Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 710

Deltaprogramma

Nr. 24

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 25 november 2011
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu1 heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de staatssecretaris voor Infrastructuur en Milieu inzake de
het Deltaprogramma 2012; Werk aan de delta (Kamerstuk 31 710, nr. 23).
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van
24 november 2011. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Snijder-Hazelhoff
De griffier van de commissie,
Sneep

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), Gent, W. van
(GL), Snijder-Hazelhoff, J.F. (VVD), voorzitter,
Slob, A. (CU), Haverkamp, M.C. (CDA),
Aptroot, Ch.B. (VVD), Samsom, D.M. (PvdA),
Jansen, P.F.C. (SP), Graus, D.J.G. (PVV),
Ouwehand, E. (PvdD), Rouwe, S. de (CDA),
Bashir, F. (SP), Mos, R. de (PVV), Tongeren, L.
van (GL), Monasch, J.S. (PvdA), Dekken, T.R.
van (PvdA), Dijkgraaf, E. (SGP), Veldhoven, S.
van (D66), Koolmees, W. (D66), ondervoorzitter, Jong, L.W.E. de (PVV), Leegte, R.W. (VVD),
Caluwé, I.S.H. de (VVD) en Holtackers, M.P.M.
(CDA).
Plv. leden: Groot, V.A. (PvdA), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Houwers, J. (VVD), Wiegman-van
Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Koopmans,
G.P.J. (CDA), Lucas, A.W. (VVD), Smeets, P.E.
(PvdA), Gerven, H.P.J. van (SP), Bontes, L.
(PVV), Thieme, M.L. (PvdD), Bochove, B.J. van
(CDA), Ulenbelt, P. (SP), Agema, M. (PVV), El
Fassed, A. (GL), Plasterk, R.H.A. (PvdA),
Jacobi, L. (PvdA), Staaij, C.G. van der (SGP),
Ham, B. van der (D66), Verhoeven, K. (D66),
Bemmel, J.J.G. van (PVV), Lodders, W.J.H.
(VVD), Boer, B.G. de (VVD) en Werf, M.C.I. van
der (CDA).

kst-31710-24
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

1

1
Kunt u aangeven wat wordt bedoeld met omslagpunten in ons
watersysteem?
Een omslagpunt treedt op als door veranderingen in klimaat of sociaaleconomische omstandigheden (bestaand) beleid, maatregelen of
infrastructuur ontoereikend worden om aan gestelde criteria, normen of
afspraken te blijven voldoen. Dit kan zijn vanwege fysieke, technische, of
maatschappelijk onacceptabele effecten. Een voorbeeld van een
omslagpunt in het watersysteem is de mogelijke verzilting in de komende
decennia van het zoetwater inlaatpunt bij Gouda. Een ander voorbeeld is
het moment dat spuien onder vrij verval vanaf het IJsselmeer naar de
Waddenzee als gevolg van voortgaande zeespiegelstijging niet meer
mogelijk is.
2
Hoe is het mogelijk dat een advies leidend is, gezien de stelling dat de
kern van het advies «Sneller en beter» leidend is voor werken binnen het
Deltaprogramma, wanneer dit nog niet is uitgewerkt in beleid en
wetgeving?
Het advies «Sneller en beter» is uitgewerkt in een actieplan dat het vorige
kabinet in november 2008 heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. Eén
van de acties is het doorvertalen van het advies «Sneller en beter» vnaar
andere infrastructurele projecten, waarbij water als voorbeeld wordt
genoemd (actie 6). Dat is dan ook de werkwijze binnen het Deltaprogramma en daarbij wordt aangesloten op de motie Lucas-Smeerdijk c.s.
(Kamerstuk 32 500 A, nr. 45). Inmiddels is de Tracéwet aangepast aan
«Sneller en beter» en op 7 juni 2011 door uw Kamer aangenomen.
3
Waarom wordt er gesteld dat – vanuit het advies «Sneller en beter» –
beslismomenten duidelijk zijn? Wanneer zijn welke beslismomenten en
waar is dit terug te vinden?
In het advies Sneller en Beter wordt aangegeven dat het zelden voorkomt
dat een goed afgebakende, integrale en brede verkenning wordt
afgesloten met een politiek gedragen besluit, waardoor fundamentele
discussies over nut en noodzaak van een project steeds terugkomen op
latere momenten in het besluitvormingsproces. Om dit te voorkomen in
het Deltaprogramma worden belangrijke momenten in de voorbereidingen voor het jaarlijkse beslismoment in de ministerraad, vastgelegd in
een bestuurlijke planning. Deze planning is terug te vinden in bijlage E
van het Deltaprogramma 2012.
4
Waaruit bestaat de «externe advisering» die de waarde van de organisatie
en werkwijze bevestigd heeft, en tevens heeft geleid tot waardevolle
aanbevelingen die de organisatie nog effectiever maken?
De «externe advisering» bestaat uit een evaluatieonderzoek naar de
governance van het Deltaprogramma. Dit onderzoek is uitgevoerd in de
eerste 3 maanden van 2011 door een onafhankelijk adviesbureau. Het
onderzoek had als doel te bekijken of het Deltaprogramma eenvoudiger
kan worden georganiseerd.
5
Wat is de naam van de onder de voetnoot genoemde «externe evaluatie»?
«Evaluatieonderzoek naar de governance van het Deltaprogramma».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

