Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

959
Vragen van het lid Tellegen (VVD) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht «Steeds meer mensen willen euthanasie,
kliniek kan de vraag niet aan» (ingezonden 15 januari 2018).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 25 januari 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Steeds meer mensen willen euthanasie,
kliniek kan de vraag niet aan»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat mensen erop moeten kunnen rekenen dat zij tijdig
geholpen kunnen worden als hun eigen huisarts principiële bezwaren heeft
dan wel wanneer er sprake is van een complex verzoek?
Antwoord 2
Het is van belang dat artsen en patiënten met elkaar in gesprek gaan over het
levenseinde, de wensen die de patiënt heeft en de mogelijkheden die de arts
kan en wil bieden. Tijdigheid is hierbij een belangrijke factor. Zeker als de arts
om principiële of andere redenen niet in kan gaan op een euthanasieverzoek
is het raadzaam dit in een vroeg stadium aan de patiënt te laten weten en
door te verwijzen naar een collega die het over kan nemen.
Vraag 3
Welke oorzaken zijn er aan te wijzen voor de bestaande wachtlijsten? Kunt u
dit per regio specificeren?

1

ah-tk-20172018-959
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.rtlnieuws.nl/nederland/steeds-meer-mensen-willen-euthanasie-kliniek-kan-vraagniet-aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De oorzaken voor de huidige wachtlijsten zijn, zoals ook in het artikel staat,
onduidelijk. De Levenseindekliniek geeft aan dat vooral in Zuid-Holland een
tekort aan artsen is en dat dit te maken zou kunnen hebben met gewetensbezwaren.
Vraag 4
Ziet u een toename in het aantal artsen dat principiële bezwaren heeft bij het
uitvoeren van euthanasie?
Antwoord 4
Het rapport van de derde evaluatie van de euthanasiewet laat zien dat het
percentage artsen met principiële bezwaren tegen euthanasie de afgelopen
jaren is afgenomen. In 2005 betrof dit 3% van de artsen, in 2010 5% en in
2015 betrof het 2%.2
Vraag 5
Kunt u inzicht geven in het aantal complexe euthanasieverzoeken die artsen
niet kunnen of willen behandelen? Op welke wijze ontwikkelt het aantal
complexe verzoeken zich de laatste jaren?
Antwoord 5
Er zijn geen landelijke cijfers over complexe euthanasieverzoeken die artsen
niet in behandeling konden of wilden nemen. Wel zijn cijfers beschikbaar van
euthanasieverzoeken ontvangen door de Levenseindekliniek. Patiënten die
zich bij de Levenseindekliniek melden, komen daar terecht als de eigen arts
van de patiënt het euthanasieverzoek niet (verder) in behandeling kan of wil
nemen.
In 2017 werd bij de Levenseindekliniek door 679 psychiatrisch patiënten een
euthanasieverzoek gedaan, in 2016 ging dit om 503 verzoeken. Voor dementie
betrof dit 209 aanvragen in 2017 en 149 in het jaar ervoor. Voor een stapeling
van ouderdomsklachten ging het in 2017 om 360 verzoeken, en in 2016 om
244. Deze cijfers laten dus voor alle drie de patiëntgroepen een stijging zien
in het aantal verzoeken dat werd ingediend bij de Levenseindekliniek.
Het percentage gehonoreerde verzoeken steeg ook licht voor deze drie
groepen. Voor psychiatrie was dit 9,6% in 2017 en 9,1% in 2016. Voor
dementie 35,9% in 2017 en 32,2% in 2016. Voor de stapeling van ouderdomsklachten ten slotte werd in 2017 51,7% van de verzoeken gehonoreerd en in
2016 was dit 48,4%.
Uit de jaarverslagen van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie blijkt
dat het percentage van meldingen van euthanasie ten opzichte van het totaal
aantal meldingen voor deze drie groepen de afgelopen jaren niet gestegen is.
In 2013 vormden dementie, psychiatrie en stapeling van ouderdomsklachten
8,9% van het totaal aantal meldingen, in 2014 was dit 7,1%, in 2015 ging het
om 6,3% en in 2016 om 7,3%. De cijfers over 2017 zijn nog niet gepubliceerd.
Vraag 6, 7, 8
Wat is uw reactie op de groei van het aantal verzoeken bij de Levenseindekliniek en het streven van de Levenseindekliniek het vangnet te zijn voor de
echt complexe euthanasieverzoeken?
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat deze tekorten worden teruggedrongen, zodat mensen die een euthanasieverzoek hebben niet maanden hoeven
te wachten totdat hun aanvraag in behandeling wordt genomen?
Welke alternatieven ziet u, op korte termijn, om deze mensen toch van dienst
te kunnen zijn?
Antwoord 6, 7, 8
Indien een arts, vanwege gewetensbezwaren of om andere redenen, niet in
kan gaan op het euthanasieverzoek van een patiënt, kan de arts ervoor kiezen
door te verwijzen naar een collega-arts of naar de Levenseindekliniek. Het is
goed dat de Levenseindekliniek er voor deze mensen is.

2

Derde evaluatie Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding. Den Haag:
ZonMw, mei 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

De Levenseindekliniek wil zich naar eigen zeggen als expertisecentrum
primair richten op complexe euthanasieverzoeken en stelt zich op het
standpunt dat minder complexe verzoeken zo veel mogelijk door de
behandelend arts in behandeling moeten worden genomen. Daarbij
ondersteunt de Levenseindekliniek artsen om op eigen kracht een euthanasieverzoek in behandeling te kunnen nemen, door middel van initiatieven zoals
begeleiding door consulenten euthanasie en een uitgebreid nascholingsprogramma.
De Levenseindekliniek voert momenteel een wervingscampagne gericht op
een significante uitbreiding van het aantal aan haar verbonden artsen en
verpleegkundigen.
Vraag 9
Op welke manier gaat u stimuleren dat artsen dit werk beter uit kunnen
voeren naast hun huisartsenpraktijk?
Antwoord 9
In het regeerakkoord staat het voornemen van dit kabinet om de kennis over
de euthanasiewet te vergroten. In het kader van de kabinetsreactie op de
evaluatie van de euthanasiewet zal ik hierover met verschillende partijen in
gesprek gaan. Wel wil ik benadrukken dat het altijd de eigen keuze blijft van
artsen om wel of niet in te gaan op een euthanasieverzoek van een patiënt en
dat er van druk op artsen geen sprake mag zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3