Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 355

Wijziging van de Wet justitiële en
strafvorderlijke gegevens in verband met het
mogelijk maken van het in bepaalde gevallen
weigeren van afgifte van een verklaring omtrent
het gedrag op basis van politiegegevens

Nr. 12

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 29 december 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 7 december 2020
overleg gevoerd met de heer Dekker, Minister voor Rechtsbescherming,
over:
– het wetsvoorstel Wijziging van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens in verband met het mogelijk maken van het in
bepaalde gevallen weigeren van afgifte van een verklaring
omtrent het gedrag op basis van politiegegevens (Kamerstuk
35 355).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
Haveman-Schüssel

kst-35355-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

1

Voorzitter: Groothuizen
Griffier: Burger
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Van den Berge, Van Dam,
Groothuizen, Van Nispen en Van Wijngaarden,
en de heer Dekker, Minister voor Rechtsbescherming.
Aanvang 19.31 uur.
De voorzitter:
Goedenavond. Dit is het wetgevingsoverleg over de Wijziging van de Wet
justitiële en strafvorderlijke gegevens in verband met het mogelijk maken
van het in bepaalde gevallen weigeren van afgifte van een verklaring
omtrent het gedrag op basis van politiegegevens. Een hele mond vol. We
hebben vandaag tot 23.00 uur. Naast mij zit de Minister voor Rechtsbescherming. Ik zie de heer Van den Berge namens GroenLinks, de heer Van
Nispen namens de SP, de heer Van Wijngaarden van de VVD, en de heer
Van Dam schuift net aan namens het CDA. Mij werd gevraagd om voor te
zitten. Mocht u daar bezwaar tegen hebben, dan kunt u dat uiteraard ... Ik
zie dat de heer Van Dam bezwaar heeft. O, hij trekt schielijk zijn bezwaar
in, waarschijnlijk omdat hij zag aankomen wat de consequenties van een
bezwaar zouden zijn. We houden de spreekvolgorde aan van de begroting,
wat betekent dat wij beginnen met de spreker namens de grootste
oppositiepartij, en dat is de heer Van den Berge namens GroenLinks. Ik
stel voor in de eerste termijn twee interrupties per persoon, van steeds
twee vragen. Is dat akkoord? Mooi. Aan u het woord, meneer Van den
Berge.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Voorzitter. Over het doel van dit wetsvoorstel zullen we het ongetwijfeld
snel met elkaar eens zijn, namelijk de integriteitsrisico’s beperken bij hen
die de wet dienen en aan wie we grote verantwoordelijkheden toedichten:
geweldsmonopolie, omgaan met vertrouwelijke informatie. In die
gevallen moeten we natuurlijk de integriteitsrisico’s goed kunnen
beoordelen. Maar de fractie van GroenLinks heeft wel kritische vragen bij
nut en noodzaak van dit wetsvoorstel, en bij de manier waarop dit
wetsvoorstel is vormgegeven. Ik zal daarop ingaan.
Allereerst nut en noodzaak van dit wetsvoorstel. Mijn vraag aan de
Minister is waarom bestaande toetsings- en screeningsinstrumenten voor
de beroepsgroepen waar het om gaat, zoals politieagenten, boa’s en
andere ambtsdragers, niet volstaan. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de
procedure voor het aanvragen van een reguliere vog, zoals dat nu al kan
op basis van justitiële gegevens, en veiligheidsonderzoeken voor
specifieke posities. Waarom volstaan deze instrumenten niet? Waarom is
het nodig om met deze wet eigenlijk een – zo zou je kunnen zeggen – extra
screeningsinstrument toe te voegen, namelijk de vog maar dan ook op
basis van politiegegevens? Ik heb de nota naar aanleiding van het verslag
hierover met interesse gelezen, maar de antwoorden van de Minister
hierin overtuigden me onvoldoende, dus ik hoop dat de Minister vandaag
met argumenten kan omkleden waarom het nodig is om de wet op dit
punt uit te breiden, dus om het mogelijk te maken om enkel en alleen op
basis van politiegegevens in sommige gevallen en voor een beperkt
aantal beroepen een vog te weigeren.
Het uitgangspunt van GroenLinks is, zoals u ongetwijfeld weet, dat er
zorgvuldig omgegaan moet worden met het gebruik van
niet-geverifieerde politiegegevens. Ik verwijs in dit kader ook naar
motie-Swinkels/Van Tongeren. Mijn vraag aan de Minister is: welke
waarborgen kan de Minister op dit punt geven? Welke waarborgen kan hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

2

geven op het punt van – laat ik het zo noemen – de kwaliteit van de
politiegegevens die met dit wetsvoorstel gebruikt kunnen gaan worden?
De Autoriteit Persoonsgegevens sprak in haar advies van een «inbreuk op
de persoonlijke levenssfeer met mogelijk ingrijpende gevolgen» die door
dit wetsvoorstel zouden kunnen ontstaan. En de Autoriteit Persoonsgegevens adviseerde de Minister om wettelijk vast te leggen hoe de
politiegegevens beoordeeld worden en welke criteria daarbij gehanteerd
worden. De Minister zegt: dat doe ik niet, omdat maatwerk mogelijk moet
blijven. Dan zou ik de Minister wel willen vragen aan wat voor soort
maatwerk hij dan specifiek denkt. En hoe zou dat maatwerk in de knel
komen op het moment dat zorgvuldigheidscriteria, kwaliteitscriteria
waaraan de politiegegevens moeten voldoen, maar ook waarborgen voor
een deugdelijke procedure met bijvoorbeeld rechtsbescherming van de
aanvrager, worden vastgelegd in de wet, bijvoorbeeld in een algemene
maatregel van bestuur? Hoe zouden dergelijke waarborgen het
uitgangspunt van maatwerk kunnen bijten? Want politiegegevens zijn
zachter dan justitiële gegevens. Je zou ook kunnen zeggen: in sommige
gevallen subjectiever, omdat er geen rechter, dus niet de rechterlijke
macht, heeft meegekeken en omdat het Openbaar Ministerie vaak ook niet
heeft meegekeken.
Vanuit GroenLinks vinden wij het belangrijk dat er wel kwaliteitswaarborgen zijn en dat we de subjectiviteit en de risico’s die daarmee gepaard
kunnen gaan, zo veel mogelijk beperken. Ik heb daarom ook een
amendement ingediend – ik hoop dat de collega’s het inmiddels
ontvangen hebben – dat ervoor zorgt dat er een onafhankelijke kwaliteitscommissie komt die steekproefsgewijs kan beoordelen of de politiegegevens die in het kader van de vog-aanvraag gebruikt kunnen gaan
worden, van voldoende kwalitatief niveau zijn en of daar voldoende
waarborgen zijn gehanteerd om de feitelijke correctheid van die gegevens
te beoordelen. Ik zie uit naar de appreciatie van de Minister op dit
amendement, want dit zou net die extra check kunnen zijn waardoor we
ervoor kunnen zorgen dat politiegegevens betrouwbaarder worden, zodat
we er in ieder geval voor zorgen dat politiegegevens die onvoldoende
betrouwbaar zijn, niet gebruik kunnen worden bij de vog-aanvraag.
Politiegegevens kunnen nu al gebruikt worden om de integriteit van
kandidaat-boa’s te beoordelen bij een vog-aanvraag. Ik zou de Minister
willen vragen welke lessen hieruit te trekken zijn ten aanzien van de
betrouwbaarheid en de accuraatheid van politiegegevens. Wat kunnen we
daarvan leren en hoe zijn die lessen verwerkt in dit wetsvoorstel?
Voorzitter. Ten slotte heb ik een aantal vragen over etnisch profileren. Dat
is een gevoelig onderwerp, maar ik vind het wel belangrijk om het in deze
context te benoemen. We weten immers dat etnisch profileren voorkomt.
We weten dat uit onderzoek. We weten dat uit anekdotische bewijzen. Een
voorbeeld is rapper Tyfoon, die zelf daarover in de publiciteit is getreden.
Ik vraag me toch het volgende af. Stel dat iemand van kleur in een dure
auto wordt aangehouden zonder dat hij of zij een strafbaar feit heeft
begaan en dat in het politiedossier wordt vastgelegd dat er sprake is van
een verdenking van bijvoorbeeld witwassen of drugscriminaliteit, zonder
dat daar enig feitelijk bewijs voor is. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, zou dat er dan toe kunnen leiden dat die persoon geen verklaring
omtrent het gedrag kan krijgen wanneer hij of zij solliciteert op een van de
publieke functies waar het in dit wetsvoorstel om gaat?
Dat zou heel zorgwekkend zijn, want het is natuurlijk niet voor niks dat we
op dit moment voor de beoordeling van verklaringen omtrent het gedrag
uitgaan van justitiële gegevens. Dat is omdat er dan wel rechtsstatelijke
waarborgen zijn en omdat er in de meeste gevallen dan wel een rechter
heeft meegekeken. Met dit wetsvoorstel gaan politiegegevens ook onder
de reikwijdte van de beoordeling voor een vog vallen. Dan moeten we er
natuurlijk wel voor zorgen dat onterechte verdenkingen, aannames of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

3

wellicht persoonlijke opvattingen van agenten hierin geen rol kunnen
spelen. Welke waarborgen kan de Minister op dit punt geven?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van den Berge van GroenLinks. U bent keurig binnen
de tijd gebleven. Ik geef het woord aan de heer Van Wijngaarden van de
VVD.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Dank, voorzitter. Ik wil graag eerst iets zeggen over het wetsvoorstel en
daarna over het vog-stelsel in een wat bredere zin. De betrouwbaarheid
van overheidsfunctionarissen op gevoelige posities moet maximaal
beschermd en geborgd worden. Anders komt het vertrouwen in de
overheid zelf in het geding. De afgelopen jaren was er een stijging te zien
in het aantal lek- en corruptiezaken binnen de overheid. Om het belang
van een betrouwbare overheid te waarborgen is het goed dat de Minister
komt met dit wetsvoorstel om bij de screening voor functies waarvoor een
hoge mate van integriteit vereist is, voortaan ook gebruik te kunnen
maken van politiegegevens. Denk ook aan douanemedewerkers. Komen
die eigenlijk op de lijst van beroepen te staan in de ministeriële regeling?
Wat de VVD betreft zou dat een goed idee zijn. Kan de Minister dat
toezeggen?
De bedoeling van dit wetsvoorstel is dus goed. Die steunen we. GroenLinks gaf dat ook al aan. De bedoeling wordt onderschreven, maar in
goede bedoelingen van de overheid zit soms ook juist een gevaar, dat pas
in de uitvoering naar voren komt. We weten allemaal waarmee de weg
naar de hel is geplaveid, om het maar eens beeldend uit te drukken. Enige
gezonde argwaan is hier dus wel op z’n plaats. De klassieke vraag wie de
bewakers eigenlijk bewaakt, doemt hier op. Dat is juist een vraag die in
deze commissie thuishoort. Daarom doen wij enkele voorstellen.
Met deze wet worden relevante politiegegevens een zelfstandige
weigeringsgrond voor bepaalde functies. Hiermee wordt dan voorkomen
dat verkeerde personen op bepaalde kwetsbare posities terechtkomen.
Maar ja, wat zijn verkeerde personen? De lijst van beroepen waarvoor dit
regime gaat gelden en de wijze van toetsing worden geregeld bij
ministeriële regeling. Politiegegevens zijn niet gebaseerd op een
rechterlijk oordeel. Het aanwenden van deze gegevens om zo personen uit
bepaalde functies te weren dient daarom aan een verzwaarde parlementaire controle onderworpen te worden. Op dit punt heeft de VVD met
enkele andere fracties, waaronder GroenLinks en het CDA, een
amendement ingediend dat het parlement in staat stelt een vinger aan de
pols te houden. Bij de zware bevoegdheid die hier door de regering
gevraagd wordt, hoort ook een zwaardere verantwoording zoals wordt
voorgesteld in het amendement.
Ik wil ook graag de toezegging van de Minister dat de Raad voor de
rechtspraak vroegtijdig en nauw betrokken zal worden bij de evaluatie van
het wetsvoorstel. De Raad voor de rechtspraak heeft namelijk zorgen over
de mogelijkheid dat een vog, een verklaring omtrent het gedrag, zal
worden geweigerd op oneigenlijke of ongerechtvaardigde gronden,
waarbij dan een onevenredige last op de aanvrager wordt gelegd door
omkering van de bewijslast. Dat er sprake is van de vereiste zorgvuldigheid, evenredigheid en rechtsbescherming bij het screenen van
burgers dient daarom expliciet een aandachtspunt te worden in de
evaluatie. Kan de VVD erop rekenen dat dat een expliciet aandachtspunt
zal worden in de evaluatie? Welke andere externe partijen uit de justitieketen is de Minister bereid te laten betrekken bij de evaluatie van zijn
wetsvoorstel? Ik denk dan bijvoorbeeld aan de Nederlandse orde van
advocaten en de immer kritische Nederlandse Vereniging van StrafrechtAdvocaten. Ook graag op dat punt dus een reactie van de Minister: is hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

4

bereid die externe partijen te betrekken bij de evaluatie van zijn
wetsvoorstel?
Dan kom ik bij de verklaring omtrent het gedrag. De verklaring omtrent
het gedrag is een van de belangrijkste screeningsinstrumenten in
Nederland, maar de vraag is wie het ministerie scherp houdt bij het
continu verbeteren van de toepassing van dit instrument. Iemand die een
justitieel verleden heeft, verdient een eerlijke tweede kans. Toch zien we
nu dat iemand met een verleden soms weken langer moet wachten dan
iemand zonder verleden, waarna die persoon alsnog de vog krijgt. Dit
werkt stigmatisering en kansenongelijkheid in de hand. Hoe kan
voorkomen worden dat een vog-aanvraag die een langere beoordelingsperiode nodig heeft, maar toch positief uitvalt, een sollicitant onnodig
stigmatiseert en op achterstand zet?
Er spelen ook andere uitdagingen in de uitvoering. Zo zijn er nog veel
organisaties die wel een vog eisen, maar niet meewerken aan het digitaal
aanvragen ervan, waardoor aanvragers onnodig naar het gemeentehuis
moeten. Dat is in coronatijd een hele onderneming, kan ik u vertellen. Wat
kan daar bijvoorbeeld aan gedaan worden? Is de Minister bereid met
externe partijen, waaronder in ieder geval strafrechtadvocaten, een
werkgroep te formeren die periodiek bij elkaar komt om te kijken welke
verbeteringen er komende jaren mogelijk zijn voor een efficiënte, eerlijke
en evenredige uitvoering van het vog-beleid? Mijn fractie ziet graag dat
het ministerie hierin zijn eigen kritische tegenspraak organiseert om
zichzelf scherp te houden en zodoende continu te werken aan verbetering
van het vog-stelsel. Ik denk aan een soort Red Team voor het vog-beleid,
om dat beleid dus voortdurend te verbeteren. Graag een reactie en zo
mogelijk een toezegging van de Minister op dit punt. Of hij dat onder de
vlag van een werkgroep, een Red Team of iets anders moet hangen, laat ik
even in het midden, maar volgens mij is de strekking van wat ik hier
bedoel, duidelijk.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Wijngaarden. Ik kijk even rond. Geen vragen. Dan
is het woord aan de heer Van Nispen namens de SP.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Het is heel erg belangrijk dat mensen die op
belangrijke posities werken in onze samenleving integer zijn. Daarvoor is
de verklaring omtrent het gedrag een middel, maar dat voorkomt lang niet
alles. Ik snap dat er naar mogelijkheden wordt gezocht om de integriteit te
bevorderen, zeker op plekken waar een bevoegdheid is om geweld te
gebruiken, waar gevoelige informatie wordt verwerkt of waar integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur moeten worden gemaakt. Tot
nu toe wordt de vog beoordeeld op basis van justitiële gegevens. Daar
zijn we aangewend, zo doen we dat al jaren, maar daarmee mis je
natuurlijk wel wat. Aan de fase van vervolging en bestraffing gaat soms
een hele fase vooraf. Je wilt niet dat een sollicitant voor de functie van
gevangenisbewaarder die al lang in beeld is bij de politie of een
aspirant-boa die mogelijk banden heeft met leden van een criminele
motorbende, gewoon een vog kan krijgen. Ik begrijp het voorstel om ook
naar politiegegevens te gaan kijken, maar tegelijkertijd voelt het ergens
wel als een spannend voorstel. Het gaat niet om veroordelingen, maar
bijvoorbeeld om een aangifte tegen iemand. Dat is best een nieuwe stap,
waar ik nog wel enkele kritische vragen over heb. Ik heb begrip voor het
voorstel, maar ik heb er zeker ook zorgen over.
Allereerst mijn begrip. Het toevoegen van politiegegevens aan het
arsenaal is ook weer niet helemaal nieuw, als ik het goed heb begrepen.
We hebben nu de klassieke vog op basis van justitiële gegevens. Daarbij
wordt soms al gebruikgemaakt van politiegegevens voor de inkleuring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

