Iff VERBOND VAN VERZEKERAARS

mr. H.L. De Boer
directeur

Ministerie van Veiligheid en Justitie
De heer prof. mr. F.B.J. Grapperhaus
Postbus 20301
2500 EH DEN HAAG

Onze referentie

Den Haag

13 september 2018

Betreft

Consultatiereactie Wet Gegevensverwerking door Samenwerkingsverbanden
Geachte heer Grapperhaus,
Het Verbond van Verzekeraars maakt graag gebruik van de mogelijkheid te reageren op het
conceptwetsvoorstel Gegevensverwerking door Samenwerkingsverbanden (WGS).
Het Verbond hecht grote waarde aan publiek-private samenwerking (PPS). Overheid en
bedrijfsleven kunnen elkaar helpen en versterken door gezamenlijke aanpak van problemen. Het
delen van deskundigheid en data !evert voor samenwerkende partijen diverse voordelen op. Vooral
in de gezamenlijke aanpak van criminaliteit is PPS onmisbaar. In het wetsvoorstel wordt onder meer
samenwerking ter voorkoming, opsporing en vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging
van straffen benoemd.
Een van de meest succesvolle samenwerkingsverbanden waar het Verbond van Verzekeraars — via
Stichting Verzekeringsbureau Voertuigcriminaliteit (VbV) — in participeert, is het Landelijk
Informatiecentrum Voertuigcriminaliteit (LIV). Samen met politie en Rijksdienst Wegverkeer wordt
een effectieve strijd tegen voertuigcriminaliteit gevoerd. Cruciaal in de aanpak van deze specifieke
vorm van criminaliteit is het delen en verrijken van de beschikbare informatie van en door de
samenwerkende partijen.
Het Verbond is van mening dat gegevensverwerking door publiek-private samenwerkingsverbanden
van groot belang is in de strijd tegen criminaliteit. Door via wettelijke en branchekaders duidelijk aan
te geven door wie en met welk doe! gegevens kunnen worden gedeeld, behoudt de goedwillende
burger zijn rechten op afscherming van zijn persoonsgegevens maar wordt voorkomen dat een
crimineel onder diezelfde bescherming zijn kwaadwillende activiteiten vrijwel ongehinderd kan
uitvoeren.
Een belangrijke factor bij deze vormen van samenwerking is het feit dat de informatiedeling
wederkerigheid kent. De publieke partners moeten beschikbare informatie over personen — uiteraard

Informatie: •

binnen de geldende doelbeschrijving en regelgeving — ook delen met de private partner(s) in het
samenwerkingsverband. In de opzet van dit wetsvoorstel is hiervan onvoldoende sprake en is het
vooral de publieke partner in het samenwerkingsverband die daarvan het voordeel heeft.
Het wetsvoorstel beoogt niet de enige basis voor gegevensverwerking in (publiek-private)
samenwerkingsverbanden te worden. Voor het Verbond ligt voor de hand om bestaande en
toekomstige publiek-private samenwerkingen waar de verzekeringsbranche aan bijdraagt, niet door
de WGS in deze vorm te laten beheersen. Voor het waarborgen van een gelijk speelveld binnen het
samenwerkingsverband is het voordeliger vast te houden aan meer gelijkwaardige partnerschappen
die worden geregeld via convenanten.
Hieronder zullen wij achtereenvolgens nader ingaan op de artikelen, de Memorie van Toelichting en
de artikelsgewijze toelichting.
Reactie op artikelen
Artikel 1 maakt duidelijk dat sprake moet zijn van een samenwerkingsverband op basis van een
AMvB. Dit voldoet aan de zwaardere eis die het kabinet heeft gesteld. Bestaande
samenwerkingsverbanden, voor zover gebaseerd op convenantafspraken, vallen buiten de kaders
van dit wetsvoorstel (zie paragraaf 3.2. MvT). De bestaande praktijk van convenanten voor
samenwerkingsverbanden maakt de positie van de samenwerkende publieke en private partners bij
het opstellen van de afspraken meer gelijkwaardig. Bij een AMvB geldt die horizontale gelijkheid
minder.
Positief is dat gegevensverwerking in een samenwerkingsverband op grond van deze wet een
steviger status heeft. Discussie over de rechtmatigheid van de betreffende informatieverwerking kan
worden beslecht door verwijzing naar een bovenliggende AMvB.
Artikel 2 somt op voor welke doelen een samenwerkingsverband gegevens mag verwerken. De
omschrijvingen onder a. tot en met c. zien op overheidsbelangen. In artikel 2 onder d. kan ook een
privaat belang gediend worden maar daarvoor ontbreekt, wat het Verbond betreft, de term
'onderzoeken'. Juist waar een private partij betrokken is bij een samenwerkingsverband kan deze
betrokkenheid niet bestaan uit opsporings- of vervolgingsactiviteiten. Deze handelingen zijn
voorbehouden aan formele opsporingsinstanties en het Openbaar Ministerie. Door de term
'onderzoeken' op to nemen, ontstaat in ieder geval de mogelijkheid private onderzoekers binnen het
samenwerkingsverband actief in te zetten.
Resultaten van verwerking binnen het samenwerkingsverband kunnen worden verstrekt aan een
van de deelnemers. Artikel 7 lid 1 onder a. beperkt dit voor de private partner in het
samenwerkingsverband tot het doel van het samenwerkingsverband. Voor de publieke partner (het
deelnemend bestuursorgaan) kunnen de resultaten van de verwerking wel buiten het doel van het
samenwerkingsverband worden toegepast (artikel 7 lid 1 onder b.). Deze formulering houdt in dat
het doel van het samenwerkingsverband exact moet samenvallen met het doel van verwerking door
de private partner omdat deze anders geen gebruik van de resultaten kan maken.
Mede gezien het feit dat de samenwerkingsverbanden (cf. artikel 1) bij AMvB moeten zijn ingesteld
of aangewezen, is niet de verwachting dat de doelomschrijving van het samenwerkingsverband
bepaald wordt door de private partner.
Het tweede lid van artikel 7 beperkt verstrekking van de resultaten aan een derde tot partijen die
geen private partij zijn. In het voorbeeld van het samenwerkingsverband LIV zou dit betekenen dat
de resultaten mogelijk nog wel aan de Stichting VbV kunnen worden verstrekt als
2018-00032699/RVISS

