Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2021

Nr. 54

BRIEF VAN HET PRESIDIUM
Aan de Leden
Den Haag, 24 februari 2021
Het Presidium legt conform artikel 30 tweede lid van het Reglement van
Orde aan u het verzoek voor van de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, bij brief van 17 februari
2021, om de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) een advies te
laten uitbrengen waarin de kaders voor een Nederlandse Global Health
Strategy uiteen worden gezet. Het Presidium stelt u voor in te stemmen
met de adviesaanvraag en deze door te geleiden naar de AIV.
De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
Arib

kst-35570-XVII-54
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 54

1

Bijlage

Brief van de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking
Den Haag, 17 februari 2021
Geachte leden van het Presidium,
Tijdens het debat over de begroting voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking 2021 heeft de Tweede Kamer met ruime
meerderheid de motie Kuik over het opstellen van een Nederlandse
Global Health Strategie (Kamerstuk 35 570 XVII, nr. 22) aangenomen.
Hierin wordt overwogen dat de COVID-19-pandemie de noodzaak van een
mondiale gezondheidsstrategie aantoont. Mondiaal zijn er verschillende
initiatieven ter versterking van de samenhang van gezondheidssystemen.
De Tweede Kamer is middels de aanname van deze motie overeengekomen dat Nederland, daar waar het meerwaarde heeft, mee moet doen
met deze initiatieven. De regering is in de motie daarom verzocht een
studie op te stellen naar de meerwaarde en mogelijkheden van een
Nederlandse Global Health Strategie. Gezien de hoge urgentie van de
huidige mondiale gezondheidssituatie is het niet wenselijk dat de
uitvoering van deze motie te lang op zich laat wachten. Vanwege de
aanstaande algemene verkiezingen in Nederland zou de uitvoering van
deze motie zo met ruim een jaar vertraagd kunnen worden. De noodzaak
van een Global Health Strategie is te urgent om mee te wachten door de
Nederlandse overheid.
Daarom stelt de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking voor om de Adviesraad Internationale
Vraagstukken (AIV) te verzoeken een advies te schrijven waarin de kaders
voor een Nederlandse Global Health Strategie uiteen worden gezet. Doel
van het advies is het fundament te leggen voor de ontwikkeling van
samenhangend beleid aangaande mondiale gezondheidsvraagstukken, op
basis waarvan Nederland een eigen strategische agenda kan uitrollen en
als gidsland kan deelnemen aan internationale gremia waar mondiale
gezondheidsvraagstukken worden behandeld en multilaterale strategieën
worden ontwikkeld. Het advies kan dan als basis dienen voor het nieuwe
kabinet voor het opstellen van een beleidsnota Global Health Strategie.
Namens de commissie verzoek ik het Presidium deze adviesaanvraag ter
instemming voor te leggen aan de Kamer.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
De griffier van de commissie,
Van Toor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 54

2

Uitwerking adviesaanvraag Nederlandse Global Health Strategie
De commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
stelt voor de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) te verzoeken
een advies te schrijven waarin de kaders voor een Nederlandse Global
Health Strategie uiteen worden gezet. Doel van het advies is het
fundament te leggen voor de ontwikkeling van samenhangend beleid
aangaande mondiale gezondheidsvraagstukken, op basis waarvan
Nederland een eigen strategische agenda kan uitrollen en als gidsland kan
deelnemen aan internationale gremia waar mondiale gezondheidsvraagstukken worden behandeld en multilaterale strategieën worden
ontwikkeld. Hierbij dient nadrukkelijk rekening gehouden te worden met
het interdepartementale karakter van het thema mondiale gezondheid.
Achtergrond van het verzoek
Mondiale inzet voor toegang tot gezondheidszorg en het bestrijden van
ziekten maakt al decennia onderdeel uit van het Nederlandse internationale samenwerkingsbeleid. Nederland bekleedt op een aantal terreinen
zelfs een mondiale koppositie. Maar ook het Nederlandse bedrijfsleven,
het maatschappelijk middenveld en de wetenschap spelen (mondiaal) een
belangrijke rol. Te denken valt aan de koppositie die bijvoorbeeld de KNCV
op het gebied van tuberculose heeft, te denken valt aan de ontwikkeling
van het COVID-19 vaccin door farmaceut Janssen in Leiden, te denken valt
aan Philips dat haar bedrijfsmodel tijdig heeft omgevormd naar de
productie van gezondheidsapparatuur. Met de relatief beperkte middelen,
maar met de enorme aanwezige expertise kan Nederland dus een
voortrekkersrol spelen in de wereld als het gaat om het versterken van de
mondiale gezondheid.1
De COVID-19-pandemie heeft aangetoond dat de wereld verbonden is. Dat
een virus geen grenzen kent en met rap tempo ontwrichtend werkt. De
aanpak van het virus laat ons juist zien dat er mondiaal vele verschillende
perspectieven zijn in wat het juiste is om het virus te bestrijden. Maar ook
zien we heel duidelijk grote ongelijkheid in capaciteit en beschikbare
middelen. Door meer samenhang aan te brengen, kunnen we slagvaardiger zijn en meer effectief in het bestrijden van een mondiale gezondheidscrisis zoals we nu beleven. Om bij te dragen aan de oplossing van de
huidige crisis en om in de toekomst adequater te kunnen reageren is het
van belang dat er een coherent mondiaal beleidskader wordt opgericht, of
dat tenminste inzichtelijk is waar de zwakke en sterke punten liggen van
de mondiale gezondheidszorg, daarbij lokale gebruiken, tradities en
voorkeuren respecterend. Wellicht belangrijker nog is rekening te houden
met de verschillende niveaus van gezondheidszorg in de wereld. Het
«leave no one behind»-principe is bij uitstek van toepassing op de
mondiale versterking van gezondheidssystemen.2
Tijdens het debat over de begroting voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking 2021 heeft de Tweede Kamer met ruime
meerderheid de motie Kuik over het opstellen van een Nederlandse
Global Health Strategie (Kamerstuk 35 570 XVII, nr. 22) aangenomen.
Hierin wordt overwogen dat de COVID-19-pandemie de noodzaak van een
mondiale gezondheidsstrategie aantoont. Mondiaal zijn er verschillende
initiatieven ter versterking van de samenhang van gezondheidssystemen.
De Tweede Kamer is middels de aanname van deze motie overeen
gekomen dat Nederland, daar waar het meerwaarde heeft, mee moet
doen met deze initiatieven. De regering is in de motie daarom verzocht
1
2