2

6
Waaruit bestaan de waardevolle aanbevelingen die de externe evaluatie
heeft opgeleverd?
De aanbevelingen bestaan uit 8 adviezen voor het Deltaprogramma, die
zijn overgenomen in het Deltaprogramma. In hoofdlijnen gaan deze
aanbevelingen in op het belang van de verbinding tussen rijk en regio, de
huidige organisatiestructuur die logisch is gezien de complexe opgave.
Overige aanbevelingen betreffen onder meer het belang van het
aanbrengen van volgtijdelijkheid van en verbinding tussen de deelprogramma’s van het Deltaprogramma, heldere communicatie, de rol van
regionale stuurgroepen en van andere partijen dan de overheid. Ze zijn
terug te vinden in het rapport dat als bijlage bij het Deltaprogramma 2012
is gevoegd.
7
a. Hoe verhoudt het in het Bestuursakkoord Water aangekondigde
Waterveiligheidsprogramma, dat in 2014 aan de Kamer wordt
voorgelegd, zich tot de Deltabeslissing Waterveiligheid, welke naar
verwachting in 2015 genomen zal worden?
b. Hoe wordt het besluit omtrent de nieuwe normering waterveiligheid
hierin verwerkt?
a. Het waterveiligheidsprogramma zal bestaan uit drie pakketten van
programma’s/projecten: lopende projecten, projecten in voorbereiding
en projecten in onderzoek. Naar verwachting zal de Deltabeslissing
Waterveiligheid leiden tot programma’s/projecten in onderzoek. Deze
zullen daarna onderdeel uitmaken van het waterveiligheidsprogramma.
b. Het voorstel voor de Deltabeslissing Waterveiligheid zal onder andere
een voorstel voor een (gedeeltelijke) actualisatie van de waterveiligheidsnormen omvatten.
8
Op welke onderzoeken wordt gedoeld bij de stelling dat uit een onderzoek
van Ecoshape zou blijken dat natuurlijke waterveiligheidsmaatregelen
kosteneffectief kunnen zijn en meerwaarde opleveren?
In de stelling wordt verwezen naar het rapport «Perspectief Natuurlijke
Keringen», juni 2011, dat als bijlage bij het Deltaprogramma 2012 aan uw
Kamer is aangeboden.
9
a. Kunt u aangegeven welke van de waterveiligheidsmaatregelen met
een meerwaarde – die in het onderzoek van Ecoshape zijn genoemd –
worden uitgewerkt en waarom?
b. Kunt u hierbij ook aangegeven welke maatregelen niet worden
uitgewerkt en wat daarvan de reden is?
a. Het rapport maakt duidelijk dat toepassing van natuurlijke waterveiligheidsmaatregelen maatwerk is en dat, waar de situatie geschikt is om
ze toe te passen, een dergelijke oplossing, kosteneffectief kan zijn of
meerwaarde kan opleveren. Het is daarom essentieel om bij waterveiligheidsprojecten de diverse mogelijke maatregelen te onderzoeken en
waar zinvol en doelmatig als één van de alternatieven uit te werken.
b. Wanneer natuurlijke veiligheidsmaatregelen, afhankelijk van de
plaatselijke situatie, geen meerwaarde opleveren en/of niet kosteneffectief kunnen worden uitgevoerd, zal de afweging logischerwijs
negatief uitpakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

3

10
Op basis van welke criteria wordt bepaald of maatregelen haalbaar en
doelmatig zijn?
Vanzelfsprekend moet de vereiste bescherming tegen het water afdoende
zijn gegarandeerd. Daarnaast zullen criteria als kostenefficiëntie en
maatschappelijke meerwaarde belangrijk zijn.
11
a. Is nagegaan of het ontwerp- en toetsingsinstrumentarium moet
worden aangepast?
b. Zo ja, met welke uitkomst?
c. Zo nee, waarom niet?
d. Wanneer krijgt de Kamer de selectie van ontwerp- en toetsingsinstrumentaria dat is aangepast, met de reden van aanpassing?
Het wettelijk toetsinstrumentarium voor de 4e toetsronde wordt op dit
moment voorbereid. Dit instrumentarium biedt mogelijkheden om
innovatieve concepten voor waterveiligheid te beoordelen. Het toetsinstrumentarium wordt voor de start van de 4e ronde toetsing, uiterlijk 2017,
bij ministeriële regeling vastgesteld, waarover uw Kamer vanzelfsprekend
wordt geïnformeerd.
12
Klopt het dat het «Nationaal Kader Kust» nog niet formeel aan de Kamer
is aangeboden? Op welke moment kan de Kamer een besluit nemen over
«Nationaal Kader Kust»?
Het Nationaal Kader Kust is als bijlage bij het Deltaprogramma 2012
gevoegd en daarmee formeel aan uw Kamer aangeboden. Uw kamer is in
de gelegenheid het Nationaal Kader Kust in haar beraadslagingen te
betrekken.
13
Maken de conclusies uit het onderzoek «Nationaal Kader Kust» reeds deel
uit van voorliggend Deltaprogramma 2012?
De conclusies uit het Nationaal Kader Kust maken integraal deel uit van
het Deltaprogramma 2012. Het betreft overigens geen onderzoek, maar
een richtinggevend kader dat interbestuurlijk tot stand is gekomen.
Het Nationaal Kader Kust vormt de basis voor en geeft handvatten aan de
provinciale visies/strategische agenda’s en de Nationale Visie Kust. Het
geeft daarmee richting aan het vervolgproces binnen het deelprogramma
Kust. Daarnaast concludeert het Nationaal Kader Kust dat uit hoofde van
de veiligheid grootschalige kustuitbreiding ten minste voor de komende
vijftig jaar niet nodig is. In het Deltaprogramma 2012 komt dit terug in het
advies van de deltacommissaris om grootschalige kustuitbreiding geen
onderdeel meer te laten zijn van het deelprogramma Kust. Het kabinet
heeft ingestemd met het advies van de deltacommissaris.
14
a. Waarom wordt nu reeds gesteld dat grootschalige kustuitbreiding
geen onderdeel uitmaakt van het deelprogramma kust?
b. Is dit besproken met alle betrokken provincies?
c. Wat wordt bedoeld met de zin «wel kunnen provincies ruimtelijke
voorstellen ontwikkelen voor de kustplaatsen»?
d. Wie bepaalt of en welke ontwikkelde plannen tot uitvoering gebracht
gaan worden?
e. Hoe worden in dit geval de kosten verdeeld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

