3
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Slob�aan�de�minister�van�Sociale�Zaken�en�Werkgelegenheid,�bij�afwezigheid�van�de�minister
en�de�staatssecretaris�van�Infrastructuur�en�Milieu,�over
het�bericht�"Desastreuze�stremming�Rijn�duurt�nog�weken".

De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Al�vanaf�13 januari�is�er�door�een�ongeval�sprake�van�een�ernstige�stremming�op�de�Rijn�bij�de�Lorelei�in
de�buurt�van�Mainz.�Het�is�inmiddels�de�ernstigste�stremming�uit�de�naoorlogse�geschiedenis�van�deze�belangrijke�transportader.�De�doorvaart�van�honderden�schepen
die�wekelijks�circa�1�miljoen�ton�lading�vervoeren�is�daardoor�of�geblokkeerd�of�ernstig�belemmerd.�Meer�dan�de
helft�van�de�geblokkeerde�schepen�bestaat�uit�Nederlandse�binnenvaartschepen.�De�schade�is�groot�voor�de�binnenvaart�en�voor�de�verladers.�In�het�weekend�is�bekend
geworden�dat�de�stremming�waarschijnlijk�nog�twee�weken,�misschien�zelfs�wel�vier�weken�gaat�duren.�Dat�wisten�we�nog�niet�toen�we�hierover�in�de�afgelopen�week
met�minister�Schultz�spraken.�Dat�brengt�mij�tot�de�volgende�vragen�aan�de�regering.
Hoe�beoordeelt�de�regering�deze�nieuwe�situatie�en�de
huidige�aanpak�van�de�Duitsers�om�de�stremming�ongedaan�te�maken,�waarbij�één�gedeelte�dus�niet�bevaarbaar
is�en�het�andere�gedeelte�wel?�Wat�heeft�de�Nederlandse
regering�in�de�afgelopen�dagen�in�de�richting�van�Duitsland�gedaan?�Is�er�bijvoorbeeld�contact�geweest�met�de
Duitse�collega's�en�zo�ja,�wat�heeft�dat�contact�opgeleverd?�Wordt�er�door�Nederland�hulp�verleend?�Is�de�regering�bereid�om�Nederlandse�hulp�en�expertise�aan�te�bieden�om�zo�snel�als�mogelijk�en�verantwoord�is�een�snelle�doorgang�van�de�scheepvaart�te�realiseren�om�verdere
schade�te�voorkomen?

Minister�Kamp:
Voorzitter.�Zoals�de�heer�Slob�al�zei,�is�er�sprake�van�een
ernstige�situatie.�Tot�dusver�is�er�geen�andere�herinnering�dan�dat�de�Rijn�ooit�eens�zes�dagen�gestremd�is�geweest.�Op�dit�moment�is�al�sprake�van�een�stremming
van�twaalf�dagen�en�daar�komt�bij�dat�het,�zoals�het�er�nu
uitziet,�nog�minstens�twee�weken�gaat�duren.�Wij�beoordelen�de�situatie�als�ernstig.�Er�passeren�daar�normaal
gesproken�zo'n�500�à�600�schepen.�Op�dit�moment�kunnen�er�stroomopwaarts�zo'n�100�schepen�met�veel�moeite�passeren.�Stroomafwaarts�kan�er�helemaal�niets�gebeuren.�Er�is�dus�sprake�van�een�zeer�ernstige�stremming.
Eigenlijk�is�alles�misgegaan�wat�maar�mis�kan�gaan.
Ten�eerste�is�op�dit�punt�in�de�Rijn�in�Duitsland�geen�omleidingsroute�aanwezig.�Alles�moet�daar�dus�overheen.
Kan�het�daar�per�schip�niet�overheen,�dan�ligt�het�vervoer�wat�het�scheepvaartverkeer�betreft�helemaal�stil.�Ten
tweede�is�hier�sprake�van�een�bijzonder�scherpe�bocht�in
de�Rijn,�de�Loreleibocht�in�de�omgeving�van�Mainz.�Dat�is
een�bekende�plek�voor�toeristen,�maar�voor�schippers�is
het�een�drama�wat�hier�gebeurt.�Ten�derde�is�de�stroming
op�dit�moment�in�de�Rijn,�met�de�hoge�waterstand,�zeer

