Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 043

Toekomst pensioenstelsel

Nr. 187

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 december 2013
In de antwoorden op Kamervragen van het lid Omtzigt (CDA) (Handelingen II 2012/13, nr. 2530) over het arrest van het Europees Hof van
Justitie in zaak C-398/11 (Hogan), heb ik toegezegd om uw Kamer op de
hoogte te brengen van de resultaten van de analyse van dit arrest (brief
van 7 juni 2013). Hierbij informeer ik u over de gevolgen van het arrest,
conform uw verzoek in de brief van 27 november jl.
Samenvatting van het arrest
Het arrest heeft betrekking op richtlijn 2008/94/EG betreffende de
bescherming van werknemers bij insolventie van de werkgever. Het Hof
overweegt in deze (Ierse) zaak dat richtlijn 2008/94 beoogt werknemers
een minimum aan bescherming te bieden. Indien minder dan de helft van
het pensioen is gewaarborgd, is er geen bescherming als bedoeld in
artikel 8 van de richtlijn. Begunstigden hoeven geen causaal verband aan
te tonen tussen het verlies aan pensioenrechten en de insolventie van de
werkgever: artikel 8 van de richtlijn is reeds van toepassing wanneer het
pensioenfonds onvoldoende is gefinancierd op het tijdstip waarop de
werkgever in staat van insolventie verkeert en de werkgever, wegens zijn
insolventie, niet over de middelen beschikt die noodzakelijk zijn om
voldoende bij te dragen aan dit stelsel teneinde ervoor te zorgen dat de
begunstigden ervan hun volledige pensioenuitkeringen ontvangen. Het
feit dat de werknemers in kwestie niet meer dan 49% ontvangen van de
waarde van de door hen opgebouwde rechten op pensioenuitkeringen,
levert als zodanig een gekwalificeerde schending op van de op Ierland
rustende verplichtingen.
Inventarisatie van de gevolgen van het arrest
In Nederland heeft de werkgever de plicht om het pensioenvermogen
apart van het bedrijfsvermogen onder te brengen. Nieuwe aanspraken
moeten tijdsevenredig worden opgebouwd en kostendekkend worden

kst-32043-187
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 043, nr. 187

1

gefinancierd. Artikel 64c WW biedt voorts extra bescherming tegen het
door insolventie niet betalen van premies. Op grond van die bepaling
neemt het UWV de niet betaalde premie over voor maximaal een jaar.
Hierdoor is de bescherming van de werknemer in Nederland zodanig, dat
het risico dat deze minder dan de helft van zijn pensioenrechten krijgt
uitgekeerd erg klein is.
Voorts gelden voor pensioenfondsen in Nederland de buffereisen en
herstelplansystematiek van het financieel toetsingskader (ftk) op grond
van de Pensioenwet. Slechts indien een fonds een dekkingsgraad heeft
van minder dan 105%, en niet in staat is om binnen 3 jaar weer een
dekkingsgraad van 105% te realiseren, zal het fonds als laatste redmiddel
over gaan tot het verlagen van de pensioenrechten en pensioenaanspraken. Sommige pensioenfondsen gaan nu inderdaad over tot het
verlagen van de pensioenrechten en pensioenaanspraken. Dat die
verlagingen in de toekomst groter dan 50% zullen worden is echter
onwaarschijnlijk mede gelet op de maatregelen die door pensioenfondsen
worden genomen om aan de vereiste dekkingsgraad te voldoen.
Het is evenwel niet uit te sluiten dat een werkgever met een ondernemingspensioenfonds bijbetalingsverplichtingen heeft en deze door
insolventie niet kan nakomen. Wanneer zich in dat geval de situatie zou
voordoen dat de begunstigde (mede door andere oorzaken) minder dan
50% van de pensioenrechten ontvangt, dan is Nederland op grond van het
Unierecht aansprakelijk voor de schade. Dat betreft echter alleen de
schade veroorzaakt door de insolventie van de werkgever, in dit geval het
niet nakomen van de bijbetalingsverplichting door de werkgever ervan
uitgaande dat alle premies door werkgever en UWV betaald zijn. De
huidige problemen in de financiële dekking van pensioenfondsen in
Nederland hebben evenwel niet als gemeenschappelijke oorzaak dat
werkgevers door insolventie niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen
voldoen. In het geval een werkgever die aangesloten is bij een bedrijfstakpensioenfonds failliet is maar alle pensioenpremies voor zijn werknemers
zijn betaald (door hemzelf plus het UWV), dan is de schade die direct
veroorzaakt wordt door de insolventie dus nul. Navraag bij DNB heeft
geleerd dat een beperkt aantal fondsen een uitvoeringsovereenkomst
heeft waarin een bijstortingsverplichting van de werkgever is opgenomen.
Dit is echter veelal geen juridisch afdwingbare verplichting. Verder gaan
werkgevers soms éénmalig tot bijstorting over om een dekkingstekort te
helpen wegwerken. In het geval dat er geen juridisch afdwingbare
bijstortingsverplichting is, kan zich niet de situatie voordoen dat een
werkgever door insolventie niet aan een bijstortingsverplichting zou
kunnen voldoen aangezien die plicht er niet is.
Conclusie
Het arrest in de zaak Hogan heeft geen directe gevolgen voor Nederland
en aanvullende maatregelen zijn niet noodzakelijk.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 043, nr. 187

2