Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2729
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Ministers van Buitenlandse
Zaken en van Financiën over de gebrekkige uitvoering van sancties
(ingezonden 30 maart 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (ontvangen 12 mei
2022).
Vraag 1 en 2
Wat is uw oordeel over bericht «Nederland niet doeltreffend met opsporen
Russisch vastgoed»?1
Bent u het ermee eens dat het uitermate pijnlijk is dat er nog niet of
nauwelijks werk is gemaakt van inbeslagname van vastgoed van Russen op
de sanctielijst?
Antwoord 1 en 2
De actuele stand van zaken ten aanzien van de opsporing van vastgoed in
Nederland van personen en entiteiten op de sanctielijst is weergegeven in de
kabinetsbrief van 22 april, nr. Min-BuZa.2022.387. Vastgoed van gesanctioneerde (rechts-)personen valt onder de huidige sanctiemaatregelen in
Nederland. Op basis van sanctieregelgeving worden bezittingen niet in beslag
genomen, deze worden enkel bevroren. Voor inbeslagname is een strafvorderlijke titel nodig.
Het Kadaster heeft de sanctielijst zowel direct als indirect (via het UBOregister in het Handelsregister) tegen de Basisregistratie Kadaster (BRK)
aangehouden. Er was geen match op natuurlijke personen en ook geen
match op entiteiten. Gesprekken met beroepsgroepen als bankiers, makelaars, notarissen, advocaten, trustkantoren en accountants bevestigen het
beeld dat Nederland weliswaar een aantrekkelijk internationaal handelsland
is, maar geen vastgoedmarkt heeft waar een investeerder ongemerkt een
miljard euro aan panden aan- of verkoopt.
Nauwkeurige uitvoering van het sanctiebeleid is essentieel om de Russische
elite hard te raken in reactie op de Russische agressie in Oekraïne. Daarom
zet het kabinet alles op alles om te zorgen dat niets gemist wordt binnen de
mogelijkheden die ons ter beschikking staan. Zo wordt ook via het in de

1

ah-tk-20212022-2729
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

https://nos.nl/artikel/2422976-nederland-niet-doeltreffend-met-opsporen-russisch-vastgoed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