Tweede�Kamer

Vragenuur

sterk.�Door�die�hoge�waterstand�was�het�ook�moeilijk�om
het�reddingsmaterieel�dat�moet�worden�aangevoerd,�onder�de�bruggen�van�de�Rijn�door�te�krijgen.�De�mogelijkheid�om�eronderdoor�te�gaan,�is�veel�geringer�dan�normaal.�Ten�vierde�is�dit�geen�schip�met�zand,�maar�met
ruim�2�miljoen�liter�zwavelzuur.�Er�kunnen�allerlei�rampen
ontstaan�als�daar�niet�goed�mee�wordt�omgegaan.
De�Duitsers�zijn�hier�nu�mee�bezig.�Duitsland�is�natuurlijk�een�land�dat�de�zaken�op�orde�heeft.�De�Rijn�is�voor
de�Duitsers�bekend�terrein.�Ze�doen�er�alles�aan�om�de
zaak�zo�snel�mogelijk�in�de�hand�te�krijgen.�Wij�beoordelen�de�aanpak�door�de�Duitsers�als�het�beste�dat�op�dit
moment�kan�worden�gedaan.�Wij�zijn�tevreden�met�de�informatie�die�we�van�de�Duitsers�krijgen,�maar�we�denken
wel�dat�we�kunnen�bijdragen�aan�het�zo�snel�mogelijk�oplossen�van�het�probleem.�Daarom�hebben�wij�aangeboden�om�expertise�van�Rijkswaterstaat�naar�Duitsland�te
brengen�en�mee�te�werken�aan�de�oplossingen.�Voor�die
expertise�is�de�kwartiermaker�op�dit�moment�onderweg.
De�Duitsers�hebben�die�ondersteuning�van�ons�geaccepteerd.�Vandaag�is�daar�een�van�onze�mensen�van�Rijkswaterstaat�aanwezig.�Hij�bekijkt�wat�hij�zelf�kan�doen�en�wat
er�eventueel�nog�aan�aanvullende�hulp�uit�Nederland�kan
worden�geleverd.�Materiële�hulp�om�bergingsmateriaal
ter�plaatse�te�krijgen,�is�niet�meer�nodig.�Er�is�een�groot
Nederlands�bedrijf�bezig�met�de�berging.�Dat�bedrijf�beschikt�over�het�materieel�dat�daarvoor�nodig�is.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Ik�begrijp�dus�dat�er�dit�weekend�contact�is�geweest�met
de�Duitsers�en�dat�de�Nederlandse�regering�de�aanpak
van�de�Duitsers�positief�beoordeelt.�Wij�hebben�eerder,
in�2007,�met�de�zogenaamde�Rijnoeverstaten�afgesproken�dat�er�een�gedetailleerd�calamiteitenplan�zou�worden�uitgewerkt�en�dat�op�strategische�locaties�langs�de�rivier�bergingsmateriaal�stand-by�zou�worden�gehouden.
Is�mijn�indruk�juist�dat�voor�het�gebied�waarover�we�nu
spreken,�de�Midden-Rijn,�deze�afspraak�niet�of�onvoldoende�is�nagekomen?�Er�gaat�nu�namelijk�ontzettend�veel�tijd
overheen�voordat�er�actief�wordt�opgetreden.�Misschien
gaat�het�zelfs�nog�twee�tot�vier�weken�duren�voordat�er
een�echte�oplossing�is.�Daarvan�wil�ik�graag�een�beoordeling�hebben�van�de�Nederlandse�regering.
Ik�vraag�de�regering�ook�om�er�bij�de�Centrale�Commissie�voor�de�Rijnvaart�op�aan�te�dringen�om�op�zo�kort�mogelijke�termijn�maatregelen�te�realiseren�die�het�mogelijk
maken�om�in�geval�van�incidenten�sneller�en�effectiever
een�vrije�doorvaart�te�kunnen�garanderen.�Dat�overstijgt
het�ongeluk�waarover�wij�nu�spreken;�het�is�breder.�Is�de
regering�bereid,�dit�als�een�prioriteitsopdracht�mee�te�geven�aan�haar�Rijnvaartcommissarissen?
Minister�Kamp:
Wat�de�heer�Slob�zegt,�lijkt�mij�verstandig.�Zowel�wij�als
alle�landen�die�participeren�in�de�commissie�die�de�heer
Slob�noemde,�en�zeker�de�Duitsers�zelf,�zullen�op�grond
van�wat�er�nu�is�gebeurd�bekijken�of�de�afspraken�voldoende�waren�en�of�die�in�voldoende�mate�zijn�nagekomen.�De�Duitsers�zullen�dat�zelf�willen�weten�en�anders
zullen�wij�hen�daar�graag�over�bevragen�in�het�verband
dat�de�heer�Slob�noemde.�Ik�weet�niet�of�de�vertraging
is�ontstaan�door�het�niet�tijdig�beschikbaar�zijn�van�voldoende�materieel.�Ook�als�het�materieel�nog�iets�eerder
ter�plaatse�geweest�zou�zijn�in�een�dergelijke�situatie,�had
het�nog�steeds�enkele�weken�kunnen�kosten�om�die�op
te�lossen.�Deze�ramp�–�tot�nu�toe�zes�dagen,�en�nu�mis-

