Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1236
Vragen van het lid Van der Staaij (SGP) aan de Ministers van Justitie en
Veiligheid en voor Medische Zorg over het bericht dat coffeeshops
sportverenigingen sponsoren (ingezonden 5 november 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister voor Medische Zorg (ontvangen 23 december 2019). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 878.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Coffeeshops sponsoren voetbalclubs: gedogen of verbieden?»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 6
Deelt u de mening dat het zeer onwenselijk is dat coffeeshops (sport)verenigingen of -evenementen sponsoren, enerzijds vanwege de normalisering van
drugsgebruik die hiervan uitgaat, anderzijds vanwege de afhankelijkheid van
coffeeshops van de illegale drugsmarkt?
Is het zo dat reclame-uitingen door coffeeshops bij (sport)verenigingen reeds
zijn verboden, conform Opiumwet, artikel 3b, lid 1 en het verbod op
affichering uit de AHOJG-criteria (geen affichering (a), geen harddrugs (h),
geen overlast (o), geen verkoop aan jeugdigen (j), geen verkoop van grote
hoeveelheden per transactie (g))? Strekt dit verbod zich ook uit tot sponsoring
van sportverenigingen door coffeeshops waarbij geen sprake is van
reclame-uitingen?
Antwoord 2 en 6
Wij delen de zorg over de normalisering van drugsgebruik in het algemeen.
Elke openbaarmaking die het bevordert dat er middelen zoals cannabis
worden verkocht is op basis van artikel 3b van de Opiumwet verboden. Met
dit reclameverbod wordt het aansporen tot het gebruik van drugs ontmoedigd. De gedachte achter dit artikel is dat het onwenselijk is dat niet-

1

ah-tk-20192020-1236
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NOS, 2 november 2019, «Coffeeshops sponsoren voetbalclubs: gedogen of verbieden?»
(https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2308736-coffeeshops-sponsoren-voetbalclubs-gedogen-ofverbieden.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

gebruikers ongewild geconfronteerd worden met (reclame voor) drugs. Dus
ook het sponsoren van sportverenigingen of -evenementen door middel van
openbaarmakingen die de verkoop van cannabis stimuleren is verboden.
Sponsoren is onwenselijk en bij een overtreding kan hiertegen worden
opgetreden. Of het sponsoren door een coffeeshop van een bord langs het
veld of een uiting op een shirt een overtreding van artikel 3b van de
Opiumwet oplevert, is afhankelijk van de informatie die wordt vermeld en zal
per casus moeten worden beoordeeld2.
In de Aanwijzing Opiumwet van het Openbaar Ministerie (hierna: OM) staan
de gedoogcriteria (zgn. AHJOGI-criteria) opgenomen voor coffeeshops.
Zolang coffeeshops zich aan deze criteria houden, zal het OM de coffeeshops
niet strafrechtelijk vervolgen voor het verkopen van cannabis. Eén van deze
criteria is het afficheringsverbod. Dit betekent dat het niet is toegestaan voor
coffeeshops om reclame te maken, in die zin dat een coffeeshop geen
reclame maakt anders dan een summiere aanduiding op de betreffende
lokaliteit. Indien dit wel het geval is, dan kan het Openbaar Ministerie
besluiten over te gaan tot strafrechtelijke vervolging. Nagenoeg alle
gemeenten hebben de handhaving op het afficheringsverbod ook opgenomen
in hun lokale beleid3. Dat houdt in dat de burgemeesters van deze gemeenten
ook bestuursrechtelijk kunnen handhaven bij een overtreding van het
afficheringsverbod.
Indien de sponsoring geen reclame-uiting betreft dan is er geen sprake van
een overtreding op basis van de wet of de gedoogcriteria. De sportbond kan
wel aanvullende regelgeving opnemen in statuten, reglementen of een besluit
van het bestuur en heeft de mogelijkheid om overtredingen hierop te
bestraffen. De KNVB vindt het bijvoorbeeld onwenselijk dat clubs worden
gesponsord door coffeeshops en heeft dit vanuit het bestuur amateurvoetbal
verboden. Indien wel reclame wordt gemaakt, dan wordt hiervan aangifte
gedaan bij de tuchtrechtelijke organen van de KNVB. Daarnaast heeft
NOC*NSF modelstatuten- en reglementen beschikbaar voor sportclubs
waarbij ook een artikel is opgenomen dat het bestuur de mogelijkheid geeft
om richtlijnen voor sponsorschap te stellen.
Vraag 3
Erkent u het risico dat door deze praktijken de verwevenheid tussen bovenen onderwereld wordt versterkt?
Antwoord 3
Ik erken dat er een spanning bestaat met betrekking tot het gedoogbeleid. Het
feit dat het telen en verkopen van cannabis verboden is en de verkoop in de
coffeeshop weliswaar verboden is, maar wordt gedoogd, draagt een
intrinsieke spanning en leidt in die zin tot een zogenaamde verwevenheid
tussen boven- en onderwereld. Deze spanning bestaat al zolang het gedoogbeleid voor coffeeshops bestaat en is van meet af aan onderkend.
Vraag 4
Kunt u een overzicht geven van alle coffeeshops in Nederland die sportclubs,
dan wel andersoortige verenigingen of evenementen sponsoren? Kunt u
hierbij aangeven om welke bedragen het gaat (per coffeeshop)? Zo niet, bent
u bereid hiernaar onderzoek te verrichten?
Antwoord 4
Wij beschikken niet over een overzicht van de sponsoring van coffeeshops
aan sportclubs. Het is aan het lokale bestuur en het OM om te handhaven,
indien er sprake is van een overtreding. Samen met de Minister van
2

