Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-03

Begrotingsraad

Nr. 157

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 april 2021
Op 24 maart jl. presenteerde de Europese Commissie (de Commissie) een
voorstel voor een tweede aanvullende Europese begroting voor 2021
(Draft Amending Budget 2; DAB2). In het voorstel voor DAB2 stelt de
Commissie voor om extra middelen aan de Europese begroting voor 2021
toe te voegen ter bestrijding van de COVID-19-crisis. Tevens wordt het
Europees Solidariteitsfonds ingezet en worden enkele aanpassingen
gedaan die volgen uit de definitieve goedkeuring van de MFK-verordening.1 Met deze brief informeer ik uw Kamer over de inhoud van het
voorstel voor DAB2, de appreciatie en inzet van het kabinet, de gevolgen
voor de Rijksbegroting en het vervolgproces. Hiermee vervangt deze brief,
zoals gebruikelijk, het BNC-fiche over dit voorstel.
Beschrijving voorstel
COVID-19-bestrijding
In DAB2 stelt de Commissie voor om de Europese begroting voor 20212 te
verhogen met in totaal 260,7 miljoen euro in vastleggingen – dit zijn
wettelijke (of contractuele) verplichtingen – en met 252,6 miljoen euro in
betalingen – dit zijn de kasuitgaven volgend uit vastleggingen. Het
merendeel wordt ingezet voor additionele financiering in het kader van de
bestrijding van de COVID-19-crisis, waarvan in totaal 216,2 miljoen euro in
vastleggingen en 208,1 miljoen euro in betalingen via het Instrument voor
Noodhulp (ESI) en het Europees Centrum voor Ziektepreventie en
-bestrijding (ECDC). Zie voor de uitsplitsing van middelen ook tabel 2 in de
Annex.

1

2

kst-21501-03-157
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerbrief Verslag Europese Raad en Eurotop van 10 en 11 december 2020. Kamerstuk 21
501–20, nr.1638.
Kamerbrief Kabinetsappreciatie Akkoord Europese jaarbegroting 2021. Kamerstuk 21 501–03,
nr. 154.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-03, nr. 157

1

Het ESI is in april 2020 opnieuw geactiveerd3 als reactie op de COVID-19crisis en het dient met name ter ondersteuning van de gezondheidssector
in de EU-lidstaten en ter financiering van de zogeheten Advance Purchase
Agreements die de Commissie sluit met producenten van vaccins namens
alle lidstaten. In DAB2 stelt de Commissie voor om extra middelen aan ESI
toe te kennen voor het opzetten van het Digitaal Groen Certificaat4, het
tijdig detecteren van het virus en het transporteren van monsters zoals
uiteengezet in de Commissiemededeling over de HERA Incubator.5
Daarnaast stelt de Commissie voor om 100 miljoen euro aan additionele
middelen voor ESI in 2021 in een reserve te plaatsen om gedurende het
jaar snel te kunnen reageren op onvoorziene omstandigheden, gelet op de
onvoorspelbaarheid van de COVID-19-crisis.
De Commissie stelt voor om het ECDC een sleutelrol te geven bij het
vermogen van lidstaten om nieuwe virusvarianten op te sporen en te
monitoren. ECDC heeft reeds een noodraamovereenkomst opgezet
waardoor met name lidstaten die over weinig onderzoekscapaciteit
beschikken, monsters voor onderzoek kunnen opsturen naar particuliere
laboratoria waarmee het ECDC contracten heeft. De additionele middelen
uit DAB2 voor ECDC worden ingezet om de capaciteit van de noodraamovereenkomst uit te breiden, het transport van monsters mogelijk te maken
en extra personeel aan te nemen.
De Commissie stelt voor om de extra uitgaven voor ESI en ECDC te
financieren door inzet van het Flexibiliteitsinstrument, een speciaal
begrotingsinstrument buiten het MFK-plafond voor onvoorziene omstandigheden die niet op een andere manier gefinancierd kunnen worden.
Europees Solidariteitsfonds
Verder stelt de Commissie voor om middels DAB2 het resterende bedrag
van het Europees Solidariteitsfonds (EUSF) van 2020, à 48 miljoen euro,
over te hevelen naar de Europese begroting 20216. Deze middelen worden
ingezet voor een aanvraag van een aantal EU-lidstaten in het kader van de
COVID-19-crisis.7 Oostenrijk, België, Kroatië, Tsjechië, Estland, Frankrijk,
Duitsland, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen,
Luxemburg, Portugal en Roemenië en Spanje hebben in 2020 een
steunaanvraag ingediend naar aanleiding van de gevolgen van de
COVID-19-crisis. De overige benodigde middelen voor deze steunaanvraag worden gefinancierd uit de Reserve voor Solidariteit en Noodhulp.8
Overige aanpassingen
DAB2 bevat tevens een aantal aanpassingen en updates die volgen uit de
definitieve goedkeuring van de MFK-verordening en aantal van de
bijbehorende sectorale verordeningen. Hieronder worden alleen de
aanpassingen met grote budgettaire en/of personele gevolgen uitgelicht.

