Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 V

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 september 2020
Hiermee informeer ik u over de totstandkoming van reisadviezen in het
algemeen, en gedurende de COVID-19 crisis in het bijzonder. Dit in reactie
op de toezegging tijdens het Nota Overleg Consulaire Zaken op 29 juni jl.
(Kamerstuk 35 300 V, nr. 72) tot het verschaffen van helderheid over de
afwegingen t.a.v. reisadviezen, alsmede en in reactie op motie met
Kamerstuk 29 665, nr. 388 «Evaluatie Schipholbeleid» van de leden Kröger
en Paternotte over het kader reisadviezen voor gebieden met een
verhoogd risico op COVID-19 verspreiding.
Reisadviezen algemeen
Consulaire dienstverlening omvat enerzijds de dienstverlening aan
Nederlanders die naar het buitenland reizen of daar langere tijd verblijven
en anderzijds de dienstverlening aan niet-Nederlanders die naar
Nederland willen komen. Uitgangspunt voor consulaire dienstverlening is
de eigen rol en verantwoordelijkheid van de Nederlander die naar het
buitenland gaat. De reisadviezen zijn een belangrijk onderdeel van de
consulaire dienstverlening en informatievoorziening aan Nederlanders.
De reisadviezen hebben als doel Nederlanders te informeren over
veiligheidsrisico’s in het buitenland, zodat zij goed voorbereid op reis
kunnen gaan en goed geïnformeerd en veilig in het buitenland kunnen
verblijven. Daarnaast geven de reisadviezen Nederlanders een handelingsperspectief in geval van nood om hen zo goed mogelijk (op weg) te
helpen wanneer er een probleem ontstaat bij een verblijf in het
buitenland.
Door de informatie uit reisadviezen kunnen Nederlander beter voorbereid
op reis. Reisadviezen zijn niet dwingend of bindend, maar slechts een
advies. Op reis gaan is een eigen verantwoordelijkheid en afweging van
de Nederlandse reiziger.
Het reisadvies wordt gepubliceerd via www.nederlandWereldWijd.nl, de
BZ reis-app, en onder de aandacht gebracht via het 24/7 Consulair Contact
Center en radio- en tv campagnes. Zo stelt het Ministerie van Buitenlandse Zaken de reiziger in staat zich goed te laten informeren en een