5

van de feiten. Daarnaast is er voor politieagenten nu ook al een
betrouwbaarheids- en geschiktheidsonderzoek. Daarvoor worden de
politiesystemen ook al geraadpleegd. Dat geldt ook voor de veiligheidsonderzoeken van de AIVD. Begrijp ik het goed dat dit wetsvoorstel het gat
vult en wordt gepositioneerd tussen de klassieke vog en de betrouwbaarheidsonderzoeken van de politieagenten? Daar hoor ik graag meer over.
Heb ik dat in die zin goed begrepen?
Ik heb ook begrip voor de genoemde beroepen die in aanmerking gaan
komen voor de toepassing van dit nieuwe wetsvoorstel: gevangenispersoneel, mensen bij het Openbaar Ministerie, boa’s. Maar deze functies
worden aangewezen bij ministeriële regeling. Waarom doen we dat
eigenlijk zo? Want we vernemen nu al dat ook mensen bij de Douane en
daarna ook bepaalde gemeenteambtenaren hiervoor in aanmerking gaan
komen. Daar kan ik me ook nog iets bij voorstellen, maar waar eindigt het
dan? Waar ligt de grens? Waarom willen we dan bijvoorbeeld niet voor
mensen die in de kinderopvang of in de taxibranche werken, weten of er
relevante politiegegevens zijn? Ik zeg niet dat ik dat hier nu voorstel, maar
waar ligt de grens en waarom? Want dan is het een kwestie van tijd
voordat de Minister wellicht de vraag gaat krijgen of bijvoorbeeld niet ook
zedendelicten aan de criteria zouden moeten worden toegevoegd. Ik hoop
dat de Minister snapt waarom ik deze vraag stel. Volgens mij is het voor
de afbakening van het voorstel gewoon belangrijk hoe we dat regelen.
Overigens hebben de heren Van Wijngaarden en Van Dam een, naar mijn
mening, terecht amendement voorgesteld, het amendement op stuk nr. 7.
Ik heb daarover één vraag aan de Minister. In de toelichting wordt gesteld
dat de verzwaarde parlementaire controle op deze ministeriële regeling
gaat gelden voor de lijst van beroepen waarvoor dit regime gaat gelden
én voor de wijze van toetsing. Dat laatste had ik zelf niet in het
wetsvoorstel gelezen, dus daarom vraag ik de Minister: wat gaat de
ministeriële regeling nu precies regelen volgens de Minister?
Dan nog enkele zorgen. Misschien eerst een wat principiëlere vraag. Het
doel van de huidige vog is het bestrijden van recidive. Is de vog dan wel
geschikt om hiervoor in te zetten? Er is geen sprake van een veroordeling,
maar je wilt voorkomen dat bepaalde mensen op kritische plekken
terechtkomen. Is het middel van de vog daarvoor eigenlijk wel geschikt?
Dan de betrouwbaarheid van de gegevens. Het is behoorlijk ingrijpend om
niet-geverifieerde politiegegevens, dus niet door een rechter vastgestelde
feiten, tegen te werpen aan iemand die ergens wil gaan werken. Het niet
verstrekken van een vog is weliswaar geen straf, en om die reden is er
geen strijd met de onschuldpresumptie – dat snap ik – maar een geweigerde vog, waardoor je je droombaan misloopt, kan wellicht wel voelen
als een straf. Daarom moeten we hier heel zorgvuldig en terughoudend
mee omgaan.
Op alle vragen die daarover zijn gesteld, wordt geantwoord dat die zorgen
niet nodig zijn omdat de politie deze gegevens goed beoordeelt op
zorgvuldigheid en relevantie. Toch zou ik graag hebben dat de Minister dit
punt nog uitgebreid toelicht, want hoe zorgvuldig is die beoordeling? Hoe
precies wordt voor al die aanvragen en voor al die gegevens gekeken of er
verbanden zijn tussen de aanvrager en strafbare feiten die zouden zijn of
zullen worden gepleegd – dat is een criterium uit de wet – die een risico
vormen voor de uitoefening van de functie? Hoe heeft de Minister dit nou
echt dichtgetimmerd? Wat dat betreft heb ik waardering voor het
amendement op stuk nr. 9, dat zojuist is ingediend. Dat heeft mijn
sympathie.
Dan vraag ik de Minister hoe de rechtsbescherming is geregeld. Ook daar
hebben we veel vragen over gesteld. Ook dat antwoord begrijp ik wel,
maar je kunt je hier toch moeilijk tegen verdedigen, ook al mag je een
zienswijze indienen en bezwaar maken, want je hebt niet zomaar het recht
op inzage in alle politiegegevens die op jouw persoon betrekking hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

6

Of is dat wel het geval? Daar wil ik ook nog wel meer over horen van de
Minister.
Dan nog een vraag over de kosten van dit voorstel. Hoe zit het met de
werklast bij de politie? Die betrouwbaarheidschecks kosten mogelijk veel
tijd. Agenten die een observatie hebben opgenomen in de gegevensbank
moeten die observatie nu nader gaan onderbouwen en beoordelen op
zorgvuldigheid en relevantie. Wat betekent dat voor het niveau van de
huidige observaties? Als we meer waarde gaan toekennen aan de
politiegegevens, betekent dat dan niet dat agenten in de toekomst zaken
zorgvuldiger moeten gaan noteren, wat ook weer extra tijd gaat kosten?
Mijn vraag is dus: gaan we nou niet een overbelast politieapparaat
overspoelen met 9.000 verzoeken, en de bijbehorende betrouwbaarheidschecks, per jaar? Daarna worden het er waarschijnlijk zelfs meer, als
er beroepen worden toegevoegd.
Ik heb ook een vraag over de mogelijkheid van continue screening. Dat
gebeurt nu al in de kinderopvang en in de taxibranche. Wijzigingen in de
justitiële documentatie gedurende het dienstverband kunnen aanleiding
zijn om iemand opnieuw een vog te laten aanvragen. Ik zie daar natuurlijk
de voordelen van, want het is eigenlijk raar dat de vog alleen een rol
speelt als iemand ergens solliciteert en niet als iemand al ergens werkt. Je
wilt natuurlijk ook dat bekeken wordt of degene die veroordeeld wordt
voor een zedendelict, wel een vog zou moeten behouden, bijvoorbeeld in
de kinderopvang. Dat snap ik heel goed. Waarom gebeurt dat eigenlijk
niet bij meer functies? Hoe ziet de Minister dat? Is het bijvoorbeeld geen
goed idee om dat ook te regelen voor de beroepen die straks onder dit
voorstel vallen, om deze continu te screenen op de justitiële gegevens? Ik
denk dat dat ingewikkelder zal zijn voor de politiegegevens, maar zou dat
voor justitiële gegevens niet een idee kunnen zijn? Ik hoor graag hoe de
Minister hiernaar kijkt.
Voorzitter. Afsluitend nog enkele vragen over de screening van politieagenten en aspirant-agenten. We krijgen het idee dat de screening niet
goed gaat. Recent bleek weer eens dat een complete bende inzicht had in
de politiegegevens via een mol. Dat is het zoveelste incident. Ik zie dat er
ontzettend veel nieuwe aspiranten moeten worden aangenomen om de
bezetting op peil te houden, maar dat mag er niet toe leiden dat zorgvuldigheid het verliest van snelheid, zoals nu dreigt te gebeuren. We willen
uiteraard niet dat de lat voor nieuwe agenten lager wordt gelegd. Daar
plukken we later immers de zure vruchten van. Het is natuurlijk niet uit te
leggen dat iemand die bij de politie al bekend is als notoire wetsovertreder door de screening kan komen omdat de gegevens niet gekoppeld
zijn, zoals recent gebeurde. Graag een reactie van de Minister op deze
zorgen, die niet alleen leven bij de SP, maar ook breed bij de politieorganisatie. Ik realiseer me dat het net een beetje buiten het bereik van dit
wetsvoorstel valt, maar ik heb me de vrijheid gepermitteerd om er toch
een vraag over te stellen.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Nispen. Dat levert een vraag op van de heer Van
Wijngaarden.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Ik probeer een beetje te plaatsen waar de SP nu staat in deze discussie.
Aan het begin zei de heer Van Nispen al: de politiegegevens worden wel
gebruikt om dingen in te kleuren, dus zo nieuw is het niet. Maar de
strekking van dit wetsvoorstel is toch dat de politiegegevens ook een
zelfstandige weigeringsgrond vormen. Politiegegevens kunnen natuurlijk
voorafgaan aan een veroordeling, maar evengoed aan een vrijspraak. Ik
proef eigenlijk weinig bezorgdheid bij de heer Van Nispen over de
evenredigheid waarmee dit zware middel straks zal worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

7

De heer Van Nispen (SP):
Dat is niet zo mooi. Dan heb ik mij niet goed uitgedrukt, of ik zou mijn
inbreng moeten herhalen, want ik heb duidelijk gezegd dat ik begrip heb.
Ik heb gevraagd: zie ik het nou goed dat dit gepositioneerd tussen aan de
ene kant de klassieke vog en aan de andere kant de vog zoals we die doen
bij bijvoorbeeld politieagenten? Maar daarna heb ik, dacht ik, toch heel
duidelijk gezegd waar mijn zorgen zitten, bijvoorbeeld bij de betrouwbaarheid van de gegevens. Precies om wat de heer Van Wijngaarden zegt:
je weet niet of het wel harde gegevens zijn; het zijn niet-geverifieerde
gegevens. Volgens mij heb ik daar een pagina lang vragen over gesteld,
ook of de politieagenten goed in staat zijn om te beoordelen of er sprake
is van zorgvuldige en relevante gegevens. Nogmaals, ook over de
rechtsbescherming heb ik vragen gesteld: hoe moet je dat nou doen, heb
je wel inzage in al die gegevens? Dus ja, ik worstel inderdaad wel een
beetje met dit voorstel. Ik zie waarom dit voorstel goed kan zijn, maar ik
heb er wel veel zorgen over. Ik zag nog niet helemaal hoe nou precies was
dichtgetimmerd in het voorstel dat je kunt instaan voor de relevantie van
de gegevens.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
U zei: ja, je kan dan ook al zien aankomen dat het op een gegeven
moment wordt uitgebreid, of dat er pleidooien komen om het uit te
breiden naar allerlei beroepen. Maar als ik dat zo hoor, is dat pleidooi in
ieder geval nog niet namens u. Ik proef eerder terughoudendheid daarin.
Klopt dat?
De heer Van Nispen (SP):
Jazeker. Ik probeerde dit juist expliciet ... Ook daar heb ik heel duidelijk
gezegd: het is niet mijn voorstel, maar je kunt erop wachten dat als je dit
nu mogelijk maakt, er ook pleidooien opgaan om dat voor bijvoorbeeld
zedendelicten mogelijk te maken, want ja, als dit goed werkt, waarom
doen we dat dan niet bijvoorbeeld in de kinderopvang of in de
taxibranche? Dus ik probeer juist ... En ik snap echt wel dat er in dit
wetsvoorstel criteria zitten; in artikel 35a, lid 2 gaat het om de
bevoegdheid om geweld te gebruiken et cetera. Die zaken hebben we
genoemd. Maar als je dit dus inderdaad nu doet, dan zou het kunnen zijn
dat er pleidooien opgaan om dat in de toekomst uit te breiden. Daarom
probeer ik nu te kijken: hoever gaat het en zijn mijn zorgen terecht, of kan
de Minister die wegnemen? In die fase zitten we volgens mij nu in dit
debat.
De voorzitter:
Ik zie geen verdere vragen. Of een vraag van de heer Van Dam? Of zit u
gewoon in de startblokken om het woord te nemen? Dan geef ik u snel het
woord, meneer Van Dam, namens het CDA.
De heer Van Dam (CDA):
Ja, voorzitter. Toen ik dit wetsvoorstel doornam, bedacht ik bij mezelf – ik
moet zeggen: wij hebben vandaag in een wgo hiervoor de Wet gegevensdeling in samenwerkingsverbanden behandeld – dat het wel heel erg
uitmaakt vanuit welk startpunt je naar zo’n wet kijkt. Mijn gedachten
dwarrelden terug naar 1984, nee, 1980. Toen solliciteerde ik bij de politie.
Dat proces mondde er uiteindelijk in uit dat op een goede dag aan de
deurbel van mijn ouderlijk huis werd gebeld, op een moment dat alleen
mijn moeder thuis was. Zij was aan het strijken in haar pyjama en duster;
zo heet, meen ik, zo’n ding. Er belde een meneer aan van de politie. Die
kwam op huisbezoek, omdat haar jongste zoon had gesolliciteerd bij de
politie. Wij weten nog steeds de naam van die meneer, want dat heeft
grote indruk gemaakt: meneer Van der Laan. Die kwam eens thuis kijken
hoe het er bij stond. Dat deed hij natuurlijk niet bij iedereen die de bon in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

