2013D38818

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap d.d. 22 augustus 2013 over de positie en specifieke bekostiging van het praktijkonderwijs (Kamerstuk 31 497, nr. 109).
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Klapwijk

nds-tk-2013D38818

1

Inhoud
I.

II.
1
2

Vragen en opmerkingen uit de fracties
1.
Algemeen
2.
Doel van onderbrenging van (lwoo1 en) pro2 in passend
onderwijs
3.
Wat verandert er voor (lwoo en) pro bij onderbrenging in
passend onderwijs?
4.
Waarom is een aparte status voor pro niet wenselijk?
Reactie van de staatssecretaris

lwoo: leerwegondersteunend onderwijs
pro: praktijkonderwijs

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van het onderbrengen van
het pro binnen het passend onderwijs. Zij onderschrijven de stelling van
de staatssecretaris dat het pro een noodzakelijke schakel in het geheel van
onderwijsondersteuning vormt. Juist door alle onderwijsondersteuning in
één hand te leggen kunnen zorgleerlingen zo goed mogelijk bediend
worden. Deze leden erkennen wel de goede manier waarop pro nu werkt
en vragen de staatssecretaris of efficiëntie en goede werkzaamheden niet
in het nauw komen. Anders zou het middel namelijk belangrijker worden
dan het doel: het op een goede en efficiënte manier helpen van leerlingen.
De leden van de PvdA-fractie willen nogmaals benadrukken dat zij erg
tevreden zijn over de uitvoering van motie Ypma/Voordewind.3 De
efficiëntiekorting gaat namelijk niet ten koste van leerlingen en de
kwaliteit van het onderwijs. Na het lezen van de brief over de positie en
specifieke bekostiging van het pro hebben deze leden een aantal vragen.
De leden van de SP-fractie zijn bezorgd over de positie en specifieke
bekostiging van het pro. Met name de positie van het pro in de periode na
2016 baart de leden zorgen. De zorgen van deze leden zijn niet alleen
inhoudelijk, maar betreffen ook het feit dat er binnen het pro veel zorgen
bestaan over de toekomst van het daar geboden onderwijs.
De leden van de CDA-fractie hebben met verbazing de brief van de
staatssecretaris gelezen over de positie van het pro en met name de
toelichting waarom een status aparte voor dit onderwijs niet verstandig
zou zijn.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de brief
over de positie en specifieke bekostiging van het pro. Zij zijn van mening
dat het pro door de voorgestelde wijzigingen flink onder druk komt te
staan.
2. Doel van onderbrenging van (lwoo en) pro in passend onderwijs
De leden van de SP-fractie vragen waarom de staatssecretaris in zijn brief
steeds verwijst naar het lwoo, hetgeen iets anders is dan het pro.
De leden van de CDA-fractie vragen welk probleem hiermee opgelost
wordt en of het niet zo is dat we, in plaats daarvan dat we eventuele
3

