Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

388
Vragen van het lid Van der Laan (D66) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over het bericht «Pestgedrag, intimidatie en seksuele relaties
tussen hoogleraren en studenten op Radboud Universiteit» (ingezonden
11 oktober 2023).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 13 november 2023).
Vraag 1
Kunt u reflecteren op het bericht in de Gelderlander en het Algemeen
Dagblad over het onderzoek dat is gedaan door de Gelderlander naar wat zij
benoemen als een «structureel probleem» van pestgedrag, (seksuele)
intimidatie en seksisme op de Radboud Universiteit?1
Antwoord 1
Een universiteit – en elke onderwijsinstelling – moet een plek zijn waar je je
veilig voelt en waar je op een respectvolle manier met elkaar omgaat. Op
zo’n plek is geen ruimte voor pestgedrag, (seksuele) intimidatie en seksisme.
Ik vind het vreselijk dat verschillende medewerkers en studenten van de
Radboud Universiteit dergelijk ongewenst gedrag hebben ervaren. Onderwijsinstellingen zijn verantwoordelijk voor het bieden van een veilige leer- en
werkomgeving, waarin iedereen zich thuis voelt en zich kan ontplooien. De
voorvallen waarover de Gelderlander en het Algemeen Dagblad hebben
bericht, laten zien dat dit niet altijd makkelijk is en niet altijd vlekkeloos
verloopt, zelfs wanneer instellingen beschikken over voorzieningen als
vertrouwenspersonen en meldpunten.
Daarmee laat het ook zien dat het waarborgen van een veilige werk- en
leeromgeving blijvende aandacht behoeft. Om dit te stimuleren en ondersteunen heb ik in het Bestuursakkoord hoger onderwijs en wetenschap 2022
afspraken gemaakt met onderwijsinstellingen om de sociale veiligheid te
verbeteren. Daarnaast heb ik recent een integrale aanpak gepresenteerd voor
het bevorderen van sociale veiligheid in het hoger onderwijs. Hiermee wil ik
het huidige beleid rond sociale veiligheid binnen het hoger onderwijs en
wetenschap versterken.
1

ah-tk-20232024-388
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

de Gelderlander, 30 september 2023, «Pestgedrag, intimidatie en seksuele relaties tussen
hoogleraren en studenten: op de Radboud Universiteit «overleef je alleen als je sterk bent»» en
Algemeen Dagblad, 6 oktober 2023, «Hoe hoogleraar H. 20 jaar lang zijn gang ging: «Ga je mee
naar mijn kamer? Ik wil je alleen even ruiken»».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u reflecteren op de berichtgeving dat op drie universiteiten grensoverschrijdend gedrag onder de radar is gebleven? Hoe beoordeelt u de
meldstructuur?
Antwoord 2
Het Algemeen Dagblad heeft geschreven over een hoogleraar over wie op
drie universiteiten signalen en meldingen zijn binnengekomen over grensoverschrijdend gedrag. Ik betreur het ten zeerste dat verschillende betrokkenen aangeven ongewenst gedrag te hebben ervaren. Er ligt een grote
verantwoordelijkheid bij het bestuur en management van instellingen om te
zorgen voor een leer- en werkomgeving waar iedereen zich veilig en thuis
voelt. Dat betekent wanneer onveilige situaties zich onverhoopt voordoen, dat
meldingen serieus worden genomen en dat daarop kordaat, zorgvuldig en
transparant actie wordt ondernomen. In deze casus is er duidelijk iets niet
goed gegaan. Of dit te wijten is aan een falende meldstructuur, kan ik niet
beoordelen. Wel concludeerde de Inspectie van het Onderwijs al eerder dat
meld- en klachtvoorzieningen in het hoger onderwijs helaas niet altijd op
orde zijn.2 Naar aanleiding hiervan heb ik in mijn Kamerbrief over mijn
integrale aanpak sociale veiligheid aanvullende maatregelen aangekondigd,
zoals een onderzoek naar de kwaliteit van klachtenprocedures.
Vraag 3, 4 en 5
Is het bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bekend of de
meldstructuur op onderwijsinstellingen op dit moment tekortschiet?
Bent u het ermee eens dat deze meldstructuur verbeterd moet worden en dat
er adequater moet worden gehandeld bij meldingen?
Wat gaat u doen om deze meldstructuren te verbeteren?
Antwoord 3, 4 en 5
De Inspectie van het Onderwijs concludeerde eerder dat de voorzieningen
voor klachten en meldingen op instellingen niet altijd op orde zijn3. Zo weten
studenten en medewerkers niet altijd waar ze terecht kunnen met een klacht.
Ook hebben ze onvoldoende vertrouwen dat een klacht serieus genomen
wordt. Klachten leiden daarnaast lang niet altijd tot een oplossing. Als gevolg
hiervan wordt er niet altijd melding gemaakt. Klachten die een basis hebben
in structurele oorzaken worden regelmatig gereduceerd tot slechts incidenten.
Daardoor zorgen klachten niet voor de noodzakelijke verandering en worden
oorzaken die in de structuur van een organisatie besloten liggen, niet
aangepakt.
In mijn kamerbrief over mijn integrale aanpak sociale veiligheid kondigde ik
reeds verschillende maatregelen aan die bij moeten dragen aan het verbeteren van klacht- en meldstructuren. Zo expliciteer ik de plicht van de instelling
om zorg te dragen voor sociale veiligheid middels het opnemen van een
zorgplicht in de wet, en breid ik de overleg-, meld- en aangifteplicht van
instellingen uit. Ook zal aanvullend onderzoek worden verricht om een beter
beeld te krijgen van de kwaliteit van klachtenprocedures, de informatie erover
en de tevredenheid over de procedures. Ook onderzoek ik hierbij mogelijkheden om deze systemen en procedures te verbeteren, bijvoorbeeld middels
anoniem melden of een onafhankelijk punt buiten de instelling voor steun en
advies.
Daarnaast wil ik middels een landelijk programma onderwijsinstellingen
helpen om het beleid rond sociale veiligheid te verbeteren. Dit programma
moet de samenwerking tussen universiteiten en hogescholen stimuleren en
zorgen voor verandering. Daarbij ligt de nadruk op de organisatiestructuur
(en de machtsrelaties daarbinnen), de cultuur en het systeem.

