
de informatiebehoeften van de groep die een WIA-aanvraag bij het UWV
doet, zijn deze brieven, bij het opstellen daarvan, voorgelegd aan een
klantpanel.
Mensen met een recht op een no-riskpolis worden daar door UWV niet
uitsluitend per brief over geïnformeerd. Als onderdeel van de dienstverlening die zij ontvangen vanuit UWV WERKbedrijf worden werkzoekenden
mondeling gewezen op hun recht op de no-riskpolis en krijgen zij
toegelicht wat die no-riskpolis inhoudt.
Kantar concludeert dat klantmanagers van gemeenten de no-riskpolis met
jongeren met scholingsbelemmeringen bespreken en de functie daarvan
toelichten. Jongeren met scholingsbelemmeringen kunnen voor informatie ook terecht op de website van UWV. Ik ga met betrokken partijen
verder in gesprek over hoe we de bekendheid van (hun recht op) de
no-riskpolis onder jongeren met scholingsbelemmeringen gericht kan
vergroten.

19

Op een onderzoekspopulatie van 10 miljoen mensen; de onderzoekspopulatie beslaat
personen van 16 jaar tot 65 jaar, die geen onderwijs meer volgen en niet volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

7

De verbetermaatregelen van UWV hadden ook betrekking op het
optimaliseren van de communicatie richting werkgevers. Zo is er sinds
2018 aandacht voor de no-riskpolis op congressen, op de sociale media
van UWV en op de website van UWV die zich op werkgevers richt. Ook
vanuit de werkgeversdienstverlening van UWV WERKbedrijf is er in de
contacten met werkgevers regelmatig aandacht voor de no-riskpolis, en
breder, over de regelingen waar werkgevers aanspraak op kunnen maken.
Er is dus al veel gebeurd om de bekendheid van de no-riskpolis te
vergroten. Gegeven het belang van de bekendheid van de no-riskpolis als
randvoorwaarde van het succes ervan, heeft UWV structurele aandacht
voor de bekendheid van de no-riskpolis en is daarin voortdurend alert op
mogelijke verbeteringen.
Gemeenten die geraadpleegd zijn over de uitkomsten van dit onderzoek
geven aan geen problemen te ervaren wat betreft de bekendheid van de
no-riskpolis voor de gemeentelijke doelgroep. Gemeenten zijn nu in het
kader van het lopend project instrumentengids werkgeversdienstverlening
bezig met een pilot om de beschikbare instrumenten op het gebied van
werkgeversdienstverlening breder bekend te maken aan werkgevers in de
arbeidsmarktregio.20 Deze pilot draagt bij aan een betere informatievoorziening aan werkgever. Op dit moment doen enkele gemeenten aan de
pilot mee.
Over de diverse effecten van de no-riskpolis
Het onderzoek van de Beleidsonderzoekers helpt mij om te begrijpen hoe
de no-riskpolis positieve, maar ook mogelijke negatieve effecten kan
hebben op de kansen voor een werkzoekende met een arbeidsbeperking
of ziekte(verleden) om werk te hervatten. Een ander belangrijke uitkomst
van dit onderzoek is dat de no-riskpolis in samenhang moet worden
bezien met andere instrumenten. UWV concludeerde eerder al dat de
no-riskpolis op zichzelf niet hét wondermiddel is om mensen met een
arbeidsbeperking of ziekte(verleden) aan een baan te helpen.21 De
no-riskpolis is één van de instrumenten die werkgevers stimuleren om
mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen en te houden.
Andere belangrijke instrumenten zijn loonkostensubsidie of loondispensatie (deze compenseren werkgevers voor loonkosten van mensen met
verminderde productiviteit), een jobcoach (voor begeleiding en ondersteuning van mensen met een beperking op de werkvloer), andere op
werk gerichte voorzieningen (bijvoorbeeld hulpmiddelen, werkplekaanpassingen), loonkostenvoordeel banenafspraak (biedt werkgevers een
fiscaal voordeel als zij iemand uit de doelgroep in dienst nemen) en
proefplaatsing (biedt werkgevers en werknemers gedurende een aantal
maanden de kans om elkaar te wennen, met behoud van uitkering).
Hoewel dit onderzoek net als de andere twee onderzoeken specifiek
inzoomt op de no-riskpolis, is de opgave om toe te werken naar een
inclusieve arbeidsmarkt breder dan dit ene instrument. Het is dan ook
belangrijk om te blijven kijken naar de gehele set van mogelijkheden voor
gemeenten en UWV om mensen met een ziekte(verleden) richting die
arbeidsmarkt te begeleiden, en daarbij de ondersteuning en instrumenten
te bieden die nodig en passend zijn.
Er bestaan verschillen tussen de manier waarop de UWV-doelgroep en de
doelgroep die onder de Participatiewet valt, begeleiding naar werk
ontvangen. Dat betekent dat de no-riskpolis voor die doelgroepen een
verschillende werking heeft. Werkzoekenden in de UWV-doelgroep zoeken
20
21

