Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

513
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het uitnodigingsbeleid voor
COVID-19-vaccinatie (ingezonden 19 september 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 29 november 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2023–2024, nr. 174.
Vraag 1
Is het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op enigerlei wijze
betrokken bij de inhoud van uitnodigingen waarin door zorginstellingen
geïnformeerde toestemming (informed consent) wordt gevraagd aan cliënten,
zoals bijvoorbeeld middels wetgeving, het opstellen van richtlijnen, het
aanwijzen van of deelnemen aan adviesorganen van wie het advies als
grondslag dient voor het uitnodigingsbeleid en de informatie in de uitnodigingen, etc.?
Antwoord 1
Het format van de uitnodiging wordt door het RIVM gemaakt. De informatie
die in de uitnodiging wordt opgenomen wordt door het RIVM afgestemd met
GGD GHOR Nederland en de koepels van de zorginstellingen. Het ministerie
voert regelmatig overleg met het RIVM waarbij de uitvoering van de
vaccinatieronde bij zorginstellingen ook wordt besproken.
Vraag 2
Welke andere organisaties zijn betrokken bij het vormgeven van het
uitnodigingsbeleid voor vaccinatie tegen COVID-19? Kunt u een volledig
overzicht geven van de organisaties en personen/functies die hier op enige
manier bij betrokken zijn? Zo nee, waarom kunt u dit niet inzichtelijk maken?
Antwoord 2
Het uitnodigingsbeleid is gebaseerd op het advies van de Gezondheidsraad
d.d. 28 juni 2023, waarin wordt aangegeven welke doelgroepen in aanmerking komen voor een herhaalvaccinatie. De doelgroepen die een persoonlijke
uitnodiging ontvangen, worden door het RIVM uitgenodigd.