Kamerstuk 33 400-VIII, nr. 71

2

problemen oplossen, nieuwe problemen aan het creëren zijn. Ook in
eerdere overleggen hebben deze leden aangegeven dat zij zich verzetten
tegen de bezuiniging en de plannen van het kabinet-Rutte II met lwoo en
pro. Deze leden zijn van mening dat het zeer onverstandig is om op deze
groep kwetsbare groep kinderen te bezuinigen. Bovendien is het
onverstandig om tijdens de grote overgang naar passend onderwijs
scholen ook nog eens op te zadelen met het inpassen van het pro in
passend onderwijs. Hiermee loopt de hele invoering van passend
onderwijs de kans grote hinder te ondervinden en daarmee draagvlak bij
het veld te verliezen.
De genoemde leden vinden het betreurenswaardig dat het kabinet
bezuinigingen op kwetsbare groepen wederom als uitgangspunt neemt.
Volgens deze leden is dit niet de juiste manier. Eerst moet een analyse van
de problemen worden gemaakt. Is er bijvoorbeeld sprake van onevenredige groei van het aantal leerlingen in deze sector? Krijgen leerlingen
niet de juiste zorg? Zijn er wel problemen, of gaat het juist goed en
hoeven we niet in te grijpen? Alleen als de analyse juist is en er
problemen worden geconstateerd, moeten de juiste oplossingen erbij
bedacht worden. Niet zoals in dit geval een bezuiniging inboeken en
daarbij een rechtvaardiging bedenken. Volgens deze leden is er geen
sprake van grote problemen bij lwoo en pro die vragen om de grootschalige bezuinigingen van dit kabinet. Wel zijn deze leden bevreesd dat
het coûte que coûte doorvoeren van de bezuiniging op lwoo en pro de
inpassing van deze vormen van onderwijs sterk bemoeilijkt.
3. Wat verandert er voor (lwoo en) pro bij onderbrenging in passend
onderwijs?
De leden van de VVD-fractie merken op dat binnen het stelsel de
samenwerkingsverbanden zijn ingericht om te komen tot een efficiënte
besteding van middelen en een logische toewijzing van zorgleerlingen
aan de beste plek. Door bij de toevoeging van pro aan passend onderwijs
de bijbehorende financiële middelen een aparte positie te geven (ze gaan
bij overschrijding ten koste van de lumpsum), lijkt het passend onderwijs
juist doorbroken te worden. Juist lichte ondersteuning kan leerlingen op
de goede weg helpen. Door schotten in de financiering te plaatsen, zit er
wel een rem op overschrijding van budget, maar geen prikkel om
leerlingen de beste zorg te geven. De zorgen van deze leden zijn door de
staatssecretaris niet weggenomen met zijn brief. Graag ontvangen zij
hierop een reactie. Zij vragen voorts of de staatssecretaris kan aangeven
of er in het geheel geen regels zijn voor de besteding van eventuele
restanten.
De leden van de PvdA-fractie lezen in de brief dat de bedragen die
samenhangen met de ondersteuning aan lwoo- en pro-leerlingen in
mindering worden gebracht op het budget van het samenwerkingsverband. Houdt dit in dat de pro-scholen rechtstreeks het budget krijgen
voor de ondersteuning van hun leerlingen, zo willen zij weten.
Deze leden vragen of de zorgen van pro-scholen gegrond zijn. Pro-scholen
maken zich zorgen dat zij straks binnen het samenwerkingsverband
ondergesneeuwd raken en niet het budget krijgen dat ze nodig hebben
voor het opleiden van hun leerlingen.
De leden van de SP-fractie beseffen dat wanneer na 2016 een substantieel
deel van het budget van de pro-scholen (het ondersteuningsdeel) aan de
samenwerkingsverbanden zal worden toegekend, deze verbanden op
datzelfde moment gedwongen zullen zijn tot het maken van scherpe
financiële keuzes. Deze leden vrezen dat in die situatie niet langer alle
gelden die nu in het pro worden ingezet bij dezelfde leerlingen en hun
ondersteuning terecht gaan komen.