4

a. Omdat grootschalige kustuitbreiding niet noodzakelijk is voor de
veiligheid, ten minste voor de komende 50 jaar (zie voor nadere
toelichting pag. 42 van het Deltaprogramma 2012 en het Nationaal
Kader Kust).
b. Het Deltaprogramma is een nationaal programma, waarin provincies,
gemeenten, waterschappen en rijk participeren. In de programmaorganisaties van de deelprogramma’s zijn de provincies ambtelijk vertegenwoordigd en in de regionale stuurgroepen, de nationale Stuurgroep
Deltaprogramma en het Nationaal Bestuurlijk Overleg Deltaprogramma zijn onder andere de provincies bestuurlijk vertegenwoordigd.
Deze conclusie van de deltacommissaris over kustuitbreiding is
derhalve, evenals alle andere conclusies, in nauw overleg met de
provincies tot stand gekomen.
c. De provincies houden de mogelijkheid om ruimtelijke plannen te
ontwikkelen waarin op lokale schaal kustuitbreiding een rol speelt,
waarbij de technische, economische en juridische haalbaarheid
vanzelfsprekend belangrijke randvoorwaarden zijn.
d. Dit is afhankelijk van welke partijen bijdragen aan de bekostiging van
de plannen en van de juridische randvoorwaarden. Plannen waaraan
de rijksoverheid bijdraagt, komen ook aan de orde in het bestuurlijk
overleg MIRT.
e. Dat hangt af van de specifieke casus. Vanuit het Deltafonds zal alleen
worden bijgedragen wanneer er een opgave ligt, zoals bedoeld in de
Deltawet.
15
a. Op basis van welke gegevens is een nieuw peilbesluit voor het
IJsselmeer, zoals aangekondigd in het Nationaal Waterplan, op korte
termijn niet nodig?
b. Hoe verhoudt deze uitspraak zich tot de Deltabeslissing IJsselmeergebied? Maakt een peilbesluit geen onderdeel uit van die
Deltabeslissing?
a. Bij de nadere uitwerking van het korte termijn peilbesluit is gebleken
dat, in tegenstelling tot eerdere inzichten zoals verwoord in het
Nationaal Waterplan, het nemen van een peilbesluit voor de korte
termijn niet nodig is. Uit een reeks van voorstudies is gebleken dat met
het huidige peilbesluit de beschikbare zoetwatervoorraad in het
IJsselmeergebied voorlopig voldoende is om aan de behoefte te
voldoen. Een extra peilopzet blijkt daarnaast negatieve gevolgen te
hebben voor natuur, doordat laag gelegen buitendijkse gebieden en
ondiep water «verdrinken» (bij 30 cm peilverhoging komt 40% van de
buitendijkse natuur onder water).
b. De Deltabeslissing IJsselmeergebied omvat een beleidsbeslissing over
het toekomstig peilbeheer voor het IJsselmeergebied. Er wordt een
peilstrategie ontwikkeld voor de periode 2015–2050, met een doorkijk
naar 2100. Een aanpassing van het huidige peilbesluit zal mogelijk één
van de maatregelen zijn uit het bijbehorende uitvoeringsprogramma.
16
a. Wanneer ontvangt de Kamer het «Ontwerp beleidskader Nieuwbouw
en Herstructurering» dat in 2011 zal zijn ontwikkeld?
b. Waarom wordt het definitieve beleidskader pas in 2014 verwacht?
c. Wat is de relatie met het «Actieprogramma Water en Ruimte» (blz. 18)?
a. Er is voor gekozen om het Deelprogramma Nieuwbouw en Herstructurering meer te laten aansluiten op het proces van het Deltaprogramma.
Dat wil zeggen dat het ontwerp beleidskader niet als afzonderlijk stuk
wordt ontwikkeld eind 2011, maar dat het in wisselwerking met de
vorming van gebiedsstrategieën in de gebiedsgerichte deelprogram-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