8

de NCRV-gids invulde, maar naarmate je verder in het proces kwam en
dichter bij aangenomen worden, gebeurde dat. Ik vond het eigenlijk tot op
de dag van vandaag een gouden greep om dat te doen. Het gebeurt niet
meer. We hebben eerder bij wetgeving geprobeerd dat weer terug te
krijgen, maar dat wordt door heel veel partijen in de Kamer en zelfs door
de Minister van Justitie en Veiligheid als een te grote inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer gezien. Nou, dat was het inderdaad voor mijn
moeder, want als ze het van tevoren geweten had, had ze daar niet in haar
pyjama gestaan; dat wil ik u verzekeren.
Maar terugkijkend is dat wel mijn startpunt. Ik vind het ook helemaal niet
zo gek dat er naast de vog, die puur op justitiële, dus echte veroordelingen draait, nu een wetsvoorstel komt waarin ook, als jij avond aan
avond blowend in het park door de wijkagent bent aangetroffen, die
informatie betrokken kan worden bij een sollicitatie. Of inderdaad: de
strafzaak waarbij je betrokken bent geweest, heeft tot een sepot geleid,
maar goed, het wettige bewijs was er misschien niet, maar de overtuiging
wel. Dat leidt tot allemaal ingewikkelde discussies, maar ik vind het
eigenlijk heel goed en heel terecht dat die mogelijkheid ontstaat om
verder te kijken dan alleen datgene wat de rechter bewezen heeft geacht.
Het zal geen geheim zijn dat ik wel weer terug wil naar dat huisbezoek,
want ik vind het namelijk ongelofelijk belangrijk dat je weet uit welk nest
iemand komt, bijna letterlijk, voordat je hem inderdaad alles
– handboeien, een pistool, opsporingsbevoegdheid – meegeeft wat
denkbaar is.
Ik heb alles doorgenomen, het hele wetsvoorstel, van links naar rechts,
van boven naar onder, en ik heb eigenlijk niet zo veel opmerkingen erbij.
Ik kan me hierin vinden. Ik heb wel een enkele vraag. Dat was een vraag
die mij net opviel. In artikel 35a, lid 2, staan de criteria benoemd waar een
functie aan moet voldoen, wil de Minister haar op de lijst zetten. Helemaal
goed dat wij van tevoren nog die lijst krijgen; dat is best. Is dat nou
cumulatief bedoeld of is het nevenschikkend bedoeld? Is het nou de
bedoeling dat je én een bevoegdheid moet hebben om geweld te
gebruiken, én toegang moet hebben tot gevoelige informatie, én dat
andere ding, of zijn het losse dingen? Want als het «en» is, dan vallen daar
heel veel functies niet onder, terwijl ik het juist een heel goed plan vind
dat ook bijvoorbeeld de Douane en een aantal andere functies daaronder
komen. Helemaal goed dat wij dat van tevoren te horen krijgen en dat er
goed naar gekeken wordt. Dat vind ik heel belangrijk om te weten.
Ja, dat is eigenlijk in essentie ... Ik wil nog één opmerking maken. Ik
hoorde collega Van Nispen zeggen: zou het niet goed zijn als die continue
screening ook voor andere ... Volgens mij hebben wij hier een
wetsvoorstel behandeld waarin juist het continu screenen voor de politie
geïntroduceerd wordt. Maar nu speel ik een beetje Ministertje, want u had
de vraag aan de Minister gesteld.
Voorzitter, ik wil het hierbij laten. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Dam. Dat levert een interruptie op van de heer
Van den Berge en ook de heer Van Wijngaarden. Ik begin met de heer Van
den Berge. Gaat uw gang.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ja, ik heb een vraag aan collega Van Dam. Collega Van Dam noemt een
voorbeeld van iemand die elke avond in een parkje zit te blowen. Als dat
in de politiegegevens terechtkomt, dan zou dat bij een vog-beoordeling
betrokken kunnen worden. Maar wat nou als jij in het parkje op een bankje
verderop zit en de politie komt eraan omdat iemand anders zit te blowen?
Dan zou je natuurlijk willen dat die persoon op het bankje gewoon blijft
zitten om zijn of haar verhaal te doen aan de politieagent, maar ik ben wel
bang dat als die politiegegevens een grotere rol kunnen gaan spelen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

9

dus ook effect kunnen hebben op je carrière, je je natuurlijk uit de benen
maakt, dat je wegrent. Ik ben benieuwd hoe u, ook vanuit de ervaring als
politieagent, daartegen aankijkt en of u dat risico niet ook ziet, net als ik.
De heer Van Dam (CDA):
Wij kunnen hier in dit parlement heel veel regelen en op papier zetten en
amenderen. Uiteindelijk komt het erop aan hoe gewetensvol de mensen
die de beoordeling moeten maken, dat doen en hoe ze omgaan met de
regels. Daar heb ik een groot vertrouwen in, want als je weet hoeveel
vog’s er afgekeurd worden op jaarbasis: dat is echt een minimaal aantal.
Deze discussie heb ik in een vorige werkkring en in deze gevoerd ten
aanzien van jongeren die in het verleden een fout hebben begaan. Daar is
dan het verhaal: die komen nooit meer aan de bak. De realiteit is echt een
andere. Dus wat dat betreft vind ik: er is rechtsbescherming. Als jij je vog
niet krijgt, kun je naar de rechter toe en kun je die discussie aangaan. Niet
dat ik daarop zit te wachten, geenszins, maar ik vind wel dat het
onderwerp van overweging moet zijn. Dat is wat deze wet mogelijk maakt.
Je moet ook een beetje boeven met boeven vangen, dus ik vind het
helemaal prima dat iemand die in zijn jeugd heeft zitten blowen in het
park, bij wijze van spreken, daarmee uiteindelijk ... Ik ken heel veel
dienders waarover, laten we maar zeggen, u zich echt geen zorgen hoeft
te maken over wat ze in hun verleden hebben gedaan. Maar het moet
punt van discussie worden. Er zit een maat in wat je nu wel kunt zien en
wat je niet kunt zien. Dat vind ik er goed aan.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Dat is een helder antwoord en op zich deel ik, denk ik, in hoge mate het
vertrouwen dat de heer Van Dam legt in de mensen die het moeten gaan
beoordelen. Maar toch, omdat de heer Van Dam ook zegt «ik heb eigenlijk
weinig vragen bij het wetsvoorstel» ... Juist waar het gaat om het borgen
van de procedure van de beoordeling en ook het borgen van de kwaliteit
van de politiegegevens, maak ik me zorgen over hoe het in het voorliggende wetsvoorstel is geregeld. Ik hoor de heer Van Dam zeggen: het is
goed geregeld, heb vertrouwen in de mensen die het beoordelen, dan
komt het allemaal goed, ga maar rustig slapen. Of sla ik het dan te veel
plat? Ik ben benieuwd hoe de heer Van Dam aankijkt tegen hoe het nu in
de wet is geregeld.
De heer Van Dam (CDA):
Ik zie dat het wetsvoorstel eigenlijk om één artikel gaat, dat er een
memorie van toelichting van 23 pagina’s ligt, dat er een advies van de
Raad van State ligt waarmee de Minister in een aantal opzichten ook weer
rekening heeft gehouden door het aan te passen, dat er een uitgebreide
nota naar aanleiding van het verslag ligt met beantwoording van allerlei
Kamervragen, enzovoort. In aanvulling daarop kan ik hier nu, afgezien van
wat ik heb gevraagd, geen briljante vragen meer stellen, ook niet in
aanvulling op datgene wat u vanuit uw positie terecht naar voren heeft
gebracht. Ik kan alleen onderschrijven dat ik dit een slim wetsvoorstel
vind.
De voorzitter:
Dan had de heer Van Wijngaarden nog een vraag, tenzij die is opgelost?
Dat is niet zo.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Nee, nog niet. Ik zat nog even na te denken over de moeder van de heer
Van Dam, over dat idee. Want als je nu bij een sollicitant toestemming
vraagt voor een huisbezoek en tegelijkertijd aangeeft dat het weigeren van
die toestemming geen gevolgen heeft of mag hebben voor de sollicitatie
zelf, dan is het toch AVG-proof?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

10

De heer Van Dam (CDA):
Ja, dat zal allemaal wel waar zijn, maar dan krijg je een nieuwe discussie
als iemand geen toestemming geeft, want dat mag dan kennelijk. Maar
waar heb je het dan over? Ik vind gewoon dat je moet beseffen – het is nu
puur gericht op politiemensen – dat het over het algemeen om een
lifetime job gaat. Iemand gaat redelijk aan het begin van zijn twintiger
jaren bij de politie. We willen wel allemaal dat mensen gaan jobhoppen en
ik weet niet wat allemaal, maar zeker op dit moment zijn we dolblij als
men gewoon bij de politie blijft. Daar zitten ze dan 40 jaar. Dan vind ik die
investering ... Vorige week stond er in het AD een heel verhaal, een naar
verhaal, over een aspirant die daar was aangenomen. Ik geloof er geen
bal van dat dat erdoorheen geglipt was als er een huisbezoek was
afgelegd. Ik geloof dat gewoon niet. Mijn afweging is: of je doet het bij
iedereen, of je doet het niet bij iedereen. Anders kom je namelijk in hele
ingewikkelde situaties. Maar het is nu niet aan de orde. Het staat niet in dit
wetsvoorstel. Ik had me – excuus, Minister Dekker – er van tevoren een
beetje op verheugd dat Minister Grapperhaus hier zou zitten. Dan had ik
daar nog eens even lekker op doorgegaan, puur en alleen wat betreft dit
onderwerp; laten we dat vooropstellen. Maar ik moet niet bij deze Minister
aankomen met discussies over een huisbezoek, want hij gaat niet over de
politie. Dat doe ik dus niet.
De voorzitter:
Meneer Van Wijngaarden, levert dat nog een vervolgvraag op?
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Ja, toch wel. Ik schat de werk- en praktijkervaring van de heer Van Dam
enorm op waarde. In die zin vind ik het dus een heel begrijpelijk voorstel.
Politiek is de kunst van het haalbare. Omdat hij aangaf dat het wel
AVG-proof moet zijn, probeerde ik even met hem mee te denken, maar ik
snap ook dat hij gewoon zegt: of we doen het bij iedereen, of we doen het
niet. Wordt vervolgd.
De voorzitter:
Dan geef ik het woord aan de heer Van Nispen, want hij had ook een
vraag.
De heer Van Nispen (SP):
Ja, want blijkbaar heb ik mij heel onduidelijk uitgedrukt in mijn inbreng,
want ook dit deel over de continue screening moet ik nader toelichten. De
heer Van Dam zegt tegen mij, nadat hij Minister aan het spelen is: voor de
politie hebben we dat al geregeld. Maar dat was mijn vraag niet. Het ging
mij erom of een soort continue screening aangewezen zou zijn voor
functies die in dit wetsvoorstel worden geregeld, namelijk voor mensen
bij het gevangeniswezen, bij DJI, bij het Openbaar Ministerie en bij de
boa’s. Ik zou dat misschien nog wel logischer vinden dan dat je naar
politiegegevens gaat kijken. Op basis van de antwoorden op de vragen in
de nota naar aanleiding van het verslag lijkt mij dat het aangewezen moet
zijn in sectorale wetgeving. Het geldt dus alleen als je hogerop gaat of als
je tijdelijke contract naar een vast contract wordt omgezet. Daaruit heb ik
afgeleid dat we voor mensen bij DJI, voor boa’s en voor mensen bij het
OM nu niet georganiseerd hebben dat er een continue screening is. Mijn
vraag was – ik heb daar geen concreet voorstel voor uitgewerkt – of het
niet zinnig zou zijn om daarnaar te kijken. Wellicht kan de heer Van Dam
zich bij die vraag aansluiten of iets dergelijks. Ik hoop dat ik het heb
verduidelijkt.
De voorzitter:
Ik zie de heer Van Dam instemmend knikken. U hoeft niet per se te
reageren, meneer Van Dam. Het mag, maar het was geen uitnodiging tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

11

een nadere bespiegeling. De heer Van Dam kijkt mij verschrikt aan, maar
doet er het zwijgen toe. Dan kijk ik de heer Van den Berge aan, die op zijn
telefoon zit te kijken, met het verzoek om mij, als dat nodig is, kort te
houden tijdens mijn inbreng, het slot van de eerste termijn van de Kamer.
Voorzitter: Van den Berge
De voorzitter:
Dan geef ik collega Groothuizen het woord.
De heer Groothuizen (D66):
Dank u wel, voorzitter. Vanavond behandelen we het wetsvoorstel dat de
Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens wijzigt. Op bepaalde dienstbetrekkingen moeten mensen een verklaring omtrent gedrag, een
zogenaamde vog, aanvragen. Als de aanvrager voorkomt in de justitiële
gegevens en die gegevens relevant zijn voor de dienstbetrekking, dan kan
een vog eventueel worden geweigerd. Het onderhavige wetsvoorstel
beoogt om het in bepaalde gevallen ook mogelijk te maken een vog te
weigeren op grond van enkel politiegegevens. Nu kunnen die politiegegevens alleen worden gebruikt ter inkleuring van de justitiële gegevens.
Met dit voorstel wordt straks de aanvrager doorgestuurd naar de politie,
die in haar politiesystemen gaat zoeken op basis van een «hit/no
hit»-systeem. «No hits» betekent dat er voor de rest geen problemen zijn.
«Hits» betekent dat de politie de informatie in haar eigen systeem gaat
beoordelen op relevantie en betrouwbaarheid. De vraag is wel of dat
wenselijk is, want krijgen we dan niet in feite te maken – dat is mijn eerste
vraag aan de Minister voor Rechtsbescherming – met een slager die zijn
eigen vlees keurt? Ik doel op de politie die gaat beoordelen hoe
betrouwbaar politiegegevens zijn. Graag een reactie van de Minister.
Voorzitter. Politiesystemen – een aantal collega’s heeft daar ook al bij
stilgestaan – staan immers vol met niet-geverifieerde en soms zelfs
subjectieve informatie, waarvan de betrouwbaarheid niet altijd getoetst of
ingeschat kan worden. Dat is dus zachte informatie. Mijn vervolgvraag
aan de Minister voor Rechtsbescherming is: hoe wordt dergelijke
informatie precies meegenomen en beoordeeld? Zoals ik er nu tegen
aankijk, lijkt het erop dat iemand zonder strafblad het risico loopt geen
vog te krijgen als er bij de politie meerdere meldingen zijn over bijvoorbeeld een burenruzie of over toevallige contacten met dubieuze types,
terwijl iemand misschien niet eens precies weet hoe het zit. Hoe gaan we
om met valse meldingen? Graag een reactie van de Minister.
Voorzitter. De Minister passeert in de nota naar aanleiding van het verslag
vragen over de onschuldpresumptie door te zeggen dat het hierbij niet
gaat om strafrecht. Dat is absoluut waar, maar het gaat wel – de heer Van
Nispen zei dat ook al – om beslissingen met hele grote gevolgen. Ik zou
dus toch graag van de Minister horen hoe Justis daarmee omgaat. Gaat
Justis beoordelen op het voordeel of het nadeel van de twijfel? Graag op
dit punt een toelichting.
Voorzitter. Het belang van een schone politie, betrouwbare boa’s en
onkreukbare DJI’ers is natuurlijk evident. Daar is volgens mij geen enkele
discussie over. Maar dat rechtvaardigt natuurlijk niet onmiddellijk dit
specifieke wetsvoorstel. Ik hoor graag van de Minister welke gevallen
voorkomen hadden kunnen worden met deze wet. In de nota naar
aanleiding van het verslag zegt hij: dat kan ik eigenlijk niet zo goed
inschatten; een dergelijk onderzoek is buitengewoon moeilijk. Dat wil ik
best aannemen, maar je zou toch iets van een analyse verwachten over
het nut van dit middel. Welke appels blijken in de praktijk rot, zo vraag ik
de Minister. Zijn dat de mensen die we nu niet oppikken vanwege het niet
meewegen van de politiegegevens, waar dit wetsvoorstel op ziet? Of zijn
het vaak mensen die vaak later in hun carrière in de fout gaan wegens
financiële problemen, verleidingen of frustratie over hun carrière of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

