Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

25 268

Zelfstandige bestuursorganen

Nr. 186

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 april 2020
Door middel van deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten
van de evaluatie van de Onderzoeksraad voor veiligheid (hierna
Onderzoeksraad).
De evaluatie is uitgevoerd door een commissie onder leiding van de heer
Schnabel en beslaat de periode 2013–2018. De Evaluatiecommissie heeft
als taak gekregen een verslag op te stellen over de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het functioneren van de Onderzoeksraad in de jaren
2013 tot en met 2018, als bedoeld in artikel 83, eerste lid, van de Rijkswet
Onderzoeksraad voor veiligheid (hierna de Rijkswet).
Daarnaast heeft de Evaluatiecommissie tot taak te bezien in hoeverre de
Onderzoeksraad gevolg heeft gegeven aan de aanbevelingen van de
Evaluatiecommissie Onderzoeksraad voor veiligheid 2013. Aanvullend op
de onderzoeksvragen over doeltreffendheid en doelmatigheid heeft de
Evaluatiecommissie – op verzoek van de Onderzoeksraad – de maatschappelijke effectiviteit van de Onderzoeksraad betrokken in het evaluatieonderzoek.
Het onderzoek treft u in de bijlage aan1.
In zijn rapport spreekt de Evaluatiecommissie in algemene zin zijn
waardering uit voor de wijze waarop de Onderzoeksraad vorm en inhoud
heeft gegeven aan zijn wettelijke opdracht. Zo stelt de commissie dat de
Onderzoeksraad zijn bestaansrecht als gezaghebbende onderzoeksorganisatie op het gebied van veiligheid onomstotelijk bewezen heeft. De
Evaluatiecommissie ziet de nu uitgevoerde evaluatie dan ook als een
bijdrage aan het beleidsleren van de Onderzoeksraad, zodat deze zijn
doelen scherper kan stellen en waar nodig of wenselijk overgaat tot
positieve aanpassingen van het bestaande beleid. Tegelijkertijd is de
Evaluatiecommissie kritisch over de interne organisatie van de Onderzoeksraad en doet daarover aanbevelingen.
1

kst-25268-186
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 268, nr. 186

1

Ik deel de algemene conclusies uit het rapport en ik ga aan de slag met de
aanbevelingen. De aanbevelingen sluiten veelal goed aan bij de gezamenlijke inspanningen die het ministerie en de Onderzoeksraad reeds hebben
ingezet om de interne organisatie verder te professionaliseren.
Hieronder treft u aan hoe ik met de aanbevelingen die gericht zijn aan mij
zal omgaan. In de bijlage van deze brief is toegelicht op welke wijze de
Onderzoeksraad de aanbevelingen opvolgt, zoals door de Onderzoeksraad
zelf geformuleerd2.
Beantwoording van aanbevelingen gericht aan Minister JenV
Aanbeveling 1: De Evaluatiecommissie adviseert de Minister van Justitie
en Veiligheid in samenspraak met de Onderzoeksraad een normenkader te
ontwikkelen voor doelmatigheid in relatie tot de missie van de
Onderzoeksraad.
Ik neem deze aanbeveling over en voer daarvoor inmiddels met de
Onderzoeksraad overleg. De uitkomsten hiervan zullen worden betrokken
bij de begrotingscyclus van jaarplan, begroting en verantwoording.
Aanbeveling 2: De Evaluatiecommissie adviseert de Minister van Justitie
en Veiligheid om de wettelijke bepalingen over de wijze waarop bestuursorganen en niet-bestuursorganen rapporteren over de opvolging van
aanbevelingen te uniformeren en de reactietermijn waarbinnen de
geadresseerden melden hoe zij gevolg geven aan de aanbevelingen te
stellen op zes maanden na vaststelling van het rapport.
Deze aanbeveling heeft betrekking op twee elementen, namelijk de
termijn waarbinnen bestuursorganen en niet-bestuursorganen rapporteren over de opvolging van aanbevelingen en de wijze waarop zij dat
doen.
Ten aanzien van de termijn merk ik op dat Uw Kamer bij de recentelijke
behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid3 in verband met enkele aanpassingen het
amendement van het lid Van Dam4, heeft aangenomen dat strekt tot
uniformering van de reactietermijnen voor bestuursorganen en anderen
dan bestuursorganen. Het wetsvoorstel is momenteel in behandeling bij
de Eerste Kamer.
De aanbeveling om de wijze waarop bestuursorganen en
niet-bestuursorganen rapporteren over de opvolging van aanbevelingen,
neem ik echter niet over. De artikelen 73 en 74 van de Rijkswet schrijven
voor dat bestuursorganen hun standpunt geven over de aanbevelingen en
dat niet-bestuursorganen meedelen hoe gevolg wordt gegeven aan
aanbevelingen en dit aan de vakminister zenden. Dit verschil is gerechtvaardigd, omdat bestuursorganen uit hoofde van hun wettelijke taken en
bevoegdheden op een bepaald beleidsterrein de verantwoordelijkheid
dragen voor het al dan niet opvolgen van aanbevelingen en daarover
verantwoording kunnen afleggen aan het volksvertegenwoordigend
orgaan. Indien een aanbeveling zich richt tot een vakminister, kan deze
daarover verantwoording afleggen aan uw Kamer. Ook indien een
aanbeveling is gericht aan een ander dan een bestuursorgaan, is het aan
de ontvanger van de aanbeveling om te bepalen hoe daaraan gevolg
wordt gegeven en aan de betrokken vakminister mee te delen op welke
wijze hij gevolg aan de aanbeveling zal geven. In dat geval beraadt de
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Kamerstuk 35 106 (R2115).
4
Kamerstuk 35 106 (R2115), nr. 13.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 268, nr. 186