5

ma’s tot stand komt en dat hierover wordt gerapporteerd in de
komende Deltaprogramma’s. Uiteindelijk resulteert dit in een voorstel
voor de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie in 2014.
b. Het definitieve beleidskader ofwel de Deltabeslissing Ruimtelijke
Adaptatie wordt in 2014 verwacht. Dan komt de deltacommissaris met
één samenhangend voorstel voor alle deltabeslissingen.
c. Het Actieprogramma Water en Ruimte is een initiatief van de Unie van
Waterschappen waarin alle partners in de ruimtelijke ordening worden
betrokken. Het deelprogramma Nieuwbouw en Herstructurering
participeert in dit Actieprogramma aangezien het voor het deelprogramma één van de manieren is om de beleidsontwikkeling direct te
koppelen aan de praktijk.
17
Wordt er nog steeds naar verwachting eind 2011 een standpunt bepaald
over de actualisering van de waterveiligheidsnormen?
Zie het antwoord op vraag 18.
18
Wanneer verwacht u het standpunt inzake de actualisering van de
waterveiligheidsnormen naar de Kamer te kunnen zenden (principebesluit)?
Zodra er duidelijkheid is over de normen zal ik uw Kamer daarover
informeren. Op dit moment is die duidelijkheid er nog niet.
Zie ook het antwoord op vraag 25 op pagina 8.
19
Wat is de status van het ontwerp «Nationaal beleidskader voor
nieuwbouw en herstructurering»?
Zie het antwoord op vraag 16.
20
Is de in september verwachte kabinetsreactie op het advies van het
topteam water, dat op 17 juni jl. aangeboden is aan de minister van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, reeds ontvangen? Zo nee,
waarom niet?
Op 13 september jl. is er een kabinetsreactie naar uw Kamer gestuurd
«Naar de top, het bedrijvenbeleid in actie(s)» (Kamerstuk 32 637, nr. 15).
21
Op welke wijze wordt de Kamer betrokken bij «mogelijk tussentijdse
conclusies waarmee richting wordt gegeven» aan de uitwerking van de
Deltaprogramma’s van 2013, 2014 en 2015?
Bedoeld zijn mogelijk tussentijdse conclusies op weg naar het voorstel
voor de deltabeslissingen in 2014 c.q. in het Deltaprogramma 2015. Deze
mogelijke tussentijdse conclusies zullen worden beschreven in de
Deltaprogramma’s 2013 en 2014. Vergelijkbaar met hoe er tussentijdse
conclusies zijn getrokken in het Deltaprogramma 2012. In dit Deltaprogramma zijn bijvoorbeeld de conclusies getrokken dat grootschalige
kustuitbreiding niet nodig is voor de veiligheid en dat een nieuw
peilbesluit voor het IJsselmeer voor de korte termijn niet nodig is. Uw
Kamer wordt via het jaarlijkse Deltaprogramma actief betrokken bij het
gehele Deltaprogramma en dus ook bij de mogelijk tussentijdse
conclusies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

6

22
Hoe werken de deltascenario’s door naar de kansrijke strategieën voor de
deltabeslissingen?
De deltascenario’s worden benut om de toekomstbestendigheid van
strategieën te beoordelen. Deze scenario’s zijn behulpzaam bij het
beantwoorden van de vraag of de voorgestelde strategieën ook effectief
zijn als sociaal-economische ontwikkelingen en klimaatverandering
anders verlopen dan nu wordt aangenomen.
23
a. Wanneer wordt besloten over een eventuele koppeling tussen
economische en ecologische ontwikkelingen aan de opgaven?
b. Welke bestuurslaag is (eind)verantwoordelijk?
c. Van waaruit worden de benodigde financiën geregeld?
a. Conform de adaptieve werkwijze van het Deltaprogramma wordt door
de gebiedsgerichte deelprogramma’s bij de ontwikkeling van gebiedsgerichte strategieën actief gezocht naar de koppeling met andere
beleidsagenda’s, zodat de kans op een doelmatige uitvoering wordt
vergroot en/of maatschappelijke meerwaarde wordt gerealiseerd.
Concrete besluiten over maatregelen en voorziening, zoals beschreven
in de Deltawet, en de koppeling met bijvoorbeeld economische en
ecologische ambities worden genomen bij het Deltaprogramma 2015,
dat in september 2014 aan uw Kamer wordt aangeboden, en vervolgens in het kader van elk jaarlijks Deltaprogramma daarna.
Vanzelfsprekend zal ik daar waar nu reeds kansen liggen voor het
koppelen van opgaven en ambities deze binnen de gegeven (financiële) randvoorwaarden grijpen. Een voorbeeld daarvan is de afspraak
die ik op 10 november jongstleden heb gemaakt over de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum in een bestuursovereenkomst met de
provincie Limburg en de waterschappen Roer en Overmaas en Peel en
Maasvallei.
b. Het Bestuursakkoord Water en de actualisatie van het ruimtelijk beleid
maken duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Met inachtneming
van die heldere verantwoordelijkheidsverdeling wordt in het nationale
Deltaprogramma samengewerkt door gemeenten, waterschappen,
provincies en rijk en toegewerkt naar gedragen besluiten. Dit gebeurt
in de regionale stuurgroepen, de Stuurgroep Deltaprogramma en
finale afstemming vindt plaats in het Nationaal Bestuurlijk Overleg
Deltaprogramma. Besluitvorming over concrete projecten wordt
voorbereid conform de spelregels van het MIRT en in de bestuurlijke
overleggen van het MIRT.
c. Een bestuursorgaan dient financieel bij te dragen voor dat deel
waarvoor het verantwoordelijkheid draagt. Concreet betekent dit dat
bijvoorbeeld vanuit het Deltafonds de nationale waterveiligheids- en
zoetwateropgaven worden bekostigd, maar dat voor de realisering van
andere ambities additionele financiering moet worden gevonden. Het
toevoegen van financiële middelen kan eenvoudig via het experimenteerartikel, dat ten dienste staat van een integrale uitvoering van het
Deltaprogramma. Voorbeelden zouden kunnen zijn: ambities op het
gebied van waterkwaliteit uit het begrotingshoofdstuk van IenM en
ambities op het terrein van gebiedsontwikkeling uit de begroting van
de betreffende provincie.
24
Hoe wordt het proces ingericht om met alle betrokkenen gedragen
voorstellen te ontwikkelen voor de deltabeslissingen in 2014?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

