Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 822

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2020
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Energieraad die op 15 juni 2020
onder Kroatisch voorzitterschap plaatsvond middels een videoconference.
Tijdens de informele Energieraad werd van gedachten gewisseld over
herstel in het kader van de Europese Green Deal en de rol van innovatieve
technologieën.
Tevens heeft de Commissie kort stilgestaan bij de voortgang van haar
werkprogramma, waaronder de voortgang van de Integrale Nationale
Klimaat- en Energieplannen en de aankomende strategieën op systeemintegratie en waterstof, Renovation Wave, hernieuwbare energie op zee en
de herziening van de TEN-E verordening.
Daarnaast heeft de Commissie op verzoek van Litouwen een toelichting
gegeven over de stand van zaken rondom een Wit-Russische kerncentrale.
Ook heeft Duitsland een presentatie gegeven over haar prioriteiten tijdens
het aankomend Duitse voorzitterschap.
In de week na de Energieraad videoconference zijn de Raadsconclusies
over de Europese reactie op de COVID-19 pandemie in de Europese
energiesector, genaamd «Road to recovery», middels een schriftelijke
procedure aangenomen. Onderaan het verslag treft u daarover meer
informatie.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

kst-21501-33-822
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 822

1

Verslag van de Energieraad (videoconference) d.d. 15 juni 2020
Presentatie Europese Commissie
De Commissie opende de Raad met een pleidooi voor hoe fondsen onder
het voorgestelde Herstelplan zouden kunnen worden ingezet voor de
energiesector, door projecten te financieren voor energieopslag,
hernieuwbare energie, waterstof en de afvang en opslag van CO2 (CCS).
Ook benadrukt de Commissie dat de financiering in Horizon Europe moet
worden ingezet in de digitale en groene transitie. Ten slotte zal de nieuwe
Hydrogen Alliance volgens de Commissie een belangrijke rol spelen voor
het in kaart brengen van waterstofprojecten.
Herstel in het kader van de Europese Green Deal en de rol van
innovatieve technologieën
Gedachtenwisseling
De Raad heeft gesproken over het herstel in het kader van de Europese
Green Deal en de rol van innovatieve technologieën in dat herstel. Het
Kroatische voorzitterschap vroeg de lidstaten welke investeringen zij in de
komende twee jaar hebben voorzien ten behoeve van het halen van de
klimaatdoelen van 2030, mede in de context van het herstel na COVID-19.
Daarnaast vroeg het Kroatische voorzitterschap lidstaten om aan te geven
welke uitdagingen zij zien tijdens dat herstel, met name gericht op het
herstelpakket van de Commissie, en welke elementen lidstaten daarin
verder essentieel achten voor het herstelproces.
Als reactie op de eerste vraag gaven veel lidstaten aan dat Europese
financiering in het voorgestelde Herstelfonds een grote rol moet spelen in
het herstel van de energiesector. Nederland heeft ingebracht dat een
inhoudelijke discussie over het herstelplan in de eerste plaats in de
context van de gesprekken over het MFK gevoerd moeten worden. Een
aantal Oost-Europese lidstaten bepleit een bredere reikwijdte van het Just
Transition Fund (JTF), waarbij ook gekeken zou moeten worden naar
vervangende energieprojecten om de uitfasering van kolencentrales te
ondersteunen. Deze lidstaten verwezen daarbij naar de tijdelijke rol van
aardgasprojecten. Een klein aantal lidstaten benadrukte de rol van
nucleaire energie.
Enkele lidstaten, waaronder Nederland, gaven aan dat investeringen
moeten aansluiten bij de Integrale Nationale Energie- en Klimaatplannen
(INEKs), om de 2030 doelen te halen en op koers te blijven voor het doel
van klimaatneutraliteit in 2050. Een aantal lidstaten wees op het belang
van CO2-beprijzing om een gelijk speelveld te creëren voor schone
energie ten opzichte van fossiele energie.
In het kader van het herstel wijzen lidstaten op het belang van de
aankomende strategie voor hernieuwbare energie op zee van de
Commissie. Deze strategie is relevant voor lidstaten met windparken op
zee, maar ook andere innovatievere vormen van hernieuwbare energie op
zee (zoals getijdenenergie en zonneparken op zee) werden genoemd. Een
enkele keer werd het hergebruik van oude olie- en gasplatforms voor
hernieuwbare projecten op zee genoemd. Verder pleitten enkele lidstaten
voor het oprichten van strategische waardeketens voor hernieuwbare
energie. Een aantal lidstaten legde daarnaast prioriteit op het vergroten
van elektrificatie van de transportsector door e-mobiliteit.
Een aantal lidstaten richtte zich in hun interventie op het belang van
energie-efficiëntie, met name in gebouwen. Zij verwachten veel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 822