12

gebrek daaraan? Met andere woorden: schieten we met dit middel
eigenlijk wel op het goede doel? Graag een reactie van de Minister.
Voorzitter. In dat verband vond ik het voorbeeld in de nota naar aanleiding
van het verslag over de persoon met de hennepkwekerij wel interessant.
Blijkbaar ging het om iemand die had bekend, maar de zaak was nog niet
beoordeeld door het OM. Daardoor viel het buiten de beoordeling van de
vog. Ik snap dat voorbeeld heel goed en vind het een relevant voorbeeld,
maar ik vraag me wel een beetje af of de oplossing dan niet gelegen is in
het sneller afdoen van die strafzaak. Graag wat dat betreft een toelichting
van de Minister.
Voorzitter. Dan heb ik de vraag voor welke beroepen de nieuwe regels
gaan gelden. De titel van de wet zegt dat in bepaalde gevallen een vog
geweigerd kan worden op basis van politiegegevens. Als we in de wet
kijken wat die bepaalde gevallen zijn, dan wordt dat in een ministeriële
regeling geregeld. De vraag welke functies onder de wet vallen, vind ik
behoorlijk cruciaal. Dat bepaalt immers de reikwijdte van de wet. Ik vind
het dan ook best wel problematisch dat het is weggedelegeerd, om dat
woord maar eens te introduceren. Ik snap in dat verband het amendement
van de collega’s Van Wijngaarden, Van Dam en Van den Berge heel goed,
al bekruipt mij af en toe wel het gevoel van een déjà vu. De Kamer moet
wel heel vaak aan de slag om niet al te veel bevoegdheden en waardes
weggedelegeerd te zien worden. Natuurlijk kunnen wensen van
werkgevers veranderen en wil de regering daarop kunnen inspelen – dat
snap ik – maar we hebben het afgelopen halfjaar, inmiddels zelfs wat
meer, gezien hoe snel wetten opgesteld, behandeld en uitgevoerd kunnen
worden, mocht er iets echt urgent zijn. Daarom vraag ik de Minister welke
dienstbetrekkingen hij op dit moment precies op het oog heeft voor de
regeling, en waarom. Waarom is er niet gewoon voor gekozen om dit
soort zaken netjes in de wet te regelen, zoals het wat mij betreft hoort?
Voorzitter. Dan heb ik nog een vraag over bezwaar en beroep. Stel dat een
aanvraag wordt geweigerd op basis van politiegegevens en de aanvrager
in bezwaar en vervolgens in beroep wil bij de rechter. Hoe ziet dat er dan
uit? Krijgt de rechter inzage in het dossier maar de aanvrager niet, omdat
het, zoals de heer Van Nispen ook al zei, om politiegegevens gaat die niet
zomaar openbaar gemaakt mogen worden? Als dat zo is, hoe geeft
iemand dan precies zijn verweer vorm? Kan dat eigenlijk wel? En nog
belangrijker: hoe gaat de bestuursrechter het precies toetsen? Het gaat
niet om waarheidsvinding, zo schrijft de Minister volgens mij in de nota
naar aanleiding van het verslag. Maar dat is natuurlijk wel een behoorlijk
groot probleem. Er is dan namelijk sprake van een zacht politiegegeven.
De politie keurt zelf dat zachte gegeven. Vervolgens toetst de bestuursrechter machinaal en doet die niet aan waarheidsvinding. Dan klinkt toch
als een recept voor potentiële ongelukken. Ik erken absoluut wat de heer
Van Dam zei, namelijk dat het heel vaak goed gaat met vog’s. Maar ik zie
toch ook wel wat risico’s. Graag een reactie van de Minister.
Voorzitter, tot slot. Ik vind dat de regering vrij losjes omgaat met de
werklast. Hoewel continu wordt benadrukt dat het allemaal zorgvuldig
moet gebeuren, gaat het extra werk overal reuze meevallen, zo wordt ons
verzekerd. Je kunt je dan ook niet helemaal aan de indruk onttrekken dat
daarbij naar een uitkomst wordt toegerekend, namelijk dat het vooral
geen extra geld moet kosten. Graag op dit punt een reactie en wat mij
betreft een ontzenuwing van mijn vermoeden door de Minister.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan geef ik het voorzitterschap terug aan de heer Groothuizen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

13

Voorzitter: Groothuizen
De voorzitter:
Dat is heel mooi. Ik zie dat het geen vragen oplevert. Dan kijk ik naar de
Minister voor Rechtsbescherming voor een inschatting van de periode die
hij nodig heeft om de beantwoording voor te bereiden. Tot 20.30 uur? Dan
schors ik de vergadering tot 20.30 uur. Dan gaan wij door met de
beantwoording. Ik ga ervan uit dat de Minister dan ook meteen de
ingediende amendementen meeneemt.
De vergadering wordt van 20.12 uur tot 20.30 uur geschorst.
De voorzitter:
Op de heer Van den Berge na, die nu binnenkomt, zijn we compleet. Het
woord is aan de Minister voor Rechtsbescherming.
Minister Dekker:
Voorzitter, veel dank. En veel dank dat we dit belangrijke wetsvoorstel nu
kunnen bespreken, want het gaat uiteindelijk om het belangrijke doel om
een vuist te maken tegen ondermijning en schending van integriteit, en
om ervoor te zorgen dat wij de integriteit van onze diensten weten te
bewaken en te behouden.
Er zijn verschillende vragen gesteld. Ik wou ze eigenlijk als volgt langslopen. Ik wilde beginnen met de vragen over de noodzaak van een
aanvullend screeningsinstrument, vervolgens ingaan op het gebruik van
politiegegevens bij de vog-screening, om tot slot stil te staan bij de
rechtsbescherming.
Voorzitter. Op dit moment kan een vog enkel worden geweigerd op basis
van justitiële gegevens, op basis van feitelijk vastgestelde veroordelingen.
We hebben nu te maken met verschillende functies waarbij je eigenlijk
een aanvullend beschermingsniveau zoekt. Verschillende betrokkenen
geven aan dat er een noodzaak is om bij screening niet alleen te kijken
naar veroordelingen maar ook naar de informatie die al bekend is bij de
politie. Dan gaat het specifiek om functies waarin integriteitsschendingen
een risico opleveren en waarbij het screenen op basis van politiegegevens
gerechtvaardigd zou zijn als je die balans bekijkt. Dan gaat het om
functionarissen die bijvoorbeeld de bevoegdheid hebben om geweld aan
te wenden, die toegang tot gevoelige informatie hebben of die integriteitsbeoordelingen moeten verrichten. Dan gaan het om functies waarbij je
erop moet kunnen vertrouwen dat de persoon die op die plek zit, ook echt
integer is voor de uitoefening van zijn vak en van opsporingsbevoegdheden.
Voorzitter. De vraag van de heren Van Dam, Groothuizen en Van den
Berge was of in de praktijk ook de noodzaak wordt gevoeld om te komen
tot een aanvullend instrument. We hebben verschillende zaken gezien
waarbij is gebleken dat politiegegevens weliswaar niet als zelfstandig feit
maar wel ter inkleuring van justitiële gegevens betrekking hadden op
feiten die veel ernstiger waren dan de feiten uit de justitiële documentatie.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan drugsdelicten en geweldsdelicten waar
DJI’ers en boa’s bij zijn betrokken. Uit de praktijk komt al wat langere tijd
de vraag naar een beter screeningsinstrument. De reguliere vog voldoet
niet. Aan de andere kant heb je de veiligheidsonderzoeken, die een te
zwaar middel zijn voor deze functies. De heer Van Nispen vroeg: hoe moet
ik dit nou positioneren? Dit zit er inderdaad zo ongeveer tussen in.
Er zijn vog-aanvragen geweest waarbij de politiegegevens wel degelijk
verschil hebben gemaakt bij de beslissing om een vog af te geven. Het
ging in deze gevallen om aanvragers over wie ook justitiële documentatie
aanwezig was en waarbij de aanwezige politiegegevens van belang waren
om de vog te weigeren. Denk bijvoorbeeld aan het volgende geval. Uit
justitiële documentatie bleek dat een aanvrager al lang geleden een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

14

relatief licht geweldsdelict had begaan dat was afgedaan met een relatief
lage straf, een lage geldboete. Vervolgens bleek uit politiegegevens dat
die aanvrager ook lid was van een inmiddels verboden motorclub. Dat
geeft aan dat, als je alleen naar de justitiële documentatie had gekeken, je
eigenlijk had gezegd: er is niet zo vreselijk veel aan de hand. Misschien
was je alleen op basis daarvan gekomen tot een toekenning van de vog,
maar als je daarnaast politie-informatie in ogenschouw neemt, zie je dat
er meer aan de hand is. Dat laat zien dat er op basis daarvan aanleidingen
zijn om te denken dat het nuttig kan zijn. Ook daar waar er geen veroordelingen achter iemands naam staan, kunnen er wel degelijk politiegegevens zijn die, zeker bij dit soort functies, nopen tot een weigering van
de verklaring omtrent het gedrag.
Voorzitter. Daarbij stelde de heer Van Nispen de vraag: hoe gericht is dit
dan? Je vraagt aan het begin een vog aan: als iemand een baan aanvaardt
of in een nieuwe baan terechtkomt. Dat is een belangrijk moment waarop
je ook de risico’s opnieuw weegt. Hij gaf zelf aan: als je voor 20 of 30 jaar
in het gevangeniswezen werkt, dan zou je het wellicht periodiek heroverwogen willen hebben, zoals we permanente of continue screening hebben
in bepaalde sectoren. Daar ziet dit wetsvoorstel niet op. Als je de
systematiek van de vog politiegegevens zou gaan gebruiken voor
permanente screening, zou je ertegen aanlopen dat het best ingewikkeld
is. Bij veroordelingen kan ik mij voorstellen dat het een nieuw element is
dat relevant is voor die continue screening, maar je kunt niet iedere keer
nieuwe politie-informatie daarin wegen. Dat is volgens mij ook niet wat de
heer Van Nispen vroeg, maar het zijn wel twee verschillende dingen. Ik
denk dat ze allebei nuttig kunnen zijn. Kijk naar de Douane, waarbij mijn
collega van Financiën heeft gevraagd: kijk of je Douanepersoneel als een
van de functies kunt opvoeren waarop die vog politiegegevens van
toepassing is. Tegelijkertijd kijkt hij naar een vorm van continue screening.
In de toolbox van verschillende instrumenten die je hebt, zijn ze niet
inwisselbaar, maar kunnen ze wel gezamenlijk worden ingezet.
Dan de functies waar dit betrekking op heeft. Dat zijn eigenlijk de functies
die voldoen aan de voorwaarden in artikel 35a van de Wet justitiële en
strafvorderlijke gegevens. Ze zijn nevengeschikt, zeg ik even in de richting
van de heer Van Dam. Het is niet een kwestie van optellen, maar van
of-of-of. Het is óf geweldsaanwending óf toegang tot gevoelige informatie
óf betrokkenheid bij de integriteitsbeoordelingen.
Het is de bedoeling om nu vooral te kijken naar functies bij het gevangeniswezen, bij het Openbaar Ministerie en bij bijzondere opsporingsambtenaren. Daar blijkt in de praktijk dat er behoefte is aan een tussenvorm van
screening langs deze weg. Onlangs hebben we natuurlijk een aantal
gevallen gehad bij de douane. In de aanpak van ondermijning is dat een
kwetsbare plek. Er zijn aanwijzingen dat er soms bewust mensen worden
neergezet om vervolgens wat te plannen. Dan is het wel fijn om te weten
of die mensen al een veroordeling achter hun naam hebben staan, maar
ook om iets meer te weten over de handel en wandel. Dan kunnen
politiegegevens daarbij zeker relevant zijn. Naar aanleiding van vragen
van uw Kamer, ik meen van de heer Groothuizen van D66, heeft de
Staatssecretaris van Financiën mij verzocht om te kijken of we dit
instrument ook daar zouden kunnen inzetten.
Voorzitter. Waarom regelen wij dat bij ministeriële regeling en niet in de
wet? Dat heeft te maken met de flexibiliteit die wij graag hebben. Bij
spoedwetgeving weten we dat het heel snel gaat, maar doorgaans vraagt
wetswijziging om meer tijd. Omdat wij nu eigenlijk de omschrijving al vrij
strak hebben dichtgeregeld door het te hangen aan artikel 35a van de Wet
justitiële en strafvorderlijke gegevens en er maar een beperkt aantal
functies en betrekkingen onder te laten vallen, denken wij dat het mogelijk
moet zijn om dit verder per ministeriële regeling af te doen. Overigens
heb ik er geen bezwaar tegen – dat is direct een advies op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

15

amendement dat daarover is ingediend – dat, als u Kamer dat wenst, zo’n
ministeriële regeling eerst voor te hangen.
De voorzitter:
Dat betekent dat dat amendement oordeel Kamer krijgt?
Minister Dekker:
Ja.
De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 8 van de heren Van Wijngaarden, Van Dam
en Van den Berge krijgt oordeel Kamer.
Minister Dekker:
Voorzitter, dan het tweede punt. Dat gaat veel meer over het volgende. Als
je dan zo’n screeningsinstrument hebt en je past dat toe op een beperkt
aantal functies die zijn vastgelegd door middel van een ministeriële
regeling – waarover ook uw Kamer een oordeel heeft kunnen geven en
wellicht een debat heeft kunnen voeren met de desbetreffende bewindspersoon – dan is de vraag hoe dat precies in z’n werk gaat. Ik begrijp heel
erg goed dat u zegt dat daarin met name het punt heel relevant is welke
politiegegevens je daar nou in meeneemt en welke niet. Ik denk dat het
goed is om te benadrukken dat het ook weer niet helemaal nieuw is. Ook
op dit moment kan Justis al politiegegevens betrekken bij de beoordeling
van een vog-aanvraag. Er is dus al ruime ervaring opgedaan met het
verstrekken van politiegegevens van de politie aan Justis, en daarmee ook
met het beoordelen van die politiegegevens door Justis. Ik denk dat het
goed is om dat hier te benadrukken.
De voorzitter:
Ik geef mezelf even het woord voor een vraag. Is het dan de politie of
Justis die de informatie weegt? Want in het voorstel is het natuurlijk de
politie, maar het klinkt nu alsof het in de huidige situatie Justis is. Maar
misschien begrijp ik dat verkeerd.
Minister Dekker:
Nee, dat gaat in twee stappen. De politie moet om te beginnen de
afweging maken welke politie-informatie betrouwbaar en hard genoeg is
om door te geven aan Justis. Daarna moet Justis langs die objectieve en
subjectieve toets kijken of er sprake is van enige relevantie en risico voor
de betrekking die men wenst te vervullen, en of het vervolgens ook zwaar
genoeg is om te komen tot een weigering. Er zit dus een tweetrap in die
beoordeling.
Voorzitter. Ik zei net iets over de getraptheid waarmee een en ander
gebeurt. Voor de in het wetsvoorstel bedoelde functies zal Justis om te
beginnen rechtstreeks politiegegevenssystemen bevragen om te bezien of
de aanvrager voorkomt in bepaalde categorieën politiegegevens. Daarbij
gaat het om een geautomatiseerde match, een zogeheten «hit/no
hit»-bevraging. Wij denken daarom ook dat we het met grote aantallen
relatief beperkt kunnen houden in werklast. Zijn er geen politiegegevens
over de desbetreffende persoon, dan krijgt Justis dit feit automatisch
teruggekoppeld en kunnen ze daarmee door. Zijn er wel politiegegevens
over de aanvrager, dan krijgt de politie geautomatiseerd een signaal dat er
sprake is van een hit voor een aanvraag van Justis. Dan is het zo dat
informatie over de aanvrager in de hoedanigheid van slachtoffer,
aangever, getuige of informant eruit gefilterd wordt in de eerste stap.
Uitgangspunt is dat de politie de overige gegevens aan Justis verstrekt
met twee belangrijke beperkingen. Informatie wordt alleen verstrekt als
deze door de politie ook als betrouwbaar wordt gezien. De tweede is dat
de bevoegde functionaris van de politie kan besluiten om bepaalde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

