Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3023
Vragen van het lid Bouchallikh (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat over het manifest van artsen en wetenschappers
dat pleit voor schonere lucht (ingezonden 16 april 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 1 juni 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 2639.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Drie keer op de intensive care door luchtvervuiling: «Dit is het moment om onze kinderen gezonde lucht te geven»»1?
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Wat is uw oordeel over het feit dat Noëlle uit Rozenburg, onderdeel van de
gemeente Rotterdam, drie keer op de intensive care belandde vanwege de
slechte luchtkwaliteit rondom de Rotterdamse haven?
Antwoord 2
Het is uiterst verdrietig als een kind zoals Noёlle zulke ernstige gezondheidsklachten moet ondervinden. In algemene zin is bekend dat luchtvervuiling,
naast vroegtijdige sterfte, ook tot een breed scala aan negatieve gezondheidseffecten kan leiden, waaronder een hogere kans op het ontstaan en het
verergeren van longklachten. De luchtkwaliteit is de afgelopen jaren al sterk
verbeterd. Inmiddels voldoen we in Nederland vrijwel overal aan de Europese
grenswaarden voor NO2 en fijnstof. Maar ook onder de Europese grenswaarden en zelfs onder de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO), leidt luchtvervuiling tot negatieve gezondheidseffecten. Daarom zet ik
mij in het Schone Lucht Akkoord, samen met decentrale overheden, in voor
een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor
alle Nederlanders te realiseren. Concreet is afgesproken om de gezondheids-

1

ah-tk-20202021-3023
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Trouw, 12 april 2021, Drie keer op de intensive care door luchtvervuiling: «Dit is het moment
om onze kinderen gezonde lucht te geven» (https://www.trouw.nl/binnenland/drie-keer-op-deintensive-care-door-luchtvervuiling-dit-is-het-moment-om-onze-kinderen-gezonde-lucht-tegeven~b0ee90fa/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

effecten van luchtverontreiniging uit Nederlandse bronnen met 50% te
reduceren in 2030 ten opzichte van 2016.
Vraag 3
Hoe staat dit voorval in verhouding tot het feit dat de gemeente Rotterdam
het Schone Lucht Akkoord (SLA) heeft ondertekend? Op welke termijn kunnen
we resultaten verwachten van het SLA en op welke wijze wordt de uitvoering
van het SLA gehandhaafd?
Antwoord 3
Ingrijpende gezondheidseffecten zijn niet alleen voor de rijksoverheid, maar
ook voor provincies en voor gemeenten zoals Rotterdam, een belangrijke
reden om te werken aan ambitieus luchtbeleid.
Ik heb uw Kamer in april de uitvoeringsagenda van het Schone Lucht
Akkoord gestuurd. Hierin staat welke activiteiten en resultaten op welk
moment geleverd worden en hoe de voortgang wordt gemonitord. Eind van
dit jaar voert RIVM de 0-meting van het Akkoord uit, hierin wordt met de
gezondheidsindicator de gezondheidswinst van het Schone Lucht Akkoord
berekend. Vervolgens zal eens per twee jaar het doelbereik worden berekend
met de gezondheidsindicator. Zodra de rapportage van de 0-meting gereed is,
zal ik uw Kamer hierover informeren.
Vraag 4
Deelt u de mening dat elk kind recht heeft op schone lucht? Zo ja, bent u van
oordeel dat het kabinet op dit moment voldoende maatregelen neemt om dat
recht te waarborgen en waarom?
Antwoord 4
Mijn ambitie is dat niet alleen kinderen, maar dat iedereen in Nederland in
een gezonde leefomgeving kan opgroeien en leven. Schone Lucht is daarvoor
een belangrijke voorwaarde. De luchtkwaliteit is door internationaal, nationaal
en lokaal luchtkwaliteitsbeleid de afgelopen jaren sterk verbeterd. Toch
behoort luchtverontreiniging nog tot één van de belangrijkste risicofactoren
voor de gezondheid. Daarom heeft het kabinet met andere overheden in het
Schone Lucht Akkoord afgesproken te werken aan gezondheidswinst door in
te zetten op een permanente verbetering van de luchtkwaliteit.
Vraag 5
Bent u bekend met de dwarsverbanden die door wetenschappers worden
gelegd tussen een slechte luchtkwaliteit en kwetsbare wijken? Wat vindt u er
bijvoorbeeld van dat kinderen op achtergestelde scholen meer risico lopen op
de gevolgen van een slechte luchtkwaliteit2? Heeft dit thema uw aandacht?
Zo ja, hoe uit zich dat?
Antwoord 5
In de beantwoording op de Kamervragen van lid Kuzu (DENK) de leden Kwint
en Laçin (beiden SP) op 27 januari 2020 ben ik, samen met de Ministers van
VWS en OCW, ingegaan op de samenhang tussen luchtkwaliteit en kwetsbare
wijken en scholen. Ik ben van mening dat de luchtkwaliteit overal in
Nederland moet verbeteren, ook in kwetsbare wijken. Daarnaast werk ik
conform het advies van de Gezondheidsraad, samen met RIVM, gemeenten
en provincies een aanvullende aanpak uit voor gebieden waar de blootstelling aan luchtverontreiniging hoog is. Mijn streven is om uw Kamer nog dit
jaar te informeren over deze aanpak.
De aanpak van gezondheidsachterstanden en de gezondheid van de fysieke
en sociale leefomgeving zijn ook prioriteiten voor het lokale gezondheidsbeleid die de Staatssecretaris van VWS heeft opgenomen in de Landelijke Nota
Gezondheidsbeleid (Kamerstuk 32 793, nr. 481).

