Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3113
Vragen van de leden Boutkan (Volt) en Inge van Dijk (CDA) aan de
Staatssecretaris van Financiën over de ongelijke fiscale behandeling
grenswerkers (ingezonden 14 juni 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 3 juli 2023).
Vraag 1 en 2
Bent u van mening dat het ontbreken van gelijke fiscale behandeling voor
grenswerkers problematisch kan zijn voor de brede welvaart in de grensregio’s?
Bent u van mening dat het ontbreken van een fiscale regeling voor de
thuiswerkende grenswerkers leidt tot een ongelijke behandeling op de
werkvloer, een verstoring van de grensregionale arbeidsmarkt en de goede
arbeidsverhouding tussen de grenswerker en zijn werkgever onder druk zet?
Antwoord 1 en 2
Grensregio’s hebben meer dan andere regio’s profijt van grenswerkers
(werknemers die in een ander land wonen dan ze werken). De relatief geringe
afstand tot het buurland geeft grensregio’s voordelen om personeel aan te
trekken dat woonachtig is in België of Duitsland. Specifieke kwalificaties,
zoals goede kennis van andere talen en cultuur, kunnen voor werkgevers
reden tot vestiging in een grensregio zijn.
Het grootste potentiële fiscale obstakel voor grenswerkers zou dubbele
belastingheffing kunnen zijn. Om dat te voorkomen sluit Nederland belastingverdragen met andere landen. Dat laat onverlet dat de fiscale positie van
grenswerkers complex kan zijn. Die complexiteit komt voort uit het feit dat
grenswerkers met fiscale regels van verschillende landen te maken krijgen.
Omdat die stelsels niet (volledig) op elkaar zijn afgestemd, gaat grensoverschrijdend werken doorgaans gepaard met enige administratieve lasten en
kan sprake zijn van financiële voor- of nadelen in vergelijking met personen
die een werkgever in hun woonland hebben.
Wanneer mensen thuiswerken in een ander land dan waar hun werkgever is
gevestigd, kan dit leiden tot een wijziging van de toepasselijke
socialezekerheids- en/of belastingwetgeving. Over de gevolgen daarvan leeft
bij grenswerkers en hun werkgevers onzekerheid. Bij werkgevers leven ook
zorgen over het ontstaan van een zogenoemde vaste inrichting als hun

ah-tk-20222023-3113
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

werknemers in een ander land thuiswerken.1 Het ontstaan van een vaste
inrichting kan voor de werkgever namelijk leiden tot (administratieve)
verplichtingen voor de loonbelasting en vennootschapsbelasting in het
woonland van de werknemer. Deze onzekerheid lijkt voor werkgevers een
belemmering te kunnen zijn om thuiswerken toe te staan of om grenswerkers
in dienst te nemen. Het kabinet vindt het belangrijk dat de voordelen van
hybride werken toegankelijk zijn voor iedereen, dus ook voor grenswerkers.
Het kabinet zet zich er daarom voor in om de gevolgen van thuiswerken voor
de socialezekerheids- en fiscale posities van grenswerkers waar mogelijk te
verminderen. Belangrijk daarbij is dat het eventuele obstakel van dubbele
belastingheffing door de bestaande belastingverdragen al wordt voorkomen.
Vraag 3
Kunt u aangeven hoe de onderhandelingen met Duitsland en België over de
thuiswerkende grenswerkers verlopen en een mogelijke doorkijk geven in het
verwachte resultaat?
Antwoord 3
Nederland wil in de bilaterale belastingverdragen met Duitsland en België
een thuiswerkmaatregel gericht op grenswerkers opnemen waarbij tot een
bepaald aantal dagen thuisgewerkt kan worden zonder verschuiving van het
heffingsrecht naar het woonland. Met Duitsland en België zijn dit jaar al
meerdere overleggen geweest over een mogelijke maatregel in de bilaterale
belastingverdragen. Tot nu toe is daarbij geen overeenstemming bereikt over
een aanpassing van de belastingverdragen.
Onlangs ben ik naar Berlijn en Brussel geweest om de grenswerkersproblematiek bij Staatssecretaris Hölscher (Duitsland) en Minister van Peteghem
(België) nadrukkelijk onder de aandacht te brengen en het belang van een
thuiswerkmaatregel voor grenswerkers te benadrukken. Nederland wil de
gesprekken over een aanpassing van de bilaterale verdragen graag spoedig
voortzetten. Waar mogelijk zou Nederland daarbij het liefst aansluiting zoeken
bij de sociale zekerheid (tot 50% thuiswerken faciliteren). Een dergelijke
vergaande regeling lijkt op de korte termijn echter moeilijk te realiseren. Onze
buurlanden streven uiteindelijk naar een uniforme oplossing met al hunbuurlanden en willen voor een substantiële afwijking van de huidige (OESO)
modelregels discussie in breder internationaal verband afwachten. Nederland
wil daarom samen met België -mogelijk in Benelux-verband- en Duitsland een
taskforce vormen om de discussie in EU-verband verder te brengen. In de
tussentijd blijven we met België en Duitsland in gesprek over bilaterale
afspraken om te faciliteren dat grenswerkers toch een (kleiner) deel van hun
tijd kunnen thuiswerken zonder fiscale gevolgen.
Vraag 4
Bent u bereid om, vooruitlopend op een definitieve bilaterale overeenkomst
met de buurlanden, een tijdelijke overeenkomst af te sluiten met de buurlanden, die vergelijkbaar is met de overeenkomst die gold tijdens de COVID-19
crisis?
Antwoord 4
De thuiswerkovereenkomsten tijdens de coronacrisis betroffen een crisismaatregel om onverwachte gevolgen van het gedwongen thuiswerken te
voorkomen. Landen waren het erover eens dat deze overeenkomsten niet
langer gerechtvaardigd waren na het aflopen van de thuiswerkmaatregelen.
Dat wil zeggen dat er zonder crisismaatregelen die dwingen tot thuiswerken
geen rechtvaardiging meer is om door middel van een overeenkomst tussen
bevoegde autoriteiten af te wijken van de belastingverdragen. De thuiswerkovereenkomsten waren overigens ook niet geschikt voor een verdere
verlenging. Ze waren namelijk direct gekoppeld aan de coronamaatregelen
met betrekking tot thuiswerken en leenden zich daardoor niet voor een
permanente maatregel. Een nieuwe maatregel die uitgaat van een vergelijk1