16

informatie niet te verstrekken daar waar dat bijvoorbeeld een verstoring
van een lopend strafrechtelijk onderzoek oplevert.
Nu zijn er een aantal vragen gesteld over de betrouwbaarheidstoets. De
heer Van Nispen vroeg mij om nog eens uit te leggen hoe het nu zit met
niet-verifieerbare politiegegevens. Hoe weten we nou dat die correct zijn
en hoe zorgvuldig is dan de beoordeling van die gegevens? Ook de heer
Groothuizen vroeg daarnaar. In aanmerking voor verstrekking aan Justis
komen alleen de gegevens waarvan de beoordelaar op basis van zijn
professionele inschatting de overtuiging heeft dat zij juist zijn, en
daarnaast uiteraard gegevens die objectief geverifieerd kunnen worden.
Dus alleen politiegegevens die de politie ook echt betrouwbaar genoeg
heeft bevonden, kunnen betrokken worden bij de vog-screening. Dat
betekent ook dat de betrokkene, zoals de heer Groothuizen dat benoemde,
het voordeel van de twijfel krijgt, zou je kunnen zeggen. Als de politie
twijfelt aan de betrouwbaarheid van gegevens, dan worden deze niet aan
Justis verstrekt.
De heer Van den Berge vroeg welke waarborgen ik kan geven dat in lijn
met de motie-Swinkels/Van Tongeren zorgvuldig wordt omgegaan met het
gebruik van niet-geverifieerde politiegegevens. Ik heb zojuist al toegelicht
dat alleen politiegegevens die betrouwbaar zijn bevonden aan Justis
worden verstrekt. Er wordt bij de beoordeling van een vog-aanvraag dus
geen gebruikgemaakt van niet-geverifieerde politiegegevens.
De voorzitter:
Dat levert een vraag op van de heer Van den Berge. Gaat uw gang.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Eigenlijk twee vragen, voorzitter, maar ik zal ze een voor een doen.
Allereerst, de Minister zegt dat het om politiegegevens moet gaan die
objectief geverifieerd kunnen worden. Maar wat moet er dan precies
objectief geverifieerd kunnen worden? Want je kunt bijvoorbeeld objectief
verifiëren dat iemand staande is gehouden, maar dat hoeft nog niet
terecht te zijn. Kan het worden doorgegeven als die staandehouding niet
terecht was of als er vervolgens geen strafbaar feit is geconstateerd?
Wordt zoiets dan niet doorgegeven? Welk deel van het politiegegeven
moet objectief verifieerbaar zijn? Dat is mijn eerste vraag.
Minister Dekker:
Een staandehouding, en zeker een staandehouding waar vervolgens niks
uit volgt, is geen reden om door te geven, want dan is er niks aan de
hand. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor een enkele melding van iemand
die zegt: gisteravond heb ik het een en ander hiernaast gehoord. Dat kan
iemand zijn die de telefoon oppakt, een buur die een melding doet over
wat daar heeft gespeeld. Als de politie niet ter plekke is geweest en er
geen sprake is van een soort patroon van meldingen, gaat het om een
eenvoudig feit dat niet geverifieerd of niet verifieerbaar is. In die gevallen
is de informatie dusdanig onbetrouwbaar dat je daar niet mee verdergaat.
Dus je probeert dat zo feitelijk mogelijk te doen. Of het neemt toe daar
waar sprake is van een opeenstapeling van omstandigheden. Laat ik het
maar even heel zwart-wit zeggen. Een enkel feit van een telefoontje met
een klacht over de buren is onvoldoende om te zeggen dat er wat aan de
hand is. Daar waar sprake is van een verdenking in het kader van een
strafrechtelijk onderzoek is er wel degelijk iets aan de hand. Dat is nog
geen veroordeling, maar dat is voor de politie en het Openbaar Ministerie
voldoende grond om een onderzoek in te stellen. Ik probeer even de
gradaties aan te geven van de verschillende typen informatie die je kunt
vinden in die politieregisters en wat je wel en niet doorgeeft.
De voorzitter:
De heer Van den Berge voor zijn tweede vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

17

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ik zal snel doorgaan, want dit roept op zich opnieuw vragen op. Maar dan
toch een ander punt. Welke objectieve criteria worden er gehanteerd om
de betrouwbaarheid van de politiegegevens te beoordelen? Wij zouden
namelijk niet moeten willen dat verschillende politiekorpsen daarbij
verschillende criteria gaan hanteren, want dan is de rechtsbescherming
verschillend en afhankelijk van waar je woont. Is er nou een set objectieve
criteria – ik vind ze niet terug in de wet – die daarbij door het hele land
wordt gehanteerd en waar iemand in het kader van rechtsbescherming op
terug kan vallen, bijvoorbeeld als hij een klacht wil indienen of naar de
rechter stapt om het niet verstrekken van een vog aan te vechten?
Minister Dekker:
Zoals ik ook in de schriftelijke ronde heb geantwoord is het niet mogelijk
om daar een heel specifieke set criteria naast te leggen. Het gaat
uiteindelijk om de toets van de betrouwbaarheid van gegevens. Die toets
moet de politie vaker doen. Die moet zij nu ook doen bij het overdragen
van politiegegevens voor vog-aanvragen waar het naast de justitiële
documentatie onderdeel vormt van de beoordeling. Dat heeft te maken
met waar feiten zijn geconstateerd. Als een politieagent iets heeft gezien
of vastgesteld, dan heeft dat een andere mate van betrouwbaarheid dan
een willekeurige klacht die door iemand is ingediend en vervolgens nooit
is nagetrokken. Dat is veel zachtere en moeilijk verifieerbare informatie,
die op zo’n moment onvoldoende grond biedt voor zo’n vog-beoordeling.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ik vind dit toch wel een lastig punt, want de Minister noemt nu een aantal
voorbeelden van criteria. Het is op zich goed dat de Minister dat zegt,
want daarmee is het nu ook onderdeel van de wetsgeschiedenis, maar ik
zou graag zo’n set van criteria hebben. De Minister zegt dat dat niet kan,
maar vervolgens noemt hij zelf wel een aantal voorbeelden van criteria
die ik graag zou willen zien. Overigens heeft de Autoriteit Persoonsgegevens dat ook geadviseerd in de consultatie, dus ik ben niet de enige die
zegt dat het goed zou zijn om hiernaar te kijken. Als de Minister nu in het
debat die voorbeelden kan noemen en een aantal criteria kan opsommen,
waarom kan dat dan niet in de wet of in de uitvoering van de wet?
Minister Dekker:
Omdat ik hier nu een aantal uitersten geef. Ik geef een voorbeeld van een
heel zacht feit waarvan je kunt zeggen dat het onbetrouwbaar is en
vervolgens niet moeten worden doorgegeven aan Justis. Ik gaf het
voorbeeld van een vrij hard feit waarvan je kunt zeggen dat het gecheckt
en geverifieerd is en dat het betrouwbare informatie is. De politie heeft
ook te maken met verschillende samenlopen van feiten op basis waarvan
je kan zeggen dat de betrouwbaarheid van informatie toeneemt. Dat is
een reden om op een gegeven moment ook als politie te kunnen zeggen:
wij vinden dit betrouwbaar genoeg om onderdeel te worden van zo’n
screening.
De voorzitter:
Ik kijk naar de heer Van den Berge, maar die zegt niks, dus dan geef ik het
woord aan de heer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Ik begrijp dat dit hele lastige vragen zijn voor de Minister, omdat het bijna
casuïstisch dreigt te worden. Maar dit is voor mij het moeilijkste punt van
het wetsvoorstel. Want hoe zorgvuldig zijn die gegevens? En hoe
zorgvuldig kan die beoordeling worden gemaakt? Inderdaad, de Minister
gaf voorbeelden van uitersten, maar je kunt je ook voorstellen dat er
tegen een persoon één aangifte wordt gedaan van een zeer ernstig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

18

strafbaar feit dat nog nader moet worden onderzocht. Dan weet je nog
helemaal niet hoe serieus die verdenking kan zijn. Maar als er wel sprake
is van een feit, dan is dat zeker relevant. In dat soort types kun je ook
denken. De Minister zei dat de gegevens niet worden verstrekt als de
politie daaraan twijfelt, maar volgens mij moet de politie, zolang er geen
sprake is van een veroordeling, altijd twijfelen aan de juistheid van de
gegevens om tunnelvisie te voorkomen. Kan de Minister aangeven hoe
we de opmerking moeten plaatsen dat de gegevens niet worden verstrekt
als de politie daaraan twijfelt?
Minister Dekker:
Dan kan het bijvoorbeeld gaan om iemand die een melding heeft gedaan
over iemand waarbij de politie niet zelf ter plekke is geweest of geen
constatering heeft gedaan. Dat heeft een andere status dan als de politie
’s avonds, nadat er klachten zijn geweest, langs de deur gaat en een
mevrouw met een blauw oog de deur opendoet. Allebei zijn huiselijk
geweld en allebei zijn meldingen. Maar de ene melding heeft geen
opvolging gehad en blijft bij een enkele melding. Daar heeft geen feitelijke
constatering plaatsgevonden. Die is wat dat betreft zachter dan de andere,
waarbij mensen ter plekke zijn geweest en zelf met eigen ogen dingen
hebben geconstateerd.
De heer Van Nispen (SP):
Het blijft een lastig punt, al begrijp ik het antwoord van de Minister. Daar
gaat het verder niet om. Ik heb ook nog een vraag over het wettelijke
criterium. Daarbij gaat het over politiegegevens met betrekking tot de
aanvragen die blijk geven van verbanden tussen de aanvrager en
strafbare feiten die zouden zijn of zullen worden gepleegd. Dat vind ik
ergens ook lastig. Ik snap best dat de Minister nou misschien gaat zeggen:
dat gaat om contacten met leden van een verboden organisatie of iets
dergelijks. Maar hoe moeten we die verbanden nou plaatsen? Het gaat
niet eens zozeer om aangiftes tegen een persoon. Het kan nog veel breder
zijn. Het gaat om verbanden of strafbare feiten die zullen worden
gepleegd. Kan de Minister daar nog nader op ingaan en deze moeilijke
begrippen wat duiden, toekomstige strafbare feiten bijvoorbeeld?
Minister Dekker:
Laat me daar even specifiek naar kijken. Dan kom ik daar in tweede
termijn op terug als u het goed vindt.
De voorzitter:
Ik voeg daar nog een vraag aan toe als u klaar bent. Dat gaat volgens mij
namelijk over hetzelfde punt. Ik zat te denken aan de volgende casus. Je
bent op zich brandschoon en voetbalt in een team waar vijf types in zitten
die evident in de zware criminaliteit zitten. Dat is onmiskenbaar het geval.
Daar drink je af en toe een biertje mee. Staat dat dan in de weg aan vog, ja
of nee? En als het antwoord ja is, hoe verhoudt zich dat dan met de
opmerking in de nota naar aanleiding van het verslag dat familieleden in
het milieu geen rol spelen? Als daar een verschil in zit, lijkt dat met elkaar
te wringen. Graag zou ik een reactie willen op de vraag hoe die dingen
gewogen worden. Dat mag ook in tweede termijn.
Minister Dekker:
We proberen straks, ook voor de wetsgeschiedenis, even heel specifiek te
pinpointen hoe we dat lijntje trekken.
De voorzitter:
De Minister vervolgt zijn beantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

19

Minister Dekker:
Misschien vervolgens ook even een doorstapje naar de vraag van de heer
Van den Berge over het voorkomen van etnisch profileren. Dat is een
fenomeen en een probleem waar we al langer over hebben gesproken,
niet alleen maar als een feitelijke constatering, maar ook normatief in de
zin van afkeurend. Dat betekent ook dat degene die ermee wordt
geconfronteerd, bijvoorbeeld omdat hij in een dure auto rijdt terwijl bij
controle blijkt dat een eventuele verdenking ongegrond is, daarvan in het
kader van zijn vog-aanvraag geen belemmering mag ondervinden. Het
eenvoudige feit dat iemand wordt staande gehouden, is dus niet
voldoende om een vog te weigeren.
De heer Van den Berge vroeg ook nog welke lessen we nou hebben
getrokken uit het gebruik van politiegegevens bij de beoordeling van de
betrouwbaarheid van boa’s. Die lessen zijn dat in de praktijk zoals die nu
wordt toegepast, waarbij de politie informatie doorgeeft aan Justis en
Justis die vervolgens moet wegen bij de afgifte van een vog, de afgelopen
jaren is gebleken dat de gegevens die door de politie zijn aangeleverd
voor de toets steeds betrouwbaar en accuraat zijn gebleken. Daarom
voorzien wij ook niet hele grote nieuwe problemen bij deze werkwijze.
Voorzitter. Dan ...
De voorzitter:
Ik zie dat meneer Van den Berge nog een vraag heeft, dus ik wil hem even
in de gelegenheid stellen. Gaat uw gang.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ja, toch nog even over het voorbeeld dat ik had ingebracht en waarop de
Minister nu reageert. De Minister zegt: het enkele feit dat iemand staande
wordt gehouden terwijl dat onterecht is, mag geen belemmering vormen.
Dat is goed, want dat is nu ook onderdeel van de wetsgeschiedenis. Maar
ik heb toch de volgende vraag. Als een politieagent op dat moment in het
politiedossier van die persoon zet «vermoeden van witwassen of
betrokkenheid bij drugscriminaliteit», kan dat dan wel een reden zijn als
het puur een vermoeden is, dus een subjectief oordeel, een aanname van
in dit geval de politieagent in kwestie? Kan dat dan wel grond zijn voor
een weigering van een vog? Het is heel ingewikkeld omdat je al snel in
casuïstiek terechtkomt, maar bij gebrek aan objectieve criteria is dat
waarmee het volgens mij nu moeten doen. Ik ben dus op zoek naar:
wanneer is een politiegegeven nu wel relevant en wanneer niet?
Minister Dekker:
Ik neem hem ook even mee voor de tweede termijn, maar mijn gutfeeling
zegt dat ... Het simpele vermoeden of het gevoel dat iemand ergens bij
betrokken is, hoort ook niet bij een professionele ... Dat moet ergens op
gestoeld zijn, als u begrijpt wat ik bedoel.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ja, in theorie is dat zo, maar volgens mij is de manier waarop het werkt
– dat hoor ik ook van politieagenten zelf – dat ze dossiers bijhouden van
mensen waarmee ze contact hebben, soms op een onschuldige manier;
dat kan ook op een verbindende, preventieve manier zijn. Maar
vervolgens moeten ze dingen over zo’n persoon in een dossier
vastleggen. Het doel van politiegegevens zoals ze nu gebruikt worden, is
niet meteen dat daar sancties op kunnen volgen. Het kan dus best zijn dat
een politieagent opschrijft «vermoeden van betrokkenheid bij; die persoon
moeten we eens even in de gaten houden», bij wijze van spreken. Het is
best voor te stellen dat een agent dat in het dagelijks werk doet. Maar als
dat nu opeens onderdeel kan worden van een vog-aanvraag, dan wordt
het wel problematisch, dus vandaar dat ik de vraag stel. Wij kunnen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

