Aan:
Van :
Datum:
Betreft:

EZ
Ctgb
11 mei 2017

Ctgb-advies inzake voorstellen Commissie voor verdere beperking drie
neonicotinoïden en verkenning risico’s alternatieve werkzame stoffen

Inleiding
De Europese Commissie heeft in maart 2017 een voorstel voorgelegd aan SCoPAFF voor verdere
aanscherping van de goedkeuringsvoorwaarden van de werkzame stoffen clothianidin, imidacloprid en
thiamethoxam. Dit voorstel werd gedaan nadat EFSA in twee fasen (eerst zaad- en
granulaattoepassingen en vervolgens overige toepassingen) haar conclusies had gepresenteerd
betreffende de herbeoordeling van deze drie stoffen, inclusief de beoordeling van de gevraagde
confirmatory data.
Het voorstel van de Commissie behelst een uitbreiding van de huidige restricties tot alleen nog
toepassing van de betreffende middelen in kassen; behandeld zaad mag alleen in de kas worden
uitgezaaid en de gehele levenscyclus van de plant is beperkt tot de kas. Over dit voorstel wordt
binnenkort in een SCoPAFF-vergadering gestemd. Ten behoeve van een Nederlands standpuntbepaling
over dit voorstel heeft EZ het Ctgb om advies verzocht. Dit advies valt in twee delen uiteen:
1. een technisch inhoudelijk advies aan de departementen (‘IDEA-advies’ ter bepaling van het
gezamenlijke standpunt in Europa) op het voorliggende Commissievoorstel, waarbij ook het gebruik
van het nieuwe GD (Guidance Document Bijen (EFSA, 2013) in de totstandkoming van de EFSAconclusies tegen het licht wordt gehouden, en
2. een screening van de humane en milieurisico’s van werkzame stoffen, die mogelijk als alternatief
kunnen dienen voor deze drie neonicotinoïden, mochten de aangescherpte restricties goedgekeurd
worden.
In bijlage 1 wordt meer toelichting gegeven op het gebruik van het GD (EFSA, 2013) in de EFSAbeoordelingen.
In bijlage 2 wordt in tabelvorm een overzicht gegeven van alternatieve werkzame stoffen met
risicoprofiel.

1

Advies
1.

Technisch inhoudelijk advies (‘IDEA-advies’)

Conclusies ten aanzien van de procedure van de drie stofbeoordelingen (zie ook de toelichting in bijlage
1):
o de confirmatory data die werden gevraagd konden deels alleen maar worden beoordeeld met
het nieuwe GD voor bijen;
o uit de PraPer-meeting (peer review overleg) komt naar voren dat noch de notifiers noch de
RMS-en op de hoogte lijken te zijn geweest van het feit dat EFSA de volledige GD zou gebruiken
bij de herbeoordeling van deze 3 stoffen;
o EFSA geeft aan het volledige GD te hebben gebruikt op uitdrukkelijk verzoek van de Commissie;
o het gebruik van dit GD is door Nederland en andere lidstaten in de PraPer-meeting bij
verschillende gelegenheden ter discussie gesteld.
IDEA-advies:
Ctgb is het op procedurele gronden niet eens met het Commissievoorstel, aangezien alle geconstateerde
risico’s zijn terug te voeren op de bij-gevoeligheid – beoordeeld met een GD dat nog niet is
goedgekeurd. Deze drie stoffen zijn daarmee op een totaal andere manier beoordeeld dan alle andere
werkzame stoffen, met de aantekening dat de kans groot is dat beoordeling met deze nieuwe GD van al
die andere werkzame stoffen tot eenzelfde conclusie zou hebben geleid.
De stoffen zijn niet toegelaten voor gebruik in ‘bij-aantrekkelijke’ gewassen, maar EFSA trekt haar
conclusies uit de blootstelling van bijen via onkruiden, akkerranden en dergelijke als gevolg van
verstuiving van de werkzame stof tijdens het zaaien van het gecoate zaad (stofdrift). Zoals ook uit het
Greenpeacerapport (20171) blijkt kan stofdrift leiden tot aanzienlijke blootstelling buiten het veld.
Echter, in Nederland zijn voor neonicotinoïdenhoudende gewasbeschermingsmiddelen maatregelen van
kracht die verspreiding van stofdrift tijdens het zaaien tegengaan (zoals deflectoren op zaaimachines,
alleen zaaien bij lage windsnelheid en het onmiddellijk en volledig in de bodem onderwerken van het
zaad)2. Daarnaast is er in Nederland veel aandacht voor de kwaliteit van behandeld en gecoat zaad, juist
om stofdrift tijdens het zaaien te voorkomen. Het is mogelijk dat blootstelling via onkruiden en
akkerranden in sommige andere Europese lidstaten wel een probleem vormt, maar dit kan worden
opgelost met een restrictiezin aangaande de kwaliteit van de zaadcoating en het instellen van
genoemde maatregelen bij het uitzaaien.
Aan EZ wordt het volgende IDEA-advies gegeven:
In the Netherlands we assess the persistence of residues of the neonicotinoid insecticides and
use that information, together with the requested scope of use, in order to determine waiting
periods and restrictions for new crops following the use of a neonicotinoid as a seed treatment
(i.e. we assess the amount of time which must pass in order for the level remaining to be below
1

