Gespreksnotitie “Bezinning op interlandelijke adoptie”
t.b.v. het rondetafelgesprek van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie
24 mei 2017

Achtergrond
Mijn ervaring met interlandelijke adoptie is gebaseerd op mijn werk als Europees ambtenaar in het kader
van de hervorming van de Roemeense kinderbescherming (1999/2005) en mijn detachering bij Against
Child Trafficking (2008/2014).
Roemenië was het eerste zendende land dat het Haagse Adoptieverdrag in de praktijk uitvoerde. Het
resultaat was een gelegaliseerde markt in kinderen1.
In Roemenië werd ik dan ook geconfronteerd met de verschillende interpretatie van het
subsidiariteitsbeginsel van het Haagse Adoptieverdrag en die van het IVRK. Na een heftige strijd met de
“gevestigde belangen”, heeft een onafhankelijk panel2 geoordeeld dat (interlandelijke) adoptie geen
kinderbeschermingsmaatregel is, en dat Europese lidstaten geacht worden zelf voor hun kinderen te kunnen
zorgen en dus geen kinderen behoeven te exporteren.3
Vanwege invloeden van de “adoptie lobby’ werd ik in 2005 van mijn baan gehaald, en uiteindelijk
gedetacheerd bij de nieuw opgezette organisatie Against Child Trafficking. Deze detachering eindigde in
augustus 2014. De re-integratie in de Europese Commissie faalde. In februari 2016 heb ik een
klokkenluidersbrief gestuurd aan de voorzitter van het Europees Parlement, met kopie aan Minister
President Rutte, in het kader van Nederlands’ Europees voorzitterschap.

Een parallelle wereld
De kern van het probleem met het Haagse Adoptieverdrag is dat het van interlandelijke adoptie een
kinderbeschermingsmaatregel maakt, en niet een allerlaatste optie als het kind op geen enkele wijze in het
land zelf kan worden opgevoed, zoals vastgelegd in artikel 21b van het Internationaal Verdrag inzake de
Rechten van het Kind (IVRK).
Het RSJ rapport legt dan ook de vinger op deze zere plek: de tegenstrijdigheid van het IVRK en het Haagse
Adoptieverdrag.
“Een ander knelpunt in het juridisch kader betreft het verschil tussen het IVRK en het Haagse verdrag op
het gebied van de pleegzorg. In het IVRK is vastgelegd dat opgroeien in een (pleeg)gezin in het land van
herkomst de voorkeur heeft boven interlandelijke adoptie. In het Haagse verdrag wordt interlandelijke
adoptie als substituut gezien van binnenlandse adoptie en wordt pleegzorg in het land zelf niet als beter
alternatief gezien. Een permanente oplossing krijgt volgens dit verdrag de voorkeur boven een tijdelijke
oplossing (pleegzorg). Dit betekent dat een staat met een beroep op het Haagse verdrag de voorkeur kan
geven aan interlandelijke adoptie boven het organiseren van pleegzorg in het eigen land.”

1

Op verzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Veiligheid en
Justitie - heb ik in 2008 dit artikel hierover geschreven “De perverse effecten van het Haags Adoptieverdrag”
2
Opinion of the Independent Panel of EU Family Law Experts
3
Duitse TV WDR heeft hierover een documentaire gemaakt Search a Child, Pay Cash, The Adoption Lobby

Feit is dus dat de gevestigde belangen van de adoptiewereld een parallel verdrag in het leven hebben
geroepen dat in strijd is met het IVRK. Dit heeft verstrekkende gevolgen (gehad) voor kinderen/gezinnen
in de zendende landen.

Gevolgen
Mijn ervaringen met Roemenië, maar bovenal mijn opgedane ervaring tijdens mijn detachering bij Against
Child Trafficking, is dat het huidige system van interlandelijke adoptie gelijk staat aan internationale
kinderhandel. Een vorm van georganiseerde misdaad, waarbij steeds hetzelfde patroon kan worden gezien:
goedbedoelende mensen met een kinderwens, adoptie bureaus die aan de vraag willen voldoen,
buitenlandse partners die actief op zoek gaan naar kinderen. Ouders worden dood verklaard, aktes vervalst,
kinderen gekidnapt, valse beloftes, en er gaat vaak veel geld over en onder de tafel. Als de misdaden aan
het licht komen, en het zendende land de deuren sluit, dan komt de politieke druk van de ontvangende
landen.
De kinderhandel wordt afgedaan als “onregelmatigheden” en “incidenteel”. En ondertussen trekt de
karavaan van adoptie bureaus verder: van Roemenië, Guatemala, Ethiopië, Oeganda, naar Congo4. En
overal hetzelfde patroon.
Terwijl over de laatste 10 jaar interlandelijke adopties zo’n 75 % wereldwijd zijn afgenomen 5, heeft het
omarmen door de EU van het Haags Adoptieverdrag ertoe geleid dat bv. in Bulgarije, Polen, Servië en
Montenegro interlandelijke adoptie wordt gebruikt als kinderbeschermingsmaatregel6.
KRO Reporter’s uitzending “De Bulgaarse adoptie-industrie” van oktober 2015 heeft de desastreuse
effecten hiervan in beeld gebracht.
Het Haags Adoptieverdrag heeft ook een stimulerend effect op lokale adopties. Vanwege dit verdrag’s
interpretatie van subsidiariteit dient nationale adoptie eerst te worden ontwikkeld. Zo is adoptie tot
kinderbeschermingsmaatregel geworden in de zendende landen. Een voorbeeld is India, waar lokale
adopties nu worden vergeleken met een online supermarkt. Vraag gestuurd, en waar vraag is, wordt het
aanbod gecreëerd.

Conclusie
Het is hoog tijd om interlandelijke adoptie te zien voor wat het werkelijk is: door de Staat gelegaliseerde
kinderhandel.
Ik onderschrijf dan ook het advies van de RSJ om in te zetten op het stoppen van interlandelijke adopties
en steun te bieden bij het opzetten van lokale kinderbeschermingssystemen. In het bijzonder onderschrijf
ik de noodzaak om onmiddellijk te stoppen met adopties vanuit China, de VS en Europese lidstaten.

4

In Italië en België zijn momenteel strafrechtelijke onderzoeken gaande naar de adopties vanuit Congo.

5

Dit is het mede het gevolg van de kritische geluiden van geadopteerden en diepgravend onderzoek door bv.
Against Child Trafficking (Ethiopië, India, Malawi, China, Congo etc.)
6

Voor achtergrond: The EU and Children’s Rights

Als Nederland koers zet om het originele IVRK subsidiariteitsbeginsel weer toe te passen (art. 21b), dan
houdt haar verantwoordelijkheid daarmee m.i. niet op.
Het zou Nederland sieren als het nu het voortouw neemt om dit internationaal aan de orde te stellen, te
beginnen op Europees niveau.
Ook dient er een oplossing te worden gevonden voor de betrokkenen. De geadopteerden en hun
oorspronkelijke families hebben recht op genoegdoening en (financiële) ondersteuning vanuit de overheid.

Drs. Roelie Post
Europees ambtenaar en klokkenluider
16 mei 2017