kst-35570-V-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 5

1

afweging te maken over reizen. Om de gebruiksvriendelijkheid van de
reisadviezen te vergroten, is sinds 1 juli 2014 elk reisadvies voorzien van
een kleurcode op een landkaart. Er zijn vier kleurcodes:
• Groen: geen bijzondere veiligheidsrisico’s. In het land of gebied zijn de
veiligheidsrisico’s vergelijkbaar met wat u in Nederland gewend bent.
Let op uzelf en uw eigendommen, net zoals u dat in Nederland doet.
Soms moet u op bepaalde zaken extra letten.
• Geel: let op, veiligheidsrisico’s. Er zijn in dit land of gebied veiligheidsrisico’s die afwijken van wat u in Nederland gewend bent. Bereid u
daarop voor en let extra op.
• Oranje: alleen noodzakelijke reizen. Door ernstige veiligheidsrisico’s in
dit land of gebied kunnen voor reizigers gevaarlijke situaties ontstaan.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken adviseert u alleen naar dit
gebied te reizen als dat echt noodzakelijk is. Vakantiereizen zijn niet
noodzakelijk. Wanneer u besluit toch af te reizen, bereid u dan zeer
goed voor.
• Rood: niet reizen. Door zeer ernstige veiligheidsrisico’s kan voor
reizigers een levensbedreigende situatie ontstaan. Daarom adviseert
het Ministerie van Buitenlandse Zaken om niet naar dit gebied te
reizen.
Kwaliteitseisen reisadviezen
Een belangrijk uitgangspunt is dat reisadviezen actueel, onafhankelijk en
objectief moeten zijn. Hierbij staat de veiligheid van Nederlanders voorop
en spelen politieke, economische of andere overwegingen geen rol. De
adviezen komen tot stand op basis van de meest actuele informatie,
waarbij het advies zo snel mogelijk wordt aangepast aan de actuele
situatie, zonder dat dit ten koste gaat van de zorgvuldigheid. Het is
essentieel dat slechts gecontroleerde objectieve informatie (informatie uit
onafhankelijke bronnen) wordt gebruikt en op basis daarvan het
reisadvies wordt gepubliceerd. Dit om de betrouwbaarheid en toegevoegde waarde van de reisadviezen zo goed mogelijk te garanderen.
De veiligheidssituatie in een land wordt beoordeeld op basis van
informatie van ambassades en consulaten, lokale autoriteiten, inlichtingendiensten, andere Europese lidstaten. Daarnaast onderhouden we
contact met beveiligingsafdelingen van internationaal opererende
bedrijven en non-gouvernementele organisaties en bedrijven die
gespecialiseerd zijn in veiligheidsanalyses.
Nederlandse ambassades maken in hun veiligheidsplannen een dreigingsanalyse van de lokale context. Hierbij wordt gekeken naar de
weerbaarheid van de lokale autoriteiten, waaronder de capaciteit om te
reageren op dreigingen, organisatiegraad en respons; het profiel van de
Nederlandse gemeenschap en Nederlandse bezoekers; en de aanwezigheid van risicofactoren zoals politiek geweld en terrorisme, politiekeen sociale onrust, criminaliteit en natuurgeweld. Deze dreigingsanalyse,
die jaarlijks wordt geactualiseerd, vormt een belangrijke bron voor de
inschatting van de veiligheidssituatie voor Nederlanders, en daarmee
voor de opstelling van de reisadviezen.
De inhoud van de reisadviezen is zo specifiek mogelijk voor het betreffende land of gebied, en sluit aan bij het overkoepelende doel van de
reisadviezen: informatie verschaffen over veiligheidsrisico’s en een
handelingsperspectief bieden in geval van nood.
Daarnaast worden ook een aantal eisen aan de vormgeving van een
reisadvies gesteld, om gebruikersvriendelijk te zijn. De reisadviezen
bevatten -zoals hiervoor aangegeven- 4 kleurcodes waarop de veiligheidssituatie wordt afgebeeld; worden op B1-taalniveau geschreven om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 5

2

leesbaarheid te bevorderen en de reisadviezen worden op basis van
feedback van gebruikers vormgegeven zodat ze zijn afgestemd op de
wensen van de klant. In onze communicatie wijzen we er op dat reizigers
niet alleen naar de kleurcode van een land kijken, maar vooral naar de
uitgebreide tekst van het reisadvies om zich goed op de hoogte te stellen.
Beoordelingskader
Bij het bepalen van de tekst en de uiteindelijke classificatie van een
reisadvies wordt de bestaande veiligheidssituatie in Nederland als
uitgangspunt genomen. De aanwezigheid van veiligheidsrisico’s voor
Nederlanders die ernstiger zijn dan in Nederland, worden meegenomen
en bepalen de inhoud en de classificatie van een reisadvies.
Verschillende omstandigheden en gebeurtenissen kunnen aanleiding
geven het reisadvies aan te passen. Bijvoorbeeld wanneer de veiligheidssituatie of – risico’s voor Nederlanders in het buitenland (dreigen te)
veranderen door een terroristische dreiging; als er een ontwrichting
verwacht wordt van het openbare leven in dat land of gebied door
politieke onrust of een natuurramp. Daarnaast worden andere factoren
meegenomen zoals criminaliteit en openbare orde.
Welke kleurclassificatie een reisadvies krijgt is afhankelijk van de aard en
de frequentie van de risico’s die er in een land zijn, maar ook in welke
mate deze zijn gericht op buitenlanders en Nederlanders specifiek.
Vergelijkbare risico’s kunnen in landen tot verschillende classificaties (en
bijbehorende kleurcodes) leiden. Dit heeft onder andere te maken met de
weerbaarheid van de lokale autoriteiten: dat wil zeggen de mate waarop
deze zijn voorbereid op of adequaat reageren op de aanwezige veiligheidsrisico’s (bijv. natuurrampen of geweld). Ook kunnen factoren als de
beschikbaarheid van vluchten naar het buitenland, beschikbaarheid van
basisvoorzieningen zoals medische zorg en de logistieke situatie ter
plekke een rol spelen in de inhoud en classificatie van een reisadvies. De
uitkomst van de afweging tussen risico aan de ene kant, en weerbaarheid
en andere mitigerende factoren aan de andere kant, vormt het
uitgangspunt voor het reisadvies. Dit betekent bijvoorbeeld dat de
gevolgen van een tyfoon in het ene land kunnen leiden tot een andere
classificatie van het reisadvies dan de gevolgen van dezelfde tyfoon in een
land waar de weerbaarheid en voorzieningen minder goed ontwikkeld
zijn. Ook kan een combinatie van veiligheidsrisico’s aanleiding vormen
om reizen te ontraden.
Uitvoeringsaspecten
Gezien het belang van het tijdig informeren en updaten van de reisadviezen zijn er eerder al maatregelen getroffen om reisadviezen sneller aan
te kunnen passen, waaronder de 24 uurs inzetbaarheid van de
medewerkers die reisadviezen maken. Hierdoor is het mogelijk dat, als
daartoe aanleiding bestaat, reisadviezen 24 uur per dag en 7 dagen in de
week aangepast kunnen worden. Om de snelheid te verbeteren zonder dat
afbreuk wordt gedaan aan de zorgvuldigheid wordt onmiddellijk een
waarschuwing opgenomen in het reisadvies als er een ramp of crisis
plaatsvindt. Tegelijkertijd wordt zorgvuldig onderzocht wat de (mogelijke)
impact van de ramp/crisis is voor de veiligheid van Nederlanders om op
basis van die informatie het reisadvies zo nodig opnieuw aan te passen.
Bij de aanpassing van reisadviezen die een wijziging in de kleurclassificatie inhoudt, worden ook diverse belanghebbenden vooraf geïnformeerd. Daarbij gaat het om de autoriteiten van het betreffende land en
indien relevant betrokken departementen voor wie de aanpassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 5