Wood, Thomas and Dave Goulson, 2017. The Environmental Risks of neonicotinoid pesticides: a review of the evidence post2013. University of Sussex, in opdracht van Greenpeace.
2

De maatregelen voor het tegengaan van stofdrift bij zaaien van behandeld zaad zijn vanaf 8 januari 2010 van
kracht en door het Ctgb ingesteld naar aanleiding van een geval van bijensterfte in 2008 in een aantal Europese
landen.

2

the relevant toxicity endpoint). We have not determined a risk to bees from water from
greenhouses, but have determined a risk for aquatic organisms (arthropods) from imidacloprid
and therefore have placed a significant restriction on the use of imidacloprid in greenhouses (it
is only allowed if 99.5% water purification systems are in place).
Furthermore, we note that the EFSA Guidance (2013) was strictly applied in the assessment of
the confirmatory data and re-assessments for the neonicotinoids. While we understand that this
was requested by the Commission in their mandate to EFSA, we wonder if this is completely
appropriate. The EFSA Guidance (2013) is, for example, very strict when looking at higher tier
data, such that field studies as they currently can be performed are not considered adequate
(statistical power is too low). While we agree that the (lack of) statistical power of higher tier
studies is a problem, we wonder if the application of these strict criteria, from a Guidance which
is not yet noted, is procedurally correct, especially because this is only applied for these three
substances. Many other insecticides have been placed on Annex I with data from higher tier
studies. The statistical power of the residues studies produced by the notifier(s) to address the
risks to bees was also very strictly assessed, while there was little information available to the
notifiers about how the residues studies would be assessed by the MSs. In addition, it should be
noted that in the Netherlands, we utilize national-specific risk mitigation to protect bees offfield (drift reduction), place restrictions on outdoor planting of treated bulbs/seeds, and
consider normal agricultural practice regarding the likelihood of flowering weeds in our crops,
none of which was considered by EFSA in their assessments. It is likely that other MSs also utilize
significant risk mitigations and restrictions on the use of the neonicotinoids and other
insecticides.
Therefore, the Ctgb assesses the present proposal of the Commission as overly strict.

2.

Milieurisico’s van alternatieven

Werkwijze
De NVWA heeft op verzoek van EZ een overzicht gemaakt van werkzame stoffen die momenteel worden
gebruikt in middelen, die zijn toegelaten in toepassingen die bij goedkeuring van het voorstel zouden
wegvallen. Van al deze toepassingen zijn de vier grootste: aardappelen, suikerbieten, bloembollen en
koolgewassen. Het Ctgb heeft vervolgens van deze werkzame stoffen een ‘basisrisicoprofiel’ opgesteld
en zich, vanwege de krappe termijn waarop deze screening moest worden uitgevoerd, beperkt tot deze
vier grootste toepassingsgebieden. Ook is in dit overzicht geen rekening gehouden met de
‘bruikbaarheid’ van de alternatieve stof, met andere woorden of het daadwerkelijk een alternatief zou
zijn voor de bewuste toepassing, en of de teler daar dan ook gebruik van zou maken op het moment dat
de toepassingen van de drie neonicotinoïden zouden wegvallen.
Conclusie
In bijlage 2 zijn de resultaten van de screening opgenomen. Het betreft 16 werkzame stoffen, waarvan
vijf stoffen een candidate for substitution (CfS) zijn. Imidacloprid, clothianidin en thiamethoxam zijn dat
niet. Uit de tabel blijkt dat aan het grootste deel van de alternatieven een (humaan of ecotoxicologisch)
probleem kleeft. Overall komt uit de tabel het beeld naar voren dat de alternatieve stoffen voor deze
drie neonicotinoïden niet per se een lager risicoprofiel hebben. Daar komt bij dat geen van deze
alternatieve werkzame stoffen op dezelfde wijze, namelijk met de nieuwe GD voor bijen (EFSA, 2013) is
(her)beoordeeld. Was dat wel het geval geweest, dan is de kans groot dat EFSA voor veel van deze
stoffen een niet-acceptabel risico voor de gezondheid van bijen had geconstateerd.
3