20

zelf wel onvoorstelbaar vinden, maar volgens mij is dit wel wat er soms in
de praktijk gebeurt.
Minister Dekker:
Ook dat vermoeden moet wel ergens op gestoeld zijn. Je kunt dat niet
zomaar aangeven bij verschillende personen en individuen zonder dat er
ook maar enige grond is voor een vermoeden. Dat zou betekenen dat er
links en rechts bij allerlei mensen op basis van eigenlijk hele dunne of
afwezige gronden, een soort onderbuikgevoel, wordt aangegeven: iemand
is betrokken bij witwassen. Ja, op basis waarvan dan?
De voorzitter:
Dat levert ook nog een vraag op van de heer Van Wijngaarden.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Met name de vraag of dit wel zo in algemene zin te beantwoorden is, want
ik zat net ook al met de vraag over die verbanden. Stel, je hebt iemand die
solliciteert naar de functie van douaneambtenaar en die in verband is
gebracht, een aantal keer is gesignaleerd, in de directe omgeving van
mensen die bezighouden met drugshandel. Verder niks, maar er staat wel
vaker «uit observaties blijkt dat». Dan heb je een specifieke casus en dan
zegt iedereen ineens: ja, voor die functie is het relevant dat er zo’n
verband is. Dat lijkt mij ook het antwoord op de vraag. Mensen moeten
dus van geval tot geval klip-en-klaar een goed verhaal hebben waarom die
politiegegevens een relevante weigeringsgrond waren. Daarom is het ook
goed dat daar controle op is. Ik vraag me dus oprecht af of hier wel een
algemeen antwoord op te geven is, maar misschien lukt het de Minister.
De voorzitter:
Niet echt een vraag, stel ik vast, meer een bespiegeling, maar misschien
kan de Minister die meenemen.
Minister Dekker:
Ik gaf net aan: een vermoeden ontstaat door het samenbrengen en het
vaststellen van verschillende feiten en omstandigheden. Het feit dat
iemand wordt staande gehouden, er vervolgens niks aan de hand blijkt te
zijn en de politie zegt «ja, maar ik denk dat er toch meer aan de hand is»,
is natuurlijk te dun. Dan ontstaat toch de vraag: op basis waarvan stel je
dan zo’n vermoeden? Ik ken agenten als mensen die niet alleen maar
proberen dingen te voorkomen en proberen boeven te vangen, maar die
dat ook op een manier proberen te doen waarbij ze zeggen: ja, hier is ook
echt wat aan de hand; ik kan daar op basis van feiten en omstandigheden
en door de puzzelstukjes bijeen te brengen wat van maken. Dan ontstaat
op een gegeven moment een vermoeden op basis van een aantal
gegevens, en niet op basis van een enkele staandehouding waarbij
vervolgens ook nog eens keer sprake was van de constatering dat er niets
aan de hand was. Dat is dan toch echt te dun.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ten slotte op dit punt, anders gaat het lang duren; volgens mij komen we
niet echt verder. Vooropgesteld: het gaat mij niet om vertrouwen of
wantrouwen. Ik heb heel veel vertrouwen in politieagenten. Daar gaat het
me absoluut niet om. Waar het me wel om gaat: we gaan gegevens die in
beginsel voor een ander doel zijn vastgelegd, nu voor iets nieuws
gebruiken, namelijk het beoordelen van een vog. Ze werden al gebruikt
voor inkleuring in sommige gevallen, bij boa’s, maar nu gaan we ze
gebruiken als eigenstandige informatie. Het is wel degelijk zo dat een
wijkagent die bijvoorbeeld in contact komt met jongeren in een wijk,
bepaalde informatie of vermoedens over die jongeren in een dossier kan
zetten, want dan is namelijk het doel: als een collega met diezelfde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

21

jongeren in aanraking komt, dan kent hij de voorgeschiedenis. Maar die
gegevens zijn nooit vastgelegd met als doel om daar consequenties aan te
verbinden. Het heeft dus niks met vertrouwen of wantrouwen te maken,
maar het heeft te maken met: als deze informatie, deze gegevens, nu voor
een ander doel gebruikt gaan worden, wanneer zijn ze dan wel relevant en
wanneer niet? Dat probeer ik even te vatten.
Minister Dekker:
Nou, dat kan ook doordat de politie, om de betrouwbaarheid vast te
stellen, op zo’n moment nader onderzoek instelt, dus te rade gaat bij de
desbetreffende politieambtenaar om navraag te doen naar de context
waarin politiegegevens zijn opgetekend in het dossier. Dus als er twijfels
zijn, is het niet een kwestie van «dat moet je wegen, zet maar door», maar
kan je ook teruggaan naar degene die ze heeft opgetekend om te kijken:
wat waren de omstandigheden, wat is hier aan de hand, is er onduidelijkheid over waarom je tot zo’n conclusie komt, onderbouw dat nog eens
een keer. Dat kan ertoe leiden dat gezegd wordt «Oké, dat is een goed
verhaal. Er is wel degelijk grond om te vermoeden dat er hier meer aan de
hand is. Deze gegevens zijn dusdanig betrouwbaar dat ze kunnen worden
doorgezet» of dat wordt gezegd «Ja, dit is toch eigenlijk nog te zacht».
De voorzitter:
Gaat u door met uw beantwoording.
Minister Dekker:
Ja. Dit gaat over het betrekken van de politiegegevens. Ook daarover is
overigens een amendement ingediend van, zo zeg ik uit mijn hoofd, de
heer Van den Berge en de heer Van Wijngaarden. Zij hebben aangegeven:
laat er nou in ieder geval ook periodiek op basis van steekproeven een
onafhankelijke toets op plaatsvinden. Ik denk dat dat voortkomt uit het
gevoel: als je het niet in hele strakke richtlijnen kan vatten, laat dan
deskundigen achteraf eens kijken hoe het loopt. Ook gezien de discussie
en de basis die uw Kamer zoekt, «we willen toch dat het safe and sound
is», kan ik me daar wel in vinden en laat ik het oordeel aan de Kamer.
De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 9 krijgt oordeel Kamer.
Minister Dekker:
Dan vindt vervolgens de beoordeling plaats door Justis. Aan de hand van
een objectief criterium wordt gekeken of er een samenhang is met de
risico’s die specifiek aan de desbetreffende functie zijn verbonden. Per
functie kan het verschillen welke politiegegevens wel of niet worden
betrokken bij de beoordeling van de aanvraag. Daarna kijkt Justis naar de
omstandigheden van het geval, het zogeheten subjectieve criterium,
waarbij wordt gekeken naar de aard van de gegevens, de frequentie van
de gegevens en de actualiteit van de gegevens. De vog-politiegegevens
wordt geweigerd als verbanden tussen de aanvrager en strafbare feiten
een risico vormen voor de uitvoering van de functie.
Voorzitter. Dan vroeg de heer Van Wijngaarden of er bij de wetsevaluatie
aandacht kan worden besteed aan de zorgen over het weigeren van de
vog op oneigenlijke gronden. Hij stelt voor om daar ook externe partijen
bij te betrekken. Ik neem die suggestie zeker ter harte. Ik zal nagaan welke
externe partijen het beste daarbij betrokken kunnen worden. Ik neem ook
zeker het idee mee om daar in ieder geval de Raad voor de rechtspraak bij
te betrekken.
Ik zal zo direct ingaan op een ander voorstel van de heer Van
Wijngaarden, over het formeren van een externe werkgroep waarin het
vog-beleid periodiek wordt geëvalueerd. Ik denk dat we dat het beste
kunnen betrekken bij een lopend onderzoek dat op dit moment plaatsvindt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

22

bij het WODC. Dat heeft wat breder gekeken, niet alleen naar dit
instrument, maar sowieso naar de uitvoering en de consistentie van de
vog-beleidsregels. Ik verwacht dat het onderzoek over een aantal weken
klaar is en dat ik begin 2021 met een reactie kan komen. Dan neem ik de
suggestie mee die hij deed over een soort tegendenkteam of een team
van experts dat eens kan meedenken over hoe we het vog-beleid, dat op
verschillende plekken natuurlijk soms verstrekkende gevolgen kan
hebben, steeds weer kunnen verbeteren.
Voorzitter. Dan kom ik bij het derde blok. Dat gaat over de rechtsbescherming.
De voorzitter:
Dat levert nog een vraag op van de heer Van Wijngaarden. Wacht u even,
Minister. Meneer Van Wijngaarden, gaat uw gang.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Mag ik bij de Minister dan ook nog de suggestie onder de aandacht
brengen om daarbij ook een paar kritische en ervaren strafrechtadvocaten
te betrekken? Want dat zijn nou typisch degenen die heel erg dicht boven
op de doelgroep zitten: mensen die er continu tegen aanlopen dat iets uit
het verleden hen heel lang blijft achtervolgen en dat het altijd maar langer
duurt voordat zij een keer een vog krijgen. Dat heeft natuurlijk een goede
reden, daarvan ben ik me zeer bewust. Maar tegelijkertijd is dat wel een
aandachtspunt, omdat het ook stigmatiserend kan werken. Het kan
verhinderen dat mensen een tweede kans krijgen.
Minister Dekker:
Ik wil daarbij degenen betrekken die daar verstand van hebben en die daar
een bijdrage aan kunnen leveren. Ik ken dit soort argumenten wel, maar
tegelijkertijd ... Kijk, het zijn ook de argumenten die een rol spelen bij het
weigeren van een vog. Een recente veroordeling heeft namelijk op
bepaalde gebieden inderdaad vergaande consequenties. Stel dat je een
zedendelict van enige ernst hebt gepleegd. Die zaken worden heel lang
meegenomen in de screening. Dat betekent dat de kans dat je nog aan de
bak komt in de kinderopvang heel erg klein is. Ik begrijp dat dat vervelend
is voor de betrokkene en dat dat een hele lange nasleep heeft. Tegelijkertijd denk ik dat als we een debat hebben over misstanden in de
kinderopvang, u ook streng bent en zegt: ja, maar u het toch kunnen
weten, want iemand heeft al een veroordeling achter zijn naam staan. Dus
het is vervelend, maar we moeten niet alleen maar kijken naar de
belangen van veroordeelden in dit verhaal.
De voorzitter:
Dat levert nog een korte vervolgvraag op van de heer Van Wijngaarden.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Ja, want daar gaat het helemaal niet om. Want dan is er gewoon een
weigeringsgrond en daar hebben we het hele systeem juist voor. Maar het
gaat om de groep mensen die wel gewoon een vog krijgt, maar die daar
onnodig lang op moet wachten. Dus: er is niks aan de hand; er is weleens
een keer iets geweest, maar dat is gewoon volstrekt onvoldoende om een
vog te weigeren. Die groep trekt aan de bel en ook hun advocaten geven
aan: bij een gewone aanvrager is de vog er in drie dagen en bij zo iemand
duurt het drie weken, maar het nettoresultaat is bij allebei hetzelfde.
Kunnen we nou ook niets eens kijken of daar wat aan gedaan kan
worden?
Minister Dekker:
Daar wil ik best naar kijken, ook omdat de duur van de afgifte van de vog
in feite niets zegt over de vraag of het ingewikkeld was of niet. Voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

23

iemand met een dubbele nationaliteit of met een langer verblijf in het
buitenland wordt standaard in het buitenland informatie opgevraagd. Dat
kan gewoon langer duren. Misschien komt er helemaal niks uit het
buitenland. Dat zegt niet dat het ingewikkeld was omdat iemand wellicht
in het verleden feiten heeft gepleegd die hadden moeten worden
gewogen.
Een snelle afgifte van een vog betekent niet dat iemand een volledig clean
strafblad heeft. De heer Van Dam gaf aan dat het enkele feit dat je een
veroordeling achter je naam hebt, helemaal niet betekent dat je een vog
geweigerd krijgt. Sterker nog, we voeren op dit moment enorme
campagnes, ook richting jongeren in het onderwijs, om hen alsjeblieft
zo’n vog te laten aanvragen. Je bent misschien ooit in aanraking geweest
met justitie, maar dat betekent niet dat je geen vog krijgt voor de baan
waarvoor je nu in opleiding bent. Doe het vooral. We houden rekening
met tal van zaken.
En een lange duur van de afgifte betekent ook niet dat het een enorm
ingewikkelde afweging was. Soms moeten gewoon systemen worden
geraadpleegd of zitten we te wachten op informatie uit het buitenland. Dat
kan lang duren, maar in potentie volstrekt onproblematisch zijn.
Ook richting werkgevers kunnen wij daar nog wel wat in verhelderen. De
duur zegt niets over de ingewikkeldheid van het geval. Als u zegt dat er
betrokkenen zijn die daar veel ervaring mee hebben opgedaan, dan
raadpleeg ik die daar heel graag over.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Dekker:
Voorzitter. Er zijn een paar vragen gesteld over de rechtsbescherming. De
vog politiegegevens is een instrument om een risicobeoordeling te
maken. Op basis van verstrekte politiegegevens beoordeelt Justis of
banden tussen de aanvrager en strafbare feiten een risico vormen voor de
uitoefening van de beoogde functie. Daarbij wordt steeds een zorgvuldige
afweging gemaakt tussen het belang voor de samenleving en het
individuele belang van de aanvrager. Voor de functies waar het hier om
gaat, ligt die lat hoog. Van degenen die aangewezen functies vervullen,
wordt verwacht dat zij betrouwbaar en integer zijn. Elke schijn dat dat niet
zo is, moet worden vermeden. Als politiegegevens er aanleiding toe
geven om te twijfelen, bijvoorbeeld omdat ze blijk geven van verbanden
tussen aanvrager en strafbare feiten, dan kan dat een risico vormen voor
de uitoefening van de functie.
De heer Van Dam vroeg naar de gevolgen van foutieve politiegegevens.
Als afgifte van de vog wordt geweigerd en de aanvrager zich daar niet in
kan vinden of het idee heeft dat de politiegegevens waarop de beslissing
is gebaseerd niet juist of incompleet zijn, dan kan hij daarop reageren
door beroep en bezwaar aan te tekenen.
De heer Van Nispen vroeg of iemand ook recht heeft op inzage in zijn
politiegegevens. Nou, in ieder geval in de politiegegevens die de
grondslag vormen voor de weigering van de aanvraag. Daarbovenop is
het zo dat op grond van de Wet politiegegevens een ieder het recht heeft
op inzage in de op hem of haar betrekking hebbende politiegegevens. Dat
is neergelegd in artikel 25 van die wet. Een dergelijk verzoek kan worden
ingediend bij de korpschef. Dat gaat dus over twee schijven. Alle gronden
en redenen die hebben geleid tot afwijzing, zijn inzichtelijk voor de
aanvrager om eventueel te gebruiken bij bezwaar en beroep. Maar je kunt
zelfs nog een stap verder gaan door op basis van artikel 25 meer inzicht te
krijgen in je politiegegevens.
De voorzitter:
Dat levert een vraag op van de heer Van Nispen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

24

De heer Van Nispen (SP):
Dat klinkt heel mooi, maar is het dan nooit zo dat de politie bepaalde
gegevens niet wil delen, omdat ze niet willen laten blijken wat ze al over
iemand weten in het kader van een lopend onderzoek? Ik kan mij
voorstellen dat er strategische informatie is die pas op een later moment
een rol gaat spelen, bijvoorbeeld in het strafproces. Je wilt geen slapende
honden wakker maken et cetera. Zijn daar geen voorbeelden van? Is het
zo eenduidig als de Minister zegt: altijd inzage, punt? Of zijn er allerlei
uitzonderingen?
Minister Dekker:
Nee. De tweetrap is eigenlijk als volgt. Als er gegevens zijn die de politie
niet wil disclosen vanwege bijvoorbeeld een lopend onderzoek, dan zal de
politie ze überhaupt niet aan Justis geven. En dan kan Justis ze dus ook
niet betrekken bij de screening, bij de afweging over het al dan niet
toekennen van een vog. In de uiterste situatie kan dat er dus toe leiden dat
iemand verdachte is in een lopend strafrechtelijk onderzoek, dat de politie
op zo’n moment zegt «in het belang van het strafrechtelijk onderzoek
willen we dat eigenlijk niet laten weten», en dat Justis ondanks het feit dat
dat onderzoek loopt toch een vog afgeeft. Het enige dat je dan wel weet
dat de politie waarschijnlijk zo iemand heel erg strikt in de gaten houdt.
Als er reden is om in te grijpen, zal de politie dat alsnog doen.
Je kunt die informatie ook niet aan Justis verstrekken, omdat Justis
gegevens altijd moet kunnen verifiëren. Als Justis op basis daarvan een
besluit neemt, moet iemand bij een bezwaar- of beroepsprocedure altijd
kunnen vragen: wat zijn de gronden waarop je de vog hebt afgewezen?
Vandaar die Chinese muur. De politie kijkt allereerst of er sprake is van
aangiften, een getuigenis et cetera. Vervolgens wordt de beoordeling en
de betrouwbaarheidstoets gedaan. Een reden tot weigering kan ook zijn
dat wel betrouwbare informatie niet wordt afgegeven vanwege dat
lopende strafrechtelijk onderzoek. Dan heeft de betrokkene er geen
toegang toe, maar dan heeft het ook geen rol gespeeld bij de screening.
Als de informatie wél aan Justis wordt gegeven, moet de betrokkene
natuurlijk weten op basis waarvan zijn vog is afgewezen. En dan heeft hij
er wel toegang toe.
De heer Van Nispen (SP):
Precies, en in dat geval kun je de gebruikelijke zienswijze bezwaar en
vervolgens beroep ... De heer Groothuizen stelde daar ook terechte vragen
over. Hoe zorgvuldig is de rechtsbescherming in die procedure? Dat is
heel belangrijk voor mensen, omdat het grote gevolgen kan hebben. Wat
de Minister nu beschrijft, begrijp ik heel goed. In het belang van het
onderzoek wil je de informatie niet met de betrokkene, maar ook niet met
Justis delen. Dan kan het dus inderdaad zo zijn dat iemand, terwijl hij
hartstikke verdacht is in wat wellicht een grote zaak gaat worden, een vog
niet geweigerd kan worden. Zo iemand kan terechtkomen bij het OM of in
het gevangeniswezen, op plekken waar je zo iemand niet wilt hebben. Dat
is dan een onvermijdelijk gevolg. Je beoogt het niet, maar het kan wel
gebeuren. Hoe ziet de Minister dat?
Minister Dekker:
Dat kan, maar dat kan ook in de huidige situatie. Het is niet zo dat we met
dit wetsvoorstel alle problemen oplossen. Je lost de problemen op daar
waar de politie er geen problemen mee heeft als de gegevens worden
aangeleverd. Je kunt die politiegegevens wel degelijk ook bij je afweging
betrekken. Sterker nog, met dit wetsvoorstel wordt het mogelijk om het
niet alleen maar een inkleuring te laten zijn van je justitiële documentatie,
maar het ook als een zelfstandige weigeringsgrond te gebruiken. Maar er
kunnen situaties zijn waarin de politie zegt: wij hebben gegevens over
iemand, maar die willen we niet verstrekken om ons lopende onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