7

De deltacommissaris bereidt jaarlijks het voorstel voor het Deltaprogramma voor. In dit proces worden de voorstellen voor de deltabeslissingen ontwikkeld. Hij wordt geadviseerd door de Stuurgroep Deltaprogramma. Hieraan nemen bestuurlijke vertegenwoordigers van de
stuurgroepen van alle deelprogramma’s, vertegenwoordigers van UvW,
IPO en VNG en de betrokken directeuren-generaal van de departementen
van IenM en EL&I deel, onder voorzitterschap van de deltacommissaris.
Bestuurlijke afstemming vindt jaarlijks, onder mijn voorzitterschap, plaats
in het Nationaal Bestuurlijk Overleg (NBO) in juni, voorafgaand aan de
besluitvorming in de ministerraad over het Deltaprogramma. Deelnemers
zijn verder de staatsecretaris van EL&I, vertegenwoordigers van UvW, IPO
en VNG, de voorzitters van de stuurgroepen van de gebiedsgerichte
deelprogramma’s en de deltacommissaris als secretaris.
25
Bevat de strategie voor een duurzame zoetwatervoorziening ook een
ruimtelijke keuze voor aanwijzing van zoetwaterbekkens?
Ja, bij het zoeken naar strategieën en bijbehorende maatregelen zal onder
meer worden gekeken naar het vergroten van het wateraanbod. Dat kan
bijvoorbeeld door middel van zoetwaterbekkens.
26
Is de scope van de deltabeslissing «Ruimtelijke adaptatie» verruimd ten
opzichte van het eerste deltaprogramma door toevoeging van aanbevelingen voor wateroverlast en hittestress?
Nee, de scope is niet verruimd. De in het Deltaprogramma 2012
genoemde aanbevelingen voor wateroverlast en hittestress zullen deel
uitmaken van het beleidskader en dat is niet veranderd.
27
In hoeverre wordt de deltabeslissing Rijn-Maasdelta meer dan een
procesbesluit voor de verdere aanpak van de Rijn-Maasdelta?
De aanpak in het Deltaprogramma vraagt om de ontwikkeling van
inhoudelijke strategieën, ook voor de Rijn-Maasdelta beslissing. Door
koppeling tussen korte en lange termijn (bijv. resultaten van de derde
toetsing en de klimaatopgave) komen concrete maatregelenpakketten met
betrekking tot de bescherming tegen hoog water en oplossingen voor de
zoetwatervoorziening in beeld, die op middellange termijn tot uitvoering
moeten komen. Daarmee wordt de deltabeslissing Rijn-Maasdelta meer
dan een procesbesluit.
28
Kunt u aangeven waarin de 52 projecten in de Maaswerken met
betrekking tot hoogwaterbescherming tekort schieten, als na realisatie
nog een aanvullende opgave dient te komen om het gehele Maasdal aan
het afgesproken veiligheidsniveau te laten voldoen?
Er is geen sprake van dat de deelprojecten uit Maaswerken tekort
schieten. Met deze deelprojecten worden alle afgesproken doelen van
Maaswerken gerealiseerd. Geconstateerd is echter dat het beschermen
van het Maasdal op een niveau van 1/250 per jaar een aanvullende
opgave vereist. Realiseren van Maaswerken is en blijft hierbij een
noodzakelijk uitgangspunt. In dit kader verwijs ik ook graag naar de door
mij gesloten «Bestuursovereenkomst waterveiligheid Maas. Droge voeten
voor Limburg!» met de provincie Limburg en de waterschappen Roer en
Overmaas en Peel en Maasvallei op 10 november jl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

