Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

291
Vragen van de leden Oskam en Bruins Slot (beiden CDA) aan de Ministers
van Veiligheid en Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het
bericht «OM wil van RIVM info hielprik babycontainer» (ingezonden
10 september 2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 14 oktober 2015). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 177.
Vraag 1
Heeft u de uitzending gezien van zaterdag 5 september jl. van «Dit is de Dag»
over de zaak waarin vorig jaar oktober een baby in een vuilniscontainer werd
gevonden»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u de stand van zaken weergeven ten aanzien van de stappen die het
Openbaar Ministerie in deze zaak overweegt via de rechter om medisch
gerelateerde informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(RIVM) af te dwingen?
Antwoord 2
Het nemen van gerechtelijke stappen is op dit moment in het geheel niet aan
de orde. Zoals het parket Amsterdam in een persbericht van 2 september
2015 heeft laten weten, gaat het Openbaar Ministerie in het kader van het
strafrechtelijk onderzoek over deze zaak in gesprek met het RIVM. Als het
RIVM besluit de gegevens niet te verstrekken, heeft het Openbaar Ministerie
uiteindelijk de mogelijkheid om de zaak aan de rechter voor te leggen. Een
beslissing daarover zal pas worden genomen, nadat de zaak inhoudelijk met
het RIVM is besproken.

1
2

ah-tk-20152016-291
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

«OM wil van RIVM info hielprik babycontainer», De Telegraaf, donderdag 3 september 2015
http://www.eo.nl/ditisdedag/reportage/aflevering-detail/dit-is-de-dag-20150905t211030/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Bent u van mening dat doorbreking van het medisch beroepsgeheim alleen
mogelijk is wanneer het leven van het kind of de ouder op het spel staat, of
gaat u uit van hetgeen is opgenomen in de factsheet «Medisch Beroepsgeheim» en de «Handreiking Beroepsgeheim en politie/justitie» dat ook bij
verdenking van een ernstig strafbaar feit sprake kan zijn van «zeer uitzonderlijke omstandigheden» waardoor het medisch beroepsgeheim doorbroken kan
worden?3 Zo nee, waarom niet?
Kunt u bij de beantwoording van de vorige vraag betrekken de ogenschijnlijk
ruime(re) uitleg van de Hoge Raad dat het belang van de waarheidsvinding
kan prevaleren boven de belangen die het beroepsgeheim beoogt te
beschermen en dat deze belangen dus ook kunnen bestaan uit het algemeen
belang?4
Antwoord 3 en 4
Het medisch beroepsgeheim waarborgt niet alleen de privacy van de persoon
wiens gegevens het betreft, maar ook de toegang tot zorg. Er moet daarom
zorgvuldig met het beroepsgeheim worden omgegaan. Als het gaat om
persoonsgegevens die verkregen worden uit een hielprik mag eventuele
verstrekking van deze gegevens aan derden er niet toe leiden dat ouders zich
laten weerhouden om bij hun pasgeboren kind een hielprik af te laten nemen.
Wanneer een arts wordt gevraagd informatie te verschaffen die onder zijn
beroepsgeheim valt, kan hij zich onder andere daarom op zijn verschoningsrecht beroepen. Dit geldt ook in geval van een verzoek van het OM aan een
arts tot verstrekking van bepaalde gegevens. Het verschoningsrecht van de
arts is echter niet absoluut. De Hoge Raad heeft erkend dat er in strafzaken
«zeer uitzonderlijke omstandigheden» kunnen zijn waarin de waarheidsvinding moet prevaleren boven de belangen die het verschoningsrecht beoogt te
beschermen. Of sprake is van een «uitzonderlijke omstandigheid» is
afhankelijk van de specifieke situatie. Onder een uitzonderlijke omstandigheid
kan volgens de jurisprudentie van de Hoge Raad bijvoorbeeld worden
verstaan dat het opvragen van de gegevens het laatste redmiddel is om een
zeer ernstig misdrijf, zoals een moord, doodslag of een zedenmisdrijf op te
lossen of het belang van het kind te dienen.5
Vraag 5
Zijn de medische gegevens binnen het RIVM enkel beschikbaar voor
personen op wie het medisch beroepsgeheim van toepassing is? Bij wie rust
het medisch beroepsgeheim dan? Indien er sprake is van personen met een
medisch en/of /afgeleid beroepsgeheim, welke regels hanteert het RIVM dan
omtrent de inzage van deze medische informatie?
Antwoord 5
De medisch adviseurs van het RIVM beoordelen de analyses van het
hielprikbloed en verwijzen in voorkomende gevallen door. De medisch
adviseurs zijn artsen en als zodanig gebonden aan het medisch beroepsgeheim. Zoals in elke grotere zorgorganisatie worden ook uitvoerend medewerkers betrokken bij de gegevensverwerking. Deze medewerkers hebben een
afgeleid beroepsgeheim naast de ambtelijke geheimhoudingsplicht.
De inzage in het informatiesysteem waarin de gegevens van de hielprikscreening worden opgenomen is in overeenstemming met vigerende wet- en
regelgeving. Alleen medewerkers van het RIVM die de inzage nodig hebben
ten behoeve van de invoer van de gegevens, de medische beoordeling en de
eventuele doorverwijzing, hebben toegang tot het systeem.

