NEDERLANDSE
VERENIGING
V°°R RECHTSPRAAK

IIIIIIPII iii

De Minister van Veiligheid en Justitie
Mr. I.W. Opstelten
Postbus 20301

2500 EH DEN HAAG

Datum
10 juni 2014
Uw kenmerk

Contactpersoon

J.M.A. Timmer
Onderwerp

Advies op het concept-wetsvoorstel tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet in
verband met het verbeteren van de kwaliteit van bestuur en toezicht bij verenigingen en stichtingen alsmede de
uniformering van enkele bepalingen daaromtrent voor alle rechtspersonen (Wet bestuur en toezicht
rechtspersonen)

Geachte heer Opstelten,

De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (hierna: NVvR) zend u bij deze haar advies
over het concept-wetsvoorstel tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de
Faillissementswet in verband met het verbeteren van de kwaliteit van bestuur en toezicht bij
verenigingen en stichtingen alsmede de uniformering van enkele bepalingen daaromtrent
voor alle rechtspersonen (Wet bestuur en toezicht rechtspersonen).
Dit advies is voorbereid door de leden van de vereniging en vastgesteld door de
Wetenschappelijke Commissie van de NVvR.
Strekking wetsvoorstel
Het wetsvoorstel beoogt de kwaliteit van bestuur en toezicht bij verenigingen en stichtingen
te verbeteren. Daartoe wordt voorzien in een wettelijke grondslag voor de instelling van een
toezichthoudend orgaan bij deze rechtspersonen. Voorts beoogt het wetsvoorstel voor
verenigingen en stichtingen, op dezelfde wijze als voor NV's en BV's te regelen dat:
a. Bestuurders en toezichthouders zich bij de vervulling van hun taak moeten richten
naar het belang van de rechtspersoon en de met die rechtspersoon verbonden
organisatie;
b. bestuurders en toezichthouders met een tegenstrijdig belang zich moeten onthouden
van deelname aan de beraadslaging en besluitvorming;
c.
d.

bestuurders en toezichthouders aansprakelijk kunnen zijn voor schade als gevolg van
onbehoorlijke taakvervulling;
in het geval van faillissement dat in belangrijke mate is veroorzaakt door
onbehoorlijke taakvervulling bestuurders en toezichthouders hoofdelijk aansprakelijk
kunnen zijn voor een tekort in de boedel.

NVvR • Postbus 30315 • 2500 GH Den Haag
088-3611300 • info@nvvr.org • www.nvvr.org

rr,,

c

.„)

Ten aanzien van stichtingen strekt het wetsvoorstel er ook toe te regelen dat
bestuurders en leden van het toezichthoudend orgaan die het belang van de stichting
zodanig schaden dat het voortduren van bun bestuurderschap of lidmaatschap van het
toezichthoudend orgaan in redelijkheid niet meer kan worden geduld, op verzoek van
het openbaar ministerie of van belanghebbenden kunnen worden ontslagen.

(2)