ah-tk-20232024-513
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Aan welke wettelijke eisen moet een uitnodiging voor een vaccinatie, of
andere medische ingreep wettelijk voldoen? Hoe is in die eisen het principe
van geïnformeerde toestemming geregeld? Voorziet wet- en regelgeving
bijvoorbeeld in een informatiebrochure met alle ins- en outs van vaccinatie
tegen COVID-19 en in welke fase moet die informatiebrochure aan cliënt
worden verstrekt? Wat zijn de minimale eisen waaraan zo’n informatiebrochure moet voldoen?
Indien hiervoor geen richtlijnen en/of wet en regelgeving is, door wie en op
basis waarvan wordt dan bepaald wat de inhoud van een uitnodiging voor
een vaccinatie moet zijn en aan welke voorwaarden/criteria deze moet
voldoen en zijn deze voor alle uitnodigingen voor alle vaccinaties en andere
gezondheidsgerelateerde uitnodigingen vanuit de Rijksoverheid hetzelfde?
Antwoord 3 en 4
Er zijn geen wettelijke kaders voor het uitsturen van een uitnodiging voor
vaccinatie. Vanuit de Rijksoverheid worden verschillende vaccinaties
aangeboden, zoals het Rijksvaccinatieprogramma voor 0–18 jaar, de
COVID-19-vaccinatie en de griep- en pneumokokkenvaccinatie. Voor een deel
van deze vaccinaties verstuurt het RIVM de uitnodigingen, voor bijvoorbeeld
de griep- en pneumokokkenvaccinatie doen de huisartsen en zorginstellingen
dit zelf. Voor de uitnodigingssets die het RIVM zelf verstuurt, is het RIVM
verantwoordelijk voor het ontwikkelen, toetsen en vernieuwen van deze
materialen. Daarnaast stelt het RIVM in afstemming met betrokken partijen
een format op voor de uitnodigingen voor bijvoorbeeld de griepvaccinatie en
stelt het RIVM aanvullende informatie beschikbaar. De afzender is in dat geval
echter verantwoordelijk voor de inhoud en tekst van de uitnodiging. Voorop
staat dat de burger op basis van duidelijke informatie in de uitnodigingsbrief
een goed geïnformeerde en afgewogen keuze kan maken om zich wel of niet
te laten vaccineren. De uitnodiging wordt daarom in duidelijke en begrijpelijke taal opgesteld. Brede toegankelijkheid van de communicatiematerialen
staat voorop en er is oog voor het bereik van laaggeletterden. Uitgangspunten zijn heldere taal op B1-niveau, visuele en duidelijke boodschappen.
Hiervoor werkt het RIVM samen met een netwerk van communicatiedeskundigen.
Vraag 5
Hoe zijn Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG)-geregistreerde
artsen betrokken bij het proces van het verkrijgen van geïnformeerde
toestemming van zorgbehoevende cliënten van zorginstellingen? Mag een
zorginstelling ook zonder een BIG-geregistreerde arts toestemming verwerven
bij cliënten?
Antwoord 5
De zorginstelling is verantwoordelijk voor de zorg voor de cliënten. Zij vraagt
bij de cliënten en/of wettelijk vertegenwoordiger toestemming voor vaccinatie. Degene die dit vraagt hoeft niet een BIG-geregistreerde arts te zijn.
Vraag 6
Weet u of bij elke afzonderlijke cliënt en/of zijn/haar wettelijke vertegenwoordiger geïnformeerde toestemming voor een COVID-19-vaccinatie wordt
gevraagd door een medewerker van de zorginstelling? Hoe wordt hierop
toegezien? Zijn er hiervoor rapportageverplichtingen?
Antwoord 6
Voordat een cliënt wordt gevaccineerd, dient er toestemming gegeven te
worden door de cliënt zelf en als deze dat niet kan door de wettelijk
vertegenwoordiger. In het elektronisch patiëntendossier wordt vastgelegd dat
er toestemming is gegeven. De medische dienst of de GGD-medewerker die
de vaccinaties zet, controleert dit.
Vraag 7
Wie ziet erop toe of de uitnodigingen van zorginstellingen aan de wettelijke
eisen voldoen en of cliënten, of hun wettelijke vertegenwoordigers, daarin
inderdaad naar behoren worden geïnformeerd over de voordelen en risico’s
van vaccinatie tegen COVID-19 alvorens hun toestemming is verkregen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Zoals ik in het antwoord op vraag 3 en 4 heb vermeld, zijn er geen wettelijke
eisen voor uitnodigingen. Cliënten in zorginstellingen krijgen uitnodigingen
die zijn opgesteld zoals beschreven in vraag 1, 3 en 4.
Vraag 8
Wie is volgens u verantwoordelijk voor eventuele ernstige bijwerkingen van
COVID-19-vaccinatie en op welke wijze is dat wettelijk geregeld? Is het de arts
of zorgmedewerker die het vaccin toedient, de zorginstelling die de uitnodigingen verzorgt, de overheid die wet-, en regelgeving vaststelt, of de
fabrikant? Indien het de arts of zorgmedewerker is die verantwoordelijk is,
zoals de landsadvocaat betoogt, is het verkrijgen van de geïnformeerde
toestemming dan niet ook een zaak tussen arts en patiënt, of diens wettelijk
vertegenwoordiger? Zo nee, kunt u dan uitleggen waarom niet?
Antwoord 8
Voor het antwoord betreffende aansprakelijkheid verwijs ik u naar de
beantwoording van schriftelijke vragen van het lid Van Haga (Groep Van
Haga) van 25 augustus 20221.
Vraag 9 en 10
Zijn artsen en zorgmedewerkers van zorginstellingen en de zorginstellingen
zelf op de hoogte van de meest actuele wetenschappelijke kennis over
noodzaak, voordelen en risico’s van vaccinatie tegen COVID-19 en wanneer
en op welke manier is daarover voor het laatst met hen door uw ministerie –
of de daartoe aangewezen partijen – gecommuniceerd, al of niet in detail, of
in algemene termen?
Zijn er richtlijnen met betrekking tot het verstrekken van de meest actuele
wetenschappelijke kennis op het gebied van medische interventies, zoals
COVID-19-vaccinatie, aan artsen en/of/van zorginstellingen? Zo ja, door
wie/wat zijn deze richtlijnen opgesteld, door wie worden deze richtlijnen
uitgevoerd en hoe wordt erop toegezien dat deze richtlijnen worden
nageleefd?
Antwoord 9 en 10
Er zijn geen richtlijnen met betrekking tot het verstrekken van de meest
actuele wetenschappelijke kennis aan artsen. Voor zorgwerkgevers zijn
specifieke informatiematerialen beschikbaar die zij kunnen gebruiken om te
informeren over de COVID-19-vaccinaties. Ook het RIVM voorziet zorgprofessionals van relevante informatie over deze vaccinatie. Bij de communicatie
over vaccins wordt altijd gebruik gemaakt van betrouwbare en wetenschappelijk onderbouwde informatie.

1

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022 nr. 4061, antwoord 10.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3624, antwoord 11,12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3