Vragen van het lid Van der Burg aan de minister voor
Wonen, Wijken en Integratie, bij afwezigheid gesteld aan
de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer en aan de minister van Justitie over het
bericht dat er dubieuze transacties zouden zijn
geweest bij de Amsterdamse woningcorporatie De
Key.
De voorzitter: Ik vraag in deze ronde zowel de leden
van de Kamer als de leden van het kabinet om echt kort
te zijn in hun vragen en antwoorden, want anders komen
wij onmogelijk aan de laatste vragen toe. Dat zou ik
vervelend vinden voor de laatste vragensteller.
©
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Daar staan wij
weer. Na PWS, Rochdale en SGBB is er in corporatieland
weer een bericht over mogelijke fraude. Nu is er een
onderzoek opgestart bij woningcorporatie De Key naar
dubieuze vastgoedtransacties. In Het Financieele Dagblad
wordt bericht dat nader onderzoek wordt verricht naar de
handelingen van ex-topman Van Gelder die vorig jaar
plotseling is vertrokken, en de directeur van de Afdeling
projectontwikkeling, de heer Felder. Geschat wordt dat de
betreffende corporatie en haar huurders weer voor een
flink bedrag het schip in zijn gegaan.
Graag wil ik antwoord op de volgende vragen. Maakt
deze zaak met dubieuze spoedtransacties deel uit van de
20 aangemelde zaken bij het Meldpunt Integriteit
Woningbouwcorporaties van het ministerie van
VROM/WWI, waar nader onderzoek naar wordt verricht?
Zo ja, sinds wanneer en in welk stadium is het onderzoek? Zo neen, hoe kan dit en wordt inmiddels door dit
meldpunt in combinatie met bijvoorbeeld de FIOD
onderzoek gedaan naar deze transacties en de rol van de
heren Van Gelder en Felder? Wordt er onderzoek gedaan
naar de betrokkenheid van andere personen bij De Key
en ook naar de raad van commissarissen? Hoe kan deze
ABC-constructie, want daar gaat het om, niet zijn
opgemerkt door de overheidsdiensten die diepgaand
onderzoek naar ABC-constructies hebben gedaan in het
kader van de vastgoedfraude? Of was dit wel bekend en
is dit om wat voor reden dan ook onder de pet gehouden? Na de Rochdale-zaak, de SGBB-zaak en nu weer de
kwestie van De Key wil de VVD-fractie graag weten of de
toezichthouder, het Centraal Fonds Volkshuisvesting,
voor deze fraude met de ABC-constructie heeft gewaarschuwd? Zo ja, wanneer is dat gebeurd en waarom is er
dan niets mee gedaan? Zo neen, is de toezichthouder op
zijn taak toegerust, of is er iets anders aan de hand?
©
Minister Huizinga-Heringa: Voorzitter. Het is inderdaad
waar. Het is buitengewoon zorglijk dat er nu weer zo’n
zaak in het nieuws komt en dat er weer sprake is van
mogelijke fraude. Ik vind het overigens wel een goed
teken dat de raad van toezicht zijn verantwoordelijkheid
oppakt en aangeeft dat een forensisch onderzoek wordt
gestart. Dat heeft een directe link met de acties die de
ambtsvoorganger van de minister voor WWI, de heer
Van der Laan, heeft ingezet. Hij heeft de raden van
toezicht erop aangesproken om hun toezichthoudende