25 januari 2011
TK�43

43-3-1

Kamp
schien�een�stremming�van�al�met�al�drie,�vier�weken�–�is
zodanig�ernstig�dat�er�heel�grondig�gekeken�moet�worden
of�onze�afspraken�deugden,�of�we�onze�afspraken�nagekomen�zijn�en�wat�we�in�de�toekomst�beter�kunnen�doen�om
calamiteiten�als�deze�te�beperken.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Ik�vraag�de�Nederlandse�regering�om�zo�snel�mogelijk�deze�beoordeling�aan�de�Kamer�te�sturen,�zodat�we�het�debat�kunnen�vervolgen�met�de�verantwoordelijk�minister.
Tot�slot�heb�ik�een�vraag�over�de�schade�die�wordt�aangericht.�De�binnenvaart�verkeert�al�in�een�heel�zware�periode�vanwege�de�crisis.�De�Nederlandse�regering�heeft�er
niet�voor�gekozen�om,�conform�adviezen,�daar�op�de�korte�termijn�iets�aan�te�doen.�Zij�zoekt�het�meer�in�structuuroplossingen�op�de�lange�termijn.�Nu�komt�dit�er�nog�een
keer�overheen�voor�veel�Nederlandse�schippers.�Is�de�minister�bereid,�te�onderzoeken�wat�de�mogelijkheden�zijn
om�de�bedrijven�die�met�grote�verliezen�worden�geconfronteerd�–�deze�lopen�snel�op�–�door�deze�stremming,�financieel�te�compenseren�en�de�Kamer�daarover�te�rapporteren?�Dat�is�de�korte�termijn.�Is�de�minister�ook�bereid,�internationaal�overleg�te�starten�om�op�termijn�financiële�waarborgen�te�realiseren�voor�dergelijke�calamiteiten?

Minister�Kamp:
Je�moet�je�realiseren�dat�een�calamiteit�als�deze�zich�gelukkig�zeer�zelden�voordoet.�Ik�heb�al�gezegd�dat�een
stremming�zich�nog�niet�eerder�in�deze�omvang�heeft
voorgedaan.�Of�het�verstandig�is�om�daar�met�zijn�allen
een�regeling�voor�te�bespreken,�kan�ik�op�dit�moment�niet
inschatten.�Laat�ik�zeggen�dat�ik�naar�aanleiding�van�hetgeen�de�heer�Slob�naar�voren�heeft�gebracht,�mij�zal�beraden�op�de�vraag�of�er�reden�is�om�een�dergelijk�initiatief
te�nemen.

Minister�Kamp:
Het�is�een�zaak�van�betrokkenen�zelf�om�zich�tegen�dit
soort�calamiteiten�te�verzekeren.�Als�er�schade�is�–�in�dit
geval�is�die�er�in�zeer�grote�mate�–�zal�die�in�eerste�instantie�verhaald�moeten�worden�op�de�eigenaar�van�het
schip.�Volgens�een�internationaal�verdrag�is�er�een�grens
gesteld�aan�de�te�verhalen�schade,�namelijk�2,3�mln.�In
dat�geval�zullen�betrokkenen�naar�hun�eigen�verzekering
moeten�kijken.�Als�zij�die�verzekering�niet�op�orde�hebben,�is�sprake�van�een�ernstig�probleem,�mogelijk�een
probleem�dat�men�in�zekere�mate�ingecalculeerd�heeft
bij�de�beslissing�om�zich�daar�niet�tegen�te�verzekeren.�Ik
denk�niet�dat�ik�op�dit�moment�het�perspectief�kan�bieden
dat�de�overheid�daarbij�een�rol�kan�gaan�spelen.�Dit�is�de
verantwoordelijkheid�voor�de�betrokken�bedrijven�zelf.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Voorzitter�…
De�voorzitter:
Mijnheer�Slob,�u�bent�eigenlijk�door�uw�tijd�heen.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Maar�ik�heb�geen�antwoord�op�mijn�tweede�vraag�gekregen.
De�voorzitter:
Gaat�uw�gang.�Uw�tweede�vraag.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Ik�vind�het�antwoord�over�de�korte�termijn�teleurstellend,
maar�ik�zal�mij�daar�even�bij�moeten�neerleggen.�Ik�heb
de�minister�tevens�gevraagd�om�voor�de�langere�termijn
internationaal�overleg�te�starten�om�te�kijken�of�er�financiële�waarborgen�zijn�te�realiseren�voor�dergelijke�calamiteiten,�die�er�kei-�en�keihard�inhakken�bij�de�betrokken
schippers.

Tweede�Kamer

Vragenuur

25 januari 2011
TK�43

43-3-2