Cr.)
Advies NVvR
De regeling van het toezicht, zoals thans in het voorstel opgenomen in de artikelen 9a en
47a van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW), is met name voor de stichting een
verbetering. Ofschoon de kwaliteit van de statuten door notariele betrokkenheid in zekere
zin veilig is gesteld, schiet het toezicht nog wel eens tekort. Een zwaardere wettelijke
regeling zoals nu wordt voorgesteld, lijkt nuttig.
Evenwel geeft het wetsvoorstel de NVvR aanleiding tot het maken van enkele opmerkingen.
Het wetsvoorstel biedt in het voorgestelde artikel 47, derde lid, en artikel 292a, derde lid,
BW de mogelijkheid voor een toezichthoudend orgaan om een bestuurder te schorsen,
tenzij bij de statuten anders is bepaald. In de regeling noch in de memorie van toelichting is
echter aandacht gegeven aan de vraag op welke wijze vervolgens in het bestuur kan of dient
te worden voorzien, indien een bestuurder of meerdere bestuurders op non-actief
wordt/worden gesteld, terwijI in dat geval het door de statuten voorgeschreven bestuur in
zekere zin geheel of gedeeltelijk ontbreekt en daarin niet in de statuten wordt voorzien.
De NVvR voorziet dat dit bij de stichting in de praktijk zou kunnen leiden tot een
onwenselijke situatie. De NVvR adviseert de minister hier aandacht aan te besteden
De NVvR adviseert meer in het bijzonder de minister om aan te geven in de memorie van
toelichting of in een voorkomend geval bij stichtingen aansluiting kan worden gezocht bij het
bepaalde in artikel 2:299 BW. Meer specifiek adviseert de NVvR de Minister om aandacht te
geven aan de vraag of onder "wanneer het door de statuten voorgeschreven bestuur geheel
of gedeeltelijk ontbreekt" kan worden verstaan het geval waarin sprake is van schorsing
door het toezichthoudend orgaan, alsmede of onder "belanghebbende" tevens moet
worden verstaan het toezichthoudend orgaan. Een bevestigend antwoord op dit laatste punt
ligt overigens voor de hand gelet op hetgeen over de belanghebbende is opgemerkt op
pagina 33 van de memorie van toelichting.
Tevens geeft de NVvR de minister in overweging aan het derde lid van voorgesteld artikel
292a BW toe te voegen dat het toezichthoudend orgaan hangende de schorsing
voorzieningen in het bestuur kan treffen.
Het wetsvoorstel ziet voorts in een aanpassing van de ontslaggronden in artikel 2:298, eerste
lid, BW. Met deze aanpassing is onder meer beoogd belanghebbenden en het openbaar
ministerie ruimere gronden te bieden om in te grijpen wanneer zulks gerechtvaardigd is dan
thans het geval is. De vraag is echter of met het verruimen van de gronden en de wijze
waarop de regeling thans is ingericht ook eerder een dergelijk verzoek door
belanghebbenden of het Openbaar Ministerie zal worden gedaan, en eerder zal worden
ingegrepen, alsmede of de inzet van de betreffende bevoegdheden ook uiteindelijk effectief
zal zijn.

Cr)
Cr.

,)
CiD
4:4

De NVvR wijst in dit kader op enkele knelpunten vanuit de praktijk, die het bij de minister
onder de aandacht wenst te brengen. Indien aan de rechter een verzoek tot ontslag van een
bestuurder wordt gedaan, zal dit tezamen worden ingediend met een verzoek op grond van
artikel 2:299 BW. Het blijkt in de praktijk niet eenvoudig te zijn om in plaats van de voor
ontslag voorgedragen bestuurder een daartoe gekwalificeerde bestuurder te vinden. In de
eerste plaats is het niet eenvoudig gebleken een bestuurder te vinden, die bereid is zijn
naam te verbinden aan een stichting waarbij sprake is van bijvoorbeeld handelen in strijd
met de (straf)wet of van wanbeheer, aangezien zij vervolgens worden ingeschreven als
bestuurder en nergens uit blijkt dat zij een bijzondere positie bekleden teneinde orde op
zaken te stellen. Andere knelpunten blijken duidelijk uit de rechtsoverwegingen van de
Rechtbank te 's-Gravenhage van 27 januari 2011 (ECLI:NL:RBSGR:2011:BP4427, OM/Stichting
Alhuraa University), met name uit rechtsoverwegingen 4.8 -4.10. Het afdekken van
aansprakelijkheidsrisico's voor de nieuwe bestuurder, maar ook het niet kunnen toekennen
van een bezoldiging voor diens werkzaamheden blijken in de praktijk drempels op te
werpen.
De NVvR adviseert de minister hieraan aandacht te besteden in de memorie van toelichting
en zo nodig het wetsvoorstel op dit punt aan te passen.
Namens het bestuur van de NVvR,
ee
e e Commissie

C;)

CD
cr)

NEDERLANDSE
VER_ENIGING
VDD R

RECHTSPRAAK

€0,56

PostNL.
Afz. 2500 EH 20303
la

1-

-.-

,NEDEFtLAND

• .

12.06.14
Nei..Set FR 905120

-1■ (3111'7

LleL

sc''‘

1

FM Haagl2nden

13 PM 2014
tva

I

Postbus 30315, 2500 GH Den Haag

n