2

Renovation Wave die de Commissie in september uitbrengt. Ten slotte
was er aandacht voor de rol van digitalisering in de energiesector, met
name via smart grids.
Een groot aantal lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte de rol van
waterstof in het economisch herstel. Zij verwelkomen de strategieën voor
energie systeem integratie en waterstof die begin juli zullen uitkomen.
Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, verwezen daarbij naar de
politieke verklaring van het Pentalaterale Forum over waterstof die vorige
week naar de Europese Commissie is verstuurd. Hierin roepen deze
lidstaten onder andere op tot een regelgevend kader voor waterstof op
EU-niveau om de Europese interne markt voor waterstof te bevorderen.
Deze verklaring is zowel schriftelijk als tijdens de videoconference
gesteund door nog een aantal landen buiten het Pentalaterale Forum.
Andere lidstaten bepleiten ook het belang van een EU-waterstofmarkt,
maar zijn van mening dat inspanningen zich uitsluitend moeten richten op
groene waterstof (waterstof geproduceerd uit hernieuwbare elektriciteit).
Informatiepunt Update Commissiewerkprogramma
Op basis van de INEKs die door zo goed als alle lidstaten zijn ingediend, is
het nu mogelijk voor de Commissie om een eerste analyse te doen. De
volledige analyse volgt in september, met in oktober een analyse op
lidstaatniveau als onderdeel van het Commissierapport over de staat van
de energie-unie.
Op basis van de voorlopige analyse kan de Commissie de volgende
voorlopige conclusies trekken. Het verwachte hernieuwbare energieaandeel op EU-niveau is 33% – 33.7% in 2030, waardoor de EU op koers
ligt voor het behalen van het 32% hernieuwbaar doel op EU-niveau. De
Commissie waarschuwt voor mogelijke vertraging door COVID-19 en
daarom is het volgens de Commissie zeer belangrijk om vast te houden
aan projecten uit de INEKs.
Voor energiebesparing is er nog een tekort voor het doel van 32,5% op
EU-niveau: een tekort van 3% voor het primaire energiebesparingsdoel en
3,2% voor het finale energiebesparingsdoel. De Commissie ziet vooral
potentieel in energiebesparing bij gebouwen en ziet een belangrijke rol
weggelegd voor de Renovation Wave om dit gat te dichten. De Commissie
roept lidstaten op om hun lange-termijn strategie voor renovatie in te
dienen. Nederland heeft dit reeds gedaan.
Verder heeft de Commissie bevestigd dat zij ernaar streeft om de
energie-initiatieven onder de Green Deal zonder vertraging uit te brengen,
omdat deze van belang worden geacht voor het economisch herstel. Het
gaat om de volgende initiatieven: waterstof- en energie systeem integratie
strategieën (juli), Renovation Wave (september), strategie hernieuwbare
energie op zee (oktober) en herziening TEN-E verordening (november/
december). De Europese Commissie acht het nieuwe Strategic Investment
Facility (binnen InvestEU) uit het voorgestelde herstelplan belangrijk om
de waardeketen van hernieuwbare energie te versterken.
Update Wit-Russische kerncentrale
Litouwen sprak tijdens de videoconference haar zorgen uit over de
veiligheidssituatie van de Wit-Russische kerncentrale «Astravets».
Litouwen vroeg de Commissie om namens de EU een sterk politiek
signaal af te geven aan Wit-Rusland om deze zo snel mogelijk alle
aanbevelingen uit de Europese stresstest door te laten voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 822

