Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 136

Herstructurering en uitvoering Stedelijke
vernieuwing

Nr. 37

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2014
In het AO Leefbaarheid en Achterstandswijken van 27 november 2013
(Kamerstuk 32 847, nr. 112) heb ik toegezegd om u schriftelijk te informeren over de specifieke (paalrot)problematiek en mijn ervaringen van
het werkbezoek samen met de vaste Kamercommissie voor Wonen en
Rijksdienst aan Wormerveer (gemeente Zaanstad) op 25 november 2013.
Hieronder vindt u mijn indrukken naar aanleiding van dit werkbezoek en
een aantal andere, daarmee samenhangende, aspecten van de problematiek van houten paalfunderingen.
Werkbezoek Wormerveer
De complexe vragen die spelen rond het herstel van woningen die te
maken hebben met funderingsschade kwamen duidelijk naar voren
tijdens het werkbezoek aan Wormerveer. Het betreft daarbij het herstel
zowel koop- als huurwoningen. Voor de huurwoningen geldt dat
corporaties in de regel goed in staat zijn de funderingsproblemen binnen
hun bezit aan te pakken via renovatie of eventueel sloop. Zij hebben vaak
goed zicht op de huidige staat van hun bezit en waar de toekomstige
funderingsrisico’s zitten. Met een meerjarenplanning worden de geconstateerde gebreken gericht aangepakt. En bij plots urgente situaties hebben
zij in het algemeen de financiële middelen om adequaat te kunnen
handelen.
Dit ligt anders bij de eigenaarbewoners met een funderingsprobleem.
Sommigen van hen waren onbekend met de problematiek, anderen
hebben onvoldoende geanticipeerd, waardoor er vaak niet gespaard is
voor het benodigde herstel van de fundering.
Indien men niet over voldoende middelen beschikt om het funderingsherstel te bekostigen, speelt de vraag van het aantrekken van de hiervoor
benodigde financiering. Het werkbezoek maakte nog eens duidelijk dat de
waarde van woningen met funderingsschade en/of het inkomen van

