De kosten van onze
langdurige zorg in 2021
Onderzoeksrapport toezicht op de langdurige zorg 2021

30 november 2022

Inhoudsopgave
Samenvatting

3

1

De langdurige zorg 2021 in cijfers

7

2

Ontwikkelingen

10

3

Rechtmatigheid

13

4

Processen van de zorgkantoren

19

5

Overzicht per Wlz-uitvoerder

22

Bijlage 1: Overzicht kosten van onze langdurige zorg

33

Bijlage 2: Onze onderzoeksaanpak

36

2

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Samenvatting

3

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Samenvatting
De Wlz-uitvoerders voeren de Wet langdurige zorg (Wlz) uit. Zij maken hiervoor zorgkosten en
beheerskosten. Wij rapporteren over de rechtmatigheid van deze kosten. De rechtmatige besteding van
deze kosten neemt toe. Dit draagt bij aan het betaalbaar houden van onze langdurige zorg. Toch blijven
er onrechtmatige bestedingen die landelijk spelen. Voor sommige van deze onrechtmatige bestedingen
is aanpassing van de wet door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
noodzakelijk om dit uiteindelijk rechtmatig te kunnen verantwoorden. Zorgkantoren richtten hun
processen goed in om de verantwoording en controle van de kosten van de coronapandemie goed uit te
voeren.

De kosten van onze langdurige zorg
De kosten van onze langdurige zorg stegen in 2021 tot € 28.415 miljoen1. Deze kosten bestaan uit
zorgkosten, subsidies van het Zorginstituut Nederland (Zorginstituut) en de beheerskosten die de Wlzuitvoerders maken voor de uitvoering. De zorgkosten en de beheerskosten vallen onder het toezicht van
de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
In dit rapport concluderen wij dat de zorgkosten en de beheerskosten voor de langdurige zorg
grotendeels rechtmatig zijn. Dit rapport is de basis voor het Zorginstituut om deze kosten ten laste van
het Fonds langdurige zorg (Flz) te kunnen brengen.

Wlz-uitvoerders en zorgkantoren
De Wlz-uitvoerders zijn verantwoordelijk voor zorginkoop, informatieverstrekking aan de burger,
cliëntondersteuning, zorgbemiddeling, controle op de declaraties en de betalingsopdracht aan het CAK.
Deze taken hebben zij gemandateerd aan de zorgkantoren, maar de Wlz-uitvoerder blijft hiervoor
verantwoordelijk.
De zorgkantoren zijn zelfstandig verantwoordelijk voor de uitvoering van het persoonsgebonden budget
(pgb). Ook zijn zij verantwoordelijk voor de administratie en controle van de verleende Wlz-zorg in hun
regio’s. De uitvoering van de Wlz vindt dus plaats in de regio door de zorgkantoren. De Wlz-uitvoerders
stellen een financieel verslag op waarin ze hun zorgkantoorregio’s meenemen. De zorgkantoorregio’s
verantwoorden zich niet apart.
In dit rapport spreken wij over Wlz-uitvoerders als het over de financiële verantwoording van kosten voor
de Wlz gaat. Wij gebruiken de term zorgkantoren bij ontwikkelingen of rechtmatigheidsproblemen in de
zorgkantoorregio’s.

1

De cijfers in dit rapport wijken af van de cijfers in Stand van de zorg 2022. De Stand van de zorg baseert zich op goedgekeurde

declaraties. Dit rapport baseert zich op de verantwoorde cijfers in de financiële verslagen van Wlz-uitvoerders.

4

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Ontwikkelingen
De coronapandemie had ook in 2021 grote impact op de uitvoering van de Wlz en de kosten van de
langdurige zorg. Net als in 2020 konden pgb-houders niet-geleverde zorg pgb declareren vanwege de
landelijke Covid-19 beperkingen. Zij konden gebruik maken van de tweede regeling niet-geleverde zorg
pgb. Daarnaast konden zorgaanbieders een vergoeding ontvangen voor doorlopende- en extra kosten
corona.
Ondanks de coronapandemie sloten de zorgkantoren nieuwe regio’s aan op het budgethoudersportaal.
Het budgethoudersportaal is een online omgeving voor de administratie omtrent pgb. Eind 2021 hadden
budgethouders van 15 van de 31 regio’s toegang tot het budgethoudersportaal. Naar verwachting zijn
alle regio’s in 2022 over op het nieuwe systeem.

Rechtmatigheid van de kosten van de langdurige zorg
Wij voerden een onderzoek uit naar de rechtmatigheid van de kosten van de langdurige zorg. Een
overzicht per Wlz-uitvoerder beschrijven wij in bijlage 1. Onze onderzoeksaanpak beschrijven wij in
bijlage 2.

Processen van de zorgkantoren
Wij onderzoeken ieder jaar de financiële processen van de zorgkantoren. Wij baseren dit onderzoek op
specifieke risico’s. Wij richtten ons dit jaar op het proces rondom materiële controles bij de
zorgkantoren. De resultaten van dit onderzoek rapporteerden wij in het rapport ‘Verkenning materiële
controle Wlz-uitvoerders’.
Voor dit verkennend onderzoek vroegen wij documenten op bij de zorgkantoren. Ook spraken wij elk
zorgkantoor over het proces dat zij inrichtte voor materiële controle. Op basis daarvan zijn wij tevreden
over de uitvoering van materiële controles door zorgkantoren.
De NZa voerde in 2021 ook onderzoek uit naar andere processen bij de zorgkantoren. Wij beschrijven
de uitkomsten hiervan in het samenvattend rapport Wet langdurige zorg 2021/2022.

5

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Ons oordeel over de rechtmatigheid van de Wlz-uitgaven 2021 door
de Wlz-uitvoerders
De zorgkosten van de Wlz bedragen € 28.197 miljoen. Hiervan is € 27.787 miljoen rechtmatig. € 221
miljoen is onrechtmatig. Hiervan ontstaan de voornaamste onrechtmatigheden bij de uitbetalingen van
het pgb door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) (€ 104 miljoen) en de formele onrechtmatigheden voor
mondzorg (€ 95 miljoen).
Ook is een bedrag van € 189 miljoen onzeker. Deze onzekerheden hebben vooral betrekking op
nacalculaties van zorgaanbieders. Door de coronapandemie waren veel zorgaanbieders laat met hun
aanlevering. Hierdoor waren enkele zorgkantoren niet in staat om hun controlewerkzaamheden op de
nacalculaties tijdig uit te voeren. Dit leidt tot onzekerheden van € 107 miljoen.
De beheerskosten van de Wlz bedragen € 218 miljoen. Dit volledige bedrag is rechtmatig.
Ons oordeel heeft betrekking op de zorgkosten en de beheerskosten. De subsidies van het
Zorginstituut, de compensatie voor niet-geleverde zorg pgb als gevolg van de coronapandemie en het
integraal pgb vallen buiten ons toezicht. Ons oordeel ziet hier dus niet op toe.

6

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

1

De langdurige zorg
2021 in cijfers

7

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

1. De langdurige zorg 2021 in cijfers
Op 1 januari 2021 hadden 324 duizend Nederlanders recht op langdurige
zorg. Dit zijn mensen waarvan het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)
vaststelde dat zij vanwege een ziekte of aandoening blijvend zijn
aangewezen op 24 uur per dag zorg in de nabijheid of permanent toezicht.
Dit aantal steeg tot meer dan 340 duizend eind 20212.