2

samenwerkingspartner maar vanuit LIV niet met een individuele verzekeringsmaatschappij kunnen
worden gedeeld. In combinatie met artikel 7a (Geheimhouding) kan de private partner in het
samenwerkingsverband (i.c. VbV binnen LIV) de resultaten niet doorzetten naar de individuele
partijen waarvan de belangen worden behartigd (de motorrijtuigenverzekeraars). Samenwerking
tussen overheid en een belangenbehartigende stichting of brancheorganisatie levert voor de
achterban van die laatste partijen in dit geval geen voordeel op.
Artikel 8 lid 2 schrijft voor dat aan de private partij regels kunnen worden opgelegd ten aanzien van
het gescheiden houden van de gegevensverwerking in het kader van het samenwerkingsverband
en de overige werkzaamheden. Voor de publieke partners wordt deze voorwaarde niet gesteld. Ook
hier kan echter gelden dat ongescheiden verwerking van gegevens binnen een bestuursorgaan
ongewenste effecten voor de betrokkene kan hebben.
Diverse artikelen in de WGS schrijven voor dat in de AMvB moet worden vastgelegd op welke wijze
verwerking en beveiliging van gegevens plaatsvindt of hoe een verwerker namens een
verwerkingsverantwoordelijke moet handelen. Als de verplichtingen en parameters in een te rigide
vorm in de AMvB worden beschreven, en alleen kunnen worden aangepast door wijziging van de
AMvB, kan dit vertragend werken op de gezamenlijke gegevensverwerking en de beoogde doelen.
Doorontwikkeling van techniek, beveiliging en data-analyse, maar ook de aanpassingssnelheid van
criminelen aan diezelfde ontwikkelingen, !open niet gelijk op met de aanpassing van regelgeving.
Zeker in het kader van criminaliteitsbestrijding is slagvaardigheid een eerste vereiste.
Reactie t.a.v. Memorie van Toelichting
Het wetsvoorstel maakt mogelijk dat private (rechts)personen kunnen deelnemen aan een
samenwerkingsverband. Het Verbond ziet hiervan de toegevoegde waarde. Er wordt echter
aangegeven dat deelname van de private partij beoordeeld wordt op basis van de noodzaak tot
deelname voor de uitoefening van de taak (met zwaarwegend algemeen belang) waarvoor het
samenwerkingsverband is ingesteld. Dit houdt in dat de hoofdactiviteiten van de private partij niet
(te ver) mogen afwijken van de doelen van het samenwerkingsverband; als vastgesteld in de AMvB.
De MvT toont aan dat het wetsvoorstel sterk gericht is op de informatiepositie van de publieke
partijen in een samenwerkingsverband. Informatieverstrekking aan deelnemende partijen is strikt
gebonden aan het doel van het samenwerkingsverband met uitzondering van verstrekking aan
bestuursorganen. Voor de private partijen is geen ruimte opgenomen. Ten aanzien van de
verstrekking van gegevens uit het samenwerkingsverband aan een derde wordt gesteld dat daartoe
een AMvB nodig is en de verstrekking moet nodig zijn voor het doe; van het samenwerkingsverband.
Het felt dat het delen van de resultaten van gezamenlijke informatieverwerking voor het
deelnemende bestuursorgaan mogelijk is voor activiteiten die geheel of gedeeltelijk buiten het doel
van het samenwerkingsverband vallen, kan in potentie een rem zijn op (bestaande) publiek-private
informatie-uitwisseling. Voor private partijen wordt het lastig aan klanten uit to leggen dat zij
gegevens met de overheid delen voor een specifiek doel en de overheid die informatie vervolgens
voor meer doelen mag toepassen. De enige mogelijkheid om dit tegen te gaan, is als de private
deelnemer van wie de gegevens afkomstig zijn, aantoont dat er zwaarwegende belangen zijn op
grond waarvan de verstrekking van de resultaten niet moet plaatsvinden.
Reactie t.a.v. artikelsgewijze toelichting
In de toelichting op artikel 3 wordt benadrukt dat deze wet uitsluitend gericht is op
samenwerkingsverbanden die een publiek belang nastreven. Dit creeert bij het Verbond de
verwachting dat vrij weinig private partijen bereid zullen zijn tot deelname aan een
samenwerkingsverband conform deze WGS. Waar partijen samenwerken, doen ze dit immers om
2018-00032699/RVISS

3.

elkaars, en zeker de eigen belangen te dienen. Bi samenwerking moet iedere partij erop
vooruitgaan. As de output van het samenwerkingsverband geen privaat belang mag dienen, zal de
7arilcno onder private partijen om input te leveren, beperkt zijn.
/

Wij zijn uiteraard bereid om e.e.a. nader toe te Iichten.

2018-00032699/RVISS

4.