Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1393

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2018
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, de geannoteerde
agenda aan voor de Europese Raad van 13 en 14 december 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-20-1393
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1393

1

GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE EUROPESE RAAD VAN 13 EN
14 DECEMBER 2018
Op 13 en 14 december vindt een Europese Raad (ER) plaats die zal
spreken over het EU Meerjarig Financieel Kader (MFK), de Interne Markt
(IM), migratie en een aantal overige agendapunten. De concept-conclusies
zijn via delegates portal toegankelijk (document 13439/18). En marge van
de ER vindt er een Eurotop plaats.
MFK
Het Oostenrijkse EU-voorzitterschap zal een mondelinge voortgangsrapportage geven van de onderhandelingen over het EU Meerjarig Financieel
Kader 2021–27 (MFK) (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1390). Naar verwachting
zal de ER zich met name richten op het proces voor de komende periode.
De MFK-onderhandelingen hebben nog niet het stadium bereikt dat er
inhoudelijke besluiten door de Europese Raad zijn voorzien. Voor de ER
heeft de Raad Algemene Zaken een eerste integrale discussie over de
zogenoemde negotiating box (onderhandelingsdocument) over het MFK.
Dit document ligt niet voor aan deze Europese Raad.
Het krachtenveld is onveranderd complex, in deze fase is er geen
beweging van standpunten. Tot nu toe hebben de besprekingen zich
hoofdzakelijk gericht op de inhoudelijke vormgeving van het MFK. Over
de hoogte en verdeling van de budgetten is nog niet gesproken. De
Nederlandse inzet is gericht op een modern en financieel houdbaar MFK,
dat de lasten eerlijk verdeelt. De kabinetsappreciatie van de Commissievoorstellen (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1349) en de relevante BNC-fiches
vormen de basis voor de Nederlandse inbreng.
Interne Markt
Nederland wil dat de ER conclusies aanneemt die naast het belang
erkennen van het afronden van wetgevingsvoorstellen van de huidige
Commissie, oproepen tot een nieuwe aanpak van de toekomstige agenda.
Die is essentieel om als Europa sterk in de wereld te staan. Dat vereist een
meer integrale en cross-sectorale aanpak voor Europees digitaal beleid en
een aanpak voor de interne markt die de ondernemer en de consument
centraal stelt, gericht is op maatwerk oplossingen en die zorgt voor betere
implementatie en handhaving van interne markt regels, zoals uiteengezet
in de brief over de toekomst van de Interne Markt die Staatssecretaris
Keijzer op 19 oktober jl. aan uw Kamer stuurde (Kamerstuk 22 112,
nr. 2703).
Nederland wil de Commissie tevens oproepen om haar analyse over de
interne markt, waarmee een start is gemaakt in de recent uitgebrachte
mededeling «De eengemaakte markt in een veranderende wereld», verder
voort te zetten en te verdiepen als basis voor toekomstig beleid.
Nederland zet in op een debat over digitaal beleid en de Interne Markt in
de ER van maart 2019 en trekt op in een brede coalitie. Nederland heeft in
de Raad Algemene Zaken (RAZ) van 12 november 2018 gepleit voor
bespreking van de Interne Markt op de komende ER en heeft aangedrongen op conclusies (verslag RAZ 12 november jl., Kamerstuk:
21 501-02, nr. 1927).
Migratie
De ER zal de voortgang van de implementatie van de ER-conclusies van
juni bespreken. De visie van het kabinet is bekend. De EU dient te
beschikken over een integrale aanpak met daarbij aandacht voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1393

