Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1609
Vragen van het lid Beertema (PVV) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht «UvA neemt afstand van uitspraak docent over
«het verschijnsel non-binair»» (ingezonden 25 januari 2023).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 20 februari 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «UvA neemt afstand van uitspraak docent over
«het verschijnsel non-binair»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de opvatting dat sociaal wetenschapper Laurens Buijs als Universiteit
van Amsterdam (UvA)-docent het recht heeft om de wokecultuur binnen de
universiteit te bekritiseren als hij vaststelt dat volwassen wetenschappelijke
argumentatie door die wokecultuur dreigt plaats te moeten maken voor
ideologische argumenten, die betrekking hebben op gevoelens van onveiligheid en het schenden van «safe spaces»? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Elke medewerker van een universiteit heeft het recht om de cultuur van de
organisatie te bekritiseren. Dit geldt ook voor de heer Buijs.
Vraag 3
Vindt u dat de betrokken opleidingsdirecteur van Interdisciplinaire sociale
wetenschap (ISW) aan de UvA de wetenschappelijke standaarden uit het oog
heeft verloren en zich heeft laten leiden door ideologische argumenten door
nadrukkelijk afstand te nemen van de uitspraken van Laurens Buijs? Zo nee,
waarom niet?

1

ah-tk-20222023-1609
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Het Parool, 20 januari 2023, «UvA neemt afstand van uitspraak docent over «het verschijnsel
non-binair»», https://www.parool.nl/amsterdam/uva-neemt-afstand-van-uitspraak-docent-overhet-verschijnsel-non-binair~b43884f1/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Die mening deel ik niet. Ik hecht eraan dat de universiteit een veilige leer- en
werkomgeving biedt waarin iedereen zich thuis voelt en zich kan ontplooien
en waar een diversiteit aan perspectieven betrokken en overwogen wordt.
Studenten en docenten moeten zichzelf kunnen zijn. Dat geldt dus ook voor
transgender personen, waaronder non-binaire studenten en docenten. In een
brief aan studenten schrijft de betrokken opleidingsdirecteur dat docenten,
bestuurders en ondersteunende staf afstand nemen van de oordelen en
uitingen van de heer Buijs over non-binariteit. Daarmee draagt de opleidingsdirecteur uit dat iedereen welkom is bij de opleiding en op respect kan
rekenen, en dat een opvatting van een van de medewerkers geen uitdrukking
is van het beleid van de organisatie.
Vraag 4
Bent u het ermee eens dat de opleidingsdirecteur van ISW aan de UvA de
zorgen van Laurens Buijs over het gebrek aan debat en de dominantie van de
wokecultuur juist heeft bevestigd door in haar brief aan de studenten te
bevestigen dat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan discriminatie,
microagressie en het schenden van de safe space van studenten, waar dat op
geen enkele wijze het geval is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Die mening deel ik niet. De opleidingsdirecteur heeft het beleid van de
organisatie verduidelijkt. De opleidingsdirecteur draagt uit dat iedereen
welkom is bij de opleiding en op respect kan rekenen, en dat een opvatting
van een van de medewerkers geen uitdrukking is van het beleid van de
organisatie. Uit de berichtgeving maak ik niet op dat de opleidingsdirecteur
de docent heeft beticht van discriminatie, microagressie en het schenden van
de safe space van studenten.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het zwaarder laten wegen van de zogeheten sociale
veiligheid van studenten haaks staat op het recht van docenten van de UvA
om zonder consequenties en ruggespraak vrijelijk te kunnen publiceren in een
journalistiek medium van en voor studenten, docenten en medewerkers van
de UvA? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Uw vraag suggereert dat de UvA de sociale veiligheid van studenten
zwaarder laat wegen dan de mogelijkheid van een docent om vrijelijk te
publiceren in het universiteitsblad. Die veronderstelling deel ik niet. Folia is
een onafhankelijk journalistiek medium en heeft de heer Buijs een podium
geboden voor zijn opvattingen. Het publiceren van een opinie is zelden
zonder consequenties; het kan lezers overtuigen, weerstand oproepen of een
bijvoorbeeld discussie teweeg brengen. In dit specifieke geval heeft de heer
Buijs kritiek gekregen vanuit de academische gemeenschap en op sociale
media.
Dit neemt niet weg dat de sociale veiligheid van studenten en medewerkers
soms op gespannen voet kan staan met de vrijheid van meningsuiting en de
academische vrijheid. In eerste instantie is het aan de bestuurders binnen de
universiteiten om daar een verstandige weg in te vinden. De opleidingsdirecteur in kwestie heeft dan ook aangekondigd het gesprek binnen de opleiding
te willen voeren over respect voor de identiteit van ieder mens én voor de
academische vrijheid. Dit voornemen ondersteun ik van harte.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u de handelwijze van de UvA richting een kritische docent die
ook nog eens gebruik heeft gemaakt van de klokkenluidersregeling? Acht u
deze handelwijze wenselijk? Zo ja, waarom?
Antwoord 6
De heer Buijs heeft onder andere kritiek geuit op het diversiteitsbeleid van de
UvA. Dit is zijn goed recht. De betrokken opleidingsdirecteur en de chief
diversity officer van de UvA hebben in reactie op zijn kritiek het beleid van de
UvA – naar mijn inschatting op een respectvolle wijze – toegelicht en
verdedigd. Het college van bestuur heeft inmiddels een onafhankelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

commissie ingesteld om de melding te onderzoeken. Ik heb vertrouwen in de
handelwijze van het college van bestuur.
Vraag 7
Deelt u onze mening dat academie ideologische opvattingen, die altijd tijd-,
hype- en modegebonden zijn, strikt moeten worden gescheiden van het
wetenschappelijke werk? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u dat
stimuleren?
Antwoord 7
Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van wetenschappelijk onderzoek is
vastgelegd als principe in de Nederlandse gedragscode wetenschappelijke
integriteit. Ik citeer uit de gedragscode: «Onafhankelijkheid houdt onder
andere in dat men zich in de keuze van de methode, bij de beoordeling van
de data en in de weging van alternatieve verklaringen, maar ook bij het
beoordelen van onderzoek of onderzoeksvoorstellen van anderen, niet laat
leiden door buiten-wetenschappelijke overwegingen (bijvoorbeeld overwegingen van commerciële of politieke aard).» Dit principe onderschrijf ik.
Inzake het hoger onderwijs zijn docenten vrij om politieke opvattingen te
uiten maar dienen ze zich altijd bewust te zijn van de academische omgeving
en hun positie daarin. Een goede docent nodigt studenten daarbij uit tot
dialoog. Voorts is het op universiteiten een goed gebruik dat debatten
voldoen aan de eisen die aan het academische debat worden gesteld. Denk
daarbij aan weerlegbaarheid, argumentatie, kritiek, nieuwsgierigheid en
respect.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Dekker (FvD), ingezonden 25 januari 2023 (vraagnummer 2023Z01001).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3