Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3518
Vragen van het lid Von Martels (CDA) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het verbeteren van de Nederlandse wolvenaanpak
(ingezonden 25 mei 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 15 juli 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 3048.
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Tientallen schapen doodgebeten in
Brabants dorpje: «Het is gigantisch»» en «Wolfwerende netten in bruikleen
voor Brabantse boeren»?1, 2
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met de berichten.
Vraag 2
Wanneer moet, aangezien er nu verschillende incidenten met wolven hebben
plaatsgevonden, echt worden ingegrepen om de wolvenpopulatie te beheren
en landbouwhuisdieren beter te beschermen?
Antwoord 2
De provincies hebben gezamenlijk criteria bepaald voor het ingrijpen bij
wolven in bepaalde ongewenste situaties, zoals in het geval van aanvallen
van goed beschermd vee (faunaschade) en zodra de openbare veiligheid in
het geding komt, bijvoorbeeld als een wolf gevaarlijk gedrag vertoont richting
mensen. Het desbetreffende bevoegd gezag kan indien nodig optreden. Dit is
uitgewerkt in het Interprovinciaal wolvenplan.3

1

NOS, 16 mei 2020, «Tientallen schapen doodgebeten in Brabants dorpje: «Het is gigantisch»»
(https://nos.nl/artikel/2334101-tientallen-schapen-doodgebeten-in-brabants-dorpje-het-isgigantisch.html)
2
NOS, 19 mei 2020, «Wolfwerende netten in bruikleen voor Brabantse boeren» (https://nos.nl/
artikel/2334459-wolfwerende-netten-in-bruikleen-voor-brabantse-boeren.html)
3
zie ook de weblink: https://www.bij12.nl/wp-content/uploads/2019/01/Interprovinciaalwolvenplan.pdf

ah-tk-20192020-3518
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u bekend met de Duitse aanpak in Nedersaksen waarin delen van deze
Duitse deelstaat effectief als wolfvrij worden verklaard en het verwijderen van
wolven uit deze gebieden wordt vergemakkelijkt? Hoe staat u tegenover een
dergelijke aanpak? Welke mogelijkheden ziet u om (elementen van) deze
aanpak ook in Nederland te gebruiken?4
Antwoord 3
Ja, ik ben bekend met de aanpak in de Duitse deelstaat Nedersaksen.
Anticiperend op de hervestiging van de wolf in Nederland heb ik de
samenwerking met deze, en andere deelstaten opgezocht en gesprekken
gevoerd. Dergelijke gesprekken zal ik blijven voeren om de samenwerking te
versterken. Ook in de verdere ontwikkeling van het wolvenplan zullen de
provincies en ik de ervaringen met de aanpak van Nedersaksen beoordelen
en, waar aan de orde, verder benutten. Zoals aangegeven in mijn antwoord
op vraag 2, hebben de provincies gezamenlijke criteria bepaald voor het
ingrijpen in bepaalde ongewenste situaties. Of dit instrumentarium toereikend
is, vergt nadere oordeelsvorming en overleg tussen Rijk en provincies.
Vraag 4
Hoe kijkt u aan tegen het gecontroleerd beheer van de wolf in Nederland
door middel van bijvoorbeeld preventief afschot en/of afrasteren, ter
bescherming van eigendommen, kwetsbare soorten, natuurlijke habitattypen,
prioritaire habitattypen en andere natuurwaarden van een aangewezen
Natura 2000-gebied?
Antwoord 4
Als het gaat om het ogenschijnlijk willekeurig doden en verwonden van grote
aantallen landbouwhuisdieren door een zwervende wolf dan is het begrijpelijk dat de vraag wordt gesteld om in te grijpen. Het gaat dan immers over
meer dan alleen het eigendom zelf en het is vaak onvoorspelbaar waar en
wanneer het volgende geval zich voordoet.
Provincies stimuleren dat dierhouders de eigen verantwoordelijkheid nemen
om hun dieren te beschermen, maar willen ook duidelijkheid geven wanneer
escalatie aan de orde is. De gebiedscommissie preventie wolvenschade
Gelderland heeft daartoe een aantal handreikingen gedaan. Voor beheer
vanuit het oogpunt van de andere genoemde argumenten is nu geen
aanleiding.
Vraag 5 en 6
Hoe ziet u de ongestoorde aanwezigheid van de wolf, waarbij preventief,
actief en gecontroleerd beheer van de wolvenpopulatie niet mogelijk is in
relatie tot de instandhouding en/of noodzakelijke uitbreiding van beschermde
habitattypen en andere natuurwaarden, zoals binnen de Natura 2000gebieden? Welke knelpunten zijn er in dit kader volgens u?
Wat zijn volgens u «passende maatregelen» in de zin van artikel 2.2 lid 2 van
de Wet natuurbescherming en artikel 6 lid 1 en 2 van de Habitatrichtlijn, die
getroffen zouden moeten worden voor Natura 2000-gebieden, gezien het feit
dat de aanwezigheid van de wolf het behalen en behouden van de instandhoudingsdoelstellingen en de natuurlijke habitats bedreigt?
Antwoord 5 en 6
De wolf maakt deel uit van een natuurlijk systeem, waarin grote predatoren
bijdragen aan de diversiteit van het ecosysteem. Er zijn geen aanwijzingen
dat de aanwezigheid van de wolf het behalen en behouden van instandhoudingsdoelen en de natuurlijke habitats bedreigt. Wel kan er op lokaal niveau
door een toppredator misschien een tijdelijke disbalans ontstaan in een
ecosysteem, maar die dynamiek is de natuur eigen. Gezien de tijdelijke aard
daarvan is het treffen van passende maatregelen in dat kader nu niet aan de
orde.