323.915
aanspraken

Verhouding mensen met een aanspraak
De langdurige zorg is voor mensen die 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben. Ouderen en
mensen met een (lichte) verstandelijke handicap vormen het grootste deel van alle aanspraken. De
overige categorieën bevatten onder andere mensen die langdurige geestelijke gezondheidszorg (ggz)
nodig hebben en mensen met een lichamelijke of zintuiglijke handicap.
In 2021 sloten zorgkantoren 1.493 contracten met zorgaanbieders om zorg in
natura te leveren (2020: 1361 contracten)3.
In 2021 maakten ruim 51,5 duizend Nederlanders gebruik van pgb binnen de
Wlz. Deze budgethouders bepalen zelf welke zorg zij ontvangen en wie dit
levert (2020: 46.425 budgethouders)4.
In 2021 voerden, net als in 2020, negen Wlz-uitvoerders de Wlz uit voor hun
verzekerden. Zeven Wlz-uitvoerders voerden een zorgkantoorfunctie uit voor
één of meer regio’s. In totaal zijn er 31 zorgkantoorregio’s.

1.493
zorgaanbieders

51.598
budgethouders pgb

9
Wlz-uitvoerders

Kosten van onze langdurige zorg
De Wlz-uitvoerders gaven in 2021
€ 28.415 miljoen uit aan onze langdurige
zorg (2020: € 26.095 miljoen). Deze
kosten hebben bijna volledig betrekking
op kosten voor de Wlz. De kosten namen
met 8,9% toe ten opzichte van 2020.5

kosten
coronavirus;
935 mln.

beheerskosten;
218 mln.

pgb;
2.609 mln.
kwaliteitskader;
1.377 mln.

Zorg in
natura;
23.275 mln.

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en correcties NZa

2

Bron: CIZ

3

Bron: Nacalculaties NZa 2021

4

Bron: Monitor langdurige zorg, peildatum kwartaal 2 2021

5

Bron: Financiële verslagen Wlz-uitvoerders en correcties NZa

8

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Stijgende zorgkosten
Sinds de invoering van de Wlz in 2015 stijgen de kosten van onze langdurige zorg. Onderstaand geven
wij het verloop vanaf de invoering van de Wlz weer. In deze grafiek nemen wij de kosten van de
coronapandemie niet mee. Deze kosten waren incidenteel in 2020 en 2021.

27 mld.
25 mld.
23 mld.
21 mld.
19 mld.
17 mld.
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en correcties NZa

De toename van het aantal Wlz-cliënten en de stijging van de tarieven sinds 2015 zorgden voor een
zichtbare stijging. Ook nemen de kosten voor de verpleeghuiszorg toe sinds 2018. Dit komt door het
kwaliteitskader. In 2020 leidde de coronapandemie tot een terugval in zorg die zorgaanbieders konden
leveren. Hierdoor waren de kosten voor 2020, exclusief de kosten van de coronapandemie, in lijn met
2019. In 2021 speelde dit minder, waardoor de zorgkosten verder stegen. Daarnaast zorgt de instroom
van ggz-cliënten voor een sterkere stijging van de kosten. Tot slot nemen de kosten van het
kwaliteitskader verpleeghuiszorg verder toe in 2021.

Beheerskosten
Wlz-uitvoerders gaven in 2021 € 218 miljoen uit aan de uitvoering van de Wlz. De belangrijkste kosten
zijn de werkzaamheden ten aanzien van het pgb (€ 56 miljoen) en de kosten voor het contracteren van
zorgaanbieders en overige zorgactiviteiten (€ 52 miljoen). Voor hun administratie en controles maakten
de Wlz-uitvoerders € 35 miljoen aan kosten. Ook zorgbemiddeling is een belangrijke taak van het
zorgkantoor. De kosten hiervoor bedroegen € 21 miljoen in 2021.

Kwaliteitskader
Een deel van de zorgaanbieders binnen de Wlz levert verpleeghuiszorg. Deze zorgaanbieders maken
aanspraak op het kwaliteitsbudget. Om de kwaliteit van zorg te verbeteren zetten zij onder andere extra
zorgpersoneel. Ook werd extra zorgpersoneel ingezet als gevolg van de coronapandemie. Het
onderscheid is moeilijk te maken tussen deze extra inzet. Daarom bepaalde VWS dat alle extra kosten
voor zorgpersoneel eerst ten laste kwamen van het kwaliteitsbudget. 2021 was het laatste jaar waar het
kwaliteitsbudget apart verantwoord werd. Vanaf 1 januari 2022 is dit budget verwerkt in de tarieven.

Openstellen Wlz voor mensen met een psychische stoornis
Per 1 januari 2021 hebben volwassenen met een psychische stoornis, die voldoen aan de Wlztoelatingscriteria, direct toegang tot de Wlz. Zij kunnen bij het CIZ een indicatie voor GGZ-Wonen
aanvragen. De instroom van GGZ-Wonen was in 2021 groter dan verwacht. Door deze grotere instroom
zijn de kosten ook hoger dan verwacht.

9

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

2

Ontwikkelingen

10

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

2. Ontwikkelingen
Voor zorgaanbieders en zorgkantoren stond 2021, net als 2020, in het teken van de coronapandemie.
Alle partijen zetten zich in om continuïteit van zorg te waarborgen, in overeenstemming met wet- en
regelgeving. VWS stelde extra geld beschikbaar om zorgaanbieders tegemoet te komen in hun extra
kosten door de pandemie. De coronaregelingen en de moeilijke omstandigheden leverden zorgkantoren
extra taken op. Wij zijn blij dat de zorgkantoren deze taken naast hun normale werkzaamheden
oppakten. Ondanks de coronapandemie sloten de zorgkantoren nieuwe regio’s aan op het
budgethoudersportaal.

De coronapandemie
De coronapandemie had ook in 2021 grote impact op de uitvoering van de Wlz en de kosten van de
langdurige zorg. De zorgaanbieders en zorgkantoren spanden zich in om hun cliënten de zorg te
leveren die zij nodig hadden in deze moeilijke omstandigheden.
Ook had de coronapandemie een grote financiële invloed op de zorgaanbieders. VWS nam
verschillende maatregelen om deze invloed te beperken. Wij maakten verschillende regelingen voor
zorgaanbieders die Wlz-zorg leveren. Hierbij werkten wij nauw samen met de zorgkantoren, VWS en het
Zorginstituut.
Hieruit volgde in 2021 een normenkader. Dit normenkader betreft de beleidsregels SARS-CoV-2 virus
doorlopende kosten Wlz 2021 - BR/REG-21148, SARS-CoV-2 virus extra kosten Wlz 2021 BR/REG21149b en de brief van de NZa inzake plausibiliteitscontroles (kenmerk: 421149/1284325).

Formele onrechtmatigheden in het pgb
Net als afgelopen jaren hebben alle zorgkantoren te maken met formele onrechtmatigheden bij het pgbWlz. Wij spreken over formele onrechtmatigheden in de gevallen waarin een betaling niet voldoet aan
de wettelijke vereisten. Dit kan voorkomen bij een uitbetaalde declaratie, maar ook bij een onvolledige
zorgovereenkomst.
De interne auditdienst van de SVB toetst de betalingen in het pgb op de declaratie- en
betaaltoetspunten. Daarnaast is de SVB verantwoordelijk voor de toets op het recht van
zorgovereenkomsten (TOR) in het originele pgb-systeem. De zorgkantoren zijn hiervoor
verantwoordelijk in het budgethoudersportaal.
De SVB rapporteert over 2021 een totale onrechtmatigheid van 5,65% (2020: 7,97%) van alle pgb-Wlz
betalingen in het originele pgb-systeem. De zorgkantoren stelden vast dat de uitbetalingen via het
budgethoudersportaal grotendeels rechtmatig zijn.
Zorgkantoren kregen van ons de opdracht om de formele onrechtmatigheden binnen drie jaar na
overgang op het budgethoudersportaal volledig terug te dringen. Wij volgen de inspanningen van de
zorgkantoren op dit dossier. Niet elke Wlz-uitvoerder ging op hetzelfde moment over op het
budgethoudersportaal. Hierdoor gelden er verschillende tijdslijnen per Wlz-uitvoerder.