kst-30136-37
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

1

eigenaarbewoners in sommige situaties geen ruimte biedt voor verhoging
van de hypotheek ten behoeve van funderingsherstel. En dat verkoop in
dit geval meestal ook geen adequate oplossing is, omdat (mede) vanwege
de funderingsproblematiek de woning moeilijk verkoopbaar is en daarbij
de waarde van de woning vaak lager is dan het bedrag van de hypotheek.
Ingewikkeld hierbij is dat het meestal noodzakelijk is om het funderingsherstel in één keer per bouweenheid uit te voeren. Op het moment dat
binnen een bouweenheid één, of enkele eigenaren de kosten hiervan niet
gefinancierd krijgen, kan dit leiden tot stagnatie van het hele funderingsherstelproject voor betreffend bouwblok. Dit is ook de kern van de motie
De Vries, waarin de regering wordt verzocht om te bezien of hiervoor
gerichte oplossingen kunnen worden gevonden.
Tijdens de indiening van de motie heb ik – ter voorkoming van verkeerde
verwachtingen – aangegeven geen «zak met geld te hebben», maar wel
open te staan om te kijken naar creatieve mogelijkheden. Tijdens het
werkbezoek is me gebleken dat het hierbij vooral gaat om het komen tot
«maatwerk», omdat elke individuele situatie net weer iets anders is. En
dat, om tot dit maatwerk te komen, het van groot belang is dat de diverse
betrokken lokale partijen (zoals eigenaarbewoners, banken, de gemeente
en corporaties) hier elk hun steentje aan bijdragen. Het rijk kan hier
mogelijk in randvoorwaardelijk zin aan bijdragen (zie hierna).
Dit alles laat overigens onverlet dat ik funderingsherstel nog steeds zie als
een bijzondere vorm van het reguliere onderhoud van de woning waar
primair de eigenaar voor verantwoordelijk is.
Omvang problematiek (houten paal)funderingen
Tijdens het werkbezoek is ook even gesproken over de omvang van de
problematiek. De gemeente Zaanstad heeft hier goed zicht op, omdat er in
deze gemeente veel onderzoek naar is verricht. Dat is echter niet overal
het geval. Het is daardoor niet exact bekend hoeveel woningen in
Nederland de komende jaren/decennia te maken gaan krijgen met
funderingsproblemen. Een in 2012 uitgevoerd onderzoek geeft aan dat, er
nu al 100.000 woningen te maken hebben met grondwateronderlast en
dat als er niet tijdig voldoende preventieve maatregelen worden getroffen
op termijn 750.000 woningen te maken kunnen krijgen met schade aan de
houten paalfunderingen1.
Relevanter voor het bovenbeschreven vraagstuk, is hoeveel woningen op
korte termijn te maken hebben met urgente funderingsschade. In
december 2013 heb ik daarom opdacht gegeven voor een onderzoek naar
de gemeentelijke aanpak van funderingsproblemen. Het gaat hierbij
vooral om het in beeld brengen van de actuele en urgente problematiek
bij de voortgang van (collectieve) herstelprojecten. Het is een «quickscan» gevolgd door een analyse van de aanpak per gemeente. Eerste
uitkomsten geven aan dat het volgens de benaderde gemeenten gaat om
een aantal van ca. 20.000 particuliere panden. Het betreft hier een zeer
globale inschatting van het aantal panden dat tussen nu en 15 jaar
mogelijk met funderingsproblemen te maken krijgt. Thans wordt getracht
het echt urgente deel (noodzakelijk herstel binnen 5 jaar) hiervan, ook in
de zin van een inschatting van het mogelijkerwijs wel respectievelijk niet
zelf kunnen financieren, nader te bepalen door middel van o.a. diepteinterviews bij betreffende gemeenten. Verwachting is dat in april 2014 het
