Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1571
Vragen van de leden Ploumen en Van den Hul (beiden PvdA) aan de
Ministers voor Medische Zorg en van Onderwijs Cultuur en Wetenschap over
de besnijdenis van Nederlandse meisjes in het buitenland (ingezonden
8 november 2019).
Antwoord van MinisterDe Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, voor
Rechtsbescherming en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 3 februari 2020). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1824.
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht in de Groene Amsterdammer
««Vakantie» in Kenia»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Vindt u het ook afschuwelijk dat Nederlandse kinderen in het buitenland
genitaal worden verminkt?
Antwoord 2
Vrouwelijke genitale verminking (hierna: VGV) is een onterende praktijk en
vormt een inbreuk op de zelfbeschikking van meisjes en vrouwen. Ook brengt
het grote gezondheidsrisico’s met zich mee. Door immigratie uit landen waar
VGV gepraktiseerd wordt, wordt ook Nederland met VGV geconfronteerd.
Vanwege de grote gezondheidsrisico’s en de psychische schade die VGV kan
veroorzaken, is VGV strafbaar in Nederland.
Vraag 3
Bent u van deze praktijk op de hoogte? Zo ja, zijn er cijfers bekend van het
aantal meisjes dat (vermoedelijk) in het buitenland genitaal is verminkt?

1

ah-tk-20192020-1571
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Groene Amsterdammer, 6 november 2019, ««Vakantie» in Kenia» (https://www.groene.nl/
artikel/vakantie-in-kenia)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, ik ben bekend met deze praktijken. Pharos onderzocht in opdracht van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport hoe vaak VGV in Nederland
voorkomt. Uit onderzoek van Pharos blijkt dat in Nederland 38.000 meisjes
wonen in de leeftijd van 0 tot 19 jaar met tenminste 1 ouder uit één van de
29 landen waar VGV voorkomt en waar prevalentiecijfers beschikbaar zijn.
Van deze 38.000 meisjes lopen ongeveer 4200 meisjes het risico besneden te
worden in de komende 20 jaar.2
Het risico op VGV wordt reëel wanneer meisjes of vrouwen afreizen naar een
land waar VGV voorkomt, wanneer de ouders de traditie van dit land of het
land van herkomst volgen en preventieve en beschermende maatregelen hen
niet van het afreizen hebben kunnen weerhouden.
Er zijn geen cijfers bekend over het aantal meisjes of vrouwen dat vanuit
Nederland afreist naar het buitenland en daar genitaal verminkt wordt.
Vraag 4 en 5
Deelt u de mening dat alles moet worden gedaan om jonge meisjes te
beschermen tegen genitale verminking?
Welke maatregelen heeft u in de afgelopen jaren genomen om dit aan te
pakken? Wat zijn hiervan de uitkomsten?
Antwoord 4 en 5
VGV is een afschuwelijke praktijk. Daarom geldt in Nederland al jaren een
zero tolerance beleid ten aanzien van VGV. De aanpak van VGV richt zich op
de gehele keten, van preventie en wetshandhaving tot goede zorg. Er is in de
afgelopen jaren geïnvesteerd in het versterken van de aanpak van VGV in
Nederland.
Er geldt de wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Vermoedens van (dreigende) VGV vallen onder deze wet. Professionals zijn gehouden
om te werken volgens de stappen van de meldcode. In het geval van acute
en/of structurele onveiligheid zijn zij op basis van hun professionele
standaard gehouden om te melden bij Veilig Thuis.
In Nederland worden daarnaast alle kinderen van 0 t/m 19 jaar gezien door de
Jeugdgezondheidszorg (hierna: JGZ). Het hoort bij de basistaken van de JGZ
om bij meisjes (met ouders) uit een prevalentieland voor VGV een risicoinschatting te maken en zo nodig vervolgstappen te nemen.
De afgelopen jaren hebben Pharos en GGD GHOR met ondersteuning van
VWS een jaarlijkse campagne in het onderwijs in de periode voor de
zomervakantie georganiseerd. Docenten kregen in deze campagne voorlichting over signalen van een dreigende VGV en bijbehorende handelingsperspectieven. Daarnaast ondersteun ik de Federatie van Somalische Associaties
Nederland bij de inrichting van een landelijk netwerk van sleutelpersonen.
Deze sleutelpersonen treden op als voorlichter, adviseur en bemiddelaar. Zij
hebben dezelfde culturele achtergrond als de gemeenschappen waar VGV
voorkomt en kunnen hierdoor een verbindende factor zijn tussen vrouwen,
meisjes en de professionals.
De uitkomsten van deze maatregelen zijn niet bekend. Vanuit het veld krijg ik
signalen dat onze preventieve aanpak werkt. Het blijkt ingewikkeld om de
aanpak te onderzoeken, aangezien de doelgroep van het onderzoek vanwege
de geslotenheid van de gemeenschappen beperkt te bereiken is en het
monitoren van de effectiviteit moeilijk is.
Vraag 6
Bent u bereid om extra maatregelen te nemen om genitale verminking van
jonge meisjes te voorkomen? Zo ja, welke?
Antwoord 6
Ik blijf de komende jaren samen met mijn collega voor Rechtsbescherming
investeren in de aanpak van VGV. Deze aanpak krijgt vorm in de actieagenda
Schadelijke Praktijken. Deze actieagenda bevat maatregelen die bijdragen aan
het voorkomen van VGV en het bieden van passende zorg aan slachtoffers.
De actieagenda zal begin 2020 naar uw Kamer gezonden worden.