11

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Verantwoording van het pgb
Twee jaar geleden stelde Zorgverzekeraars Nederland (ZN) de Leidraad inspanningsverplichting contraindicaties ten aanzien van rechtmatige besteding zorgkantoren inzake pgb-Wlz op. Deze leidraad is
bedoeld om zorgkantoren de controle op feitelijke levering van pgb zo optimaal mogelijk te laten
uitvoeren. Dit stelt de zorgkantoren in staat om het pgb rechtmatig te verantwoorden. Door de
coronapandemie waren zorgkantoren niet in staat de werkzaamheden in deze leidraad volledig uit te
voeren. Zo was het in de beginfase van de coronapandemie niet mogelijk om fysieke huisbezoeken uit
te voeren.
Wij spraken met de zorgkantoren over deze problemen. De zorgkantoren analyseerden de risico’s en de
mogelijkheden tijdens de coronapandemie. Aan de hand hiervan stelde ZN een addendum op bij de
leidraad. De zorgkantoren maakten meer gebruik van digitale middelen om in contact te blijven met hun
budgethouders. Aan de hand van de leidraad en het addendum waren alle zorgkantoren in staat om de
rechtmatige levering van het pgb aan te tonen. Hierdoor bevat de verantwoording van het pgb over 2021
alleen onzekerheden die voortvloeien uit lopende onderzoeken van de zorgkantoren.

Onrechtmatigheden die het zorgkantoor niet op kan lossen
Zorgkantoren moeten onrechtmatigheden oplossen. Dit kan betekenen dat zij onterechte betalingen
terugvorderen. Ook kunnen zij in gesprek gaan met VWS of de NZa om een betaaltitel te creëren voor
de onrechtmatige kosten.
In sommige gevallen is het echter voor zorgkantoren onmogelijk om onrechtmatigheden op te lossen.
Soms kan een zorgkantoor onrechtmatige betalingen niet terugvorderen. Bijvoorbeeld door het
faillissement van een zorgaanbieder of het overlijden van een budgethouder. Ook ontstaan
onrechtmatigheden door fouten in systemen waardoor het zorgkantoor niet kan achterhalen bij wie zij de
betaling moet terugvorderen.
Op dit moment is het voor zorgkantoren niet mogelijk om deze onrechtmatigheden af te wikkelen.
Onrechtmatige kosten waarvoor geen betaaltitel is, kan het Zorginstituut niet vergoeden vanuit het Flz.
Wij zijn in gesprek met VWS en het Zorginstituut om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om deze
onrechtmatigheden af te sluiten.

Vorderingen die het zorgkantoor niet kan innen
Zorgkantoren verstrekken zorgaanbieders een voorschot. Als een zorgaanbieder failliet gaat, kan het
zorgkantoor dit voorschot vaak niet volledig terugvorderen. Ook moeten budgethouders soms geld aan
het zorgkantoor terugbetalen. In sommige gevallen zijn ook deze vorderingen niet inbaar door het
zorgkantoor. Bijvoorbeeld als een budgethouder overlijdt.
Dit leidt tot onrechtmatige afboekingen waarvoor het zorgkantoor vaak niets valt te verwijten. Daarom
onderzoeken wij samen met VWS en het Zorginstituut de mogelijkheid voor zorgkantoren om deze
afboekingen, onder voorwaarden, rechtmatig te doen. Voor dit soort situaties is een wetsvoorstel in
voorbereiding.
De Wlz-uitvoerders rapporteerden eind 2021 € 17,4 miljoen aan vorderingen op anderen dan het
Zorginstituut en het CAK. Hoeveel hiervan oninbaar is, is onbekend. De Wlz-uitvoerders vorderen € 9,0
miljoen op pgb-budgethouders. 5,3 miljoen heeft betrekking op vorderingen op zorginstellingen. De
overige 3,1 miljoen aan vorderingen zijn voornamelijk op groepsmaatschappijen.

12

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

3

Rechtmatigheid

13

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

3. Rechtmatigheid
De onrechtmatigheden zijn in 2021 lager dan vorig jaar. Ook nemen de onzekerheden af. De afgelopen
jaren spanden zorgkantoren zich samen met de NZa en VWS in om de onrechtmatigheden en
onzekerheden zoveel mogelijk terug te dringen. Wij zijn erg tevreden met deze stappen.

Wat is rechtmatigheid?
Rechtmatige uitvoering van de Wlz betekent dat zorgkantoren zorg inkopen, toegang tot zorg voor
cliënten realiseren, zorguitgaven controleren en verantwoorden in overeenstemming met wet- en
regelgeving. Uitgaven in overeenstemming met wet- en regelgeving zijn rechtmatig. Als uitgaven niet
overeenstemmen met wet- en regelgeving zijn deze onrechtmatig. Uitgaven waarvan het zorgkantoor
niet vast kon stellen of deze overeenstemmen met wet- en regelgeving zijn onzeker.

Algemeen beeld
De zorgkantoren toonden de afgelopen jaren samen met de NZa en VWS veel inzet om de
onrechtmatigheden en onzekerheden terug te dringen. De rechtmatige uitgaven stegen in 2021 naar €
27,8 miljard (2020: € 25,1 miljard). De onrechtmatige uitgaven daalden in 2021 naar € 221 miljoen
(2020: € 268,8 miljoen). De onzekerheden daalden in 2021 naar € 189 miljoen (2020: € 445,8 miljoen).
De belangrijkste onrechtmatigheden in 2021 zijn de formele onrechtmatigheden ten aanzien van het pgb
en de mondzorgdeclaraties. De onzekerheden in 2021 hebben vooral betrekking op nacalculaties
waarvoor wij zorgaanbieders de mogelijkheid gaven deze later bij ons aan te leveren.
De afgelopen jaren werkten wij samen met de zorgkantoren het rechtmatigheidsbegrip beter uit. In de
dialoog met het zorgkantoor hebben wij duidelijk aangegeven wat wij van het zorgkantoor verwachten.
Wij zien dat zorgkantoren steeds meer belang hechten aan de rechtmatigheid van de zorgkosten. Dit
toenemende belang zien wij ook bij andere partijen zoals VWS. Wij waarderen het dat de zorgkantoren
en VWS samen met ons toe werken naar oplossingen voor onrechtmatigheden en onzekerheden. De
zorgkantoren nemen hier een proactieve rol in die past bij hun verantwoordelijkheid voor onze
langdurige zorg. Samen met de zorgkantoren blijven wij zoeken naar oplossingen voor de
onrechtmatigheden binnen het stelsel.

Onrechtmatigheden en onzekerheden zorgkosten 2021

Onrechtmatig
221 mln.
Rechtmatig
27.787 mln.
(98,6%)

Onzeker
189 mln.