3

Kamerbrief appreciatie Commissievoorstellen met economische respons op COVID-19 uitbraak.
Kamerstukken 22 112 en 35 420, nr. 2856.
Kamerbrief appreciatie Commissievoorstel Digitaal Groen Certificaat. Kamerstukken 22 112 en
25 295, nr. 3068.
5
Kamerbrief Kabinetsappreciatie Commissiemededeling HERA Incubator. Kamerstuk 25 295, nr.
2026.
6
Conform artikel 10 (1) uit de Verordening (EU) 2020/461 van de Raad van 2 december 2013 tot
bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014–2020.
7
Verordening (EU) 2020/461, waarmee de reikwijdte van het EUSF wordt verbreed naar
noodsituaties in de volksgezondheid, is op 30 maart 2020 in werking getreden.
8
Onder het huidige MFK (2021–2027) zijn het voormalige Europees Solidariteitsfonds en het
Noodhulpinstrument samengevoegd tot een nieuw instrument: de Solidariteit en Noodhulpreserve.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-03, nr. 157

2

Het Agentschap van de Europese Unie voor het Ruimtevaartprogramma
(EUSPA) heeft bij de aanname van de verordening voor het Ruimtevaartprogramma in december 2020 extra taken gekregen, zoals het waarborgen
van de veiligheid van infrastructuur en systemen zoals Copernicus.
Hiertoe stelt de Commissie extra personeel voor in 2021, wat wordt
gedekt binnen het budget voor het Ruimtevaartprogramma. Voor het
Europees Bureau voor Visserijcontrole (EFCA) stelt de Commissie naast
extra personeel ook 2 miljoen euro extra voor om de toename in
controlerende activiteiten op zee als gevolg van Brexit uit te kunnen
voeren.
Op 12 februari jl. nam de Commissie het besluit voor de oprichting van de
nieuwe generatie van uitvoerende agentschappen van de Unie aan.9
Onder het vorige MFK (2014–2020) maakte de Commissie al gebruik van
uitvoerende agentschappen voor de uitvoering van bepaalde
MFK-programma’s omdat dit kostenefficiënter is dan wanneer de
Commissie dit zelf doet. De bedragen die in het akkoord over de Europese
begroting 2021 voor de uitvoerende agentschappen van de Unie voor het
huidige MFK (2021–2027) zijn opgenomen, zijn gebaseerd op de
conclusies van de Europese Raad van juli 2020. In DAB2 worden de
bedragen aangepast n.a.v. de definitieve MFK-verordening. De benodigde
3,5 miljoen euro wordt gefinancierd middels herschikking binnen de
betreffende MFK-programma’s. De kosten voor de benodigde extra
personeel worden gecompenseerd binnen de begroting van de Europese
Commissie.
Tot slot heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) door
voorfinanciering van renovatiekosten in 2020, 5,5 miljoen euro minder
nodig in 2021. Dit wordt in DAB2 verwerkt in de Europese begroting.
Nederlandse appreciatie
Het kabinet is voornemens om in te stemmen met DAB2. Het kabinet
steunt de additionele middelen voor ESI en ECDC om lidstaten te
ondersteunen bij de bestrijding van de COVID-19-crisis en onderstreept
het belang van een Europese aanpak op dit terrein. De voorgestelde
besteding van de aanvullende middelen (Digitaal Groen Certificaat
uitwerken10, vroegtijdige detectie van nieuwe varianten en transport van
monsters) is nodig om deze Europese aanpak vorm te kunnen geven. Ook
kan het kabinet zich vinden in de financiering van deze uitgaven middels
de inzet van Flexibiliteitsinstrument aangezien het gaat om onvoorziene
omstandigheden. Het kabinet steunt tevens de inzet van het Solidariteitsfonds als instrument voor het verlenen van steun aan lidstaten in geval
van een grote gezondheidscrisis zoals de COVID-19-crisis. De overige
budgettaire aanpassingen uit DAB2 kan Nederland tevens steunen, gelet
op de technische aard hiervan.
Gevolgen Nederlandse afdrachten
DAB2 verhoogt de betalingen uit de Europese begroting in 2021 met 252,6
miljoen euro. Zoals toegelicht in de begroting van Buitenlandse Zaken,
9