8

29
Kunt u aangeven of voor de actualisatie van de waterveiligheidsnormen
ook rekening is gehouden met een zeer beperkte of niet stijgende
zeespiegel, waardoor waterveiligheidsnormen ook naar beneden zouden
kunnen worden bijgesteld?
De actualisering wordt ingegeven door de toename van het aantal
inwoners en van de economisch waarde achter de waterkeringen. Een
stijgende zeespiegel betekent wel een (extra) opgave om te (blijven)
voldoen aan de normen. Wanneer de zeespiegelstijging zeer beperkt of
afwezig is, dan is dit deel van de waterveiligheidsopgave ook beperkter.
In de MKBA zijn de economisch optimale beschermingsniveaus in 2050
berekend. Bij deze berekening is de zeespiegelstijging meegenomen,
maar uit de gevoeligheidsanalyse in de MKBA blijkt dat klimaatverandering nauwelijks een rol speelt bij de berekenende economisch optimale
beschermingsniveaus.
30
Op welke manier wordt er voor gezorgd dat de uitkomsten van de derde
Veiligheidstoetsing, met daarbij een specifieke verantwoordelijkheid voor
de waterschappen, integraal worden meegenomen in het samenhangende waterveiligheidsprogramma, zoals ook is afgesproken in het
Bestuursakkoord Water?
Het Deltaprogramma is een nationaal programma waarin zowel waterschappen, gemeenten, provincies als het rijk participeren. De waterschappen leveren zowel ambtelijk als bestuurlijk een grote bijdrage aan
het Deltaprogramma. In de deelprogramma’s van het Deltaprogramma
worden gebiedsgerichte veiligheidsstrategieën ontwikkeld ten behoeve
van de deltabeslissingen en het samenhangende waterveiligheidsprogramma. Bij de ontwikkeling van deze strategieën en bij de programmering van het waterveiligheidsprogramma worden de uitkomsten van de
derde toetsing integraal meegenomen. Zie verder ook het antwoord op
vraag 7.
31
a. Wanneer worden de studies van Deltares ten behoeve van de
actualisering van de veiligheidsnormen naar de Kamer gestuurd?
b. Waarom heeft de Kamer deze niet eerder ontvangen?
De studies zullen tezamen met mijn eerste beeld nog voor het Wetgevingsoverleg op 5 december naar uw Kamer worden gestuurd. De studies
zijn niet eerder naar de Kamer gestuurd, omdat ik hecht aan een
zorgvuldige aanpak van deze complexe materie. De studies zijn in het
voorjaar opgeleverd en vervolgens naar het Centraal Planbureau (CPB) en
het Expertise Netwerk Waterveiligheid (ENW) gestuurd om de kwaliteit te
laten beoordelen. Eind augustus heb ik van het CPB een reactie gekregen;
eind september heb ik een reactie van het ENW ontvangen. Vervolgens
heb ik de afgelopen weken, mede op basis van deze adviezen, overleg
gevoerd met betrokkenen en mijn standpunt voorbereid.
32
Neemt u in 2012 een principebesluit over de normering op basis van
overstromingsrisico’s in plaats van de huidige overschrijdingskansen?
Zie het antwoord op vraag 25 op pagina 8.
33
a. Neemt u het advies van de Deltacommissaris over, om zodra de
maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA)- waterveiligheid 21e

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

9

eeuw en de Analyse van slachtofferrisico’s Waterveiligheid 21e eeuw
gereed, gevalideerd en vastgesteld zijn, deze zo spoedig mogelijk ter
beschikking te stellen voor de ontwikkeling van gebiedsgerichte
veiligheidsstrategieën?
b. Zo nee, waarom is het advies niet overgenomen?
c. Zo nee, waarom worden deze rapporten niet gebruikt om te komen tot
gebiedsgerichte veiligheidsstrategieën?
Ja, de studies zullen tezamen met mijn eerste beeld nog voor het
Wetgevingsoverleg op 5 december naar uw Kamer worden gestuurd. De
rapporten zijn daarmee beschikbaar als bouwstenen om te komen tot
gebiedsgerichte veiligheidsstrategieën (zie ook het antwoord op vraag 31).
34
Wat is de status van het principebesluit over de waterveiligheidsnormen,
dat nog voor dit jaar staat gepland? Ontvangt de Kamer dit voor het
Wetgevingsoverleg Water dat plaatsvindt op 5 december 2011?
Zie het antwoord op vraag 18.
35
Wanneer stuurt u de resultaten van de verkenning naar de toepasbaarheid
van Deltadijken in Nederland naar de Kamer?
Naar verwachting zal het traject van de verkenning begin volgend jaar
volledig zijn afgerond. Na afronding van de verkenning zal ik die u doen
toekomen.
36
Hoe verhoudt het advies van de Deltacommissaris om natuurlijke
waterveiligheidsmaatregelen uit te werken en toe te passen zich tot het
aflopen van het programma Natuurlijke Klimaatbuffers?
De coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers heeft op 3 november tijdens het
Tweede Nationale Deltacongres een samenwerkingsovereenkomst
getekend met Ecoshape/Building with Nature. In het kader van de
Topsector water wordt momenteel de businesscase Ecoshape 2.0 verder
uitgewerkt. De kennis over natuurlijke klimaatbuffers wordt dus geborgd
via de samenwerking met Ecoshape. Daarnaast is het de bedoeling dat het
uitwerken van natuurlijke veiligheidsmaatregelen verder vorm krijgt in de
businesscase Ecoshape 2.0.
37
a. Wat is de definitie van «geen onomkeerbare schade»?
b. Welke criteria worden gebruikt en aangehouden om geen onomkeerbare schade te bepalen?
In het huidige waterbesluit staat: «Het gaat om processen waardoor de
vestigingsplaats van flora of fauna onherstelbaar vernietigd wordt. Het
ecosysteem kan zich daardoor niet meer herstellen.» Denk bijvoorbeeld
aan oxidatie van veengebieden. Hierdoor verdwijnt het veen, en dus ook
de bijbehorende natuur. Er wordt gewerkt met duidelijke hydrologische
indicatoren, namelijk het grondwater- en het oppervlaktewaterpeil.
38
Kunt u aangeven waarom bij onderzoeken naar het vergroten van het
wateraanbod vooral wordt gezocht naar regionale zelfvoorziening, terwijl
er ook regio-overstijgende oplossingen zijn, zoals het benutten van het
IJsselmeer en de grote rivieren ter vergroting van het wateraanbod?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