Bron: bestuursverklaringen Wlz-uitvoerders en uitkomsten onderzoek NZa

14

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Belangrijkste onrechtmatigheden en onzekerheden
Wij gaan in dit hoofdstuk verder in op de belangrijkste onrechtmatigheden en onzekerheden. De
onrechtmatigheden en onzekerheden per Wlz-uitvoerder geven wij weer in hoofdstuk 5.

Onrechtmatigheden in het pgb (€ 108,5 miljoen)
Zoals wij in hoofdstuk 2 aangaven, rapporteren de zorgkantoren de onrechtmatigheden die door de
interne auditdienst van de SVB zijn geconstateerd. In 2021 bedroeg deze onrechtmatigheid € 103,9
miljoen.
Daarnaast voerden de zorgkantoren, die één of meer regio’s aan hebben gesloten op het
budgethoudersportaal, zelf een controle uit op de betaalde pgb-declaraties. Hierbij stelden zij in
samenwerking met de SVB vast of uitbetaalde declaraties voldoen aan wet- en regelgeving. De
zorgkantoren rapporteren een aanvullende onrechtmatigheid van € 4,5 miljoen voor declaraties via het
budgethoudersportaal. Deze onrechtmatigheden zijn vooral het gevolg van onvolledige
zorgovereenkomsten en onrechtmatigheden bij het uitvoeren van de betalingen door de SVB. Daarnaast
zijn er overige kleine onrechtmatigheden in het pgb met een totaalbedrag van € 72 duizend.
Tijdens het onderzoek bleek dat de zorgkantoren in het budgethoudersportaal niet eenvoudig kunnen
vaststellen of de ingediende declaraties overeenkomen met de zorgovereenkomsten. Dit, vanwege het
ontbreken van de zorgfunctie op de declaratie. De zorgfuncties zijn opgenomen op de papieren
zorgovereenkomsten, die liggen bij de SVB. Deze zorgfuncties zijn niet overgezet in het nieuwe
budgethoudersportaal.
In 2016 gaf VWS per brief aan dat de SVB tijdelijk, uit praktische overwegingen, de controle of de
verrichte werkzaamheden overeenkomen met de zorgovereenkomst, mocht vereenvoudigen. Dit
betekent dat er geen ‘prijs x volume’ controle plaatsvindt bij de budgethouders in het systeem van de
SVB. Deze vereenvoudiging van controle was mogelijk, omdat de SVB in het geval van deze controles
discretionaire ruimte heeft. De SVB is daarom vrij om al dan niet van de controle bevoegdheid gebruik te
maken.
Zorgkantoren zijn van mening dat deze brief doorwerking heeft naar de zorgkantoren, die een overstap
hebben gemaakt naar het budgethoudersportaal. Zolang de gegevens niet zijn overgezet in het nieuwe
budgethoudersportaal, kunnen de zorgkantoren de controle op zorgfunctie niet uitvoeren. Zorgkantoren
moeten deze velden handmatig invullen. Dit doen zij door middel van huisbezoeken.
Het bepalen van het exacte foutenbedrag levert een probleem op. In het TREKS systeem is het namelijk
niet mogelijk om per 31 december 2021 terug te halen welke dossiers onvolledig waren. In het PGB 1.0
systeem zijn namelijk deze gegevens niet geregistreerd, en worden dus bij overgang naar PGB 2.0 ook
niet geconverteerd. De omvang van dit foutenbedrag over 2021 is dan ook niet meer betrouwbaar in te
schatten door de Wlz-uitvoerders en hun accountants. De externe accountants van de zorgkantoren
hebben deze onzekerheid niet gerapporteerd op het rechtmatigheidsoverzicht. Dit hebben zij gebaseerd
op de brief van VWS aan de Tweede kamer en de betaaltitel die gegeven is om deze kosten uit het Flz
te betalen.

15

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

De NZa is echter van mening dat zorgkantoren deze onzekerheid op hadden moeten nemen in het
rechtmatigheidsoverzicht. De hiervoor genoemde brief van VWS vormt ten aanzien van het zorgkantoor
geen formele grondslag om af te mogen wijken van haar taak als eindverantwoordelijke. Het
zorgkantoor dient met controles (zelfstandig of door de SVB) te voorkomen dat de SVB betalingen
verricht voor andere zorg dan de zorg die uit de verleningsbeschikking en de schriftelijke
zorgovereenkomst met de zorgbeschrijving volgt. Doordat controles niet of niet volledig worden
uitgevoerd is er onduidelijkheid over het feit of hier een onrechtmatige situatie is, dit betekent overigens
niet dat er een onrechtmatige betaling is geweest, de zorgkantoren kunnen het niet echter niet
vaststellen.
Zoals hiervoor genoemd, is er sprake van onvolledige informatie bij het zorgkantoor, waardoor deze
onzekerheid met terugwerkende kracht niet betrouwbaar gekwantificeerd kan worden. Het gevolg
hiervan is een onzekerheid met een onbekende, niet met proportionele inspanning te herleiden,
omvang. De NZa is van mening dat daarom zowel van het zorgkantoor als de externe accountant niet
kan worden verlangd het rechtmatigheidsoverzicht, respectievelijk de controleverklaring, over 2021
hiervoor met terugwerkende kracht aan te passen.
Voor het boekjaar 2021 is dus een PM post voor deze onzekerheid opgenomen. Wij verwachten dat de
Wlz-uitvoerder volgend jaar werkzaamheden uitvoert om de omvang te bepalen en deze onzekerheid
opneemt op het rechtmatigheidsoverzicht, zodat hiermee rekening kan worden gehouden bij het
opstellen en controleren van de verantwoording over boekjaar 2022.

Formele onrechtmatigheid mondzorg (€ 94,6 miljoen)
Zoals wij afgelopen jaren aangaven, wijkt de declaratiewijze van mondzorgspecialisten af van de
regelgeving van de NZa. Mondzorgspecialisten declareren rechtstreeks bij het zorgkantoor. Doordat
deze werkwijze afwijkt van onze regelgeving, zijn alle declaraties voor mondzorg in de Wlz formeel
onrechtmatig.
Wij pasten onze regelgeving aan vanaf 2021 om de huidige declaratiewijze mogelijk te maken. Om tot
rechtmatige kosten te komen, moet ook de Wlz worden aangepast. Momenteel verkennen de betrokken
partijen de oplossingsrichtingen voor een rechtmatige verantwoording van mondzorgdeclaraties.

Samenloop hulpmiddelen en apotheekmiddelen Wlz en Zvw (€ 6,8 miljoen)
De Wlz vergoedt een groot deel van de zorgkosten voor cliënten met een zorgtoewijzing verblijf inclusief
behandeling. Deze kosten zijn onderdeel van het zzp-tarief. De zorgaanbieder moet met dit tarief alle
zorg bieden waar de cliënt recht op heeft binnen dit pakket. Dit houdt in dat de zorgaanbieder voor deze
cliënten ook bepaalde apotheekkosten moet vergoeden.
In een beperkt aantal gevallen waren hulp- en apotheekmiddelenleveranciers niet in staat om een
vergoeding voor hun kosten rechtstreeks te ontvangen van de zorgaanbieders. Dit betroffen declaraties
die zij indienden bij de zorgverzekeraars in plaats van het zorgkantoor. De zorgverzekeraars keurden
deze declaraties vervolgens af.
Om de hulp- en apotheekmiddelenleveranciers tegemoet te komen heeft VWS besloten om de
afgekeurde zorg toch te vergoeden vanuit het Flz. Deze dubbele bekostiging leidde in 2021 voor
hulpmiddelen tot een onrechtmatigheid van € 1,3 miljoen. Voor apotheekmiddelen is deze
onrechtmatigheid € 5,5 miljoen.

