Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 682

Evaluatie Wet uniformering loonbegrip

Nr. 20

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2018
In deze brief geef ik u, mede namens de Staatssecretaris van Financiën,
een indruk van de loonstrookjes in januari 2019. Hierin zijn de fiscale
maatregelen meegenomen die in januari op het loonstrookje zichtbaar
worden, zonder rekening te houden met een eventuele loonstijging.
Verder komen in deze brief beleidswijzigingen aan bod die niet te zien zijn
op het loonstrookje, zoals veranderingen in de toeslagen. De veranderingen in de inkomstenbelasting, toeslagen en de zorgpremie, bepalen
samen met de ontwikkeling van lonen en prijzen het koopkrachtbeeld van
2019. Deze cijfers zijn tot stand gekomen op basis van de decemberraming van het CPB.
Werknemers zien volgend jaar een hoger nettoloon door de stapsgewijze
verlaging van de inkomstenbelasting die vanaf 2019 ingaat. De verhoging
van de algemene heffingskorting en de arbeidskorting in combinatie met
het verlagen van het belastingtarief in de tweede en derde belastingschijf
zorgen voor positieve loonstrookjes bij met name werkenden met een
middeninkomen. Het loonstrookje voor de bijstand en de AOW is ook
hoger doordat de verhoging van de algemene heffingskorting in de
uitkering doorwerkt.
De loonstrookjes die werknemers, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden in januari 2019 ontvangen zijn dus over de hele breedte hoger dan
in december 2018. Dit neemt niet weg dat in januari 2019 ook de gevolgen
van de verhoging van het verlaagde btw-tarief en de energiebelasting
merkbaar worden voor huishoudens. Per saldo overheerst het effect van
het positieve loonstrookje. Daarbij stijgen ook diverse tegemoetkomingen
voor gezinnen. Zo gaan in 2019 de kinderbijslag, de zorgtoeslag voor
paren en de kinderopvangtoeslag omhoog. De hogere kinderbijslag wordt
voor het eerst in april 2019 uitbetaald. De hogere bedragen in de
zorgtoeslag en de kinderopvangtoeslag worden al in december 2018
uitbetaald.

kst-33682-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 682, nr. 20

1

Al deze verandering zijn meegenomen in het bijgewerkte koopkrachtbeeld
op basis van de Decemberraming van het CPB. Per saldo heeft naar
verwachting circa 96% van alle huishoudens een positieve koopkrachtontwikkeling. In doorsnee gaan huishoudens er volgend jaar 1,6% op vooruit.
Hiermee is er sprake van een gunstig koopkrachtbeeld.
Loonstrookjes 2019 laten een positief beeld zien
Tabel 1 laat de verandering in het netto maandloon zien van december
2018 op januari 2019 voor werknemers, uitkeringsgerechtigden en
gepensioneerden. Het beeld ziet er voor de meeste mensen gunstig uit.
De eventuele loonstijging voor werknemers is in deze cijfers niet
meegenomen. Werknemers die in januari hun loonstijging uitbetaald
krijgen zullen een positiever loonstrookje hebben dan in tabel 1 en figuur
1 is weergegeven.
Werkenden
–

–

Werkenden zien volgend jaar een flink positiever loonstrookje doordat
de belasting op inkomen omlaag gaat (zie figuur 1). Vooral voor
middeninkomens wordt werken meer lonend door een hogere
arbeidskorting (met maximaal € 150 tot maximaal € 3.399) en
algemene heffingskorting (met € 212 tot maximaal € 2.477) en een
lager tarief in de tweede en derde schijf (met 2,75 procentpunt tot
€ 38,10%).
Ook werkenden met een inkomen van twee keer modaal of hoger
profiteren hiervan, al zijn de plussen daar wat minder groot door de
steilere afbouw van de arbeidskorting.

Figuur 1: Loonstrookjeseffecten werkenden in 2019

Bron: SZW-berekeningen

Uitkeringsgerechtigden
–

–

Er is ook een positief loonstrookje voor uitkeringsgerechtigden (zie
tabel 1). Dit komt voornamelijk door de indexatie van de uitkeringen
die gekoppeld zijn aan het minimumloon. Daarnaast zorgt de hogere
algemene heffingskorting voor een hogere netto-uitkering.
De loonstrookjesontwikkeling is positiever bij de maximale sociale
uitkering van circa € 41.000 door met name de verlaging van het
belastingtarief in de tweede en derde schijf van de inkomstenbelasting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 682, nr. 20

2

Gepensioneerden
–

–

AOW’ers zien in januari een vooruitgang op hun loonstrookje van de
SVB door de halfjaarlijkse verhoging van de AOW. Daarnaast zorgt de
hogere algemene heffingskorting ervoor dat de AOW-uitkering netto
hoger uitkomt (zie tabel 1).
Op het loonstrookje van de pensioenfondsen is het nettoloon bij een
klein aanvullend pensioen lager omdat het tarief in de (huidige) eerste
schijf van de inkomstenbelasting stijgt (met 0,10 procentpunt tot
36,65%). Dit wordt echter meer dan gecompenseerd door de stijging
van de ouderenkorting (met € 178 tot maximaal € 1.596) die toegepast
zal worden bij het doen van belastingaangifte. Bij een hoger aanvullend pensioen overheerst het effect van het lagere tarief in de tweede
en derde schijf, hierdoor zijn de loonstrookjeseffecten hier positiever.

