Wijziging van het Besluit algemene regels
ruimtelijke ordening
Ruimtereservering parallelle Kaagbaan

Besluit van
tot wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)
Op de voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van, nr. IenM/BSK-2013/… , Hoofddirectie Bestuurlijke
en Juridische Zaken;
Gelet op artikel 4.3, eerste lid, van de Wet ruimtelijke ordening;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van …. 2013, nr. W09……);
Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van…, nr. IenM/BSK-2013/…, Hoofddirectie
Bestuurlijke en Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:

Artikel I
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening wordt als volgt gewijzigd.
A 		 Na artikel 2.13.4 wordt in hoofdstuk 2 een titel ingevoegd die als volgt luidt:
TITEL 2.14 Ruimtereservering parallelle Kaagbaan
Artikel 2.14.1 (reserveringsgebied parallelle Kaagbaan)
1. Met betrekking tot gronden gelegen binnen het gebied waarvan de begrenzingen zijn verbeeld op de kaart in bijlage
9 en waarvan de geometrische plaatsbepaling is vervat in een GML-bestand, wordt geen bestemmingsplan vastgesteld
dat een wijziging of afwijking inhoudt ten opzichte van het ten tijde van de inwerkingtreding van deze titel geldende
bestemmingsplan.
2. Het eerste lid is niet van toepassing op de vaststelling van een bestemmingsplan dat de aanleg van de
Boerenlandvariant, bedoeld in de Overeenkomst voorwaarden aanleg Boerenlandvariant N201 (Stcrt. 2010, 20211)
mogelijk maakt.
Artikel 2.14.2 (tijdelijke afwijking)
In afwijking van artikel 1.1, vijfde lid, kan met een omgevingsvergunning waarbij met toepassing van artikel 2.12, tweede
lid, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken, van een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden gelegen binnen het gebied, bedoeld in artikel 2.14.1, eerste lid, worden
afgeweken, tot uiterlijk 1 januari 2024.
B		De bijlagen worden als volgt gewijzigd:
1. Aan de opsomming van bijlagen onder het opschrift “Bijlagen bij het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening”
wordt een onderdeel toegevoegd luidende:
		 Bijlage 9 – Kaart reserveringsgebied parallelle Kaagbaan.
2. Aan de bijlagen wordt als bijlage 9 toegevoegd de bij dit besluit gevoegde bijlage.

Artikel II
Dit besluit treedt in werking met ingang van de eerste dag van de tweede kalendermaand na de datum van uitgifte van het
Staatsblad waarin het wordt geplaatst.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
Wilma J. Mansveld

4 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

Nota van toelichting

Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 5

6 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

1

Inleiding en achtergronden
bij het besluit
1.1 		 Doel van het besluit
Op grond van artikel 4.3 van de Wet ruimtelijke ordening
(Wro) kunnen bij algemene maatregel van bestuur regels
worden gesteld omtrent de inhoud van bestemmingsplannen, omgevingsvergunningen waarin van bestemmingsplannen wordt afgeweken, provinciale inpassingsplannen en beheersverordeningen. Dergelijke regels zijn
vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke
ordening (Barro).
Het onderhavige besluit tot wijziging van het Barro heeft als
doel de bestemmingen en gebruiksregels in het reserveringsgebied van de parallelle Kaagbaan voor Schiphol te
conserveren en alleen bepaalde ontwikkelingen tijdelijk toe
te staan, totdat een besluit over de aanleg (of het niet
aanleggen) van de parallelle Kaagbaan is genomen en door
de Tweede Kamer is aanvaard.
De reikwijdte van dit besluit gaat niet verder dan een
grondreservering voor de start- en landingsbaan. Een
juridische verankering van de ruimtelijke inpassing van de
parallelle Kaagbaan is nu niet aan de orde.

1.2 Achtergrond en basis
1.2.1 Totstandkoming reservering parallelle Kaagbaan
Met dit besluit wordt de reservering voor de parallelle
Kaagbaan vastgelegd. Tot 1 april 2008 was deze opgenomen
in het Streekplan Noord-Holland Zuid van de provincie
Noord-Holland, vanaf die datum heeft het Rijk de reservering zelf overgenomen.
De provincie wilde de reservering alleen voortzetten, indien
gegarandeerd kon worden dat een parallelle Kaagbaan
slechts aan de orde zou zijn bij een sluiting van andere
banen, in lijn met het provinciale standpunt “baan er bij, is
baan eraf”. Hoewel de provincie de reservering niet wilde
verlengen, heeft zij wel aangegeven dat de reservering een
voor de omgeving gunstige optie open houdt.
Het Rijk heeft in reactie1 aangegeven niet te willen voorsorteren op volledige sluiting van andere banen en alle opties
1 Kamerstukken II 2007/08, 29 665, nrs. 96 en 101