3

4. Waarom is een aparte status voor pro niet wenselijk?
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat niet alleen de beslissing, maar
ook de financiële middelen in één hand moeten zijn om geen ongewenste
neveneffecten («afschuiven») te laten optreden. Het risico dat de
staatssecretaris echter aanhaalt: «bij groei kan dit niet verhaald worden op
de lumpsum van besturen», begrijpen deze leden niet. Hoe groot is het
risico van groei, zo vragen zij. Zullen de overige besturen in samenwerkingsverbanden niet onwillig tegenover opname staan nu overschrijding
van het budget kan betekenen dat zij allen gekort worden op de
lumpsum? Ziet hij hier geen bedreiging van de eenheid in het samenwerkingsverband nu zij daar gezamenlijk voor opdraaien, zo willen deze leden
weten.
Graag ontvangen genoemde leden in de antwoorden een financieel
voorbeeld bij overschrijding. Welke bedragen worden voor deze
leerlingen uitgekeerd? Waarom is de splitsing van de basisbekostiging en
de ondersteuningsbekostiging (voor de berekening van het bedrag) hierin
zo belangrijk, zo informeren deze leden.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er alternatieven zijn om de
toegang tot pro-scholen via het samenwerkingsverband te regelen, maar
het budget voor pro-scholen zeker te stellen. Welke financiële waarborgen
zijn er straks, na de overheveling, voor pro-scholen om met voldoende
budget opleidingen te geven aan pro-leerlingen? Is de zorg dat er bij een
aparte status voor het pro meer leerlingen doorgeschoven zullen worden
gegrond wanneer de middelen voor het pro, zoals in cluster 1, worden
gebudgetteerd, zo informeren deze leden.
De leden van de SP-fractie maken zich vooral ook zorgen over de, nu nog,
succesvolle arbeidstoeleiding door scholen in het pro. De leden vrezen dat
de voorgenomen aanpassing voor een groot aantal leerlingen gaat zorgen
voor een slechtere uitgangspositie op de arbeidsmarkt. Dat is volgens
deze leden het laatste dat we moeten willen voor een toch al kwetsbare
groep leerlingen.
Tot slot vragen de genoemde leden nog aandacht voor de onhandige
positie waarin het pro binnen afzienbare tijd terecht gaat komen. Door de
efficiencyslag die samenwerkingsverbanden noodgedwongen moeten
gaan maken dreigt het pro door bepaalde keuzes mogelijk gelden te gaan
mislopen. Zo’n verschuiving van middelen zou in het belang kunnen zijn
van andere scholen in dat samenwerkingsverband die besluiten ondersteuningsgelden elders in te zetten. Een belang dat volgens deze leden
hierbij mogelijk buiten beeld blijft is dat van andere partners, zoals
gemeenten, die meeprofiteren van de arbeidstoeleiding door het pro. De
leden vragen aandacht voor deze onderbelichte kant van deze aanpassing.
De leden van de CDA-fractie missen in de brief van de staatssecretaris
eveneens overtuigende argumenten waarom het pro niet een status
aparte kan krijgen en waarom de inpassing niet op zijn minst gefaseerd
kan, evenals de bezuinigingen. Ook al zullen de bezuinigingen zich vooral
richten op de bureaucratie, ze zullen ook direct of indirect merkbaar zijn
op de werkvloer. Deze leden zouden graag een uitgebreide toelichting
willen van de staatssecretaris met een overzicht wat nu de voor- en
nadelen zijn van een status aparte. De staatssecretaris focust in zijn brief
vooral op nadelen die hij ziet. Tevens willen deze leden een toelichting van
de staatssecretaris of een gefaseerde doorvoering van de plannen met pro
mogelijk is.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat op pagina 3 melding
wordt gemaakt van het risico dat leerlingen worden afgeschoven op het
pro en daardoor onterecht geplaatst zouden worden. Zij vragen in

4

hoeverre er sprake kan zijn van onnodige of onterechte plaatsing van
leerlingen in het pro, aangezien objectieve landelijke indicatiecriteria
gelden. Zijn deze criteria niet juist bedoeld om onterechte plaatsing te
voorkomen en leerlingen een passende plek te bieden, zo informeren zij.
Deze leden zijn van mening dat expertise over begeleiding van leerlingen
en arbeidstoeleiding op dit moment goed geborgd is. Acht de staatssecretaris het niet juist risicovol en onnodig ingewikkeld om veranderingen aan
te brengen? Op welke manier worden bijvoorbeeld de arrangementen
arbeidstoeleiding opnieuw geborgd bij de samenwerkingsverbanden, zo
vragen zij.
De genoemde leden vragen of opsplitsing van het budget aansluit bij de
werkwijze van het pro. Het pro heeft immers meerdere taken, zoals
onderwijs, arbeidstoeleiding, het traject richting eventueel vervolgonderwijs en nazorg. Sluit het onderscheid in basis- en ondersteuningsbekostiging en de omvang van dit budget aan bij de werkwijze van het pro?
Blijft het pro vrij in het invullen van de eigen verantwoordelijkheid voor de
verschillende taken, ongeacht de landelijke vaststelling van basisbekostiging en ondersteuningsbekostiging, zo vragen zij. Zo ja, waarom wordt
een deel van het budget belegd bij het samenwerkingsverband? Waarom
wordt gesproken over arrangementen in plaats van de opleiding pro, zo
willen deze leden weten.
II Reactie van de staatssecretaris

5