Vragen van het lid Karabulut aan de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over jongeren
zonder leerwerkplek.
©
Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. Belofte maakt
schuld. Ik hoor het de staatssecretaris nog zo zeggen in
april van dit jaar: elke jongere die een baan, opleiding,
stageplaats of combinatie daarvan zoekt, zou er een
krijgen. Hij hoefde alleen maar naar de gemeente te gaan
en te vragen wat er voor hem in de mand zat. Die
garantie blijkt een fopspeen, want de mand van de
staatssecretaris blijkt steeds leger en leger te zijn. Dat
geldt in ieder geval voor leerlingen die een mboopleiding volgen en die op zoek zijn naar een leerwerkplaats om een goede timmerman, tegelzetter of schilder
te worden. Een van de jongens, Björn, toekomstig
timmerman, is weggestuurd van zijn leerwerkplek en
noemt dit in de Volkskrant van 16 november een flinke
nederlaag. Voorzitter, ik vind het gewoon een flinke
blamage. In tegenstelling tot de beloftes van de
staatssecretaris groeit de werkloosheid onder jong, maar
ook onder oud. Daar hebben wij het zojuist over gehad.
Er zitten intussen meer dan 100.000 jongeren thuis
zonder werk, zonder opleiding en zonder stageplaats.
Degenen die nu nog wel een opleiding volgen, zijn er
niet zeker van dat ze die kunnen afmaken, omdat er geen
leerwerkplekken zijn. Als er niet snel iets verandert, moet
de Stichting Haagbouw, die leerwerkplekken aanbiedt,
leerlingen naar huis sturen. Er komen honderden
jongeren in de knel. Scholen zeggen ook dat het zo niet
langer gaat, omdat zij geen stageplaatsen en leerwerkplaatsen kunnen vinden. Vaklui, die de staatssecretaris
zegt straks o zo hard nodig te hebben, komen dus thuis
te zitten.
De sociale partners zeggen dat de convenanten die de
staatssecretaris heeft afgesloten niet werken. René Paas,
voorzitter van de club van sociale diensten, zegt zelfs dat
de hel is geplaveid met convenanten. Ik weet dat de
staatssecretaris een sociaal gezicht heeft, vooral bij haar
PvdA-achterban, en ik denk dat ze het ook wel kan. Ik
vraag haar om niet alleen een sociaal gezicht te hebben,
maar vooral ook sociaal te doen en concreet te worden.
Hoeveel leerwerkplekken, hoeveel banen en hoeveel
stageplaatsen gaat de staatssecretaris regelen en hoe
gaat zij dat per sector aanpakken?
©
Staatssecretaris Klijnsma: Voorzitter. Mevrouw Karabulut
heeft gelijk als ze zegt dat wij in deze Kamer in april en
ook daarna regelmatig hebben gesproken over het
bestrijden van de jeugdwerkloosheid. De Kamer heeft
een actieplan geaccordeerd op basis waarvan we flink
aan de slag zijn gegaan. Er worden inderdaad arrangementen afgesloten, ook in de bouw, wat betekent dat er
veel werkplekken voorradig zijn. Mevrouw Karabulut
heeft echter ook een punt als ze zegt dat het in de bouw
wel erg ingewikkeld is, want de bouw is bij uitstek een
sector die door de crisis wordt geplaagd. We moeten dus
bekijken hoe we met jonge mensen omgaan in de bouw.
Ik heb zelf veel van deze jonge mensen ontmoet, die
eigenlijk graag de leerwerkplek in de bouw willen
behouden, maar best zien dat zij hun stageplek niet