te willen openhouden tot het moment dat definitieve
besluitvorming zal plaatsvinden. Daarbij heeft het Rijk het
belang van een open en evenwichtige afweging benadrukt.
Om die reden heeft het Rijk het reserveringsbeleid vanaf
1 april 2008 zelf overgenomen van de provincie.
Het Rijk volgt de ruimtelijke ontwikkelingen in het
reserveringsgebied en eventuele bestemmingswijzigingen,
en handhaaft daarop indien nodig met het juridisch
instrumentarium dat het Rijk met de Wro ter beschikking
staat. Dit is kenbaar gemaakt met brieven van 1 april 2008
aan de Tweede Kamer, en met brieven van 15 juli 2008 en
2 oktober 20082 aan de gemeente Haarlemmermeer, in
afschrift aan andere overheden en de Tweede Kamer,
alsmede bij publicatie in de Staatscourant3. Ook de Tweede
Kamer heeft in een Algemeen Overleg op 18 maart 2008
uitgesproken de parallelle Kaagbaan als optie te willen
openhouden4. Het Rijk vervult daarmee op een vergelijkbare manier de reactieve toezichtrol, zoals die eerder door
de provincie werd ingevuld.
1.2.2 Reserveringsbeleid
Dit besluit is een juridische uitwerking van het beleid dat
het Rijk sinds 1 april 2008 voert inzake de reservering voor
de parallelle Kaagbaan en dat is vastgelegd als onderdeel
van de in het voorjaar 2009 uitgebrachte Luchtvaartnota5,
herbevestigd in de Actualisatiebrief6 en door de Tweede
Kamer geaccepteerd7. In verband met de komst van de
nieuwe Wro is daarbij aangekondigd de reservering in een
algemene maatregel van bestuur op basis van de Wro vast te
leggen. De reservering is tenslotte nog eens bevestigd in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Een ontwerp van
het besluit is op bestuurlijk niveau besproken met de
provincie Noord-Holland, de gemeente Haarlemmermeer
en Schiphol, waarbij alle partijen akkoord zijn gegaan.

2 Kamerstukken II 2007/08, 29 665, nr. 96
3 Stcrt. 2008. 215
4 Kamerstukken II 2007/08, 29 665, nr. 96
5 Kamerstukken II 2008/09, 31 936, nr. 2
6 Kamerstukken II 2010/11, 31 936, nr. 47
7 Kamerstukken II 2010/11, 31 936, nr. 71

Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 7

Het Rijk geeft met dit besluit ook uitwerking aan de
afspraken in de Bestuursovereenkomst N2018. Daarin
hebben het Rijk, de provincie Noord-Holland, de gemeente
Haarlemmermeer en Schiphol nadere afspraken gemaakt
over het tijdelijk gebruik van het reserveringsgebied van de
parallelle Kaagbaan voor de provinciale weg N201. Een van
de afspraken betreft het vastleggen van de reservering in een
algemene maatregel van bestuur.
In onder andere de Luchtvaartnota is aangegeven dat het
kabinet onder voorwaarden ontwikkelingen in het
reserveringsgebied toestaat, totdat wordt besloten over de
aanleg van de parallelle Kaagbaan. Met dit adaptieve beleid
wil het kabinet het reserveringsgebied niet onnodig op slot
zetten, maar tegelijkertijd wel de nationale belangen
afdoende borgen. Om deze mogelijkheid juridisch te
kunnen bieden, is in dit besluit de mogelijkheid opgenomen om voor een activiteit voor een bepaalde termijn tot
uiterlijk 1 januari 2024 met een omgevingsvergunning af te
wijken van het bestemmingsplan. Met de mogelijkheid om
te kunnen afwijken voor een bepaalde termijn is een
eenduidig en transparant instrument gekozen dat recht
doet aan alle verschillende belangen. Het biedt de mogelijkheid om af te kunnen wijken tot uiterlijk 10 jaar na de
inwerkingtreding van het onderhavige besluit.

Op basis van het overleg over deze beleidsinformatie zal
door het Rijk een besluit worden genomen over de
continuering van de ruimtelijke reservering voor een
parallelle Kaagbaan.

1.3 Gevolgde procedure
Over het besluit heeft overleg plaatsgevonden met de
provincie Noord-Holland, de gemeente Haarlemmermeer
en Schiphol.
Het besluit is vervolgens overeenkomstig artikel 4.3, vijfde
lid, Wro aangeboden aan de beide Kamers der StatenGeneraal en gepubliceerd, waarbij een ieder gedurende vier
weken de gelegenheid is geboden opmerkingen in te
dienen.
In paragraaf 3.6 wordt ingegaan op de in het kader van deze
inspraakprocedure ontvangen reacties.
p.m. reactie voorhang