Een duidelijk voorbeeld van een vaste inrichting is een filiaal van een Belgische onderneming
in Nederland (zonder dat hiervoor een aparte rechtspersoon is opgericht). Als er sprake is van
een vaste inrichting van een buitenlandse werkgever in Nederland, is die werkgever in
Nederland belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (voor winsten van de vaste
inrichting) en inhoudingsplichtig voor de loonbelasting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

bare systematiek, maar zonder koppeling aan de coronamaatregelen zou
leiden tot keuzemogelijkheid. Mensen zouden dan kunnen kiezen in welk land
ze belasting betalen. Dat werkt planning in de hand en heeft om die reden
niet de voorkeur. Daarnaast is voor een dergelijke overeenkomst ook de
medewerking van de andere betrokken staat nodig.
Vraag 5
Bent u van mening dat het wenselijk en noodzakelijk is om op EU-niveau een
commissie/werkgroep/platform op te richten, waarin het gebrek aan
samenhang tussen de bilaterale belastingverdragen en de
EU-coördinatieverordening 883/2004 geagendeerd wordt?
Antwoord 5
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de Tweede Kamer
onlangs geïnformeerd over de nieuwe kaderovereenkomst op het gebied van
de sociale zekerheid waarmee de ondertekenende lidstaten per 1 juli
structureel thuiswerken door grenswerkers tot 50% van de arbeidstijd
faciliteren.2 Het is nu aan de fiscaliteit om ook met een maatregel te komen.
Zoals aangegeven is de Nederlandse inzet daarbij om waar mogelijk
aansluiting te zoeken bij de sociale zekerheid. Nederland brengt dit ook in bij
de internationale besprekingen en dit is wat Nederland betreft dus ook een
belangrijk aandachtspunt bij de discussie in EU-verband. Een aparte
werkgroep die zich richt op de coördinatie tussen sociale zekerheid en
fiscaliteit lijkt in de tussentijd geen toegevoegde waarde te hebben. Zie
daarentegen wel het antwoord bij vraag 3. Als voorzitter van de Benelux dit
jaar wil ik samen met Duitsland en de Benelux-landen de taskforce binnen de
EU vormen om het onderwerp grenswerkers hoog te agenderen. Het is de
bedoeling dat België het dan agendeert tijdens hun voorzitterschap van de
EU in de eerste helft van 2024.

2

Kamerstuk 26 834, nr. 57.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3