3

De Commissie gaf aan nog geen formele reactie te hebben gekregen op
een brief van maart jl. aan Wit-Rusland. Daarin heeft de Commissie
gevraagd naar de voortgang van de te implementeren veiligheidseisen.
De Commissie richt in samenwerking met de Europese organisatie voor
toezichthouders voor nucleaire veiligheid (ENSREG) zogenoemde review
teams op, die op korte termijn kunnen worden ingezet voor controle ter
plekke. Verder zal er op korte termijn een workshop georganiseerd
worden over mogelijke toetreding van Wit-Rusland tot de «emergency
systems». De aanbevelingen moeten eind dit jaar geïmplementeerd zijn.
Informatiepunt: prioriteiten inkomend Duits voorzitterschap
Duitsland gaf tijdens de videoconference een presentatie over de
prioriteiten voor haar aankomend voorzitterschap. Duitsland beschouwt
COVID-19 als grootste uitdaging tijdens haar voorzitterschap en zet vol in
op afronding van de MFK-onderhandelingen inclusief het Strategic
Investment Facility. Het Duitse Voorzitterschap bereidt zich voor op de
energie-gerelateerde initiatieven onder de Green Deal, waaronder een
gedachtewisseling over energie systeem integratie, waterstof, en
hernieuwbare energie op zee. Verder zet het Duits Voorzitterschap in op de
volgende werkstromen:
1) een «EU enabling framework» voor grensoverschrijdende handel in
elektriciteit uit wind op zee en andere hernieuwbare bronnen.
Raadsconclusies over de Commissiestrategie voor hernieuwbare
energie op zee zijn voorzien tijdens de Energieraad op 14 december
a.s.;
2) het creëren van een regelgevend kader voor waterstof, vooral van
hernieuwbaar, inclusief een mondiale aanpak. Duitsland heeft een
discussie voorzien met experts en de industrie tijdens een high-level
conference op 5 oktober a.s.
Raadsconclusies aangenomen middels schriftelijke procedure na
afloop Energieraad videoconference
In de week na de Energieraad videoconference zijn de Raadsconclusies
over de Europese reactie op de COVID-19 pandemie in de Europese
energiesector, genaamd «Road to recovery», middels een schriftelijke
procedure aangenomen.1 De conclusies bevatten de voor het Kabinet
belangrijke verwijzingen naar het doel van klimaatneutraliteit in 2050 in de
EU en waterstof. Daarnaast bevatten ze de voor het Kabinet belangrijke
verwijzingen naar de geplande Europese strategieën voor energiesysteemintegratie en waterstof die 8 juli gepubliceerd zullen worden en een
verwijzing naar de geplande strategie voor hernieuwbare energie op zee
die in oktober verwacht wordt. Hiernaast verwijzen de Raadsconclusies
onder andere naar de centrale rol van de Integrale Nationale Energie- en
Klimaatplannen (INEKs), de reeds geplande initiatieven in het kader van
de Green Deal, het belang van energie-efficiëntie (met een nadruk op de
renovatie van gebouwen), energieopslag, elektrificatie, infrastructurele
sleutelprojecten die nodig zijn om de Europese energie- en klimaatdoelen
te behalen en het belang van grensoverschrijdende interconnecties en
digitalisering.

1

CM 2661 2020 INIT, https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2020/06/25/
response-to-the-covid-19-pandemic-in-the-eu-energy-sector-council-adopts-conclusions/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-33, nr. 822

4