Tabel 1: Loonstrookjeseffecten in 2019
Loonstrookjeseffecten
Werknemer (exclusief contractloonstijging)
20.600 (circa WML)
35.000 (modaal)
70.000 (2xmodaal)
105.000 (3xmodaal)
Uitkeringen (inclusief indexatie)
Bijstand
Bijstand alleenstaande ouder

2019
1,2%
2,5%
1,7%
0,7%

Uitkering bruto 30.000
Uitkering bruto 41.000 (maximale sociale uitkering)
Gepensioneerd1 (AOW inclusief indexatie)
AOW

3,1%
3,7%

Aanvullend pensioen
10.000 pensioen
30.000 pensioen

2,9%
2,9%

2,9%

– 0,2%
1,1%

1

Voor de AOW en het aanvullend pensioen zijn de loonstrookjeseffecten per inkomensbron te
zien. Bij het aanvullend pensioen is het loonstrookjeseffect van de AOW-uitkering dus niet
meegenomen.

Bron: SZW-berekeningen

Ook zijn er volgend jaar wijzigingen die niet zichtbaar zijn op het
loonstrookje en in tabel 1, maar wel een effect hebben op het inkomen.
Het gaat hierbij om veranderingen in de ouderenkorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting tussen 2018 en 2019. Veranderingen in de
toeslagen worden verderop in deze brief toegelicht.
– De maximale ouderenkorting komt volgend jaar € 178 hoger uit op
€ 1.596. In 2018 bestond er een harde inkomensgrens en daalde de
ouderenkorting ineens tot een bedrag van € 72 wanneer het inkomen
boven de grens van € 36.346 uitkwam. In 2019 bouwt de ouderenkorting vanaf € 36.783 geleidelijk af met 15%. De ouderenkorting vervalt
dan volledig bij een inkomen van € 47.423.
– In 2019 wordt de inkomensafhankelijke combinatiekorting – die
bedoeld is om de arbeidsparticipatie van tweede verdieners te
stimuleren – meer gericht op grotere deeltijdbanen. In 2018 hadden
(werkende) minstverdienende partners en alleenstaanden met
kinderen jonger dan 12 jaar nog recht op een basisbedrag van € 1.052
bij een inkomen van € 4.934. Dit vaste bedrag vervalt. Vanaf 2019
bouwt de inkomensafhankelijke combinatiekorting op vanaf € 0 met
een hoger opbouwpercentage van 11,45% tot maximaal € 2.835.
Daarmee wordt tevens het verschil in belastingdruk tussen eenverdieners en paren waarvan een partner een kleine deeltijdbaan heeft
verkleind.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 682, nr. 20

3

–

Buitenlandse belastingplichtigen ontvangen vanaf 2019 het belastingdeel van de heffingskortingen niet meer via de loonbelasting. Daarmee
wordt voorkomen dat deze mensen een naheffing ontvangen vanuit de
inkomstenbelasting. Indien een buitenlandse belastingplichtige wel
recht heeft op het belastingdeel van de heffingskortingen kan deze dit
aanvragen via (een voorlopige aanslag in) de inkomstenbelasting. De
Belastingdienst heeft betrokkenen hierover geïnformeerd, het UWV en
de SVB doen dit voor het einde van het jaar.