Tweede Kamer

Vragenuur

kunnen behouden als hun werkgever failliet gaat of even
geen opdrachten heeft. Dat vinden die jonge mensen op
zichzelf logisch. Tegelijkertijd willen we hen wel
behouden, omdat we weten dat op termijn de bouw
weer zal aantrekken en we al die expertise nodig zullen.
Het is nu dus de kunst om te zorgen dat jonge mensen
gebruik kunnen blijven maken van plekken die er nog
wel zijn. Ze zijn er wel degelijk, ook in aan de bouw
gerelateerde sectoren zoals de wegenbouw. Binnen de
bouwsector wordt enorm veel geïnvesteerd, namelijk 64
mln. vanuit de O&O-fondsen, om de jonge mensen
overeind te houden en stimulatieplaatsen aan te bieden.
Er zijn natuurlijk ook tal van andere oplossingen te
verzinnen. Je kunt leerwerkplekken bijvoorbeeld ook
door twee mensen laten opvullen, of van een bblleerwerkplek een bol-plek maken. Ik heb begrepen dat
staatssecretaris Van Bijsterveldt daarover volgende week
met de Kamer spreekt. Onderwijs en arbeidsmarkt
dienen samen op te trekken. Scholen, bedrijven en
kenniscentra zijn enorm creatief in het vinden van
oplossingen. Ik heb het artikel in de Volkskrant natuurlijk
ook gelezen. Ik weet dat de gemeente Den Haag heel erg
haar best doet om bij de uitgifte van bouwopdrachten de
voorwaarde door te voeren dat jongeren in opleiding
dienen te worden ingeschakeld bij de uitvoering van de
opdracht. Zo moeten nog veel meer gemeenten aan de
slag om dat verder op te zetten. Daar zijn we druk mee
doende.
Kortom, mijnheer Paas kan zeggen dat de weg naar de
hel geplaveid is met convenanten, zoals mevrouw
Karabulut zojuist meldde, maar ik wil mevrouw Karabulut
melden dat je natuurlijk wel een onderlegger nodig hebt,
die op papier staat. Papier is echter inderdaad geduldig.
Het is heel erg belangrijk dat de sociale partners, de
overheid en het onderwijs in nauwe samenspraak deze
jonge mensen de plekken geven waarop zij recht hebben.
Mevrouw Karabulut (SP): Met alle respect voor de
staatssecretaris wil ik toch zeggen dat dit het verhaal is
dat wij iedere maand – deze maand hebben wij het er
geloof ik al drie keer over gehad – te horen krijgen van
haar. Het is een grammofoonplaat die ze steeds weer
afdraait. Ze verwijst naar de convenanten en de intenties,
maar elke keer als ik haar vraag om heel concreet te
zeggen hoeveel stages, leerwerkplaatsen en banen zij
voor de jongeren gaat regelen, geeft zij niet thuis. De
scholen en de Stichting Haagbouw die deze leerwerkplekken organiseerde, zeggen dat zij in december
honderden jongeren naar huis moeten sturen als de
staatssecretaris niet snel afspraken maakt. Dan kloppen
die jongeren aan bij het UWV.
Ik wil de staatssecretaris een concrete vraag voorleggen, want zij komt niet uit de aantallen. De 100.000
jongeren die nu op zoek zijn naar een baan laat zij
blijkbaar stikken. Is de staatssecretaris dan in ieder geval
bereid om de landelijke overheid en de gemeenten zo
ver te krijgen dat zij afspraken maken om alleen die
bedrijven die stageplekken en leerwerkplekken bieden
aan jongeren, opdrachten te gunnen, bijvoorbeeld voor
het onderhoud van publieke gebouwen zoals scholen en
wijkcentra? Dat is niet alleen goed voor de jongeren, dat
is ook goed voor de buurten en wijken. Dit is iets heel
concreets waarop ik graag een concreet antwoord zou
willen krijgen.
Staatssecretaris Klijnsma: Eén ding staat voorop: wij

