Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

869
Vragen van de leden Smeets, Dikkers en Groot (allen PvdA) aan de
ministers van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en van
Buitenlandse Zaken en aan de staatssecretarissen van Economie Landbouw en
Innovatie, en van Financiën over de activiteiten van multinationals in
belastingparadijzen (ingezonden 3 oktober 2011).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie), mede namens de minister van Buitenlandse Zaken en de
staatssecretarissen van Financiën en van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie (ontvangen 7 december 2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2011–2012, nr. 439.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Shell actief in belastingparadijzen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat multinationals volledige transparantie moeten
nastreven over belastingbetalingen in de landen waar zij actief zijn? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Zie antwoord op vraag 6.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de opbrengsten van olie-, gas- en mijnbouwbedrijven
meer ten goede moeten komen aan de landen waar olie, gas en delfstoffen
worden gewonnen?
Antwoord 3
Uiteraard is de Nederlandse regering van mening dat landen optimaal
gebruik van hun natuurlijke rijkdommen zouden moeten maken ten behoeve
van hun economische en maatschappelijke ontwikkeling. In diverse internationale fora worden ontwikkelingslanden daarom bijgestaan in de ontwikkeling
van ondermeer hun investeringsbeleid, goed bestuur en belastingheffing.
1

ah-tk-20112012-869
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Het Financieele Dagblad, 28-09-2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Voorbeelden van dergelijke fora zijn het VN Comité voor Handel en Ontwikkeling (UNCTAD), de OESO, IMF en EITI, die samenwerkingprojecten uitvoeren
met diverse Afrikaanse landen. Grondstofrijke (ontwikkelings-)landen zijn
echter soeverein in hun keuzes omtrent nationale grondstoffenwinning en de
opbrengsten die zij daaruit genereren.
Vraag 4 en 5
Wat is uw opvatting over het gegeven dat Nederland als vestigingsplaats het
op één na aantrekkelijkste land is voor bedrijven in de olie-, gas- en mijnbouwsector vanwege het belastingklimaat?2
Deelt u de mening dat Nederland een slechte voorbeeldfunctie vervult door
zo hoog op deze lijst te eindigen? Zo ja, bent u bereid om deze slechte
reputatie te herstellen en zo ja, op welke wijze gaat u dat doen?
Antwoord 4 en 5
In de afgelopen decennia is het beleid van opeenvolgende kabinetten steeds
gericht geweest op het in stand houden en verbeteren van een solide
investerings- en ondernemersklimaat. Ook dit kabinet zet dit beleid voort. Het
Nederlandse netwerk van belastingverdragen is gericht op het voorkomen
van dubbele belastingheffing en is zodoende een belangrijk instrument in dit
beleidskader. Daarbij levert de deelnemingsvrijstelling een belangrijke
bijdrage aan het vestigingsklimaat voor nationaal en internationaal opererende ondernemingen. Onderscheidende factoren zijn daarnaast de stabiliteit
van het Nederlandse fiscale klimaat en de betrouwbaarheid en efficiency van
de Nederlandse belastingdienst.
Ook het instrumentarium dat is gericht op de ontwikkeling van meer
R&D-activiteiten, de WBSO, de innovatiebox in de vennootschapsbelasting en
de in het belastingplan 2012 voorgestelde RDA, leveren een positieve
bijdrage aan het vestigingsklimaat in het algemeen, aan de kenniseconomie
in het bijzonder en daarmee aan de Nederlandse internationale concurrentiepositie.
Dit alles biedt zowel aan binnenlandse als buitenlandse investeerders een
optimaal klimaat om in Nederland ondernemingsactiviteiten te ontplooien
met alle positieve gevolgen daarvan op de nationale economie en daarmee
op de werkgelegenheid. Het beleid en het instrumentarium zijn overigens
generiek van karakter; er is geen bijzondere fiscale faciliteit voor olie-, gas en
mijnbouw.
Zoals vastgelegd in de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011 bestaat in het
Nederlandse internationale fiscale verdragsbeleid bijzondere aandacht voor
de belangen van ontwikkelingslanden. Belastinginkomsten spelen immers een
cruciale rol bij de financiering door ontwikkelingslanden van overheidsuitgaven in de strijd tegen armoede. Het verstevigen van de fiscale stelsels en de
belastingadministraties dragen bij aan de zelfredzaamheid van deze staten.
Nederland heeft er voor gekozen op fiscaal gebied in te zetten op een
integrale benadering waarbij zowel de nationale als internationale factoren
die hogere belastinginkomsten door ontwikkelingslanden belemmeren,
centraal staan. Bovendien zal Nederland bij het sluiten van belastingverdragen met ontwikkelingslanden rekening houden met de kwetsbare financiële
positie van ontwikkelingslanden, en is Nederland daarbij bereid gerichte
maatregelen op te nemen om verdragsmisbruik tegen te gaan en ruimte te
bieden voor bronheffingen op geldstromen naar Nederland.
Steeds meer landen kopiëren het fiscale instrumentarium van Nederland. Het
is daarom zaak het Nederlandse bestel up-to-date te houden. Vanzelfsprekend
moeten daarbij de internationale kaders in acht worden genomen. De
Nederlandse fiscale wetgeving voldoet in dat opzicht aan alle internationaal
geldende criteria.
Vraag 6
Gaat u Shell aanspreken op het inzichtelijk maken van de belastingopbrengsten en afdrachten van olie-, gas- en delfstoffen in de landen waar Shell actief
is? Zo nee, waarom niet?