Bijlage 1: Achtergrond van de herbeoordeling van de drie neonicotinoïden en het gebruik
van het bijen guidance document
Geschiedenis:
Naar aanleiding van nieuwe wetenschappelijke informatie over sub-lethale effecten van
neonicotinoïden op bijen heeft de Commissie EFSA in 2012 gevraagd om een vergelijking te
maken tussen de doseringen getest in deze studies en de te verwachten blootstelling na
gebruik van werkzame stoffen. De vergelijking gaf aan dat de geschatte blootstelling van
clothianidin en thiamethoxam hoger lag dan de geteste concentraties (EFSA 2012a). Er
waren echter nog wel enkele onzekerheden in deze beoordeling en verdere informatie werd
nodig geacht. De Commissie heeft vervolgens EFSA het mandaat gegeven om drie
neonicotinoïden, namelijk clothianidin, imidacloprid en thiamethoxam, opnieuw te
beoordelen met betrekking tot het risico voor bijen. De focus voor deze beoordeling lag op
de toepassingen als zaadbehandeling en als granule toepassing.
Begin 2013 heeft EFSA haar eindconclusies van deze herbeoordeling gepubliceerd (EFSA,
2013a, b en c). De beoordeling was gebaseerd op bestaande studiegegevens, openbare
literatuur en monitoringsgegevens. Deze eindconclusie van EFSA gaf aan dat een risico voor
bijen niet kon worden uitgesloten en dat er voor andere bestuivers naast honingbijen
onvoldoende informatie beschikbaar was.
Als gevolg van deze EFSA-conclusies zijn er in 2013 door de Commissie restricties gelegd op
het gebruik van clothianidin, imidacloprid en thiamethoxam: het gebruik als
zaadbehandeling en grondbehandeling in gewassen die aantrekkelijk zijn voor bijen en in
granen (met uitzondering van kassen en wintergranen) werd verboden. Daarnaast zijn
restricties opgelegd voor veldtoepassingen met uitzondering van toepassingen ná de bloei
en in gewassen die niet aantrekkelijk zijn voor bijen.
Naast de restricties werd er ook om ‘bevestigende informatie’ (confirmatory data) gevraagd
voor de volgende punten:
a) het risico voor andere bestuivers dan honingbijen;
b) het risico voor honingbijen die foerageren op nectar of pollen in volggewassen;
c) de potentiële opname via wortels van bloeiend onkruid;
d) het risico voor honingbijen die foerageren op door insecten geproduceerde
honingdauw;
e) de mogelijke blootstelling door guttatiewater en het acute en lange-termijnrisico
voor het overleven en de ontwikkeling van de kolonie en het risico voor het
bijenbroed als gevolg van deze blootstelling;
f) de mogelijke blootstelling aan stofdrift na het inwerken, en het acute en langetermijnrisico voor het overleven en de ontwikkeling van de kolonie en het risico voor
het bijenbroed als gevolg van deze blootstelling;
g) de acute en lange-termijnrisico’s voor het overleven en de ontwikkeling van de
kolonie en het risico voor het bijenbroed van honingbijen van ingestie van besmette
nectar en pollen.