10

Dit is vastgesteld beleid, zie hiervoor het Nationaal Waterplan (pag. 90).
Bij het vergroten van het wateraanbod worden onder meer zelfvoorzienendheid en structurele peilverhoging op het IJsselmeer als mogelijke
oplossingen onderzocht.
39
a. Hoe wordt voorkomen dat het faseverschil tussen de deelprogramma’s
een belemmering in het uitwerken van mogelijke strategieën kan zijn?
b. Hoe wordt de samenhang tussen de deelprogramma’s geborgd?
De deltacommissaris voert de regie over het Deltaprogramma en zorgt
daarmee voor samenhang en het «in fase blijven» van de deelprogramma’s. Door een iteratief proces tussen de generieke deelprogramma’s veiligheid, zoetwater en nieuwbouw & herstructurering en de
uitwerking van deze opgaven in de gebiedsgerichte deelprogramma’s
wordt het faseverschil tussen de deelprogramma’s minimaal. De
deelprogramma’s komen regelmatig bijeen. Deze werkwijze draagt ook bij
aan de samenhang tussen de deelprogramma’s. Er zijn dan ook geen
significante belemmeringen voorzien ten aanzien van de uitwerking van
mogelijke strategieën. Daarnaast wordt samenhang geborgd door steeds
uit te gaan van dezelfde data en modellen (het Delta-instrumentarium).
Ten slotte is het gezamenlijk voorbereiden van het samenhangende
voorstel voor de deltabeslissingen in de Stuurgroep Deltaprogramma een
belangrijke factor voor de samenhang tussen de deelprogramma’s.
40
a. Is er al zicht op welke maatregelen mogelijk nodig zijn in het IJsselmeer om te komen tot meer flexibiliteit in het watersysteem?
b. Welke andere oplossingsvarianten dan de 1,5 meter peilstijging
IJsselmeer of de Nieuwe Waterweg bent u van plan nadrukkelijk in
beeld te brengen? Kunt u hierbij bijvoorbeeld ook alternatieve
waterberging verspreid over meerdere locaties betrekken?
a. Een van de mogelijke maatregelen is het via flexibel peilbeheer
opslaan van water in het winterhalfjaar (zowel oppervlaktewater als
grondwater) om dit water vervolgens in het zomerhalfjaar te
gebruiken.
b. De mogelijkheid om de watervoorraad in droge perioden in en buiten
het IJsselmeergebied te vergroten zal onder meer in beeld worden
gebracht. Zie ook vraag en antwoord 38.
41
a. Op welk moment wordt er een besluit genomen inzake het inlaadpunt
Gouda en Bernisse?
b. Wordt de problematiek inzake het inlaadpunt Gouda en Bernisse naar
uw mening reeds voldoende in besluiten gewogen en meegenomen?
Kunt u uw antwoord toelichten?
In 2014 zal de deltacommissaris één samenhangend voorstel voor de
deltabeslissingen voorleggen. Onderdeel hiervan is de zoetwaterstrategie
die bestaat uit een strategie voor een duurzame zoetwatervoorziening
voor Nederland die economisch doelmatig is en een hieraan gekoppeld
samenhangend pakket van maatregelen. In deze strategie en de vertaling
daarvan voor de Rijn-Maas delta zal de problematiek rond inlaatpunten
Gouda en Bernisse zeker in beschouwing worden genomen.
42
Op welke wijze wordt nu al geparticipeerd op het feit dat de scheepvaart
in de toekomst, door lagere zomerafvoeren, vaker geconfronteerd wordt
met vaardieptebeperkingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

11

In de te ontwikkelen zoetwaterstrategie zal naar alle functies worden
gekeken, ook naar de scheepvaart.
43
a. Hoe verhoudt het richtinggevend en samenhangend besluit over de
Volkerak-Zoommeer en Grevelingen zich tot de deltabeslissing
Rijn-Maasdelta?
b. Op welke wijze wordt reeds toegewerkt naar een samenhangend
richtinggevend besluit over Volkerak-Zoommeer en Grevelingen?
a. Het samenhangende besluit over het Volkerak-Zoommeer en het
Grevelingenmeer gaat over waterberging. De betreffende maatregel is
onderdeel van één van de mogelijke strategieën voor de deltabeslissing Rijn-Maasdelta.
b. Op dit moment wordt verkend of het op korte termijn nodig is om een
aanvullend besluit te nemen over mogelijke berging in het Grevelingenmeer, mede vanuit het regionaal economisch perspectief. Berging
in het Volkerak-Zoommeer is staand beleid in het kader van het
uitvoeringsprogramma Ruimte voor de Rivier. Als echter gerekend
wordt met een stormopzetduur van 35 uur, dan is de bergingscapaciteit van het Volkerak-Zoommeer onvoldoende en is een aanvullende
waterveiligheidsmaatregel noodzakelijk. Berging in het Grevelingenmeer is dan één van de meest voor de hand liggende opties.
44
Wat betekent de keuze om een beperkt aantal projecten te identificeren,
die de korte termijn met de lange termijnopgave kunnen verbinden,
concreet voor de planning en inhoud van de geïdentificeerde projecten?
Met de identificatie van deze projecten wordt ingezet op een optimale
aansluiting van huidige projecten op de lange termijnopgave, en met
name de wateropgave. Deze werkzaamheden hebben geen negatieve
invloed op de planning voor deze projecten. De kwaliteit van de inhoud
van de projecten neemt toe, doordat er gekozen kan worden voor
maatregelen die ook op langere termijn robuust zijn. Tevens ontstaat er
beter zicht op mogelijkheden om ’werk met werk» te maken, waardoor
versnelling ook mogelijk wordt. Deze projecten dienen tevens als
leerervaring voor toekomstige initiatieven.
45
Wat betekent het concreet dat de generieke deelprogramma’s worden
«voorgeschakeld» ten opzichte van de gebiedsgerichte uitwerking, terwijl
de deltabeslissingen allemaal voor 2015 zijn voorzien?
«Voorschakeling» van de generieke deelprogramma’s houdt in dat de
generieke deelprogramma’s zo snel als redelijkerwijs mogelijk is (eind
2011, begin 2012) kaders beschikbaar stellen aan de gebiedsgerichte
deelprogramma’s. Deze kaders worden vervolgens gebiedsgericht
uitgewerkt en gebruikt voor de ontwikkeling van mogelijke strategieën. De
resultaten daarvan worden beschreven in het Deltaprogramma 2013.
Daarna zijn de generieke en gebiedsgerichte deelprogramma’s gefocust
op de ontwikkeling van kansrijke en voorkeursstrategieën en de voorbereiding van de 5 deltabeslissingen. In bijlage E bij het Deltaprogramma
2012 is de bestuurlijke planning beschreven.
46
Hoe is de nota «MIRT en MARKT» concreet vertaald in dit Deltaprogramma 2012?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