Tweede Kamer

Vragenuur

rol veel beter in te vullen. Er komt ook nog een
wetswijziging aan waarin dit wordt bevestigd.
Desalniettemin is het tegelijkertijd zorglijk dat er weer
sprake is van een mogelijk schandaal. De vraag of deze
zaak is aangemeld bij het meldpunt beantwoord ik
ontkennend. De zaak is niet bij het meldpunt aangemeld.
Wordt er desondanks onderzoek naar gestart? Op dit
moment stelt de raad van toezicht zelf een diepgaan
forensisch onderzoek in. Wij wachten de uitkomst van
dat onderzoek af, maar wij houden een en ander wel
goed in de gaten. Er loopt ook een onderzoek naar
ABC-constructies. In dat kader is gevraagd of deze
kwestie al boven water is gekomen. De insteek bij het
onderzoek naar ABC-constructies is vooral om te kijken
hoe groot de omvang ervan is, hoe het gebeurt en op
welke manier wij er beter grip op kunnen krijgen. De
uitkomsten van dat onderzoek komen rond de zomer,
misschien iets later. Dan spreken wij verder over hoe wij
vanuit de overheid beter grip op ABC-constructies
kunnen krijgen.
Er is ook een vraag gesteld over het Centraal Fonds
Volkshuisvesting. Ik geloof dat ik de afkorting niet
helemaal goed vertaald heb. Ik houd het gewoon op ″het
CFV″ en dan mag iedereen de woorden invullen die daar
volgens hem bij horen. Er is gevraagd of het CFV
hiervoor wel gewaarschuwd heeft en of men wel op zijn
taak berekend is. Het CFV kijkt naar de jaarverslagen die
de woningcorporaties inleveren. Men controleert deze.
Het vervelende van die ABC-constructies is nu juist dat je
deze niet boven tafel krijgt op basis van de jaarverslagen.
Vandaar de acties die voormalig minister Van der Laan
heeft ondernomen om meer grip te grijpen op ABCconstructies. Deze constructies waren echter niet bekend.
©
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Rekening houdend
met uw vermaning om het kort te houden, zal ik de rest
van het antwoord niet langer laten duren dan deze
inleiding. Ik kan melden dat er tot nu toe geen aangifte is
gedaan bij het Openbaar Ministerie. Uiteraard wordt het
van belang geacht dat aangifte wordt gedaan als er
aanwijzingen zijn voor strafbare feiten.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Ik dank de
bewindslieden voor hun antwoorden. Wat de raad van
toezicht die tot actie komt betreft, deze is nieuw. In elk
geval is er vernieuwing opgetreden. De raad van toezicht
die er zat toen dit plaatsvond, heeft niets gedaan. De
minister zegt dat dit niet gemeld is. Ik vind dat opmerkelijk. Ik zou dat een reden vinden voor een onderzoek,
want dit soort transacties doe je niet alleen.
Wat die ABC-constructies betreft, ik zou verwachten
dat een en ander boven tafel komt, tenzij dat allemaal in
één keer gebeurt in juni.
Over de opmerkingen over het Centraal Fonds
Volkshuisvesting het volgende. Als dit fonds alleen maar
controleert op verslagen en verslagen naast elkaar legt,
is het een tandeloze tijger. Wat hebben wij aan zo’n
toezichthouder die alleen de rijtjes op een lijn zet die
verslagen opleveren? Ik wil hier graag een antwoord op
hebben.
Minister Huizinga-Heringa: De raad van toezicht is
inderdaad een nieuwe raad van toezicht. Nogmaals, de
acties die de raad van toezicht onderneemt, zijn in lijn