kabinetsbrief van 22 april genoemde datateam gekeken of een relatie kan
worden gelegd tussen BRK en personen op de sanctielijst.
Vraag 3
Klopt het dat geen van de leden van de interdepartementale werkgroep
verantwoordelijk is voor het traceren van vastgoed van Russen op de
sanctielijst? Zo ja, kunt u met spoed een taakverdeling maken, waarbij ook
het kadaster wordt betrokken?
Antwoord 3
Het traceren van vastgoed van Russen op de sanctielijst gebeurt in samenwerking tussen de Ministers van Justitie en Veiligheid, Financiën en de
Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Dit vanwege het feit
dat zowel notarissen, banken als het Kadaster een rol hebben bij het traceren
van vastgoed en elk onder de verantwoordelijkheid van een andere Minister
vallen.
Notarissen hebben een poortwachtersfunctie, aangezien zij geen transacties
mogen faciliteren voor personen en entiteiten op de sanctielijst. Samen met
de financiële sector zorgen zij ervoor dat de sancties betreffende vastgoed
worden nageleefd. Notarissen mogen geen medewerking verlenen aan de
verkoop of handel van onroerende goederen van gesanctioneerde personen
en entiteiten en moeten dit controleren. Daarnaast zijn transacties via de
financiële sector niet meer mogelijk sinds de inwerkingtreding van de
sancties. Overtreding van deze sancties betreft een economisch delict. Het
Kadaster draagt – al dan niet via tussenkomst van de dataroom als bedoeld in
de kabinetsbrief van 22 april, nr. Min-BuZa.2022.387 – zorg voor vergelijking
van vergelijking van personen en entiteiten op de sanctielijst met personen
en entiteiten in de Basisregistratie Kadaster (BRK) en plaats in het geval van
een match een aantekening, zodat het voor elke notaris duidelijk is aan welke
vastgoedtransacties geen medewerking mag worden verleend.
Vraag 4
Hoe verklaart u dat andere landen reeds beslag hebben gelegd op vastgoed
van Russische oligarchen en Nederland dit tot op heden niet heeft gedaan?
Antwoord 4
Het Kadaster heeft gesanctioneerde personen op de sanctielijst vergeleken
met de Basisregistratie Kadaster (BRK). Omdat personen op de sanctielijst
eigenaar kunnen zijn van bedrijven die vastgoed bezitten, zijn bij de KVK
gegevens over eigendom van bedrijven opgevraagd en heeft onderzoek
daarop plaatsgevonden. Uit dit onderzoek blijkt vooralsnog niet dat personen
op de sanctielijst rechthebbenden van vastgoed in de BRK zijn. Alle bovengenoemde Kadasterchecks hebben ook plaatsgevonden voor wat betreft de
BES-eilanden. Ook historische mutaties van natuurlijke personen zijn gecheckt
vanaf het moment dat deze op de sanctielijst staan. Deze checks leverden
evenwel ook geen resultaat op.
Het is niet uit te sluiten dat personen of entiteiten op de sanctielijst via
ingewikkelde eigendomsconstructies alsnog eigenaar blijken te zijn van
vastgoed. Zoals aangegeven in de kabinetsbrief van 22 april, nr. MinBuZa.2022.387, wordt door het datateam actief gezocht naar bezittingen van
gesanctioneerde personen en entiteiten, voor het geval die gemist mochten
zijn.
Gesprekken met beroepsgroepen als bankiers, makelaars, notarissen,
advocaten, trustkantoren en accountants bevestigen verder het beeld dat
Nederland weliswaar een aantrekkelijk internationaal handelsland is, maar
geen vastgoedmarkt heeft waar een investeerder ongemerkt een miljard euro
aan panden opkoopt. Het beeld is dat snel na het publiceren van de
sanctielijst verwerking in hun signaleringssystemen heeft plaatsgevonden en
dat er geen reden is te veronderstellen dat er daarna nog grootschalig
vermogen kon worden onttrokken.
In de kabinetsbrief van 22 april, nr. Min-BuZa.2022.387 is de stand van zaken
verwerkt ten aanzien van de opsporing van vastgoed in Nederland van
personen en entiteiten op de sanctielijst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 5 en 6
Heeft Nederland nog geen beslag op vastgoed gelegd omdat makelaars of
notarissen transacties inzake vastgoed niet met terugwerkende kracht hoeven
te melden? Hoe gaat u ervoor zorgen dat u deze meldingen alsnog ontvangt?
Hoe gaat u het beleid aanpassen om verhulling van vastgoed en andere
bezittingen te voorkomen?
Antwoord 4, 5 en 6
Zoals in het antwoord op vraag 1 en 2 genoemd worden op basis van de
sanctieregelgeving bezittingen niet in beslag genomen, deze worden enkel
bevroren. Voor inbeslagname van onroerende goederen is een strafvorderlijke titel nodig. Zoals gesteld in de kabinetsbrief van 22 april, nr. MinBuZa.2022.387, is na onderzoek gebleken dat er bij de naleving van sancties
in Nederland in het algemeen spoedig en naar behoren is gehandeld door
zowel private partijen, de toezichthouders als de uitvoeringsorganisaties.
Daarnaast is uit onderzoek en navraag naar voren gekomen dat er geen
sprake lijkt te zijn van substantiële niet bevroren bezittingen van gesanctioneerde rechtspersonen.
Voor makelaars en notarissen geldt momenteel alleen een meldplicht in het
kader van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme (Wwft). Maatregelen als meldplicht in het kader van sancties en
voorkomen van verhulling van vastgoed en andere bezittingen hebben de
aandacht van de Nationaal Coördinator. Deze komt zeer binnenkort met een
eindrapport.
Vraag 7
Hoe staat het met de uitvoering van mijn motie om snel met een voorstel te
komen om het toezicht op de naleving van sancties te versterken en zo nodig
extra capaciteit vrij te maken?2
Antwoord 7
Op maandag 4 april jl. is de nationale Coördinator voor Sanctienaleving en
Handhaving begonnen. Alle relevante departementen en uitvoeringsinstanties
stellen minstens 1 FTE capaciteit beschikbaar aan de interdepartementale
taakgroep sancties. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken stelt naast de
nationaal coördinator en de projectdirecteur die leiding geeft aan de
taakgroep 3 FTE beschikbaar ter ondersteuning. Behalve deze capaciteit voor
de taakgroep zijn dagelijks bij de relevante departementen en uitvoeringsinstanties tientallen FTE belast met de naleving en handhaving van sancties.
Onder leiding van de Coördinator wordt de naleving van sancties en het
toezicht daarop gestroomlijnd. In dat proces zal aandacht zijn voor zowel
verbeteringen op de korte als de lange termijn. Dit wordt momenteel
geïnventariseerd en uw Kamer zal over de uitkomsten worden geïnformeerd.

2

Motie-Van Dijk, Kamerstuk 36 045, nr. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3