4

De deadline voor leveren van deze confirmatory data was 31 december 2014.
De herbeoordeling had betrekking op de toepassing als zaadbehandeling en als granule
toepassing. Echter, naast deze gebruiken waren er ook nog andere typen toepassingen op
de markt. Daarom heeft de Commissie aan EFSA nog een nieuw mandaat verstrekt voor de
herbeoordeling van de risico’s voor bijen voor álle toepassingen van de drie werkzame
stoffen, met uitzondering van de toepassingen die al eerder waren herbeoordeeld in 2012.
In 2015 heeft EFSA een conclusie gepubliceerd met de uitkomst van de herbeoordeling voor
de overige toepassingen naast de eerder beoordeelde zaadbehandeling en granule
toepassingen (EFSA 2015a, b en c). Uit deze beoordeling kwam naar voren dat er een hoog
risico was geïdentificeerd voor alle toepassingen, of dat een risico niet uitgesloten kon
worden. Een soortgelijke conclusie volgde ook uit de beoordeling van de confirmatory data
(EFSA 2016a, b en c). Nederland was niet de rapporterend lidstaat voor deze werkzame
stoffen, maar is wel actief betrokken geweest bij het peer review proces.
Naar aanleiding van de beoordeling van de confirmatory data wil de Commissie nu de
eerder opgelegde restricties uit 2013 verzwaren. Het voorstel voor de drie werkzame stoffen
is om de huidige restricties verder uit te breiden tot alleen nog gebruik in kassen, en dan
voor de hele levenscyclus van de plant. Voor zaadbehandelingstoepassingen geldt ook dat
het behandeld zaad alleen in de kas mag worden uitgeplant.
Gebruik van nieuwe Guidance documenten in de beoordeling
Voor de herbeoordeling van de drie werkzame stoffen is gebruik gemaakt van twee
verschillende documenten. Ten eerste de EFSA Scientific Opinion (EFSA, 2012b) die voor de
beoordeling uit 2013 is gebruikt en ten tweede het (nieuwe) EFSA Guidance Document voor
bijen (EFSA, 2013d) dat gebruikt is voor de beoordelingen uit 2015 en 2016. De Scientific
Opinion uit 2012 was de basis voor dit nieuwe bijen-GD.
Het nieuwe bijen-GD (EFSA, 2013) is niet officieel aangenomen binnen de Standing
Committee on Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF) en aanvragers zijn dan ook niet
wettelijk verplicht om het document toe te passen.
In de PraPer-meeting (peer review overleg) zijn opmerkingen gemaakt over het feit dat de
herbeoordelingen voor deze drie stoffen zijn uitgevoerd met een GD (de volledige GD, niet
slechts een onderdeel) dat niet was goedgekeurd, maar EFSA gaf aan dat dit gebeurde op
verzoek van de Commissie. Het GD is volgens EFSA de enige manier om deze herbeoordeling
uit te voeren omdat er geen ander GD bestaat met een juist schema voor beoordeling van
bijen en andere bestuivers. Dat is (deels) zeker waar. Problematisch in het GD echter is de
vraag over de statistische kracht van hogere tierstudies, waar dit GD heel kritisch over
oordeelt. Daarnaast kan het GD nog niet volledig worden gebruikt voor andere bestuivers
omdat er nog steeds data ontbreken en er op onderdelen van het GD nog steeds heel weinig
kennis bestaat over het uitvoeren, evalueren en beoordelen van testen.

5

Ook de notifiers hebben een aantal hogere tierstudies ingediend, maar deze bleven
statistisch onvoldoende overeind. In de PraPer-meeting bleek dat ook de RMS-en zélf niet
wisten dat dit GD zou worden gebruikt bij de beoordeling, waardoor de beoordeling van de
verschillende stoffen door de RMS-en op verschillende manieren is uitgevoerd: zo heeft
Duitsland (RMS voor imidacloprid) voor een deel wél gebruik gemaakt van het GD, en heeft
EFSA vervolgens alleen dít deel in hun herbeoordeling meegenomen en alle niet-guidance
onderdelen niet.
Gevolg van dit volledige gebruik van het GD (EFSA, 2013) is dat deze hogere tier- en
residuenstudies veel kritischer bekeken zijn bij de beoordeling van deze drie stoffen dan in
de beoordeling van welke andere stof dan ook. Procedureel is dus voor deze stoffen een
uitzondering gemaakt. Het is zeer waarschijnlijk dat als andere stoffen op dezelfde manier
zouden zijn beoordeeld, er ook risico’s en data gaps zouden worden geïdentificeerd. Daar
waar EFSA bij deze andere stofbeoordelingen al gebruik maakt van een deel van het GD3
worden in de conclusies al veelvuldig data gaps voor bijen geconstateerd.

