Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2411
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het mogelijk strafrechtelijke karakter van het sluiten van drugspanden
door de burgemeester (ingezonden 25 maart 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
24 april 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 2303.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «De Sluitingsbevoegdheid van artikel
13b Opiumwet: een mogelijk vervolgingsbeletsel voor het Openbaar
Ministerie» en herinnert u zich uw antwoorden op eerdere vragen over dit
onderwerp?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de overweging van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van (ABRvS) dat zij een burgemeester niet zonder meer kan volgen
in het oordeel dat geen sprake is van een «criminal charge» bij het sluiten
van een pand?3
Antwoord 2
Het is vaste jurisprudentie dat een op artikel 13b Opiumwet gebaseerd
sluitingsbevel in beginsel geen punitieve sanctie en dus geen criminal charge
is. Wel kunnen de concrete omstandigheden van het geval dat anders maken.
In haar uitspraak van eind 2017 oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak
dat de burgemeester onvoldoende had gemotiveerd dat sluiting van de
betrokken woning ook in dit geval géén punitieve sanctie was. Gelet hierop
heeft de Afdeling de beslissing op bezwaar van de burgemeester van
Maastricht vernietigd. Inmiddels heeft de Afdeling uitspraak gedaan over de

1

B. Van der Vorm, De sluitingsbevoegdheid van artikel 13b Opiumwet: een mogelijk vervolgingsbeletsel voor het Openbaar Ministerie, PROCES 2019 (98)1.
2
Documentnummer: 2018D52471, d.d. 06-11-2018.
3
ABRvS 29 november 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3521, Gst. 2018/39, m.nt. A. Schreijenberg.

ah-tk-20182019-2411
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

nieuwe beslissing op bezwaar.4 De Afdeling oordeelt dat de burgemeester
(alsnog) voldoende heeft gemotiveerd waarom sluiting van de woning
noodzakelijk was. De sluiting was niet gericht op leedtoevoeging en dus geen
criminal charge. Het motiveringsgebrek is hersteld en het beroep is ongegrond verklaard.
Vraag 3
Acht u het wenselijk dat burgemeesters het middel van artikel 13b Opiumwet
ook als «criminal charge» inzetten? Zo ja, waarom? Zo nee, is op dit moment
voldoende gewaarborgd dat burgemeesters artikel 13b Opiumwet inderdaad
niet als strafrechtelijk middel inzetten?
Antwoord 3
Nee, het is niet wenselijk dat artikel 13b Opiumwet wordt gebruikt als
punitieve sanctie. De uitspraak van eind 2017 brengt in herinnering dat de
toepassing van de bevoegdheid van artikel 13b zeer ingrijpende gevolgen kan
hebben voor de bewoners van een woning en raakt aan het in artikel 8 van
het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) neergelegde recht
op respect voor het privéleven en de woning. Dat vereist dat de burgemeester in zijn besluit beschrijft waarom de sluiting noodzakelijk is om de
overtreding te beëindigen en herhaling daarvan te voorkomen. Het besluit
moet blijk geven van een beoordeling van de concrete omstandigheden van
het geval in samenhang bezien, waaronder een beoordeling van de evenredigheid van de gevolgen van de sluiting voor betrokkene(n) in verhouding tot
het doel dat strekt tot beëindiging en voorkoming van overtredingen van de
Opiumwet en het herstellen van de rust in de omgeving.
Een voor de hand liggende waarborg dat artikel 13b Opiumwet wordt
toegepast als herstelsanctie, wordt geboden door het feit dat betrokkene in
beginsel vooraf moet worden gehoord en het feit dat tegen het besluit
bestuursrechtelijke rechtsbescherming openstaat (bezwaar, beroep en hoger
beroep en de mogelijkheid om de rechter tijdens de behandeling van het
bezwaar of beroep te verzoeken om het sluitingsbevel te schorsen).5 Uw
Kamer heeft de motie-Buitenweg/Van Nipsen aanvaard.6 In deze motie wordt
de regering verzocht het gebruik van de bestuurlijke sluitingsbevoegdheid te
monitoren, uitspraken van de rechter hierover te analyseren en uw Kamer
hierover driejaarlijks te informeren. De Kamer zal naar aanleiding van deze
monitor uiterlijk op 1 juni 2021 worden geïnformeerd.7 De uitvoering van
deze motie zal naar verwachting aanvullende gegevens opleveren over onder
andere de proportionaliteit van toepassing van artikel 13b Opiumwet.
Vraag 4
Motiveren burgemeesters op dit moment altijd waarom zij van oordeel zijn
dat geen sprake is van een criminal charge? Zo nee, voorziet u in het licht
van voornoemde uitspraak van de ABRvS problemen bij eventuele latere
strafrechtelijke vervolging, met name door toepassing van het ne bis in
idem-beginsel?
Antwoord 4
Burgemeesters hoeven niet te motiveren waarom de sluiting géén punitieve
sanctie is. Wel moet worden uitgelegd waarom de sluiting – als herstelsanctie – niet verder gaat dan wat noodzakelijk is om de overtreding te beëindigen
en herhaling daarvan te voorkomen. Tevens moet in het besluit worden
uitgelegd waarom de sluiting voor de belanghebbenden geen nadelige
gevolgen heeft die onevenredig zijn in verhouding tot het doel van de sluiting
(artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
De uitspraak van november 2017 geeft geen reden tot zorg over een
eventuele latere strafrechtelijke vervolging, al was het maar omdat uit de
uitspraak van oktober 2018 blijkt dat ook in die zaak geen sprake was van een
criminal charge.
4

Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 24 oktober 2018,
ECLI:NL:RVS:2018:3482.
Zie voor uitzonderingen op die hoorplicht artikel 4:11 Awb, met name het geval dat de vereiste
spoed zich verzet tegen vooraf horen.
6
Kamerstuk 34 763, nr. 10
7
Kamerstuk 35 000 VI, nr. 2, p. 161.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5
Hoe wilt u voorkomen dat burgemeesters artikel 13b Opiumwet te ruim
toepassen en zij daardoor mogelijk (ongewild) een strafrechtelijk onderzoek in
de wielen rijden omdat er al voor hetzelfde feit een «sanctie» is opgelegd, te
weten door het bestuur?
Antwoord 5
Ik verwijs naar het antwoord op vraag 3 en 4.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de bevoegdheid om panden te sluiten op grond van
artikel 13b Opiumwet, conform de oorspronkelijke bedoelingen van de
wetgever, vooral gebruikt moet worden om overlast van de panden waaruit
gedeald wordt te bestrijden en de oude situatie, aldus voor de overlast, te
herstellen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Nee, die mening deel ik niet. Sinds de totstandkoming van artikel 13b in de
Opiumwet is de problematiek aanzienlijk veranderd. Panden worden op grote
schaal gebruikt in de keten van productie van en handel in drugs. Zoals ik
ook schreef in de brief aan uw Kamer van 15 februari 2019, gaat achter
drugshandel een keiharde wereld schuil waarin mensen worden geïntimideerd en bedreigd.8 Om van de sluitingsbevoegdheid gebruik te kunnen
maken, hoeft de burgemeester niet aan te tonen dat sprake is van overlast.9
Vraag 7
Vindt u ook dat repressief optreden voornamelijk een taak voor justitie is en
dat in ernstige gevallen drugspanden, na goed overleg in de driehoek, bij
wijze van voorlopige maatregel door de officier van justitie zouden moeten
worden gesloten, waarna de strafrechter het pand of de woning bij wijze van
strafrechtelijke maatregel sluit? Zo ja, wat kunt u doen om dit te bewerkstelligen?
Antwoord 7
Repressief optreden is een taak van justitie. Artikel 13b Opiumwet geeft een
grondslag voor een herstelsanctie, niet voor een punitieve sanctie. De
burgemeester stelt niet vast of iemand schuldig is aan de handel in drugs en
van die schuld wordt ook niet uitgegaan. De officier van justitie besluit of
iemand vervolgd dient te worden en de strafrechter oordeelt of iemand al
dan niet schuldig is.
Vraag 8
Wilt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 8
Ja.

8

9

Kamerstuk 29 911, nr. 218.
Brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 15 februari 2019, kenmerk 2502930.
Kamerstuk 25 324, nr. 3, p. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3