Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 977

Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband
met het opnemen van een gemeentelijke
verantwoordelijkheid voor de jeugdketen

Nr. 9

DERDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 22 december 2010
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
I
Artikel I, onderdeel L, wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid van artikel 108a wordt «artikel 1, onderdeel n»
vervangen door: artikel 1, eerste lid.
2. Het zevende lid van artikel 108a komt te luiden:
7. Onze Ministers kunnen op bij ministeriële regeling te bepalen wijze
ten behoeve van de experimenten, bedoeld in het eerste lid, subsidies
verstrekken.
II
Aan artikel I wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
M
Na artikel 108a wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 108b
1. Voor de toepassing van dit artikel wordt verstaan onder «traject
JeugdzorgPlus»: keten van in eerste instantie gesloten jeugdzorg en
vervolgens andere vormen van zorg als bedoeld in artikel 5, tweede lid,
alsmede andere vormen van hulp en begeleiding, onder regie en
verantwoordelijkheid van een zorgaanbieder die een accommodatie
exploiteert, met als doel dat de jeugdige zich door middel van continuïteit
van zorg en een minimum aan overdrachtsmomenten ontwikkelt naar een
aanvaardbaar en stabiel niveau van zelfstandig maatschappelijk functioneren.

kst-31977-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 977, nr. 9

1

2. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld
voor een periode van ten hoogste vier jaar ten behoeve van experimenten, anders dan bedoeld in artikel 1, eerste lid, waarbij:
a. zorgaanbieders die een accommodatie exploiteren trajecten
JeugdzorgPlus aanbieden aan jeugdigen voor wie een machtiging dan
wel een voorlopige machtiging als bedoeld in artikel 29c is verstrekt, en
b. het Rijk op door Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
bij ministeriële regeling te bepalen wijze zorg draagt voor de bekostiging
van de trajecten JeugdzorgPlus.
3. Ten behoeve van de experimenten, bedoeld in het tweede lid, kan
worden afgeweken van:
1° artikel 3, tweede, zesde en zevende lid,
2° artikel 5, derde lid,
3° artikel 6, tweede lid,
4° artikel 7, eerste lid,
5° artikel 10, eerste lid, onder f, g, en i,
6° artikel 13, achtste lid,
7° artikel 19,
8° artikel 24, derde lid,
7° artikel VII, zevende lid, van de wet van 20 december 2007, houdende
wijziging van de Wet op de jeugdzorg met betrekking tot jeugdzorg
waarop aanspraak bestaat ingevolge de wet in gesloten setting (gesloten
jeugdzorg).
4. In de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in het tweede lid,
wordt in elk geval bepaald van welke bepalingen wordt afgeweken, onder
welke voorwaarden dit kan en welk resultaat met het experiment wordt
beoogd.
5. Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zendt drie
maanden voor het einde van de werkingsduur van een algemene
maatregel van bestuur als bedoeld in het tweede lid aan de StatenGeneraal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van het
experiment in de praktijk, alsmede een standpunt inzake de voortzetting
van die maatregel, anders dan als experiment.
6. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen experimenten als
bedoeld in het tweede lid na afloop van de looptijd worden voortgezet tot
een structurele voorziening is getroffen, doch niet langer dan met een
tijdsduur van ten hoogste twee jaar.
Toelichting
Gesloten jeugdzorg is nu nog een aparte vorm van jeugdzorg met een
financiering en aansturing die verschilt van de open jeugdzorg. Het Rijk is
in elk geval tot 1 januari 2013 rechtstreeks verantwoordelijk voor de
gesloten jeugdzorg. Dit in tegenstelling tot de open jeugdzorg die onder
de verantwoordelijkheid van de provincie valt. Gesloten jeugdzorg is een
zeer zware en intensieve vorm van jeugdzorg waarbij de vrijheden van de
jeugdigen worden ingeperkt.
Het doel van gesloten jeugdzorg is terugkeer van de jeugdige in de
samenleving. Instellingen voor gesloten jeugdzorg zijn niet bedoeld om
langdurige, residentiële zorg te bieden. Zij hebben als doel om jeugdigen
met ernstige gedragsproblemen te behandelen en een dusdanige
gedragsverandering te bewerkstelligen dat deze jeugdigen weer kunnen
participeren in de maatschappij. Daarbij is het adagium dat zij zo lang als
nodig en zo kort als mogelijk zorg in een gesloten setting krijgen. De
behandeling moet op de individuele jeugdige worden afgestemd.
Geconstateerd is dat de aansluiting tussen open en gesloten jeugdzorg
niet overal en altijd optimaal verloopt. Jongeren verblijven in het kader
van hun behandeling langer dan noodzakelijk in de gesloten jeugdzorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 977, nr. 9