2

One World, 4 maart 2021, Leerlingen in kwetsbare wijken ademen vuilere lucht in (https://
www.oneworld.nl/lezen/discriminatie/sociaal-onrecht/leerlingen-in-kwetsbare-wijken-ademenvuilere-lucht-in/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 6
Klopt het dat er tienduizenden mensen met een longziekte overwegen om te
verhuizen vanwege een slechte luchtkwaliteit? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke stappen moeten er ondernomen worden om de luchtkwaliteit in ieder
deel van Nederland op peil te houden?
Antwoord 6
Uit onderzoek door Nivel3 in opdracht van het Longfonds blijkt dat één op de
acht longpatiënten (12 procent) vanwege slechte luchtkwaliteit weleens
overweegt te verhuizen. Het op peil houden van de huidige luchtkwaliteit is
niet voldoende om ervoor te zorgen dat ook kwetsbare groepen zoals
longpatiënten overal in Nederland kunnen wonen zonder gezondheidsklachten te ervaren. Daarom werk ik samen met medeoverheden aan verdergaande gezondheidswinst door een permanente verbetering van de luchtkwaliteit.
Vraag 7
Bent u bekend met het manifest van longartsen, kinderartsen, huisartsen en
wetenschappers voor schone lucht4? Zo ja, kunt u reflecteren op de inhoud
van dit manifest?
Antwoord 7
Ja, ik ben bekend met het manifest. Ik zie het manifest als een belangrijke
aansporing om het Schone Lucht Akkoord ambitieus en effectief uit te
voeren.
Vraag 8 en 9
Deelt u de mening van zorgprofessionals en wetenschappers dat er meer
ambitie en snelheid nodig is voor preventie van ziekte en dat er een extra
impuls moet worden gegeven aan schone lucht? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening van de ondertekenaars van het manifest dat het doel uit
het SLA – 50% gezondheidswinst in 2030 – naar voren moet worden gehaald?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8 en 9
Hoe beter de luchtkwaliteit, hoe groter de gezondheidswinst. Bij het opstellen
van het Schone Lucht Akkoord is het doel afgesproken om 50% gezondheidswinst te realiseren in 2030 ten opzichte van 2016 voor luchtvervuiling
afkomstig uit binnenlandse bronnen. Voor dit doel is gekozen omdat het naar
verwachting ambitieus én haalbaar is.
Naast de concrete maatregelen uit het Akkoord, werk ik aan pilots en een
kennisagenda om aanvullende innovatieve aanpakken te ontwikkelen. Ook
voer ik een verkenning uit naar aanvullende maatregelen voor het terugdringen van luchtvervuiling door houtstook. Daarnaast zijn deelnemende
gemeenten en provincies volop bezig met het uitwerken van hun eigen
aanvullende maatregelen om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Mocht
blijken dat het mogelijk is om meer gezondheidswinst te realiseren, door de
luchtvervuiling sneller of meer te verbeteren, dan zal ik mij daar zeker voor
inzetten.
Belangrijke notie die ik niet onvermeld wil laten, is dat voor de verbetering
van de luchtkwaliteit ook het effectief uitvoeren van bestaand beleid, inclusief
het monitoren en toezicht, het verankeren van luchtkwaliteit in ander beleid
en inzet op ambitieus internationaal beleid van groot belang zijn. Ook daar
zet ik mij, samen met gemeenten en provincies en stakeholders, voor in.
Vraag 10
Hoeveel gemeenten doen er inmiddels mee aan het SLA en welke stappen
neemt u om meer gemeenten te stimuleren om mee te doen?