onderzoek afgerond kan worden.

1

Schades door watertekorten en -overschotten in stedelijk gebied, Deltares 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

2

Daarbij speelt dat in verschillende steden de afgelopen tijd stagnatie in de
uitvoering van projecten voor funderingsherstel is ontstaan. Volgens het
Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) betreft dit
tenminste 180 woningen in met name Rotterdam, Schiedam, Dordrecht en
Voorburg. Een deel van deze projecten (o.a. in Rotterdam) lijkt inmiddels
weer vorderingen te kunnen gaan boeken, als gevolg van de uitzondering
op de loan-to-value norm (LTV-norm), die eind vorig jaar is toegestaan
indien gemeenten over gaan tot een gemeentelijke vangnetregeling.
Rol van de overheid: vroeger en nu
Funderingsschade is niet iets dat zich nu voor het eerst voordoet. In de
periode 1975–2000 zijn in het kader van de stadsvernieuwing al tienduizenden oude woningen met funderingsproblemen vervangen door
nieuwbouw. Het ging daarbij overwegend om (goedkope) huurwoningen
in oude stadswijken. Mede daardoor zijn het sindsdien verhoudingsgewijs
vaker eigenaarbewoners, die te maken hebben met funderingsschade.
Verder zijn er sinds 2000 enkele duizenden woningen hersteld door de
betreffende eigenaren; soms zonder en soms met een bijdrage van de
(rijks)overheid. Het Rijk2 heeft in dit verband begin deze eeuw een
eenmalige bijdrage van € 20 miljoen verstrekt aan zes gemeenten waar
het funderingsherstel excessieve kosten met zich meebracht. Met deze
subsidie, aangevuld met eigen gemeentelijke herstelbijdragen, zijn in
totaal ruim 3.000 woningen hersteld of vervangen tussen 2002 en 2008.
Dit programma is in 2010 afgerond met een evaluatie aan uw Kamer,
waarin o.a. geconcludeerd werd dat er geen specifieke rijksbijdragen voor
funderingsherstel meer verstrekt zullen worden.
De huidige rol van BZK is faciliterend naar lagere overheden en (via hen
naar) woningeigenaren en is vooral gericht op kennisbevordering over
funderingsherstel, bijvoorbeeld door middel van ondersteuning van het
KCAF en een bijdrage aan certificeringsinstelling IKOB-BKB ten behoeve
van het komen tot een certificeringsrichtlijn voor bedrijven die zich
bezighouden met funderingsonderzoek en/of herstel, alsmede voorzien in
een deel van de financiering voor de ontwikkeling van een NEN-norm
voor de beoordeling van de kwaliteit van funderingen (met name gericht
op woningen).
Daarnaast coördineert het Deltaprogramma (Nieuwbouw en Herstructurering) – dat valt onder het Ministerie van I&M – het preventieaspect.
Hierbij wordt ingezet op het voorkomen van schade aan funderingen, die
het gevolg is van een te lage grondwaterstand. De resultaten van dit
programma komen terug in de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie, die
samen met de overige Deltabeslissingen dit najaar wordt genomen.
Aanpak financieringsproblematiek
Eerder heeft uw Kamer een motie aangenomen waarin de regering wordt
verzocht om in overleg te treden met KCAF, om mede op basis van hun
ideeën te komen tot oplossingen voor situaties waarin de financiering van
het funderingsherstel van een bouwblok stagneert (motie De Vries, TK
2012–2013, Kamerstuk 32 757, nr. 67). KCAF heeft haar ideeën op dit
gebied uitgewerkt in een notitie «Financiering van funderingsherstel» (zie
bijlage 23) aan de hand van een viertal hoofdlijnen:
1. Financiële (deels fiscale) arrangementen;
2. Kostenreductie;
2
3