16

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Onder regie van VWS richtten de zorgkantoren en zorgverzekeraars een inkijkfaciliteit in. Hierdoor is het
voor apothekers mogelijk vast te stellen of een cliënt een Wlz-indicatie inclusief behandeling heeft. Door
de inkijkfaciliteit nemen de onrechtmatigheden af.

Onrechtmatigheden (SG)LVG (€ 6,5 miljoen)
Cliënten met een Sterk Gedragsgestoord Licht Verstandelijk Gehandicapt-indicatie (SGLVG-indicatie)
hebben naast een lichte verstandelijke beperking ook sterke gedragsproblemen. Cliënten met een LVGindicatie hebben een licht verstandelijke handicap en gedagsproblemen. Beide indicaties hebben een
tijdelijke looptijd van drie jaar. Om deze zorg te leveren moet een instelling over een toelating
beschikken.
Afgelopen jaren rapporteerden wij dat zorgkantoren de indicatie van bepaalde cliënten onterecht
verzilverden als volledig pakket thuis, modulair pakket thuis of pgb-aanspraak. Dit deden zij vooral voor
cliënten die wachtten op een plek in een toegelaten instelling. De zorgkantoren zorgden er op deze
manier voor dat cliënten wel de noodzakelijke zorg ontvingen.
VWS paste haar regelgeving aan om overbruggingszorg voor cliënten met een (SG)LVG-indicatie
mogelijk te maken. De NZa paste hierop ook haar beleidsregels aan vanaf 1 januari 2020. Hierdoor
kunnen zorgkantoren vanaf 2020 rechtmatig de benodigde overbruggingszorg verantwoorden.
Zorgkantoren spannen zich in om voor hun (SG)LVG-cliënten zo snel mogelijk een passende plek te
vinden binnen de regelgeving. Er zijn cliënten waarbij dat nog niet gelukt is. De kosten voor deze
cliënten zijn onrechtmatig.

Overige onrechtmatigheden (€ 4,4 miljoen)
De overige onrechtmatigheden hebben betrekking op fraudeonderzoeken, materiële controles en
afboekingen in het pgb en zorg in natura.

Onzekerheden door nacalculaties van zorgaanbieders (€ 107,6 miljoen)
Veel zorgaanbieders konden door de coronapandemie hun nacalculatie niet op tijd bij ons aanleveren.
Dit betrof vooral zorgaanbieders met een productieafspraak voor het kwaliteitsbudget. Deze
zorgaanbieders hadden namelijk te maken met een extra verantwoording van het kwaliteitsbudget aan
het zorgkantoor. Bij deze verantwoording ontstond vertraging door de coronapandemie. Wij gaven
zorgaanbieders de mogelijkheid om de nacalculatie met een productieafspraak voor het kwaliteitsbudget
later bij ons aan te leveren. De niet gecontroleerde nacalculaties leidden tot een onzekerheid. Naast het
uitstel zorgde onder andere verklaringen met beperking tot aanvullende onzekerheden. De
onzekerheden door nacalculaties van zorgaanbieders daalde ten opzichte van 2020 (€ 366,9 miljoen).

Onzekerheden materiële controles en fraudeonderzoeken (€ 35,8 miljoen)
Wlz-uitvoerders voeren materiële controles en fraudeonderzoeken uit. Lopende materiële controles en
fraudeonderzoeken, waar nog niet is vastgesteld of iets rechtmatig of onrechtmatig is, nemen de Wlzuitvoerders op als onzekerheid. Dit leidde in 2021 tot een onzekerheid van € 35,8 miljoen.

17

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Onzekerheden niet-gecontroleerde bestedingen pgb (€ 35,7 miljoen)
De PGB bestedingen tussen 1 februari en 30 april 2022 maakten geen onderdeel uit van de controles
die zijn uitgevoerd op de verwerking van deze bestedingen door de Auditdienst van de SVB. Hierdoor is
deze gehele massa van € 35,7 miljoen onzeker.

Onzekerheden in declaraties van verschillende verstrekkingen binnen het pgb (€
8,8 miljoen)
Zorgverleners kunnen aanspraak maken op een uitkering wanneer een budgethouder overlijdt. Deze
uitkering voorkomt dat zorgverleners onverhoopt in financiële problemen komen, omdat een deel van
hun inkomen plotseling wegvalt. In bepaalde gevallen heeft deze uitkering geen basis in de wet- en
regelgeving.
De zorgkantoren hebben zich ingespannen om inzicht te krijgen in de hoogte van deze kosten. Via de
SVB hebben zij data over deze uitkering ontvangen. De zorgkantoren hebben geen inzicht in de
individuele declaraties. Daarom zijn zij niet in staat om met zekerheid vast te stellen of een individuele
declaratie voor deze verstrekkingen rechtmatig is in het originele pgb-systeem. Daarom rapporteren wij
deze zorgkosten, die mogelijk geen grondslag in wet- en regelgeving hebben, als onzekerheid.
Wij zien dat zorgkantoren ieder jaar enkele uitbetalingen identificeren die geen formele basis in wet- en
regelgeving hebben. Om deze situatie in de toekomst te voorkomen vragen wij hen om alle
verschillende verstrekkingen die zij uitbetalen aan de budgethouders in kaart te brengen.
Voor deze verstrekkingen vragen wij de zorgkantoren vast te stellen of deze binnen wet- en regelgeving
plaatsvinden. Als voor bepaalde verstrekkingen een wettelijke basis ontbreekt, onderzoeken wij graag
samen met de zorgkantoren en VWS de mogelijkheden om dit op te lossen.

Overige onzekerheden (€ 0,8 miljoen)
De overige onzekerheden hebben betrekking op mondzorgdeclaraties en een aansluitingsverschil in het
budgethoudersportaal.

18

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

4

Processen van de
zorgkantoren

19

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

4. Processen van de zorgkantoren
Als onderdeel van ons toezicht beoordeelden wij de financiële processen bij de zorgkantoren. Hierbij
richtten wij ons op de processen rondom materiële controle. Uit ons verkennende onderzoek blijkt dat
zorgkantoren veel aandacht hebben voor een gedegen uitvoering van materiële controles. Vorig jaar
concludeerden wij dat we tevreden zijn met de rol die de zorgkantoren vervulden in de coronapandemie.

Toezicht op de processen van de zorgkantoren
De zorgkantoren verantwoorden zich jaarlijks over de kosten van de langdurige zorg. De basis voor
deze verantwoording zijn de processen die zij gedurende het jaar uitvoeren. Daarom vinden wij het
toezicht op deze onderliggende processen erg belangrijk. Wij selecteren ieder jaar processen waarop
wij ons richten. Daarnaast vinden wij het belangrijk om de opvolging van uitkomsten uit eerdere jaren
mee te nemen in ons onderzoek. Dit geeft een goed beeld van de kwaliteit van de financiële processen
van de zorgkantoren.
Wij besteedden dit jaar specifieke aandacht aan de processen rondom materiële controle. Het
onderzoek was verkennend van aard een geeft geen inzicht in de inhoudelijke uitvoering van materiële
controles. Ook beoordeelden wij de processen van de zorgkantoren niet. Zorgkantoren kopen zorg in
voor hun cliënten en zorgaanbieders leveren vervolgens deze zorg. Om zeker te zijn dat de cliënten
passende zorg krijgen, voeren zorgkantoren materiële controles uit. Hierbij kijken zorgkantoren naar
(een klein deel van) de declaraties van zorgaanbieders. Als een cliënt niet de zorg kreeg die de
zorgaanbieder declareerde is er sprake van een fout. Een zorgaanbieder moet deze fouten herstellen.
Daarnaast moet een zorgkantoor ook aandacht hebben voor declaraties die niet zijn gecontroleerd. Het
omgaan met deze eventuele fouten is belangrijk om de langdurige zorg betaalbaar te houden.

