Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 687

Wijziging van de Algemene Ouderdomswet
teneinde het recht op partnertoeslag van de
gehuwde pensioengerechtigde van wie de
echtgenoot jonger is dan de
pensioengerechtigde leeftijd afhankelijk te
maken van het gezamenlijk inkomen van die
pensioengerechtigde en diens echtgenoot

Nr. 14

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2013
Op 24 september jl. heb ik u een brief gestuurd met daarin een reactie op
en duiding van een aantal punten die tijdens het debat over het bovengenoemde wetsvoorstel niet afgerond konden worden (Kamerstuk 33 687,
nr. 13). Een aantal punten vergden nader beraad. Dit beraad heeft deze
week plaatsgevonden en op deze punten ga ik in de bijlage bij deze brief
nader in.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

kst-33687-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 687, nr. 14

1

Motie GroenLinks
De heer Klaver (GroenLinks) heeft een motie ingediend waarin de regering
wordt verzocht om de besparing die deze maatregel met zich brengt in te
zetten voor koopkrachtreparatie voor mensen met enkel AOW (Kamerstuk
33 687, nr. 10).
De maatregel grijpt aan bij de hoge inkomens (gezamenlijk inkomen
AOW+€ 50.000) en laat de partnertoeslag voor lagere inkomens
ongemoeid, waarbij is gekozen voor een aankondigingsperiode van één
jaar en een ingroeipad van drie jaar. Wanneer de motie zodanig was
geformuleerd dat de besparing in zijn algemeenheid dient te leiden tot het
creëren van ruimte om mensen die het niet breed hebben meer uit de
wind te houden, dan zou ik de motie kunnen zien als ondersteuning van
het kabinetsbeleid.
De motie van de heer Klaver gaat echter een stap verder. In deze motie
wordt een directe link gelegd tussen de opbrengst van de maatregel en
het ondersteunen van mensen met enkel AOW. Een dergelijk voorstel past
niet in onze manier van begroten en gaat er ten onrechte van uit dat de
opbrengst nog vrij te besteden zou zijn zonder het overheidssaldo te
beïnvloeden. Daarom ontraad ik de motie. Dit neemt niet weg dat de
koopkracht van kwetsbare groepen, waaronder ouderen met enkel AOW,
de blijvende aandacht heeft van het kabinet.
Amendement SGP
De heer Dijkgraaf en de heer Bisschop (SGP) hebben tijdens de behandeling van het wetsvoorstel een amendement ingediend waarmee het
recht op partnertoeslag kan herleven als het gezamenlijk inkomen op een
gegeven moment weer lager is dan de in het wetsvoorstel gehanteerde
inkomensgrens (Kamerstuk 33 687, nr. 8). Tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel heb ik aangegeven dat de inzet van de SGP-fractie nog
nadere bestudering vergde, ook om de precieze kosten goed in beeld te
brengen.
Inmiddels is er overleg geweest met de opstellers en deze hebben te
kennen gegeven een gewijzigd amendement in te willen dienen. Hiermee
zou enerzijds na 1 januari 2015 recht op partnertoeslag kunnen ontstaan
dan wel kunnen herleven als het inkomen van de jongere partner na die
datum zou dalen en anderzijds zou het recht op partnertoeslag kunnen
herleven als het gezamenlijk inkomen op een gegeven moment weer lager
is dan de in het wetsvoorstel gehanteerde inkomensgrens.
In de huidige wet (artikel 8, tweede lid) is geregeld dat er op of na
1 januari 2015 geen recht op toeslag kan ontstaan als het inkomen van de
jongere partner na die datum zou dalen.
In het wetsvoorstel, zoals gewijzigd door de nota van wijziging, wordt
geregeld dat als de partnertoeslag door de korting vervalt (de korting is
dan gelijk aan de partnertoeslag) het recht op partnertoeslag definitief
vervalt en ook bij latere verlaging van het gezamenlijk inkomen niet meer
kan herleven. Hiernaast wordt, naar aanleiding van vragen in het Verslag
van uw Kamer, herleving wel mogelijk als de partnertoeslag is vervallen
als gevolg van een incidentele stijging van het gezamenlijk inkomen (bv
een afkoopsom of eenmalige uitkering).
Het gewijzigde SGP-amendement heeft enerzijds als strekking te regelen
dat na 1 januari 2015 als gevolg van verlaging van het inkomen van de
jongere partner alsnog recht op partnertoeslag kan ontstaan of dat het
recht op partnertoeslag kan herleven. Daarnaast strekt het amendement er
toe om echtparen die recht hadden op de partnertoeslag, maar deze zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 687, nr. 14