In casu het voormalige Ministerie van VROM
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

3

3.
4.

Noodscenario’s;
Voorkomen van nieuwe problemen.

Ik heb op 27 januari 2014 in constructieve zin gesproken met het bestuur
van het KCAF over het thema van funderingsproblematiek in relatie tot
deze KCAF-notitie en is verder ook de toekomst van KCAF aan de orde
geweest (zie de navolgende paragraaf). Stil is gestaan bij de maatschappelijke betekenis, de omvang en de urgentie van de problematiek. Daarbij
is gedeeld dat primair eigenaarbewoners zelf verantwoordelijk zijn voor
hun fundering en het eventueel noodzakelijke funderingsherstel. Waarbij
is geconstateerd dat de meeste eigenaren ook in staat zijn hiervoor de
benodigde (financiële) middelen te verwerven. En dat de zorg betrekking
heeft op eigenaarbewoners die hun fundering wel willen verbeteren, maar
dit in financieel opzicht niet voor elkaar krijgen, waardoor een collectief
funderingverbeterproject niet door dreigt te gaan.
Mede ook omdat situaties en omstandigheden verschillen is geconcludeerd dat een gerichte maatwerkaanpak de meeste kans op een oplossing
in individuele gevallen kan bieden. De KCAF-notitie biedt hier ook
duidelijk aanknopingspunten voor: KCAF zal daartoe een aantal pilotproject opstarten, die ik waar mogelijk en nodig zal ondersteunen.
Daarnaast speelt bij een aantal van de meer algemene ideeën dat hierbij
zich de nodige juridische en/of financiële vragen voordoen, die
logischerwijs meestal nog niet nader zijn uitgewerkt.
Het KCAF zal daarom dit voorjaar nader overleg voeren met betrokken
partijen als gemeenten, SVn, hypotheekverstrekkers, woningcorporaties
en de VEH. Bedoeling daarbij is om een gedeeld belang te benoemen en
van daaruit de meest kansrijke voorstellen van de KCAF-notitie «Financiering van funderingsherstel» waar mogelijk uit te werken tot een
concrete aanpak. Daarbij kan ook blijken of genoemde partijen nog andere
interessante voorstellen op dit gebied voor ogen hebben.
Het KCAF organiseert deze bijeenkomst op afzienbare termijn samen met
de gemeente Zaanstad, dat zelf al het voortouw nam om te onderzoeken
of hun voorstellen, ook opgenomen in de KCAF notitie (3.1 en 3.2) tot
concrete pilots kunnen leiden. Een aantal gemeenten heeft al aangegeven
graag aan te sluiten. Het Ministerie van BZK faciliteert deze bijeenkomst,
alsmede eventueel benodigde vervolgbijeenkomsten. Het KCAF streeft er
naar in het najaar een concreet actieplan te hebben waarmee de
uitvoering van het urgente funderingsherstel wordt ondersteund en
gestimuleerd, wat tijdens het KCAF-congres in november 2014 breed
gepresenteerd kan worden.
Verder is ook het belang van de preventie – in het licht van het beperken
van de toekomstige problematiek – aan de orde gekomen. Daarbij gaat het
dan bijvoorbeeld om goede grondwaterstanden, maar ook transparante
informatievoorziening aan aspirantkopers. Dit ter voorkoming dat iemand
een woning koopt en er pas nadien achter komt dat er het een en ander
aan de hand is met de fundering van zijn recent aangekochte woning. In
dit verband is stil gestaan bij de KCAF-wens van een (verplichte) funderingsparagraaf in het model-koopcontract. Dit is vervolgens dit nader
besproken met de NVM en VBO. Zij hebben aangegeven dat men ver
gevorderd is met één nieuwe model-koopovereenkomst, die ondersteund
en toegepast zal worden door de leden van NVM, VBO, VastgoedPro en de
VEH. Naar verwachting zal de nieuwe model-koopovereenkomst uiterlijk
per 1 juni 2014 in gebruik worden genomen. Het model bevat een
algemene risicoverdeling tussen koper en verkoper die ook van
toepassing is op de «funderingsproblematiek». Deze algemene risicoverdeling kan als kapstok dienen voor op specifieke situaties toegespitste
clausules. Op grond van het Burgerlijk Wetboek rust op een verkoper