Afhankelijk van het economisch herstel, de marktontwikkeling in de luchtvaart en de investeringsmogelijkheden van
de luchtvaartsector, is de verwachting dat richting 2024
meer zicht ontstaat op een eventuele realisatietermijn van
de parallelle Kaagbaan. Daarom zal er tijdig voor het
aflopen van de termijn voor een tijdelijke vergunning,
overleg plaatsvinden tussen betrokken partijen over het
reserveringsbeleid.
De gemeente Haarlemmermeer en de provincie NoordHolland hebben op 15 mei 2013 schriftelijk op het besluit
gereageerd. In reactie hierop is overeengekomen dat het
Rijk – in lijn met de afspraken van het bestuurlijke overleg
van 11 november 2011 – vóór 2015 het initiatief zal nemen
om met de provincie Noord-Holland, de gemeente
Haarlemmermeer en Schiphol, in gesprek te gaan over het
reserveringsbeleid voor de parallelle Kaagbaan. Tijdens dit
traject zullen criteria worden opgesteld die van belang zijn
bij de afweging voor langdurige reservering. De beleids­
informatie voor deze criteria zal door het Rijk inzichtelijk
worden gemaakt en met de genoemde partijen worden
gedeeld. Hierbij wordt in ieder geval meegenomen:
- Ruimtelijke consequenties;
- Effect op hinder;
- Effect op operatie (betrouwbaarheid en capaciteit);
- Relatie tot ontwikkeling SMASH.

8 Staatscourant 2010, 20211
8 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

2

Overwegingen bij het besluit

2.1 Inleiding
In dit hoofdstuk zullen de overwegingen die ten grondslag
liggen aan het maken van dit besluit uiteen worden gezet.
Het gaat daarbij om het mainportbeleid, de piekuurcapaciteit, de hinderbeperking en de ruimtelijke inpassing.
Uiteindelijk wordt de conclusie over nut en noodzaak van
de reservering beschreven.

2.2 Mainportbeleid
De luchthaven Schiphol, het netwerk van Air France-KLM en
de omliggende Metropoolregio Amsterdam zijn de
afgelopen decennia samen uitgegroeid tot de mainport
Schiphol. De mainport Schiphol vormt een belangrijk
knooppunt in een wereldwijd netwerk van verbindingen,
verbindt de Metropoolregio Amsterdam en Nederland als
geheel met de belangrijkste Global City Regions (stedelijke
regio’s) in de wereld en maakt door die internationale
bereikbaarheid Nederland een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven. Het kwalitatief hoogwaardige
netwerk van verbindingen van Air France-KLM en hun
SkyTeam partners maken Schiphol tot een belangrijk
knooppunt (hub) dat, ondanks de beperkte eigen thuismarkt voor luchtvervoer, een van de grootste luchthavens
van Europa is wat betreft het aantal passagiers en vracht, in
zowel het intra-Europese als intercontinentale luchtverkeer.
Om deze mainportfunctie met een goede huboperatie en
een sterk netwerk van verbindingen te kunnen behouden, is
een hoge en betrouwbare piekuurcapaciteit noodzakelijk.
De huboperatie is enkel aantrekkelijk als er een dienstregeling te maken is die voldoende aansluitingen met korte
overstaptijden mogelijk maakt. Als dit niet het geval is, is
het voor de huboperatie niet commercieel aantrekkelijk om
te groeien. Immers, bij te lange overstaptijden zullen
passagiers een andere route kiezen. Voor het maken van een
commercieel aantrekkelijke dienstregeling is een voldoende
hoge piekuurcapaciteit essentieel. Naast de hoogte van de
piekuurcapaciteit is ook de betrouwbaarheid van de
operatie van belang. Betrouwbaarheid is nodig om te
zorgen dat de geplande dienstregeling met zo min mogelijk
vertraging kan worden afgehandeld. Dit zodat de geplande
overstaptijden ook daadwerkelijk kunnen worden gehaald.

De kwaliteit van het netwerk op Schiphol is van groot
belang voor het vestigings- en ondernemingsklimaat van
Nederland. De internationale bereikbaarheid via de
luchthaven levert een belangrijke bijdrage aan de positie en
naam van de Metropoolregio Amsterdam en de bredere
Randstad als vestigingsplaats voor (Europese) hoofdkantoren en internationaal opererende bedrijven. Dit heeft
onder meer bijgedragen aan de ontwikkeling van de Zuidas
tot vestigingsplaats voor internationale bedrijven en
hoofdkantoren. De Schiphol Group geeft aan dat
Schipholgerelateerde activiteiten in totaal een toegevoegde
waarde van 26 miljard euro voor de Nederlandse economie
hebben en goed zijn voor 170.000 banen9. Bijna 60.000
daarvan zijn directe arbeidsplaatsen op de luchthaven
Schiphol. Daarbovenop komen ‘voorwaartse’ effecten door
het effect van de luchthaven op toerisme, beurzen en
congressen, en arbeidsplaatsen gerelateerd aan de vestiging
van internationale bedrijven, hoofdkantoren, en internationale werknemers.
In de Luchtvaartnota heeft het kabinet de ambities voor
Schiphol voor de middellange en lange termijn beschreven.
Het kabinet streeft naar een robuust netwerk van verbindingen met de belangrijkste (hoofd)steden en economische
centra in de wereld. Hierbij staan het behoud van de
concurrentiepositie en duurzaamheid voorop. Daarbij
wordt ingezet op een selectieve groei van het wereldwijde
netwerk van verbindingen op Schiphol.
Om Schiphol selectief te kunnen laten groeien in lijn met
het Aldersadvies Schiphol (2008) is afgesproken dat
Schiphol op de middellange termijn (tot 2020) mag
doorgroeien tot 510.000 vliegtuigbewegingen, waarbij
wordt verkend of de resterende marktvraag van 70.000
vliegtuigbewegingen op de luchthavens Eindhoven en
Lelystad kan worden geaccommodeerd. Afgesproken is voor
de verdere groei van Schiphol boven de 510.000 vliegtuig­
bewegingen een 50-50 beginsel toe te passen: als minder
geluid wordt geproduceerd, komt de helft ten goede aan de
groei van de mainport en de helft aan hinderbeperking.
9 Schiphol, de economische motor, uitgave van Schiphol Group, mei 2011

Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 9

Op lange termijn kan de aanpassing van het banenstelsel op
Schiphol bijdragen aan het behouden en versterken van de
netwerkkwaliteit, de verdere ruimtelijke ontwikkelings­
mogelijkheden van de Metropoolregio Amsterdam en de
hinderbeperking, en hiermee de kwaliteit van de leef­
omgeving. Dit luchtvaartbeleid is door de Tweede Kamer
aanvaard.

2.3 Piekuurcapaciteit
In uitwerking op het kabinetsstandpunt Schiphol uit 200610
zijn door het Rijk de mogelijkheden voor een aanpassing
van het banenstelsel verkend. De luchtvaartsector heeft ten
behoeve van deze verkenning ook een lange termijn visie op
de ontwikkeling van de mainport opgesteld11. In de
probleemanalyse en de lange termijn verkenning Schiphol
is onderzocht welke aanpassingen aan het banenstelsel in
welke mate bijdragen aan de netwerkkwaliteit en een
robuust ruimtelijk ontwikkelingsperspectief voor de
Schipholregio.
Voor de kwaliteit van het netwerk is betrouwbare uurcapaciteit noodzakelijk. Een hoge betrouwbaarheid is essentieel
om de gewenste doorverbindingen die in het netwerk
kunnen worden aangeboden zonder vertragingen te
realiseren, en is daarmee dus bepalend voor de concurrentiepositie van Air France-KLM en hun SkyTeam partners en
daarmee ook voor de mainport Schiphol. Verkend is hoe bij
een verdere ontwikkeling van Schiphol (bij meer dan
510.000 vliegtuigbewegingen) de betrouwbaarheid van de
capaciteit van het banenstelsel kan worden vergroot in de
voor het netwerk belangrijke piekuren. Het gelijktijdig
gebruik van drie banen is daarbij, mede gelet op de
wisselende weersomstandigheden in westelijk Nederland
noodzakelijk: 2 landingsbanen en 1 startbaan of andersom,
afhankelijk van de piekperiode.
De verkenning laat zien dat een banenstelsel met een
parallelle Kaagbaan in verschillende combinaties - zowel in
combinatie met de huidige banen als in een situatie waarin
banen worden afgewaardeerd dan wel gesloten (i.c. de
Aalsmeerbaan en/of de Buitenveldertbaan) - de betrouwbaarheid van de luchtverkeersoperatie kan worden geborgd
en mogelijk kan toenemen. Met name bij een ontwikkeling
boven de 510.000 vliegtuigbewegingen en bij veranderende
weersomstandigheden op langere termijn neemt de
toegevoegde waarde van de parallelle Kaagbaan toe. Dit is
cruciaal voor de concurrentiepositie van de mainport
Schiphol omdat het netwerk afhankelijk is van een
betrouwbare piekuurcapaciteit. Terugval in betrouwbare
uurcapaciteit leidt onvermijdelijk tot vertragingen of extra
wachttijden. Dit zorgt voor extra wachttijden voor passagiers en vracht en daarmee vertragingskosten en maakt
10 Kamerstukken II 2005/06, 29 665, nr. 28
11 Schiphol Group, ‘Een wereldwijd netwerk voor een concurrerende Randstad’
(mei 2007)

Schiphol minder aantrekkelijk als knooppunt. Dit capaciteitstekort wordt bij een toenemend verkeersvolume in de
toekomst alleen maar nijpender. Het aantal vertraagde of
geannuleerde vluchten zal toenemen en leiden tot een
afbrokkelende concurrentiepositie en hoge kosten voor
KLM en partners.
Sinds het verkenningenbesluit lange termijn Schiphol en de
vaststelling van dit besluit is de luchtvaartsector zwaar
geraakt door de mondiale crisis, waardoor de markt­
ontwikkeling is gestagneerd en het herstel voorzichtig is.
Ter validatie van de bovenstaande conclusies heeft het Rijk
Schiphol Group gevraagd, in afstemming met
­Air France-KLM en de LVNL, om een herbevestiging van nut
en noodzaak van een parallelle Kaagbaan. De luchtvaartsector heeft in reactie op dat verzoek aangegeven dat de
parallelle Kaagbaan voor de lange termijn nog steeds een
belangrijke optie is om een betrouwbare operatie ook in de
toekomst mogelijk te blijven maken en daarmee de
netwerkkwaliteit te kunnen garanderen.