Het proces rondom materiële controle
Wij voerden een verkennen onderzoek uit rondom materiële controles. In dit hoofdstuk bespreken we de
hoofdlijnen van dit onderzoek. Voor het volledige onderzoek verwijzen wij naar het rapport ‘Verkenning
materiële controle Wlz-uitvoerders’. Voor dit verkennende onderzoek vroegen wij documenten op bij de
zorgkantoren. Ook spraken wij elk zorgkantoor over het proces dat zij inrichtte voor materiële controle.
Zo kregen wij een goed beeld van de uitvoering van zorgkantoren rondom materiële controles. Ook
besteedden wij aandacht aan hoe zorgkantoren omgaan met fouten die zij vinden.
Wij zagen dat materiële controles veel aandacht hebben bij de zorgkantoren. De afgelopen jaren
ontwikkelden de zorgkantoren hun processen. Deze ontwikkelingen zorgden voor betere risicoanalyses.
Alle zorgkantoren maken gebruik van een combinatie van data-analyse en specifieke signalen.
Daarnaast proberen zorgkantoren belastende detailcontroles te voorkomen. Zorgkantoren corrigeren
fouten uit materiële controles vooral via declaraties in het lopende jaar of via het aanpassen van
bedragen in de nacalculatie. Ook besteden zorgkantoren veel aandacht aan een plan van aanpak dat
zorgaanbieders opstellen om toekomstige fouten te voorkomen. Het extrapoleren van fouten kent
praktische bezwaren. Zorgkantoren zetten dit middel bijna nooit in.

We zien ook verschillen tussen de zorgkantoren. Zo controleren sommige zorgkantoren het lopende jaar
en andere afgeronde jaren. Sommige zorgkantoren ontwikkelen dashboards om sneller inzicht te krijgen

20

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

in declaratiegedrag. Enkele zorgkantoren lopen hiermee voorop. Een aantal zorgkantoren zet bij het
uitvoeren van materiële controles zelfonderzoek door de zorgaanbieder in. Dit houdt in dat de
zorgaanbieder zelf zijn declaraties controleert aan de hand van instructies van het zorgkantoor. Ook
zien wij dat zorgkantoren de risico-indicatoren voor hun controles niet onderling afstemmen.
Wij sluiten ons verkennend onderzoeksrapport af met een aantal aanbevelingen voor de zorgkantoren,
zodat zij hun processen kunnen verbeteren. Zo raden wij zorgkantoren aan om hun focus voor risicoindicatoren onderling af te stemmen en gezamenlijk dashboards te ontwikkelen. Verder zijn wij positief
over het betrekken van de interne inkoopafdeling bij data-analyse en het uitvoeren van materiele
controles in het lopende jaar (voorafgaand aan de nacalculatie). Ook vinden wij het inzetten van
zelfonderzoek en het werken met een plan van aanpak positief.

21

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

5

Overzicht per Wlzuitvoerder

22

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

5. Overzicht per Wlz-uitvoerder
Dit hoofdstuk bevat de kerngegevens van alle Wlz-uitvoerders. Ook geeft dit hoofdstuk inzicht in de
rechtmatigheid van de uitgaven van de Wlz-uitvoerders. Wij geven aan welke onrechtmatigheden en
onzekerheden de Wlz-uitvoerders moeten opvolgen. Zorgkantoren ontvingen van ons een individuele
terugkoppeling. In deze terugkoppeling lichten wij onze verwachtingen met betrekking tot
onrechtmatigheden en onzekerheden toe.

Kerngegevens
Dit onderdeel bevat de financiële gegevens van de Wlz-uitvoerders. Wij voerden enkele correcties door
op de rechtmatigheidscijfers, zodat deze aansluiten bij de werkelijke situatie.

Rechtmatigheid
In hoofdstuk 3 gaven wij de definitie van rechtmatigheid. Daarin gaven wij ook aan wanneer uitgaven
onrechtmatig of onzeker zijn. Wlz-uitvoerders zoeken onzekerheden nader uit om vast te stellen of deze
uitgaven onrechtmatig zijn. De Wlz-uitvoerders corrigeren de onrechtmatigheden.
Voor sommige onrechtmatigheden geldt dat de Wlz-uitvoerder deze niet kan corrigeren. Dit zijn vooral
onrechtmatigheden die voortkomen uit landelijke problematiek. Daarom geven wij aan wat de hoogte
van de onrechtmatigheden is waarbij wij concrete verwachtingen van de Wlz-uitvoerder hebben.
Hetzelfde geldt voor onzekerheden.

Zorgkosten en beheerskosten
In dit rapport maken wij onderscheid tussen zorgkosten en beheerskosten. De zorgkosten hebben
betrekking op het leveren van zorg aan Wlz-cliënten. Wlz-uitvoerders maken beheerskosten om de Wlz
uit te kunnen voeren. De onrechtmatigheden richten zich uitsluitend op zorgkosten.
In het overzicht per Wlz-uitvoerder gebruiken wij de benamingen uit het financieel verslag. De
zorgkosten zijn gelijk aan de bruto schaden. De beheerskosten zijn gelijk aan de bedrijfskosten.

23

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

ASR Wlz-uitvoerder B.V.
Kerngegevens ASR Wlz-uitvoerder B.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

(2)

Opbrengsten overige subsidies

-

Budget beheerskosten

374

Totaal bedrijfsopbrengsten

372

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

-

Schaden overige subsidies

-

Bedrijfskosten

241

Totaal bedrijfslasten

241

Resultaat

131

Wettelijke reserve per 31 december 2021

326

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)

2021

Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

-

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

ASR heeft geen zorgkantoor. ASR maakte daarom geen zorgkosten voor de Wlz in 2021.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij ASR zijn rechtmatig.

24

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

CZ Zorgkantoor B.V.
Kerngegevens CZ Zorgkantoor B.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

5.959.334

Opbrengsten overige subsidies

286

Budget beheerskosten
Totaal bedrijfsopbrengsten

46.000
6.005.620

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

5.959.335

Schaden overige subsidies

286

Bedrijfskosten
Totaal bedrijfslasten

44.021
6.003.642

Resultaat

1.978

Wettelijke reserve per 31 december 2021

9.155

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
5.904.393
40.476
14.180

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met CZ. De onrechtmatigheden hebben
alleen betrekking op landelijke problematiek.
De onzekerheden hebben vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 12.839 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 1.341 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan CZ gecommuniceerd.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van € 286 duizend aan onzekerheden ten aanzien van
de tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij CZ zijn rechtmatig.

25

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Zorgkantoor DSW B.V.
Kerngegevens Zorgkantoor DSW B.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

758.126

Opbrengsten overige subsidies

(241)

Budget beheerskosten

8.943

Totaal bedrijfsopbrengsten

766.828

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

758.222

Schaden overige subsidies

(241)

Bedrijfskosten

8.505

Totaal bedrijfslasten

766.486

Resultaat

342

Wettelijke reserve per 31 december 2021

1.157

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)

2021

Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

747.298
9.800
1.115

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met DSW. De onrechtmatigheden hebben
vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 9.759 duizend). Voor het resterende bedrag van € 41
duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan DSW gecommuniceerd.
De onzekerheden hebben ook vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 1.000 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 115 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan DSW gecommuniceerd.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van € 9 duizend aan onzekerheden ten aanzien van de
tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij DSW zijn rechtmatig.