3

gevolgen heeft. Bijvoorbeeld voor de openbare orde en veiligheid,
transport en gezondheid. Ook is er contact met vertegenwoordigers van
de reisbranche, verenigd in de ANVR.
Als zich geen incidenten of ontwikkelingen voordoen die nopen tot
aanpassing van een reisadvies worden de twintig meest geraadpleegde
reisadviezen in ieder geval één keer per maand herzien en indien nodig
aangepast. Vóór de COVID crisis stonden o.a. Frankijk, Spanje, Turkije en
Thailand in die top 20. Voor de andere reisadviezen gebeurde dit minimaal
één keer per zes maanden.
Reisadviezen tijdens de COVID-19 pandemie
Maart-juni 2020
De wereldwijde COVID pandemie heeft grote invloed op de reisadviezen.
Vanaf maart jl. doen zich i.v.m. deze pandemie gezondheidsrisico’s met
bijbehorende reisbeperkingen voor die van invloed zijn op de veiligheid
en gezondheid van Nederlandse reizigers en daarom opgenomen zijn in
het reisadvies. Voor de communicatie is besloten vast te houden aan de
bestaande kleuren van het reisadvies, waarbij de inhoud van het
reisadvies is toegespitst op de COVID specifieke omstandigheden, maar
veiligheidsrisico’s onderdeel blijven:
• Groen: u kunt reizen. De lokale overheid treft geen maatregelen waar
reizigers rekening mee moeten houden, ook als er sprake is van één of
meerdere besmettingen.
• Geel: u kunt reizen – ook voor vakantie –, maar houd rekening met
beperkende maatregelen. De lokale overheid heeft beperkende
maatregelen in het openbare leven genomen waarmee reizigers in
aanraking kunnen komen. Er zijn (mogelijk) gevallen van besmetting
met het COVID-19 virus.
• Oranje: reis alleen als dat noodzakelijk is. Vakantiereizen en andere
reizen die niet noodzakelijk zijn, worden afgeraden. De lokale overheid
neemt maatregelen die het openbare leven aantasten en legt reisrestricties op, zoals gecontroleerde in- en uitreis van het gebied of
verdergaande beperkingen, zoals grenssluiting. Het aantal besmettingen met COVID-19 virus is relatief hoog.
• Rood: niet reizen. De lokale overheid heeft ter plaatse verregaande
maatregelen genomen zoals totale afsluiting van gebieden. Ook is er
een groot aantal besmettingen met het COVID-19 virus.
Veel reisadviezen zijn in deze periode tot 17 maart aangepast op basis van
deze criteria. Onder andere China, Italië en Spanje kregen een «oranje»
reisadvies, op basis van advies van het RIVM, gezien de oplopende
besmettingsaantallen in die landen. Een aantal gebieden in deze landen
kreeg i.v.m. een totale lockdown zelfs een rood reisadvies.
Zoals gecommuniceerd in de Kamerbrief «Maatregelen consulaire
dienstverlening t.a.v. COVID-19 uitbraak» (Kamerstuk 32 734, nr. 45) is op
basis van de toenemende wereldwijde restricties voor reizigers als gevolg
van de verspreiding van het COVID-19 virus en het op 16 maart jl.
aangekondigde inreisverbod voor het Schengengebied, besloten op
17 maart jl. een wereldwijd «oranje» reisadvies af te kondigen. Dit
betekent dat alle niet-noodzakelijke reizen, inclusief vakantiereizen, naar
het buitenland vanaf dat moment werden afgeraden. Landen die een rood
reisadvies hadden i.v.m. de veiligheidssituatie hebben die classificatie
behouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 5