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

4

respectievelijk diens makelaar een mededelingsplicht op het moment dat
bekend is dat er iets met de fundering aan de hand is, of aan de hand kan
zijn. Omdat aard en omvang van de problematiek per regio sterk
verschillen verdient volgens de hiervoor genoemde makelaarskoepels
maatwerk de voorkeur. Deze nieuwe model-koopovereenkomst vormt
voor de NVM en VBO een uitgelezen gelegenheid om op regionaal niveau
extra aandacht te vragen voor de funderingsproblematiek en de
voorlichting daarover. NVM en VBO hebben mij toegezegd bij deze
gelegenheden ook aandacht te zullen besteden aan de correcte toepassing
van specifieke clausules met betrekking tot «funderingen».
Naast de uitkomsten van het onderzoek naar de omvang van de financieringsproblematiek en de gemeentelijke aanpak van funderingsherstel, zal
ik u in het najaar van 2014 informeren over de voortgang van de
pilotprojecten.
De toekomst van het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek
Mijn ambtsvoorganger Minister Donner heeft in 2011 de oprichting van
een kenniscentrum voor funderingsherstel ondersteund met een
eenmalige financiële bijdrage van € 125.000, die aangewend kon worden
over een periode van 2 jaar. Dit onder de voorwaarde van cofinanciering
uit de markt; mede met het doel dat hiermee zicht zou ontstaan op
structurele financiering voor het kenniscentrum.
Deze financiële ondersteuning vloeit tevens voort uit een motie van de
leden Jansen, Bochove en Monasch, waarin de regering werd verzocht
een voorstel uit te werken voor de opzet van een kenniscentrum, met
inbegrip van cofinanciering door de overheid voor een periode van vier
jaar (TK, 2010–2011, 28 325, nr. 134).
Op basis van mijn overleg met KCAF en de periodiek uitgebrachte
voortgangsrapportages constateer ik dat KCAF grotendeels heeft voldaan
aan de gestelde eisen. Het KCAF is al enige tijd goed operationeel. Heeft
daarbij haar papieren kennis digitaal ontsloten (www.kcaf.nl) en het KCAF
heeft zich ontwikkeld tot een «bekende» vraagbaak voor getroffen
bewoners en gemeenten. Ook zijn er de nodige contacten opgebouwd
met bedrijven uit de funderingsherstelsector.
Het ruim bezochte en succesvol verlopen KCAF-congres op 21 november
2013 vormde in dit verband een goede graadmeter van de door KCAF in
de afgelopen 2 jaar bereikte resultaten.
Voor wat betreft de cofinanciering geldt dat het KCAF bij derden een
totaalbedrag in geld en in natura heeft gerealiseerd wat hoger is dan de
rijksbijdrage. Daarmee is ook aan deze voorwaarde voldaan. Dit betroffen
echter vaak wel eenmalige bijdragen. Het zicht op structurele financiering
uit de markt is – mede als gevolg van de crisis – nog niet zo sterk
aanwezig.
Door uit te gaan van een ander verdienmodel waarbij meer «in opdracht
voor» of «op projectbasis» gewerkt gaat worden, ziet KCAF kansen om de
komende tijd wel een structurele financiering te realiseren. Eén van de
ideeën daarbij is het helpen organiseren van een funderingsloket voor
gemeenten; verder denkt men aan sponsoring door het bedrijfsleven door
te gaan werken met een KCAF-vriendenkring. Het bestuur van KCAF is er
van overtuigd dat met nogmaals een eenmalige bijdrage van het Rijk er
daadwerkelijk een structurele basis voor het KCAF tot stand gebracht kan
worden. Het bestuur heeft verder een ambitieus actieplan opgesteld voor
2014 en verder. De in deze brief benoemde KCAF-activiteiten maken daar
deel van uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