17 november 2009
TK 25

25-2217

Klijnsma
laten jongeren niet stikken. Dat werp ik verre van me. In
alle sectoren is men druk doende om er als de drommel
vaart achter te zetten. Dat arrangement in de bouw heeft
1000 plekken opgeleverd. Dat zijn extra plekken dus dat
is ook voor deze jongeren hartstikke plezierig. Wij laten
hen absoluut niet stikken.
Als mevrouw Karabulut van mij vraagt om van alle
medeoverheden te vergen dat men op deze manier aan
het werk gaat, moet ik haar natuurlijk terugzeggen dat
het aan de medeoverheden zelf is. Er zijn prachtige
voorbeelden te verzinnen. Ja, zo is het. Die medeoverheden nemen wij bloedserieus, want dat zijn net zo goed
bestuurders als wij. Zij zijn zeer wel in staat om ook in
hun eigen gemeente te bekijken wat nodig is.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het is inderdaad waar
dat wij hier bijna elke week staan. Dat is niet voor niets
want de problemen zijn groot. Met sociale peptalk alleen
lossen wij de problemen natuurlijk niet op. Ik heb drie
vragen aan de staatssecretaris.
Er is een sociaal akkoord afgesloten waarin 10.000
stageplekken worden gegarandeerd. Hoe loopt het
daarmee?
Niet alleen de medeoverheden, maar ook de rijksoverheid heeft projecten waaruit arbeid voortkomt. Is de
staatssecretaris bereid om te regelen dat jongeren daar
een plek krijgen?
Heeft de staatssecretaris al met de gemeenten
overlegd over wat er in Den Haag in ieder geval wel
gebeurt? Met Den Haag heeft de staatssecretaris
natuurlijk warme contacten, maar er zijn meer gemeenten. Is de staatssecretaris bereid dit per ommegaande
met de gemeenten op te nemen? Wil zij duidelijk maken
dat ze hier werk van moeten maken? Straks hebben wij
te maken met een verloren generatie en dat zal de
staatssecretaris toch niet voor haar rekening willen
nemen en ik denk dat de Kamer dat ook niet wil. Ze moet
actie ondernemen. Nu!
Staatssecretaris Klijnsma: Dat treft want daar ben ik
natuurlijk enorm mee bezig. Ik ben in conclaaf met de
VNG om dat zogenaamde social returnmodel verder te
promoten waarin je een bedrijf slechts een aanbesteding
gunt als er jonge mensen op de bouwplaats zijn aan te
treffen. Mevrouw Van Gent weet ook dat het kabinet zeer
binnenkort met een brief komt over de manier waarop
wij dat voor de rijksoverheid zouden willen invullen. In
het sociaal akkoord uit maart hebben wij afgesproken dat
er plekken voor jongeren gerealiseerd zouden worden.
Dat zijn niet onmiddellijk leerwerkplekken waarover wij
het nu hebben. De plekken uit het akkoord zijn bedoeld
om jongeren die langer dan drie maanden thuiszitten een
plek te kunnen garanderen. Nu zijn werkgevers en
werknemers doende om hun cao’s af te sluiten. Je ziet
dat in die cao’s deze afspraken steeds meer gestand
worden gedaan. Wat dat betreft zijn de sociale partners
dus ook hartstikke op de goede weg.
Dat neemt echter niet weg – ik hecht eraan om dat
nog eens te onderstrepen – dat wij nog steeds in een
recessie zitten waarbij jonge mensen als eerste aan de
beurt zijn. Het is dus enorm ingewikkeld om voor al die
jongeren goede plekken te vinden. Waar ik kan, zal ik er
alles aan doen om het voor elkaar te krijgen, in nauwe
samenspraak met alle mensen die de schouders eronder
zetten.

Tweede Kamer

Vragenuur

De heer Biskop (CDA): De staatssecretaris noemde net
zelf de overstap van bbl naar bol. Wij hebben bij de
crisismaatregelen juist ook extra middelen beschikbaar
gesteld om die overstap gemakkelijker te maken.
Staatssecretaris Klijnsma: Ja.
De heer Biskop (CDA): Mijn vraag aan de staatssecretaris is tweeledig. In de eerste plaats, wordt er ook echt
gebruik van gemaakt en, zo ja, in hoeverre dan? In de
tweede plaats, zijn de jongeren over wie wij spreken, die
werkloos dreigen te raken vanwege het ontbreken van
die leerwerkplekken, niet bij uitstek degenen die
gestimuleerd zouden moeten worden om naar die
boltrajecten te gaan? Welke bijdrage kan de staatssecretaris daaraan leveren?
Staatssecretaris Klijnsma: Mijn collega, staatssecretaris
Van Bijsterveldt, heeft dit natuurlijk onder haar hoede.
Wij werken wel enorm nauw samen. Ik weet dat al
behoorlijk wat jongeren inderdaad van bbl naar bol zijn
overgestapt. Ik weet ook dat veel jongeren in een
vervolgopleiding zijn gestapt. Staatssecretaris Van
Bijsterveldt is voornemens om begin december inzicht te
bieden in de resultaten van het School Ex Programma.
Zij zal de resultaten ervan aan de Kamer overleggen.
Daar zal dit soort zaken ook in worden geïllustreerd.
De voorzitter: En nu maar hopen dat de mensen weten
wat ″bbl″ en ″bol″ is.
Staatssecretaris Klijnsma: Bbl is de beroepsbegeleidende leerweg. Dat houdt in dat je vier dagen bij een
baas zit en één dag op school. Bol is net andersom. Je
zit vier dagen op school en één dag bij een baas.
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Dat is om het allemaal
makkelijker te maken.
Volgens mij hebben wij ongeveer 250 mln. uitgetrokken om stageplaatsen voor die kinderen te creëren of te
krijgen. Ik ben heel nieuwsgierig welk deel van dat geld
inmiddels naar de vergadercircuits is gegaan en welk
deel daadwerkelijk naar die stageplaatsen en die
jongeren.
Staatssecretaris Klijnsma: Ik heb de Kamer beloofd dat
ik van tijd tot tijd inzicht bied in niet alleen wat er met
deze middelen gebeurt, maar ook wat er in de rest van
Nederland gebeurt om dit soort zaken te stimuleren. Ik
ben zeer voornemens om de Kamer nog deze maand
daar een rapportage over te sturen. Daar staat dit soort
dingen ook in.
De voorzitter: Ik zie dat de heer Meeuwis wil interrumperen, maar u was eerst, mijnheer Ulenbelt.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter, geeft u eerst het
woord maar aan de heer Meeuwis.
De voorzitter: U stond er al een tijdje. Staat u als een
soort gastheer mensen op te vangen?
De heer Ulenbelt (SP): Zoiets.
(hilariteit)