2

https://www.pharos.nl/kennisbank/vrouwelijke-genitale-verminking-omvang-en-risico-innederland/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7 en 10
Herkent u het beeld dat professionals in de zorg huiverig zijn om verdenkingen van genitale verminking te melden en aangifte te doen? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Bent u bereid om zorgprofessionals aan te sporen om actiever melding te
maken wanneer zij gevallen van genitale verminking bij meisjes tegenkomen?
Antwoord 7 en 10
Ik heb signalen ontvangen dat bij sommige zorgprofessionals sprake is van
een lage meldings- of aangiftebereidheid. Uit analyse van de beleidsinformatie van Veilig Thuis van de afgelopen jaren blijkt dat het aantal meldingen van
VGV gering is. Dit verschilt met de prevalentiecijfers afkomstig uit het
onderzoek van Pharos. Wat de belangrijkste oorzaken zijn van het verschil
tussen het aantal meldingen bij Veilig Thuis en de prevalentiecijfers is niet
bekend. Daarom zal in het kader van de actieagenda Schadelijke Praktijken
worden onderzocht waarom het aantal meldingen achterblijft en hoe dit kan
worden veranderd.
Vermoedens van een (dreigende) VGV moeten door professionals altijd
gemeld worden bij Veilig Thuis. In de actieagenda Schadelijke Praktijken zijn
daarom verschillende maatregelen opgenomen die bijdragen aan het
vergroten van de meldingsbereidheid van professionals.
Vraag 8, 11 en 12
Herkent u het beeld dat na verdenkingen van besnijdenis te weinig wordt
overgegaan tot onderzoek en vervolging? Kunt u uw antwoord toelichten?
Bent u bereid om na te gaan of er na een verdenking van genitale verminking
inderdaad niet wordt overgegaan tot onderzoek en vervolging?
Welke stappen zijn het afgelopen jaar naar aanleiding van een melding van
verdenking van genitale verminking ondernomen?
Antwoord 8, 11 en 12
Mij hebben geen signalen bereikt dat bij een melding van VGV niet wordt
overgegaan tot onderzoek of vervolging. Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 7 en 10 zal wel worden onderzocht waarom het aantal
meldingen achterblijft en hoe dit kan worden veranderd.
Bij elke melding heeft Veilig Thuis de wettelijke taak om een veiligheidsbeoordeling uit te voeren. Hierin wordt beoordeeld of sprake is van acute en/of
structurele onveiligheid. Veilig Thuis neemt vervolgens een besluit over de te
nemen vervolgstappen. Wanneer dit noodzakelijk wordt geacht, kan besloten
worden om een aanvullend onderzoek in te stellen. Daarin wordt onderzocht
wat nodig is om te komen tot directe en stabiele veiligheid en welke zorg
passend is. Veilig Thuis monitort waar nodig of de veiligheid van het meisje
of de vrouw gewaarborgd is en blijft. Indien er een vermoeden is van een
strafbaar feit, meldt Veilig Thuis dit bij de politie.
Wanneer ingrijpen in het gezag van de ouders nodig is om VGV te voorkomen, verzoekt de Raad voor de Kinderbescherming (hierna: RvdK) bij de
kinderrechter om een kinderbeschermingsmaatregel. De kinderrechter kan
dan een ondertoezichtstelling of een voogdijmaatregel uitspreken. In acute
zaken kan de melding, het verzoek door de RvdK en de toetsing hiervan door
de kinderrechter op dezelfde dag plaatsvinden. In het geval van een
ondertoezichtstelling in combinatie met een machtiging tot uithuisplaatsing of
een schriftelijke aanwijzing om Nederland niet te verlaten, moet de jeugdbeschermer toestemming geven tot uitreizen. Dit geldt ook als een voogdijmaategel is uitgesproken. Bij de afweging of de minderjarige mag uitreizen
betrekt de jeugdbeschermer of voogd ook het potentiële risico op VGV.
Vraag 9 en 13
Bent u bereid om maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat zorgprofessionals beter toegerust zijn om besnijdenis bij jonge meisjes te herkennen?
Bent u bereid om meisjes die zijn besneden actiever op te sporen zodat zij
tijdig de juiste zorg ontvangen die zij nodig hebben?
Antwoord 9 en 13
Meisjes die besneden zijn moeten zo snel mogelijk de juiste zorg ontvangen.
Het is belangrijk dat professionals in de zorg, het onderwijs en bij de politie
alert zijn op de signalen van een reeds uitgevoerde VGV. Alleen zo kan aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

slachtoffers zo snel mogelijk de juiste hulp geboden worden. Professionals
moeten daarom voldoende toegerust zijn om de signalen van besnijdenis bij
jonge meisjes te herkennen.
In de actieagenda Schadelijke Praktijken worden daarom verschillende
maatregelen opgenomen die bijdragen aan een verbetering van de signalering en hulpverlening door professionals.
Vraag 14 en 15
Is er over de vermoedens van de besnijdenis van meisjes contact geweest
met de Keniaanse overheid? Zo ja, wat is hierover besproken? Zo nee,
waarom niet?
Bent u bereid om het probleem in een gesprek met uw Keniaanse ambtsgenoot aan de orde te stellen?
Antwoord 14 en 15
Het onderwerp staat in Kenia hoog op de politieke agenda. VGV is verboden
in Kenia sinds 2011. De Keniaanse president, Uhuru Kenyatta, heeft onlangs
tijdens de International Conference on Population Development in Nairobi op
12 tot en met 14 november 2019, waar ook mijn collega Sigrid Kaag, Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bij aanwezig was,
aangekondigd dat voor het einde van zijn ambtstermijn een einde aan deze
praktijk dient te worden gemaakt. Verschillende organisaties die Nederlandse
financiering ontvangen zetten zich in voor de bestrijding van VGV, ook in
Kenia. In gesprekken met de lokale en nationale autoriteiten komt het
onderwerp daarnaast regelmatig aan de orde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4