5

In deze context acht ik het verantwoord nogmaals een financiële bijdrage
van rijkswege te verschaffen van € 125.000, onder dezelfde condities als
de eerdere bijdrage. Dat betekent dat er:
– Gedurende de komende 2 jaar een bedrag aan cofinanciering
gerealiseerd zal moeten worden van minimaal dezelfde omvang als de
rijksbijdrage;
– De rijksbijdrage wederom in tranches zal worden uitbetaald op basis
van concrete voortgang bij de afgesproken activiteiten;
– Samenwerking met andere kennisinstellingen wordt bevorderd.
Ik vertrouw er op dat uw Kamer met mij van mening is dat hiermee
invulling is gegeven aan de eerdergenoemde motie van 2011. Daarbij
wens ik het Kenniscentrum Aanpak Funderingsherstel veel succes in haar
werk.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

6

Bijlage 1:

Puntsgewijze reactie op de KCAF-voorstellen
Hieronder zijn de afzonderlijke voorstellen van KCAF van een reactie
voorzien. Daarbij is de volgorde van de KCAF-notitie aangehouden.
1. Ten aanzien van de financiële arrangementen bepleit het KCAF diverse
zaken, zoals een versoepeling van de LTV-norm bij funderingsherstel;
een versoepeling van de LTI-norm voor eigenaren met een flexibel
arbeidscontract en zelfstandigen; mogelijkheid van hypotheekrenteaftrek voor de ouders, als zij bijspringen bij de funderingsfinanciering
van hun kinderen en het instellen van een restschuldregeling.
Voor wat betreft de LTV-norm geldt dat op 4 november 2013 de
Minister van Financiën, mede namens ondergetekende, bekend heeft
gemaakt dat de tijdelijke regeling hypothecair krediet wordt gewijzigd,
waardoor er per 1 januari 2014 een afwijkingsmogelijkheid van de
LTV-ratio is voor woningverbetering en funderingsherstel in geval van
een gemeentelijke (vangnet)regeling.
Verwacht mag worden dat meer eigenaren hierdoor kunnen participeren in een herstelproject doordat SVn hiervoor nu weer meer kan
betekenen in de zin van maatwerkfinanciering. Ik noem hier SVn
aangezien gemeenten funderingsherstelprojecten faciliteren door
budgetten beschikbaar te stellen aan SVn, die hieruit laagrentende
leningen verstrekt aan individuele eigenaren. Daarbij levert SVn
maatwerk, zoals leningen met een heel lage rente of zelfs tegen 0%
rente, als bijvoorbeeld de inkomenssituatie van de bewoner daartoe
aanleiding geeft. Dit afhankelijk van de afspraken die de desbetreffende gemeente met SVn heeft gemaakt. KCAF geeft in dit verband
aan dat er hierbij rechtsongelijkheid kan ontstaan tussen woningeigenaren in verschillende gemeenten. Ik onderken dit, maar dit is inherent
aan een maatwerkaanpak. En bovendien verschillen andere zaken,
zoals bijvoorbeeld het niveau van de lokale belastingen of startersleningen ook per gemeente.
Ten aanzien van de woningfinanciering voor zelfstandigen en
ondernemers geldt dat dit een bredere kwestie betreft: hierover is
tijdens de begrotingsbehandeling een motie aangenomen die verzoekt
te onderzoeken of het mogelijk is om binnen de Nationale Hypotheekgarantie voor mensen met een variabel inkomen meer mogelijkheden
te scheppen voor maatwerk zonder dat de risico’s voor het Rijk
toenemen. Het element van financiering van funderingsherstel door
deze groep, zal hierbij worden betrokken. Overigens zijn er nu al de
volgende 2 mogelijkheden voor deze groep om aan te tonen dat men
over voldoende inkomen beschikt voor de gewenste hypothecaire
lening:
Een berekening van het gemiddelde inkomen van de laatste 3 jaar;
Een onderbouwde prognose voor de komende jaren.
Voor wat betreft het mogelijk maken dat ouders in aanmerking komen
voor hypotheekrenteaftrek in geval men bijvoorbeeld op de overwaarde van de woning een (extra) lening neemt ten behoeve van de
financiering van het funderingsherstel van de woning van zoon of
dochter, merk ik op dat kinderen die een lening van hun ouders
hebben gekregen, de rente die zij betalen aan hun ouders van de
inkomstenbelasting kunnen aftrekken. Introduceren van een dubbele
aftrekmogelijkheid ligt niet in de rede. Daarnaast bestaat er momenteel
voor ouders (naast de reguliere jaarlijkse schenkingsvrijstelling in 2014
van € 5.229 per kind) de mogelijkheid van een belastingsvrije
eenmalige schenking van € 100.000.
Met betrekking tot de gedachte van een restschuldregeling geeft KCAF
aan dat het door gemeenten eigenlijk als onredelijk wordt ervaren dat
zij kosten maken in het kader van het ondersteunen dat de eigenaar
zijn of haar fundering kan herstellen, terwijl de eerste hypotheekhou-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