2.4 Hinderbeperking
Naast een betrouwbaardere piekuurcapaciteit, kan de
parallelle Kaagbaan (als start- en landingsbaan) ook een
bijdrage leveren aan hinderbeperking en de verbetering van
de leefomgeving in de Schipholregio. Het gaat hierbij om
een groei boven de 510.000 vliegtuigbewegingen, die na
2020 mogelijk is. De parallelle Kaagbaan kan bij een groei
van de luchthaven verdere toename van het aantal (ernstig)
gehinderden ten opzichte van het huidige banenstelsel
beperken.
Door het Rijk en de provincie Noord-Holland is een
onderzoek uitgevoerd naar de hinderbeperkende werking
van de parallelle Kaagbaan.
In dit onderzoek wordt op basis van gedeelde uitgangspunten geconcludeerd:
1. 		 De geluidbelasting en -hinder van het huidige 5-banenstelsel en 6-banenstelsel met parallelle Kaagbaan van
gelijke orde is.
2. 		 Lokaal is wel een significante verschuiving van de
geluidsbelasting en -hinder te verwachten.
3. 		 Door de verschuiving van de geluidsbelasting ontstaan er
nieuwe mogelijkheden voor ontwikkeling van woningbouwgebieden, terwijl in andere gebieden de mogelijkheden verdwijnen.
4. Beleidskeuzes op het gebied van ruimtelijke ordening en
luchtvaart zullen een significante invloed hebben op de
resultaten en zullen bepalen welk banenstelsel in de
toekomst beter zal scoren12.

12 Adecs, nadere analyse milieueffecten parallelle Kaagbaan, 3 februari 2010.

10 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

Voor de provincie blijft wel het uitgangspunten ‘baan erbij
en baan eraf’ leidend. Met name in combinatie met
afwaardering of sluiting van de Aalsmeerbaan en/of
Buitenveldertbaan biedt een dergelijk banenstelsel ook
mogelijkheden voor nieuwe bouwlocaties in de
Schipholregio. In de gehele Metropoolregio Amsterdam is
een woningbouwbehoefte van 300.000 extra woningen tot
2040 vastgesteld. Een compactere luchthaven met parallelle
Kaagbaan levert meer ruimte op voor bouwlocaties. De
bredere maatschappelijke waarde is daarom van dusdanig
belang, dat de mogelijkheid voor de aanleg van de parallelle
Kaagbaan moet worden opengelaten om hierover in een
later stadium een afweging te kunnen maken.

2.5 Ruimtelijke aspecten
Met het programma SMASH (Mainport Amsterdam Schiphol
Haarlemmermeer) zorgt het Rijk voor goede ruimtelijke en
infrastructurele randvoorwaarden die de kracht van
mainport en metropool benutten en versterken, zoals
aangekondigd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
(SVIR). Ruimtelijke besluiten in de ‘Schipholregio’ worden
voorbereid en gemaakt in het kader van dit rijksprogramma.
Het betreft daarbij zowel de actualisering van het
Luchthavenindelingbesluit (LIB), als de ruimtelijke
beleidskeuzes en uitvoeringsacties in deze regio, ter
versterking van ‘mainport en metropool’.
De ruimtelijke reservering voor een parallelle Kaagbaan die
in deze AMvB wordt geregeld, past bij de algehele ruimtelijke / landzijdige keuzes die in het programma SMASH
zullen worden gemaakt.

parallelle Kaagbaan moet worden beschouwd, waar dit de
vliegveiligheidsaspecten betreft, zodat de operationele
mogelijkheden van de parallelle Kaagbaan zowel op de
grond als in de lucht open blijven.
Het Rijk zal daartoe bij de voorgenomen actualisatie van het
LIB, als onderdeel van het programma SMASH, een
robuustheidtoets opnemen voor de ruimtelijke beperkingen van de parallelle Kaagbaan voor wat betreft
vliegveiligheid. Daarmee ontstaat er een signaalfunctie voor
zowel het Rijk als belanghebbenden en meer inzicht op de
mogelijke ruimtelijke inpassing van de baan.
Het rijksprogramma SMASH richt zich voor de
‘Schipholregio’ op de ruimtelijke / landzijdige beleidskeuzes tot 2040, uitvoeringsacties en de juridische verankering daarvan in het LIB. De ruimtereservering voor de
parallelle Kaagbaan is in het kader van SMASH een
‘passend besluit’.