4

Juni 2020 tot heden
Het wereldwijde «oranje» reisadvies gold van 17 maart tot 15 juni jl. Het
kabinet besloot dat vanaf 15 juni ruimte kon worden gegeven aan
toeristische reizen binnen EU/EFTA/VK en het Caribisch deel van het
Koninkrijk. Om te beoordelen of reisadviezen van die landen afgeschaald
konden worden naar een «gele» classificatie worden sindsdien de
volgende criteria gebruikt (die ook gelden voor een eventuele nieuwe
opschaling):
1. Of Nederlandse toeristen welkom zijn in het betreffende land;
2. Of er quarantainemaatregelen zijn voor inreizende Nederlanders;
3. Of er vrij gereisd kan worden naar- en binnen het land;
4. Of de actuele COVID gezondheidssituatie veilig is of de gezondheidsrisico’s voor Nederlandse reizigers op een aanvaardbaar niveau zijn
in het land of delen er van. Deze laatste indicator wordt door het
RIVM beoordeeld. Daarbij wordt o.a. gekeken naar het niveau van
besmettingen en de trend daarin, het testbeleid, door de overheid
genomen maatregelen en besmettingen onder Nederlandse reizigers
die uit dat land/gebied terugkeren. Ook neemt het RIVM de data die
verzameld wordt door het European Centre for Disease Prevention
and Control (ECDC), mee in haar analyse. Het RIVM kijkt hierbij naar
de incidentie: het aantal nieuwe besmettingen per 100.000 inwoners
in de afgelopen 14 dagen. Ook is het aantal uitgevoerde testen per
100.000 inwoners per dag in de afgelopen 14 dagen in een land van
belang. De bovengrens wordt bepaald door de incidentie en de
situatie in Nederland, omdat het risico van die landen gerelateerd
moet worden aan het risico in Nederland. Om een goede incidentie te
kunnen bepalen is het nodig dat er voldoende getest wordt. De
beoordeling door het RIVM of een land vanuit gezondheidsperspectief veilig of onveilig is, volgt uit een afweging van deze data en
gegevens.
Vanaf 15 juni hebben de genoemde criteria voor een deel van de EU tot
afschaling naar een «geel» reisadvies geleid, waarbij duidelijk de
waarschuwing is gecommuniceerd dat er risico’s blijven bestaan in
verband met de virusdynamiek die kunnen leiden tot het opnieuw
aanpassen van een reisadvies.
Wanneer de besmettingen vervolgens in een land wederom oplopen,
wordt mede op aangeleverd advies van het RIVM (met gebruikmaking van
data van ECDC) besloten tot het opnieuw opschalen van een reisadvies
naar «oranje». Dit is de afgelopen periode voor verschillende landen of
delen van landen gebeurd.
Als er betrouwbare informatie beschikbaar is over de regionale situatie
van gezondheidsrisico’s is de inzet het reisadvies zoveel mogelijk
regionaal aan te passen. Niet alle landen hebben echter betrouwbare
regionale data ter beschikking. Als er sprake is van veel interregionaal
verkeer, kan reden zijn om de andere omliggende regio’s mee te nemen in
de opschaling van een reisadvies.
Voordat een reisadvies aangepast wordt, wordt ook geconsulteerd met
andere EU-lidstaten. Omdat reisadviezen een nationale competentie zijn
maakt elke lidstaat echter uiteindelijk zelf de afweging tot wijziging, ook
aan de hand van de gezondheidssituatie in eigen land. Het kabinet is
voorstander van een gecoördineerde aanpak in EU-verband en staat
daarom positief ten opzicht van de initiatieven die daartoe op dit moment
worden genomen. Daarbij acht het kabinet het van belang dat Lidstaten
een nationale afweging kunnen blijven maken. De Commissie heeft een
voorstel gedaan voor het versterken van de coördinatie van maatregelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 5

