Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2144
Vragen van de leden Van Klaveren en Bontes (beiden Groep Bontes/Van
Klaveren) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over
het verminderde aantal verkiezingsborden voor het referendum (ingezonden
22 maart 2016).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 1 april 2016)
Vraag 1
Is het waar dat er op 20 januari 2016 een zogenaamde circulaire van uw
ministerie is uitgegaan aan alle gemeenten, waarin wordt gesteld dat
«verkiezingsborden zijn bedoeld als middel voor politieke partijen om hun
deelname aan de kiezer onder de aandacht te brengen en dit bij een
referendum niet aan de orde is»?
Antwoord 1
De letterlijke tekst van bedoelde alinea uit de door mij op 20 januari 2016 aan
alle gemeenten verzonden circulaire luidt: «Het is niet nodig om verkiezingsborden te plaatsen. Hoewel geen wettelijke verplichting, zijn verkiezingsborden bij verkiezingen wel wenselijk, omdat de borden voor politieke partijen
een belangrijk middel zijn om hun deelname onder de aandacht van kiezers
te brengen. Bij referenda speelt dat niet: daar is immers geen sprake van
partijen en kandidaten die verkiesbaar zijn.»
Vraag 2, 3 en 4
Hoe verhoudt de inhoud van genoemde circulaire zich tot de evaluatie van
het referendum van 2005, waar in paragraaf 6.1 staat dat het Ministerie van
BZK sinds 2002 een opkomstcampagne voert bij alle reguliere verkiezingen
waaronder ook het referendum betreffende de Europese Grondwet?1
Kunt u aangeven waarom in de reeds aangehaalde evaluatie ook staat dat er
destijds extra inzet was van middelen – onder andere A2-posters op
verkiezingsborden – terwijl de overheid bij het aanstaande referendum
gemeenten impliciet oproept geen verkiezingsborden te plaatsen, en daarmee
het plakken van posters en daarmee het informeren van de kiezer en het
vergroten van de opkomst, niet bevordert?

1

ah-tk-20152016-2144
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j4nvgs5kjg27kof_j9vvij5epmj1ey0/
vi3ao703ymzy/f=/blg6043.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Bent u bereid om gemeenten – in lijn met de opkomstcampagne sinds 2002 –
alsnog op te roepen, net als ten tijde van het referendum over de Europese
Grondwet, extra middelen in te zetten zodat er o.a.in elke gemeente
verkiezingsborden staan die beplakt kunnen worden met A2-posters? Graag
een toelichting op uw antwoord.
Antwoord 2, 3 en 4
Voorafgaand aan het referendum over de Europese Grondwet in 2005 heeft
de Tweede Kamer het kabinet gevraagd om meer activiteiten te ontplooien
om het belang van de Europese Grondwet duidelijk te maken aan zoveel
mogelijk mensen op een toegankelijke manier2. Naar aanleiding daarvan is er
extra inzet van middelen geweest, zoals is vermeld in de evaluatie van het
referendum, waarnaar de vragenstellers verwijzen. Het Ministerie van BZK
heeft toen onder meer posters aan gemeenten verspreid om te bevestigen op
verkiezingsborden. Destijds was het gebruikelijk om voorlichtingsmateriaal
fysiek te verspreiden. Inmiddels wordt dit materiaal via een digitale toolkit
aan gemeenten beschikbaar gesteld.
Voor het aanstaande referendum informeert mijn ministerie de kiezers via
abri-posters, advertenties in kranten en banners op websites. Ik heb uw
Kamer hierover bij brief van 17 november 2015 geïnformeerd3. Ik wijs er ook
op dat de Referendumcommissie ingevolge de Wet raadgevend referendum
subsidies verstrekt aan maatschappelijke initiatieven die zich ten doel stellen
het publieke debat over de aan het referendum onderworpen wet te
bevorderen. Zij had hiervoor € 2 miljoen beschikbaar.
Het kabinet zet geen extra middelen in om gemeenten ertoe te bewegen
verkiezingsborden te plaatsen. Dat neemt niet weg dat het gemeenten vrij
staat om desgewenst wel borden te plaatsen. Sommige gemeenten doen dat
ook. De posters waarmee de borden kunnen worden beplakt, zijn voor alle
gemeenten te downloaden in voormelde digitale toolkit.

2
3

Kamerstuk 29 993, nr. 11
Kamerstuk 34 270, nr. 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2