Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

793
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken
en van Justitie en Veiligheid over dodelijk geweld in het Koerdische kamp
al-Hol in Syrië (ingezonden 3 oktober 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en van Minister
Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 22 november
2019)
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Security forces respond with gunfire to
protests at Syrian detention camp» en «Koerden verliezen grip op IS-vrouwen
in kamp Al-Hol»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat recentelijk een geweldopleving heeft plaatsgevonden in het
Koerdische kamp al-Hol in Syrië, nadat IS-vrouwen een vrouw geselden en
vervolgens de bewaking van het kamp beschoten?
Antwoord 2
Ja, volgens de VN heeft er een geweldsopleving plaatsgevonden.
Vraag 3
Klopt het dat zeker vier buitenlandse vrouwen door kogels zijn geraakt? Zaten
hier ook Nederlandse vrouwen tussen?
Antwoord 3
Volgens de VN kwam er één vrouw om het leven bij het geweldsincident op
30 september en vielen er meerdere gewonden. De nationaliteit van de
slachtoffers is onbekend. Vooralsnog zijn er geen indicaties dat er Nederlanders bij dit incident betrokken zijn geweest.

1

ah-tk-20192020-793
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NRC Next, 2 oktober 2019 (https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/securityforces-respond-with-gunfire-to-protests-at-syrian-detention-camp/2019/09/30/17e69b74-e3b4–
11e9-b0a6–3d03721b85ef_story.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 4
Kunt u aangeven hoeveel Nederlandse vrouwen en kinderen momenteel
aanwezig zijn in al-Hol?
Antwoord 4
Uit cijfers van de AIVD blijkt dat er circa 55 volwassenen in opvang- en
detentiekampen in Noordoost-Syrië verblijven en circa 90 kinderen «met een
Nederlandse link».2 Deze kinderen hebben een of twee ouders met de
Nederlandse nationaliteit of ouders die langere tijd in Nederland hebben
gewoond. Minder dan een kwart van de minderjarigen is door een of beide
ouders meegenomen naar het strijdgebied, ruim driekwart is daar geboren.
Dat betekent dat niet alle kinderen «met een Nederlandse link» ook de
Nederlandse nationaliteit hebben. Het kabinet doet geen uitspraken over de
precieze aantallen Nederlanders die in al-Hol of in andere detentiekampen in
Noordoost Syrië worden vastgehouden.
Vraag 5
Klopt het dat vrouwen en kinderen van een andere afkomst dan de Iraakse of
Syrische over het algemeen in het «Annex»-gedeelte van het kamp Al-Hol
vastzitten? Klopt het dat de omstandigheden hier erbarmelijk, en daarmee
veel schrijnender zijn dan in het overige deel van Al-Hol, waar zaken als
gezondheidszorg, onderwijs en voedselvoorziening veel beter zijn geregeld?
Antwoord 5
Buitenlandse strijders en hun families worden inderdaad in het «Annexgedeelte» van Al-Hol vast gehouden. 30 humanitaire partners verlenen hulp
in opvang- en detentiekampen in Noordoost Syrië waaronder kamp Al-Hol.
Ondanks dat hulporganisaties doen wat ze kunnen om alle mensen te helpen,
zijn er grote tekorten. Uit recente rapporten van de VN (OCHA) blijkt dat de
grootste tekorten bestaan in de sectoren gezondheidszorg, water en sanitatie.
De toegang voor humanitaire hulporganisaties tot die delen van de kampen
waar buitenlandse strijders en families in detentie worden gehouden is
beperkt en sinds het incident op 30 september verminderd. Het Turkse
offensief in Noordoost Syrië heeft de situatie in de kampen nog verder doen
verslechteren doordat veel humanitaire partners hun internationale staf
hebben geëvacueerd. Lokale staf is nog wel aanwezig om de meest essentiële
humanitaire activiteiten voort te zetten.
Vraag 6
Wat is uw mening over het feit dat buitenlandse en daarmee naar alle
waarschijnlijkheid ook Nederlandse vrouwen en kinderen juist in de Annex
vastzitten?
Antwoord 6
Deze uitreizigers zijn naar Syrië afgereisd om zich aan te sluiten bij terreurorganisatie ISIS. De kans is aanzienlijk dat tenminste een deel van de buitenlandse gevangenen, naast lidmaatschap van een terroristische organisatie,
zich schuldig heeft gemaakt aan het plegen van ernstige misdaden. De
kinderen beschouwt het kabinet in de eerste plaats als slachtoffer van de
verwerpelijke keuzes van hun ouders, zoals ook aangegeven in de brief van
de Minister van Justitie en Veiligheid van 6 december jl. (Kamerstuk 29 754,
nr. 483).
Vraag 7, 8 en 9
Erkent u dat in al-Hol verdere radicalisering van gevangenen wordt versterkt
door de hergroepering van IS-aanhangers in het kamp? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke wijze ziet u mogelijkheden om deze risico’s in te dammen?
Hoe duidt u de signalen dat in al-Hol IS-groeperingen steeds verder hergroeperen en machtiger worden, en hiermee radicalisering van andere gevangenen aanwakkeren?
Deelt u de mening dat ook Nederlandse vrouwen vatbaar kunnen zijn voor
verdere radicalisering door daar te verblijven? Zo ja, welke risico’s brengt dit
met zich mee?
2