4

NDR, 15 mei 2020, «Neue Verordnung: Wolfsabschuss wird erleichtert» (https://www.ndr.de/
nachrichten/niedersachsen/Neue-Verordnung-Wolfsabschuss-wird-erleichtert,wolf4302.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wie moet volgens u de schade dragen die door wolven wordt veroorzaakt
aan andere zaken dan gehouden (landbouwhuis)dieren – zoals floraschade,
commerciële schade geleden door nationale natuurparken en schade aan
andere dieren dan landhuisbouwdieren – in gevallen waar wolven rasters
overwinnen?
Antwoord 7
De wolf is een wild dier en is van niemand, dat betekent ook dat een
eventuele gedupeerde daarvoor de aansprakelijkheid niet bij een ander kan
leggen. Ik heb geen aanwijzingen dat wolven schade veroorzaken aan andere
zaken dan gehouden (landbouwhuis)dieren. Ik vind het daarom lastig om een
antwoord te geven op deze hypothetische vraag.
Vraag 8
Hoe kijkt u aan tegen Nederland als geschikt leefgebied voor wolven, gelet op
het feit dat Nederland een van de dichtstbevolkte delta’s ter wereld is en
wolven zich niet laten leiden door (bestuurlijke) grenzen?
Antwoord 8
De beleidslijn die steeds is gehanteerd is dat de wolf, als hij op eigen kracht
Nederland bereikt, zich hier moet kunnen vestigen. Dat is ook een Europese
verplichting en recent weer bevestigd door het Europese Hof. Het draagvlakonderzoek heeft bevestigd dat een meerderheid van de Nederlanders het hier
mee eens is. Wel zet ik, in samenwerking met de provincies, in op communicatie om in de behoefte te voorzien om opnieuw te leren samenleven met de
wolf.
Vraag 9
Welke mogelijkheden ziet u gezien het voorgaande om de Nederlandse
wolvenaanpak te verbeteren en daarmee betere bescherming te bieden voor
onder andere landbouwhuisdieren?
Antwoord 9
Tot nu toe hebben de provincies met het wolvenplan een goede invulling
gegeven aan hun verantwoordelijkheid om deze soort te beschermen en
tegelijkertijd de faunaschade zo veel mogelijk te beperken door o.a. het
inzetten op preventieve maatregelen. In de verdere ontwikkeling van het
wolvenplan en zal ik nauw samenwerken met de provincies.
Vraag 10
Ben u bekend met de gebiedscommissie preventie wolvenschade Gelderland,
die in landelijk verband adviseert om in overleg tussen de provincies en de
rijksoverheid tot een beleid te komen dat gericht is op de beheersbaarheid
van de populatieontwikkeling van wolven in Nederland en de effecten
hiervan, waarbij de ecologische draagkracht en het maatschappelijk draagvlak
van de ontwikkeling van de wolvenpopulatie worden betrokken? Bent u
bereid om op korte termijn invulling te geven aan dit advies?5
Antwoord 10
Ja ik ben bekend met dit advies. De provincies beraden zich momenteel over
het betreffende advies en bevestigen het belang van overleg met het Rijk,
waarbij ieder vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid opereert.

5

Website provincie Gelderland, geraadpleegd 25 mei 2020, «Wolvencommissie»
(https://www.gelderland.nl/De-Wolf/Wolvencommissie)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3