2

Het is wenselijk dat al in een vroeg stadium na de plaatsing in een
instelling voor gesloten jeugdzorg duidelijk is hoe het hele zorgtraject van
de jeugdige er uit gaat zien. Gesloten jeugdzorg is daarbij één onderdeel
in het zorgtraject, waarvan ook aansluitende residentiële zorg in een open
setting en ambulante zorg thuis of bij zelfstandige kamerbewoning deel
kan uitmaken.
De experimenteerbepaling maakt het mogelijk dat de zorgaanbieder die
een accommodatie voor gesloten jeugdzorg exploiteert, in overleg met
bureau jeugdzorg, optreedt als regisseur, ketenverantwoordelijke en
financier van het gehele traject, dat dan onder de noemer JeugdzorgPlus
valt. De verwachting is dat trajecten JeugdzorgPlus een belangrijke
bijdrage kunnen leveren aan de verbetering van de aanpak van jeugdigen
met ernstige gedragsproblemen die met een (voorlopige) machtiging zijn
opgenomen in een instelling voor gesloten jeugdzorg.
De gesloten jeugdzorg levert in een dergelijk traject de specifieke
expertise op het gebied van het omgaan met en het behandelen van
jeugdigen met ernstige gedragsproblemen. Met het traject wordt beoogd
de samenhang en de continuïteit in de zorgverlening zo goed mogelijk te
borgen. Opvang in gesloten setting zou zo snel mogelijk, onder regie van
de zorgaanbieder voor gesloten jeugdzorg, gevolgd moeten worden door
een verdere behandeling in een meer open setting en begeleiding, leidend
tot een stabiele situatie waarin de jeugdige een veilige plek heeft om te
wonen, een positief sociaal netwerk heeft en een opleiding volgt of werkt.
Een aaneengesloten traject, zonder veel schakels en wisselingen met één
regisseur draagt naar verwachting bij aan een adequaat hulpverleningstraject van een zodanige jeugdige met een realistisch perspectief op
zelfstandig maatschappelijk functioneren.
Als gevolg van de integrale benadering van de zorgtrajecten kan naar
verwachting de verblijfsduur van jeugdigen in een gesloten jeugdzorginstelling teruggebracht worden. Het gevolg van een kortere verblijfsduur is
dat minder plaatsen nodig zijn voor de gesloten jeugdzorg, terwijl er meer
jeugdigen geholpen kunnen worden. In verband hiermee worden er
trajectafspraken gemaakt door provincies, bureaus jeugdzorg en
zorgaanbieders met ketenpartners over instroom, doorstroom en
uitstroom van jeugdigen, met behoud van de wettelijke verantwoordelijkheid van het bureau jeugdzorg.
De voorgestelde experimenteerbepaling maakt het bij wijze van
experiment mogelijk om trajecten JeugdzorgPlus een integraal onderdeel
te maken van de jeugdzorg. Het regeerakkoord heeft bevestigd dat er nu
stappen gezet dienen te worden ter voorbereiding op het nieuwe
jeugdzorgstelsel. De experimenten zijn nodig om op een zorgvuldige wijze
te kunnen bepalen hoe het traject JeugdzorgPlus binnen het nieuwe
jeugdzorgstelsel vorm kan worden gegeven als de standaardwerkwijze
voor de behandeling van jeugdigen met ernstige gedragsproblemen voor
wie een machtiging gesloten jeugdzorg is afgegeven.
Voor een goede uitvoering van de trajecten JeugdzorgPlus moet aan
een aantal inhoudelijke, organisatorische en financiële randvoorwaarden
worden voldaan. Het gaat hierbij onder meer om het maken van afspraken
met ketenpartners (waaronder bureaus jeugdzorg en provincies) en
samenwerkingspartners (zorgaanbieders, onderwijs, woonvoorzieningen
e.d.), het ontwikkelen van een uniforme database, een eenduidige
basissystematiek en behandelmodules, het omsmeden van programma’s
en modules tot resultaatgerichte trajecten en aanpassingen in de
logistieke organisatie en het financiële beheer van instellingen. Door
middel van experimenten kan onder meer beoordeeld worden voor welke
groepen jeugdigen de trajecten JeugdzorgPlus het meeste resultaat
oplevert. Er is voor de trajecten JeugdzorgPlus dan ook sprake van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 977, nr. 9