20 april 2010
TK 78

78-6602

Hirsch Ballin
met hetgeen waarop minister Van der Laan de raden van
toezicht aangesproken heeft, namelijk om de toezichthoudende rol inzake corporaties veel serieuzer te nemen en
daar werk van te maken. Ook in de wijziging van de
wetgeving op het terrein van volkshuisvesting die de
Kamer binnen enkele weken ontvangt, zijn wijzigingen
opgenomen waardoor er meer eisen gesteld worden aan
het toezicht.
Waarom is een en ander niet gemeld bij het meldpunt? Ik kan daar moeilijk een antwoord op geven. Nu er
een onderzoek naar wordt ingesteld, lijkt het mij het
beste om te wachten op dat forensisch onderzoek.
Het CFV heeft een toezichthoudende rol. Men
controleert de jaarverslagen. Dat is natuurlijk ook van
groot belang om te bezien of de corporaties binnen de
regelgeving handelen. Men controleert ook naar
aanleiding van signalen die men ontvangt. Over deze
ABC-constructies heeft het CFV echter geen signalen
ontvangen. Vandaar het onderzoek dat loopt om te
bezien hoe de overheid meer grip krijgt op ABCconstructies. Deze hebben namelijk de neiging zich een
beetje gemakkelijk en glibberig tussen de toezichthoudende instanties door te bewegen. Daar moet een eind
aan komen, maar dan moeten wij wel eerst helderheid
hebben over de vraag hoe dat dan zou kunnen. Dit jaar
wordt de uitkomst van het onderzoek verwacht. Dan kan
er verder over gesproken worden.
De heer Jansen (SP): Erkent de minister van VROM dat
er na dit incident niet meer gesproken kan worden van
een incident, maar van een structureel probleem in de
sector? Vindt de minister, net als de SP-fractie, dat het
buitengewoon droevig is dat er nu al drie jaar door haar
en haar voorgangers getalmd is met het aan de Kamer
voorleggen van een wetsvoorstel dat het toezicht op de
corporaties beter regelt? Wat is het gevolg geweest van
het feit dat wij anderhalf jaar geleden hebben afgesproken dat het CFV beter gaat kijken naar de dochtermaatschappijen van woningcorporaties? Daar zitten namelijk
al die ABC-constructies in. Heeft dit helemaal niets
opgeleverd?
Minister Huizinga-Heringa: Of sprake is van een
incident of een structureel probleem, het is in ieder geval
een probleem dat vaker voorkomt en dat voor de
minister voor WWI aanleiding is geweest om een aantal
maatregelen te nemen. Een van die maatregelen is de
wijziging van de Woningwet. Die komt over twee of drie
weken naar de Kamer en ligt nu bij de Raad van State. Ik
denk dat er door het kabinet adequaat is gereageerd toen
duidelijk werd dat er meer aan de hand was dan een
enkel incident.
De heer Jansen merkte op dat het CFV ook zou toezien
op de dochterondernemingen en vroeg of dit niet
gebeurt. Dit gebeurt zeker wel. Daarom is het jaarverslag
van De Key over 2008 nog niet afgerond. Juist de
verslaggeving over de dochterondernemingen was niet
zodanig dat er goed gecontroleerd kon worden. Het CFV
wil die verslaglegging beter hebben, zodat het de
gedragingen van de dochterondernemingen beter kan
beoordelen. Het onderzoek door het CFV naar aanleiding
van het jaarverslag 2008 verwachten wij elk moment,
maar dat is er nog niet. Het CFV is dus zeker alert op de
dochterondernemingen.

in het kader van de ABC-constructies gaan vastleggen,
bijvoorbeeld via een juridische verplichting bij het
Kadaster, welke partijen er betrokken zijn tussen A en C?
Daarmee wordt transparant wie de tussenliggende
partijen zijn en met welke partijen tussenliggende
contracten zijn afgesloten.
Moeten wij in de nieuwe Woningwet niet nadrukkelijk
vastleggen dat de raad van bestuur verplicht is te
melden welke stappen er zijn gezet, hoe de ABCconstructies in elkaar zitten en welke partijen daarbij
betrokken zijn? Dat maakt de transparantie naar het
Centraal Fonds ook duidelijk.
Minister Huizinga-Heringa: De heer Van Bochove noemt
een aantal mogelijke oplossingen. Ik zeg hem graag toe
dat ik die meeneem voor zover dat nog kan. Zoals hij
weet, komt over enkele weken het voorstel om de
Woningwet aan te passen naar de Kamer. Op dit moment
heb ik niet helemaal helder welke zaken daarin precies
en op welke manier geregeld zijn. Dat heeft ook te
maken met het feit dat ik hier namens de minister voor
WWI sta. Naar oplossingen voor de ABC-constructies
loopt een onderzoek. Wij verwachten de uitkomst
daarvan dit jaar. Als je helderheid hebt over de omvang
en de manier waarop het plaatsvindt, is dat het moment
om te bespreken op welke manier je grip kunt krijgen op
die ABC-constructies en welke maatregelen dienstig zijn.
Daarbij zal wat de heer Van Bochove zegt zeker aan de
orde komen.
De heer Fritsma (PVV): Eens in de paar maanden staan
wij hier te praten over disfunctionerende, geld verspillende of zelfs frauderende woningcorporaties. Kan de
minister ervoor zorgen dat de besturen van deze
corporaties zodanig worden aangepakt dat dit de laatste
keer is dat wij over deze schandalige verspilling van
huurgeld praten? De minister moet het er toch mee eens
zijn dat aan dit gebed zonder eind nu echt een eind moet
komen.
Minister Huizinga-Heringa: De heer Fritsma weet dat ik
niets tegen bidden heb, maar een gebed zonder eind?
Laten wij zeggen dat deze situatie, waarvan uiteindelijk
huurders het slachtoffer zijn, een buitengewoon serieuze
zaak is. Het is ook niet met vrolijkheid dat ik hier sta. Het
is jammer dat er opnieuw zo’n zaak aan het licht komt.
Tegelijkertijd is het een lichtpuntje dat de raad van
toezicht de zaak zelf heeft aangekaart. Hij heeft zelf een
forensisch onderzoek ingesteld. Dat heeft absoluut te
maken met de acties van de minister voor WWI. Hij heeft
de zaak serieus opgepakt. Hij heeft net als de heer
Fritsma gezegd dat dit niet langer zo kan en dat hier iets
aan gedaan moet worden. Dat heeft geresulteerd in een
aantal onderzoeken. Er zal duidelijk worden welke
maatregelen worden genomen. De Woningwet wordt
aangepakt en de raden van toezicht is heel helder
aangezegd dat zij veel beter hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen.