2

grondoorzaken van migratie en opvang in de regio, het tegengaan van
mensenhandel en mensensmokkel, een duurzame regeling met betrekking
tot de ontscheping van migranten aan beide zijden van de Middellandse
Zee, versterking van de buitengrenzen van de lidstaten van de EU, de
totstandkoming van een verbeterde versie van het Gemeenschappelijk
Europees Asielbeleid (GEAS) en tot slot meer inzet op betere samenwerking met herkomstlanden op terugkeer. Zoals eerder met uw Kamer
besproken is het kabinet van mening dat er meer werk te doen is op zowel
de interne als de externe dimensie.
Overige agendapunten
Desinformatie
Op 5 dec jl. heeft de Commissie, conform conclusies van de ER van
28-29 juni 2018, een actieplan voor een gecoördineerde aanpak van
desinformatie gepresenteerd. Dit actieplan zal tijdens de ER worden
toegelicht. Het kabinet hecht aan een gecoördineerde aanpak van
desinformatie, zoals ook uitgedragen tijdens de ER van juni 2018, waarbij
in de eerste plaats een rol is weggelegd voor niet-gouvernementele
actoren zoals de media en online platforms. Vrijheid van meningsuiting en
onafhankelijkheid van de pers moeten daarbij te allen tijde gewaarborgd
zijn. De overheid heeft een rol in het geval dat de nationale veiligheid en
politieke stabiliteit in het geding komt door desinformatie. Daarnaast staat
het kabinet positief tegenover het feit dat online platforms en vertegenwoordigers van de advertentie industrie op 26 september jl. een gemeenschappelijke gedragscode hebben opgesteld inzake online desinformatie,
aangezien hiermee deze organisaties de sociale mediabedrijven zelf hun
verantwoordelijkheid tonen in de aanpak van desinformatie. Mede in
navolging van de motie van de leden Kwint en Yesilgöz-Zegerius
(Kamerstuk 21 501-34, nr. 290), heeft het kabinet deze standpunten de
afgelopen maanden actief uitgedragen bij gesprekspartners in Brussel en
andere Europese hoofdsteden. Het kabinet is verheugd te vernemen dat
de kern van de Nederlandse positie in het Actieplan is overgenomen. Het
betreft bijv. het belang van vrijheid van meningsuiting als kernwaarde van
de EU, de essentiële rol van platforms, media en maatschappelijk
middenveld, de focus op het analyseren van trends (of campagnes) van
desinformatie, in plaats van op individuele nieuwsuitingen. De nadruk van
de StratComm Task Forces komt hierbij voorts te liggen op landen in het
oosten en zuiden van Europa, die om een actieve rol van de Unie vragen.
Uw Kamer zal conform de reguliere procedure een nadere kabinetsappreciatie ontvangen in de vorm van een BNC-fiche.
Externe betrekkingen
Voorbereiding EU-LAS top
Eind februari 2019 zullen de EU 28 en de landen van de Arabische Liga
(LAS) in Egypte (gastland Arabische Liga) een Top houden. De leden van
de ER spraken hierover eerder tijdens de informele ER van 29 en
20 september en de ER van 18 oktober. De voorbereidingen tussen de EU
en de Arabische Liga moeten formeel nog beginnen. Naar verwachting zal
migratie een gespreksthema vormen, net als de grotere regionale
conflicten (bijv. Libië en Syrië). Nederland zet waar mogelijk in op zo
concreet mogelijke uitkomsten, bijvoorbeeld op het terrein van milieu en
klimaat. Het kabinet acht het van belang dat op de Top ook het belang van
naleving van de mensenrechten aan de orde komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1393

3

Uitvoering van de Minsk-akkoorden/verlenging Rusland sancties
In juni 2018 stemde de ER in met een technische roll-over van de
economische en financiële sancties tegen Rusland tot en met januari 2019.
Naar verwachting zal de ER zich buigen over verlenging van deze sancties
tot en met juli 2019. Omdat er tot op heden geen sprake is van volledige
implementatie van de Minsk-akkoorden ziet het kabinet geen aanleiding
voor opschorting of verlichting van de sancties.
Mogelijk zullen enkele lidstaten in de ER ook de situatie in de Zee van
Azov willen bespreken. Hierover heeft het kabinet eerder met uw Kamer
gesproken (tijdens het Algemeen Overleg Buitenlandse Zaken d.d.
29 november jl.).
Racisme en xenofobie
Mogelijk zal de ER racisme en xenofobie, inclusief antisemitisme,
veroordelen, in navolging van een bespreking hierover tijdens de
JBZ-Raad van 6/7 december a.s. en de door de JBZ-Raad aan te nemen
Raadsverklaring. Nederland zal deze inzet ondersteunen.
Maatschappelijke consultaties en voorbereiding van de strategische agenda
De ER zal worden geïnformeerd over de uitkomsten van de maatschappelijke consultaties met betrekking tot de toekomst van de EU die afgelopen
maanden in 27 lidstaten (m.u.v. het Verenigd Koninkrijk) zijn georganiseerd, en de voorbereidingen op de strategische agenda. De bespreking
zal worden gehouden op basis van een gezamenlijk verslag over de
maatschappelijke consultaties, opgesteld onder verantwoordelijkheid van
het huidige Oostenrijks voorzitterschap en het inkomend Roemeense
voorzitterschap. Alle 27 lidstaten hebben op 19 november de uitkomsten
van de consultaties aangeboden aan het Oostenrijks voorzitterschap. Voor
de invulling van de maatschappelijke consultaties was het voor het
kabinet van belang dat deze openstaan voor alle meningen, transparant
en onpartijdig zijn georganiseerd, en passen in de Nederlandse context
waar sprake is van een actief maatschappelijk debat over de EU. De
consultaties zijn vormgegeven door onderzoek van het Sociaal Cultureel
Planbureau (SCP) en burgerdialogen van het Verwey-Jonker Instituut
waarbij is ingegaan op de zorgen en wensen van Nederlanders t.a.v. de
EU. Het kabinet heeft Uw Kamer onlangs per brief geïnformeerd over de
uitkomsten van deze consultaties [Kamerstuk 21 501-20, nr. 1382].
Betreffende de strategische agenda zal de ER spreken over prioriteiten
voor de komende 5 jaar tijdens de informele ER in Sibiu (Roemenië) op
9 mei a.s., met als doel de strategische agenda vast te stellen tijdens de
ER van juni 2019.
Klimaat
De Commissie heeft op 28 november een visie voor een langetermijnstrategie voor klimaat gepresenteerd. In het document presenteert de
Commissie verschillende scenario’s (van 80% tot klimaatneutraliteit) en
spreekt haar voorkeur uit voor klimaatneutraliteit in 2050. Hoewel er geen
tussendoelen zijn opgenomen in de strategie, past een ambitieus
2050-doel bij de Nederlandse inzet om het huidige 2030-doel voor de EU
van ten minste 40% op te hogen naar 55%. Nederland heeft zich de
afgelopen maanden hard gemaakt voor een ambitieuze langetermijnstrategie. In november heeft de Minister van Economische Zaken en Klimaat
hiertoe samen met enkele EU collega’s een brief aan Commissaris Cañete
gestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1393