In het begrip «openbaarmaking» zoals opgenomen in artikel 3b van de Opiumwet, is uitsluitend
een verbod op de openlijke aanprijzing van drugs vervat. De rechter heeft hierover in 2010
geoordeeld dat het begrip «openbaarmaking» niet zover kan worden opgerekt dat daaronder
ook valt het enkel openlijk vermelden van het woord coffeeshop, al dan niet met gegevens als
naam, logo en adres, zonder dat daarbij in tekst of beeld een relatie wordt gelegd met drugs.
Openbaarmaking van de naam en adresgegevens van een coffeeshop is niet hetzelfde als het
aanprijzen van de drugs die verkocht worden (ECLI:NL:GHAMS:2010:BN7285).
3
Onderzoek Breuer Intraval «Coffeeshops in Nederland 2018» dat naar uw Kamer is gestuurd op
5-09-2019, Kamerstuk 24 077, 428. Van de 102 coffeeshopgemeenten hebben 100 de
handhaving op het afficheringscriterium in hun beleid vermeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Medische Zorg en Sport ga ik onderzoek doen naar de inmenging van
criminelen bij sportverenigingen. Hiermee geeft het kabinet invulling aan de
motie van de Kamerleden Pater-Postma, Diertjens en Heerema (vergaderjaar
2018–2019; kst-30234-217).
Vraag 5
Hoe verhoudt reclame voor coffeeshops langs sportvelden zich tot het
drugspreventiebeleid van de regering?
Antwoord 5
Het Nederlands drugspreventiebeleid kent verschillende facetten. Het is
gericht op het voorkomen van gebruik, het voorkomen van gezondheidsincidenten door gebruik, het voorkomen van verslaving en aanbieden van hulp
om van een verslaving af te komen, en harm reduction. Dit is ook de
achterliggende gedachte van de regelgeving op dit gebied. Zie hierbij ook de
antwoorden op vraag 2 en 6.
Vraag 7
Welke maatregelen neemt u en welke maatregelen nemen gemeenten om
een einde te maken aan de financiële banden tussen coffeeshops en
(sport)verenigingen?
Antwoord 7
Indien er sprake is van een reclame-uiting, dan is het aan het de burgemeester, dan wel het OM, om te handhaven. Daarnaast kunnen overtredingen op
reglementen, statuten en besluiten worden bestraft via het tuchtrecht. Tevens
kan – indien sprake is van een zakelijke overeenkomst met een rechtspersoon
– een sportclub als eis stellen dat de rechtspersoon een VOG RP dient te
overleggen. Bovendien investeert de Minister voor Medische Zorg en Sport in
integer bestuur van sportverenigingen onder andere door verenigingsbegeleiding, bestuurscoaching en het vernieuwen en implementeren van de Code
Goed Bestuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3