2

betrokken vakminister zich binnen een jaar na ontvangst van die
mededeling of nadere maatregelen noodzakelijk zijn. Deze bevoegdheid
biedt de Minister de mogelijkheid om tot de slotsom te komen dat de
maatregelen die door het niet- bestuursorgaan getroffen worden
onvoldoende zijn en dat overheidsmaatregelen op zijn plaats zijn. Ook
daarover kan de vakminister verantwoording afleggen aan uw Kamer.
Deze systematiek functioneert goed en ik zie geen aanleiding om dit aan
te passen.
Aanbeveling 3: De Evaluatiecommissie beveelt de Minister van Justitie en
Veiligheid aan om jaarlijks aan de Tweede Kamer te rapporteren over de
opvolging van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad.
Ik geef daar al uitvoering aan. Ik vind het namelijk belangrijk dat de
Staten-Generaal jaarlijks op structurele en gebundelde wijze geïnformeerd
wordt over de aanbevelingen van onderzoek van de Onderzoeksraad. Dit
schrijft artikel 75 van de Rijkswet ook voor. Op 15 april 2020 heb ik uw
Kamer geïnformeerd over de onderzoeken van de Onderzoeksraad uit
20175. Volledigheidshalve merk ik op dat ter zake van het wetsvoorstel tot
wijziging van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid in verband met
enkele aanpassingen dat thans bij de Eerste Kamer aanhangig is, een
amendement door de Tweede Kamer is aanvaard dat ertoe strekt dat deze
verplichting bij de Onderzoeksraad voor veiligheid komt te rusten.
Aanbeveling 4: De Evaluatiecommissie adviseert de Minister van Justitie
en Veiligheid artikel 21 van de Rijkswet aan te passen zodat de verantwoordelijkheid van de permanente Raadsleden voor de financiële
verantwoording een wettelijke grondslag heeft.
De Evaluatiecommissie constateert dat de Onderzoeksraad feitelijk de
verantwoordelijkheid voor de inhoudelijke keuzes over onderzoeken heeft
losgekoppeld van de verantwoordelijkheid voor de financiële gevolgen
van deze keuzes. Ik deel het standpunt van de Evaluatiecommissie dat dit
een onwenselijke situatie is. Het is echter niet noodzakelijk om de Rijkswet
Onderzoeksraad voor veiligheid hiervoor aan te passen. De Rijkswet
Onderzoeksraad voor veiligheid brengt reeds voldoende tot uitdrukking
dat de permanente leden van de Onderzoeksraad voor veiligheid
verantwoordelijk zijn voor het financieel beheer.6 Daarnaast volgt uit de
Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid dat de jaarrekening zoveel
mogelijk in overeenstemming met het Burgerlijk Wetboek wordt
ingericht.7 Uit het Burgerlijk Wetboek volgt dat de jaarrekening wordt
ondertekend door de bestuurders en door de commissarissen. Ik zal
hierover nadere afspraken met de Onderzoeksraad maken.8
Aanbeveling 5: De Evaluatiecommissie adviseert de Onderzoeksraad en
de Minister van Justitie en Veiligheid er zorg voor te dragen dat de
organisatie financieel weer gezond wordt.
Ik neem deze aanbeveling over en acht het van belang dat het beschikbaar
budget en de kosten van de daarvoor te verrichten activiteiten met elkaar
in balans zijn. Sinds medio 2019 is dit ook het onderwerp van overleg met
de Onderzoeksraad. Ik verwacht daarbij ook dat eerste aanbeveling over
het normenkader voor doelmatigheid op langere termijn zal bijdragen aan
het financieel gezond blijven van Onderzoeksraad.

5

Kamerstuk 29 668, nr. 53.
Artikelen 6, eerste lid, 20, 21 en 25 van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid.
7
Art. 21, eerste lid, van de Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid.
8
Art. 2:210, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 268, nr. 186

3

Aanbeveling 6: De Evaluatiecommissie adviseert de Minister van Justitie
en Veiligheid om een flexibele voorziening te treffen voor de toenemende
onderzoekskosten van de Onderzoeksraad.
Ik neem deze aanbeveling niet over. Wanneer sprake is van een gedeeld
beeld van evenwicht tussen budget en daarvoor te verrichten taken acht ik
de huidige voorziening toereikend.
Beantwoording van aanbevelingen gericht aan de Onderzoeksraad
In de tweede bijlage van deze brief is toegelicht op welke wijze de
Onderzoeksraad de aanbevelingen opvolgt9. Op enkele onderdelen kiest
de Onderzoeksraad een iets andere richting dan de Evaluatiecommissie
voorstelt, echter telkens in de overtuiging daarmee bij te dragen aan een
goede uitvoering en een maatschappelijke effectiviteit.
Ik onderschrijf de wijze waarop de Onderzoeksraad de aanbevelingen die
aan de Raad zijn gericht voornemens is op te volgen. Ik heb kennisgenomen van de zienswijze van de Onderzoeksraad op de aanbevelingen
van de Evaluatiecommissie die aan mij zijn gericht. Voor wat betreft de
aanbevelingen met betrekking tot doelmatigheid en maatschappelijke
effectiviteit bestaat er geen verschil van inzicht. Voor zover het de
aanbevelingen betreft met betrekking tot de financiën van de Onderzoeksraad, ga ik ervan uit dat juist de verbeteringen die zullen worden
doorgevoerd op het terrein van doelmatigheid en maatschappelijke
effectiviteit een bijdrage zullen leveren opdat de organisatie weer
financieel gezond wordt.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

9

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 268, nr. 186

4