Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 409

Zee- en binnenvaart

Nr. 293

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2020
Tijdens het VSO Binnenvaart en Maritiem van 23 juni jl. (Handelingen II
2019/20, nr. 86) is door het lid Schonis c.s. een motie (Kamerstuk 31 409,
nr. 286) ingediend met het verzoek om nader te onderzoeken hoe
bemanningswisselingen in de zeevaart vergemakkelijkt kunnen worden,
en uw Kamer hierover voor het zomerreces te informeren. Met deze brief
voldoe ik aan dit verzoek. Tevens wijs ik uw Kamer op de beantwoording
van schriftelijke vragen van de leden Koopmans en Dijkstra over hetzelfde
onderwerp, welke door de Minister van Buitenlandse Zaken, mede
namens de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en mijzelf, deze
week aan uw Kamer wordt gestuurd (Aanhangsel Handelingen II 2019/20,
nr. 3404).
Ik deel met de indieners van de motie de zorgen over de situatie waarin
zeevarenden wereldwijd verkeren als gevolg van de COVID-19 crisis.
Zeevarenden worden hierdoor geconfronteerd met langere perioden van
verblijf aan boord dan wenselijk is. Dit zet het welzijn en welbevinden van
veel zeevarenden, maar ook van hun familie en dierbaren, in toenemende
mate onder druk. Vanuit zowel sociaal als ook economisch oogpunt is het
daarom van groot belang dat bemanningswisselingen mogelijk worden
gemaakt.
Wisseling van bemanning is een wereldwijd probleem. De factoren en
afhankelijkheden die hierbij een rol spelen maken dat dit probleem
immers te groot is voor een enkel land om op te lossen. Per definitie is
internationale coördinatie vereist. Nederland brengt daarom met grote
regelmaat dit onderwerp op in internationale gremia als EU, IMO en ILO,
teneinde tot meer gecoördineerde actie te komen. In de verschillende
video-conferenties met Europese transportministers en transportcommissaris Valean, die sinds de start van de crisis hebben plaatsgevonden, heb
ik er steeds op aangedrongen de wisseling van bemanningen mogelijk te
houden, ondanks de sluitingen van grenzen, nationale reisbeperkingen en
voorzorgmaatregelen in havens. In de videoconferentie van 4 juni jl. heb

kst-31409-293
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 293

1

ik samen met mijn Europese transportcollega’s opnieuw aangedrongen
op gecoördineerde actie door de Europese Commissie met betrekking tot
derde landen, ook met betrekking tot de afgifte van visa. De situatie in
deze herkomstlanden en beperkte reismogelijkheden in, naar en vanuit
deze landen zijn namelijk in belangrijke mate debet aan de problemen met
crew wisselingen. Voor Nederland geldt dat de betrokken ministeries hun
internationale werk- en diplomatieke relaties maximaal benutten om te
bevorderen dat zeevarenden die willen aanmonsteren hun thuisland
kunnen verlaten opdat afmonsterende zeevarenden de gelegenheid
krijgen weer naar huis terug te keren. Er zijn in dit verband reeds
belangrijke stappen gezet om bemanningswisselingen in Nederland te
faciliteren.
Zo zijn met Nederlandse reders afspraken gemaakt om bemanningswisselingen van zeevarenden die gaan werken op Nederlandse schepen die in
een Nederlandse haven liggen, op gang te brengen. Enerzijds gaat het om
het tot stand brengen van luchtbruggen, waarbij o.a. KLM afspraken is
gaan maken met reders; anderzijds om een tijdelijke voorziening op
Schiphol waarbij zeevarenden een visum bij aankomst kunnen verkrijgen
zolang het reguliere proces van visumafgifte in de herkomstlanden nog
onvoldoende op orde is, zoals ik in deze brief nog toelicht.
Daarbij zijn in Nederland de zeehavens de afgelopen maanden operationeel gebleven, en is het vrachtvervoer niet aan restricties gebonden.
Scheepvaartafwikkeling is in een vroegtijdig stadium als «vitaal proces»
aangemerkt. Conform de aanbevelingen van de Europese Commissie zijn
zeevarenden uitgezonderd van het inreisverbod voor Nederland. En
anders dan in veel andere landen geldt er geen quarantainemaatregel
voor afmonsterende en aanmonsterende zeevarenden vanwege hun
cruciale functie voor het transport. In voorkomende gevallen is de
helpende hand uitgestoken naar zeevarenden, ook in het geval van niet
Nederlands gevlagde schepen. Zo heeft de haven van Rotterdam
zeeschepen, die aanvankelijk een andere eindbestemming hadden,
ontvangen voor het lossen van goederen en afmonsteren van bemanning.
Hoewel de Nederlandse consulaten door lokale «lock down» maatregelen
in eerste instantie slechts in beperkte mate visa konden verstrekken aan
visumplichtige zeevarenden die willen aanmonsteren in Nederland, komt
daar inmiddels verbetering in. Vanaf 1 juni jl. kunnen in Manilla weer
substantiële aantallen visumaanvragen worden verwerkt (inmiddels 200
per dag waarmee nagenoeg dezelfde aantallen kunnen worden verwerkt
als voorheen) en per 23 juni ook in Moskou (100 per dag). Ook op andere
posten (zoals de Nederlandse ambassade in Jakarta en het consulaatgeneraal in Sint-Petersburg) zijn er afspraakmogelijkheden, soms op basis
van maatwerkafspraken met de sector. Op dit moment wordt niet alle
beschikbare capaciteit ingevuld. De verwachting is dat naarmate de lokale
maatregelen verder worden versoepeld en vliegverbindingen toenemen,
ook de vraag naar alsook de capaciteit voor de verwerking van visa zal
toenemen. Daar waar de lokale situatie dat toelaat wordt door het
Ministerie van Buitenlandse Zaken ingezet op een maximale opschaling
van het visumproces van zeevarenden om aan deze vraag tegemoet te
komen.
De Visumcode biedt voorts als terugvaloptie de mogelijkheid om een
visum aan de grensdoorlaatpost (visum on arrival) te verstrekken.
Vanwege de beperkingen om visa aan te vragen in derde landen is
daarom aanvullend de voorziening getroffen om tijdelijk visa bij aankomst
op Schiphol of in de haven af te geven, wat normaal gesproken alleen in
uitzonderlijke gevallen gebeurt. De Koninklijke Marechaussee, respectievelijk de Zeehavenpolitie, hebben hun capaciteit tijdelijk uitgebreid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 293

2

Hoewel vanwege de infrastructurele benodigdheden voor de afname van
biometrische gegevens en de maatregelen inzake «social distancing» de
capaciteit beperkingen kent, is de inzet van alle partijen er op gericht om
waar mogelijk op te schalen en zoveel mogelijk aan de vraag tegemoet te
komen. Daartoe wordt ook met de maritieme sector nauw samengewerkt,
teneinde het aanvraagproces zo efficiënt mogelijk te laten verlopen.
Ik realiseer me terdege hoe ingrijpend de huidige situatie is voor het
fysiek en geestelijk welzijn van zeevarenden en hun naasten. Ik blijf mij
daarom, met de mogelijkheden die ik heb en samen met de collega’s van
Buitenlandse Zaken en Justitie en Veiligheid, maximaal inzetten om in
deze situatie zo snel mogelijk verbetering te brengen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 409, nr. 293

3