Wat verandert er in de toeslagen?
De toeslagen zijn niet zichtbaar op het loonstrookje. Toch vormen zij voor
veel mensen een belangrijke aanvulling op hun inkomen. In 2019 worden
de zorgtoeslag voor paren, de kinderbijslag en de kinderopvangtoeslag
verhoogd. Omdat de zorgtoeslag en de kinderopvangtoeslag op
voorschotbasis worden uitgekeerd, worden de hogere bedragen al per
december 2018 uitbetaald. De hogere kinderbijslag komt voor het eerst in
april 2019 tot uitbetaling.
– De zorgtoeslag voor paren stijgt door de hogere zorgpremie en
doordat het percentage dat meerpersoonshuishoudens zelf moeten
bijdragen aan de nominale premie en het eigen risico in 2019 lager is.
De zorgtoeslag stijgt hierdoor met € 193 voor een meerpersoonshuishouden. Voor alleenstaanden stijgt de zorgtoeslag met € 50.
– De bedragen in de kinderbijslag zijn vanaf het eerste kwartaal van 2019
hoger. Voor 0- tot 5-jarigen, 6- tot 11-jarigen en 12- tot 17-jarigen gaat
het om respectievelijk € 17,74, € 21,53 en € 25,34 per kwartaal extra.
– De kinderopvangtoeslag voor zowel eerste als tweede en verdere
kinderen is in 2019 hoger, door diverse aanpassingen in het maximum
vergoedingspercentage en de inkomensgrens.
Koopkrachtontwikkelingen 2019 gunstig
De koopkrachtontwikkeling geeft een vollediger beeld van het
besteedbaar inkomen dan het loonstrookje. We kijken namelijk niet alleen
naar de ontwikkeling van het nettoloon in januari, maar nemen het beeld
over het hele jaar 2019 in ogenschouw. Hierbij is ook rekening gehouden
met inflatie (waarin bijvoorbeeld ook de verhoging van het verlaagde
btw-tarief, energielasten en gemeentelijke belastingen zijn meegenomen),
de zorgpremie, de hogere toeslagen waar mensen recht op hebben en
met de gemiddelde (geraamde) loonontwikkeling.
De decemberraming van het CPB laat voor 2019 een mediane koopkrachtstijging van 1,6% zien. Ten opzichte van de MEV-raming (bijlage bij
Kamerstuk 35 000, nrs. 1 en 2) bij Prinsjesdag is de koopkrachtontwikkeling met 0,1 procentpunt omhoog bijgesteld. Dit komt omdat de
gemiddelde zorgpremie in 2019 lager is dan bij de raming bij Prinsjesdag
werd verwacht. Het overgrote deel van de huishoudens gaat er in 2019 op
vooruit: circa 96% van alle huishoudens heeft volgend jaar een positieve
koopkrachtontwikkeling. Hiermee is sprake van een stevig positief
koopkrachtbeeld.
Tabel 2 geeft de koopkrachtontwikkeling weer voor de voorbeeldhuishoudens.
– Werkenden profiteren van de lastenverlichtingen die vanaf 2019
stapsgewijs worden ingevoerd. De verlaging van tarief van de tweede
en derde schijf en de verhoging van de algemene heffingskorting en
de arbeidskorting maakt werken meer lonend, vooral voor personen
met een middeninkomen.
– De koopkracht van personen met een minimumuitkering stijgt door de
reguliere indexatie van de uitkering en omdat de hogere algemene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 682, nr. 20

4

–

heffingskorting zorgt voor een hogere netto-uitkering. Daarnaast
hebben personen met een minimumuitkering en kinderen profijt van
de hogere kinderbijslag en krijgen ook paren in de bijstand meer
zorgtoeslag.
Gepensioneerden met enkel AOW gaan erop vooruit door de hogere
algemene heffingskorting die zorgt voor een hogere netto-AOWuitkering en door de verhoging van de zorgtoeslag voor paren. De
beperkte indexatie van de aanvullende pensioenen heeft een negatief
effect op de koopkracht, dat bij een hoger aanvullend pensioen
(ruimschoots) wordt gecompenseerd door de lastenverlichtingen die
vanaf 2019 ingevoerd worden en waarvan ook huishoudens met een
lager aanvullend pensioen profiteren. Gepensioneerden met een
individueel inkomen tot circa € 47.000 profiteren daarnaast van de
verhoging van de ouderenkorting waardoor ze minder belasting
betalen.

Tabel 2: Koopkrachtontwikkeling van de voorbeeldhuishoudens 2019
Koopkrachtcijfers
Actieven:
Alleenverdiener met kinderen
Modaal
2 x modaal
Tweeverdieners
Modaal + ½ x modaal met kinderen
2 x modaal + ½ x modaal met kinderen
2½ x modaal + modaal met kinderen
Modaal + modaal zonder kinderen
2 x modaal + modaal zonder kinderen
Alleenstaande
Minimumloon
Modaal
2 x modaal
Alleenstaande ouder
Minimumloon
Modaal
Inactieven:
Minimumuitkering
Paar met kinderen
Alleenstaande
Alleenstaande ouder
AOW (alleenstaand)
(alleen) AOW
AOW + € 10.000
AOW (paar)
(alleen) AOW
AOW + € 10.000
AOW + € 30.000

%
Stand december
2,2%
1,2%
1,3%
1,0%
1,0%
2,1%
1,6%
1,0%
2,1%
1,3%
0,3%
1,7%

1,7%
0,9%
0,9%
1,0%
1,2%
1,0%
0,9%
2,9%

Bron: SZW-berekeningen

Natuurlijk geeft ook het koopkrachtbeeld geen volledig beeld van de
veranderingen in de portemonnee van elk huishouden. Allereerst gaan we
ervan uit dat er niets verandert aan de gezinssamenstelling en de
werksituatie van huishoudens. Als mensen een bonus ontvangen,
promotie maken, gaan samenwonen of hun baan kwijtraken, heeft dit in
de meeste gevallen een veel groter effect op de koopkracht van
huishoudens dan de effecten die tegen een algemene economische
ontwikkeling worden getoond.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 682, nr. 20

5