De fysieke inpassing van de parallelle Kaagbaan en vooral
het mogelijke toekomstige gebruik van deze baan, kunnen
gevolgen hebben voor de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden in de ‘Schipholregio’ en daaraan grenzende
gebieden. Ter bescherming van de vliegveiligheid en de
leefomgevingkwaliteit moet gedacht worden aan (aanvullende) bouwbeperkingen, eisen ten aanzien van geluidgevoelige objecten, een herverdeling van geluidhinder in de
regio en bouw- en gebruiksbeperkingen als gevolg van
externe veiligheid. De ruimtelijke beperkingen die de
luchthaven momenteel met zich mee brengt, zijn voor het
huidige banenstelsel vastgelegd in het LIB.
Aangezien met het voorliggende besluit alleen de reservering van de parallelle Kaagbaan wordt beoogd en niet de
aanleg, zijn deze beperkingengebieden nog niet definitief
vast te leggen. Deels zijn de gebieden ook afhankelijk van de
wijze waarop de baan gebruikt zal worden, het operationeel
concept (geluid- en externe veiligheidsaspecten). Een
dergelijk operationeel concept en de afweging van de
ruimtelijke effecten zullen bij een nadere afweging over de
aanleg van de parallelle Kaagbaan aan de orde zijn. Het Rijk
is echter wel van mening dat in aanvulling op de grond­
reservering actief ook de ruimtelijke inpassing van de
Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 11

12 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

3

Besluit reservering
parallelle Kaagbaan

Met dit besluit wordt de ruimte voor de start- en landingsbaan van een eventuele parallelle Kaagbaan gereserveerd,
zoals verbeeld in de kaart die bij dit besluit is gevoegd. De
ruimtelijke reservering was en is een kader met als uitgangspunt een conserverend planologisch karakter. Hierbij
worden bestaande bestemmingen en gebruiksmogelijkheden gerespecteerd, maar nieuwe permanente gebruiksmogelijkheden niet toegestaan, zodat geen onomkeerbare
ruimtelijke beslissingen worden genomen. Daarmee blijft
een nadere bredere politiek-bestuurlijke weging van
maatschappelijke kosten en baten van de aanleg van een
parallelle Kaagbaan open.

omgevingsrecht (Bor) de vergunninghouder de voor de
verlening van de vergunning bestaande toestand te
herstellen.

Het kabinet heeft daarbij oog voor de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden in de directe omgeving rond Schiphol.
Op basis van het bestaande reserveringskader voor de
parallelle Kaagbaan en het in de Luchtvaartnota aangekondigde adaptieve en proportionele rijksbeleid ten aanzien
van de reservering, beoogt het Rijk met het voorliggende
besluit planologische ontwikkelingen niet onmogelijk te
maken. De (tijdelijke) omlegging van de provinciale N201
over het reserveringsgebied is een voorbeeld van de
flexibiliteit die het Rijk voorstaat.

3.1 Gevolgen voor het milieu

In dit besluit wordt daarom voorzien in de mogelijkheid om
tijdelijk tot 1 januari 2024 af te wijken van het bestemmingsplan door middel van een omgevingsvergunning, die wordt
verleend door de gemeente met toepassing van artikel 2.12,
tweede lid, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Bepaald is dat het tijdstip voor beëindiging
van de afwijking in de vergunning moet worden gesteld op
een datum die ligt uiterlijk 10 jaar na de datum van
inwerkingtreding van het onderhavige besluit. Op dit
moment kan een tijdelijke omgevingsvergunning op grond
van artikel 5.18, eerste lid, van het Besluit omgevingsrecht
worden verleend voor een termijn van maximaal 5 jaar. Er is
echter een wijziging van het Besluit omgevingsrecht in
voorbereiding waarin deze termijn wordt gesteld op 10 jaar.
Naarmate de datum van vergunningverlening later wordt,
wordt de termijn van 5 c.q. 10 jaar dus korter. Na het
verstrijken van de termijn van de tijdelijke omgevingsvergunning dient op grond van artikel 5.18 van het Besluit

Ook activiteiten waarbij met toepassing van artikel 2.12,
eerste lid, onder a, onder 2°, van de Wabo van het bestemmingsplan wordt afgeweken, de zogenoemde planologische
kruimelgevallen als bedoeld in artikel 4 van bijlage II bij het
Bor, zijn toegestaan. De vergunning voor dergelijke
afwijkingen wordt eveneens verleend door de gemeente.
Het is wel mogelijk dat hiervoor op grond van het LIB
krachtens de Wet luchtvaart beperkingen gelden.

Het onderhavige besluit bepaalt uitsluitend dat de huidige
overwegend agrarische bestemmingen en regels omtrent
die bestemming niet gewijzigd mogen worden. Bestaande
bouwtitels worden gerespecteerd.
Het besluit heeft als zodanig geen gevolgen voor het milieu
en is ook op basis van de Wet milieubeheer niet MERplichtig. De mogelijke effecten op het milieu van een
omgevingsvergunning of inpassingsplan waarvoor op basis
van het besluit een ontheffing wordt verleend, worden
onderzocht in het kader van de procedure ten behoeve van
die specifieke vergunning of dat specifieke plan.

