2013D41175

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over het de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap d.d. 2 oktober 2013 over het besluit tot wijziging van onder
meer het Besluit kerndoelen WEC1 en het Onderwijskundig besluit WEC in
verband met de kwaliteit van het speciaal en voortgezet speciaal
onderwijs (Kamerstuk 32 812, nr. 20).
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
De adjunct-griffier van de commissie,
Zinkstok

1

nds-tk-2013D41175

WEC: Wet op de expertisecentra.

1

Inhoud

blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
2. Kerndoelen
3. Inhoud ontwikkelingsperspectief
4. Voorschriften voor specifieke uitstroomprofielen
5. Administratieve lasten

2
2
3
4
5
5

II

Reactie van de staatssecretaris

5

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende besluit en zien aanleiding tot het stellen van enkele vragen.
De genoemde leden merken op dat bij de plenaire behandeling van het
wetsvoorstel dat de WEC wijzigde in verband met de kwaliteit van het
vso2 3 is deze AMvB4 al aangekondigd. De belangrijkste onderdelen ervan
zijn de algehele kwaliteit van het vso, het invullen van het ontwikkelingsperspectief en de rol van de ouders.
Deze leden merken op dat men het er tijdens de plenaire behandeling van
het wetsvoorstel over eens was dat de kwaliteit van het vso tekortschoot.
De invoering van het ontwikkelingsperspectief, zoals dat ook in het stelsel
van passend onderwijs gebeurt, moest een flinke impuls leveren aan het
verbeteren van de kwaliteit. De wet trad grotendeels al in augustus 2013
in werking, maar de AMvB wordt nu pas voorgehangen. Is er sprake van
uitstel en wat was daar de reden voor? Wat is de huidige stand van zaken
met betrekking tot de kwaliteit van het vso? De kwaliteit van deze scholen
liet lang te wensen over en de vraag is of met de invulling van dit
gedetailleerde (en toch open) kerndoelenbesluit die kwaliteit omhoog
gaat.
De leden van de SP-fractie staan positief tegenover de invoering van de
nieuwe kerndoelen voor het speciaal onderwijs. De combinatie van
leergebied-overstijgende kerndoelen en specifieke uitstroomprofielen is
volgens de leden een goede manier om recht te doen aan de verschillen
tussen leerlingen in het speciaal onderwijs. Deze leden hebben nog wel
enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
besluit. Zij hebben daarbij nog enkele vragen.
Deze leden onderschrijven initiatieven om de kwaliteit van het onderwijs
te verbeteren voor kinderen die extra zorg nodig hebben. Deze kwetsbare
groep verdient het om zo goed mogelijk onderwijs te krijgen, zodat het
gevoel van eigenwaarde bevorderd wordt. Voor leerlingen die geen
regulier diploma kunnen halen komt er een landelijk vastgesteld getuigschrift. Deze leden verwachten dat deze maatregelen een emanciperend
effect zullen hebben voor deze groep leerlingen. Daarnaast kan onderwijs
dat beter gericht is op het behalen van een diploma of op het toeleiden
naar werk, leiden tot een lagere instroom in de Wajong. Dat is positief,
want ook voor deze groep mensen is het van belang dat zij participeren in
de maatschappij. Het geeft hen het gevoel «erbij te horen». Daarom is het

2

vso: voortgezet speciaal onderwijs.
Kamerstuk 32 812.
4
AMvB: Algemene Maatregel van Bestuur.
3