3

ontwikkelmodel waarbij fasegewijze wordt gemonitord of de invoering
van trajecten zich overeenkomstig de gehanteerde uitgangspunten
ontwikkelt en of bijstelling van de uitgangspunten geboden is.
Om de trajecten JeugdzorgPlus te kunnen uitvoeren, worden deze op
grond van het tweede lid door het Rijk bekostigd. In de ministeriële
regeling met betrekking tot de bekostiging zal worden aangegeven welke
kosten zullen worden vergoed. Uitgezonderd zijn in elk geval de kosten
die declarabel zijn op grond van de Zorgverzekeringswet of de AWBZ;
dergelijke kosten dienen ongewijzigd op grond van deze wetten te worden
gedeclareerd.
In het derde lid is bepaald van welke bepalingen uit de Wet op de
jeugdzorg mag worden afgeweken ten behoeve van de uit te voeren
experimenten. Het betreft de volgende artikelen:
– de bepaling betreffende de opdracht aan de provincie ervoor zorg te
dragen dat cliënten hun aanspraak op jeugdzorg tot gelding kunnen
brengen (artikel 3, tweede lid),
– de bepalingen dat cliënten hun aanspraak uitsluitend tot gelding
kunnen brengen bij een zorgaanbieder die tot dat doel subsidie van een
provincie ontvangt (artikel 3, zesde en zevende lid),
– de bepaling dat bureau jeugdzorg haar indicatietaak uitoefent op
verzoek van een cliënt of uit eigen beweging (artikel 5, derde lid),
– de bepaling dat bureau jeugdzorg in het indicatiebesluit aangeeft of
coördinatie van de zorg noodzakelijk is en zo ja, wie deze coördinatie het
beste kan uitvoeren (artikel 6, tweede lid),
– de bepaling dat aan een indicatiebesluit een aanvraag van een cliënt
ten grondslag ligt (artikel 7, eerste lid),
– de bepalingen dat bureau jeugdzorg een cliënt actief bijstaat en zo
nodig motiveert tot het tot gelding brengen van de aanspraak op zorg, dat
bureau jeugdzorg met uitsluiting van anderen bevordert dat een samenhangend hulpverleningsplan tot stand wordt gebracht en dat bureau
jeugdzorg cliënten adviseert omtrent zorg die na de beëindiging van de
zorg als bedoeld in artikel 5, tweede lid, van de Wet op de jeugdzorg nodig
is en het bijstaan van de cliënt bij het verkrijgen van deze zorg (artikel 10,
eerste lid, onder f, g en i),
– de bepaling dat bureau jeugdzorg een contactpersoon aanwijst (artikel
13, achtste lid),
– de bepaling die zorgaanbieders verplicht tot het leveren van jeugdzorg
tenzij alle gesubsidieerde capaciteit al benut is (artikel 19),
– de bepaling dat de zorgaanbieder en een aanbieder van zorg als
bedoeld in artikel 5, tweede lid, onder b, van de Wet op de jeugdzorg
overleg plegen met bureau jeugdzorg over het hulpverleningsplan en
daarbij vaststellen wie belast wordt met de coördinatie van de totstandkoming van het hulpverleningsplan en de uitvoering daarvan (artikel 24,
derde lid) en
– de bepaling dat de zorgaanbieders voor het verblijf van de jeugdige en
de gedurende dat verblijf aan de jeugdige verleende jeugdzorg worden
gesubsidieerd (artikel VII zevende lid, van de wet van 20 december 2007,
houdende wijziging van de Wet op de jeugdzorg met betrekking gesloten
jeugdzorg).
Op grond van het vierde lid zal in de algemene maatregel van bestuur
moeten worden bepaald van welke bepalingen bij experiment daadwerkelijk zal worden afgeweken. Ook zal het beoogde resultaat in de
algemene maatregel van bestuur moeten worden aangegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 977, nr. 9

4

Ingevolge artikel 109 van de Wet op de jeugdzorg dient de algemene
maatregel van bestuur te worden voorgehangen.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 977, nr. 9

5