3.2 Gevolgen voor uitvoerbaarheid en 		
handhaafbaarheid
De gemeente dient bij de vaststelling van een bestemmingsplan of omgevingsvergunning waarmee van het bestemmingsplan wordt afgeweken het onderhavige besluit in acht
te nemen. Het Rijk heeft destijds medeoverheden en
Schiphol gevraagd het Rijk actief te informeren over
(mogelijke) ruimtelijke ontwikkelingen, teneinde daarover
tijdig in overleg te kunnen treden.
Voor de handhaving van dit besluit staan de bevoegdheden
op basis van de Wet revitalisering generiek toezicht (Wrgt ,
Stb. 2012, 233) en de Wro ter beschikking. Het interbestuurlijke toezicht valt overeenkomstig het stelsel van de Wrgt in
beginsel onder de verantwoordelijkheid van de provincie
Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 13

Noord-Holland. De provincie kan een bestemmingsplan of
omgevingsvergunning dat in strijd is met het recht of het
algemeen belang voor vernietiging door de Kroon aanmelden bij de minister van Infrastructuur en Milieu.
Daarnaast heeft de minister de bevoegdheid de inwerkingtreding van een bestemmingsplan dat in strijd is met het
nationaal belang met het oog op een goede ruimtelijke
ordening door middel van een reactieve aanwijzing op
grond van de Wro te voorkomen. Tenslotte kan tegen een
bestemmingsplan of omgevingsvergunning door een
belanghebbende beroep worden ingesteld.

3.3 Gevolgen voor de lasten voor burger en
bedrijven
Uit het conserveren van de huidige bestemmingen en
gebruiksregels vloeien geen lasten voor gemeente of
provincie voort.
Het besluit richt zich tot de gemeente en de provincie en
bevat geen informatieverplichtingen voor burgers en
bedrijven. Het heeft daarom geen gevolgen voor de
administratieve lastendruk.
Voor de hiervoor genoemde partijen zijn er geen
nalevingskosten.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat het besluit geen
financiële gevolgen heeft.

3.5 Relatie met andere nationale belangen
De reservering voor de parallelle Kaagbaan is deels gelegen
binnen de begrenzing van het UNESCO-werelderfgoed de
Stelling van Amsterdam. De Stelling van Amsterdam is als
erfgoed van uitzonderlijke universele waarde geplaatst op
de UNESCO-werelderfgoedlijst en om die reden aangewezen
in het Barro. De reservering voor de parallelle Kaagbaan,
zoals geregeld in het onderhavige besluit, kent als zodanig
een conserverend karakter dat geen effect heeft op de
kernkwaliteiten van de Stelling. Bij toekomstige besluitvorming met betrekking tot de fysieke aanleg zal dit aspect
worden betrokken in de ruimtelijke afweging. Ten aanzien
van een tijdelijk afwijking van het bestemmingsplan,
eveneens geregeld in onderhavig besluit, kunnen tijdelijk
toegestane ruimtelijke ontwikkelingen effect hebben op de
kern­kwaliteiten van de Stelling. De via tijdelijke afwijking
van het bestemmingsplan toegestane ontwikkelingen
dienen daarom vooraf getoetst te worden op de gevolgen
voor de kernkwaliteiten van de Stelling van Amsterdam.

3.6 Resultaat van de inspraakprocedure
		p.m.

3.4 Financiële gevolgen van het besluit
De ruimtelijke reservering voor de parallelle Kaagbaan is al
sinds 2002 onderdeel van het rijksbeleid en tot voor kort
ook het provinciale ruimtelijke beleid. Nieuwe ontwikkelingen zijn in het gebied sinds die tijd niet toegestaan. Het
onderhavige besluit verandert hierin niets, maar wijzigt
uitsluitend de juridische verankering van de reservering
omdat het stelsel van de nieuwe Wro, dat in 2008 in werking
is getreden, dit vereist. Het onderhavige besluit regelt dat de
(al jarenlang) geldende agrarische bestemming niet mag
worden gewijzigd. Tijdelijke ontwikkelingen worden wel
mogelijk gemaakt. Uit het besluit vloeien derhalve geen
schade of kosten voort.
Naar aanleiding van het besluit kan geen tegemoetkoming
in schade als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, van de Wro
(zgn. planschade) worden aangevraagd, omdat de schadeoorzaken uit artikel 6.1 Wro of de zogenaamde hogere
kostenregeling uit de artikelen 6.8 en 6.9 Wro niet aan de
orde zijn. De Regeling nadeelcompensatie Verkeer en
Waterstaat 1999 is niet van toepassing, aangezien deze
uitsluitend ziet op besluiten van de minister, niet op
algemene maatregelen van bestuur.
Eventuele planschade of andere schade ten gevolge van een
bestemmingsplan of omgevingsvergunning van de
gemeente Haarlemmermeer ten behoeve van de
Boerenlandvariant van de N201 komt voor rekening van dat
plan of besluit.