17 november 2009
TK 25

25-2218

Klijnsma
De voorzitter: Oké. Iedereen heeft zo zijn rol. De heer
Meeuwis dan.
De heer Meeuwis (VVD): Ik ken mijn plaats.
Even in vervolg op de vraag van mevrouw Koşer Kaya.
Er wordt 250 mln. geïnvesteerd om jongeren aan de bak
te houden via onderwijs of werk. Er moet worden bezien
in hoeverre er ook geld beschikbaar gesteld moet
worden voor de ondernemingen – die in crisis zitten; dat
is de aanleiding van dit hele probleem – om die te
helpen, die stageplaatsen daadwerkelijk mogelijk te
maken. Ik wil graag de visie van de staatssecretaris
daarop horen. Verder is de VVD nooit zo’n groot
voorstander geweest van de maatschappelijke stage in
het voortgezet onderwijs. Kan het zo zijn dat hierbij
sprake is van een verdringingseffect, dat inhoudt dat wij
met zijn allen op de stagemarkt duiken en dat de
maatschappelijke stage uit het voortgezet onderwijs de
kernstage verdringt?
Staatssecretaris Klijnsma: Om bij dat laatste punt te
beginnen: maatschappelijke stages zijn toch heel
andersoortige stages dan de leerwerkplekken die
gevonden moeten worden voor jongeren, vaak voor
jongens in de bouw. Bij leerwerkplekken krijgen de
jongeren een salaris en zijn zij echt in dienst van de
desbetreffende werkgever. Dat is echt een heel andere
manier van werken. Wat betreft de eerste vraag van de
heer Meeuwis, ondersteunen wij bij uitstek werkgevers,
zeker in de sectoren waarin het nu moeilijk is, om toch
jongeren aan boord te halen en te houden. Bij uitstek
komen ook vanuit die sectoren zelf middelen beschikbaar. Die worden gematcht met de eerder genoemde
middelen die beschikbaar zijn gesteld om de jeugdwerkloosheid te bestrijden. Het is dus een soort nauwe
samenwerking tussen werkgevers, werknemers en ons.
De voorzitter: En de maatschappelijke stage?
Staatssecretaris Klijnsma: Op dat punt ben ik ingegaan.
Er is volgens mij geen sprake van een verdringingseffect.
De heer Spekman (PvdA): Concreter is beter, vind ik. Ik
zie een heel concreet stuk staan in de krant met concrete
problemen in concrete steden op concrete plekken. Wij
hebben afspraken gemaakt over de aanpak van de
jeugdwerkloosheid. Gemeenten hebben daarin een
centrale rol. De staatssecretaris is zelf rond geweest in
een bus om alles te bekijken. Ik zie graag dat de
staatssecretaris, als zij hoort van een knelpunt dat ergens
opduikt of erover leest in de krant of in andere media,
persoonlijk met haar mensen erop af gaat en constateert
of zij samen, in dit geval met de wethouder in Den Haag,
dit knelpunt zo concreet mogelijk kan verhelpen, in dit
geval voor de Stichting Haagbouw. Ik zie graag dat de
staatssecretaris, als die knelpunten er waar dan ook in
het land zijn, zo gaat werken en dat zij de Kamer eens in
de paar maanden rapporteert over de oplossingen en
over de uitwerking ervan voor de veel bredere problematiek. In dit geval stel ik de staatssecretaris voor: ga
alstublieft spreken met wethouder Kool van Den Haag en
zorg ervoor dat u samen met hem voor deze stichting dit
probleem oplost zodat deze jongeren aan het werk gaan.