26

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Stichting Zorgkantoor Menzis
Kerngegevens Stichting Zorgkantoor Menzis
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

3.872.751

Opbrengsten overige subsidies

3.440

Budget beheerskosten

27.711

Totaal bedrijfsopbrengsten

3.903.902

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

3.878.074

Schaden overige subsidies

(1.921)

Bedrijfskosten

26.832

Totaal bedrijfslasten

3.902.985

Resultaat

917

Wettelijke reserve per 31 december 2021

5.396

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
3.801.594
30.541
45.850

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met Menzis. De onrechtmatigheden
hebben vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 30.417 duizend). Voor het resterende bedrag
van € 124 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan Menzis gecommuniceerd.
De onzekerheden hebben ook vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 39.397 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 6.453 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan Menzis
gecommuniceerd.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van € 89 duizend aan onzekerheden ten aanzien van de
tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij Menzis zijn rechtmatig.

27

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

ONVZ Langdurige Zorg B.V.
Kerngegevens ONVZ Langdurige Zorg B.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

3

Opbrengsten overige subsidies

-

Budget beheerskosten

330

Totaal bedrijfsopbrengsten

333

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

3

Schaden overige subsidies

-

Bedrijfskosten

323

Totaal bedrijfslasten

326

Resultaat

7

Wettelijke reserve per 31 december 2021

25

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)

2021

Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

3
-

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

ONVZ heeft geen zorgkantoor. ONVZ maakte daarom alleen zorgkosten voor buitenlandzorg in de Wlz
in 2021. Deze kosten zijn volledig rechtmatig.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij ONVZ zijn rechtmatig.

28

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Salland Zorgkantoor B.V.
Kerngegevens Salland Zorgkantoor B.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

362.922

Opbrengsten overige subsidies

113

Budget beheerskosten

5.591

Totaal bedrijfsopbrengsten

368.626

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

363.030

Schaden overige subsidies

5

Bedrijfskosten

5.148

Totaal bedrijfslasten

368.183

Resultaat

443

Wettelijke reserve per 31 december 2021

1.122

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)

2021

Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

356.138
1.745
5.142

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met Salland. De onrechtmatigheden
hebben alleen betrekking op landelijke problematiek.
De onzekerheden hebben deels betrekking op landelijke problematiek (€ 1.818 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 3.324 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan Salland
gecommuniceerd.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van € 5 duizend aan onzekerheden ten aanzien van de
tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij Salland zijn rechtmatig.

29

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

VGZ Zorgkantoor B.V.
Kerngegevens VGZ Zorgkantoor B.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

5.869.630

Opbrengsten overige subsidies

(2.236)

Budget beheerskosten

42.392

Totaal bedrijfsopbrengsten

5.909.786

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

5.869.617

Schaden overige subsidies

(2.236)

Bedrijfskosten

41.789

Totaal bedrijfslasten

5.909.170

Resultaat

616

Wettelijke reserve per 31 december 2021

9.342

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
5.794.405
59.689
15.294

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met VGZ. De onrechtmatigheden hebben
vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 56.260 duizend). Voor het resterende bedrag van €
3.429 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan VGZ gecommuniceerd.
De onzekerheden hebben ook vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 11.078 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 4.216 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan VGZ
gecommuniceerd.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van €229 duizend aan onzekerheden ten aanzien van
de tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij VGZ zijn rechtmatig.

30

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Zilveren Kruis Zorgkantoor N.V.
Kerngegevens Zilveren Kruis Zorgkantoor N.V.
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

10.091.512

Opbrengsten overige subsidies

656

Budget beheerskosten
Totaal bedrijfsopbrengsten

83.560
10.175.728

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

10.091.501

Schaden overige subsidies

667

Bedrijfskosten
Totaal bedrijfslasten

76.549
10.168.717

Resultaat

7.011

Wettelijke reserve per 31 december 2021

15.356

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
9.917.800
68.310
104.798

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met Zilveren Kruis. De onrechtmatigheden
hebben vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 67.533 duizend). Voor het resterende bedrag
van € 777 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan Zilveren Kruis gecommuniceerd.
De onzekerheden hebben ook vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 83.997 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 20.801 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan Zilveren Kruis
gecommuniceerd.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van € 593 duizend aan onzekerheden ten aanzien van
de tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij Zilveren Kruis zijn rechtmatig.

31

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Stichting Wlz-uitvoerder Zorg en Zekerheid
Kerngegevens Stichting Wlz-uitvoerder Zorg en Zekerheid
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

1.280.631

Opbrengsten overige subsidies

12

Budget beheerskosten
Totaal bedrijfsopbrengsten

13.285
1.293.928

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

1.280.630

Schaden overige subsidies

12

Bedrijfskosten
Totaal bedrijfslasten

14.533
1.295.175

Resultaat

(1.247)

Wettelijke reserve per 31 december 2021

400

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
1.268.088
10.232
2.307

Bron: bestuursverklaring Wlz-uitvoerder en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Wij hebben de onrechtmatigheden beoordeeld en besproken met Zorg en Zekerheid. De
onrechtmatigheden hebben vooral betrekking op landelijke problematiek (€ 10.054 duizend). Voor het
resterende bedrag van € 178 duizend hebben wij specifieke verwachtingen aan Zorg en Zekerheid
gecommuniceerd.
Alle onzekerheden zijn het gevolg van landelijke problematiek.
De Wlz-uitvoerder rapporteert een onzekerheid van € 3 duizend aan onzekerheden ten aanzien van de
tweede regeling doorbetaling niet-geleverde zorg pgb-Wlz in verband met Covid-19. Omdat het
ministerie van VWS deze kosten rechtstreeks betaalt, is dit geen onzekerheid voor het Flz. Ter
volledigheid rapporteren wij hier wel over.

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
Alle beheerskosten bij Zorg en Zekerheid zijn rechtmatig.

32

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Bijlage 1: Overzicht
kosten van onze
langdurige zorg

33

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Overzicht kosten van onze langdurige zorg
Kerngegevens
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

2021

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
inclusief pgb-Wlz

28.194.907

Opbrengsten overige subsidies

2.030

Budget beheerskosten
Totaal bedrijfsopbrengsten

228.186
28.425.123

Bedrijfslasten
Bruto schaden
inclusief pgb-Wlz

28.200.412

Schaden overige subsidies

(3.428)

Bedrijfskosten

217.941

Totaal bedrijfslasten

28.414.925

Resultaat

10.198

Wettelijke reserve per 31 december 2021

42.279

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

Rechtmatigheid zorgkosten (bruto schaden)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
27.789.719
220.793
188.683

Bron: bestuursverklaringen Wlz-uitvoerders en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

Rechtmatigheid beheerskosten (bedrijfskosten)
(x € 1.000)
Rechtmatig
Onrechtmatig
Onzeker

2021
217.941
-

Bron: bestuursverklaringen Wlz-uitvoerders en aanvullende uitkomsten financieel rechtmatigheidsonderzoek NZa

34

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Overzicht kosten voor de coronapandemie in 2021
(x € 1.000)
Financiering van extra gemaakte kosten
Vergoeding doorlopende kosten
Tandheelkundige zorg
Mobiliteitshulpmiddelen
Corona-units
Compensatie niet-geleverde zorg 2e regeling

Zorgvorm
Zorg in natura en
pgb
Zorg in natura
Zorg in natura
Zorg in natura
Zorg in natura
Pgb

2021
630.508
311.239
(790)
(2.355)
PM
(3.502)

Bron: financiële verslagen Wlz-uitvoerders en aanpassingen NZa

De kosten voor de corona-units verantwoorden de zorgkantoren in 2022 voor de jaren 2020 en 2021.
Op dit moment is er nog geen volledig inzicht in deze kosten.
De compensatie niet-geleverde zorg vond plaats via twee regelingen. Deze regelingen vallen buiten ons
toezicht. De zorgkantoren rapporteerden deze gegevens via hun financieel verslag. De kosten voor de
1e regeling zijn in 2020 verantwoord. De kosten voor de 2e regeling in 2020 werden geschat aan de
hand van een rekenregel. De omvang van de regeling is sinds begin 2022 inzichtelijk. De Wlzuitvoerders corrigeerden dit in het financieel verslag. De kosten van de 2e regeling zijn onzeker.