14 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

Artikelsgewijs

Artikel I
Het besluit betreft een wijziging van het Barro. Aan het
Barro wordt een titel 2.14 Ruimtereservering parallelle
Kaagbaan toegevoegd.
Het eerste lid van artikel 2.14.1 heeft als doel te regelen dat
de huidige (overwegend agrarische) bestemmingen en
gebruiksregels van het reserveringsgebied voor de parallelle
Kaagbaan worden geconserveerd, zodat er geen voor de
realisering van de parallelle Kaagbaan ongewenste
ontwikkelingen plaatsvinden. Bepaald is dat het geldende
bestemmingsplan (of bestemmingsplannen) en de daarbij
behorende regels niet mogen worden gewijzigd door
middel van een bestemmingsplan en – ingevolge artikel 1.1,
tweede lid, van het Barro – evenmin door een wijzigings- of
uitwerkingsplan, provinciaal inpassingplan of beheersverordening en dat er niet van mag worden afgeweken door
middel van een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel
2.1, eerste lid, onder c, van de Wabo of projectuitvoeringsbesluit als bedoeld in de Crisis- en herstelwet.
In het tweede lid is bepaald dat dit niet geldt voor wijzigingen of afwijkingen ten behoeve van het realiseren van de
Boerenlandvariant van de N201.
In artikel 2.14.2 is bepaald dat een afwijking van het
bestemmingsplan voor een activiteit voor een bepaalde
termijn tot uiterlijk 1 januari 2024 is toegestaan. Hiertoe kan
een omgevingsvergunning worden verleend met toepassing
van artikel 2.12, tweede lid, van de Wabo. Voor het tijdelijk
afwijken van een bestemmingsplan geldt vooralsnog op
grond van artikel 5.18 van het Bor een maximum termijn
van 5 jaar en de eis dat het moet gaan om een tijdelijke
behoefte. Er is echter een wijziging in voorbereiding die
ertoe moet leiden dat de eis van een tijdelijke behoefte
komt te vervallen en dat voor een langere termijn van
maximum 10 jaar tijdelijk van een bestemmingsplan kan
worden afgeweken13. De afwijking is mogelijk tot uiterlijk
1 januari 2024. Naarmate de datum van vergunningverlening later ligt, is de termijn die de gemeente in de vergun-

ning kan toestaan korter. Indien de vergunning bijvoorbeeld in 2016 wordt verleend en de hiervoor bedoelde
wijziging van het Bor van kracht is, dan kan de vergunning
nog worden verleend voor 8 jaar. Bij het verstrijken van de
vergunning is de vergunninghouder gehouden terstond te
zijner keuze de voor de verlening van de omgevings­
vergunning bestaande toestand te herstellen dan wel,
indien het een bouwwerk betreft, dit te slopen, hetzij met
de van toepassing zijnde voorschriften van het bestemmingsplan in overeenstemming te brengen.
Wordt door het kabinet op termijn besloten dat het
definitief afziet van de aanleg van de parallelle Kaagbaan
– op welk moment de onderhavige reservering zal komen te
vervallen – , dan kan de gemeente de op grond van een
tijdelijke omgevingsvergunning toegestane activiteiten
permanent toestaan door een gewijzigd bestemmingsplan
vast te stellen.

Artikel II
Ingevolge artikel 10.9 van de Wet ruimtelijke ordening
treedt het besluit in werking met ingang van de eerste dag
van de tweede kalendermaand na de plaatsing in het
Staatsblad.
Om te voorkomen dat er in het gebied met het reserveringsbeleid strijdige ontwikkelingen plaatsvinden, dient het
besluit zo spoedig mogelijk in werking te treden en kunnen
de vaste verandermomenten voor wijzigingen van algemene
maatregelen van bestuur niet worden aangehouden.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
Wilma J. Mansveld

13 Kamerstukken II 2011/12, 33 135, nr. 3
Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 15

16 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

Bijlage

Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 17

18 | Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan)

Luchthaven Schiphol

Aa lsm ee rba an

A5

Zw an en bu rg ba an

Ruimtereservering Parallelle Kaagbaan en aanleg N201

A4
Indicatieve ligging parallelle Kaagbaan

De Hoek

Ka

ag

b

n
aa

Totale ruimtereservering

Fokkerweg
Kruisweg

Omlegging N201 Schiphol-Rijk

Schiphol-Rijk

Omlegging N201 Aalsmeer-Uithoorn

N201

Aalsmeer
0

1 km

Wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ruimtereservering parallelle Kaagbaan) | 19

cartografie en vormgeving

Dit is een uitgave van het

Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Postbus 20901 | 2500 ex Den Haag
T 070 - 456 7000
www.rijksoverheid.nl

mei 2013