https://www.aivd.nl/onderwerpen/terrorisme/dreiging/uitreizigers-en-terugkeerders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 7, 8 en 9
Het risico op verdere radicalisering binnen opvang- en detentiekampen in
Noordoost-Syrië is reëel. Nederlandse vrouwen kunnen daar ook vatbaar
voor zijn. Echter, het kabinet heeft geen zeggenschap over opvang- en
detentielocaties in Noordoost-Syrië en kan geen invloed uitoefenen op de
situatie daar.
Vraag 10 en 11
Klopt het dat het risico op vluchtgevaar en ontsnappingen uit al-Hol
toegenomen is? Hoe vaak zijn ontsnappingen uit al-Hol al voorgekomen?
Deelt u de mening dat hiermee ook het risico toeneemt dat Nederlandse
terroristen ontsnappen uit al-Hol?
Antwoord 10 en 11
Zoals beschreven in een brief aan uw Kamer van 15 oktober jl. (Kamerstuk
32 623 nr.273) maakt het kabinet zich in algemene zin ernstige zorgen over de
gevolgen van de Turkse operatie in Noord-Syrië op onder andere de
beveiliging van de detentiekampen en daarmee het verhoogd risico op
ontsnappingen van uitreizigers. Deze zorgen zijn in NAVO-verband geadresseerd, heeft de Minister van Buitenlandse Zaken nadrukkelijk in de EU en in
de Anti-ISIS coalitie ter sprake gebracht en heeft de Minister van Buitenlandse Zaken aangekaart in een telefoongesprek met de Turkse Minister van
Buitenlandse Zaken Çavuşoğlu op 14 oktober (ref verslag van de RBZ van
14 oktober 2019, kamerstuk 21 501-02, nr. 2074). Nederland heeft Turkije
daarbij opgeroepen de beveiliging van de detentiekampen binnen de
bufferzone te garanderen en ontsnapte ISIS-gevangenen weer op te pakken.
Het kabinet zal blijven wijzen op de noodzaak te voorkomen dat uitreizigers
kunnen ontsnappen. Het kabinet beschikt niet over informatie over hoe vaak
ontsnappingen uit Al-Hol hebben plaatsgevonden.
Vraag 12
Erkent u dat, gezien de aanwezigheid van Nederlanders in het kamp Al-Hol,
ook de Nederlandse regering verantwoordelijkheid draagt voor de risico’s die
deze hergroepering van IS-aanhangers met zich mee kan brengen in de
toekomst?
Antwoord 12
Nee. De Nederlandse overheid heeft geen zeggenschap over opvang- en
detentiecentra in Noordoost-Syrië en draagt dan ook geen verantwoordelijkheid voor wat zich binnen deze kampen afspeelt. Het staande kabinetsbeleid
is dat Nederlandse uitreizigers niet actief worden opgehaald uit Syrië. Indien
een Nederlandse uitreiziger zich meldt bij een Nederlandse diplomatieke
vertegenwoordiging in de regio, wordt (consulaire) bijstand verleend volgens
de reguliere kaders gericht op een gecontroleerde terugkeer naar Nederland
met het oog op vervolging en berechting. Nederland streeft ernaar mensen
die (terroristische) misdaden gepleegd hebben te berechten, bij voorkeur in
de regio. Daartoe worden de mogelijkheden actief onderzocht. Daarnaast
loopt tegen alle onderkende Nederlandse uitreizigers een strafrechtelijke
onderzoek. Het Openbaar Ministerie heeft hen wereldwijd gesignaleerd met
het oog op aanhouding en uitlevering aan Nederland. In dit verband loopt er
een onderzoek naar de mogelijkheid uitvoering te geven aan de bevelen
gevangenneming van de rechtbank van Rotterdam, zoals ook aangegeven in
een brief aan uw Kamer van de Minister van Justitie en Veiligheid van
13 september jl. (Kamerstuk 29 754, nr. 524).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3