Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 453

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 oktober 2015
Tijdens het Algemeen Overleg Georganiseerde Misdaad op 17 juni
jongstleden (Kamerstuk 29 911, nr. 115) zegde ik uw Kamer toe bij het
Openbaar Ministerie te informeren naar de effectiviteit van de strafrechtelijke aanpak van outlaw motorcycle gangs (OMG’s), meer in het bijzonder
naar concrete cijfers van veroordelingen op het aantal zaken dat genoemd
werd in de Integrale landelijke voortgangsrapportage OMG’s (Kamerstuk
28 684, nr. 444) die ik uw Kamer had toegezonden. In deze rapportage viel
te lezen: «De politie heeft sinds de start van de integrale aanpak 562
verdachten gehoord in opsporingsonderzoeken welke geleid hebben tot
308 strafzaken die alle OMG-gerelateerd waren.» Inzake onderzoeken naar
de zware en (internationaal) georganiseerde misdaad door (leden van)
OMG’s werd in de rapportage het getal van zo’n 150 lopende en
afgeronde opsporingsonderzoeken en strafzaken (peildatum: maart 2015)
genoemd.
Mijn navraag bij het OM leverde het volgende op.
Politie en Openbaar Ministerie hebben in 2012 afgesproken prioriteit te
geven aan de strafrechtelijke opvolging van signalen van
OMG-gerelateerde criminaliteit en van incidenten in de openbare orde,
waarbij (leden van) OMG’s betrokken zijn. Dat leidde tot een tweetrapsbeleid: een beleid van «1001 speldeprikken» met daaruit voortvloeiend de
uitvoering van informatiegestuurde en projectmatige opsporingsonderzoeken naar de zware en (internationaal) georganiseerde misdaad.
Het 1001 speldeprikkenbeleid betekent stringente handhaving op al het
normoverschrijdend en/of strafwaardig gedrag dat aan OMG’s gerelateerd
kan worden. Zo geeft de overheid een duidelijk signaal af aan (leden van)
OMG’s, ook als dat niet direct tot een vervolgbare zaak leidt. Neveneffecten van deze aanpak zijn een betere informatiepositie, bevordering van
de integrale aanpak door ondersteuning van partners als de Belastingdienst en gemeenten en de opgedane informatie kan bruikbaar zijn voor
een eventueel civielrechtelijk verbod van één of meer OMG’s in
Nederland. Niet alle speldenprikken leveren ook een strafrechtelijk
resultaat op. Bij de in de voortgangsrapportage vermelde 562 verdachten

kst-28684-453
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 453

1

en 308 strafzaken dienen ook incidenten met betrekking tot de openbare
orde begrepen te worden. In een deel van deze zaken werden verdachten
geregistreerd en gehoord (bijvoorbeeld huiselijk geweld en bedreigingen).
Als in dergelijke zaken getuigen en slachtoffers weigerden om belastende
verklaringen af te leggen of aangifte te doen en er verder geen aanknopingspunten waren, kwam het vaak niet tot een vervolgbare zaak. In een
enkele niet vervolgbare zaak kon op basis van de opsporings-informatie
wel tot bestuurlijk cameratoezicht besloten worden.
Naast de 1001 speldenprikken is er in de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd op informatiegestuurde en projectmatige opsporingsonderzoeken.
In maart 2015 ging dat om zo’n 150 lopende en afgeronde opsporingsonderzoeken, in juni waren dat er al 160. Van deze zaken zijn er inmiddels 29
afgedaan met een OM-afdoening (OM-strafbeschikking, transactie,
(on)voorwaardelijk sepot) en 215 verdachten gedagvaard. 117 daarvan
hebben een ZM-afdoening (rechterlijk vonnis) gekregen. Daarvan hebben
108 een straf gekregen en is in 6 gevallen vrijspraak geweest. Van 98
verdachten is nog geen vonnis gewezen, hun zaak is in behandeling of
moet nog voorkomen.
Van de 108 veroordelingen, resulteerden er 88 in een vrijheidsstraf:
8 veroordelingen tot een gevangenisstraf van 5 jaar of meer (in één geval
werd 22 jaar opgelegd);
30 veroordelingen van 1 tot 4 jaar;
50 veroordelingen tot 1 jaar gevangenisstraf.
In 35 strafzaken is een taakstraf opgelegd en in 8 strafzaken een geldboete
tot € 1.500. Deze straffen werden in veel gevallen opgelegd naast een
andere (voorwaardelijke) straf zodat deze niet alle afzonderlijke gevallen
betreffen.
In totaal werden 245 verdachten door OM en ZM beoordeeld.
Tot nu toe werden in de voortgangsrapportages de strafrechtelijke cijfers
vanaf 2012 cumulatief weergegeven. Om een beter inzicht te geven in de
resultaten per jaar ben ik voornemens om in toekomstige rapportages de
methodiek van de zogenaamde zwacri-rapportages te volgen waarbij als
criterium wordt gehanteerd het aantal opsporingsonderzoeken dat in het
rapportagejaar is afgerond.
In de voortgangsrapportage van juni 2015 (Kamerstuk 28 684, nr. 444) is
aangegeven van welke OMG’s leden in beeld komen bij politie en OM met
betrekking tot strafbare feiten en gedragingen. Leden van met name
Satudarah, No Surrender, Bandidos, Trailer Trash en Hells Angels komen
voor in zeer veel opsporingsonderzoeken: ongeveer 75% van alle
OMG-gerelateerde opsporingsonderzoeken. Deze hebben vooral
betrekking op verdovende middelen en witwassen (30%), openlijke
geweldpleging en/of diefstal met geweld en/of bedreiging (25%), (poging
tot) moord en dood-slag (10%), handel en bezit van vuurwapens en
munitie en explosieven (10%).
Het gaat dus in veel gevallen om zware en georganiseerde misdaad. Ik
maak me daar zorgen over en ben blij te constateren dat Openbaar
Ministerie en politie daar bovenop zitten en er flink in investeren om het
fenomeen van OMG’s in te dammen.
Ik wijs er hier graag nog op dat de cijfers in deze brief alleen betrekking
hebben op de strafrechtelijke component van de integrale aanpak van
OMG’s, waarvan de bestuurlijke en de fiscale aanpak de andere, evenzeer
belangrijke, componenten zijn. Al met al is er sprake van een robuuste
aanpak met een aanzienlijk aantal verdachte en waar mogelijk vervolgde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 453

2

OMG-leden. Ik heb er alle vertrouwen in dat de integrale aanpak zal leiden
tot een betere beheersbaarheid van de problematiek en tot minder (zware)
criminaliteit en overlast door OMG’s.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 453

3