Referenties:
EFSA, 2012a EFSA Scientific Opinion on the science behind the development of a risk
assessment of plant protection products on bees (Apis mellifera, Bombus spp. and solitary
bees). EFSA Journal 2012; 10(5): 2668
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2012.2668/pdf
EFSA , 2012b Statement on the findings in recent studies investigating sub-lethal effects in
bees of
some neonicotinoids in consideration of the uses currently authorised in Europe. EFSA
Journal 2012; 10(6): 2752
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2012.2752/pdf
EFSA, 2013a Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the
active substance clothianidin. EFSA Journal 2013, 11(1):3066
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3066/pdf
EFSA, 2013b Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the
active substance imidacloprid. EFSA Journal 2013, 11(1): 3068
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3068/pdf
EFSA 2013c Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the
active substance thiamethoxam. EFSA Journal 2013 11(1): 3067
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3067/pdf
EFSA 2013d EFSA guidance document on the risk assessment of plant protection products on
bees. EFSA Journal 2013 11(7): 3295
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3295/pdf

3

Een niet volledig gebruik van de GD betreft een soort ‘tussenstap’: data voor honingbij acuut, honingbij
chronisch, honingbij larvaal stadium en af en toe acuut/chronisch hommel. Hogere tier data zijn voor deze
andere stoffen nog niet met de Guidance (2013) beoordeeld.

6

EFSA, 2015a Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the
active substance clothianidin considering all uses other than seed treatments and granules.
EFSA Journal 2015; 13(8): 4210
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4210/pdf
EFSA, 2015b Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the
active substance imidacloprid considering all uses other than seed treatment and granules.
EFSA Journal 2015; 13(8): 4211
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4211/pdf
EFSA, 2015c Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the
active substance thiamethoxam considering all uses other than seed treatments and
granules. EFSA Journal 2015; 13(8): 4212
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4212/pdf
EFSA, 2016a Peer Review of the pesticide risk assessment for the active substance
clothianidin in light of confirmatory data submitted. EFSA Journal 2016; 14(11): 4606
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2016.4606/pdf
EFSA, 2016b Outcome of the consultation with Member States, the applicant and EFSA on
the pesticide risk assessment for imidacloprid in light of confirmatory data. EFSA supporting
publication 2016: EN-1038
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/sp.efsa.2016.EN-1038/pdf
EFSA, 2016c. Outcome of the consultation with Member States, the applicant and EFSA on
the pesticide risk assessment for thiamethoxam in light of confirmatory data. EFSA
supporting publication 2016: EN-1020
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/sp.efsa.2016.EN-1020/pdf

7

Bijlage 2: Overzicht van alternatieve werkzame stoffen met risicoprofiel
Werkzame stof

Alternatief
voor:
Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Candidate for
substitution
Ja (vanwege PBT
criteria – P en T*)

Status EU stof

Aandachtspunten voor humane tox

Werkzame stof wordt
op dit moment
herbeoordeeld binnen
de EU. Er is nog geen
assessment report
beschikbaar. De
renewal datum van de
werkzame stof is
30/04/2018.

Voor nu geen, maar renewal van de
stof loopt nog.

Aandachtspunten voor
ecotoxicologie ***
Toxisch voor aquatische
insecten.**

Deltamethrin

Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Nee

Voor nu geen, maar renewal van de
stof loopt nog.

De renewal van de stof
loopt nog. **

Esfenvaleraat

Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Ja (vanwege PBT
criteria – P en T*)

Werkzame stof wordt
op dit moment
herbeoordeeld binnen
de EU. Er is nog geen
assessment report
beschikbaar. De
renewal datum van de
werkzame stof is
31/10/2017.
Werkzame stof is
recent herbeoordeeld
binnen de EU.

Geen.

Toxisch voor bijen en nietdoelwit arthropoden.**

Lambdacyhalothrin

Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Ja (vanwege PBT
criteria (B,T* en lage
ADI/ARfD/AOEL)

Werkzame stof is
recent herbeoordeeld
binnen de EU.

Stof is een Candidate for Substitution
stof vanwege significante lagere
grenswaarden t.o.v. andere
insecticiden.

Toxisch voor aquatisch
insecten, zoogdieren, en
bijen. Er wordt
confirmatory data

Pirimicarb

8

Werkzame stof

Acetamiprid

Thiacloprid

Pymetrozine

Alternatief
voor:

Imidacloprid

Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Imidacloprid
Thiamethoxam

Candidate for
substitution

Nee

Ja (vanwege
hormoonverstorende
eigenschappen)

Nee

Status EU stof

Stof wordt op dit
moment
herbeoordeeld in de
EU.
Er is al een
assessment report
beschikbaar.
Werkzame stof wordt
op dit moment
herbeoordeeld binnen
de EU. Er is nog geen
assessment report
beschikbaar. De
renewal datum van de
werkzame stof is
30/04/2018.

Stof wordt op dit
moment
9

Aandachtspunten voor humane tox

Er wordt confirmatory data gevraagd
voor mogelijke hormoonverstorende
effecten.