2

verloren omdat het gezamenlijk inkomen boven de inkomensgrens is
komen te liggen, bij een daling van het gezamenlijk inkomen onder
inkomensgrens, weer recht krijgen op de partnertoeslag. Omdat de
partnertoeslag met dit amendement altijd weer kan herleven, zowel na
een incidentele als een meer structurele stijging boven de inkomensgrens,
is de eerder genoemde aparte regeling rond een incidentele stijging van
het gezamenlijk inkomen niet meer noodzakelijk.
Op basis van de huidige wetgeving vervalt het recht op partnertoeslag
namelijk definitief na 1 januari 2015 op het moment dat de jongste partner
meer verdient dan € 1.304 per maand. Ongeacht de inkomensontwikkeling van de jongste partner kan daarna nooit meer opnieuw een recht
op partnertoeslag worden verkregen. Het besluit om de partnertoeslag na
1 januari 2015 definitief te laten vervallen is al in 1995 genomen en per
1 januari 2013 met artikel 8, tweede lid, verduidelijkt. Met dit amendement
wordt dit besluit deels teruggedraaid in de situatie dat het inkomen van de
jongere partner na 1 januari 2015 zou dalen.
Met dit amendement kan de partnertoeslag verder herleven voor partners
waarvan het gezamenlijk inkomen meer dan € 4.206 per maand (exclusief
AOW) bedraagt en daarna weer daalt onder dat bedrag. Het deels
terugdraaien van het al in 1995 genomen besluit leidt tot een aanmerkelijke verlaging van de opbrengsten van dit wetsvoorstel (de cumulatieve
derving in de periode 2015–2018 bedraagt € 120 mln). De voorgestelde
dekking daarvoor van de SGP uit een generieke korting op de kinderopvangtoeslag acht ik niet wenselijk. Alles overziend moet ik het
amendement ontraden.
Rekenvoorbeelden
De CDA-fractie heeft tijdens het debat gevraagd naar een rekenvoorbeeld
hoe het maandelijkse inkomen berekend wordt indien iemand zzp’er
(zelfstandige zonder personeel) is, omdat er fiscaal gezien alleen een
jaarinkomen is. De door de heer Omtzigt aangekondigde casus heb ik niet
ontvangen, waardoor ik meer in algemene zin op dit rekenvoorbeeld zal
ingaan.
Op 18 september jl. heb ik een aantal rekenvoorbeelden verzonden aan de
Tweede Kamer. In deze rekenvoorbeelden is ingegaan op situaties waarbij
sprake is van eigen inkomen van de toeslagpartner, van een gekorte AOW
of van fluctuerend inkomen. Een rekenvoorbeeld voor zzp’ers valt in
principe onder het rekenvoorbeeld, waarbij er sprake is van een fluctuerend inkomen. Het enige verschil is dat er bij een zzp’er sprake is van een
jaarinkomen in plaats van een maandinkomen. Hierna zal ik kort ingaan
op hoe het toerekenen van inkomen en het verrekenen met de partnertoeslag in het algemeen uitpakt voor zzp’ers.
Bij het vaststellen of inkomsten in aanmerking genomen moeten worden
en zo ja op welke manier, wordt gebruik gemaakt van het Algemeen
inkomensbesluit socialezekerheidswetten. Uit artikel 4:1, eerste lid van dit
besluit volgt dat het inkomen wordt herleid naar een bedrag per kalendermaand. Bij de toepassing van dit lid worden (o.a.) het belastbaar resultaat
uit overige werkzaamheden en de belastbare winst uit onderneming
evenredig toegerekend aan de betreffende kalendermaanden in het boekof kalenderjaar.
Bij de vaststelling van de hoogte van de AOW-partnertoeslag kijkt de SVB
naar de meest recente inkomensgegevens die bekend zijn. Bij zzp’ers zal
gekeken worden naar het inkomen dat na afloop van een belastingjaar
vastgesteld is bij de Belastingdienst en wordt er samen met de klant
overlegd over de inschattingen voor het komende jaar. Er wordt dan een
bedrag overeengekomen en door 12 gedeeld. Op het einde van het jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 687, nr. 14

3

vindt eventueel een correctie plaats en op basis daarvan een verrekening
met de komende maanden. De AOW-gerechtigde kan tussentijds melden
wanneer er een ingrijpende inkomensverandering is. Als achteraf is
gebleken dat het betreffend inkomen afwijkt, wordt het teveel of te weinig
ontvangen bedrag verrekend met de partnertoeslag in de maand(en)
daarop.
Daarnaast heeft de heer Omtzigt in het debat het voorbeeld aangedragen
waarin de jongere partner werkloos wordt, dan wel de werkloosheidsuitkering verliest omdat de maximale WW-duur is bereikt. Hierbij wil ik
allereerst opmerken dat als betrokken partner een arbeidsinkomen boven
de € 1.304 per maand heeft, dan wel een (WW-)uitkering van meer dan
€ 722, er geen recht op partnertoeslag bestaat en dat – op basis van de nu
reeds geldende wetgeving – dit recht ook niet na 1 januari 2015 kan
herleven als sprake is van een inkomensdaling, bijvoorbeeld als gevolg
van werkloosheid of beëindiging van de WW-uitkering. Dit wetsvoorstel
verandert hier niets aan.
Op het moment dat betrokken partner een lager arbeidsinkomen heeft dan
€ 1.304 per maand, dan wel een (WW-)uitkering van minder dan € 722,
kan er nog wel (gedeeltelijk) recht bestaan op partnertoeslag. Wanneer het
gezamenlijke inkomen (exclusief AOW) hoger ligt dan € 4.206 komt op
basis van het voorliggende wetsvoorstel de partnertoeslag te vervallen,
beginnend vanaf 2015 met een overgangsperiode van 3 jaar. Dit recht kan
na 1 januari 2015 niet herleven bij een inkomensdaling. Dit is ook zo als de
jongere partner een arbeidsinkomen boven de € 1.304 had, dan wel een
(WW-)uitkering boven de € 722 en dit inkomen daalt. Herleving is zoals
eerder opgemerkt wel mogelijk als de partnertoeslag is vervallen als
gevolg van een incidentele stijging van het (gezamenlijk) inkomen (bv een
afkoopsom of eenmalige uitkering).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 687, nr. 14

4