5

in de EU om het verspreiding van het virus tegen te gaan. Hierover zal ik
uw Kamer via gebruikelijke procedure nader informeren.
Reisadviezen en quarantaine
Voor reizigers die terugkeren uit landen of gebieden die een oranje
reisadvies hebben in verband met de gezondheidssituatie geldt het
dringende advies tot 10 dagen thuisquarantaine bij terugkeer in
Nederland. Dit is expliciet in de betreffende reisadviezen opgenomen, op
basis van aanwijzingen van het Ministerie van VWS en het RIVM.
Tegelijkertijd is er een aantal landen binnen EU/EFTA/VK dat vanwege het
besmettingsniveau in Nederland beperkende maatregelen invoert voor
Nederlandse reizigers, zoals quarantaineverplichtingen bij aankomst. Als
gevolg daarvan wordt het reisadvies ook aangescherpt naar de kleur
«oranje». Immers, quarantaineverplichtingen bij aankomst in een land zijn
niet te verenigen met toeristische doeleinden en om die reden worden
reizigers geadviseerd alleen af te reizen als dat noodzakelijk is. Voor
reizigers die terugkeren uit deze gebieden geldt géén advies tot quarantaine, omdat het reisadvies met kleurclassificatie «oranje» niet is ingesteld
vanwege de gezondheidssituatie ter plaatse. Ook dit wordt expliciet in het
reisadvies opgenomen.
Landen buiten de EU
Voor de landen buiten de EU/EFTA/VK geldt vooralsnog een «oranje»
reisadvies. Het inreisverbod is weliswaar opgeheven ten aanzien van een
aantal landen die op de EU »veilige lijst» staan, en in deze landen wordt
de gezondheidssituatie als veilig beoordeeld door de EU, maar voldoen
(nog) niet aan de overige criteria, zoals quarantainemaatregelen voor
Nederlanders of andere reisbeperkingen.
Aangezien de COVID-19 pandemie voortduurt, en ook het aantal besmettingen in Nederland op dit moment toeneemt, ligt het overigens niet voor
de hand de reisadviezen voor landen buiten de EU/EFTA/VK op korte
termijn aan te passen naar een andere dan «oranje» classificatie.
Toekomst van reisadviezen
De COVID crisis onderstreept het belang van en de vraag naar actuele en
betrouwbare reisadviezen. Dit blijkt uit de toegenomen frequentie
waarmee het reisadvies door Nederlandse reizigers wordt geraadpleegd.
In de afgelopen 8 maanden is de website met daarop de reisadviezen ruim
71 miljoen keer geraadpleegd (in 2019 3,25 miljoen keer).
Het ministerie zet in op continue verbetering van de reisadviezen, en
betrekt hierin de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer uit het
Verantwoordingsonderzoek 2019 (die werden opgesteld vóór de COVID
crisis (Kamerstuk 35 470 V, nr. 2)). BZ zal deze aanbevelingen gebruiken
om het proces voor aanpassing van de reisadviezen verder te verbeteren
en de afstemming op Europees niveau te versterken. Hierbij zal ook
worden bezien hoe de uniformiteit en dossiervorming van de reisadviezen
verder kan worden verbeterd, met oog voor de vertrouwelijkheid van
informatiebronnen en de verscheidenheid aan lokale omstandigheden. De
lessen van de COVID crisis voor de reisadviezen zullen hierin ook worden
meegenomen. In de Staat van het Consulaire 2021 zal worden gerapporteerd over de ontwikkelingen in beleid en uitvoering.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 5

6