3

Kamerstuk 34 000 XVI, nr. 111 en de bijgevoegde factsheet «medisch beroepsgeheim» alsmede
de «Handreiking Beroepsgeheim en politie/justitie», opgesteld door de KNMG
4
Zie o.a. uitspraken van de Hoge Raad d.d. 30 november 1999, NJ 2002, 438; 29 juni 2004, NJ
2005, 273, 9 mei 2006, NJ 2006, 622, 27 mei 2008, NJ 2008, 407, LJN BC1370 en 21 oktober
2008, NJ 2008, 630, LJN BD7817; 26 mei 2009, NJ 2009, 263; en 5 juli 2011, LJN BP6144.
5
Zie met name Hoge Raad, 28 februari 2012, ECLI:NL:HR:2012:BU6088, waarin de Hoge Raad de
in de rechtspraak daarvoor ontwikkelde maatstaven langs loopt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 6
Kunt u aangeven hoe vaak het RIVM gevolg heeft gegeven aan het doorbreken van het medisch beroepsgeheim op verzoek van politie en justitie, sinds
het verschijnen van de herziening «Handreiking Beroepsgeheim en politie/
justitie» in februari 2012? Kunt u aangeven hoe vaak dat uit eigen beweging
is geweest en hoe vaak dankzij tussenkomst van de rechter?
Antwoord 6
Het RIVM krijgt zelden dergelijke verzoeken. Sinds 2012 is geen sprake
geweest van doorbreking van het beroepsgeheim door geheimhoudingsplichtigen bij het RIVM op verzoek van politie of justitie of door tussenkomst van
de rechter.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoe de implementatie van de «Handreiking Beroepsgeheim
en politie/justitie» uit 2012 is geborgd bij instanties die te maken kunnen
krijgen met verzoeken om het medisch beroepsgeheim te doorbreken, in het
bijzonder bij het RIVM?
Antwoord 7
De handreiking is opgesteld door het Koninklijke maatschappij ter bevordering van de geneeskunde (KNMG). De KNMG besteedt in nascholingen voor
alle artsen aandacht aan het beroepsgeheim en de handreiking. Artsen van
het RIVM zijn, net als alle andere artsen, gehouden zorg te dragen voor
voldoende nascholingspunten teneinde hun inschrijving in de diverse
(specialisten)registers te behouden. Daarnaast vormt de omgang met het
beroepsgeheim een vast onderdeel van de vereisten van de artsopleiding,
zoals vastgelegd in het Raamplan artsopleiding uit 2009 van de Nederlandse
Federatie voor Universitaire medische centra.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3