4

Evenals de Commissie, is het kabinet van mening dat de informele ER van
Sibiu gebruikt moet worden om een discussie te voeren over de lange
termijn strategie en het bijhorende EU beleid voor 2019–2024. In de Raad
Algemene Zaken van 12 november 2018 heeft Nederland met dat doel
voor ogen gepleit voor conclusies op de komende ER. Dit zal ook de inzet
van Nederland zijn tijdens de komende ER met als doel om daar en in
Sibiu tot zo ambitieus mogelijke afspraken te komen.
Eurotop
En marge van de ER vindt er een Eurotop plaats, ter opvolging van de
Eurotop van 29 juni jongstleden. De afgelopen maanden is deze Eurotop
voorbereid in de Eurogroep. Hierbij is er gesproken over alle elementen
die genoemd werden in de verklaring van de Eurotop in juni1 en uit de
brief van de Eurogroepvoorzitter aan president Tusk2.
Tijdens de Eurogroep van 3 december jl. is overeenstemming bereikt over
de volgende documenten: (1) een generiek rapport van de Eurogroep aan
regeringsleiders over de EMU, (2) een ‘term sheet’ over de hervorming
van het ESM en (3) een ‘terms of reference’ (ToR) over de vormgeving van
de achtervang van het gemeenschappelijke afwikkelingsfonds. U bent hier
via het verslag van de Eurogroep over geïnformeerd (Kamerstuk
21 501-07, nr. 1560).
De regeringsleiders kunnen de rapporten van de Eurogroep verwelkomen.
De overeenkomst bevat, zoals toegelicht in het verslag van de Eurogroep,
veel punten op het gebied van het Europees Stabiliteitsmechanisme
(ESM) en de Bankenunie waarvoor Nederland zich de afgelopen maanden
hard heeft gemaakt en die de eurozone versterken.
Ten aanzien van het instrument voor convergentie en concurrentievermogen wordt gesteld in het rapport van de Eurogroep dat, afhankelijk van
het mandaat van regeringsleiders tijdens de Eurotop, werk kan worden
voortgezet met betrekking tot de vormgeving, implementatie en timing.
Zoals eerder aangegeven kan wat betreft het kabinet in het kader van de
MFK-onderhandelingen worden gesproken over de wijze waarop het
concurrentievermogen van de lidstaten en opwaartse convergentie
binnen de eurozone kunnen worden bevorderd. Het kabinet is geen
voorstander van een nieuw eigen middel (zoals de FTT) en/of extra
afdrachten van eurolanden via een IGA en vindt dat er strikte conditionaliteiten voor dergelijke instrumenten moeten gelden. Verder is het kabinet
in het algemeen van mening dat nieuwe instrumenten moeten worden
ingepast onder een strak MFK-plafond. Tot slot is het zoals bekend kabinet
geen voorstander van een eurozonebegroting voor stabilisatie.
Afrika-EU High Level Forum
Het kabinet maakt tevens van de gelegenheid gebruik uw Kamer te
informeren over de voorgenomen deelname van de Minister-President
aan het Afrika-EU High Level Forum dat plaatsvindt in Wenen op 17 en
18 december a.s. Dit Forum wordt georganiseerd door het Oostenrijkse
voorzitterschap van de EU, samen met het Rwandese voorzitterschap van
de Afrikaanse Unie en beoogt met name de economische relatie tussen de
EU en Afrika te versterken, met een nadruk op innovatie, digitalisering,
private sector ontwikkeling en het creëren van banen voor de jonge en

1
2

http://www.consilium.europa.eu/media/35999/29-euro-summit-statement-en.pdf
http://www.consilium.europa.eu/media/35798/2018-06-25-letter-president-centeno-to-presidenttusk.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1393

5

snelgroeiende bevolking in Afrika. Nederland onderschrijft de doelstelling
van het forum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1393

6