Aandachtspunten voor
ecotoxicologie ***
gevraagd voor mogelijke
hormoonverstorende
effecten.
**

Geen

**

Thiacloprid is een Candidate for
Substitution stof omdat de stof onder
de interim criteria een
hormoonverstorende stof is.

**

Tevens is in de RAC opinie van maart
2015 besloten door ECHA dat de stof
geclassificeerd moet worden met
toxisch voor de voortplanting
categorie 1 (H360FD).
Hiermee voldoet de stof niet aan de
approval criteria onder Verordening
1107/2009 en er worden dan ook
problemen verwacht voor de
renewal.
Pymetrozine is kankerverwekkend
categorie 2 en heeft tijdens de

**

Werkzame stof

Alternatief
voor:

Candidate for
substitution

Status EU stof

Aandachtspunten voor humane tox

herbeoordeeld in de
EU.

herbeoordeling een voorstel
gekregen voor toxisch voor
reproductie categorie 2. De stof heeft
ook effecten op endocrine organen.
Hiermee is het onder de interim
criteria een hormoonverstorende
stof.
Geen

Er is al een
assessment report
beschikbaar.
Spirotetramat

Imidacloprid
Thiamethoxam

Nee

Stof heeft nog tot
2024 een toelating

Flonicamid

Imidacloprid

Nee

Stof heeft nog tot
2020 een toelating

Geen.

Abamectin

Imidacloprid

Nee

Stof heeft nog tot
2019 een toelating

Geen.

Spinosad

Imidacloprid

Nee

Stof wordt op dit
moment
herbeoordeeld met NL
als RMS

Geen

Oxamyl

Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Ja, vanwege lage
ADI/ARfD/AOEL

Werkzame stof wordt
op dit moment
herbeoordeeld binnen
de EU. Er is nog geen
assessment report
beschikbaar. De
renewal datum van de
werkzame stof is
31/01/2018.

Stof is een Candidate for Substitution
vanwege significant lagere
grenswaarden t.o.v. andere
insecticiden.

10

Aandachtspunten voor
ecotoxicologie ***

Niet acuut toxisch voor
bijen. Chronisch toxisch
voor vogels.
Niet acuut toxisch voor
bijen, niet toxisch voor
andere organismen.
Toxisch voor bijen, NTA,
bodem macroorgansimen.
**
**

**

Werkzame stof

Alternatief
voor:

Candidate for
substitution

Status EU stof

Aandachtspunten voor humane tox

Aandachtspunten voor
ecotoxicologie ***

Tefluthrin

Clothianidin
Imidacloprid
Thiamethoxam

Nee

Stof heeft nog tot
2021 een toelating

Geen.

Koolzaadolie/
pyrethrinen

Nee

Beide stoffen hebben
nog tot 2019 een
toelating

Geen.

Toxisch (als
zaadbehandeling) voor
zoogdieren.**
Geen.

Azadirachtin

Nee

Geen

Chlorantraniliprole

Nee

Stof heeft nog tot
2021 een toelating
Stof heeft nog tot
2024 een toelating

Geen

Toxisch voor aquatische
insecten en vissen.
Niet acuut toxisch voor
bijen. Toxisch voor bodem
macro-organismen,
aquatische insecten.

* Voldoen aan het P, B, en T-criterium (persistentie, bioaccumulatie en toxiciteit) alléén geeft weinig informatie wat betreft risico.
** Veel insecticiden hebben vanwege eenzelfde werkingsmechanisme van de werkzame stof, eenzelfde aandachtsgebied voor wat betreft ecotoxicologie:
niet-doelwit arthropoden, bijen, bodem macro-organismen en aquatische insecten. Derhalve hebben insecticiden vaak restrictiezinnen op het
Wettelijk Gebruiksvoorschrift, bestaande uit mitigerende maatregelen.
Omdat voor ecotoxicologie 18 eindpunten bestaan is niet zonder meer vast te stellen of een bepaalde werkzame stof “beter” of “slechter” is dan de
betreffende neonicotinoïde waarvoor het als alternatief kan worden ingezet. De risico’s die bestaan bij gebruik volgens de in het Wettelijk
Gebruiksvoorschrift en de GAP-tabel vermelde toepassingsvoorwaarden zijn acceptabel bevonden door het Ctgb.
*** De stoffen in deze lijst zijn niet op dezelfde wijze, met dezelfde EFSA (2013) bijenguidance, (her)beoordeeld als de 3 betreffende neonicotinoïden.

11