2

belangrijk dat de kerndoelen zijn uitgesplitst in drie uitstroomprofielen
zodat de kinderen zoveel mogelijk worden voorbereid op hun vervolgstap.
De genoemde leden zijn van mening dat we te lang hebben toegestaan
dat onderwijs op sommige scholen voor speciaal onderwijs onder de
maat was. Te veel scholen kregen het predicaat «zwak» of «zeer zwak».
Terecht hebben vorige kabinetten al onderkend dat het funest is voor
kwetsbare kinderen om onderwijs van onvoldoende kwaliteit te krijgen.
Het verkleint hun mogelijkheden voor een zelfstandige bijdrage aan de
maatschappij.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende besluit. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
2. Kerndoelen
De leden van de SP-fractie vinden het een goede zaak dat de leergebiedspecifieke kerndoelen voor het uitstroomprofiel vervolgonderwijs gelijk
zijn aan de kerndoelen voor de onderbouw van het reguliere vo5. De leden
vragen zich wel af in hoeverre leerlingen in het speciaal onderwijs op dit
moment aan die kerndoelen kunnen voldoen bij het afsluiten van dat
speciaal onderwijs. Ook vragen zij op welke types vervolgonderwijs
leerlingen met dit profiel worden voorbereid.
Deze leden lezen dat het arbeidsmarktgerichte uitstroomprofiel voorbereidt op een arbeidspositie. Zij vragen zich af hoe leerlingen die in dit
profiel terechtkomen, verschillen van leerlingen die in het profiel
dagbesteding terechtkomen, dan wel leerlingen die mogelijk een
startkwalificatie zouden kunnen behalen. Ook vragen de leden of het voor
leerlingen met dit profiel mogelijk zou zijn om alsnog hun reguliere
startkwalificatie te behalen.
De genoemde leden zijn voorts blij met de vrijheid die scholen krijgen om
tot op zekere hoogte te differentiëren in het aanbod van onderwijs in de
Engelse taal. Deze optie achten zij eigenlijk noodzakelijk bij de meeste
vormen van speciaal onderwijs.
De leden van de CDA-fractie lezen dat er groot draagvlak is voor de
kerndoelen in het veld en dat ze ook zijn vastgelegd in overleg met het
veld. Deze leden vinden dat een goede gang van zaken en hopen dat dit
navolging zal vinden. Wel vragen ze zich af of ten aanzien van het
arbeidsmarktgerichte profiel ook vertegenwoordigers van de werkgevers
zijn geconsulteerd. Zo ja, wat was hun visie? Ook vragen de genoemde
leden een nadere toelichting van de staatssecretaris over de mate waarin
de in het besluit beschreven kerndoelen daadwerkelijk bijdragen aan
betere kwaliteit in het (v)so. Voorts zouden deze leden ook een nadere
toelichting willen krijgen over de mate waarin scholen maatwerk kunnen
bieden ten aanzien van de kerndoelen. Hoe groot is de vrijheid van
scholen om deze zo goed mogelijk aan te passen aan het kind? Zijn er
belemmeringen om echt individueel maatwerk te leveren? Op welke wijze
wordt het behalen van de kerndoelen afgesloten, zo willen deze leden
weten.
De leden van de D66-fractie lezen met instemming dat de kerndoelen
binnen de uitstroomprofielen ruimte bieden om in te spelen op de
individuele mogelijkheden en ondersteuningsbehoeften van leerlingen.
Juist voor leerlingen op het vso zijn op maat gemaakt onderwijs en
begeleiding van groot belang.
De genoemde leden vragen voorts wat er met dit besluit voor leerlingen
op vso-scholen in de praktijk gaat veranderen. Hoe hangt de onderver-

5

vo: voortgezet onderwijs.