35

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Bijlage 2: Onze
onderzoeksaanpak

36

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Onze onderzoeksaanpak
Wij stelden dit rapport met zorg op om een goed beeld van de kosten van onze langdurige zorg te
geven. Ons onderzoek heeft een grote reikwijdte waarbij wij veel verschillende partijen betrekken.

Financieel verslag
De Wlz-uitvoerders stellen ieder jaar een financieel verslag op. In dit financieel verslag geven de Wlzuitvoerders aan waaraan zij het zorggeld en de kosten voor hun uitvoering besteedden. Wij stellen
hiervoor een model op. Dit model wijzigen wij jaarlijks om aan te sluiten bij de ontwikkelingen in de
langdurige zorg. Vanaf 2022 publiceren wij het model financieel verslag apart van de Regeling
Uitvoeringsverslag en Financieel verslag. Hierdoor kan de Wlz-uitvoerder eerder gebruik maken van dit
model.

Accountantscontrole
Externe accountants controleren de financiële verslagen van de Wlz-uitvoerders. Dit doen zij aan de
hand van de normen en werkzaamheden die wij opstellen. Dit leggen wij vast in het protocol
Accountantsonderzoek Wlz-uitvoerders. Bij het aanpassen van dit protocol betrekken wij de accountants
van de Wlz-uitvoerders. De commissie COPRO van de Nederlandse Beroepsorganisatie van
Accountants (NBA) toetst jaarlijks of de opdracht voor de accountants uitvoerbaar is.
De accountants geven een controleverklaring bij het financieel verslag. Ook rapporteren zij hun
bevindingen in een accountantsrapport. Dat geef ons inzicht in hoe zij de controle uitvoerden, en tegen
welke bijzonderheden zij aanliepen.
De controles van de externe accountants zijn erg belangrijk voor ons inzicht in de kosten van de
langdurige zorg. Ook maken de accountantsoordelen een belangrijk onderdeel uit van de informatie
waarop wij ons rechtmatigheidsoordeel baseren. Daarom voerden wij dossierreviews bij de accountants
van de Wlz-uitvoerders uit. Ons doel van deze reviews was het vaststellen of wij gebruik kunnen maken
van de werkzaamheden van deze accountants voor ons bestuurlijk oordeel over de rechtmatigheid van
de kosten van de langdurige zorg.
Wij stelden vast dat wij gebruik kunnen maken van de werkzaamheden van de accountants. Onze
dossierreviews hebben niet als doel om ons uit te spreken over de kwaliteit van de uitgevoerde
accountantscontrole.

37

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Verantwoordingsinformatie en data-analyse
Naast het financieel verslag en de accountantsproducten bestaat de verantwoordingsinformatie uit een
bestuursverklaring en het uitvoeringsverslag. Wij nemen alle verantwoordingsinformatie door. Daarbij
betrekken wij onze kennis van het stelsel. Ook verrichten wij cijferanalyses op de ontvangen
verantwoordingsinformatie. Door ons overzicht over de hele Wlz kunnen wij de kosten van de Wlzuitvoerders onderling goed vergelijken.
In ons onderzoek richten wij ons op specifieke risico’s die in het financieel verslag kunnen voorkomen.
Ook nemen wij de aandachtspunten uit eerdere verantwoordingsjaren mee in ons onderzoek. Wij
voeren data-analyse uit. Daarbij stellen wij onder andere vast of de kosten van de langdurige zorg
overeenkomen met gegevens uit andere bronnen. Ook analyseren wij verbanden tussen de geleverde
zorg en de kosten die de zorgkantoren daarvoor maakten.
Aan de hand van onze analyse stellen wij vragenlijsten op voor de Wlz-uitvoerders. Deze vragenlijsten
zijn de basis voor ons onderzoek ter plaatse.

Onderzoek ter plaatse
Aan de hand van de vragenlijsten gaan wij het gesprek aan met de Wlz-uitvoerders. Hierin bespreken
wij de vragenlijsten en de antwoorden van de Wlz-uitvoerder. Deze gesprekken zijn digitaal of fysiek. Dit
hangt af van de lengte of complexiteit van de vragenlijst.
Tijdens de onderzoeken ter plaatse krijgen wij inzicht in onderliggende documentatie. Zo krijgen wij
voldoende basis om de uitspraken in ons rapport te doen. Omdat de Wlz-uitvoerders
inhoudsdeskundigen aan laten sluiten krijgen wij een goed beeld van de verschillende onderwerpen.

Rapportage
Wij stellen een individuele terugkoppeling per Wlz-uitvoerder op. Deze terugkoppeling bevat de
financiële gegevens en een overzicht van de onrechtmatigheden en de onzekerheden. Ook bevat deze
terugkoppeling specifieke bevindingen uit ons onderzoek. Als wij bepaalde verwachtingen hebben voor
een Wlz-uitvoerder nemen wij deze op in de terugkoppeling. Deze terugkoppelingen zijn niet openbaar.
De terugkoppelingen bevatten detailinformatie over ons onderzoek, die ook van belang zijn voor de
fondsbeheerder. Daarom delen wij deze met het Zorginstituut.

Rechtmatigheidsproblemen
Wij vinden het belangrijk dat zorg rechtmatig geleverd wordt. Soms zijn er specifieke situaties waarin
wet- en regelgeving niet voorziet. Zorgkantoren geven deze situaties vaak proactief aan. Samen met de
betrokken partijen zoeken wij naar oplossingen voor deze problemen. Soms moeten zorgaanbieders of
de zorgkantoren de manier waarop zij de zorg vorm geven aanpassen. In andere gevallen kijken wij
samen met VWS of de wet- en regelgeving nog wel passend is.
Als dat niet het geval is, onderzoekt VWS of zij de wet- en regelgeving kan aanpassen. Vaak ontstaat
dan een tijdelijke periode waarin de kosten onrechtmatig zijn, maar waarbij wel uitzicht is op een
oplossing. Door de proactieve houding van de zorgkantoren kunnen wij veel rechtmatigheidsproblemen
aan de voorkant al voorkomen.

38

De kosten van onze langdurige zorg in 2021

Newtonlaan 1-41 ▪ 3584 BX Utrecht ▪ Postbus 3017 ▪ 3502 GA Utrecht
T 030 - 296 81 11 ▪ F 030 - 296 82 96 ▪ E info@nza.nl ▪ www.nza.nl
39

De kosten van onze langdurige zorg in 2021