7

der, zijnde de bank, daar wel baat bij heeft, maar thans in de regel niet
aan bijdraagt. Dit speelt met name in geval de betreffende woning
«onder water» staat. Het is de gemeente Zaanstad gebleken dat enkele
banken eventueel (onder voorwaarden) bereid zijn een deel van de
hypotheekschuld af te boeken, waarmee een haalbare financiering van
het funderingsherstel mogelijk wordt voor eigenaren die anders de
maandlasten niet kunnen dragen.
KCAF wil dit samen met gemeenten uittesten in een aantal pilotprojecten. Het ministerie zal deze pilotprojecten waar nodig met «raad en
daad» ondersteunen. Ook andere geuite gedachten in de sfeer van
alternatieve financieringsarrangementen, zoals deelfinanciering door
werkgevers en/of buren binnen een bouweenheid kunnen hierin
worden meegenomen.
2. Ten aanzien van kostenreductie doet KCAF een aantal zinvolle
suggesties. Voor wat betreft de samenhang tussen de financiering van
funderingsherstel en energiebesparing, speelt dat funderingsaanpak
meestal gepaard gaat met ingrijpende bouwkundige werkzaamheden
in de woning: zo dient de vloer verwijderd te worden om nieuwe palen
aan te brengen. Dit is tevens een kans om de woning energiezuiniger
te maken. Bijvoorbeeld door te bekijken of de werkzaamheden gepaard
kunnen gaan met vloerisolatie en eventueel ook gevel- of dakisolatie.
Hierdoor wordt «werk met werk» gemaakt, waardoor een en ander in
beginsel goedkoper kan plaatsvinden, dan als het afzonderlijk zou
gebeuren. De woningisolatie kan per saldo leiden tot lagere woonlasten. Voor de isolatiewerkzaamheden kan sinds 21 januari 2014 een
goedkope energiebespaarlening worden afgesloten. Ook de bijkomende kosten (in verband met het isoleren van de woning), zoals
bijvoorbeeld het aanpakken van de (oude) begane grondvloer kunnen
in beginsel vanuit deze lening kan worden betaald. Verder biedt
warmte-koude-opslag, in combinatie met een nieuwe paalfundering
nieuwe kansen. Samen met KCAF zal een dergelijk geïntegreerde
aanpak nader worden uitgewerkt, waarbij aan de hand van concrete
voorbeelden helder gemaakt zal worden wat in dit verband wel,
respectievelijk niet gefinancierd kan worden door middel van de
energiebespaarlening uit het Nationaal Energiebespaarfonds.
Daarnaast kan een andere wijze van aanbesteden (niet de aanpak maar
de problematiek centraal stellen in de aanbesteding) leiden tot meer
innovatie in de aanpak van funderingsherstel en wellicht kunnen
daarmee de kosten worden verlaagd. Een dergelijk proces doet zich nu
ook voor bij de ingrijpende woningisolatie. Ik zal met het kenniscentrum KCAF en betrokken gemeenten bekijken of experimenten
mogelijk zijn.
In dit kader bepleit KCAF ook een permanent laag BTW-tarief voor
funderingsherstel (op zowel de arbeids- als materiaalkosten). Het is
niet mogelijk om het lage BTW-tarief afzonderlijk in zetten voor
funderingsherstel. Hier blijft de situatie – in 2014 – ongewijzigd. De
overige voorstellen tot kostenreductie ondersteun ik van harte (via
pilotprojecten).
3. Verder schetst KCAF een tweetal noodscenario’s als terugvaloptie,
indien alle andere mogelijkheden geen uitkomst bieden. Deze
noodscenario’s betreffen in de kern een aanpak waarbij eigenaren die
de herstelkosten niet kunnen financieren, hun bezit (deels) verkopen en
daartoe via een erfpachtconstructie en/of een noodfonds gecompenseerd worden. Hier spelen de nodige lastige vragen van financiële en
fiscale aard. Daarom is afgesproken dat in de door KCAF en de
gemeente Zaandam te organiseren bijeenkomst (zie de paragraaf
«aanpak financieringsproblematiek» van deze brief) uitdrukkelijk in
gegaan zal worden op deze ideeën en de daarbij spelende vragen.
4. Tenslotte doet KCAF voorstellen om nieuwe problemen te voorkomen.
Dit heeft betrekking op een funderingsparagraaf in koopcontracten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

8

(waar ik eerder in deze brief op ingegaan ben) en het komen tot een
openbare database met funderingsinformatie. Het centraal ontsluiten
en openbaar toegankelijk maken van de beschikbare informatie over
(de condities van) funderingen in een database, is heel zinvol. Het
initiatief van KCAF om in 2014 de haar bekende gegevens geanonimiseerd op buurtniveau digitaal te ontsluiten, juich ik dan ook toe. Verder
onderzoekt KCAF de (on)mogelijkheden om de bij funderingsonderzoeksbureau beschikbare gegevens beschikbaar te krijgen. Ik ben
benieuwd naar de uitkomsten van dit onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 136, nr. 37

9