2

Piping Profits: the secret world of oil, gas and mining giants, 19-09-2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De overheid heeft in de wet vastgelegd waarover en op welke wijze ondernemingen dienen te rapporteren en heeft daar bovenop verwachtingen in het
kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen over verslaglegging
door ondernemingen zoals dit is verwoord in het betreffende hoofdstuk van
de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen. Deze aanbevelingen gelden ook voor Shell.
De regering spreekt bedrijven niet individueel aan op hun betalingen aan
landen waarin zij opereren. Los van de ogenschijnlijke willekeur die daar
vanuit gaat, zou dit niet in overeenstemming zijn met de huidige Nederlandse
positie omtrent dit onderwerp, zoals verwoord bij het antwoord op vraag 8 en
9.
Vraag 7
Gaat u Shell eveneens aanspreken op transparantie over de belastingverdragen die van toepassing zijn in de desbetreffende landen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 7
Belastingverdragen worden afgesloten tussen landen en zijn in het geval
Nederland partij is altijd openbaar. Dit geldt dus ook voor de verdragen waar
Shell gebruik van maakt.
Vraag 8 en 9
Deelt u de mening dat, vanwege het vrijwillige karakter van de Extractive
Industries Transparency Initiative (EITI) en in navolging van Amerikaanse
wetgeving, Europese wetgeving nodig is die olie- en mijnbouwbedrijven
verplicht om per land en per project te rapporteren hoeveel belasting en
royalty’s zij afdragen aan overheden? Zo nee, waarom niet?
Welke concrete stappen zet u om multinationals te dwingen tot volledige
openheid en transparantie over de inkomsten in de landen waar zij actief zijn?
Antwoord 8 en 9
Nederland is voorstander van transparantie en streeft naar internationale
afspraken die gelden voor alle internationaal opererende bedrijven. Voor
landen met een relatief internationaal georiënteerd bedrijfsleven, zoals
Nederland, is een gelijk speelveld immers van groot belang. Bovendien komt
het de effectiviteit van een maatregel ten goede indien zij op zo breed
mogelijke schaal wordt ingevoerd.
Deze twee kenmerken komen terug in het EITI, dat succesvol is doordat
grondstofrijke landen samenwerken met bedrijven en NGO’s om op een
geleidelijke en gezamenlijke wijze financiële informatie publiek te maken,
rekening houdend met de omstandigheden in elk gastland. Dit betekent dat
gastlanden rapporteren wat zij ontvangen, en alle daar actieve bedrijven
moeten rapporteren wat zij voor hun activiteiten betalen aan de overheid.
Door deze tweezijdige rapportage worden transparantie en goed bestuur
bevorderd en wordt corruptie tegengegaan. Nederland ondersteunt het EITI,
onder meer via een nieuwe meerjarige bijdrage aan het secretariaat van het
EITI voor de periode 2011–2014.
Op dit moment zijn diverse internationale transparantie-initiatieven (countryby-country reporting) aan de orde, zoals de aanpassingen die de Europese
Commissie in oktober 2011 heeft voorgesteld in de EU Transparency and
Accounting Directive en de toepassingsregels van de paragrafen 1502 en
1504 van de Dodd-Frank Act waar de Securities and Exchange Committee
(SEC) momenteel aan werkt. Ook in de OECD Informal Task Force on Tax and
Development staat het onderwerp country-by-country reporting op de agenda
als één van vier speerpunten in het kader van het bevorderen van belastingheffing in ontwikkelingslanden («domestic resource mobilization»). Onder
meer wordt in een werkgroep, waarin naast overheden ook NGO’s en het
bedrijfsleven participeren, gekeken naar cost-benefit-inschattingen rond
grotere fiscale transparantie. Nederland hecht waarde aan een coherent
beleid dat rekening houdt met de belangen van ontwikkelingslanden en zal de
voorstellen van de EU op dit punt met een positieve grondhouding
analyseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3