https://www.dutchglobalhealthalliance.org/
https://unsdg.un.org/2030-agenda/universal-values/leave-no-one-behind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 54

3

een studie op te stellen naar de meerwaarde en mogelijkheden van een
Nederlandse Global Health Strategie. Gezien de hoge urgentie van de
huidige mondiale gezondheidssituatie is het niet wenselijk dat de
uitvoering van deze motie te lang op zich laat wachten. Vanwege de
aanstaande algemene verkiezingen in Nederland zou de uitvoering van
deze motie zo met ruim een jaar vertraagd kunnen worden. De noodzaak
van een Global Health Strategie is te urgent om mee te wachten door de
Nederlandse overheid.
Het initiatief tot de motie is onder anderen voortgekomen uit de Duitse
Global Health Strategie welke is opgesteld door het Duitse Ministerie van
Volksgezondheid in oktober 2020.3 Hierin wordt opgeroepen tot gezond
leven en meer inzet op preventie van ziekten. Bovendien wordt er de
relatie gelegd tussen klimaatveranderingen en gezondheidsissues. Er
wordt onderzocht hoe gezondheidssystemen versterkt kunnen worden en
de grote risico’s en gevaren voor de toekomst worden gedefinieerd. Het
doel van de Duitse studie is het waarborgen van de doeltreffendheid en
duurzaamheid van de inzet op het gebied van mondiale gezondheid, om
zo in aanloop naar 2030 een belangrijke bijdrage te leveren aan de
gezondheid van alle mensen wereldwijd.
Kaders van het verzoek tot advies
Belangrijkste verworvenheid van het advies van de AIV betreft aanbevelingen aan het volgende kabinet voor een integrale Nederlandse mondiale
gezondheid strategie. Daarbij dient het advies bovendien de context te
schetsen waarbinnen de Nederlandse regering een coherent beleidskader
kan opstellen voor een strategische mondiale gezondheidsagenda voor de
komende decennia. De AIV wordt gevraagd om in het advies in ieder
geval de volgende aspecten mee te nemen:
• Een Global Health Strategie definiëren vanuit Nederlands perspectief;
• Het in kaart brengen hoe Nederland in het verleden heeft geparticipeerd in mondiale gezondheidsvraagstukken;
• Het in kaart brengen welke initiatieven Europese landen, de EU en
multilaterale organisaties (o.a. VN, Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO)) reeds hebben genomen tot het oprichten van een Global
Health Strategie;
• Adviseren waar Nederland meerwaarde heeft in een Global Health
Strategie en waar de Nederlandse overheid moet investeren om meer
effect te hebben op de mondiale gezondheid (zowel nationaal als
internationaal);
• In kaart brengen welke economische meerwaarde een Global Health
Strategie heeft voor Nederland;
• Inzichtelijk maken welke rol (medische) noodhulp speelt in een Global
Health Strategie;
• Inzicht bieden in de sterke en zwakke punten van de mondiale
gezondheidsinfrastructuur en leveringsketens van medische producten;
• Suggesties doen om cohesie aan te brengen binnen gezondheidsthema’s in het Nederlandse OS-beleid;
• Welke rol de verschillende departementen zouden kunnen/moeten
spelen in een Nederlandse Global Health Strategie;
• Op welke thema’s, ziekten en medische producten Nederland de focus
zou moeten aanbrengen om een Nederlandse mondiale koppositie te
behouden of verwerven;
• De rol van onderzoek en innovatie in het bestrijden en voorkomen van
ziekten in kaart brengen en daarbij de kansen voor Nederland
benoemen;
3

Global_Health_Strategy.pdf (bundesgesundheitsministerium.de)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 54

4

•
•

•

Advies over de rol van preventie in het versterken van de mondiale
gezondheid;
Bestaande systemen ten behoeve van de mondiale verdeling van
medicijnen en medische hulpmiddelen in kaart brengen en aanbevelingen doen hoe deze te verbeteren;
Een routekaart formuleren hoe Nederland tot een integrale mondiale
gezondheid strategie komt.

Tijdpad
De Tweede Kamer vraagt de AIV om het advies in het najaar 2021
afgerond te hebben en aan de Tweede Kamer te presenteren. De gedachte
hierachter is dat het advies vervolgens door het nieuwe kabinet kan
worden meegenomen in het opstellen van een beleidsnota Global Health
Strategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 54

5