3

Nivel, Dossier Longmonitor (https://www.nivel.nl/nl/panel-van-mensen-met-een-longziektenationaal-panel-chronisch-zieken-en-gehandicapten/dossier)
4
Longfonds, Manifest: Geef kinderen gezonde lucht – nu en in de toekomst (https://
www.longfonds.nl/manifest)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Op dit moment telt het Schone Lucht Akkoord 91 deelnemers waaronder alle
twaalf provincies en 78 gemeenten. Een actueel overzicht van de deelnemers
staat op de website www.schoneluchtakkoord.nl. Daarmee heeft het Schone
Lucht Akkoord al een landsdekkende werking. Wel helpt het als meer
gemeenten deelnemen en met lokale maatregelen de luchtvervuiling in hun
gemeente aanpakken. Daarom zet ik mij in om meer gemeenten bij het
akkoord te betrekken. Ik heb gemeenten en provincies per brief uitgenodigd
om aan het Schone Lucht Akkoord deel te nemen. Daarnaast informeer ik
gemeenten regelmatig over het Schone Lucht Akkoord via nieuwsbrieven,
artikelen in tijdschriften en social media. Ook heb ik dit voorjaar informatiebijeenkomsten georganiseerd voor geïnteresseerde gemeenten. Veel van de
deelnemende gemeenten en provincies benaderen ook zelf gemeenten in hun
omgeving om het belang van deelname aan het Schone Lucht Akkoord te
benadrukken. Ten slotte ondersteun ik gemeenten financieel bij de uitvoering
van het Schone Lucht Akkoord met een Specifieke Uitkering die in april is
opengesteld.
Vraag 11
Wat vindt u van de oproep om de noodzaak van het realiseren van gezonde
lucht beter te verbinden aan bestaande opgaven rondom klimaat, de
energietransitie en de stikstofproblematiek? Worden de effecten op luchtkwaliteit en gezondheid in dergelijke dossiers op dit moment voldoende
meegenomen?
Antwoord 11
Het kabinet onderschrijft het belang van het verbinden van verschillende
beleidsopgaven. Veel maatregelen uit het klimaatbeleid, de stikstofaanpak en
het Schone Lucht Akkoord hangen nauw met elkaar samen en versterken
elkaar. Zo dragen maatregelen voor het versnellen van de transitie naar
elektrisch vervoer, het stimuleren van de fiets en schoon OV, het verlagen van
de maximumsnelheid, investeringen in walstroom en het verduurzamen van
de landbouw ook bij aan gezondere lucht. Een mooi voorbeeld is de integrale
routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen die wordt uitgewerkt vanuit zowel
klimaat, stikstof als Luchtkwaliteit en Gezondheid. Een ander voorbeeld is het
duurzaamheidskader voor biogrondstoffen, luchtkwaliteit is hier als een van
de pijlers in uitgewerkt.
Op 16 april heeft u een brief ontvangen over het nieuwe programma Gezonde
Groene Leefomgeving dat onder de Nationale Omgevingsvisie wordt opgezet
(Kamerstuk 32 793, nr. 549). In dat programma worden ook dwarsverbanden
gelegd met het Schone Lucht Akkoord en het Nationaal Milieukader, naast
vele andere (beleids)activiteiten om de gezondheid van de leefomgeving van
mensen in Nederland te verbeteren.
Om deze voortgang meer structureel vorm te geven, verken ik, conform de
aanbevelingen uit het IBO luchtkwaliteit, op welke wijze gezondheidseffecten
van luchtvervuiling nu al zijn verankerd in ander beleid en waar aanvullende
afspraken effectief kunnen zijn.
Vraag 12
Wat is uw oordeel over het pleidooi in het manifest om een speciaal gezant
voor schone lucht te benoemen? Ziet u dat als een effectieve manier om de
luchtkwaliteit in Nederland sneller te verbeteren? Kunt u toelichten waarom
wel of niet?
Antwoord 12
Ik vind het pleidooi voor een speciaal gezant een sympathiek idee. Tegelijk
ben ik van mening dat dit op dit moment geen versnelling voor de aanpak
van het Schone Lucht Akkoord op zal leveren. Met de uitvoeringsagenda is
dit voorjaar een belangrijke mijlpaal gerealiseerd voor een effectieve
uitvoering van het akkoord. Naar mijn overtuiging zou de prioriteit de
komende tijd moeten liggen op het snel en voortvarend uitvoeren van de
afspraken uit het akkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4