2

Inspectie van het Onderwijs (2022). Studenten over de klachtenprocedure in het hoger
onderwijs
3
Inspectie van het Onderwijs (2022). Studenten over de klachtenprocedure in het hoger
onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 6
Op welke manier is er de afgelopen tijd gewerkt aan het verbeteren van de
structuur bij meldingen over sociale veiligheid? Welke rol spelen ombudspersonen daarbij? Op welke manier wordt hierbij ingezet op verbetering?
Antwoord 6
De verantwoordelijkheid om te zorgen voor een leer- en werkomgeving waar
iedereen zich veilig en thuis voelt ligt bij het bestuur en management van
instellingen. Dit betekent dat het aan de instellingen zelf is om de meld- en
klachtvoorziening, evenals de voorzieningen eromheen, zoals de informatievoorziening, in te richten op een manier die aansluit op de wensen en
behoeftes van studenten en medewerkers en daarmee bijdraagt aan een
veilige omgeving. Instellingen beschikken reeds over meld- en klachtvoorzieningen binnen de eigen organisaties. Dat is ook nodig gelet op de verantwoordelijkheid die zij reeds hebben op grond van de Arbowet om te zorgen
voor een veilige werkomgeving. Het is mij niet bekend welke stappen
individuele instellingen reeds op eigen initiatief hebben gezet om hun
meldstructuur te verbeteren, noch welke rol ombudspersonen daarbij spelen.
Wel heb ik naar aanleiding van de recente berichtgeving in de bestuurlijke
overleggen met VH en UNL laten weten de signalen zorgwekkend te vinden.
Tevens heb ik de urgentie uitgesproken om stevig door te pakken en tot een
constructieve basis voor samenwerking te komen zodat een Regiegroep kan
worden ingesteld die zo snel mogelijk aan de slag gaat met het uitrollen van
een landelijk programma op sociale veiligheid. Aan dit programma werk ik
momenteel in samenspraak met de relevante stakeholders, waaronder UNL,
VH en de studentenorganisaties.
Vraag 7
Welke mogelijkheden ziet u om de onafhankelijkheid van vertrouwenspersonen te verstevigen? Hoe staat u tegenover het idee van onafhankelijke
vertrouwenspersonen op elke instelling die niet in dienst zijn van de instelling
maar bijvoorbeeld van het ministerie of de inspectie?
Antwoord 7
Ik betreur het wanneer studenten of werknemers zich niet veilig genoeg
voelen bij vertrouwenspersonen die in dienst zijn van de onderwijsinstelling,
waardoor hun onafhankelijkheid in twijfel wordt getrokken. In mijn kamerbrief
over mijn integrale aanpak sociale veiligheid kondigde ik reeds aan dat ik
middels aanvullend onderzoek een beter beeld wil krijgen van de kwaliteit
van klachtenprocedures, de informatie erover en de tevredenheid over de
procedures. Ook onderzoek ik mogelijkheden om deze systemen en procedures te verbeteren, bijvoorbeeld middels anoniem melden of een onafhankelijk
punt buiten de instelling voor steun en advies. Ik zal uw Kamer over de
inzichten uit het onderzoek te zijner tijd nader informeren.
Vraag 8
Bent u het ermee eens dat het zeer kwalijk is dat grensoverschrijdend gedrag
door een hoogleraar op drie verschillende universiteiten heeft kunnen
plaatsvinden omdat signalen onderling niet zijn uitgewisseld, aangezien
onderwijsinstellingen daartoe niet verplicht zijn volgens de huidige regelgeving?
Antwoord 8
Ik betreur ten zeerste dat er op instellingen gebeurtenissen zijn voorgevallen
waardoor studenten en medewerkers sociale onveiligheid hebben ervaren.
Het klopt dat instellingen niet verplicht zijn om signalen onderling uit te
wisselen. Een dergelijke verplichting zou ook op belemmeringen vanuit de
privacy wet- en regelgeving stuiten. Zo is het uitwisselen van dergelijke
gegevens enkel in zeer uitzonderlijke gevallen mogelijk, bijvoorbeeld als er
sprake is van een gerechtvaardigd belang waarbij het belang van delen van
persoonsgegevens tussen werkgevers zwaarder weegt dan het privacybelang
van de betrokkene. De complexiteit hiervan wordt geïllustreerd door een
recente casus in de sportsector.
In de sportsector werd recentelijk een Data Protection Impact Assessment
(DPIA), een assessment gegevensverwerking, uitgevoerd voor het centrum
Veilige Sport. Dit centrum fungeerde als meldpunt binnen de sportsector

