Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

57
Vragen van de leden Aptroot en Schaart (beiden VVD) aan de ministers van
Verkeer en Waterstaat en Economische Zaken over het artikel «Duopolie op
komst in openbaar busvervoer» (ingezonden 18 augustus 2010).
Antwoord van minister Van der Hoeven (Economische Zaken), mede namens
de minister van Verkeer en Waterstaat (ontvangen 28 september 2010).
Vraag 1
Kent u het artikel «Duopolie op komst in openbaar busvervoer»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Maakt de Nederlandse regering, naast de Europese Commissie, een eigen
afweging over de toelaatbaarheid van een fusie tussen Transdev (Connexxion) en Veolia? Zo ja, beoordeelt in dat kader de Nederlandse Mededingingsautoriteit deze voorgenomen fusie? Zo nee, waarom wordt deze fusie
niet getoetst door de Nederlandse regering, gezien het kleine aantal
aanbieders van openbaar vervoer en het grote marktaandeel van twee
aanbieders als deze fusie doorgaat?
Antwoord 2
Ondernemingen met een bepaalde omvang die willen fuseren, zijn afhankelijk
van hun omzetmeldingsplichtig bij de Europese Commissie of bij de
Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa).
Artikel 1 van de Europese verordening betreffende concentratiecontrole
(139/2004) bevat gedetailleerde regels omtrent de hoogte van de omzet die
een meldingsplicht bij de Europese Commissie doet ontstaan. Een wereldwijde gezamenlijk omzet van € 2,5 miljard vormt de ondergrens voor nader
onderzoek of een Europese meldingsplicht bestaat. Een concentratie moet
worden gemeld bij de NMa wanneer de betrokken ondernemingen individueel meer dan € 30 miljoen en gezamenlijk meer dan € 113 miljoen aan omzet
hebben behaald.
De voorgenomen fusie van Transdev en Veolia is op grond van de relevante
omzetdrempels meldingsplichtig bij de Europese Commissie. Omdat de
voorgenomen fusie significante gevolgen kan hebben voor de concurrentie
1

ah-tk-20102011-57
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

NRC Handelsblad, 14 augustus 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