25

niet te schaden. Dat betekent dat in zo’n geval iemand een vog krijgt,
maar nog wel subject is in een lopend strafrechtelijk onderzoek, en
waarschijnlijk een dusdanig zwaar onderzoek dat de politie daarbovenop
zit en dus ook ingrijpt wanneer het nodig is.
De voorzitter:
De heer Van Nispen heeft nog een vraag.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb een vraag over de slotwoorden van de Minister. Het klinkt goed:
ingrijpen als het nodig is. Maar dan kun je er niet voor zorgen dat iemand
zijn baan verliest of dat zijn vog wordt ingetrokken. Dat is nou juist de
vraag die ik had over de continue screening. Die is er in bepaalde
beroepen nu juist niet. Ingrijpen als het nodig is, dat geldt voor de fase
van vervolgen en mogelijk bestraffen. Maar als dat niet leidt tot een
gevangenisstraf en iemand drie weken niet op zijn werk komt, dan heeft
die werkgever dat natuurlijk niet in de gaten. Hoe ziet dat ingrijpen eruit
bij het ontbreken van een continue screening? Misschien ontbreekt die
continue screening terecht bij veel beroepen, maar hoe moet ik dat
«meteen ingrijpen» opvatten?
Minister Dekker:
Dat kan door ook te kiezen voor continue screening, wat nu wordt
overwogen bij de Douane. Dan doe je het eigenlijk op twee manieren. We
willen daar graag gebruikmaken van de vog politiegegevens door een
betere screening aan de voorkant te doen, maar mijn collega zou ook
graag willen dat daar waar sprake is van een veroordeling, dat ook wordt
doorgegeven en er direct bij betrokken kan worden. Maar het kan
natuurlijk ook op andere manieren. Laat ik een voorbeeld geven uit mijn
eigen Divisie Gevangeniswezen. Iemand kan op een gegeven moment
echt worden aangehouden en serieus verdachte zijn in een zware zaak. Ik
kan mij dan voorstellen dat de politie de gegevens liever niet wil
meegeven, omdat het zwaarbeladen is, omdat het een ingewikkelde zaak
is die veel tijd kost, omdat men nog bezig is met het onderzoek. Dan helpt
het niet als iemand weet dat hij zelf verdachte is, omdat er gebruik wordt
gemaakt van allerlei opsporingsmethodes. Alleen die grond al kan reden
zijn om te komen tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst. Vaak valt
het ook op als iemand op een gegeven moment niet meer op zijn werk
verschijnt. Dat is dan omdat hij preventief gehecht is.
De voorzitter:
Dat geeft mij als D66-woordvoerder nog wel aanleiding tot een vraag. Er
kan iets zijn waar politie en OM op een bepaald moment even niets mee
doen. In een later stadium kan dat wel gebeuren. Dan kom ik terug op het
voorbeeld van die hennepkwekerij. De Minister haalde het zelf aan in de
nota naar aanleiding van het verslag. Daar heb je een soortgelijke situatie.
De politie kan er niks mee doen, maar het is nog niet bij het OM afgedaan.
Dat wordt door de Minister nou juist aangehaald als een voorbeeld om
aan te geven dat we dit instrument nodig hebben. En nu lijkt de Minister
te zeggen: je kunt altijd nog wel wat. Valt dan niet een beetje de bodem
onder dat voorbeeld uit de nota naar aanleiding van het verslag weg?
Minister Dekker:
Nee, omdat we in het laatste geval een ingewikkelde afweging moeten
maken: betrekken we die informatie bij het al dan niet afgeven van een
vog? Als je dat wel doet, dan kun je daarmee een lopend rechercheonderzoek ernstig schaden. Sterker nog, je zou haast kunnen denken dat het
op een gegeven moment strategisch wordt ingezet om te kijken of je
subject van een onderzoek bent. Als je dan via een bepaalde route een
vog politiegegevens aanvraagt, heb je het antwoord als men verplicht zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

26

zijn om die informatie te leveren. Dat doorkruist van alles. Dat moet je niet
hebben. In het andere geval, als er al sprake is geweest van een inval, als
er al een hennepkwekerij is opgerold maar er nog geen veroordeling is
uitgesproken, zullen de politie en het Openbaar Ministerie veel minder
bezwaar hebben tegen het betrekken van dergelijke feiten bij een
eventuele screening. Het zijn twee verschillende gevallen. In dat laatste
geval, daar waar iemand helemaal geen veroordeling heeft, zou je op
basis van de huidige screening wel een vog moeten afgeven, terwijl
iemand op zijn zolderkamer misschien 100 planten had staan en
onderdeel was van een criminele organisatie.
De voorzitter:
Nee, dat begrijp ik wel. Misschien heb ik me niet goed uitgedrukt. Je zou
dan ook kunnen zeggen: nou ja, dan wacht je acht weken op de veroordeling. Met een permanente screening hou je iemand even acht weken in
de gaten en vervolgens valt hij dan alsnog door de mand op het moment
dat die veroordeling op de mat valt. Als springend voorbeeld voor de
noodzaak van dit instrument vind ik het wat dun.
Minister Dekker:
Dat vind ik niet, want als je die informatie niet ter beschikking stelt aan de
werkgever – de politie weet het wel, maar degene die iemand in dienst
neemt weet het niet – kun je iemand niet die weken in de gaten houden. U
gaat er ook nog eens van uit dat het een kwestie van weken is, maar u
kent de rechtsgang: het duurt soms nog weleens wat langer. Die vlieger
gaat dus niet op. In gevallen waarin politie en Openbaar Ministerie zeggen
«dat is informatie die we liever niet willen geven», gaat het vaak om
lopend rechercheonderzoek, waarbij het ook in het belang van dat
onderzoek is dat de desbetreffende nog even niet weet dat hij onderdeel is
van zo’n onderzoek, bijvoorbeeld omdat je taps hebt lopen en omdat je
graag wil dat iemand nog even vrijelijk over de telefoon praat. Zodra
iemand weet dat hij subject is in een onderzoek of voorkomt in politieregisters, dan wordt dat plotseling afgesneden. Dat is echt wel anders dan
daar waar al een inval heeft plaatsgevonden en bijvoorbeeld al een
hennepkwekerij is opgerold.
De voorzitter:
Links zie ik geen andere vragen. Gaat u door met uw beantwoording,
Minister.
Minister Dekker:
Ja, voorzitter. Volgens mij ben ik door het overgrote deel van de vragen
heen, zo niet alle. Ik had er nog een van de heer Van Nispen, maar die
gaat meer over de screening bij de politieorganisatie, wat natuurlijk weer
een andere vorm van screening is, die buiten dit wetsvoorstel valt op
grond van de Politiewet 2012. Screent de politie haar eigen personeel? Dat
gebeurt door de afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten. Over het
functioneren van die afdeling zijn vragen gerezen. Bij brief van
12 november jongstleden heeft mijn collega Grapperhaus u geïnformeerd
over maatregelen die de korpschef van de politie zal treffen om dat stelsel
te verbeteren.
De voorzitter:
Dan heb ik nog wel een vraag. Ik kijk ook nog even naar links, maar daar
zie ik niet iemand onmiddellijk zijn hand opsteken. Die vraag gaat over die
toetsing door de bestuursrechter. Kijk, er is een bepaald gegeven. Dat
wordt vervolgens door de politie beoordeeld, bijvoorbeeld door nog een
toets te doen bij de agent die het ook in het systeem heeft verwerkt. En
dan is de conclusie: wij achten dit betrouwbaar en ook relevant. Dat gaat
dan naar Justis, en die nemen dat ook mee. Iemand krijgt daar dan inzage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

27

in en zegt: het zit toch heel anders; dat gegeven klopt niet, het is verkeerd
gewogen. Dan vraag ik mij toch af hoe de marginaal toetsende bestuursrechter precies het waarheidsgehalte moet achterhalen. En dat is
natuurlijk wel van belang als dit het springende punt is geweest in een
afwijzing. De Minister schrijft daar zelf over dat die bestuursrechter niet
aan waarheidsvinding doet, maar voor de betrokken is het vinden van
«klopt dat gegeven of niet?» natuurlijk wel cruciaal bij de afgifte, of in dit
geval het niet-afgeven, van die vog. Hoe ziet de Minister dat?
Minister Dekker:
Staat u mij toe dat ik daar in tweede termijn nog even op terugkom.
De voorzitter:
Dat is goed. Dan constateer ik dat de Minister klaar is met de beantwoording in eerste termijn. Ik kijk rond of er behoefte is aan een tweede
termijn. Ik zie de heer Van Wijngaarden schudden van niet, de heer Van
Nispen van wel, de heer Van den Berge ook. En de heer Van Dam heeft
ons inmiddels verlaten, maar die komt misschien nog wel terug. Dan doen
we dus een tweede termijn, te beginnen bij de heer Van den Berge. Ik
meld nog even dat er dan ook moties ingediend zouden kunnen worden.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ja, voorzitter. Ik heb ook een motie. Ik hoop dat we met voldoende leden
zijn, maar volgens mij kan het net, als ik om me heen kijk.
Ik wil eerst de Minister en de ambtenaren bedanken voor de beantwoording. We hebben veel kritische vragen gesteld, in een volgens mij
goed inhoudelijk debat met veel vragen, en de Minister heeft die wat mij
betreft allemaal goed beantwoord. Ik blijf nog wel een beetje zitten met
iets, maar dat is ongetwijfeld duidelijk geworden uit de interruptiedebatten die ik daarover heb gehad met de Minister. Hoe borg je dat de
betrouwbaarheid van die gegevens ook echt goed beoordeeld kan
worden, en dat dat dan ook op zo’n manier gebeurt dat het op verschillende plaatsen op dezelfde manier gebeurt? Ik heb inderdaad een
amendement ingediend – en het is mooi dat dat oordeel Kamer heeft
gekregen – om te kijken of we de kwaliteitsbeoordeling van die politiegegevens toch kunnen borgen of kunnen verbeteren door het instellen van
een onafhankelijke adviescommissie.
Ik heb nog één motie, en die luidt als volgt:
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat etnisch profileren ongewenst is;
overwegende dat een goede, betrouwbare toets van politiegegevens
noodzakelijk is;
verzoekt de regering de onafhankelijke adviescommissie onder andere te
laten toezien op het voorkomen dat etnisch profileren onbedoeld een rol
speelt bij de beoordeling van een vog-aanvraag,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Ik kijk rond na de indiening, en dan zie ik weliswaar dat alle aanwezige
leden hun vinger opsteken, maar dat zijn er maar vier. Dat is er nog een te
weinig. Een optie is dat een van uw fractiegenoten bereid is om eronder te
gaan staan. De griffier heeft ook even gekeken of de heer Van Dam nog
terugkomt; dat zou het ook kunnen oplossen. Mijn voorstel is om eerst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

28

even door te gaan met de volgende spreker, en dan geef ik u aan het eind
nog wel even het woord om dit probleem op te lossen.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Mag ik nog een vraag stellen? Ik probeer namelijk alleen even te begrijpen
waar de motie vandaan komt. Er is recent natuurlijk wel een discussie
over etnisch profileren, en dat is om andere redenen bekend, maar
vanwaar nu specifiek deze motie op dit punt? Is dat gewoon vanwege de
recente zorgen hierover, of is er een specifieke aanleiding?
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Collega Van Wijngaarden stelt eigenlijk twee vragen. De eerste is: is er een
recente discussie over etnisch profileren? Ja, die is er volgens mij continu.
En de reden dat ik deze motie nu specifiek zou willen indienen – we gaan
zien of dat vanavond nog lukt, maar anders vinden we daar wel een
creatieve oplossing voor – is omdat we het met dit wetsvoorstel mogelijk
gaan maken om politiegegevens te gebruiken. Nou, we weten dat die
sowieso zachter of – zo zou je ook kunnen zeggen – subjectiever van aard
kunnen zijn dan justitiële gegevens. De politie erkent ook zelf op haar
website dat etnisch profileren voorkomt, en dat ze dat wil voorkomen en
aanpakken. Het is dus in die zin geen wantrouwende motie naar de politie
toe, want de politie zegt zelf: we zien dit probleem en willen er iets aan
doen. Ik vind het alleen wel belangrijk dat we, als we dit weten en als de
politie zelf erkent dat etnisch profileren voorkomt, er in ieder geval voor
zorgen dat dit niet gaat doorwerken in die politie-vog-aanvragen. Dus
vandaar dat ik dit relevant vind bij dit debat. Maar we gaan nog even zien
of ik haar wel kan indienen.
De voorzitter:
Dat komt vast goed. Bent u nu klaar met uw tweede termijn, meneer Van
den Berge? Ja? Dat is mooi. Dan geef ik het woord aan de heer Van
Wijngaarden, maar die ziet daarvan af. Dan is de beurt aan de heer Van
Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Ja, voorzitter, dank. Over die motie: waar is de heer Van Dam als je hem
nodig hebt? Maar goed, ...
De voorzitter:
Het is dat u het zegt, want daar komt de heer Van Dam net aan. En als u
dan misschien nog heel even pauzeert, dan kunnen wij dit wellicht vragen.
Meneer Van Dam, u werd node gemist; uiteraard persoonlijk, maar ook als
vijfde lid van dit wetgevingsoverleg, omdat de heer Van den Berge graag
een motie wil indienen. Misschien is het goed als hij die nu nog even wil
voorlezen, zodat ook de heer Van Dam kan zeggen of hij die wil
ondersteunen.
De heer Van Dam (CDA):
Ja, voorzitter, maar ik wil even een punt maken. Ik zit deze hele dag in
overleg, en soms moet je dan even met iemand overleggen, in dit geval
een andere bewindspersoon; vandaar dat dit even uitliep. Excuses
daarvoor, maar het was niet dat ik – laten we maar zeggen – op de gang
puzzels zat te maken. Dat wil ik toch even benadrukken.
De voorzitter:
Daar gingen wij ook zeker niet van uit, meneer Van Dam, alle begrip
daarvoor. De heer Van den Berge leest nu nog even zijn motie voor, zodat
u kunt bepalen of u ook bereid bent om die te ondersteunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