De heer Van Bochove (CDA): Wordt het geen tijd dat wij

De heer Depla (PvdA): Het goede nieuws van vandaag is
dat de VVD, die altijd tegen dit soort onderzoeken en
strenger toezicht was, vandaag het voortouw neemt.
Daar zijn wij heel blij mee.
Uit het onderzoek dat op ons verzoek is gedaan, blijkt
dat 43% van de woningbouwcorporaties bij ABCconstructies niet kijkt naar de waardevermeerdering

Tweede Kamer

20 april 2010
TK 78

Vragenuur

78-6603

Hirsch Ballin
tussen A, B en C. Ze worden dus heel gemakkelijk bij de
neus genomen. Er komt wetgeving die dit aanpakt, maar
het duurt nog anderhalf jaar voordat die van kracht is.
Moeten wij daarom vooruitlopend op die wetgeving niet
in het accountanttoezichtprotocol vastleggen dat de raad
van toezicht en de accountant hiernaar kijken en daarvan
in het jaarverslag melding maken? Dan hoeven wij niet
te wachten tot de wet er is, maar nemen wij meteen
maatregelen.
Minister Huizinga-Heringa: Dat zou een van de
maatregelen kunnen zijn die je kunt nemen naar
aanleiding van het onderzoek naar de ABC-constructies,
dat wij dit jaar verwachten. Dat is ook het moment
waarop je kunt spreken over de vragen welke maatregelen we wettelijk gaan verankeren en welke maatregelen
die we nu willen nemen en ook al kunnen nemen, we
gaan nemen. Deze suggestie zal zeker daarbij betrokken
worden.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ga eerst nog even in op de
opmerking van de heer Depla. De VVD heeft de heer Van
der Laan zeer geprezen toen de zaak werd aangepakt. Wij
zeggen alleen dat als je het hebt over zo’n centraal fonds
– mijn vraag gaat daar ook over – het niet alleen om
meer maar ook om beter toezicht gaat. Hoe wil en kan de
minister – in het verlengde geldt dat voor ook voor de
minister van Justitie – er meer grip op krijgen en welke
voorbeeldfunctie kan de minister hebben als zij echt eens
met forensische accountants gaat werken om er echt
doorheen te spitten en een en ander hard aan te pakken?
Minister Huizinga-Heringa: Voorzitter. Ik geef daarvoor
graag het woord aan de minister van Justitie.
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Mevrouw Neppérus
wijst er terecht op dat er een doortastende aanpak van
vastgoedfraude nodig is. Dat is ook precies waarover de
betrokken collega’s en ik de Kamer op 3 november 2008
een brief hebben gestuurd. Dat heeft ook geleid tot de
oprichting van de Nationale Regiegroep Aanpak Misbruik
Vastgoed, waarbij het hele arsenaal aan maatregelen dat
hiervoor nodig is, aan bod komt. Voor een deel gaat het
om – hierover heb ik onlangs nog gesproken – het
verhogen van de waakzaamheid bij het notariaat, dat
alert moet zijn op het moment dat een bepaald type
transacties plaatsvindt en ook tot melding moet
overgaan. Maar voor een deel zijn het ook de activiteiten
van de financiële dienstverleners en de meldingen vanuit
de vastgoedadministratie, het Kadaster enzovoorts ten
behoeve daarvan. Dat moet en zal dan leiden tot een
aanzienlijk steviger integrale aanpak, oftewel precies dat
wat mevrouw Neppérus wenst.
De voorzitter: Ik dank de bewindslieden voor de
beantwoording van deze vraag.

Tweede Kamer

Vragenuur

20 april 2010
TK 78

78-6604