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

waarin gegevens van vermeende daders en beschuldigden werden verzameld
en gedeeld, ter bevordering van de sociale veiligheid binnen de sportsector.
Hierbij werd geconstateerd dat er onvoldoende grondslag is voor de
verwerking van strafrechtelijke gegevens, en dat het privacybelang van de
betrokkenen zwaarder woog. De grondslag van een «gerechtvaardigd belang»
hield geen stand.
Vraag 9
Hoe staat u tegenover het oprichten van één onafhankelijk, landelijk meldpunt
voor gedrag, intimidatie en andere vormen van machtsmisbruik? Bijvoorbeeld
naar voorbeeld van het voornemen om een onafhankelijk integriteitscentrum
voor de sport op te zetten?
Antwoord 9
Zoals reeds genoemd heb in ik in mijn integrale aanpak uw Kamer laten
weten onderzoek te zullen doen naar de klacht- en meldprocedures. In
hoeverre een centraal meldpunt van toegevoegde waarde is zal hier
uitdrukkelijk ook onderdeel van uitmaken. Daarbij zal uiteraard ook naar
ervaringen van meldloketten in andere sectoren gekeken worden, zoals het
door u aangehaalde onafhankelijke Integriteitscentrum voor veilige sport.
Voor nadere toelichting over het belang om hierbij de privacywetgeving in
ogenschouw te nemen, verwijs ik naar de beantwoording van vraag 8.
Verder heb ik op 11 oktober jl. uw Kamer in het debat over Onderwijskwaliteit
toegezegd om mijn aanpak op drie punten aan te scherpen om tot meer
eenduidigheid in klacht- en meldingsprocedures te komen. Ik zal aan de nog
in te stellen regiegroep verzoeken het belang van eenduidige en zorgvuldige
klacht- en meldingsafhandeling als aandachtspunt mee te nemen. Verder wil
in overleg met UNL en VH komen tot een aanscherping van de afspraak in
het bestuursakkoord over sociale veiligheid, zodat in de jaarverslagen in ieder
geval gerapporteerd wordt over aantal en aard van de klachten en meldingen
en de wijze waarop daarop is gehandeld. Ik heb regeringscommissaris
Mariëtte Hamer gevraagd om in haar zienswijze op de integrale aanpak ook
expliciet in te gaan op het verbeteren van de meld- en klachtafhandeling en
of de optie van een centraal meldpunt daarbij van meerwaarde kan zijn.
Vraag 10
Bent u bereid om de MBO Raad, de Vereniging Hogescholen en Universiteiten van Nederland te vragen om mee te denken over een voorstel voor één
onafhankelijke, landelijk meldpunt?
Antwoord 10
Zoals reeds genoemd zal ik de komende tijd aanvullend onderzoek doen naar
de meld- en klachtsystemen en de mogelijkheden tot verbetering in het mbo
en ho. In het programma Sociale Veiligheid werk ik nauw samen met onder
andere vertegenwoordigers van onderwijsinstellingen in het hbo en wo.
Wanneer blijkt dat een onafhankelijk landelijk meldpunt van meerwaarde zou
kunnen zijn, zal ik zeker met hen in gesprek gaan over hoe zo’n meldpunt
eruit zou moeten zien. In dat geval treed ik hierover ook in gesprek met de
MBO Raad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4