Uitvoeringsbesluit van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees
Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap
voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het
Europees Uitvoerend Agentschap innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap
Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot
intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU,
2013/776/EU en 2013/770/EU.
10
Kamerbrief appreciatie Commissievoorstel Digitaal Groen Certificaat. Kamerstukken 22 112 en
25 295, nr. 3068.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-03, nr. 157

3

artikel 3.1, is de raming van de Nederlandse afdrachten aan de Europese
begroting gebaseerd op de omvang van het jaarlijkse betalingenplafond
uit het MFK plus de maximale inzet van speciale instrumenten die boven
dit plafond worden gefinancierd. De betalingen die volgen uit DAB2
passen binnen deze raming, die daarom niet hoeft te worden aangepast.
Proces en krachtenveld
De Commissie heeft vanwege de koppeling met de COVID-19-crisis een
versnelde procedure voor de aanname van DAB2 voorgesteld, waardoor
de gebruikelijke besluitvormingsprocedure van 8 weken wordt ingekort.
DAB2 wordt naar verwachting op 21 april aanstaande geagendeerd voor
het Coreper11, waarna de Raad formeel moet instemmen met gekwalificeerde meerderheid. De verwachting is dat alle lidstaten kunnen
instemmen met DAB2, gelet op de benodigde middelen voor bestrijding
van de COVID-19-crisis en de aard van de overige voorgestelde wijzigingen. Vervolgens moet het Europees parlement met een meerderheid
met deze aanvullende begroting instemmen. Naar verwachting gebeurt
dit tijdens de plenaire vergadering in mei 2021.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

11

COREPER: Comité van permanente vertegenwoordigers van de lidstaten bij de EU, verantwoordelijk voor de voorbereiding van de werkzaamheden van de Raad van de Europese Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-03, nr. 157

4

Annex
Tabel 1: Overzicht van aanvullende Europese begrotingen in 2021 (miljoen euro,
lopende prijzen)
Omschrijving

Vastlegging

Betaling

Inkomsten

4.245
261

4.245
253

–

1

DAB1 – Brexit Adjustment Reserve
DAB2 – COVID-19 bestrijding
1

Besluitvorming over DAB1 vindt plaats zodra de onderhandelingen over het voorstel voor een
verordening tot oprichting van een Brexit Adjustment Reserve zijn afgerond.

Tabel 2: mutaties DAB2 (afgerond op miljoenen euro)
Omschrijving

Vastlegging

Betaling

Instrument voor Noodhulp (ESI)
Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding
(ECDC)
Europees Solidariteitsfonds (EUSF)
Europees Bureau voor Visserijcontrole (EFCA)
Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC)

156

148

60
48
2
–6

60
48
2
–6

Totaal

260

252

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-03, nr. 157

5