Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1272
Vragen van het lid Geurts (CDA) aan de Staatssecretarissen van Economische
Zaken en van Infrastructuur en Milieu over de manipulatie van de
natuurstatistieken van het Planbureau voor de Leefomgeving (ingezonden
14 december 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Van Dam (Economische Zaken), mede namens
van Minister van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 25 januari 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Planbureau manipuleert Nederlandse
natuurstatistieken»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bereid om een inhoudelijke reactie te geven op twee zaken uit het
rapport «Sjoemelnatuur», te weten de kritiek op de manier van meten van
biodiversiteit door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de 15%
reductie van de biodiversiteit sinds 1990?
Antwoord 2
De indicator waarnaar in het genoemde rapport wordt verwezen, de Mean
Species Abundance (MSA), presenteert het biodiversiteitsverlies (in kwantiteit
en kwaliteit) ten opzichte van de ongestoorde situatie, waarbij de mens geen
invloed op een ecosysteem had.
De MSA is een internationaal meetinstrument, dat middels het PBL-model
GLOBIO wordt gebruikt bij onder andere de «Global Biodiversity Outlook»
van de Conventie inzake Biologische Diversiteit (CBD) en de «Environmental
Outlook» van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).
Aan de hand van veranderend landgebruik (dus geen grote wateren) wordt in
het model het verlies berekend van natuurareaal door landbouw en verstedelijking en kwaliteitsverlies door klimaatverandering, verzuring, vermesting en
versnippering. De indicator wordt met name gebruikt voor het beschrijven

1

ah-tk-20152016-1272
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

«Planbureau manipuleert Nederlandse natuurstatistieken», Volkskrant, 26 november 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

van veranderingen over langere perioden en het vergelijken van grote
gebieden onderling.
De indicator wordt niet gebruikt om het beleid voor de Nederlandse natuur te
evalueren. Daarvoor worden de doelen in de Vogel- en Habitatrichtlijn en de
Rode Lijst indicator gebruikt.
Daarnaast is een uit onafhankelijke leden bestaande Begeleidingscommissie
van het PBL verantwoordelijk voor toezicht op de wetenschappelijke kwaliteit
en de maatschappelijke relevantie van het werk van het planbureau.
Deze onafhankelijkheid van het PBL is geregeld in de «Aanwijzingen voor de
Planbureaus» (Staatscourant 2012, 3200).
Vraag 3, 4
Bent u het eens met de stelling dat de grafiek zoals weergegeven op de
website van het PBL onder het kopje «Feiten en cijfers» een vertekend beeld
geeft van de biodiversiteit van Nederland, omdat de titel «Biodiversiteit –
Nederland, Europa en mondiaal» suggereert dat uniform wordt gekeken naar
het voorkomen van dier- en plantensoorten terwijl dat niet zo is? Zo ja, wat
gaat u hieraan doen? Zo nee, waarom niet?2
Deelt u de mening dat het beter zou zijn als het PBL bij hun grafieken op
hoofdlijnen aangeeft op welke wijze de grafiek tot stand is gekomen, zoals
het zwaarder meewegen van bepaalde soorten die op de Rode Lijst staan?
Deelt u de mening dat de weergave van meerdere grafieken, waarbij
bijvoorbeeld alle soorten, ook diersoorten in het water bijvoorbeeld,
meegenomen worden, een toevoeging zou zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
gaat u hier bij het PBL op aandringen?
Antwoord 3, 4
Een technische toelichting over de totstandkoming voor alle indicatoren staat
in het Compendium voor de Leefomgeving. Verder verwijs ik u naar mijn
antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Bent u in uw streven naar een robuuster natuurbeleid ook bereid om te gaan
werken met een dynamischer natuurperspectief in plaats van de focus op het
«herstellen» van natuur? Want kunt u aangeven of het ecologisch mogelijk is
om met natuurbeleid terug te gaan naar «vroeger»?
Antwoord 5
In de Rijksnatuurvisie (Kamerstuk 33 576, nr. 14) is benadrukt dat nog meer
ruimte voor natuurlijke processen, en dus een natuurlijke dynamiek, goed zou
zijn voor natuur. Voor welke benadering in een specifiek gebied gekozen
wordt hangt uiteindelijk af van een kundige beoordeling van het betreffende
gebied, in combinatie met een maatschappelijke afweging van de kansen en
risico’s.
Wanneer gesproken wordt van natuurherstel wordt gedoeld op het creëren
van (dynamische) condities die het mogelijk maken dat soorten zich (beter)
kunnen ontwikkelen. De inschatting van deze condities wordt gebaseerd op –
deels historische – kennis over de ecologische mogelijkheden in een gebied
en over vergelijkbare en zoveel mogelijk ongestoorde ecosystemen.
Vraag 6
Kunt u het biodiversiteitrendement van natuurontwikkeling in termen van
soortenrijkdom en populaties per uitgegeven euro weergeven? Zo nee, hoe
worden dan de resultaten van investeringen in natuur gemeten?
Antwoord 6
Ik benut de Balans van de Leefomgeving, de evaluaties in het kader van het
Natuurpact en de rapportages in het kader van EU en mondiale afspraken,
respectievelijk de Vogel- en Habitatrichtlijn en de Conventie inzake Biologische Diversiteit (CBD), om te beoordelen of het beleid en de bijbehorende
financiële middelen de resultaten oplevert die het beoogt. Zoals ook

2

Infographic «Biodiversiteit – Nederland, Europa en mondiaal», Planbureau voor de Leefomgeving, 17 mei 2015 (http://www.pbl.nl/onderwerpen/natuur-landschap-en-biodiversiteit/feitenen-cijfers/infographics/biodiversiteit-nederland-europa-en-mondiaal).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

geconcludeerd wordt in mijn brief van 24 december jl. over de beleidsdoorlichting van beleidsartikel 18 Natuur en regio (Kamerstuk 30 991, nr. 29) is
met die beleidswijzigingen een koers ingeslagen die de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het beleid vergroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3