door het land heb ik natuurlijk heel mooie voorbeelden
gezien van hoe werkgevers jonge mensen onder heel
moeilijke omstandigheden bij zich houden, maar ik heb
bijvoorbeeld in Nijmegen ook gezien dat daar een
soortgelijk probleem speelt als hier in Den Haag. De
directeur van die onderneming is vorige week bij
minister Donner en mij langs geweest om in nauwe
samenspraak te bekijken wat wij kunnen doen. Het is dan
echter ook zaak dat met name de werknemersorganisaties nog eens goed nadenken over de salariëring
van zestien- en zeventienjarigen. Dat is immers een
knelpunt en daarover wil ik graag doorpraten met de
vakbonden. Daarmee ben ik ook bezig.
De heer Ulenbelt (SP): De staatssecretaris zei: wij laten
de jongeren niet stikken. Dat klinkt mooi, maar zij laat
Björn wel stikken. Zij zei namelijk: hij is nu in opleiding
voor timmerman en moet maar gaan kijken in de
wegenbouw. Dat was Björn juist niet van plan. De
staatssecretaris zegt: ik ga daar niet over. Zij heeft grote
woorden over het bestrijden van de jeugdwerkloosheid,
maar de staatssecretaris gaat er niet over, de gemeenten
moeten het doen. Mag ik u een suggestie doen? Bij het
eerstvolgende onderhoudsproject op uw ministerie zorgt
u ervoor dat dit wordt gedaan door een aannemer die
leerlingen heeft. Kan dan minstens die afspraak met u
worden gemaakt?
Staatssecretaris Klijnsma: Hierop moet ik heel formeel
antwoorden dat ik daarover niet ga, maar materieel wil ik
erover wel kwijt dat ik dit een uitstekend idee vind en dat
ik mij daarvoor zal inzetten.
In het geval van Björn – laten wij hem maar als
voorbeeld nemen, want zijn voorbeeld staat ook in de
krant – wil ik echter graag het volgende zeggen. Als er in
de ene sector absoluut geen werk is en in de andere
sector wel, kunnen wij natuurlijk niet jonge mensen
blijven opleiden voor die ene sector waarin geen droog
brood te verdienen is, terwijl wij voor die andere sector
niemand kunnen vinden. Ik merk nu ook dat heel veel
jonge mensen, voordat zij aan hun opleiding beginnen,
heel goed nadenken of er aan het eind van de rit wel een
baan in de sector te vinden is. Björn is al begonnen in de
bouw en wil erg graag in die bouw doorgaan. Ik vind dat
de jongens en die paar meisjes die werkzaam zijn in de
bouw en al in zo’n bbl-traject, zo’n leerwerktraject, zitten,
zo veel mogelijk het eindstadium moeten halen. Als de
economie straks aantrekt, trekt de bouwsector natuurlijk
ook aan. In het geval van Björn en de andere jonge
mensen die al in zo’n traject zitten, moeten wij alle
lumineuze ideeën uitvoeren die ik net al over het
voetlicht bracht, zodat zij gewoon de eindstreep kunnen
halen en hun bbl-opleiding in de bouwsector kunnen
afronden. Al die jonge mensen die nu beginnen, moeten
echter heel goed nadenken over de sector waarin zij aan
de slag willen. Er zijn bijvoorbeeld heel veel jongeren die
staan te popelen om als sportleraar aan de slag te gaan,
maar zo veel sportleraren hebben wij in Nederland niet
nodig. Het is goed om aan de voorkant heel goed te
bedenken wat je wilt worden en waar brood te verdienen
valt.
De voorzitter: Ik dank de staatssecretaris voor de
beantwoording van deze vragen.

Staatssecretaris Klijnsma: Zo is het. Ik heb volgende
week al een afspraak met de heer Kool. In mijn rondgang

Tweede Kamer

Vragenuur

17 november 2009
TK 25

25-2219