29

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Hierbij mijn motie.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat etnisch profileren ongewenst is;
overwegende dat een goede, betrouwbare toets van politiegegevens
noodzakelijk is;
verzoekt de regering de onafhankelijke adviescommissie onder andere te
laten toezien op het voorkomen dat etnisch profileren onbedoeld een rol
speelt bij de beoordeling van een vog-aanvraag,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van den Berge. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (35 355).
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Voorzitter, ik ben nog nooit zo blij geweest met de heer Van Dam.
De voorzitter:
Nu is het woord aan de heer Van Nispen voor zijn tweede termijn.
De heer Van Nispen (SP):
Dank, voorzitter. Ik had in eerste termijn begrip uitgesproken voor het doel
van dit voorstel, maar ook zorgen geuit en kritische vragen gesteld.
Zorgen geuit over de zorgvuldigheid en de betrouwbaarheid van de
gegevens. En vragen gesteld over de rechtsbescherming, omdat je je
moet kunnen verdedigen tegen gegevens die volgens jou of niet kloppen
of niet zouden moeten leiden tot de weigering van de vog. En ik zit mij
toch af te vragen of het nou een vorm is van continue screening, die we
niet, of nog niet, hebben bij de Dienst Justitiële Inrichtingen of bij de
Douane. Zou het nou niet nuttiger zijn om tijdens iemands dienstverband
te kijken of bepaalde veroordelingen moeten leiden tot een verzoek om
een nieuwe vog aan te vragen, dan om te kijken naar de politiegegevens,
zoals we nu vandaag voorstellen? Dat is toch een vraag die ik aan de
Minister gesteld wil hebben.
Daarbij wil ik ook nog de vraag stellen hoe proportioneel het is om straks
al het gevangenispersoneel, maar ook alle boa’s, te gaan screenen op de
politiegegevens. Dat is toch wel een serieuze vraag, waar ik ook nog wel
een antwoord op wil van de Minister.
En dan tot slot, en het sluit ook wel aan bij de motie die door de heer Van
den Berge is ingediend: ik wil ook een reactie van de Minister vragen op
de zorgen die zijn geuit door de organisatie Controle Alt Delete, die dus
zegt dat Nederlanders met een migratieachtergrond vaker gestopt en
gecontroleerd worden dan Nederlandse Nederlanders. Dit wetsvoorstel
zal volgens hen een onevenredig grote impact hebben op mensen die
vaak gecontroleerd worden door de politie. Daarop ontvang ik graag een
reactie van de Minister. En nogmaals, die zal vanzelf komen, want hij zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

30

ook de motie van de heer Van den Berge natuurlijk van een oordeel
moeten voorzien.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Nispen. Ik kijk naar de heer Van Dam, of hij
behoefte heeft aan een tweede termijn. Dat is niet het geval. Dan verzoek
ik de heer Van den Berge om mij weer het woord te geven voor mijn
tweede termijn.
Voorzitter: Van den Berge
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de heer Groothuizen.
De heer Groothuizen (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik houd het kort. Twee vragen nog aan de Minister.
De eerste is in de eerste termijn wel aan de orde gekomen, maar volgens
mij niet zo goed beantwoord. En volgens mij werd het nog het mooist
geformuleerd door de heer Van Nispen, die zei: is die vog nou eigenlijk
wel het juiste instrument? Ik heb iets gezegd over wat nou eigenlijk de
rotte appels zijn: zijn dat de mensen die je er uitpikt met zo’n screening
aan de voorkant, of zijn het de mensen die op een gegeven moment
gefrustreerd raken of in financiële problemen raken? Ik snap dat de
Minister dat niet allemaal kan beantwoorden, maar zou het nou niet
zinvoller zijn om hier nog wat meer inzicht in te krijgen, in waar we nu
eigenlijk op mikken? Ik geef die vraag maar mee.
Mijn tweede gaat over de werklast. Vandaag zegt de Minister: ik denk dat
dat wel meevalt, want dat «hit/no hit» is een geautomatiseerd systeem.
Dat snap ik, maar vervolgens lees ik in de stukken dat de inschatting is dat
toch bij ongeveer 50% van die gevallen nader onderzoek moet plaatsvinden. En het lijkt me, met de aantallen die ook de heer Van Nispen net
noemde van boa’s en het personeel bij DJI, best wel een behoorlijk kluif,
als je in 50% van die vele duizenden mensen nader onderzoek moet doen.
Dus daarvan toch nog graag een nadere duiding van de Minister.
De voorzitter:
Ik dank de heer Groothuizen en geef hem het voorzitterschap terug.
Voorzitter: Groothuizen
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van den Berge. Ik kijk naar de Minister: heeft hij nog
behoefte aan een voorbereiding voor zijn tweede termijn? U mag het
zeggen; tien minuutjes? Wij schorsen voor tien minuten en zijn terug om
21.45 uur.
De vergadering wordt van 21.37 uur tot 21.47 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik heb de indruk dat de Minister klaar is om aan zijn tweede termijn te
beginnen. Gaat uw gang.
Minister Dekker:
Voorzitter, zeker. Ik heb mijn ...
Ja. Ik laat de intro achterwege. U hoorde haar, maar de microfoon stond
even uit. De intro is voor het verslag minder relevant.
Er zijn een paar vragen blijven liggen uit de eerste ronde. De vraag was
onder andere: hoe zit het nou met de omgeving? Denk bijvoorbeeld aan
de familie of het voetbalelftal. Bij dit wetsvoorstel gaat het om de
politiegegevens die betrekking hebben op de aanvrager zelf. Het is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

31

denkbaar dat de aanvrager in zekere mate kan worden beïnvloed door
personen uit zijn omgeving, maar de Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens kent de mogelijkheid van een omgevingsonderzoek bij een
vervolgaanvraag niet, zoals dat wel bijvoorbeeld het geval is bij een
veiligheidsonderzoek. Dus gegevens over personen uit de omgeving van
de aanvrager worden dan ook niet verstrekt, ook niet als het naasten zijn.
Als de aanvrager bij de politie in beeld is gekomen vanwege personen in
zijn omgeving en de politie onderzoek doet naar de aanvrager, bijvoorbeeld omdat hij deel uitmaakt van een crimineel netwerk waar ook zijn
vrienden bij betrokken zijn, dan kunnen de gegevens over de aanvrager
uiteraard wel door Justis erbij worden betrokken. Ik wil hiermee zeggen
dat er steeds wordt getoetst of er verbanden zijn tussen de aanvrager en
strafbare feiten die een risico vormen voor de functie waarvoor iemand in
aanmerking wil komen.
Laat ik nog een voorbeeld geven. Denk bijvoorbeeld aan een opsporingsonderzoek naar een criminele organisatie die bepaalde feiten pleegt. Als
uit de politiegegevens blijkt dat de aanvrager van de vog banden heeft
met die organisatie, er niet alleen sprake is van het toevallige feit dat hij
familie is, maar van een relatie tot de activiteiten die die criminele
organisatie pleegt, en als die feiten erop duiden dat hij geen of nog geen
bewijsbare betrokkenheid heeft gehad bij de gepleegde strafbare feiten,
dan kunnen die banden wel worden meegenomen in de vog-beoordeling.
Dat is de fine line waarin hij zit. Ik doe het maar even voor de vuist weg:
het feit dat je mensen kent, is onvoldoende, maar als er een relatie is, als
er feitelijke banden zijn, ook in relatie tot bijvoorbeeld activiteiten van een
criminele organisatie, dan wordt het een ander verhaal.
Voorzitter. Dan was er de vraag van de heer Groothuizen over de toets van
de bestuursrechter. Die zal niet alle feiten toetsen, maar weegt wel de
feiten en overwegingen mee die de betrokkene zelf aanlevert bij zijn
verweer. De bestuursrechter beoordeelt dus niet sec de juistheid van de
politiegegevens, maar toetst de zorgvuldigheid van de motivering, waarbij
degene die in verweer komt, die beroep aantekent, natuurlijk altijd zijn
eigen argumenten en feiten op tafel kan leggen en daarbij ook de
artikel 25-procedure uit de Wet politiegegevens kan gebruiken om meer
informatie op te vragen, dan wel een wijziging van politie-informatie in te
dienen.
Voorzitter. In tweede termijn zei de heer Van den Berge in zijn motie, die
inmiddels hier ligt – ik pak die er even bij ... Nee, dit is een motie over een
tracébesluit. Die gaat over de A27, voor wie daarin geïnteresseerd is.
Hij vroeg om de onafhankelijke adviescommissie waar wij het zojuist over
hebben gehad en die onderdeel is van een amendement, ook in te zetten
om te voorkomen dat etnisch profileren onbedoeld een rol speelt. Dit is
geen enkel probleem, want dit willen we juist voorkomen. Dit willen wij
niet. Dat het daar linksom of rechtsom, expliciet dan wel impliciet een rol
in zou spelen, wil je daaruit wissen. Je wilt dat de betrouwbaarheidstoets,
ongeacht iemands achtergrond of achternaam, zonder aanziens des
persoons, een goede toets is die voor iedereen op eenzelfde manier
gebeurt. Dus ik heb geen bezwaar tegen deze motie en kan het oordeel
daarover aan de Kamer laten.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 10 krijgt oordeel Kamer.
Minister Dekker:
De heer Van Nispen zei om te beginnen dat hij nog even zit te kijken naar
het instrument. Is dit wel het juiste instrument om in te zetten? Zou
continue screening voor sommige van deze functies niet beter zijn? Als hij
zegt «kijk bij die functies eens of je naast de vog-politiegegevens
misschien ook een vorm van continue screening zou willen introduceren,»
dan ben ik best bereid om al die kwetsbare functies nog een keer op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

32

rijtje te zetten, want daar kan ik me op zich wel iets bij voorstellen. Maar ik
zou niet willen zeggen dat continue screening in plaats van de
vog-politiegegevens kan komen, want ook bij continue screening moet er
namelijk altijd iets hebben plaatsgevonden alvorens je kunt ingrijpen. Met
andere woorden, er moet sprake zijn geweest van een misdrijf en
veroordeling. Anders kom je ook niet bovendrijven in de continue
screening. Zeker bij dit soort functies, bij de Douane, in het gevangeniswezen, wil je het eigenlijk niet zover laten komen. Je wilt kijken of er
markers, serieuze aanwijzingen, zijn op basis waarvan je zegt: dit is niet
helemaal oké; dit kan een risico vormen in deze functie. Je wilt eigenlijk
erger voorkomen. Met andere woorden, continue screening is meer
reparatief, achteraf, de put dempen als het kalf is verdronken, terwijl wij
dit instrument meer preventief willen inzetten om de integriteit te
bewaken.
De heer Groothuizen zei: als je dit wilt inzetten voor de Douane, het
gevangenispersoneel en de boa’s, dan is dat best een grote groep. Omdat
dat nog uitgewerkt moet worden in een ministeriële regeling, wil ik nog
wel bekijken voor welke boa’s je dat specifiek wilt doen. Sommige boa’s
zijn zwaar bewapend en volledig omkleed, andere boa’s totaal niet. Die
delen bijvoorbeeld verkeersboetes uit in gemeenten. Als je het hebt over
mensen die de geweldsmogelijkheid mogen toepassen, is het wel wat
anders dan mensen die ook heel nuttig werk doen maar waar dat risico
veel minder groot is. Dus dat wil ik bij de verdere invulling graag erbij
betrekken.
Dan hoop ik ook dat ik zijn punt heb meegenomen van de staandehoudingen. Ik denk dat dat straks ook in die commissie wordt meegenomen.
De heer Groothuizen vroeg ook of dit wel het juiste instrument is. Ik denk
dat dit, natuurlijk strikt omkleed, ons bij sommige functies echt in staat
stelt om een en ander te voorkomen. We moeten ook niet naïef zijn en
zien dat men in sommige gevallen bewust mensen op plekken probeert te
zetten waarvan we, ook voordat er een veroordeling heeft plaatsgevonden, achteraf zeggen: hadden we dat maar niet gedaan. Ik vind dat
altijd wat lastig. Ik heb in de schriftelijke beantwoording aangegeven dat
terugredeneren erg moeilijk is, omdat er geen juridische grondslag is om
van bijvoorbeeld een douanier die in zijn kraag is gevat – we hebben er
een aantal gehad het afgelopen jaar – na te gaan of we dat hadden
kunnen voorkomen als we deze wet hadden gehad. Want dan ga je toch
grasduinen in politiegegevens. Dat mag eigenlijk ook niet, maar het is wel
een vraag die verschillende keren bij mij is opgekomen toen zich dat
voordeed.
Het gaat om kwetsbare posities, waarvan je weet dat er vanuit de
georganiseerde misdaad mensen voor worden opgelijnd. Het gaat om
gevoelige plekken, om de invoer van drugs. Denk aan de RIEC’s en
Bibob-organisaties, plekken waar je zeker wil weten dat de mensen die
daar terechtkomen niet alleen een schoon strafblad hebben maar ook niet
overduidelijk voorkomen in politieregisters als het gaat om banden met
de georganiseerde criminaliteit. Ik denk dat wij daarvoor echt een extra
instrument nodig hebben boven op wat er al is.
Tot slot was er een vraag over de werklast. De eerste schifting hebben wij
gemaakt. Dat zegt de heer Groothuizen ook. Dan houd je natuurlijk nog
wel een groot aantal over. Die werklast landt voor een heel groot deel bij
de informatie-organisatie van de politie. Normaal gesproken nemen wij de
kosten die gemaakt worden voor het screenen en het afgeven van een vog
mee. Met andere woorden, met de paar tientjes die je neerlegt voor je
vog-aanvraag worden onder andere de Justisactiviteiten betaald. De
politie wordt daarvoor gecompenseerd.
De voorzitter:
Is dat in het geval van de politie niet een beetje een broekzakvestzakoperatie? Nou ja, het zijn boa’s, maar u snapt wat ik bedoel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

33

Minister Dekker:
Nee, volgens mij is het geen broekzak-vestzak, want de politie screent
haar eigen personeel. De politie doet dat straks ook voor douaniers of
voor gevangenispersoneel. Als er straks een aanvraag is voor een
vog-politiegegevens, dan moeten daar bepaalde checks voor worden
gedaan. Dat kost menskracht, maar dat is in de leges verrekend.
De voorzitter:
Wat ik meer bedoelde, is dat de werkgever het weer vergoedt, maar
corrigeer me als dat niet zo is. Als de ene overheidsorganisatie geld krijgt
om de screening uit te voeren en die wordt betaald door de andere
overheidsorganisatie, dan komt het mij toch een beetje voor als dat wij
vooral geld aan het rondpompen zijn.
Minister Dekker:
U ziet dat helemaal verkeerd. Al dat geld wordt uiteindelijk betaald door
de belastingbetaler. Wij proberen Nederland met het stelsel een beetje
veiliger te maken. Ik denk dat de gemiddelde belastingbetaler best bereid
is om daar wat voor neer te leggen en dat alles wat je kunt voorkomen,
uiteindelijk goedkoper is dan wat je achteraf moet repareren omdat het
fout is gegaan. Dat moet toch ook u, als sociaalliberaal, bijzonder
aanspreken.
De voorzitter:
Ik ga daar nog eens op kauwen.
Ik begrijp dat u aan het einde bent gekomen van uw tweede termijn,
Minister. Ik kijk rond of er nog andere dingen zijn. Ik stel vast dat er één
motie is ingediend en twee amendementen. De stemming over de motie,
de twee amendementen, wat daar nog bij komt en het wetsvoorstel is
volgende week dinsdag, 15 december.
Ik dank iedereen voor zijn aanwezigheid en de Minister voor Rechtsbescherming en zijn ondersteuning voor hun komst.
Sluiting 21.59 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 355, nr. 12

34