Zie: https://www.vngrealisatie.nl/producten/instrumentengidsen-dennis-en-eva.
Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 956.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

8

vaak zelf naar werk. Ik vind het belangrijk om aan hen de keuze te laten
om het recht dat ze op een no-riskpolis hebben te benoemen of niet
tijdens een sollicitatieprocedure. Dit doet wel een beroep op het kennisniveau en doenvermogen van de werkzoekende met een arbeidsbeperking
of ziekte(verleden), merken de Beleidsonderzoekers op. Dat vind ik een
waardevol signaal. Met het UWV ga ik in gesprek over in hoeverre we
binnen de UWV-dienstverlening mensen die zelf op zoek gaan naar werk
kunnen ondersteunen in de afwegingen die ze maken bij het wel of niet
benoemen van het recht op de no-riskpolis.
Over de uitbreiding van de no-riskpolis naar mensen met een chronische
aandoening
Uit het onderzoek van Significant APE concludeer ik dat de uitbreiding van
de no-riskpolis op basis van de afbakening van een groep mensen met
een chronische aandoening met een aantoonbaar hoger risico op verzuim
van werk heeft, geen haalbare en wenselijke route is.
Daarbij spelen de volgende afwegingen een rol:
• De groep mensen met een chronische aandoening is erg divers; niet
alle chronische aandoeningen zijn in eenzelfde mate beperkend voor
de mate waarin iemand kan werken. Er zijn mensen met chronische
aandoeningen die op dit moment op eigen kracht (volledig) aan het
werk zijn, terwijl anderen beperkingen ervaren om (volledig) aan het
werk te gaan. Bovendien is de mate waarin iemand arbeidsbeperkingen ervaart afhankelijk van het type werk dat iemand doet. De
afbakening van chronische aandoeningen in het onderzoek gaat aan
dergelijke verschillen voorbij en maakt het niet mogelijk groepen te
definiëren die daadwerkelijk baat zouden hebben van een recht op een
no-riskpolis.
• Volgens de groep mensen die in het onderzoek is afgebakend, zouden
naar schatting 3 tot 4 miljoen mensen recht krijgen op een no-riskpolis
die daar op grond van huidige wetgeving geen aanspraak op kunnen
maken, een verdrie- tot verviervoudiging van de huidige groep. Ik zie
drie redenen waarom het niet wenselijk is om de no-riskpolis op
dergelijke schaal uit te breiden:
1. In de inleiding van deze brief schreef ik over de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte die in Nederland op werkgevers rust. De
no-riskpolis compenseert werkgevers in die verplichting voor een
bewust afgebakende groep mensen, met het idee dat de loondoorbetalingsverplichting werkgevers anders weerhoudt deze groep
mensen in dienst te nemen en te houden. Het overwegen van een
uitbreiding van de no-riskpolis met 3 tot 4 miljoen mensen schiet
het doel van het instrument voorbij en stelt in feite de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte ter discussie.
2. Bij deze uitbreiding van de no-riskpolis dienen we te waken voor
verdringingseffecten. Uit het onderzoek van De
Beleidsonderzoekers/SEO uit 2018 blijkt dat de no-riskpolis voor
een kwart van de sollicitanten met een no-riskpolis werkgevers over
de streep trekt iemand met arbeidsbeperkingen aan te nemen. Voor
de overige driekwart van de sollicitanten geldt dat ze sowieso
zouden zijn aangenomen.22 Met andere woorden; veel werkgevers
worden aangezet tot gedrag dat ze al van plan waren te vertonen.
De Beleidsonderzoekers merken op dat hoe groter en vooral hoe
heterogener de doelgroep die recht op een no-riskpolis heeft wordt,
hoe groter de kans is op «cherry picking». Er zou zodoende sprake
kunnen zijn van een bepaalde mate van verdringing tussen
kandidaten uit de doelgroep van de no-riskpolis. In dat scenario
22

Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 843.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

9

•

helpt de no-riskpolis naar verwachting vooral mensen aan het werk
die dat ook op eigen kracht gelukt zou zijn, terwijl de no-riskpolis
voor kandidaten die het moeilijkst aan het werk komen minder
meerwaarde gaat bieden.
3. Een dergelijke uitbreiding van de no-riskpolis gaat de uitvoeringscapaciteit van UWV te boven. Het aantal aanvragen zal toenemen,
waarbij moet worden beoordeeld of het om een chronische
aandoening met een verhoogd risico op verzuim gaat. Bovendien
neemt ook het aantal aanvragen toe van mensen met een chronische aandoening die bij daadwerkelijk arbeidsverzuim op grond
van de Ziektewet een uitkering claimen.
Ten slotte maak ik me, met de sociale partners, grote zorgen over de
stigmatiserende effecten die uit kunnen gaan van de no-riskpolis op
basis van een lijst van chronische aandoeningen en de gevolgen
daarvan voor de groep mensen met een chronische aandoening. De
Beleidsonderzoekers wezen reeds op de mogelijk stigmatiserende
werking van de no-riskpolis23 en ook Significant APE wijst hierop.24

Een voorwaarde die ik aan het onderzoek naar uitbreiding van de
no-riskpolis had gesteld is dat er geen aanvullende beoordeling door een
verzekeringsarts nodig zou zijn. Naast capaciteitsproblemen die een
individuele beoordeling op dit moment in de weg staan, is deze route om
de volgende redenen complex. Ten eerste hangt een bepaalde chronische
aandoening niet voorspelbaar samen met toekomstig verzuim.
Bepalender is hoe mensen hun beperkingen en gezondheid ervaren.25 Die
ervaring is echter veranderlijk, terwijl een sociaal-medische beoordeling
noodgedwongen een momentopname is. Daarnaast hangt de mate
waarin een chronische aandoening een mogelijke beperking vormt voor
werk(behoud) ook af van het type werk dat men verricht. Het verder
verkennen van de route van een individuele beoordeling acht daarnaast
ook niet zinvol, gegeven het bestaande forse tekort aan verzekeringsartsen bij UWV.26
Ik vind het dan ook niet wenselijk om vervolgstappen te zetten richting
een uitbreiding van de no-riskpolis voor mensen met een chronische
aandoening.
In het kader van de huidige afbakening van de no-riskpolis en de
verzoeken die mij vragen uitbreiding van het instrument te overwegen,
noem ik nog het volgende:
• Tot november 2020 bestond er ook een no-riskpolis voor oudere
werknemers.27 Deze inzet van de no-riskpolis is meegenomen in de
evaluatie van het actieplan «Perspectief voor vijftigplussers». In de
aanbiedingsbrief bij de evaluatie heb ik aangegeven dat ik verken of
23

Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 1015.
De onderzoekers hebben een lijst opgesteld van 76 aandoeningen die samenhangen met een
groter risico op verzuim van werk. De bij dit onderzoek betrokken begeleidingscommissie
heeft bezwaar gemaakt tegen het openbaar maken van deze lijst, omdat dit ongewenste
effecten kan hebben. Werkgevers worden mogelijk terughoudender bij het aannemen van
mensen met een chronische aandoening en individuen kunnen de lijst als stigmatiserend
ervaren. Ook zou de lijst met aandoeningen door verzuimverzekeraars gebruikt kunnen
worden om hogere premies voor bepaalde werknemers te vragen of deze zelfs uit te sluiten. Ik
kan mij vinden in deze bezwaren. Ze wegen voor mij bovendien des te zwaarder omdat de lijst
niet gebruikt zal worden; het recht op een no-riskpolis breid ik niet uit naar mensen met een
chronische aandoening. Daarom zend ik deze lijst niet aan uw Kamer.
25
Bijlage bij Kamerstuk 29 355, nr. 59.
26
Zie hierover mijn brief van 9 april 2021. Kamerstuk 26 448, nr. 645.
27
In november 2020 bereikte de doelgroep met recht op een no-riskpolis voor oudere
werknemers, zoals vastgelegd in artikel 29d van de Ziektewet, de pensioengerechtigde leeftijd
van 66 jaar en 4 maanden. Daarmee is er een einde gekomen aan het recht op een no-riskpolis
voor oudere werknemers.
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

10

•

wettelijke verlenging van dit instrument wenselijk is.28 De verdere
verkenning hiervan laat ik over aan het volgende kabinet.
Via de motie van de leden Bruins en Peters is mij verzocht om een
verkenning te doen naar de maatschappelijke kosten en baten van een
uitbreiding van de no-riskpolis naar mensen die langdurig een
bijstandsuitkering hebben, en bij netto positieve effecten met
scenario’s te komen voor uitbreiding van de no-riskpolis.29 Deze
verkenning zal een technisch karakter dragen. Hierover informeer ik u
in een separate brief, naar verwachting later deze maand. In het kader
van de verbetering re-integratie 2e spoor wordt bezien hoe een
experiment met het eerder inzetten van de no-riskpolis tijdens de
periode van loondoorbetaling bij ziekte vorm kan krijgen.

Tot slot
De no-riskpolis kan voor bepaalde groepen en onder specifieke omstandigheden helpen op de weg naar werk(behoud). Hoewel de no-riskpolis
stigmatiserend kan werken en niet per se doorslaggevend hoeft te zijn in
de afweging van werkgevers om iemand met een arbeidsbeperking of
ziekte(verleden) in dienst te nemen, kan de no-riskpolis gelijktijdig wel het
beoogde steuntje in de rug zijn op weg naar het vinden of behouden van
werk. Voor deze mensen is de no-riskpolis een waardevol instrument. Het
helpt in ieder geval als we de bekendheid van de no-riskpolis onder
werkzoekenden en werkgevers op gerichte manieren vergroten.
De no-riskpolis is bewust beschikbaar voor een afgebakende groep
mensen. Het verbreden van de toegang tot de no-riskpolis kan leiden tot
ongewenste verdringingseffecten. Bovendien interfereert uitbreiding van
de no-riskpolis met het principe van en de prikkels achter de loondoorbetalingsverplichting van werkgevers bij ziekte van werknemers. Tegelijkertijd moeten we ons ervan bewust blijven dat we met een afbakening
bepaalde groepen toegang tot het instrument ontzien. Dat is inherent aan
elke afbakening. Hoewel de keuzes bij die afbakening weloverwogen zijn,
kan dit lastig zijn voor de mensen die ook verwachten dat een no-riskpolis
hen zou helpen om op de arbeidsmarkt toe te treden of duurzaam aan het
werk te blijven.
Zoals gezegd is de no-riskpolis één van de instrumenten binnen een scala
aan arbeidsmarktinstrumenten. Ik wil waken voor de verwachting dat de
no-riskpolis als vanzelfsprekend de oplossing is voor de beperkte
arbeidsparticipatie van bepaalde groepen. Om te kunnen bepalen of een
bepaalde groep gebaat zou zijn bij de no-riskpolis, dienen we te begrijpen
waarom de arbeidsparticipatie van deze groepen achterblijft en welke
drempels ze precies ervaren op weg naar het vinden of behouden van
werk.
Ik blijf daarover graag met de betrokkenen uit de praktijk in gesprek en
blijf daarbij oog houden voor een juiste afbakening van de doelgroep van
de no-riskpolis.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

28
29

Kamerstuk 29 544, nr. 1026.
Kamerstuk 35 570 XV, nr. 65.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1066

11