3

deling in uitstroomprofielen samen met de verschillende clusters in het
speciaal onderwijs, zo informeren zij.
Verder willen deze leden weten in hoeverre de kerndoelen worden
gewijzigd. Kan de staatssecretaris dit toelichten? Hoe worden leraren
betrokken bij deze veranderingen, zo vragen zij.
3. Inhoud ontwikkelingsperspectief
De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris kan aangeven of
het uitstel van de onderhavige AMvB heeft geleid tot een betere
aanpassing van de betreffende scholen. Hoe staat het nu met de kwaliteit
en de voorbereiding op het invoeren van het ontwikkelingsperspectief? In
hoeverre is er al ervaring met het ontwikkelingsperspectief in de praktijk?
Is de inhoud van dit besluit ook aan ervaringsdeskundigen voorgelegd?
Het is een vaak gehoorde klacht over het handelingsplan dat er sprake
was van zinloze administratieve lasten. Deze leden zouden graag horen
dat de reacties ten aanzien van het ontwikkelingsperspectief op dit punt
verbeterd zijn.
De genoemde leden onderschrijven het besluit wat betreft het stimuleren
van opbrengstgericht werken. Het onderwijs dient zo goed mogelijk aan te
sluiten bij de mogelijkheden en kansen van deze leerlingen. Diegenen die
daar het dichtst bij staan zijn de ouders. Tijdens de plenaire behandeling
van de wet is aandacht gevraagd voor hun positie. In het kader van
passend onderwijs is bijvoorbeeld aan een geschillenregeling gedacht
indien ouders en school van mening verschillen. Hoe wordt dat aan de
hand van dit besluit geregeld bij het voortgezet speciaal onderwijs en de
invulling van het ontwikkelingsperspectief?
Voorts vragen deze leden waarom er in het kader van het reguliere
onderwijs apart besloten wordt over de invulling van het ontwikkelingsperspectief en waarom dit niet in hetzelfde besluit kan worden
vormgegeven.
De leden van de SP-fractie zetten vraagtekens bij de tussentijdse evaluatie
van het ontwikkelingsperspectief. Volgens de toelichting zou dit minimaal
één keer per jaar moeten gebeuren. Deze leden vragen wat dit voor
gevolgen heeft voor leerlingen bij wie het ontwikkelingsperspectief eerder
zou moeten worden aangepast, bijvoorbeeld omdat ze van school zijn
gewisseld en de vorige school onvolledige informatie heeft aangeleverd.
Kunnen leerlingen en/of ouders dan zelf het initiatief nemen tot het
aanpassen van het ontwikkelingsperspectief? En hoe beoordeelt de
staatssecretaris het risico op een te hoge wijzigingsfrequentie van het
perspectief waardoor het zijn waarde zou kunnen verliezen? De leden
vragen ook of hier een koppeling komt met het uitstroomprofiel.
De genoemde leden vragen verder wat voor gevolgen het voor leerlingen
kan hebben als zij gedurende de opleiding veranderen van uitstroomprofiel. Zou dat kunnen leiden tot vertraging in de opleiding of tot de
noodzaak tot aanpassingen in het curriculum van de school?
De leden van de CDA-fractie willen een nadere toelichting over de manier
waarop wordt bepaald welk uitstroomprofiel een kind zal volgen. Wat is
de rol van de ouders bij de keuze? Wat zijn de mogelijkheden van de
ouders indien zij het niet eens zijn met het ontwikkelingsperspectief dat is
opgesteld voor hun kind? Wat gebeurt er als na de jaarlijkse evaluatie van
het ontwikkelingsperspectief school en ouders van mening verschillen?
Wat is de rol van de Inspectie van het Onderwijs bij het ontwikkelingsperspectief en de veiligheidsmaatregelen ten aanzien van privacy daaromtrent, zo willen deze leden weten.

4

4. Voorschriften voor specifieke uitstroomprofielen
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er een onderscheid wordt
gemaakt tussen leerlingen van 16 en 18 jaar met betrekking tot het
eindexamen in het vavo6.
De leden van de SP-fractie vinden zij-instroom van gekwalificeerde
vaklieden een grote aanwinst voor het onderwijs. Tegelijkertijd vinden zij
echter dat het uitgangspunt moet blijven dat alle leraren bevoegd zijn of
dat zo snel mogelijk worden. Les door onbevoegden moet in alle gevallen
een uitzondering zijn.
Deze leden zijn enigszins bezorgd over de verlaging van de leeftijdsgrens
voor het vavo-examen voor vso-leerlingen omdat uit de nota niet
helemaal duidelijk wordt wat nou precies de reden is voor deze verlaging.
Het mag niet zo zijn afstandsonderwijsinstellingen de taak van scholen in
de buurt over gaan nemen.
De genoemde leden vragen voorts wat precies bedoeld wordt met de
stelling dat het vso «erop gericht is» leerlingen «zoveel mogelijk deze
referentieniveaus voor taal en rekenen te laten bereiken». Is de staatssecretaris ook van plan dit op enig moment om welke reden dan ook te gaan
toetsen? Of gaat hij deze niveaus op een andere manier vaststellen, zo
vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre zij-instromers in
beroepsgerichte vakken moeten aantonen dat zij over de pedagogischdidactische vaardigheden beschikken om met deze groep kinderen om te
gaan. Krijgen zij hierin extra begeleiding, zo vragen deze leden.
5. Administratieve lasten
De leden van de D66-fractie vragen waarom de procedure voor het
verkrijgen van ontheffingen voor (delen van) kerndoelen op deze manier
is ingericht, en om hoeveel leerlingen het ongeveer gaat. Waarop is het
getal van 750 ontheffingen, zoals genoemd in de berekening van
administratieve lasten, gebaseerd? Bestaat er in dit opzicht ook onderscheid tussen de verschillende profielen, is het bijvoorbeeld voor het
uitstroomprofiel dagbesteding eenvoudiger om ontheffing aan te vragen
dan voor het uitstroomprofiel vervolgonderwijs, zo willen deze leden
weten.
II Reactie van de staatssecretaris

6

vavo: voortgezet algemeen volwassenenonderwijs.

5