op Nederlandse vervoersmarken, heeft de NMa, met instemming van de
minister van Economische Zaken de Europese Commissie, verzocht om een
verwijzing van de zaak voor zover die betrekking heeft op Nederland. De
Europese Commissie heeft dit verzoek tot deelverwijzing ingewilligd, waarna
de zaak is aangemeld bij de NMa.
De NMa heeft geconstateerd dat er redenen zijn om aan te nemen dat de
daadwerkelijke concurrentie op de Nederlandse vervoersmarkten kan worden
belemmerd als gevolg van de fusie tussen Transdev en Veolia. De NMa heeft
daarom besloten dat voor de fusie een vergunning is vereist. De NMa voert
momenteel een diepgaand onderzoek uit naar de gevolgen van de fusie. Op
basis daarvan volgt een definitieve beschikking over het al dan niet verstrekken van een vergunning, eventueel onder nader te stellen voorwaarden. De
beschikkingstermijn is in beginsel 13 weken, maar kan worden verlengd
indien aanvullende gegevens moeten worden opgevraagd.
Vraag 3
Wat is het regeringsbeleid met betrekking tot marktwerking in het openbaar
vervoer, gezien het feit dat nu de situatie dreigt te ontstaan dat de markt voor
het overgrote deel in handen is van twee bedrijven, terwijl daarnaast een
derde partij (Qbuzz) dochter is van de Nederlandse Spoorwegen die met
behulp van belastinggeld mag concurreren en in de drie grote steden het
vervoer aan de gemeentebedrijven onderhands wordt gegund?
Antwoord 3
Het Nederlandse beleid met betrekking tot marktwerking in het openbaar
vervoer is vastgelegd in de Wet Personenvervoer 2000 (WP2000). De doelen
van de wet zijn: betere kwaliteit van het openbaar vervoer en meer efficiency
door middel van decentralisatie èn aanbesteding van concessies. Thans ligt
bij uw Kamer een wetsvoorstel tot wijziging van de WP2000. Dit wetsvoorstel
beoogt de WP2000 in overeenstemming te brengen met de Europese
verordening betreffende openbaar vervoer per spoor en over de weg, zoals
deze vanaf 3 december 2009 rechtstreeks doorwerkt in de lidstaten
(PSO-verordening).
Uitgangspunt van de verordening is aanbesteding van het openbaar vervoer.
In het voorliggende wetsvoorstel wordt tevens uitvoering gegeven aan het
kabinetsstandpunt over de motie Roefs. Dit houdt in dat voorgesteld wordt de
stadsregio’s Amsterdam, Rotterdam en het Stadsgewest Haaglanden de keuze
te geven tussen het aanbesteden dan wel inbesteden van het stadsvervoer in
de drie grote steden. Inbesteden betekent dat het openbaar vervoer onderhands gegund mag worden aan een vervoerder waarover de Stadsregio
zeggenschap heeft conform de regels van de Europese verordening.
Ten aanzien van de vraag over Qbuzz het volgende. Om mee te kunnen doen
aan Europese openbare aanbestedingen, dient een partij onder meer de
jaarrekeningen van drie voorgaande jaren te overleggen. Voor nieuwe
marktpartijen, die hieraan per definitie niet kunnen voldoen, wordt veelal
voorzien in een oplossing die inhoudt dat een derde partij zijn kennis en
middelen ter beschikking stelt van de nieuwe partij. Indien dit niet mogelijk
zou zijn, zou de openbaarvervoermarkt immers voor altijd afgesloten blijven
voor nieuwe toetreders. Een nieuwkomer op de openbaarvervoermarkt mag,
gegeven de systematiek van de WP2000, deelnemen aan aanbestedingen
voor regionaal openbaar vervoer indien derde partijen bereid zijn de
garantstelling op zich te nemen.
NS Internationaal stelt zich garant voor Qbuzz en Qbuzz betaalt in ruil
daarvoor een marktconforme vergoeding. NS Internationaal is binnen de NS
Groep commercieel zelfstandig. Dit betekent dat, hoewel de NS Groep 49%
van de aandelen van Qbuzz bezit, de NS Groep niet aansprakelijk is voor
eventuele schulden van NS Internationaal die voortvloeien uit rechtshandelingen verricht door Qbuzz. Er is geen sprake van het kruisen van financiële
stromen. Omdat NS Internationaal geen (rijks)subsidie ontvangt, kan Qbuzz
niet op de markt concurreren met belastinggeld.
Uit een vooronderzoek, dat de NMa medio 2009 heeft uitgevoerd naar
aanleiding van de motie Aptroot/Mastwijk, blijkt dat er geen aanwijzingen zijn
dat de Mededingingswet, of sectorspecifieke regelgeving waar de NMa
toezicht op houdt, is overtreden (TK 29 984 nrs. 193 en 205).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Vraag 4
Is de Nederlandse openbaarvervoersmarkt daarmee straks niet gesloten voor
kleinere zelfstandige aanbieders van openbaar vervoer en eventuele
nieuwkomers?
Antwoord 4
De openbaarvervoersmarkt is niet gesloten voor kleinere aanbieders en
eventuele nieuwkomers. Het staat binnenlandse en buitenlandse vervoerders
altijd vrij om mee te dingen naar alle concessies die worden aanbesteed. Van
de vijftig concessies worden er jaarlijks gemiddeld zeven opnieuw aanbesteed, waarbij ze van vervoerder kunnen wisselen. De mededingingswetgeving verbiedt misbruik van economische machtsposities. De kansen van
nieuwkomers op de markt en de hoogte van de drempels voor nieuwe
toetreders vormen een integraal onderdeel van de afweging van de NMa om
al dan niet een vergunning te verlenen voor de voorgenomen fusie tussen
Transdev en Veolia.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3