12

De handreiking MIRT en Markt is een uitgangspunt bij het vroegtijdig
betrekken van de markt bij het Deltaprogramma. Deze handreiking
beschrijft hoe projectleiders van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu bij hun projecten marktpartijen kunnen betrekken. Dat betekent dat
het als een leidraad zal fungeren bij de verschillende aanbestedingstrajecten die vroeger of later zullen starten.
47
a. Welke vier speerpunten uit het advies van de topsector water hebben
een directe relatie met het Deltaprogramma?
b. Welke maatregelen worden nu al genomen binnen het Deltaprogramma om aan die speerpunten te werken?
a. Enabling Deltalife, Water en ICT, More Crop per Drop en Water en
Energie. Een voorbeeld bij dit laatste speerpunt is de ontwikkeling van
een business case voor een getijdencentrale in de Brouwersdam in de
Zuidwestelijke Delta.
b. De businesscases die in het kader van deze speerpunten worden
geformuleerd dienen volgens de huidige planning in december
geconcretiseerd te zijn door consortia binnen de Topsector Water.
Hoewel de businesscases nog niet beschikbaar zijn, wordt er tussen de
partijen die gezamenlijk aan het Deltaprogramma werken al wel
nagedacht over hoe businesscases een rol kunnen spelen binnen het
Deltaprogramma en vice versa. Zo is er reeds een convenant getekend
tussen de Unie van Waterschappen, Rijkswaterstaat en Ecoshape/
Building with Nature over de toepassing van natuurlijke waterveiligheidsmaatregelen.
48
Kunt u inzicht geven in de afwegingen bij de ontvlechting van het
Infrastructuurfonds om voldoende middelen beschikbaar te hebben voor
een geloofwaardige aanpak van de wateropgaven?
Bij de ontvlechting van het Infrastructuurfonds is de afspraak uit het
Aanvullend Beleidsakkoord van het vorig kabinet de basis geweest. Deze
afspraak luidde dat er een solide Deltafonds wordt ingesteld dat een
voortvarende uitvoering van het Deltaprogramma mogelijk maakt te
voorzien van een vaste, stabiele en substantiële voeding, met ten minste
vanaf 2020 1 miljard euro jaarlijks uit het reëel constant door te trekken
Infrafonds. Met dat als uitgangspunt is vervolgens gezorgd voor
voldoende middelen om onder andere de afspraken uit het Bestuursakkoord Water, ook in de periode vóór 2020 na te kunnen komen. Met een
jaarlijks beschikbare budget van circa 1,2 miljard euro in de periode
2021–2028 heeft het Deltafonds op basis van huidige inzichten de nodige
middelen om de belangrijkste wateropgaven aan te pakken. Daarbij wil ik
wel aantekenen dat ik mij kan vinden in de vaststelling van de deltacommissaris, dat niet kan worden uitgesloten dat een volgend kabinet
mogelijk moet constateren dat er in de periode 2021–2028 extra middelen
benodigd zijn.
49
Wat is uw reactie op de analyse en het advies van de deltacommissaris
over de borging van de financiering van het Deltaprogramma?
De analyse van de deltacommissaris geeft mijns inziens goed inzicht in de
benodigde middelen voor de wateropgaven en de beschikbare middelen
in het Deltafonds. Deze analyse en het advies zullen de komende jaren
door de deltacommissaris worden verfijnd. Daarmee is het een belangrijk
onderdeel van het Deltaprogramma en relevant voor de te maken keuzes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

13

50
a. Kunt u bevestigen dat er op dit moment een, financieel nog niet
gedekte, opgave is van circa 4 miljard euro, met betrekking tot een
aantal waterveiligheidsprojecten in voorbereiding?
b. Zo ja, hoe ziet deze opgave er precies uit?
c. Zo nee, hoe groot is deze nog niet gedekte opgave indicatief?
De analyse en advies van de deltacommissaris, opgenomen in het
Deltaprogramma 2012, gaat in op de financiële situatie van de waterveiligheidsopgave. Hierover bent u via het Deltaprogramma 2012 geïnformeerd. Voor mijn reactie op dit advies verwijs ik u naar de brief die u nog
eind november van mij zult ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 710, nr. 24

14